Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.48.0-wmf.4 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking Konsep Konsepbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 1975 0 411 3372726 2903877 2026-11-15T13:11:57Z Aliwal2012 39067 /* Gebeure */ 3372726 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=John Vorster.jpg|teks=John Vorster}} Die '''jaar 1975''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 75ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[Januarie]] – Die begin van die era mikrorekenaars breek aan met die onthulling van die Altair 8800-rekenaar. * Die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]], '''[[Balthazar Johannes Vorster|John Vorster]]''', bring ’n staatsbesoek aan [[Paraguay]] en [[Uruguay]]. * Die Khmer Rouge neem [[Kambodja]] oor. * Stigting van die beroemde [[32-Bataljon]] van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. * [[1 Januarie]] – [[Malawi]] verander sy hoofstad van Zomba na [[Lilongwe]]. * [[13 Februarie]] – ’n Brand breek uit in die [[Wêreldhandelsentrum]] in [[New York Stad]], [[Amerika]]. * [[1 Maart]] – Kleurtelevisie-uitsendings begin in [[Australië]]. * [[8 Maart]] – Die [[Verenigde nasies]] (VN) proklameer Internasionale Vrouedag. * [[14 Maart]] – Die Suid-Afrikaner [[John van Reenen]] stel 'n nuwe wêreldrekord op in diskusgooi. * [[21 April]] – Die president van Suid-Viëtnam, Nguyen Van Thieu, vlug uit [[Saigon]], terwyl Xuan Loc val tydens die [[Viëtnamoorlog]]. * [[24 April]] – Die [[Rote Armee Fraktion]] blaas die [[Wes-Duitsland|Wes-Duitse]] ambassade in [[Stockholm]] op. * [[29 April]] – Die konsulaat van Israel in [[Johannesburg]] word beset. * [[30 April]] – [[Noord-Viëtnam]]ese troepe verower [[Saigon]] en beëindig die [[Viëtnamoorlog]]. * [[5 Mei]] – Die Busch Gardens Williamsburg-temapark open in [[Virginië]], Amerika. * [[16 Mei]] – Junko Tabei is die eerste vrou om die bergpiek van [[Everest]] te bereik. * [[30 Mei]] – Die [[Europese Ruimtevaartorganisasie]] word amptelik gestig. * [[7 Junie|7]]–[[21 Junie]] – Die [[Krieketwêreldbeker 1975|eerste Krieketwêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] gewen. * [[14 Junie]] – Russiese [[Wenera-ruimteprogram]]: [[Wenera 10]] word lanseer. * [[25 Junie]] – [[Mosambiek]] verkry onafhanklikheid van [[Portugal]]. * [[5 Julie]] – [[Kaap Verde]] word van Portugal onafhanklik. * 5 Julie – [[Arthur Ashe]] verslaan [[Jimmy Connors]] in die 89ste Wimbledon tenniskampioenskap. * [[6 Julie]] – Die [[Comore-eilande]] kry sy onafhanklikheid van [[Frankryk]]. * [[12 Julie]] – [[São Tomé en Príncipe]] word van Portugal onafhanklik. * [[12 Augustus]] – John Walker slaag daarin om die eerste [[Droommyl|Supermyl]] te hardloop; die [[myl]] in 3:49:4. * [[16 September]] – [[Papoea-Nieu-Guinee]] verkry onafhanklikheid van [[Australië]]. * [[11 November]] – [[Angola]] word van Portugal onafhanklik. * [[25 November]] – [[Suriname]] word van [[Nederland]] onafhanklik. * [[26 November]] – [[Riaan Cruywagen]] lees sy eerste Afrikaanse nuusbulletin op SAUK-televisie. * [[10 Desember]] – [[Andrei Sacharof]] wen die [[Nobelprys vir Vrede]]. Die prys word deur sy vrou Yelena Bonner namens hom aanvaar. * [[23 Desember]] – 'n [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]]-helikopter van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] stort neer naby Cashel in [[Rhodesië]]. Vier [[Rhodesiese Bosoorlog|Rhodesiese weermagoffisiere]] en 'n Suid-Afrikaanse Lugmag- vlugtegnikus sterf. * [[29 Desember]] – ’n Bomontploffing op die [[LaGuardia-lughawe]] in [[New York Stad|New York]] eis die lewens van 11 mense. === Wêreldbevolking === {|class="wikitable" !colspan="7"|Wêreldbevolking |- ! !1975 !colspan="2"|[[1970]] !colspan="2"|[[1980]] |- |align="left"|[[File:Globe.svg|50px]] [[Wêreld]] |align="right"|'''4,068,109,000''' |align="right"|3,692,492,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 375,617,000 |align="right"|4,434,682,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 366,573,000 |- |align="left"|[[File:Africa satellite orthographic.jpg|50px]] [[Afrika]] |align="right"|'''408,160,000''' |align="right"|357,283,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 50,877,000 |align="right"|469,618,001 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 61,458,000 |- |align="left"|[[File:Two-point-equidistant-asia.jpg|50px]] [[Asië]] |align="right"|'''2,397,512,000''' |align="right"|2,143,118,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 254,394,000 |align="right"|2,632,335,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 234,823,000 |- |align="left"|[[File:Europe satellite orthographic.jpg|50px]] [[Europa]] |align="right"|'''675,542,000''' |align="right"|655,855,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 19,687,000 |align="right"|692,431,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 16,889,000 |- ![[Latyns-Amerika]] |align="right"|'''321,906,000''' |align="right"|284,856,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 37,050,000 |align="right"|361,401,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 39,495,000 |- | align="left" |[[File:LocationWHNorthernAmerica.png|50px]] [[Noord-Amerika]] |align="right"|'''243,425,000''' |align="right"|231,937,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 11,488,000 |align="right"|256,068,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 12,643,000 |- |align="left"|[[File:Oceania (World-Factbook).jpg|50px]] [[Oseanië]] |align="right"|'''21,564,000''' |align="right"|19,443,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 2,121,000 |align="right"|22,828,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 1,264,000 |} == Geboortes == [[Lêer:Angelina Jolie.jpg|duimnael|[[Angelina Jolie]]]] [[Lêer:Charlize Theron at Meteor Ireland Music Awards 2008.jpg|duimnael|[[Charlize Theron]] in 2008]] [[Lêer:Tiger Woods.jpg|duimnael|[[Tiger Woods]]]] * [[2 Januarie]] – [[Dax Shepard]], Amerikaanse akteur. * [[9 Januarie]] – [[André Vos]], Suid-Afrika se nege-en-veertigste [[Springbokkaptein]]. * 15 Januarie – [[Sophie Wilmès]], Belgiese politikus (eerste minister). * [[20 Januarie]] – [[Zac Goldsmith]], konserwatiewe Britse politikus. * [[22 Februarie]] – [[Drew Barrymore]], [[Amerikaanse]] [[aktrise]]. * [[26 Februarie]] – [[Tunde Adebimpe]], Amerikaanse akteur. * [[11 Maart]] – [[Buvaisar Saitiev]], Russiese stoeier van Tsjetsjeense afkoms. * [[16 Maart]] – [[Oksana Fadeyeva]] Russiese tafeltennisspeler. * [[21 Maart]] – [[Corné Krige]], Suid-Afrika se ses-en-veertigste Springbokkaptein. * [[24 Maart]] – [[Thomas Johansson]], Sweedse tennisspeler. * [[28 Maart]] – [[Shanna Moakler]], Amerikaanse aktrise. * [[30 Maart]] – [[Sebastian Bieniek]], Pools-Duitse filmdirekteur, kunsskilder, fotograaf († [[2022]]). * [[7 April]] – [[Karin Dreijer Andersson]], Sweedse musikant en sangeres. * [[10 April]] – [[David Harbour]], Amerikaanse akteur. * [[1 Mei]] – [[Neil Sandilands]], Afrikaanse akteur en musikant/sanger. * [[2 Mei]] – [[David Beckham]], Engelse sokkerspeler. * [[9 Mei]] – [[Antoinette Louw]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[12 Mei]] – [[Jonah Lomu]], [[All Blacks|Nieu-Seelandse rugbyspeler]] († [[2015]]). * [[25 Mei]] – [[Keiko Fujimori]], Peruaanse politikus en administrateur. * [[27 Mei]] – [[Jamie Oliver]], Engelse meestersjef, restaurateur en mediapersoonlikheid. * [[1 Junie]] – [[Frauke Petry]], Duitse politikus. * [[4 Junie]] – [[Angelina Jolie]], Amerikaanse aktrise. * [[11 Junie]] – [[Denis Matsuev]], Russiese pianis. * [[19 Junie]] – [[Annake de Villiers]], Suid-Afrikaanse violis († [[2012]]). * [[27 Junie]] – [[Tobey Maguire]], Amerikaanse akteur. * [[30 Junie]] – [[Ralf Schumacher]], Duitse voormalige [[Formule Een]]-beroepsrenjaer. * [[2 Julie]] – [[Stefan Terblanche]], Springbokrugbyspeler. * [[5 Julie]] – [[Hernán Crespo]], Argentynse sokkerspeler. * [[6 Julie]] – [[50 Cent|Curtis Jackson]], Amerikaanse kletsrymkunstenaar ([[50 Cent]]). * [[16 Julie]] – [[Tim Guest]], Britse skrywer en joernalis († [[2009]]). * [[17 Julie]] – [[Terence Tao]], Australies-Amerikaanse wiskundige. * [[26 Julie]] – [[Liz Truss]], voormalige [[Eerste minister]] van die Verenigde Koninkryk. * [[28 Julie]] – [[Nic Stevens]], Afrikaanse sanger, lid van [[Broers]] musiekgroep. * [[7 Augustus]] – [[Charlize Theron]], Suid-Afrikaanse internasionale rolprentaktrise. * [[11 Augustus]] – [[Asma al-Assad|Asma Fawaz al-Assad]], Eerste dame van [[Sirië]]. * [[12 Augustus]] – [[Casey Affleck]], Academy- en Golden Globe-genomineerde Amerikaanse akteur. * [[1 September]] – [[Maryana Iskander]], uitvoerende hoof van die [[Wikimedia-stigting]] sedert 5 Januarie 2022. * [[9 September]] – [[Michael Bublé]], Kanadese sanger-liedjieskrywer en akteur. * [[20 September]] – [[Juan Pablo Montoya]], Colombiaanse [[Formule Een]]renjaer. * [[5 Oktober]] – [[Kate Winslet]], Engelse aktrise en rolprentster in [[Titanic (rolprent)|''Titanic'']]. * [[16 Oktober]] – [[Jacques Kallis]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[6 November]] – [[Charné Bosman]], [[Suid-Afrika]]anse [[Atletiek|langafstand]]- en [[maraton]]atleet. * [[14 November]] – [[Travis Barker]], Amerikaanse tromspeler, akteur en komponis. * [[21 November]] – [[Erlend Øye]], Noorse musikant. * [[23 Desember]] – [[Yasmin Levy]], Israeliese sanger-liedjieskrywer van Judeo-Spaanse musiek. * [[30 Desember]] – [[Tiger Woods]], Amerikaanse beroepsgholfspeler. == Sterftes == * [[10 Januarie]] – [[Anna Petronella van Heerden]], eerste Afrikanervrou wat as mediese dokter kwalifiseer (* [[1887]]). * [[21 Januarie]] – [[Pieter van der Byl]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister van die [[Verenigde Party]] (* [[1889]]). * [[13 Februarie]] – [[André Beaufre]], Franse leëroffisier en militêre strateeg (* [[1902]]). * [[13 Maart]] – [[Ivo Andrić]], Joego-Slawiese (Serwiese) skrywer en wenner van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 1961 (* [[1892]]). * [[25 Maart]] – Koning [[Faisal van Saoedi-Arabië|Faisel]] van [[Saudi-Arabië]] (* [[1906]]). * [[5 April]] – [[Chiang Kai-shek]], president van die [[Republiek China]] (Taiwan) (* [[1887]]). * [[10 April]] – [[Walker Evans]], Amerikaanse fotograaf (* [[1903]]). * 10 April – [[Marjorie Main]], Amerikaanse aktrise (* [[1890]]). * [[14 April]] – [[Fredric March]], Amerikaanse akteur (* [[1897]]). * [[23 April]] – [[William Hartnell]], Britse akteur (* [[1908]]). * [[4 Mei]] – [[Moe Howard]], Amerikaanse akteur en komediant (''The Three Stooges'') (* [[1897]]). * [[22 Mei]] – [[Sarah Goldblatt]], Suid-Afrikaanse joernalis en onderwyser (* [[1889]]). * [[3 Junie]] – [[Eisaku Satō]], Japannese premier (* [[1901]]). * [[19 Junie]] – Dr. [[Abel Coetzee]], [[Afrikaanse skrywer]], [[digter]], lektor en eindredakteur (* [[1906]]). * [[4 Julie]] – [[Hugues C. Pernath]], Vlaamse skrywer (* [[1931]]). * [[5 Julie]] – [[Otto Skorzeny]], Duitse [[Waffen-SS]] spesiale operasies kenner (* [[1908]]). * [[1 Augustus]] – [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons]], [[Suid-Afrika]]anse [[herpetoloog]] (* [[1901]]). * [[9 Augustus]] – [[Dmitri Sjostakovitsj]], Russiese komponis (* [[1906]]). * [[13 Augustus]] – [[Eva Speyer]], Duitse aktrise (* [[1882]]). * [[15 Augustus]] – [[Sheikh Mujibur Rahman]], Eerste Minister van [[Bangladesj]] in die vroeë 1970's (* [[1920]]). * [[22 Augustus]] – [[Lancelot Hogben]], Britse eksperimentele dierkundige en mediese statistikus (* [[1895]]). * [[7 September]] – [[M.E.R.]], Afrikaanse skrywer (* [[1875]]). * [[10 September]] – [[Hans Swarowsky]], Oostenrykse dirigent (* [[1899]]). * [[15 September]] – [[Antoine Abed]], aartsbiskop van die Maroniet-Katolieke kerk in Tripoli, Libanon (* [[1896]]). * [[19 September]] – [[Pamela Brown (aktrise)|Pamela Brown]], [[Engeland|Engelse]] aktrise (* [[1917]]). * [[6 November]] – [[Annette Kellermann]], Australiese aktrise (* [[1886]]). * [[20 November]] – [[Francisco Franco]], Spaanse militêre leier wat [[Spanje]] van 1939 tot sy dood as 'n [[diktator]] regeer het (* [[1892]]). * [[29 November]] – [[Graham Hill]], Britse F1-renjaer en tweemalige wêreldkampioen (* [[1929]]). * [[4 Desember]] – [[Hannah Arendt]], Duitse politieke teoretikus (* [[1906]]). * [[7 Desember]] – [[Hardie Albright]], Amerikaanse akteur (* [[1903]]). * 7 Desember – [[Thornton Wilder]], Amerikaanse dramaturg en wenner van [[Pulitzerprys vir Fiksie]] († [[1897]]). * [[13 Desember]] – [[Alexis Preller]], Suid-Afrikaanse skilder (* [[1911]]). * [[23 Desember]] – [[Chen Pao-pei]], Olimpiese vroue[[tafeltennis]]speler uit Taiwan († 1975). [[Kategorie:1975| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 6pd7f7oogtvty4mwx1w27uka12am3cq 3372728 3372726 2026-11-15T13:15:09Z Aliwal2012 39067 3372728 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=John Vorster.jpg|teks=John Vorster, premier van Suid-Afrika 1966-1978}} Die '''jaar 1975''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Woensdag]] begin het. Dit was die 75ste jaar van die [[20ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. == Gebeure == * [[Januarie]] – Die begin van die era mikrorekenaars breek aan met die onthulling van die Altair 8800-rekenaar. * Die [[Eerste Minister van Suid-Afrika]], '''[[Balthazar Johannes Vorster|John Vorster]]''', bring ’n staatsbesoek aan [[Paraguay]] en [[Uruguay]]. * Die Khmer Rouge neem [[Kambodja]] oor. * Stigting van die beroemde [[32-Bataljon]] van die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. * [[1 Januarie]] – [[Malawi]] verander sy hoofstad van Zomba na [[Lilongwe]]. * [[13 Februarie]] – ’n Brand breek uit in die [[Wêreldhandelsentrum]] in [[New York Stad]], [[Amerika]]. * [[1 Maart]] – Kleurtelevisie-uitsendings begin in [[Australië]]. * [[8 Maart]] – Die [[Verenigde nasies]] (VN) proklameer Internasionale Vrouedag. * [[14 Maart]] – Die Suid-Afrikaner [[John van Reenen]] stel 'n nuwe wêreldrekord op in diskusgooi. * [[21 April]] – Die president van Suid-Viëtnam, Nguyen Van Thieu, vlug uit [[Saigon]], terwyl Xuan Loc val tydens die [[Viëtnamoorlog]]. * [[24 April]] – Die [[Rote Armee Fraktion]] blaas die [[Wes-Duitsland|Wes-Duitse]] ambassade in [[Stockholm]] op. * [[29 April]] – Die konsulaat van Israel in [[Johannesburg]] word beset. * [[30 April]] – [[Noord-Viëtnam]]ese troepe verower [[Saigon]] en beëindig die [[Viëtnamoorlog]]. * [[5 Mei]] – Die Busch Gardens Williamsburg-temapark open in [[Virginië]], Amerika. * [[16 Mei]] – Junko Tabei is die eerste vrou om die bergpiek van [[Everest]] te bereik. * [[30 Mei]] – Die [[Europese Ruimtevaartorganisasie]] word amptelik gestig. * [[7 Junie|7]]–[[21 Junie]] – Die [[Krieketwêreldbeker 1975|eerste Krieketwêreldbeker]] word in [[Engeland]] aangebied en deur [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] gewen. * [[14 Junie]] – Russiese [[Wenera-ruimteprogram]]: [[Wenera 10]] word lanseer. * [[25 Junie]] – [[Mosambiek]] verkry onafhanklikheid van [[Portugal]]. * [[5 Julie]] – [[Kaap Verde]] word van Portugal onafhanklik. * 5 Julie – [[Arthur Ashe]] verslaan [[Jimmy Connors]] in die 89ste Wimbledon tenniskampioenskap. * [[6 Julie]] – Die [[Comore-eilande]] kry sy onafhanklikheid van [[Frankryk]]. * [[12 Julie]] – [[São Tomé en Príncipe]] word van Portugal onafhanklik. * [[12 Augustus]] – John Walker slaag daarin om die eerste [[Droommyl|Supermyl]] te hardloop; die [[myl]] in 3:49:4. * [[16 September]] – [[Papoea-Nieu-Guinee]] verkry onafhanklikheid van [[Australië]]. * [[11 November]] – [[Angola]] word van Portugal onafhanklik. * [[25 November]] – [[Suriname]] word van [[Nederland]] onafhanklik. * [[26 November]] – [[Riaan Cruywagen]] lees sy eerste Afrikaanse nuusbulletin op SAUK-televisie. * [[10 Desember]] – [[Andrei Sacharof]] wen die [[Nobelprys vir Vrede]]. Die prys word deur sy vrou Yelena Bonner namens hom aanvaar. * [[23 Desember]] – 'n [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III]]-helikopter van die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] stort neer naby Cashel in [[Rhodesië]]. Vier [[Rhodesiese Bosoorlog|Rhodesiese weermagoffisiere]] en 'n Suid-Afrikaanse Lugmag- vlugtegnikus sterf. * [[29 Desember]] – ’n Bomontploffing op die [[LaGuardia-lughawe]] in [[New York Stad|New York]] eis die lewens van 11 mense. === Wêreldbevolking === {|class="wikitable" !colspan="7"|Wêreldbevolking |- ! !1975 !colspan="2"|[[1970]] !colspan="2"|[[1980]] |- |align="left"|[[File:Globe.svg|50px]] [[Wêreld]] |align="right"|'''4,068,109,000''' |align="right"|3,692,492,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 375,617,000 |align="right"|4,434,682,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 366,573,000 |- |align="left"|[[File:Africa satellite orthographic.jpg|50px]] [[Afrika]] |align="right"|'''408,160,000''' |align="right"|357,283,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 50,877,000 |align="right"|469,618,001 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 61,458,000 |- |align="left"|[[File:Two-point-equidistant-asia.jpg|50px]] [[Asië]] |align="right"|'''2,397,512,000''' |align="right"|2,143,118,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 254,394,000 |align="right"|2,632,335,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 234,823,000 |- |align="left"|[[File:Europe satellite orthographic.jpg|50px]] [[Europa]] |align="right"|'''675,542,000''' |align="right"|655,855,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 19,687,000 |align="right"|692,431,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 16,889,000 |- ![[Latyns-Amerika]] |align="right"|'''321,906,000''' |align="right"|284,856,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 37,050,000 |align="right"|361,401,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 39,495,000 |- | align="left" |[[File:LocationWHNorthernAmerica.png|50px]] [[Noord-Amerika]] |align="right"|'''243,425,000''' |align="right"|231,937,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 11,488,000 |align="right"|256,068,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 12,643,000 |- |align="left"|[[File:Oceania (World-Factbook).jpg|50px]] [[Oseanië]] |align="right"|'''21,564,000''' |align="right"|19,443,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 2,121,000 |align="right"|22,828,000 |align="right"|[[Lêer:Green Arrow Up.svg|10px]] 1,264,000 |} == Geboortes == [[Lêer:Angelina Jolie.jpg|duimnael|[[Angelina Jolie]]]] [[Lêer:Charlize Theron at Meteor Ireland Music Awards 2008.jpg|duimnael|[[Charlize Theron]] in 2008]] [[Lêer:Tiger Woods.jpg|duimnael|[[Tiger Woods]]]] * [[2 Januarie]] – [[Dax Shepard]], Amerikaanse akteur. * [[9 Januarie]] – [[André Vos]], Suid-Afrika se nege-en-veertigste [[Springbokkaptein]]. * 15 Januarie – [[Sophie Wilmès]], Belgiese politikus (eerste minister). * [[20 Januarie]] – [[Zac Goldsmith]], konserwatiewe Britse politikus. * [[22 Februarie]] – [[Drew Barrymore]], [[Amerikaanse]] [[aktrise]]. * [[26 Februarie]] – [[Tunde Adebimpe]], Amerikaanse akteur. * [[11 Maart]] – [[Buvaisar Saitiev]], Russiese stoeier van Tsjetsjeense afkoms. * [[16 Maart]] – [[Oksana Fadeyeva]] Russiese tafeltennisspeler. * [[21 Maart]] – [[Corné Krige]], Suid-Afrika se ses-en-veertigste Springbokkaptein. * [[24 Maart]] – [[Thomas Johansson]], Sweedse tennisspeler. * [[28 Maart]] – [[Shanna Moakler]], Amerikaanse aktrise. * [[30 Maart]] – [[Sebastian Bieniek]], Pools-Duitse filmdirekteur, kunsskilder, fotograaf († [[2022]]). * [[7 April]] – [[Karin Dreijer Andersson]], Sweedse musikant en sangeres. * [[10 April]] – [[David Harbour]], Amerikaanse akteur. * [[1 Mei]] – [[Neil Sandilands]], Afrikaanse akteur en musikant/sanger. * [[2 Mei]] – [[David Beckham]], Engelse sokkerspeler. * [[9 Mei]] – [[Antoinette Louw]], Suid-Afrikaanse aktrise. * [[12 Mei]] – [[Jonah Lomu]], [[All Blacks|Nieu-Seelandse rugbyspeler]] († [[2015]]). * [[25 Mei]] – [[Keiko Fujimori]], Peruaanse politikus en administrateur. * [[27 Mei]] – [[Jamie Oliver]], Engelse meestersjef, restaurateur en mediapersoonlikheid. * [[1 Junie]] – [[Frauke Petry]], Duitse politikus. * [[4 Junie]] – [[Angelina Jolie]], Amerikaanse aktrise. * [[11 Junie]] – [[Denis Matsuev]], Russiese pianis. * [[19 Junie]] – [[Annake de Villiers]], Suid-Afrikaanse violis († [[2012]]). * [[27 Junie]] – [[Tobey Maguire]], Amerikaanse akteur. * [[30 Junie]] – [[Ralf Schumacher]], Duitse voormalige [[Formule Een]]-beroepsrenjaer. * [[2 Julie]] – [[Stefan Terblanche]], Springbokrugbyspeler. * [[5 Julie]] – [[Hernán Crespo]], Argentynse sokkerspeler. * [[6 Julie]] – [[50 Cent|Curtis Jackson]], Amerikaanse kletsrymkunstenaar ([[50 Cent]]). * [[16 Julie]] – [[Tim Guest]], Britse skrywer en joernalis († [[2009]]). * [[17 Julie]] – [[Terence Tao]], Australies-Amerikaanse wiskundige. * [[26 Julie]] – [[Liz Truss]], voormalige [[Eerste minister]] van die Verenigde Koninkryk. * [[28 Julie]] – [[Nic Stevens]], Afrikaanse sanger, lid van [[Broers]] musiekgroep. * [[7 Augustus]] – [[Charlize Theron]], Suid-Afrikaanse internasionale rolprentaktrise. * [[11 Augustus]] – [[Asma al-Assad|Asma Fawaz al-Assad]], Eerste dame van [[Sirië]]. * [[12 Augustus]] – [[Casey Affleck]], Academy- en Golden Globe-genomineerde Amerikaanse akteur. * [[1 September]] – [[Maryana Iskander]], uitvoerende hoof van die [[Wikimedia-stigting]] sedert 5 Januarie 2022. * [[9 September]] – [[Michael Bublé]], Kanadese sanger-liedjieskrywer en akteur. * [[20 September]] – [[Juan Pablo Montoya]], Colombiaanse [[Formule Een]]renjaer. * [[5 Oktober]] – [[Kate Winslet]], Engelse aktrise en rolprentster in [[Titanic (rolprent)|''Titanic'']]. * [[16 Oktober]] – [[Jacques Kallis]], Suid-Afrikaanse krieketspeler. * [[6 November]] – [[Charné Bosman]], [[Suid-Afrika]]anse [[Atletiek|langafstand]]- en [[maraton]]atleet. * [[14 November]] – [[Travis Barker]], Amerikaanse tromspeler, akteur en komponis. * [[21 November]] – [[Erlend Øye]], Noorse musikant. * [[23 Desember]] – [[Yasmin Levy]], Israeliese sanger-liedjieskrywer van Judeo-Spaanse musiek. * [[30 Desember]] – [[Tiger Woods]], Amerikaanse beroepsgholfspeler. == Sterftes == * [[10 Januarie]] – [[Anna Petronella van Heerden]], eerste Afrikanervrou wat as mediese dokter kwalifiseer (* [[1887]]). * [[21 Januarie]] – [[Pieter van der Byl]], Suid-Afrikaanse kabinetsminister van die [[Verenigde Party]] (* [[1889]]). * [[13 Februarie]] – [[André Beaufre]], Franse leëroffisier en militêre strateeg (* [[1902]]). * [[13 Maart]] – [[Ivo Andrić]], Joego-Slawiese (Serwiese) skrywer en wenner van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] in 1961 (* [[1892]]). * [[25 Maart]] – Koning [[Faisal van Saoedi-Arabië|Faisel]] van [[Saudi-Arabië]] (* [[1906]]). * [[5 April]] – [[Chiang Kai-shek]], president van die [[Republiek China]] (Taiwan) (* [[1887]]). * [[10 April]] – [[Walker Evans]], Amerikaanse fotograaf (* [[1903]]). * 10 April – [[Marjorie Main]], Amerikaanse aktrise (* [[1890]]). * [[14 April]] – [[Fredric March]], Amerikaanse akteur (* [[1897]]). * [[23 April]] – [[William Hartnell]], Britse akteur (* [[1908]]). * [[4 Mei]] – [[Moe Howard]], Amerikaanse akteur en komediant (''The Three Stooges'') (* [[1897]]). * [[22 Mei]] – [[Sarah Goldblatt]], Suid-Afrikaanse joernalis en onderwyser (* [[1889]]). * [[3 Junie]] – [[Eisaku Satō]], Japannese premier (* [[1901]]). * [[19 Junie]] – Dr. [[Abel Coetzee]], [[Afrikaanse skrywer]], [[digter]], lektor en eindredakteur (* [[1906]]). * [[4 Julie]] – [[Hugues C. Pernath]], Vlaamse skrywer (* [[1931]]). * [[5 Julie]] – [[Otto Skorzeny]], Duitse [[Waffen-SS]] spesiale operasies kenner (* [[1908]]). * [[1 Augustus]] – [[Vivian Frederick Maynard FitzSimons]], [[Suid-Afrika]]anse [[herpetoloog]] (* [[1901]]). * [[9 Augustus]] – [[Dmitri Sjostakovitsj]], Russiese komponis (* [[1906]]). * [[13 Augustus]] – [[Eva Speyer]], Duitse aktrise (* [[1882]]). * [[15 Augustus]] – [[Sheikh Mujibur Rahman]], Eerste Minister van [[Bangladesj]] in die vroeë 1970's (* [[1920]]). * [[22 Augustus]] – [[Lancelot Hogben]], Britse eksperimentele dierkundige en mediese statistikus (* [[1895]]). * [[7 September]] – [[M.E.R.]], Afrikaanse skrywer (* [[1875]]). * [[10 September]] – [[Hans Swarowsky]], Oostenrykse dirigent (* [[1899]]). * [[15 September]] – [[Antoine Abed]], aartsbiskop van die Maroniet-Katolieke kerk in Tripoli, Libanon (* [[1896]]). * [[19 September]] – [[Pamela Brown (aktrise)|Pamela Brown]], [[Engeland|Engelse]] aktrise (* [[1917]]). * [[6 November]] – [[Annette Kellermann]], Australiese aktrise (* [[1886]]). * [[20 November]] – [[Francisco Franco]], Spaanse militêre leier wat [[Spanje]] van 1939 tot sy dood as 'n [[diktator]] regeer het (* [[1892]]). * [[29 November]] – [[Graham Hill]], Britse F1-renjaer en tweemalige wêreldkampioen (* [[1929]]). * [[4 Desember]] – [[Hannah Arendt]], Duitse politieke teoretikus (* [[1906]]). * [[7 Desember]] – [[Hardie Albright]], Amerikaanse akteur (* [[1903]]). * 7 Desember – [[Thornton Wilder]], Amerikaanse dramaturg en wenner van [[Pulitzerprys vir Fiksie]] († [[1897]]). * [[13 Desember]] – [[Alexis Preller]], Suid-Afrikaanse skilder (* [[1911]]). * [[23 Desember]] – [[Chen Pao-pei]], Olimpiese vroue[[tafeltennis]]speler uit Taiwan († 1975). [[Kategorie:1975| ]] [[Kategorie:20ste eeu]] 0bsgp66016bztlttc29h26dh6k33tgw 1844 0 612 3373038 2969662 2026-11-16T07:23:08Z JMK 649 +item, prent 3373038 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Hermann Grassmann etching.jpg|teks=Hermann Grassmann<!--Oorstroming van [[Florence]] in 1844-->}} Die '''jaar 1844''' was 'n [[skrikkeljaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Maandag]] begin het. Dit was die 44ste jaar van die [[19de eeu]] n.C. In teenstelling met [[gewone jaar|gewone jare]] het die jaar 366 dae en 'n [[29 Februarie]] gehad. == Gebeure == * [[Pruise|Pruisiese]] hoërskoolonderwyser Hermann Grassmann publiseer die grondslae van [[lineêre algebra]] in 'n boek wat te [[Leipzig]] uitgegee word. * [[22 Januarie]] – [[Pous Gregorius XVI]] stel drie nuwe kardinale aan waaronder Antonio Maria Cagiano de Azevedo, ouditeur-generaal van Apostoliese Kamer. * [[23 Mei]] – [[Samuel Morse]] stuur die eerste [[telegram]] via sy elektriese [[telegraaf]]. * [[6 Junie]] – George Williams stig die [[YMCA]] in [[Londen]]. * [[22 Julie]] – Pous Gregorius XVI stel vyf nuwe kardinale aan, waaronder Domenico Carafa della Spina di Traetto, aartsbiskop van Benevento. * 24–26 September – Op die ''St George’s Cricket Club'' in [[New York]] speel die [[Verenigde State se nasionale krieketspan|Verenigde State]] en [[Kanadese nasionale krieketspan|Kanada]] in die eerste internasionale [[krieket]]wedstryd; Kanada wen met 22 lopies. == Geboortes == * [[20 Februarie]] – [[Ludwig Boltzmann]], Oostenrykse wis- en natuurkundige († [[1906]]). * [[14 Maart]] – [[Umberto I van Italië|Umberto I]], koning van [[Italië]] († [[1900]]). * [[22 Maart]] – [[Sarah Bernhardt]], Franse toneelspeler en rolprentaktrise († [[1923]]). * [[16 April]] – Anatole France, wenner van die [[Nobelprys vir Letterkunde]] [[1921]] († [[1924]]). * [[22 April]] – [[Andries Stockenstrom (regter)|Andries Stockenstrom]], regter en Prokureur-generaal († [[1880]]). * [[28 Julie]] – [[Gerard Manley Hopkins]], Britse digter en priester († [[1889]]). * [[6 Augustus]] – [[Alfred, Hertog van Sakse-Koburg en Gotha]], tweede seun van koningin [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] († [[1900]]). * [[17 Augustus]] – [[Menelik II]], keiser van [[Ethiopië]] († [[1913]]). * [[5 Oktober]] – [[Francis William Reitz]], President van die [[Vrystaat]] († [[1934]]). * [[15 Oktober]] – [[Friedrich Nietzsche]], Duitse filosoof en filoloog († 1900). * [[22 Oktober]] – [[Charles Rudd]], lid van die Kaapse Parlement en diamantnyweraar († 1916). * [[28 Oktober]] – [[Thomas Upington]], vierde eerste minister van die [[Kaapkolonie]] († [[1898]]). * 3/4 [[November]] – [[Mehmet V]], sultan van die [[Ottomaanse Ryk]] († [[1918]]). == Sterftes == * [[2 Mei]] – [[William Thomas Beckford]], Engelse roman- en reisskrywer (* [[1760]]) * [[27 Junie]] – [[Joseph Smith]], Jr., stigter van die [[Kerk van Jesus Christus van die Heiliges van die Laaste Dae|Mormoonse Kerk]]; in [[Chicago]], [[Illinois]] (* [[1805]]). * [[27 Julie]] – [[John Dalton]], 'n Engelse [[chemikus]] (* [[1766]]). * [[29 Julie]] – [[Franz Xaver Wolfgang Mozart]], Oostenrykse pianis en komponis (* [[1791]]). == Gepubliseer == ===[[Teologie]]=== * [[8 Mei]] – ''Inter Praecipuas'', oor bybelgenootskappe, deur Pous Gregorius XVI. [[Kategorie:19de eeu]] [[Kategorie:1844]] frsazgnpikau4gmeafd2r0nweh1qyye 13 November 0 749 3373049 2742613 2026-11-16T07:42:21Z Morne 672 /* Sterftes */ 3373049 wikitext text/x-wiki {{NovemberKalender}} '''13 November''' is die 317de dag van die jaar in die [[Gregoriaanse kalender]] (318de in [[skrikkeljaar|skrikkeljare]]). Daar volg nog 48 dae in die res van die jaar. == Gebeure == * [[1550]] – [[Pous Julius III]] publiseer 'n [[Pouslike bul|bul]] wat die hervatting van die Konsilie van [[Trente]] aankondig. * [[1564]] – [[Pous Pius IV]] publiseer die geloofsbelydenis van Trente in sy bul ''Iniunctum nobis''. * [[1690]] – [[Pous Alexander VIII]] stel Francesco Barberini en Lorenzo Altieri aan as kardinaal. * [[1742]] – [[Pous Benedictus XIV]] publiseer ''Certiores effecti'' waarin gestel word dat die gemeente aan die eugaristie moet deelneem. * [[1775]] – [[Pous Pius VI]] stel Juan Tomás de Boxadors y Sureda de San Martín, O.P., generaal van sy orde, as kardinaal aan. * [[1798]] – Pous Pius VI publiseer ''Cum nos superiori'' oor die verkiesing van 'n pous. * [[1847]] – Sonderbund-oorlog: Die stad en Kanton Freiburg word deur die troepe van die Switserse Bondgenootskap ingeneem. [[Lêer:Trafalgar square night small.jpg|duimnael|regs|220px|Trafalgarplein]] * [[1887]] – ''Bloody Sunday-''konflik op [[Trafalgarplein]]. * [[1900]] – 'n Groep van 862 lede van die Russiese kultus bekend as [[Die Broers en Susters van die Rooi Dood]] pleeg selfmoord deur verbranding naby [[Sint Petersburg]]. Eenhonderd van die lede sterf. * [[1964]] – [[De Villiers Lamprecht]] word die eerste Suid-Afrikaner wat 'n [[droommyl]] hardloop. * [[1970]] – 'n [[Tropiese sikloon]] van oor die 160&nbsp;km/h tref die digbevolkte [[Ganges]]delta-gebied van [[Bangladesj]], met na raming 500&nbsp;000 sterftes tot gevolg. Dit word beskou as die ergste sikloonramp in die [[20ste eeu]]. * [[1985]] – Die [[vulkaan]] Nevado del Ruiz bars uit en veroorsaak 'n lahar (vulkansiese moddervloed) wat Armero, [[Colombia]] begrawe en ongeveer 23&nbsp;000 mense sterf. * [[1990]] – Sover bekend word die eerste [[Wêreldwye web|webbladsy]] geskryf. * [[2015]] – [[Islamitiese Staat (in Irak en die Levant)|Islamitiese Staat]]-ondersteuners vermoor 132 mense in aanvalle en beseer 'n verdere 415 in [[Parys]], [[Frankryk]]. * [[2022]] – [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] klop [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in die eindstryd van die [[T20I-wêreldbeker 2022|agtste T20I-wêreldbeker]] in [[Australië]] met vyf paaltjies. == Geboortes == * [[354]] – [[Augustinus van Hippo]], [[Christene|Christelike leier]], [[filosoof]] en [[skrywer]] uit [[Noord-Afrika]] († [[430]]). * [[1312]] – [[Edward III van Engeland|Edward III]], koning van [[Engeland]] († [[1377]]). * [[1866]] – [[Frederic Creswell]], leier van die [[Arbeidersparty (Suid-Afrika, 1910)|Suid-Afrikaanse Arbeidersparty]] († [[1948]]). * [[1934]] – [[Garry Marshall]], Amerikaanse akteur († [[2016]]). * [[1942]] – [[Lothar Zagrosek]], Duitse dirigent. * [[1955]] – [[Whoopi Goldberg]], Amerikaanse aktrise. * [[1956]] – [[Nosiviwe Mapisa-Nqakula]], Suid-Afrikaanse [[politikus]], tans [[Speaker van die Nasionale Vergadering]]. * [[1965]] – [[Mark Perrow]], Suid-Afrikaanse [[Kanovaart|kanovaarder]] († [[2020]]). * [[1967]] - Greg Abbott, goewerneur van [[Texas]]. * [[1996]] – [[Dougie Baldwin]], Australiese akteur. * [[1999]] – [[Lando Norris]], Britse [[Formule Een]]renjaer. == Sterftes == * [[867]] – [[Pous Nicolaas I]], die 105de [[pous]] van die [[Rooms-Katolieke Kerk]] (* ~[[820]]). * [[1093]] – [[Malcolm III]] (62), koning van Skotland (* ~[[1031]]). * [[1771]] – [[Konrad Ernst Ackermann]], [[Duitsland|Duitse]] bestuurder-akteur (* [[1712]]). * [[1859]] – [[Prudens van Duyse]], Vlaamse skrywer (* [[1804]]). * [[1868]] – [[Gioachino Rossini]], Italiaanse komponis (* [[1792]]). * [[1954]] – [[Ewald von Kleist]], Duitse veldmaarskalk (* [[1881]]). * [[1988]] – [[Antal Doráti]], Hongaarse dirigent (* [[1906]]). * [[1999]] – [[Anna Scheepers]], ’n Suid-Afrikaanse vakbondleier (* [[1914]]). * [[2014]] – [[Charles Fryer]], Suid-Afrikaanse digter en uitgewer (* [[1946]]). * [[2018]] – [[Katherine MacGregor]], Amerikaanse aktrise (* [[1925]]). * [[2020]] – [[Peter Sutcliffe]] Britse [[reeksmoordenaar]] (* [[1946]]). * [[2021]] – [[Wilbur Smith]], Zambiesgebore Suid-Afrikaanse romanskrywer (* [[1933]]). * [[2026]] – [[Trevor Nasser]], ghitaarspeler (* [[1954]]). {{commonskat|13 November}} [[Kategorie:November]] 8phedicouzwgz4h7whptc53lfkdtdna Angola 0 3737 3372886 3294333 2026-11-15T20:53:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372886 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Angola |volle_naam = <small>''República de Angola'' ([[Portugees]])<br />''Repubilika ya Ngola''<br />([[Kongo (taal)|Kongo]], [[Kimbundu]] en [[Umbundu]])</small> |algemene_naam = Angola |beeld_vlag = Flag of Angola.svg |beeld_wapen = Emblem of Angola.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Location Angola AU Africa.svg |leuse = |volkslied = ''Angola Avante!''<br /><small>''(Portugees vir: "Voorwaarts Angola!")''</small><br /><center>[[Lêer:Angolan-National-Anthem- US-Navy-Band.ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Portugees]]<br /><small>'''Nasionale tale''': [[Kongo (taal)|Kikongo]], [[Chokwe]], [[Umbundu]], [[Kimbundu]], [[Ganguela]] en [[Kwanyama]]<ref>{{en}} {{cite book |title=Angola Constitution and Citizenship Laws Handbook: Strategic Information and Basic Laws |url=https://books.google.de/books?id=v3CuBgAAQBAJ&pg=PA9&dq=constitution+of+angola+national+languages&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj536fNsPXfAhUJkywKHRceAXIQ6AEILzAB#v=onepage&q&f=false |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429140422/https://books.google.de/books?id=v3CuBgAAQBAJ&pg=PA9&dq=constitution+of+angola+national+languages&hl=de&sa=X&ved=0ahUKEwj536fNsPXfAhUJkywKHRceAXIQ6AEILzAB#v=onepage&q&f=false |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |publisher=USA International Business Publications |isbn=978-1-4387-7839-6 |date=4 April 2013 |accessdate=18 Januarie 2019}}</ref><ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/afrique/Angola.htm |title=Angola |publisher=Universiteit van Laval |accessdate=18 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190903233143/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/afrique/Angola.htm |archive-date= 3 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref></small> |hoofstad = [[Luanda]] {{Koördinate|8|50|S|13|20|O}} |latd = 8 |latm = 50 |latNS = S |longd = 13 |longm = 20 |longEW = O |grootste_stad = [[Luanda]] |regeringsvorm = Unitêre presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br /> • [[President]]<br /> • [[Adjunkpresident]] |leiername = [[João Lourenço]]<br />[[Bornito de Sousa]] |oppervlak_rang = 22<sup>ste</sup> |oppervlak_grootte = |oppervlak = 1&nbsp;246&nbsp;700 |oppervlakmi² = 481&nbsp;400 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = |bevolking_rang = - |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_sensus = 25&nbsp;789&nbsp;024<ref>{{en}} [http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publicação-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Versão-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf 2014 population census (INE Angola)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160506013702/http://aiangola.com/wp-content/uploads/2016/03/Publica%C3%A7%C3%A3o-Resultados-Definitivos-Censo-Geral-2014_Vers%C3%A3o-22032016_DEFINITIVA-18H17.pdf |date=6 Mei 2016 }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2014 |bevolkingsdigtheid = 20,69 |bevolkingsdigtheidmi² = 53,6 |bevolkingsdigtheidrang = 199<sup>ste</sup> |BBP_PPP = $208,279&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=41&pr.y=17&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=614&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719063344/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=41&pr.y=17&sy=2016&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=614&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |archive-date=19 Julie 2019 |url-status=live |title=Angola |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |accessdate=18 Januarie 2019}}</ref> |BBP_PPP_rang = 64<sup>ste</sup> |BBP_PPP_jaar = 2019 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;930<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 107<sup>de</sup> |BBP = $110,186&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 61<sup>ste</sup> |BBP_jaar = 2019 |BBP_per_kapita = $3&nbsp;666<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 91<sup>ste</sup> |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Portugese kolonisasie<br />• Onafhanklikheid<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1575]]<br />[[11 November]] [[1975]]<br />[[21 Januarie]] [[2010]] |MOI = {{wins}} 0,581<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |title=2018 Human Development Report |date=2018 |accessdate=18 Januarie 2019 |publisher=United Nations Development Programme |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122011232/http://hdr.undp.org/sites/default/files/2018_human_development_statistical_update.pdf |archive-date=22 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |MOI_rang = 147<sup>ste</sup> |MOI_jaar = 2017 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 42,7<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AO |title=Angola |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=18 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607003448/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI%3Flocations%3DAO |archive-date=7 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2008 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|laag}} |geldeenheid = [[Kwanza]] |geldeenheid_kode = AOA |land_kode = AO |tydsone = [[Wes-Afrikaanse Standaardtyd|WAT]] |utc_afwyking = [[UTC+01:00|+1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+01:00|+1]] |internet_domein = [[.ao]] |skakelkode = 244 |voetskrif = }} '''Angola''' ([[Portugees]]: [ɐ̃ˈɡɔlɐ]; [[Kongo (taal)|Kongo]], [[Kimbundu]] en [[Umbundu]]: ''Ngola'', [ɐ̃ˈɡɔlɐ]), amptelik die '''Republiek Angola''' (Portugees: ''República de Angola''; Kongo, Kimbundu en Umbundu: ''Repubilika ya Ngola''), is 'n [[land]] in [[Suider-Afrika]] wat grens aan [[Namibië]] in die suide, die [[Demokratiese Republiek die Kongo]] in die noordooste, [[Zambië]] in die ooste en die [[Atlantiese Oseaan]] in die weste. Die provinsie [[Cabinda (provinsie)|Cabinda]], wat hom ten noorde en buite die land self bevind, grens aan die [[Republiek van die Kongo]] in die noorde, die Demokratiese Republiek van die Kongo in die suide en die Atlantiese Oseaan in die weste. Angola is 'n lid van die [[Afrika-unie]] en 'n voormalige [[Portugal|Portugese]] kolonie wat sy onafhanklikheid in 1975 bereik het. Die [[hoofstad]] en grootste stad is [[Luanda]]. [[Lêer:Angola sat.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-satellietbeeld van Angola]] [[Lêer:Angolakaart.png|duimnael|links|Kaart van Angola]] [[Lêer:Angola Topography.png|duimnael|links|Topografiese kaart van Angola]] [[Lêer:Luanda1.jpg|duimnael|links|[[Luanda]] is die [[hoofstad]] en grootste stedelike sentrum van Angola]] [[Lêer:Lubango-Namibe landscape.jpg|duimnael|links|Die berge van [[Lubango]]]] [[Lêer:Beach of Coatinha in Benguela, Angola.jpg|duimnael|links|Miradouro da Lua langs die suidelike kus van Luanda]] Angola was 'n [[Portugese Ryk|Portugese kolonie]] vanaf die 16de eeu tot 1975. Ná onafhanklikwording was Angola van 1975 tot 2002 in 'n ernstige [[burgeroorlog]] gedompel. Die oorlog het ook deel uitgemaak van die wêreldwye [[Koue Oorlog]], met [[Sowjetunie]] en [[Kuba]] wat die [[Kommunisme|kommunisties]] gesinde [[MPLA]] (''Movimento Popular de Libertação de Angola – Partido do Trabalho'') ondersteun het terwyl [[Suid-Afrika]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] die anti-kommunistiese [[Unita]] (''União Nacional para a Independência Total de Angola'') ondersteun het. Die land is die naasgrootste [[Ruolie|petroleum]]- en [[diamant]]produsent in [[Afrika suid van die Sahara]]. Daarteenoor het Angola van die laagste lewensverwagtings- en een van die hoogste kindersterftekoerse in die wêreld.<ref>{{en}} [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html, Life expectancy at birth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205094039/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html |date= 5 Desember 2010 }}, [www.cia.gov] (2009)</ref> In Augustus 2006 is 'n vredesooreenkoms onderteken met 'n faksie van die ''Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda, FLEC'', 'n afgeskeidene guerillagroep van die Cabinda-eksklawe in die noorde van die land, wat steeds aktief is.<ref>{{pt}} [http://noticias.uol.com.br/ultnot/lusa/2008/06/04/ult611u78130.jhtm Angola mantém presença militar reforçada em Cabinda], [UOL.com.br] (4 Junie 2008)</ref> Nagenoeg 65% van Angola se ruolie is afkomstig van daardie area. == Etimologie == Die naam "Angola" is afgelei van die titel ''Ngola'' van die konings van Ndongo, 'n oos van Luanda geleë vasalstaat van die historiese Koninkryk Kongo. Die Portugese het hierdie benaming oorgeneem en later vir die hele gebied gebruik, wat hulle wou koloniseer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Heywood, Linda M. & Thornton, John K. |year=2007 |title=Central Africans, Atlantic Creoles, and the foundation of the Americas, 1585–1660 |url=https://books.google.de/books?id=S42CypbRTlQC&pg=PA82&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429140429/https://books.google.de/books?id=S42CypbRTlQC&pg=PA82&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |publisher=Cambridge University Press |pages=82 |isbn=0-521-77065-3 |accessdate=18 Januarie 2019}}</ref> == Geskiedenis == {{Sienook|Angolese Oorlog vir Onafhanklikheid|Angolese Burgeroorlog}} == Demografie == Die bevolking bestaan hoofsaaklik uit Ovimbundu (37%), Kimbundu (25%) en [[Kongo (volk)|Bakongo]] (13%). Daarbenewens bly sowat 2% Mestizo en 1% Europeërs in die land. Portugees is die mees verspreide taal in Angola en word deur sowat 71% van die bevolking gebesig. Belangrike inheemse tale sluit in Umbundu (23%), Kikongo (8%), Kimbundu (8%) en Chokwe (6,5%).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |title=Angola |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |work=CIA World Factbook |accessdate=18 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190115134942/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ao.html |archive-date=15 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Geografie == Angola het 'n groot binnelandse plato wat skerp daal na 'n smal kusvlakte aan die Atlantiese Oseaan. Dit is die 22ste grootste land ter wêreld (na [[Niger]]) met 'n oppervlakte van 1&nbsp;246&nbsp;700&nbsp;km².<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |title=COUNTRY COMPARISON :: AREA |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=26 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114104045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |archive-date=14 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is vergelykbaar in grootte met [[Mali]] en is amper twee keer so groot soos die Amerikaanse deelstaat [[Texas]] of vyf keer so groot soos die [[Verenigde Koninkryk]]. Angola word begrens deur Namibië in die suide, Zambië in die ooste, die Demokratiese Republiek van die Kongo in die noordooste en die Atlantiese Oseaan in die weste. Die [[eksklawe]] Cabinda grens ook aan die Republiek van die Kongo in die noorde. Angola se hoofstad Luanda lê aan die Atlantiese kus in die noordweste van die land. === Klimaat === Angola se gemiddelde [[temperatuur]] aan die kus is 15,6 [[Celsius|°C]] in die [[winter]] en 21,1 [[Celsius|°C]] in die [[somer]]. Dit het twee seisoene; droë seisoen (Mei tot Oktober) en warm [[reën]]seisoen (November tot April). === Provinsies === {{Hoofartikel|Provinsies van Angola}} Angola bevat 18 provinsies (Portugees: ''províncias'', eenvoud – ''província''): {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! No. !! Provinsie !! Hoofstad !Bevolking<br />(2014)<ref name=":1">{{pt}} [http://censo.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=censo2014&xpgid=censo2014-info&generic-detail_qry=BOUI=8380919&actualmenu=8377507 Censo 2014] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181030230839/http://censo.ine.gov.ao/xportal/xmain?xpid=censo2014&xpgid=censo2014-info&generic-detail_qry=BOUI=8380919&actualmenu=8377507 |date=30 Oktober 2018 }}, besoek op 18 Januarie 2019</ref> ! !! No. !! Provinsie !! Hoofstad !Bevolking<br />(2014)<ref name=":1" /> ! Kaart |- |style="text-align:center"| 1 || [[Bengo-provinsie|Bengo]] || [[Caxito]] |356&nbsp;641|| rowspan="9" | || style="text-align:center"| 10 || [[Huíla-provinsie|Huíla]] || [[Lubango]] |2&nbsp;497&nbsp;422|| rowspan="9" | [[Lêer:Angola Provinces numbered 300px.png|190px]]<br />[[Lêer:Angola, administrative divisions - de - colored.svg|190px]] |- |style="text-align:center"| 2 || [[Benguela-provinsie|Benguela]] || [[Benguela]] |2&nbsp;231&nbsp;385|| style="text-align:center" | 11 || [[Luanda-provinsie|Luanda]] || [[Luanda]] |6&nbsp;945&nbsp;386 |- |style="text-align:center"| 3 || [[Bié-provinsie|Bié]] || [[Kuito]] |1&nbsp;455&nbsp;255|| style="text-align:center" | 12 || [[Lunda Norte-provinsie|Lunda Norte]] || [[Lucapa]] |862&nbsp;566 |- |style="text-align:center"| 4 || [[Cabinda (provinsie)|Cabinda]] || [[Cabinda (stad)|Cabinda]] |716&nbsp;076|| style="text-align:center" | 13 || [[Lunda Sul-provinsie|Lunda Sul]] || [[Saurimo]] |537&nbsp;587 |- |style="text-align:center"| 5 || [[Cuando Cubango-provinsie|Cuando Cubango]] || [[Menongue]] |534&nbsp;002|| style="text-align:center" | 14 || [[Malanje-provinsie|Malanje]] || [[Malanje]] |986&nbsp;363 |- |style="text-align:center"| 6 || [[Cuanza Norte-provinsie|Cuanza Norte]] || [[N'dalantando]] |443&nbsp;386|| style="text-align:center" | 15 || [[Moxico-provinsie|Moxico]] || [[Luena]] |758&nbsp;568 |- |style="text-align:center"| 7 || [[Cuanza Sul-provinsie|Cuanza Sul]] || [[Sumbe]] |1&nbsp;881&nbsp;873|| style="text-align:center" | 16 || [[Namibe-provinsie|Namibe]] || [[Moçâmedes]] |495&nbsp;326 |- |style="text-align:center"| 8 || [[Cunene-provinsie|Cunene]] || [[Ondjiva]] |990&nbsp;087|| style="text-align:center" | 17 || [[Uíge-provinsie|Uíge]] || [[Uíge]] |1&nbsp;483&nbsp;118 |- |style="text-align:center"| 9 || [[Huambo-provinsie|Huambo]] || [[Huambo]] |2&nbsp;019&nbsp;555|| style="text-align:center" | 18 || [[Zaire-provinsie|Zaire]] || [[M'Banza Kongo]] |594&nbsp;428 |} Hierdie 18 provinsies is verdeel in in 157 Municípios en 618 ''comunas''. == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen * Kuttel, M.: South Africans are discovering Angola. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 15, nr. 3, Maart 1966. * {{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Angola |archive-url=https://web.archive.org/web/20231210084950/https://www.britannica.com/place/Angola |archive-date=10 Desember 2023 |url-status=live |title=Angola |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=8 Desember 2023}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231208094236/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/angola/ |archive-date=8 Desember 2023 |url-status=live |title=Angola |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=8 Desember 2023}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} {{Wikt-inlyn|Angola}} * {{en}} {{Wikivoyage}} {{Lande van Afrika}} {{Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Angola| ]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] 11jpfoijin4lbpylglqe3hc10gcsieu Wikipedia:Geselshoekie 4 5209 3372845 3372427 2026-11-15T18:17:20Z Sobaka 328 /* WikiIndaba 2026 */ nuwe afdeling 3372845 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == WikiIndaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]] , [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het bygewoon. Het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat en daar is beslis belangstelling daarin. Dit veral in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir klein taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) sk6gaxxrjukyw6y1594ip4rgtvspb32 3372846 3372845 2026-11-15T18:21:58Z Sobaka 328 /* WikiIndaba 2026 */ 3372846 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == WikiIndaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) 0z22smtlf6mcgxr1b1onjbp5888toc7 3372958 3372846 2026-11-16T02:54:43Z MediaWiki message delivery 55541 /* Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia */ nuwe afdeling 3372958 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == WikiIndaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) == Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> Hello Wikipedians, Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}. I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it. '''Background information''' [[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia. '''Setting up the feature''' To ensure that this feature works as intended, you should do the following: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net * Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist. * We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration. '''Our request''' We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature. We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 --> 0peovks1t6oy5npjldksvq0erlj4aji 3373020 3372958 2026-11-16T06:45:44Z Aliwal2012 39067 /* Wiki Indaba 2026 */ 3373020 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == Wiki Indaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) == Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> Hello Wikipedians, Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}. I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it. '''Background information''' [[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia. '''Setting up the feature''' To ensure that this feature works as intended, you should do the following: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net * Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist. * We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration. '''Our request''' We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature. We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 --> 8ivqabb2yykohbqmt1lq4nn77i5osw0 3373079 3373020 2026-11-16T09:08:32Z Aliwal2012 39067 /* Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia */ A NO NO for "you should"! We are all volunteers here, please UOzurumba! 3373079 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == Wiki Indaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) == Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> Hello Wikipedians, Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}. I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it. '''Background information''' [[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia. '''Setting up the feature''' To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net * Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist. * We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration. '''Our request''' We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature. We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 --> g4svefqy1t5u7vrdbej5n2o7013egj9 3373085 3373079 2026-11-16T09:16:50Z Oesjaar 7467 /* Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia */ Antwoord. 3373085 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|240px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suidedeel.]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|250px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == [[Spasiefout]] in titels == Gemeenskap, ek het die volgende titels versamel wat ek glo moontlik spasiefout begaan. Kyk asb. daarna en laat weet of daar enige foute is. Bv. [[SANS-standaarde]] lyk vir my soos 'n [[toutologie]]. Skuif dit sommer ook gerus na die korrekte titel. == Klas- of tipe-aanduiding + vaartuig == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 58 || [[Astute-klas duikboot]] || [[Astute-klas-duikboot]] |- | 59 || [[Churchill-klas duikboot]] || [[Churchill-klas-duikboot]] |- | 60 || [[Daphné-klas duikboot]] || [[Daphné-klas-duikboot]] |- | 61 || [[Essex-klas vliegdekskip]] || [[Essex-klas-vliegdekskip]] |- | 62 || [[Ethan Allen-klas duikboot]] || [[Ethan Allen-klas-duikboot]] |- | 63 || [[Gerald R. Ford-klas vliegdekskip]] || [[Gerald R. Ford-klas-vliegdekskip]] |- | 64 || [[Harushio-klas duikboot]] || [[Harushio-klas-duikboot]] |- | 65 || [[Lafayette-klas duikboot]] || [[Lafayette-klas-duikboot]] |- | 66 || [[Le Triomphant-klas duikbote]] || [[Le Triomphant-klas-duikbote]] |- | 67 || [[Lexington-klas vliegdekskip]] || [[Lexington-klas-vliegdekskip]] |- | 68 || [[Los Angeles-klas duikboot]] || [[Los Angeles-klas-duikboot]] |- | 69 || [[Ohio-klas duikboot]] || [[Ohio-klas-duikboot]] |- | 70 || [[Oscar-klas duikboot]] || [[Oscar-klas-duikboot]] |- | 71 || [[Resolution-klas duikboot]] || [[Resolution-klas-duikboot]] |- | 72 || [[Seawolf-klas duikboot]] || [[Seawolf-klas-duikboot]] |- | 73 || [[Skipjack-klas duikboot]] || [[Skipjack-klas-duikboot]] |- | 74 || [[Sturgeon-klas duikboot]] || [[Sturgeon-klas-duikboot]] |- | 75 || [[Swiftsure-klas duikboot]] || [[Swiftsure-klas-duikboot]] |- | 76 || [[T-klas duikboot]] || [[T-klas-duikboot]] |- | 77 || [[Tipe 206-klas duikboot]] || [[Tipe 206-klas-duikboot]] |- | 78 || [[Tipe 212-klas duikboot]] || [[Tipe 212-klas-duikboot]] |- | 79 || [[Tipe 214-klas duikboot]] || [[Tipe 214-klas-duikboot]] |- | 80 || [[Trafalgar-klas duikboot]] || [[Trafalgar-klas-duikboot]] |- | 81 || [[Typhoon-klas duikboot]] || [[Typhoon-klas-duikboot]] |- | 82 || [[Valiant-klas duikboot]] || [[Valiant-klas-duikboot]] |- | 83 || [[Vanguard-klas duikboot]] || [[Vanguard-klas-duikboot]] |- | 84 || [[Virginia-klas duikboot]] || [[Virginia-klas-duikboot]] |- | 85 || [[Yamato-klas slagskip]] || [[Yamato-klas-slagskip]] |- | 86 || [[Yankee-klas duikboot]] || [[Yankee-klas-duikboot]] |- | 87 || [[Yorktown-klas vliegdekskip]] || [[Yorktown-klas-vliegdekskip]] |- | 88 || [[Yushio-klas duikboot]] || [[Yushio-klas-duikboot]] |- | 89 || [[Tipe IX duikboot]] || [[Tipe IX-duikboot]] |- | 90 || [[Tipe VII duikboot]] || [[Tipe VII-duikboot]] |- | 91 || [[Klas-C tenklokomotief]] || [[Klas C-tenklokomotief]] |} == Eienaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 92 || [[Abantu boekfees]] || [[Abantu-boekfees]] |- | 93 || [[Alfred manta]] || [[Alfred-manta]] |- | 94 || [[Angoni vleirot]] || [[Angoni-vleirot]] |- | 95 || [[Flofneut toebroodjie]] || [[Flofneut-toebroodjie]] |- | 96 || [[Djiboeti frank]] || [[Djiboeti-frank]] |- | 97 || [[Brive Corrèze Limousin atletiekklub]] || [[Brive Corrèze Limousin-atletiekklub]] |- | 98 || [[Dolfyne krieketspan]] || [[Dolfyne-krieketspan]] |- | 99 || [[Renaissance filosofie]] || [[Renaissance-filosofie]] |- | 100 || [[Graskop kransaalwyn]] || [[Graskopkransaalwyn]] |- | 101 || [[Karel grootoog]] || [[Karelgrootoog]] |- | 102 || [[Luiperd botvis]] || [[Luiperdbotvis]] |- | 103 || [[Raritan volk]] || [[Raritanvolk]] |- | 104 || [[Zulu nasie]] || [[Zoeloenasie]] |- | 105 || [[Klingon taal]] || [[Klingon]] |- | 106 || [[Tonsea taal]] || [[Tonsea]] |- | 107 || [[Banyum taal]] || [[Banyum]] |- | 108 || [[Sokoto stad]] || [[Sokoto (stad)]] |- | 109 || [[Afrikaner vlugtelingskap]] || [[Afrikanervlugtelingskap]] |} == Reeds gekoppelde eerste lid + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 110 || [[Kliënt-bediener argitektuur]] || [[Kliënt-bediener-argitektuur]] |- | 111 || [[Multi-aansig projeksies]] || [[Multi-aansig-projeksies]] |- | 112 || [[Sout-en-peper bontpaling]] || [[Sout-en-peperbontpaling]] |- | 113 || [[Borneo-Sporenburg brûe]] || [[Borneo-Sporenburg-brûe]] |- | 114 || [[Karoo-tot-Kus bergfietswedren]] || [[Karoo-tot-Kus-bergfietswedren]] |- | 115 || [[Nederland-Suid-Afrika verhoudings]] || [[Nederland-Suid-Afrika-verhoudings]] |- | 116 || [[Pan-Afrika kleure]] || [[Pan-Afrikakleure]] |- | 117 || [[Post-Sowjet state]] || [[Post-Sowjetstate]] |- | 118 || [[China-Indië skermutselings van 2020]] || [[China-Indië-skermutselings van 2020]] |- | 119 || [[Indië–Pakistan konflik van 2025]] || [[Indië-Pakistan-konflik van 2025]] |- | 120 || [[Twer-oblast vliegtuigongeluk (2023)]] || [[Twer-oblast-vliegtuigongeluk (2023)]] |- | 121 || [[Iran-oorlog wapenstilstand (2026)]] || [[Iran-oorlogwapenstilstand (2026)]] |- | 122 || [[Covid-19 protesaksies in China gedurende 2022]] || [[Covid-19-protesaksies in China in 2022]] |- | 123 || [[Gerigte-energie wapen]] || [[Gerigte energie- wapen]] |- | 124 || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20 sokkerspan]] || [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] |- | 125 || [[Lae-energie elektrondiffraksie]] || [[Lae-energie- elektrondiffraksie]] |} == Jaartal of datum + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 126 || [[Oktober 2020 veldbrande in die Wes-Vrystaat]] || [[Oktober 2020-veldbrande in die Wes-Vrystaat]] |- | 127 || [[Olimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Olimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |- | 128 || [[Paralimpiese Somerspele 2008 medaljes]] || [[Paralimpiese Somerspele 2008-medaljes]] |} == Soortnaam + soortnaam == {| class="wikitable sortable" ! # !! Huidige naam !! Voorgestelde naam |- | 129 || [[Hof vertolking]] || [[Hofvertolking]] |- | 130 || [[Water dampdruk]] || [[Waterdampdruk]] |- | 131 || [[Uitskot dam]] || [[Uitskotdam]] |- | 132 || [[Melk plaasvervanger]] || [[Melkplaasvervanger]] |- | 133 || [[Hamer spyker]] || <s>[[Hamerspyker]]</s> |- | 134 || [[Dokter knopie]] || [[Dokterknopie]] |- | 135 || [[Slaap inertia]] || [[Slaapinersie]] |- | 136 || [[Analoog gruwel]] || [[Analooggruwel]] |- | 137 || [[Balsem Kopiva]] || <s>[[Balsemkopiva]]</s> |- | 138 || [[Donker newel]] || <s>[[Donkernewel]]</s> |- | 139 || [[Biseksie metode]] || [[Biseksiemetode]] |- | 140 || [[Medium formaat]] || [[Mediumformaat]] |- | 141 || [[Mak maak]] || <s>[[Makmaak]]</s> |- | 142 || [[Transgender swangerskap]] || <s>[[Transgenderswangerskap]]</s> |- | 143 || [[Epoulet soldaat]] || [[Epouletsoldaat]] |- | 144 || [[Sekelstert grootoog]] || [[Sekelstertgrootoog]] |- | 145 || [[Silwerrug gorilla]] || [[Silwerruggorilla]] |- | 146 || [[Silwerflits stekelwang]] || [[Silwerflits-stekelwang]] |- | 147 || [[Spits slymvis]] || [[Spitsslymvis]] |- | 148 || [[Olyfgroen vingertjie]] || [[Olyfgroenvingertjie]] |- | 149 || [[Pienk seekomkommer]] || [[Pienkseekomkommer]] |- | 150 || [[Kaapse Onafhanklikheids Party]] || [[Kaapse Onafhanklikheidsparty]] |- | 151 || [[Tweede Nuwe Jaar]] || [[Tweede Nuwejaar]] |- | 152 || [[Vaskulêre endoteel groeifaktor]] || [[Vaskulêre endoteelgroeifaktor]] |- | 153 || [[Ouditiewe integrasie opleiding]] || [[Ouditiewe integrasie-opleiding]] |- | 154 || [[Outeur aanhaling (botaniese nomenklatuur)]] || [[Outeuraanhaling (botaniese nomenklatuur)]] |- | 155 || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom koronavirus 2]] || [[Ernstige akute respiratoriese sindroom-koronavirus 2]] |- | 156 || [[Indringer vetplante in Suid Afrika]] || [[Indringervetplante in Suid-Afrika]] |- | 157 || [[Silwer sillago]] || [[Silwersillago]] |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 21:32, 16 Oktober 2026 (UTC) :Hi, ek het solank begin om die artikels te skuif na die bloues. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:33, 19 Oktober 2026 (UTC) ::{{Ping|Aliwal2012}} jammer om te pla, maar jy is besig om beide rooi skakels en weesbladsye te skep. Let op die oorblywende skakels wat rooi word as jy sonder 'n aanstuur skuif. Terloops, ek dink nie dat [[Suid-Afrikaanse nasionale onder-20-sokkerspan]] korrek is nie, ons het onlangs soortgelyke titels aangepas, sien https://viva-afrikaans.org/lees-luister/blog/1448:die-bloedjies-se-bekers Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:45, 21 Oktober 2026 (UTC) :::Hallo {{ping|SpesBona}}, ek skuif bg. blaaie opsetlik sonder 'n aanstuur. My doel is dat dit rooi moet word, sodat ander gebruikers dit kan opspoor en aanpas, dis mos 'n spanpoging! (Van die weesbladsye weet ek nie mooi nie) Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 14:23, 21 Oktober 2026 (UTC) ::::{{Ping|Aliwal2012}} Ek pas skakels aan volgens "Skakels hierheen", maar vir artikels wat geskuif is gebruik ek die ou titel. Daai bot doen die weesbladsye. Ek moet nog die o. 20 in beide krieket en rugby aanpas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 14:35, 21 Oktober 2026 (UTC) :Ek sou dink 'n [[Spitsslymvis]] sou meer spits en meer slymerig moet lyk, maar die nuwe name dra my goedkeuring! :-D [[Spesiaal:Bydraes/~2026-56661-25|~2026-56661-25]] ([[Gebruikerbespreking:~2026-56661-25|talk]]) 10:45, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 132,000ste artikel... == Gemeenskap, wattter een was dit gewees? Dinge het te vinnig gebeur... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:08, 17 Oktober 2026 (UTC) :''[[Senecio vaginatus]]'' – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 13:14, 17 Oktober 2026 (UTC) == Verwysingsjablone == Ek is hier omdat ek wil help om 'n ensiklopedie te skryf. Ek kan sien dat behoorlike aanhaling in daardie opsig nuttig is, hoofsaaklik om te wys dat wat jy skryf nie bloot opgemaak is nie. Maar die verwysingsjablone maak dit nie net baie meer tydrowend nie, hulle dien 'n heeltemal ander doel, naamlik die bou van 'n databasis van bronne. As daar mense is wat so 'n doelwit nastreef, glo ek hulle moet net self met die nodige mannekrag vorendag kom om daardie heeltemal ander doelwit na te streef. Na my mening is die sjablone egter daarop gemik om daardie taak op 'n dwangmatige en onbetaalde wyse aan ons op te lê. En daar is 'n woord vir dwangmatige maar onbetaalde werk. Dit word slawerny genoem. En ek is nie 'n slaaf nie, so ek weier om hiermee saam te werk. Ek skryf eerder artikels. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 20:10, 17 Oktober 2026 (UTC) :Beste [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]], niemand kan jou dwing om 'n sjabloon te gebruik wat jy nie wil gebruik nie. As jy slegs die url en die titel met die datum van jou raadpleging tussen "ref" en "ref" plaas, is dit volledig in die haak. Jy gebruik 'n bron en het dit gelees, dit is al wat ons wil hê. Soos jy sê, ons is hier om artikels te skryf. Ek verwerp ook enige goed wat my van my doel om artikels te kan skryf, aflei of afbring. Ons is mos in ons vrye tyd hier. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:20, 17 Oktober 2026 (UTC) ::Baie dankie, SpesBona. Ongelukkig het ek 'n ander en bitter ervaring gehad rakende daardie dwang. Op nl.wiki is van my bydraes verwyder en ek is gedreig om geblokkeer te word as ek dit nie 'goed genoeg' doen nie. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) :::Op die Duitse Wikipedia ken ek die teendeel: As jy ander jou goed opdwing (bv. een legitieme sjabloon met 'n ander vervang), 'n legitieme skryfwyse met 'n ander vervang, of ander dinge, is jy in die moeilikheid, nie die ander persoon nie. Op die Duitse Wikipedia is daar nie "dié manier van goed doen nie". Daar is legio. Ons sê altyd dat daar nooit eenvormigheid op Wikipedia kan wees nie. Ek sien nie enige voordeel daarin om een manier op ander af te druk nie. Dit is nie ons projek nie. Ek het kleiner dinge op Nederlands en Wes-Fries gedoen en blykbaar was dit altyd goed genoeg om aanvaar te word, ook eenvormige verwysings. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:35, 17 Oktober 2026 (UTC) == "Cite web" vervang met "Verwys web" == Gemeenskap, neem asb. kennis dat {{Ping|Pynappel}} se Kabouterbot reeds in honderde (?) artikels "cite web" en verwante sjablone met "Verwys web" vervang het. Die meeste gebruikers gebruik eersgenoemde waarskynlik omdat dit in die Engelse Wikipedia standaard is. Ek gebruik dit ook, omdat ek dit ook op die Duitse Wikipedia mag gebruik. Terloops, op die Duitse Wikipedia mag jy nooit ooit 'n geldige sjabloon met 'n ander vervang as jy nie die hoofouteur is nie. Ek het 'n probleem met die feit dat hier 'n grootskaalse ingryping gebeur sonder om met die gemeenskap te praat wat hulle dink. Wikipedia is immers 'n '''gemeenskapsprojek'''. Wat dink julle daaroor? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:55, 17 Oktober 2026 (UTC) :Die betrokke wysigings is [https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Bydraes&end=&namespace=all&start=&tagfilter=&target=KabouterBot&offset=20261017173159&limit=5000 hier], soek vir "Vervang die Engelse verwysingsjablone met die Afrikaanse". Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 17 Oktober 2026 (UTC) == Taaldiversiteit == Stem saam met @Dumbassman taaldiversiteit is die toekoms. https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/lessons-from-accra-rossouw-van-rooyens-take-on-what-the-first-language-diversity-conference-meant-for-africas-languages/ [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:36, 22 Oktober 2026 (UTC) :Goed gedoen Rossouw! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:26, 22 Oktober 2026 (UTC) == Ons 25ste verjaarsdag == Gemeenskap, neem kennis dat ek more om 6:35 op Die Groot Ontbyt TV-program gesels oor onder andere ons 25ste verjaarsdag. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:32, 22 Oktober 2026 (UTC) :Welgedaan Oesjaar, dit was 'n uitstekende sessie, glo dit gaan 'n betekenisvolle bydrae maak om die publisiteit vir die Afrikaanse Wikipedia onder die bree publiek te bevorder. Hoop KyKNet plaas dit op [[YouTube]]. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 05:06, 23 Oktober 2026 (UTC) :: Sjoe! Dit was wild! Wat 'n positiewe klomp daar by GrootFM! Dit sal blykbaar vanmiddag om 14:00 op Youtube beskikbaar wees. Toe ek terugstap vanaf die ateljee tot by die wagkamer het daar reeds 17 aansoeke op ons Bakkiesblad deurgekom vir goedkeuring! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::: Sien die program by https://www.youtube.com/watch?v=ol2E1sqTFj8 [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:53, 23 Oktober 2026 (UTC) == Konformasies == [[Lêer:Ethane-A-3D-balls.png|duimnael|100px|etaan]] [[Lêer:Ethane conformation.gif|duimnael|90px|konformasies van etaan]] Ek sukkel bietjie met die chemiese terminologie in Afrikaans, veral wat konformasies betref. 'n [[Etaan]]molekule kan twee verskillende konformasies aanneem, afhangende van hoe die een helfte van die molekule relatief tot die ander roteer. In Engels word hulle "staggered" en "eclipsed" genoem. [[Gebruiker:Wyatt Tyrone Smith|Wyatt]] het hulle op die etaanbladsy in "verspreid" en "in-lyn" verander. In Nederlands lys Wikipedia "geschrankt" en "ge-eclipseerd", en ek moet erken dat die werkwoord "schranken" vir my onbekend was. nl.wiki dui aan dat dit hoofsaaklik [[Vlaams (taalkunde)|Vlaams]] is. Die Duitsers praat van "gestaffelt". As ek dit vir die Google Translate-robot voer, kry ek "verspringende en verduisterde konformasie", en ek kry dieselfde op OpenTran. Die bron hiervan is egter vir my onduidelik. Ek het tevergeefs gesoek na gespesialiseerde literatuur in Afrikaans. Die konsepte is nogal belangrik vir die metallosene. Ek wil graag voorstel om "verspringende en verduisterde konformasie" aan te neem, maar as iemand iets beters het, sal ek dit graag wil hoor. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 21:57, 22 Oktober 2026 (UTC) :{{ping|Gebruiker:Daniellouw}}, kan jy help asb? Jy het 'n chemiese agtergrond. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:43, 23 Oktober 2026 (UTC) ::Ek het nou tog 'n Afrikaanse bron gevind.<ref>[https://ujcontent.uj.ac.za/view/pdfCoverPage?instCode=27UOJ_INST&filePid=135671990007691&download=true Die alfa-koolstofreaktiwiteit van enele gekoördineerde swaelligande in chroom(0)- en mangaan(I)komplekse; Martha M. van Dyk; proefskrif; RAU; 1982]</ref> Dit sê: ::''Kristalstrukture dui daarop dat steriese faktore 'n '''gespreide''' konformasie A, bevoordeel, terwyl elektroniese effekte weer 'n '''versteekte''' konformasie B,C bevoordeel.''. Dus gebruik hulle staggered=gespreid en eclipsed=versteek. ::{{Verwysings}} [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 06:40, 24 Oktober 2026 (UTC) :::Dankie tog. Goed gedoen! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 24 Oktober 2026 (UTC) == Yskor Woordeboek == Gemeenskap, danksy [[Gebruiker:Elmarie Waltman]] het ek nou 'n 1978 Yskor tweetalige woordeboek in my besit. Indien julle inligting soek vra net... Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:25, 26 Oktober 2026 (UTC) :Groot plesier Deon! Bly die boek het veilig by jou aangekom – [[Gebruiker:Elmarie Waltman|Elmarie Waltman]] ([[Gebruikerbespreking:Elmarie Waltman|kontak]]) 14:29, 26 Oktober 2026 (UTC) == Jou wiki sal binnekort oorskakel na die lees-alleen modus. == <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees hierdie boodskap in 'n ander taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] Die [[Wikimedia-stigting]] sal die verkeer tussen sy datasentrums ruil. Dit sal verseker dat Wikipedia en die ander Wikimedia wiki's aanlyn kan bly, selfs ná 'n ramp. Hulle sal alle verkeer na die sekondêre datasentrum op '''{{#time:j xg|2026-10-28|af}}''' oorskakel. Die toets begin om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]''' Ongelukkig, as gevolg van 'n paar beperkings in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki? | MediaWiki]], moet alle redigering stop terwyl ons oorskakel. Ons vra om verskoning vir hierdie ontwrigting en werk daarna om dit in die toekoms tot die minimum te beperk. 'n Banier sal 30 minute voor hierdie operasie plaasvind op alle wiki's vertoon word. Hierdie banier sal tot die einde van die operasie verskyn. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Jy kan bydra aan die [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate vertaal of proeflees] van hierdie banier se teks.</span> '''Vir 'n kort tydjie sal u op alle wiki's slegs kan lees, maar nie redigeer nie.''' * Op '''{{#time:l j xg Y|2026-10-28|af}}''' sal u vir tot 'n uur lank nie kan wysig nie. * As u gedurende hierdie tye probeer redigeer of stoor, sal u 'n foutboodskap sien. Ons hoop dat geen wysigings verlore sal gaan gedurende hierdie tyd nie, maar ons kan dit nie waarborg nie. As u die foutboodskap sien, wag dan totdat alles weer normaal is. U behoort dan u redigering te kan stoor. Maar ons beveel aan dat u eers 'n afskrif van u wysigings maak, net vir ingeval. ''Ander gevolge'': * Agtergrondwerk sal stadiger wees en sommige sal moontlik nie voltooi word nie. Rooi skakels word moontlik nie so vinnig soos gewoonlik opgedateer nie. As u 'n artikel skep wat reeds elders gekoppel is, sal die skakel langer as gewoonlik rooi bly. Sommige toepassings-skrifte met 'n lang looptyd sal gestop moet word. * Ons verwag dat die uitrol van nuwe kode soos enige ander werk sal plaasvind. Alhoewel, sommige gevalle van kodevries kan egter stiptelik plaasvind as die operasie dit daarna vereis. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] sal vir ongeveer 90 minute onbeskikbaar wees. Hierdie projek kan, indien nodig, uitgestel word. Jy kan [[wikitech:Switch_Datacenter|die skedule lees by wikitech.wikimedia.org]]. Enige veranderinge sal in die skedule aangekondig word. '''Deel asseblief hierdie inligting met u gemeenskap.'''</div><section end="server-switch"/> [[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 14:00, 26 Oktober 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=30513874 --> == Verwysing na 'n skip in persoonlike vorm... == Na aanleiding van my artikel oor die vliegdekskip [[USS Hornet (CV-12)]] waarin hulle na die skip verwys as ''she''. Iets het my gepla en ek het Dr. [[Mariëtta Alberts]] genader vir raad. Hier is haar antwoord soos oorgedra vanaf Whatsup: * Ek: ''Naand! Is dit nog aanvaarbaar om na 'n skip as sy te verwys?'' * Sy: ''Nee glad nie. In Engels 'she' - in Afrikaans altyd HY'' * Ek: ''Ai. Ek gaan maar eerder dan "die skip" gebruik in stede van Hy.'' * Sy: ''Reg , maar onthou asb die manlike vorm is die korrekte vorm om iets in Afrikaans aan te dui. NOOIT die vroulike vorm nie. Die vroulike vorm is die Engelse patroon ...'' * Ek: ''Geslags diskriminasie....'' * Sy: ''Nee, taalpraktyk wat jare gelede reeds vir Afrikaans vasgestel is.. Kyk maar ook wat die Taalkommissie/VivA sê. Ons mense is deesdae geneig om alles op die Engelse patroon te doen. Ek sukkel ook met die soort Engelse patroon by ons skrywers (selfs predikante) wanneer ek ons weeklikse kerkblaadjie redigeer en proeflees. Die Engelse patroon op Afrikaanse taalgebruik is so sterk ingeburger dat mense sukkel.'' Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:43, 2 November 2026 (UTC) : [[VivA]] se Maureen van Helden het hierdie skakel gestuur: [https://viva-afrikaans.org/nuus/item/510-is-n-skip-dan-nou-n-vroumens-verkeerde-voornaamwoorde-vir-regte-dinge Name] 'n Paar manne van die see gaan sê: julle neuk ons nou van bakboord na stuurboord! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:46, 3 November 2026 (UTC) == Voorblad == Die voorblad wat nou so gereeld opdateer word wek 'n baie goeie indruk. Dit lyk of daar lewe is op af.wiki. Dis na my mening nuwe prentjies wat mens eerste opval, en dit wys 'n besoeker dat iets verander het. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:48, 9 November 2026 (UTC) == Ons verjaarsdag: 16 November 2026. == Gemeenskap, ons verjaar nou Maandag 16 November en is dan 25 jaar jonk! [[Radio Overberg]] het 'n boodskap gestuur: dankie aan al die vrywilligwrs wat hier bydraes gemaak het! Julle harde werk word waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:20, 12 November 2026 (UTC) :Dit was 'n stadige begin. Die stelselbeheerder wat die webwerf bekendgestel het, het gewonder of daar ooit belangstelling sou wees, want in die begin het eenvoudig niemand opgedaag nie. Maar gelukkig het dit later verander. My gelukwense aan almal hier! :[[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 13:40, 12 November 2026 (UTC) ::Ons moet 'n huldeblyk doen vir ons eerste bydraers, en die versiende slimjan wat besluit het dat daar 'n af.wiki moet wees. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 15:06, 13 November 2026 (UTC) :::Google Gemini het my nou baie gehelp. :::Volgens hom was die eerste webwerf eintlik af.wikipedia.com. Eers in '''2002''' het dit .org geword. Nou dit sou ek nie geweet het nie. :::Archive.org het die eerste kiekie gekry op 21 Desember 2001. [https://web.archive.org/web/20011221053145/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?HomePage Hier is hy]. :::Maar volgens hom was daar nie 'n Incubator/Broeikas nie. Hoe dit toe gewerk het, kan ek nie sê nie. :::Maar kyk jy buitendien [https://web.archive.org/web/20020726024321/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&id=HomePage wie die Tuisblad verander het] - is dit nld-proxy.mweb.co.za, proxy.unisa.ac.za en adsl-52140.turboline.skynet.be wat genoem word. :::Op die [https://web.archive.org/web/20011221055320/http://af.wikipedia.com/wiki.cgi?Recent_Changes eerste RecentChanges] verskyn daar op die eerste kiekie op 21 Desember 2001 wel die Last Edited November, 16, 2001 2:53 pm [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 19:50, 13 November 2026 (UTC) :::Het jou katvis! Michel Clasquin. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikipedia-l@lists.wikimedia.org/thread/SHFTTE6HQH4TIVMAG2UZ2Y2R7VZ3QFQ2/ Hy het die Afrikaanse Wikipedia begin]. [[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]) 20:55, 13 November 2026 (UTC) == Spekulasie is nie wetenskap nie == As chemikus het ek groot probleme met die artikel oor die [[uitgebreide periodieke tabel]]. Sedert die 17de eeu het chemici hard gewerk om nie net die bestaan ​​van stowwe te bewys nie, maar ook om hulle te isoleer en te karakteriseer. Veral dié van elemente. As jy hulle nie kon demonstreer nie, was jy nie toegelaat om hulle 'n naam te gee nie, wat nog te sê om oor hul eienskappe te spekuleer. Hierdie artikel is geheel en al gebaseer op die spekulasies van nie-chemici, naamlik kernfisici. Geen van hierdie 'elemente' is ooit gedemonstreer nie, en geeneen van hul verbindings is ooit geïsoleer nie. Daar word selfs beweer dat [[oganesson]] se stabiliteit bewys is. Dis onsin. Oganesson is so onstabiel dat slegs die vervalprodukte van drie van sy atome ooit gedemonstreer is. Om dit stabiel te noem, moet jy regtig 'n fisikus wees. Daar word beweer dat dit 'n edelgas is, maar jy kan dit nooit bewys nie, want dit verval voordat jy dit kan bewys. Ja, daar is fisici wat dink dat daar in 'n hipotetiese periode 8 'n g-blok sou wees, maar die energieë van die d-, f- en g-orbitale kom so naby aan mekaar dat dit hoogs twyfelagtig is of 'n mens dit selfs so moet voorstel. Maar ons sal dit waarskynlik nooit weet nie, want alle spekulasie oor 'n 'eiland van stabiliteit' het nooit werklikheid geword nie. Die hele storie is dus spekulatief en val daarmee buite die gebied van die wetenskap. As jy daaroor wil skryf, moet dit duidelik wees in die storie self. Dit gaan oor wetenskapfiksie, nie wetenskap nie. Dit maak die artikel ook 'n vorm van misleiding vir die leser. Hier word 'n stukkie spekulasie as wetenskap aangebied. Dat fisici daarvan hou om daardie lyn oor te steek, is vir my geen verrassing nie, maar hier word chemie daarby ingesleep. En chemici is ernstige wetenskaplikes. [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] ([[Gebruikerbespreking:Jcwf|kontak]]) 12:47, 14 November 2026 (UTC) :Na aanleiding van die lees van beide die [[uitgebreide periodieke tabel|artikel]] en [[Gebruiker:Jcwf|Jcwf]] se kommentaar, stel ek voor dat die oorspronklike redakteur bedoel het dat die periodieke tabel stabiel is tot by element 118 – nie dat element 118 self stabiel is nie. Hiermee bedoel ek dat wetenskaplikes dit oor die algemeen eens is oor die struktuur van die periodieke tabel tot en met element 118, maar dat enigiets verder as daardie element – ​​selfs al word dit deur teorie voorspel – nog nie aangetoon is nie. [[Gebruiker:Martinvl|Martinvl]] ([[Gebruikerbespreking:Martinvl|kontak]]) 14:08, 14 November 2026 (UTC) == Wiki Indaba 2026 == Ek het die Wiki Indaba 2026 in [[Abidjan]], [[Ivoorkus]] van 13 to 15 November 2026 bygewoon as ‘n [[Wikimedia ZA]] beurshouer. Die tema van die konferensie was “”Afrika se Toekoms: Kennisgelyksgeleenthede en Innovasie.” Sowat 200 Wikipediane vanoor Afrika en die [[diaspora]] het die konferensie bygewoon. Ek het met ‘n paar persone oor die proses wat ons begin het om ‘n [[kunsmatige intelligensie]] beleid te skep, gepraat. Daar is beslis belangstelling daarin en min is oor die onderwerp op die konferensie gepraat. Dit is veral van belang in die lig van die geleenthede en bedreigings wat KI inhou vir die kleiner taal Wikipedia's. Iets wat later verder geneem kan word. Ek sal later ‘n verslag oor die konferensie publiseer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 18:17, 15 November 2026 (UTC) == Article guidance feature is ready to be set up for your Wikipedia == <div lang="en" dir="ltr"> Hello Wikipedians, Apologies, this message is not in your language. {{int:Please-translate}}. I'm writing on behalf of the Language and Product Localization team. The Article guidance feature is ready to be enabled on your Wikipedia. Administrators and interface administrators can turn on the feature through the <code>Special:CommunityConfiguration/ArticleGuidance</code> to expose it for editors to use it. '''Background information''' [[mw:Article guidance|Article guidance]] guides contributors when they start a new article, so they don't meet an empty page. It provides a start-up content structure for writing a particular topic at every stage of the article, as well as advice, community practices, and source recommendations. The feature is designed so that communities can fully customize that guidance shown to editors is the most relevant for their wikis and specific topics. We collaborated with a few communities to build and test the feature. Through their feedback and experiments, we improved the feature and validated that articles created through this workflow survive better on Wikipedia. '''Setting up the feature''' To ensure that this feature works as intended, you are requested do the following: * [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:MessageGroupStats&language=fi&group=ext-articleguidance Translate the user interface] on translatewiki.net * Create pages called outlines: These pages contain all the editing guidelines tailored for specific article topics that the feature will use. The guidance that editors see depends on the outlines available on your wiki. See [[simple:Wikipedia:Article Guidance|outlines examples in Simple English Wikipedia]] and the [[mw:Article guidance/How to create an outline|How to create an outline]] guide to learn and create outlines. A generic outline can also be created; this generic outline can be the fallback for all topics when no topic-specific outlines exist. * We have also created a guide for administrators – [[mw:Article guidance/Community Configuration|Article guidance/Community Configuration]] – with instructions on the pre-configuration tasks. We recommend reading it before changing the settings in Community Configuration. '''Our request''' We encourage experienced editors to complete the above tasks and work with an admin to enable it. Please join the [https://discord.gg/R59wcJFuh outline creation support Discord server] to ask questions about outlines and get the help you need. Go to [[mw:Talk:Article guidance|this talk page]] to ask the team questions about this feature. We look forward to seeing it used in your Wiki and the impact it will have on the number of created articles that survive in this Wikipedia. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> 02:54, 16 November 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox/AG_dark_launch_message_list_2&oldid=31299373 --> :Kan gebruikers {{ping|Pynappel|Rooiratel|BurgertB}} dalk hierna loer? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:16, 16 November 2026 (UTC) n4jk9kfammqa45vdldnn3g23jx7nhb2 Wetenskap 0 7787 3372711 3365467 2026-11-15T12:12:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372711 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Stelselmatige strewe om kennis op te bou}} {{Wetenskap}} '''Wetenskap''' is die stelselmatige dissipline wat [[kennis]] in die vorm van toetsbare verklarings oor die [[natuur]] en die samelewing opbou en orden.<ref name="Wilson1999">{{Verwys boek |van=Wilson |voornaam=E. O. |url=https://archive.org/details/consilienceunity00wils_135 |titel=Consilience: The Unity of Knowledge |uitgewer=Vintage |jaar=1999 |isbn=978-0-679-76867-8 |uitgawe=Reprint |plek=New York |bladsye=[https://archive.org/details/consilienceunity00wils_135/page/n55 49]-71 |hoofstuk=The natural sciences |url-toegang=beperk}}</ref>{{rp|49-71}}<ref name="Heilbron2003">{{Verwys boek |van=Heilbron |voornaam=J. L. |titel=The Oxford Companion to the History of Modern Science |uitgewer=Oxford University Press |jaar=2003 |isbn=978-0-19-511229-0 |plek=New York |bladsye=vii–x |hoofstuk=Preface |aanhaling=...modern science is a discovery as well as an invention. It was a discovery that nature generally acts regularly enough to be described by laws and even by mathematics; and required invention to devise the techniques, abstractions, apparatus, and organization for exhibiting the regularities and securing their law-like descriptions. |vertoon-outeurs=etal}}</ref> Dit verteenwoordig die gesamentlike uitdruklike kennis van die [[mensdom]] in terme van [[feite]], [[verskynsel]]s en [[wette]] wat deur [[waarneming]], eksperimentering en logiese redenering ontwikkel is. Die [[wetenskaplike metode]] geld as die standaardmetode van die moderne wetenskap: 'n empiriese siklus wat gewoonlik waarneming, die opstel van [[Hipotese|hipoteses]], die toetsing daarvan aan die hand van bewyse en die trek van gevolgtrekkings behels, en wat klem op noukeurige waarneming, eksperimentering, meting, [[wiskunde]] en herhaling lê. Wetenskap omvat sowel hierdie proses as die kennis wat dit oplewer, en die wetenskaplike gemeenskap daag daardie kennis voortdurend uit, bevestig en orden dit. Die moderne wetenskap word gewoonlik in twee hoofvertakkings verdeel:<ref name="Cohen2021">{{Verwys boek |van=Cohen |voornaam=Eliel |url=https://www.routledge.com/The-University-and-its-Boundaries-Thriving-or-Surviving-in-the-21st-Century/Cohen/p/book/9780367562984 |titel=The University and its Boundaries: Thriving or Surviving in the 21st Century |uitgewer=Routledge |jaar=2021 |isbn=978-0-367-56298-4 |plek=New York |bladsye=14-41 |hoofstuk=The boundary lens: theorising academic activity |besoekdatum=4 Mei 2021 |argiefdatum=5 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505045450/https://www.routledge.com/The-University-and-its-Boundaries-Thriving-or-Surviving-in-the-21st-Century/Cohen/p/book/9780367562984 |url-status=lewend}}</ref> die [[natuurwetenskap]]pe, wat die fisiese wêreld bestudeer, en die [[Sosiale wetenskap|sosiale wetenskappe]], wat individue en samelewings bestudeer.<ref name="Colander2019">{{Verwys boek |van1=Colander |voornaam1=David C. |titel=Social Science: An Introduction to the Study of Society |van2=Hunt |voornaam2=Elgin F. |jaar=2019 |uitgewer=Routledge |uitgawe=17th |plek=New York |bladsye=1-22 |hoofstuk=Social science and its methods}}</ref><ref name="Nisbet2020">{{Verwys ensiklopedie |titel=Social Science |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/social-science |besoekdatum=9 Mei 2021 |datum=16 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220202193947/https://www.britannica.com/topic/social-science |argiefdatum=2 Februarie 2022 |van2=Greenfeld |voornaam2=Liah |van1=Nisbet |voornaam1=Robert A. |url-status=lewend}}</ref> [[Logika]], wiskunde en teoretiese rekenaarwetenskap staan as die [[Formele wetenskap|formele wetenskappe]] bekend, maar word gewoonlik apart gehou omdat hulle eerder op deduktiewe redenering as op die wetenskaplike metode steun.<ref name="Kluwer">{{Verwys boek |van1=Bishop |voornaam1=Alan |titel=Mathematical Enculturation: A Cultural Perspective on Mathematics Education |uitgewer=Kluwer |jaar=1991 |isbn=978-0-7923-1270-3 |plek=Norwell, MA |bladsye=20-59 |hoofstuk=Environmental activities and mathematical culture |besoekdatum=24 Maart 2018 |hoofstuk-url=https://books.google.com/books?id=9AgrBgAAQBAJ&pg=PA54}}</ref><ref name="Bunge1998">{{Verwys boek |van1=Bunge |voornaam1=Mario |titel=Philosophy of Science: Volume 1, From Problem to Theory |uitgewer=Routledge |jaar=1998 |isbn=978-0-7658-0413-6 |uitgawe=revised |volume=1 |plek=New York |bladsye=3-50 |hoofstuk=The Scientific Approach}}</ref><ref name="Fetzer2013">{{Verwys boek |van1=Fetzer |voornaam1=James H. |titel=Computers and Cognition: Why Minds are not Machines |uitgewer=Kluwer |jaar=2013 |isbn=978-1-4438-1946-6 |plek=Newcastle, United Kingdom |bladsye=271-308 |hoofstuk=Computer reliability and public policy: Limits of knowledge of computer-based systems}}</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Nickles |voornaam1=Thomas |titel=Philosophy of Pseudoscience: Reconsidering the Demarcation Problem |uitgewer=The University of Chicago Press |jaar=2013 |bladsy=104 |hoofstuk=The Problem of Demarcation}}</ref> Die [[Toegepaste wetenskap|toegepaste wetenskappe]], soos ingenieurswese en geneeskunde, gebruik wetenskaplike kennis vir praktiese doeleindes<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Fischer |voornaam1=M. R. |van2=Fabry |voornaam2=G |jaar=2014 |titel=Thinking and acting scientifically: Indispensable basis of medical education |vaktydskrif=GMS Zeitschrift für Medizinische Ausbildung |volume=31 |nommer=2 |bladsye=Doc24 |doi=10.3205/zma000916 |pmc=4027809 |pmid=24872859}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Sinclair |voornaam=Marius |jaar=1993 |titel=On the Differences between the Engineering and Scientific Methods |url=https://www.ijee.ie/contents/c090593.html |url-status=lewend |vaktydskrif=The International Journal of Engineering Education |argief-url=https://web.archive.org/web/20171115220102/https://www.ijee.ie/contents/c090593.html |argiefdatum=15 November 2017 |besoekdatum=7 September 2018}}</ref><ref name="Bunge1966">{{Verwys boek |van=Bunge |voornaam=M. |titel=Contributions to a Philosophy of Technology |uitgewer=Springer |jaar=1966 |isbn=978-94-010-2184-5 |redakteur-van=Rapp |redakteur-voornaam=F. |plek=Dordrecht |bladsye=19-39 |hoofstuk=Technology as Applied Science |doi=10.1007/978-94-010-2182-1_2 |s2cid=110332727}}</ref> en word dikwels teenoor die basiese wetenskappe gestel, wat teorieë en wette ontwikkel om die natuur te verklaar. Die geskiedenis van die wetenskap strek oor die grootste deel van die geskiedkundige rekord. Die vroegste herkenbare voorlopers van die moderne wetenskap dateer uit die [[Bronstydperk]] in [[Antieke Egipte|Egipte]] en [[Mesopotamië]], van ongeveer 3000 tot 1200 v.C. Hul bydraes tot die wiskunde, [[sterrekunde]] en geneeskunde het die Griekse [[natuurfilosofie]] van die [[Klassieke Oudheid]] en later die Middeleeuse geleerdheid gevorm, wat natuurgebeure formeel aan die hand van natuurlike oorsake probeer verklaar het. Verdere vooruitgang, onder meer die Hindoe-Arabiese syferstelsel, het tydens die Goue Eeu van Indië en die Islamitiese Goue Eeu gevolg.<ref name="Lindberg2007">{{Verwys boek |van=Lindberg |voornaam=David C. |titel=The beginnings of Western science: the European Scientific tradition in philosophical, religious, and institutional context |uitgewer=University of Chicago Press |jaar=2007 |isbn=978-0-226-48205-7 |uitgawe=2nd}}</ref>{{rp|12}}<ref name="Grant2007a">{{Verwys boek |van=Grant |voornaam=Edward |titel=A History of Natural Philosophy: From the Ancient World to the Nineteenth Century |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=2007 |isbn=978-0-521-68957-1 |plek=New York}}</ref>{{rp|1-26}}<ref>[https://books.google.com/books?id=rMAaBgAAQBAJ Building Bridges Among the BRICs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230418081025/https://books.google.com/books?id=rMAaBgAAQBAJ |date=18 April 2023 }}, p. 125, Robert Crane, Springer, 2014</ref><ref>{{Verwys boek |van=Keay |voornaam=John |url=https://archive.org/details/indiahistory00keay/page/132 |titel=India: A history |uitgewer=Atlantic Monthly Press |jaar=2000 |isbn=978-0-87113-800-2 |bladsy=[https://archive.org/details/indiahistory00keay/page/132 132] |aanhaling=The great era of all that is deemed classical in Indian literature, art and science was now dawning. It was this crescendo of creativity and scholarship, as much as ... political achievements of the Guptas, which would make their age so golden.}}</ref><ref name="Lindberg2007" />{{rp|163-192}} Toe Griekse werke en Islamitiese navorsing tydens die [[Renaissance]] in Wes-Europa herwin en opgeneem is, het die natuurfilosofie herleef.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|193-224, 225-253}}<ref>Sease, Virginia; Schmidt-Brabant, Manfrid. Thinkers, Saints, Heretics: Spiritual Paths of the Middle Ages. 2007. [https://books.google.com/books?id=8Lkzp-StZGUC&dq=%22Everything+we+would+today+call+science+came+through+Islam%22&pg=PA80 Bladsye 80-81] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240827070053/https://books.google.com/books?id=8Lkzp-StZGUC&dq=%22Everything%20we%20would%20today%20call%20science%20came%20through%20Islam%22&pg=PA80 |date=27 Augustus 2024 }}. Besoek op 6 Oktober 2023.</ref> Die [[Wetenskaplike Rewolusie]] wat in die 16de eeu begin het, het dit later omvorm<ref name="Principe2011">{{Verwys boek |van=Principe |voornaam=Lawrence M. |titel=Scientific Revolution: A Very Short Introduction |uitgewer=Oxford University Press |jaar=2011 |isbn=978-0-19-956741-6 |plek=New York |bladsye=1-3 |hoofstuk=Introduction}}</ref> namate nuwe idees en ontdekkings van die Griekse opvattings en tradisies afgewyk het.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|357-368}}<ref name="Grant2007a" />{{rp|274-322}} In die 19de eeu het baie van die institusionele en professionele kenmerke van die wetenskap gestalte gekry, en "natuurfilosofie" het vir "natuurwetenskap" plek gemaak.<ref>{{Verwys boek |titel=From Natural Philosophy to the Sciences: Writing the History of Nineteenth-Century Science |jaar=2003 |uitgewer=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-08928-7 |redakteur-van1=Cahan |redakteur-voornaam1=David}}</ref><ref name="WwN">{{Verwys boek |redakteur-van1=Shank |redakteur-voornaam1=Michael |redakteur-van2=Numbers |redakteur-voornaam2=Ronald |redakteur-van3=Harrison |redakteur-voornaam3=Peter |titel=Wrestling with Nature: From Omens to Science |jaar=2011 |uitgewer=University of Chicago Press |plek=Chicago |isbn=978-0-226-31783-0}}</ref>{{rp|367}}<ref>{{Verwys boek |van1=Harrison |voornaam1=Peter |titel=The Territories of Science and Religion |jaar=2015 |uitgewer=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-18451-7 |bladsye=164-165 |aanhaling=The changing character of those engaged in scientific endeavors was matched by a new nomenclature for their endeavors. The most conspicuous marker of this change was the replacement of "natural philosophy" by "natural science". In 1800 few had spoken of the "natural sciences" but by 1880 this expression had overtaken the traditional label "natural philosophy". The persistence of "natural philosophy" in the twentieth century is owing largely to historical references to a past practice (see figure 11). As should now be apparent, this was not simply the substitution of one term by another, but involved the jettisoning of a range of personal qualities relating to the conduct of philosophy and the living of the philosophical life.}}</ref> Wetenskaplikes vorder nuwe kennis deur navorsing, gedryf deur nuuskierigheid oor die wêreld en die begeerte om probleme op te los.<ref>{{Verwys boek |van=MacRitchie |voornaam=Finlay |url=https://www.routledge.com/Scientific-Research-as-a-Career/MacRitchie/p/book/9781439869659 |titel=Scientific Research as a Career |uitgewer=Routledge |jaar=2011 |isbn=978-1-4398-6965-9 |plek=New York |bladsye=1-6 |hoofstuk=Introduction |besoekdatum=5 Mei 2021 |argiefdatum=5 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505074020/https://www.routledge.com/Scientific-Research-as-a-Career/MacRitchie/p/book/9781439869659 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Marder |voornaam=Michael P. |url=https://www.cambridge.org/core/books/research-methods-for-science/1C04E5D747781B68C52A79EE86BF584B |titel=Research Methods for Science |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=2011 |isbn=978-0-521-14584-8 |plek=New York |bladsye=1-17 |hoofstuk=Curiosity and research |besoekdatum=5 Mei 2021 |argiefdatum=5 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505001547/https://www.cambridge.org/core/books/research-methods-for-science/1C04E5D747781B68C52A79EE86BF584B |url-status=lewend}}</ref> Hedendaagse navorsing is dikwels 'n samewerkingsprojek van spanne by akademiese en navorsingsinstellings,<ref>{{Verwys boek |van=de Ridder |voornaam=Jeroen |url=https://www.routledge.com/What-is-Scientific-Knowledge-An-Introduction-to-Contemporary-Epistemology/McCain-Kampourakis/p/book/9781138570153 |titel=What is Scientific Knowledge? An Introduction to Contemporary Epistemology of Science |uitgewer=Routledge |jaar=2020 |isbn=978-1-138-57016-0 |redakteur-van1=McCain |redakteur-voornaam1=Kevin |plek=New York |bladsye=3-17 |hoofstuk=How many scientists does it take to have knowledge? |besoekdatum=5 Mei 2021 |redakteur-van2=Kampourakis |redakteur-voornaam2=Kostas |argiefdatum=5 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505044353/https://www.routledge.com/What-is-Scientific-Knowledge-An-Introduction-to-Contemporary-Epistemology/McCain-Kampourakis/p/book/9781138570153 |url-status=lewend}}</ref> regeringsagentskappe<ref name="Lindberg2007" />{{rp|163-192}} en maatskappye.<ref>{{Verwys boek |van=Szycher |voornaam=Michael |url=https://www.routledge.com/Commercialization-Secrets-for-Scientists-and-Engineers/Szycher/p/book/9781498730600 |titel=Commercialization Secrets for Scientists and Engineers |uitgewer=Routledge |jaar=2016 |isbn=978-1-138-40741-1 |plek=New York |bladsye=159-176 |hoofstuk=Establishing your dream team |besoekdatum=5 Mei 2021 |argiefdatum=18 Augustus 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210818032914/https://www.routledge.com/Commercialization-Secrets-for-Scientists-and-Engineers/Szycher/p/book/9781498730600 |url-status=lewend}}</ref> 'n Bevinding tel eers as wetenskaplike kennis wanneer ander dit onafhanklik kan herhaal, en wetenskaplikes publiseer hul werk daarom in vaktydskrifte waar ander dit kan nagaan. Wetenskaplike navorsing speel 'n groot rol in alle ontwikkelde lande, en die praktiese resultate daarvan het wetenskapsbeleid laat ontstaan wat onder meer kommersiële produkte, gesondheidsorg, omgewingsbeskerming en verdediging rig. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Plimpton 322.jpg|duimnael|alt=Kleitablet met merke: drie kolomme vir getalle en een vir rangtelwoorde|Die Babiloniese tablet Plimpton 322, wat omstreeks 1800 v.C. geskryf is, teken Pythagoras-drietalle aan.]] Wetenskap het nie 'n enkele oorsprong nie. Wetenskaplike denke het eerder oor tienduisende jare geleidelik ontstaan<ref>{{Verwysing |van=Carruthers |voornaam=Peter |hoofstuk=The roots of scientific reasoning: infancy, modularity and the art of tracking |datum=2 Mei 2002 |titel=The Cognitive Basis of Science |bladsye=73-96 |redakteur-van=Carruthers |redakteur-voornaam=Peter |uitgewer=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511613517.005 |isbn=978-0-521-81229-0 |redakteur-van2=Stich |redakteur-voornaam2=Stephen |redakteur-van3=Siegal |redakteur-voornaam3=Michael}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Lombard |voornaam1=Marlize |van2=Gärdenfors |voornaam2=Peter |jaar=2017 |titel=Tracking the Evolution of Causal Cognition in Humans |vaktydskrif=Journal of Anthropological Sciences |volume=95 |nommer=95 |bladsye=219-234 |doi=10.4436/JASS.95006 |pmid=28489015 |issn=1827-4765}}</ref> en oor die wêreld heen verskillende vorme aangeneem, en oor die heel vroegste ontwikkelings is min besonderhede bekend. Vroue het waarskynlik 'n sentrale rol in die prehistoriese wetenskap gespeel,<ref>{{Verwys boek |van1=Graeber |voornaam1=David |van2=Wengrow |voornaam2=David |jaar=2021 |titel=The Dawn of Everything |bladsy=248}}</ref> en godsdienstige rituele ook.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=The Faerie Smith Meets the Bronze Industry: Magic Versus Science in the Interpretation of Prehistoric Metal-Making |jstor=124782 |van1=Budd |voornaam1=Paul |van2=Taylor |voornaam2=Timothy |vaktydskrif=World Archaeology |jaar=1995 |volume=27 |nommer=1 |bladsye=133-143 |doi=10.1080/00438243.1995.9980297 |bibcode=1995WoArc..27..133B}}</ref> Sommige geleerdes gebruik die term "protowetenskap" vir aktiwiteite uit die verlede wat in sommige, maar nie alle, opsigte na die moderne wetenskap lyk.<ref>{{Verwys boek |van=Tuomela |voornaam=Raimo |jaar=1987 |hoofstuk=Science, Protoscience, and Pseudoscience |redakteur-van1=Pitt |redakteur-voornaam1=J. C. |redakteur-van2=Pera |redakteur-voornaam2=M. |titel=Rational Changes in Science |reeks=Boston Studies in the Philosophy of Science |volume=98 |bladsye=83-101 |uitgewer=Springer |plek=Dordrecht |doi=10.1007/978-94-009-3779-6_4 |isbn=978-94-010-8181-8}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1086/599864 |voornaam=Pamela H. |van=Smith |titel=Science on the Move: Recent Trends in the History of Early Modern Science |vaktydskrif=Renaissance Quarterly |volume=62 |number=2 |jaar=2009 |bladsye=345-375 |pmid=19750597 |s2cid=43643053}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Fleck |voornaam=Robert |datum=Maart 2021 |titel=Fundamental Themes in Physics from the History of Art |vaktydskrif=Physics in Perspective |volume=23 |nommer=1 |bladsye=25-48 |doi=10.1007/s00016-020-00269-7 |bibcode=2021PhP....23...25F |s2cid=253597172 |issn=1422-6944 |doi-toegang=vry}}</ref> Dié etiket is egter ook gekritiseer as neerhalend<ref>{{Verwys ensiklopedie |van=Scott |voornaam=Colin |ensiklopedie=The Postcolonial Science and Technology Studies Reader |titel=Science for the West, Myth for the Rest? |hoofstuk=The Case of James Bay Cree Knowledge Construction |uitgewer=Duke University Press |plek=Durham, NC |redakteur-van=Harding |redakteur-voornaam=Sandra |isbn=978-0-8223-4936-5 |jaar=2011 |bladsye=175-197 |doi=10.2307/j.ctv11g96cc.16 |jstor=j.ctv11g96cc.16}}</ref> of omdat dit te sterk na [[presentisme]] neig, waar daardie aktiwiteite net in terme van moderne kategorieë beskou word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1177/007327531205000203 |voornaam=Peter |van=Dear |titel=Historiography of Not-So-Recent Science |vaktydskrif=History of Science |volume=50 |number=2 |jaar=2012 |bladsye=197-211 |s2cid=141599452}}</ref> Direkte bewyse van wetenskaplike prosesse word duideliker met die koms van [[Skryfstelsel|skryfstelsels]] in die Bronstydperkse beskawings van Antieke Egipte en Mesopotamië, wat die vroegste geskrewe rekords in die geskiedenis van die wetenskap opgelewer het.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|12-15}}<ref name="Grant2007a" /> Hoewel die woorde en begrippe "wetenskap" en "natuur" destyds nie deel van die denkwêreld was nie, het die antieke Egiptenare en Mesopotamiërs bydraes gelewer wat later in die Griekse en Middeleeuse wetenskap 'n plek sou vind: wiskunde, sterrekunde en geneeskunde.<ref name="WwN" />{{rp|9}}<ref name="Lindberg2007" />{{rp|12}} Vanaf die 3de millennium v.C. het die antieke Egiptenare 'n nie-posisionele desimale getallestelsel ontwikkel,<ref>{{Verwys boek |van=Krebs |voornaam=Robert E. |titel=Groundbreaking Scientific Experiments, Inventions, and Discoveries of the Middle Ages and the Renaissance |uitgewer=Greenwood Publishing Group |jaar=2004 |isbn=978-0-313-32433-8 |bladsy=127}}</ref> praktiese probleme met behulp van [[meetkunde]] opgelos<ref>{{Verwys boek |van1=Erlich |voornaam1=Ḥaggai |url=https://books.google.com/books?id=LcsJosc239YC&q=egyptian%20geometry%20Nile&pg=PA80 |titel=The Nile: Histories, Cultures, Myths |van2=Gershoni |voornaam2=Israel |jaar=2000 |uitgewer=Lynne Rienner |isbn=978-1-55587-672-2 |bladsye=80-81 |aanhaling=The Nile occupied an important position in Egyptian culture; it influenced the development of mathematics, geography, and the calendar; Egyptian geometry advanced due to the practice of land measurement "because the overflow of the Nile caused the boundary of each person's land to disappear." |besoekdatum=9 Januarie 2020}}</ref> en 'n kalender opgestel.<ref>{{Verwys web |titel=Telling Time in Ancient Egypt |url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/tell/hd_tell.htm |besoekdatum=27 Mei 2022 |webwerf=The Met's Heilbrunn Timeline of Art History |datum=Februarie 2017 |argiefdatum=3 Maart 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220303133140/https://www.metmuseum.org/toah/hd/tell/hd_tell.htm |url-status=lewend}}</ref> Hul genesingsterapieë het sowel geneesmiddels as die bonatuurlike behels, soos gebede, besweringe en rituele.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|9}} Die antieke [[Nubiërs]] was baanbrekers met vroeë [[Antibiotikum|antibiotika]] en het 'n stelsel van meetkundige beginsels opgestel wat as grondslag vir die eerste [[Sonwyser|sonwysers]] gedien het. Hulle het ook 'n [[Driehoeksmeting|trigonometriese]] metode gebruik wat met dié van hul Egiptiese tydgenote vergelyk kan word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=Armelagos, George |datum=2000 |titel=Take Two Beers and Call Me in 1,600 Years: Use of Tetracycline by Nubians and Ancient Egyptians |url=https://digitallibrary.amnh.org/items/482bd90a-de71-49b3-9bbc-d8ff0ab974b3 |vaktydskrif=Natural History |volume=109 |nommer=5 |bladsye=50-3 |s2cid=89542474}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Gnomons at Meroë and Early Trigonometry |voornaam=Leo |van=Depuydt |datum=1 Januarie 1998 |vaktydskrif=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=84 |bladsye=171-180 |doi=10.2307/3822211 |jstor=3822211}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://archive.archaeology.org/online/news/nubia.html |titel=Neolithic Skywatchers |datum=27 Mei 1998 |voornaam=Andrew |van=Slayman |webwerf=Archaeology Magazine Archive |besoekdatum=17 April 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110605234044/http://www.archaeology.org/online/news/nubia.html |argiefdatum=5 Junie 2011 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=vO5FCVIxz2YC&q=nubia&pg=PA744 |titel=A History of Ancient Mathematical Astronomy |van=Neugebauer |voornaam=O. |datum=2004-09-17 |uitgewer=Springer Science & Business Media |isbn=978-3-540-06995-9 |taal=en}}</ref> Die antieke Mesopotamiërs het kennis van die eienskappe van verskeie natuurlike chemikalieë gebruik om [[Pottebakkery|erdewerk]], fajans, glas, seep, metale en kalkpleister te vervaardig en om dinge waterdig te maak.<ref name="McIntosh2005">{{Verwys boek |van1=McIntosh |voornaam1=Jane R. |titel=Ancient Mesopotamia: New Perspectives |jaar=2005 |uitgewer=ABC-CLIO |plek=Santa Barbara, CA |isbn=978-1-57607-966-9 |bladsye=273-276 |url=https://books.google.com/books?id=9veK7E2JwkUC&q=science+in+ancient+Mesopotamia |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> Hulle het die [[fisiologie]], [[anatomie]] en gedrag van diere, asook die [[astrologie]], vir [[Wiggelary|wiggelary]] bestudeer.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Scientific Astronomy in Antiquity |van=Aaboe |voornaam=Asger |vaktydskrif=Philosophical Transactions of the Royal Society |volume=276 |nommer=1257 |datum=2 Mei 1974 |bladsye=21-42 |doi=10.1098/rsta.1974.0007 |bibcode=1974RSPTA.276...21A |jstor=74272 |s2cid=122508567}}</ref> Die Mesopotamiërs het hulle intens vir die geneeskunde beywer, en die vroegste mediese voorskrifte het tydens die [[Derde Dinastie van Ur]] in [[Sumeries]] verskyn.<ref name="McIntosh2005" /><ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Medicine, Surgery, and Public Health in Ancient Mesopotamia |voornaam=R. D. |van=Biggs |vaktydskrif=Journal of Assyrian Academic Studies |volume=19 |number=1 |jaar=2005 |bladsye=7-18}}</ref> Dit lyk of hulle wetenskaplike onderwerpe met praktiese of godsdienstige toepassings bestudeer het en weinig belang daarby gehad het om bloot nuuskierigheid te bevredig.<ref name="McIntosh2005" /> === Klassieke Oudheid === [[Lêer:MANNapoli 124545 plato's academy mosaic.jpg|duimnael|alt=Mosaïek in 'n raam van filosowe wat byeenkom en gesels|Die mosaïek van Plato se Akademie, wat tussen 100 v.C. en 79 n.C. gemaak is, beeld talle Griekse filosowe en geleerdes uit.]] In die Klassieke Oudheid was daar geen ware eweknie van die moderne wetenskaplike nie. Goed opgevoede persone, gewoonlik uit die hoër klas en byna sonder uitsondering mans, het eerder allerlei ondersoeke na die natuur gedoen wanneer hulle die tyd daarvoor kon bekostig.<ref name="WwN" />{{rp|39}} Voordat die voor-Sokratiese filosowe die begrip ''phusis'' of natuur uitgedink of ontdek het, is dieselfde woorde gewoonlik gebruik vir die natuurlike "manier" waarop 'n plant groei<ref>An account of the pre-Socratic use of the concept of φύσις may be found in {{Verwys boek |van=Naddaf |voornaam=Gerard |jaar=2006 |titel=The Greek Concept of Nature |uitgewer=SUNY Press |naskrif=,}} and in {{Verwys vaktydskrif |van1=Ducarme |voornaam1=Frédéric |van2=Couvet |voornaam2=Denis |jaar=2020 |titel=What does 'nature' mean? |vaktydskrif=Palgrave Communications |volume=6 |nommer=14 |artikelnommer=14 |uitgewer=Springer Nature |doi=10.1057/s41599-020-0390-y |doi-toegang=vry |url=https://hal.science/hal-02554932/file/s41599-020-0390-y.pdf |besoekdatum=16 Augustus 2023 |argiefdatum=16 Augustus 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230816053756/https://hal.science/hal-02554932/file/s41599-020-0390-y.pdf |url-status=lewend}} The word φύσις, while first used in connection with a plant in Homer, occurs early in Greek philosophy, and in several senses. Generally, these senses match rather well the current senses in which the English word ''nature'' is used, as confirmed by {{Verwys boek |van=Guthrie |voornaam=W. K. C. |titel=Presocratic Tradition from Parmenides to Democritus |naskrif=geen}} (volume 2 of his ''History of Greek Philosophy''), Cambridge University Press, 1965.</ref> en die "manier" waarop 'n stam byvoorbeeld 'n bepaalde god aanbid. Om dié rede word beweer dat hierdie mans die eerste filosowe in die streng sin was, en die eerstes wat duidelik tussen "natuur" en "konvensie" onderskei het.<ref>{{Verwys boek |van1=Strauss |voornaam1=Leo |url=https://books.google.com/books?id=cpx2j0TumyIC |titel=An Introduction to Political Philosophy: Ten Essays by Leo Strauss |van2=Gildin |voornaam2=Hilail |uitgewer=Wayne State University Press |isbn=978-0-8143-1902-4 |hoofstuk=Progress or Return? The Contemporary Crisis in Western Education |jaar=1989 |besoekdatum=30 Mei 2022 |bladsy=209}}</ref> Die vroeë Griekse filosowe van die Milesiese skool, wat [[Thales van Milete]] gestig het en sy opvolgers [[Anaximander]] en [[Anaximenes]] later voortgesit het, was die eerstes wat natuurverskynsels sonder 'n beroep op die [[bonatuurlike]] probeer verklaar het.<ref>{{Verwys boek |van1=O'Grady |voornaam1=Patricia F. |titel=Thales of Miletus: The Beginnings of Western Science and Philosophy |jaar=2016 |uitgewer=Routledge |plek=New York |isbn=978-0-7546-0533-1 |bladsy=245 |url=https://books.google.com/books?id=ZTUlDwAAQBAJ&q=Thales+of+Miletus+first+scientist&pg=PA245 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> Die Pythagoreërs het 'n ingewikkelde getallefilosofie ontwikkel<ref name="Burkert1972">{{Verwys boek |van=Burkert |voornaam=Walter |datum=1 Junie 1972 |titel=Lore and Science in Ancient Pythagoreanism |url=https://books.google.com/books?id=0qqp4Vk1zG0C&q=Pythagoreanism |plek=Cambridge, MA |uitgewer=Harvard University Press |isbn=978-0-674-53918-1}}</ref>{{rp|467-468}} en 'n beduidende bydrae tot die ontwikkeling van die wiskundige wetenskap gelewer.<ref name="Burkert1972" />{{rp|465}} Die Griekse filosoof Leukippos en sy student [[Demokritos]] het die teorie van atome ontwikkel.<ref>{{Verwys boek |van1=Pullman |voornaam1=Bernard |titel=The Atom in the History of Human Thought |jaar=1998 |isbn=978-0-19-515040-7 |bladsye=31-33 |uitgewer=Oxford University Press |url=https://books.google.com/books?id=IQs5hur-BpgC&q=Leucippus+Democritus+atom&pg=PA56 |bibcode=1998ahht.book.....P |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref><ref>{{Verwys boek |redakteur-van1=Cohen |redakteur-voornaam1=Henri |redakteur-van2=Lefebvre |redakteur-voornaam2=Claire |titel=Handbook of Categorization in Cognitive Science |jaar=2017 |uitgewer=Elsevier |plek=Amsterdam |isbn=978-0-08-101107-2 |bladsy=427 |uitgawe=2nd |url=https://books.google.com/books?id=zIrCDQAAQBAJ&q=Leucippus+Democritus+atom&pg=PA427 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> [[Epikurus]] sou later 'n volledige natuurlike kosmologie op die atomisme bou en 'n "kanon" (maatstaf) aanneem wat fisiese kriteria vir wetenskaplike waarheid vasgelê het.<ref>Lucretius (fl. 1st century&nbsp;BCE) {{lang|la|De rerum natura}}.</ref> Die Griekse geneesheer [[Hippokrates]] het die tradisie van die stelselmatige mediese wetenskap gevestig<ref>{{Verwys boek |van=Margotta |voornaam=Roberto |jaar=1968 |titel=The Story of Medicine |url=https://books.google.com/books?id=vFZrAAAAMAAJ |plek=New York |uitgewer=Golden Press |besoekdatum=18 November 2020}}</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Touwaide |voornaam1=Alain |titel=Medieval Science, Technology, and Medicine: An Encyclopedia |jaar=2005 |redakteur-van1=Glick |redakteur-voornaam1=Thomas F. |redakteur-van2=Livesey |redakteur-voornaam2=Steven |redakteur-van3=Wallis |redakteur-voornaam3=Faith |uitgewer=Routledge |plek=New York |isbn=978-0-415-96930-7 |bladsy=224 |url=https://books.google.com/books?id=77y2AgAAQBAJ&q=Hippocrates+medical+science&pg=PA224 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> en staan as die "Vader van die Geneeskunde" bekend.<ref>{{Verwys boek |van1=Leff |voornaam1=Samuel |van2=Leff |voornaam2=Vera |jaar=1956 |titel=From Witchcraft to World Health |url=https://books.google.com/books?id=HjNrAAAAMAAJ |plek=London |uitgewer=Macmillan |besoekdatum=23 Augustus 2020}}</ref> 'n Keerpunt in die geskiedenis van die vroeë filosofiese wetenskap was die voorbeeld van [[Sokrates]], wat die filosofie op menslike sake toegepas het, onder meer op die menslike natuur, die aard van politieke gemeenskappe en menslike kennis self. Die Sokratiese metode, soos in [[Plato]] se dialoë opgeteken, is 'n [[Dialektiek|dialektiese]] metode om hipoteses uit te skakel: beter hipoteses kom na vore wanneer dié wat tot teenstrydighede lei, stelselmatig uitgewys en verwerp word. Die Sokratiese metode soek na algemene, wyd gehuldigde waarhede wat oortuigings vorm, en toets hulle op samehang.<ref>{{Verwys web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D17 |titel=Plato, Apology |bladsy=17 |besoekdatum=1 November 2017 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20180129145253/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D17 |argiefdatum=29 Januarie 2018}}</ref> Sokrates het die ouer soort studie van die fisika as te suiwer spekulatief en sonder selfkritiek afgemaak.<ref>{{Verwys web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D27 |titel=Plato, Apology |bladsy=27 |besoekdatum=1 November 2017 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20180129145253/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0170%3Atext%3DApol.%3Apage%3D27 |argiefdatum=29 Januarie 2018}}</ref> In die 4de eeu v.C. het [[Aristoteles]] 'n stelselmatige program van [[Teleologie|teleologiese]] filosofie geskep.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Aristotle |titel=Nicomachean Ethics |uitgawe=H. Rackham |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0054%3Abekker%20page%3D1139b |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20120317140402/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc= |argiefdatum=17 Maart 2012 |besoekdatum=22 September 2010 |by=1139b}}</ref> In die 3de eeu v.C. was die Griekse sterrekundige [[Aristarchos van Samos]] die eerste wat 'n [[Heliosentrisme|heliosentriese model]] van die heelal voorgestel het, met die Son in die middel en al die planete wat om hom wentel.<ref name="McClellan2015">{{Verwys boek |van1=McClellan |voornaam1=James E. III |van2=Dorn |voornaam2=Harold |titel=Science and Technology in World History: An Introduction |jaar=2015 |uitgewer=Johns Hopkins University Press |plek=Baltimore |isbn=978-1-4214-1776-9 |bladsye=99-100 |url=https://books.google.com/books?id=ah1ECwAAQBAJ&q=Aristarchus+heliocentrism&pg=PA99 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> Aristarchos se model is algemeen verwerp omdat geglo is dat dit die wette van die fisika oortree,<ref name="McClellan2015" /> terwyl [[Ptolemeus]] se ''[[Almagest]]'', wat 'n geosentriese beskrywing van die [[Sonnestelsel]] bevat, tot in die vroeë Renaissance aanvaar is.<ref>{{Verwys boek |van=Graßhoff |voornaam=Gerd |titel=The History of Ptolemy's Star Catalogue |jaar=1990 |uitgewer=Springer |isbn=978-1-4612-8788-9 |reeks=Studies in the History of Mathematics and Physical Sciences |volume=14 |plek=New York |doi=10.1007/978-1-4612-4468-4}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Hoffmann |voornaam=Susanne M. |titel=Hipparchs Himmelsglobus |jaar=2017 |uitgewer=Springer Fachmedien Wiesbaden |isbn=978-3-658-18682-1 |plek=Wiesbaden |taal=de |doi=10.1007/978-3-658-18683-8 |bibcode=2017hihi.book.....H}}</ref> Die uitvinder en wiskundige [[Archimedes]] het 'n groot bydrae tot die begin van die [[calculus]] gelewer.<ref>{{Verwys boek |van1=Edwards |voornaam1=C. H. Jr. |titel=The Historical Development of the Calculus |jaar=1979 |uitgewer=Springer |plek=New York |isbn=978-0-387-94313-8 |bladsy=75 |url=https://books.google.com/books?id=ilrlBwAAQBAJ&q=Archimedes+calculus&pg=PA75 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> [[Plinius die ouere]], 'n Romeinse skrywer en [[veelweter]], het die baanbrekende ensiklopedie ''[[Natuurgeskiedenis (Plinius)|Naturalis Historia]]'' geskryf.<ref>{{Verwys boek |van1=Lawson |voornaam1=Russell M. |titel=Science in the Ancient World: An Encyclopedia |jaar=2004 |uitgewer=ABC-CLIO |plek=Santa Barbara, CA |isbn=978-1-85109-539-1 |bladsye=190-191 |url=https://books.google.com/books?id=1AY1ALzh9V0C&q=Pliny+the+Elder+encyclopedia&pg=PA190 |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Murphy |voornaam1=Trevor Morgan |titel=Pliny the Elder's Natural History: The Empire in the Encyclopedia |jaar=2004 |uitgewer=Oxford University Press |isbn=978-0-19-926288-5 |bladsy=1 |url=https://books.google.com/books?id=6NC_T_tG9lQC&q=Pliny+the+Elder+encyclopedia |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Doody |voornaam1=Aude |titel=Pliny's Encyclopedia: The Reception of the Natural History |jaar=2010 |uitgewer=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-48453-4 |bladsy=1 |url=https://books.google.com/books?id=YoEhAwAAQBAJ&q=Pliny+the+Elder+encyclopedia |besoekdatum=20 Oktober 2020}}</ref> Die posisionele notasie vir getalle het waarskynlik tussen die 3de en 5de eeu n.C. langs Indiese handelsroetes ontstaan. Hierdie getallestelsel het doeltreffende [[Rekenkunde|rekenkundige]] bewerkings meer toeganklik gemaak en sou uiteindelik wêreldwyd die standaard in die wiskunde word.<ref>{{Verwys boek |van=Conner |voornaam=Clifford D. |titel=A People's History of Science: Miners, Midwives, and "Low Mechanicks" |jaar=2005 |uitgewer=Nation Books |isbn=1-56025-748-2 |plek=New York |bladsye=72-74}}</ref> === Middeleeue === [[Lêer:ViennaDioscoridesEndpaperPeacock.jpg|duimnael|alt=Prent van 'n pou op baie ou papier|Die eerste bladsy van die Weense Dioskorides, wat in die 6de eeu gemaak is, beeld 'n pou uit.]] Ná die [[Val van die Wes-Romeinse Ryk|val van die Wes-Romeinse Ryk]] het die 5de eeu 'n intellektuele agteruitgang beleef, en kennis van die klassieke Griekse wêreldbeskouing het in Wes-Europa verval.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|194}} Latynse ensiklopediste van die tyd, soos Isidorus van Sevilla, het die meeste algemene antieke kennis bewaar.<ref>{{Verwys boek |van1=Grant |voornaam1=Edward |url=https://books.google.com/books?id=YyvmEyX6rZgC |titel=The Foundations of Modern Science in the Middle Ages: Their Religious, Institutional and Intellectual Contexts |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=1996 |isbn=978-0-521-56762-6 |reeks=Cambridge Studies in the History of Science |bladsye=7-17 |besoekdatum=9 November 2018}}</ref> Omdat die [[Bisantynse Ryk]] aanvalle van indringers weerstaan het, kon dit daarenteen die vroeëre geleerdheid bewaar en verbeter.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|159}} Johannes Philoponus, 'n Bisantynse geleerde van die 6de eeu, het Aristoteles se leer van die fisika begin bevraagteken en die impetusteorie ingevoer.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|307, 311, 363, 402}} Sy kritiek het Middeleeuse geleerdes en ook [[Galileo Galilei]] geïnspireer, wat tien eeue later uitgebreid na sy werk verwys het.<ref name="Lindberg2007" />{{rp|307-308}}<ref>{{Verwys ensiklopedie |titel=Philoponus |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2016/entries/philoponus/ |ensiklopedie=Stanford Encyclopedia of Philosophy |voornaam=Christian |van=Wildberg |redakteur-voornaam=Edward N. |redakteur-van=Zalta |datum=1 Mei 2018 |uitgewer=Metaphysics Research Lab, Stanford University |besoekdatum=1 Mei 2018 |argiefdatum=22 Augustus 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190822110331/https://plato.stanford.edu/archives/spr2016/entries/philoponus/ |url-status=lewend}}</ref> Gedurende die [[Laat Oudheid]] en die Vroeë Middeleeue is natuurverskynsels hoofsaaklik volgens die Aristoteliaanse benadering ondersoek, wat Aristoteles se vier oorsake insluit: die stoflike, die formele, die werkende en die finale oorsaak.<ref>{{Verwys ensiklopedie |titel=Aristotle on Causality |van=Falcon |voornaam=Andrea |redakteur-van=Zalta |jaar=2019 |redakteur-voornaam=Edward |ensiklopedie=Stanford Encyclopedia of Philosophy |uitgawe=Spring 2019 |uitgewer=Metaphysics Research Lab, Stanford University |url=https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/aristotle-causality/#FouCau |besoekdatum=3 Oktober 2020 |argiefdatum=9 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201009032459/https://plato.stanford.edu/archives/spr2019/entries/aristotle-causality/#FouCau |url-status=lewend}}</ref> Die Bisantynse Ryk het baie klassieke Griekse tekste bewaar, en Christene, hoofsaaklik Nestoriane en [[Miafisitisme|Miafisiete]], het hulle in [[Arabies]] vertaal. Onder die Abbasiede het Arabiese wetenskaplikes hierdie vertalings later verbeter en verder ontwikkel.<ref name="Grant2007a" />{{rp|62-67}} Teen die 6de en 7de eeu het die naburige [[Sassanidiese Ryk]] die mediese Akademie van Gondisjapoer gestig, wat Griekse, Siriese en Persiese geneeshere as die belangrikste mediese sentrum van die antieke wêreld beskou het.<ref>{{Verwys boek |titel=The Cambridge history of Iran |datum=1968–1991 |uitgewer=Cambridge University Press |van=Fisher |voornaam=W. B. |isbn=978-0-521-20093-6}}</ref> Die Islamitiese studie van die Aristotelisme het in die [[Huis van Wysheid]] gefloreer, wat in die Abbasidiese hoofstad [[Bagdad]] gestig is,<ref>{{Verwys ensiklopedie |url=https://www.britannica.com/place/Bayt-al-Hikmah |titel=Bayt al-Hikmah |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |besoekdatum=3 November 2016 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20161104043313/https://www.britannica.com/place/Bayt-al-Hikmah |argiefdatum=4 November 2016}}</ref> en het tot die Mongoolse invalle in die 13de eeu gebloei.<ref>{{Verwys boek |redakteur-van=Hossein Nasr |redakteur-voornaam=Seyyed |titel=History of Islamic Philosophy |redakteur-van2=Leaman |redakteur-voornaam2=Oliver |uitgewer=Routledge |jaar=2001 |isbn=978-0-415-25934-7 |bladsye=165-167}}</ref> [[Alhazen|Ibn al-Haytham]], beter bekend as Alhazen, het in sy studie van die optika beheerde eksperimente gebruik.<ref>{{Verwys vaktydskrif |jstor=228328 |van1=Toomer |voornaam1=G. J. |titel=Reviewed work: Ibn al-Haythams Weg zur Physik, Matthias Schramm |vaktydskrif=Isis |volume=55 |nommer=4 |bladsye=463-465 |jaar=1964 |doi=10.1086/349914}} See p. 464: "Schramm sums up [Ibn Al-Haytham's] achievement in the development of scientific method.", p. 465: "Schramm has demonstrated .. beyond any dispute that Ibn al-Haytham is a major figure in the Islamic scientific tradition, particularly in the creation of experimental techniques." p. 465: "only when the influence of Ibn al-Haytham and others on the mainstream of later medieval physical writings has been seriously investigated can Schramm's claim that Ibn al-Haytham was the true founder of modern physics be evaluated."</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Cohen |voornaam1=H. Floris |hoofstuk=Greek nature knowledge transplanted: The Islamic world |titel=How modern science came into the world. Four civilizations, one 17th-century breakthrough |jaar=2010 |bladsye=99-156 |uitgewer=Amsterdam University Press |isbn=978-90-8964-239-4 |uitgawe=2nd}}</ref> [[Avicenna]] se ''Kanon van die Geneeskunde'', 'n mediese ensiklopedie, word as een van die belangrikste publikasies in die geneeskunde beskou en is tot in die 18de eeu gebruik.<ref>{{Verwys boek |titel=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |url=https://archive.org/details/encyclopaediahis00seli |url-toegang=beperk |jaar=2006 |bladsye=[https://archive.org/details/encyclopaediahis00seli/page/n168 155]-156 |uitgewer=Springer |bibcode=2008ehst.book.....S |isbn=978-1-4020-4559-2 |redakteur-van1=Selin |redakteur-voornaam1=Helaine}}</ref> Teen die 11de eeu was die grootste deel van Europa Christelik,<ref name="Lindberg2007" />{{rp|204}} en in 1088 het die Universiteit van Bologna as die eerste universiteit in Europa ontstaan.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Russell |voornaam=Josiah C. |jaar=1959 |titel=Gratian, Irnerius, and the Early Schools of Bologna |vaktydskrif=The Mississippi Quarterly |volume=12 |nommer=4 |bladsye=168-188 |jstor=26473232 |aanhaling=Perhaps even as early as 1088 (the date officially set for the founding of the University)}}</ref> Die vraag na Latynse vertalings van antieke en wetenskaplike tekste het gevolglik toegeneem,<ref name="Lindberg2007" />{{rp|204}} wat grootliks tot die Renaissance van die 12de eeu bygedra het. Die [[skolastiek]] het in Wes-Europa gebloei, met eksperimente waarin onderwerpe in die natuur waargeneem, beskryf en geklassifiseer is.<ref>{{Verwys ensiklopedie |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Albertus-Magnus |titel=St. Albertus Magnus |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |besoekdatum=27 Oktober 2017 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20171028045424/https://www.britannica.com/biography/Saint-Albertus-Magnus |argiefdatum=28 Oktober 2017}}</ref> In die 13de eeu het mediese dosente en studente in Bologna menslike liggame begin oopsny, wat tot Mondino de Luzzi se eerste anatomieleerboek gelei het wat op menslike disseksie gegrond is.<ref>{{Verwys boek |van=Numbers |voornaam=Ronald |url=http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674057418 |titel=Galileo Goes to Jail and Other Myths about Science and Religion |uitgewer=Harvard University Press |jaar=2009 |isbn=978-0-674-03327-6 |bladsy=45 |besoekdatum=27 Maart 2018 |argiefdatum=20 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210120190509/https://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674057418 |url-status=lewend}}</ref> === Renaissance === [[Lêer:Printing towns incunabula.svg|duimnael|alt=Kaart van Europa met kolletjies op die stede waar drukperse teen die einde van die 15de eeu opgerig is|Die verspreiding van die boekdrukkuns tussen 1440 en 1500]] Vanuit 'n enkele drukkery in [[Mainz]] in Duitsland het die [[drukpers]] met los letters omstreeks 1440 na sowat 270 stede in Sentraal-, Wes- en Oos-Europa versprei, en teen die einde van die 15de eeu het dit reeds meer as 20&nbsp;miljoen boekdele gedruk.<ref>Febvre, Lucien; Martin, Henri-Jean (1976). ''The Coming of the Book: The Impact of Printing 1450–1800''. London: New Left Books. Quoted in: Anderson, Benedict. ''Comunidades Imaginadas. Reflexiones sobre el origen y la difusión del nacionalismo''. Fondo de cultura económica, Mexico, 1993. {{ISBN|978-968-16-3867-2}}. pp. 58f.</ref> Die drukkuns het wetenskaplike boeke wyer toeganklik gemaak, sodat navorsers antieke tekste vrylik kon raadpleeg en hul eie waarnemings met dié van ander geleerdes kon vergelyk.<ref>"Printing made it possible for Brahe to survey a wide range of publications (there were over a hundred on the comet of 1577, though many were merely astrological prognostications) and demonstrate that the four best observers had produced results compatible with his own. It also ensured that Brahe's new system was quickly known throughout Europe, so that his arguments could be tested against the nova of 1604 and the comets of 1618. Printing created a community of astronomers working on common problems with common methods and reaching agreed solutions." Wootton, David. ''The Invention of Science: A New History of the Scientific Revolution'' (Penguin, 2015). pp.197-198. {{ISBN|0-06-175952-X}}</ref> Dit het die manuskripkultuur van die Middeleeue, waarin feite skaars was, beëindig en vervang met 'n drukkultuur waarin betroubare en gedokumenteerde feite vinnig vermeerder en die vaste grondslag van wetenskaplike kennis geword het.<ref>{{Verwys boek |van=Wootton |voornaam=David |titel=The Invention of Science: A New History of the Scientific Revolution |uitgewer=Penguin |jaar=2015 |bladsy=282 |isbn=978-0-06-175952-9 |aanhaling=...a manuscript culture, in which experience is unspecific, indirect, and amorphous...a print culture, in which experience is specific, direct, documented and retrievable...In comparison to the world of print, manuscript culture is one of rumour and gossip. The printing press represents an information revolution, and secure facts are its consequence.}}</ref> In die 16de eeu het [[Nicolaas Copernicus]] 'n heliosentriese model van die Sonnestelsel geformuleer, met die Son roerloos naby die middel van die heelal,<ref>"The man who had deposed the earth from its proud position as the centre of the universe and had recognized it to be merely one of the planets, had yet felt compelled to give it quite an exceptional position in his new system. Though he had said 'in the midst of all stand the sun,' he had in his planetary theories assumed the centre of all movements to be the centre of the earth's orbit, where the sun was not." Dreyer, J.L.E. ''A History of Astronomy from Thales to Kepler,'' (Dover Publications, 1953). p.343. {{ISBN|9780486600796}}</ref><ref>"...it was obvious to Copernicus...that the earth cannot move uniformly about a circle with the sun at the center. Thus Copernicus placed the sun not at the center of the earth's orbit, but at some distance away. The center of the solar system, and of the universe, in the system of Copernicus is thus not the sun at all, but rather a 'mean sun,' of the center of the earth's orbit. Hence, it is preferable to call the Copernican system a heliostatic system rather than a heliocentric system." Cohen, I. Bernard. ''The Birth of a New Physics (Revised and Updated)'' (W.W. Norton & Company, 1985). p.44. {{ISBN|0-393-01994-2}}</ref> terwyl die Aarde en die ander planete teen eenvormige snelhede in sirkelbane om hom wentel,<ref>"All movement within it (outside of the immediate vicinity of the Earth) is determined by the fundamental principle that heavenly movement is circular and therefore unchanging. Ptolemy, Copernicus thought, had betrayed this principle not...by adding epicycles to deferents in order to explain why the planets sometimes appear to move backwards in the sky, but by introducing the equant in order to speed them up and slow them down." Wootton, David. ''The Invention of Science: A New History of the Scientific Revolution'' (Penguin, 2015). p.152. {{ISBN|0-06-175952-X}}</ref> aangepas deur episikels. Die Copernicaanse model het Ptolemeus se heersende [[Geosentrisme|geosentriese model]] uitgedaag, wat die Aarde in die middel van die heelal geplaas het. Sterrekundiges van die 16de eeu het geglo dat Copernicus se belangrikste prestasie die uitskakeling van die ekwant was,<ref>"My Copernican census eventually helped to establish that the majority of sixteenth-century astronomers thought eliminating the equant was Copernicus' big achievement, because it satisfied the ancient aesthetic principle that eternal celestial motions should be uniform and circular or compounded of uniform and circular parts." Gingerich, Owen. ''The Book Nobody Read'' (Walker & Company, 2004).p. 55. {{ISBN|0-8027-1415-3}}</ref> maar sy model het Ptolemeus s'n nooit verdring nie. Laasgenoemde het eers 70 jaar later, ná Galileo se teleskoopwaarnemings van 1610, in onguns verval.<ref name="Bron">"It is easy to show that conventional Ptolemaic astronomy was thriving until 1610 [when Galileo observed the phases of Venus with a telescope] and went into crisis immediately afterwards...The evidence is clear: Ptolemaic astronomy was unaffected by Copernicus; it went into crisis briefly with the new star of 1572, but by the end of the sixteenth century it had fully recovered. The telescope, on the other hand, brought about its immediate and irreversible collapse." Wootton, David. ''The Invention of Science: A New History of the Scientific Revolution'' (Penguin, 2015). p.152. {{ISBN|0-06-175952-X}}</ref> === Wetenskaplike Rewolusie === {{Hoofartikel|Wetenskaplike Rewolusie}} [[Tycho Brahe]] se ongekend akkurate sterrekundige waarnemings in die laat 16de eeu en Galileo se teleskoopwaarnemings in die vroeë 17de eeu het saam die sterrekunde in die eerste moderne wetenskap omskep. Galileo se waarnemings het aan 'n millennium van premoderne sterrekundige ortodoksie 'n einde gemaak,<ref name="Bron" /> terwyl [[Johannes Kepler]] Brahe se data gebruik het om te ontdek dat planete ellipsvormige en nie sirkelvormige wentelbane het nie, en om die [[Kepler se wette|wette van planeetbeweging]] op te stel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |url=https://pubs.aip.org/physicstoday/article-pdf/64/9/50/9881314/50_1_online.pdf |titel=The great Martian catastrophe and how Kepler fixed it |vaktydskrif=Physics Today |datum=2011 |volume=64 |nommer=9 |bladsye=50-54 |doi=10.1063/PT.3.1259 |besoekdatum=27 Julie 2023 |van=Gingerich |voornaam=Owen |bibcode=2011PhT....64i..50G}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Danksy Kepler het sterrekundige verskynsels voortaan as deur fisiese wette beheer gegeld.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Goldstein |voornaam1=Bernard |van2=Hon |voornaam2=Giora |datum=2005 |titel=Kepler's Move from Orbs to Orbits: Documenting a Revolutionary Scientific Concept |url=https://www.researchgate.net/publication/246602496 |vaktydskrif=Perspectives on Science |volume=13 |bladsye=74-111 |doi=10.1162/1063614053714126 |s2cid=57559843}}</ref> Die "Nuwe Wetenskap" wat teen die einde van die 17de eeu uiteindelik ontstaan het, het skerp met die voorafgaande natuurfilosofie gebreek<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Küskü |voornaam=Elif Aslan |datum=2022 |titel=Examination of Scientific Revolution Medicine on the Human Body / Bilimsel Devrim Tıbbını İnsan Bedeni Üzerinden İncelemek |url=https://www.academia.edu/87500649 |vaktydskrif=The Legends: Journal of European History Studies |besoekdatum=28 September 2022 |argiefdatum=12 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230112202215/https://www.academia.edu/87500649 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Hendrix |voornaam=Scott E. |titel=Natural Philosophy or Science in Premodern Epistemic Regimes? The Case of the Astrology of Albert the Great and Galileo Galilei |vaktydskrif=Teorie Vědy / Theory of Science |jaar=2011 |volume=33 |nommer=1 |bladsye=111-132 |doi=10.46938/tv.2011.72 |s2cid=258069710 |url=http://teorievedy.flu.cas.cz/index.php/tv/issue/view/10 |besoekdatum=20 Februarie 2012 |argiefdatum=18 November 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20121118024030/http://teorievedy.flu.cas.cz/index.php/tv/issue/view/10 |url-status=lewend |doi-toegang=vry}}</ref><ref name="Principe2011" /> en van die vroeëre Griekse opvattings en tradisies afgewyk.<ref>{{Verwys boek |van=Lindberg |voornaam=David C. |jaar=1990 |hoofstuk=Conceptions of the Scientific Revolution from Baker to Butterfield: A preliminary sketch |titel=Reappraisals of the Scientific Revolution |redakteur-voornaam1=David C. |redakteur-van1=Lindberg |redakteur-voornaam2=Robert S. |redakteur-van2=Westman |bladsye=1-26 |uitgawe=First |plek=Chicago |uitgewer=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-34262-9}}</ref><ref name="Lindberg2007" />{{rp|357-368}}<ref>{{Verwys boek |url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/natphil-ren/ |titel=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |van=Del Soldato |voornaam=Eva |datum=2016 |uitgewer=Metaphysics Research Lab, Stanford University |redakteur-van=Zalta |redakteur-voornaam=Edward N. |uitgawe=Fall 2016 |besoekdatum=1 Junie 2018 |argiefdatum=11 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191211205744/https://plato.stanford.edu/archives/fall2016/entries/natphil-ren/ |url-status=lewend}}</ref><ref name="Grant2007a" />{{rp|274-322}} Dit was meganistieser in sy wêreldbeskouing en nouer met die wiskunde verweef,<ref name="Lindberg2007" />{{rp|357-368}}<ref>{{Verwys boek |van=Gal |voornaam=Ofer |jaar=2021 |hoofstuk=The New Science |titel=The Origins of Modern Science |bladsye=308-349 |plek=New York |uitgewer=Cambridge University Press |isbn=978-1316649701}}</ref><ref>{{Verwys boek |van1=Bowler |voornaam1=Peter J. |van2=Morus |voornaam2=Iwan Rhys |jaar=2020 |hoofstuk=The scientific revolution |titel=Making Modern Science |bladsye=25-57 |uitgawe=2nd |plek=Chicago |uitgewer=University of Chicago Press |isbn=978-0226365763}}</ref> en was behep met die verkryging en vertolking van nuwe bewyse.<ref>Wootton, David. ''The Invention of Science: A New History of the Scientific Revolution'' (Penguin, 2015). p.136. {{ISBN|0-06-175952-X}}</ref> === Verligting === [[Lêer:Newton's Principia title page.png|duimnael|upright|Die titelblad van die eerste uitgawe van Isaac Newton se ''Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica'' van 1687]] Aan die begin van die [[Verligting]] het [[Isaac Newton]] met sy ''{{lang|la|[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica|Philosophiæ Naturalis Principia Mathematica]]}}'' die grondslag van die [[klassieke meganika]] gelê en latere fisici sterk beïnvloed.<ref>{{Verwys boek |van=Gribbin |voornaam=John |titel=Science: A History 1543–2001 |jaar=2002 |bladsy=241 |uitgewer=Allen Lane |isbn=978-0-7139-9503-9 |aanhaling=Although it was just one of the many factors in the Enlightenment, the success of Newtonian physics in providing a mathematical description of an ordered world clearly played a big part in the flowering of this movement in the eighteenth century.}}</ref> [[Gottfried Wilhelm Leibniz]] het terme uit die Aristoteliaanse fisika oorgeneem, maar hulle op 'n nuwe, nie-teleologiese manier gebruik. Dit het 'n verskuiwing in die siening van voorwerpe meegebring: voorwerpe is voortaan as sonder ingebore doelwitte beskou. Leibniz het aangeneem dat alle soorte dinge volgens dieselfde algemene natuurwette werk, sonder besondere formele of finale oorsake.<ref>{{Verwys web |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Leibniz/ |titel=Gottfried Leibniz – Biography |webwerf=Maths History |besoekdatum=2 Maart 2021 |argiefdatum=11 Julie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170711221621/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Leibniz.html |url-status=lewend}}</ref> In dié tyd het die verklaarde doel en waarde van die wetenskap geword om rykdom en uitvindings voort te bring wat die mens se lewe sou verbeter, in die [[Ekonomiese materialisme|materialistiese]] sin van meer voedsel, klere en ander goedere. In die woorde van [[Francis Bacon (wetenskaplike, 1561)|Francis Bacon]] is "die werklike en regmatige doel van die wetenskappe ''die verryking van die menslike lewe met nuwe uitvindings en rykdom''". Hy het wetenskaplikes afgeraai om ontasbare filosofiese of geestelike idees na te streef, wat volgens hom buiten "die damp van subtiele, verhewe of aangename [bespiegeling]" weinig tot menslike geluk bygedra het.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=PgmbZIybuRoC&pg=PA162 |titel=The Social and Economic Roots of the Scientific Revolution: Texts by Boris Hessen and Henryk Grossmann |van1=Freudenthal |voornaam1=Gideon |van2=McLaughlin |voornaam2=Peter |datum=20 Mei 2009 |uitgewer=Springer |isbn=978-1-4020-9604-4 |besoekdatum=25 Julie 2018}}</ref> Die wetenskap is tydens die Verligting deur wetenskaplike genootskappe en akademies oorheers,<ref>{{Verwys boek |redakteur-van1=Goddard Bergin |redakteur-voornaam1=Thomas |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_d0p5 |titel=Encyclopedia of the Renaissance |redakteur-van2=Speake |redakteur-voornaam2=Jennifer |jaar=1987 |uitgewer=Facts on File |isbn=978-0-8160-1315-9}}</ref> wat die universiteite grotendeels as sentrums van wetenskaplike navorsing en ontwikkeling vervang het. Die genootskappe en akademies was die ruggraat waarop die beroep van die wetenskaplike volwasse geword het. Nog 'n belangrike ontwikkeling was die popularisering van die wetenskap onder 'n toenemend geletterde bevolking.<ref>{{Verwys boek |van=van Horn Melton |voornaam=James |url=https://www.cambridge.org/core/books/rise-of-the-public-in-enlightenment-europe/BA532085A260114CD430D9A059BD96EF |titel=The Rise of the Public in Enlightenment Europe |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=2001 |isbn=978-0-511-81942-1 |doi=10.1017/CBO9780511819421 |besoekdatum=27 Mei 2022 |url-toegang=intekening |bladsye=82-83 |argiefdatum=20 Januarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220120143805/https://www.cambridge.org/core/books/rise-of-the-public-in-enlightenment-europe/BA532085A260114CD430D9A059BD96EF |url-status=lewend}}</ref> Filosowe van die Verligting het hulle tot 'n paar van hul wetenskaplike voorgangers, hoofsaaklik Galileo, Kepler, [[Robert Boyle|Boyle]] en Newton, gewend as gidse vir elke fisiese en maatskaplike veld van die tyd.<ref>{{Verwys web |titel=The Scientific Revolution and the Enlightenment (1500–1780) |url=https://www.tamaqua.k12.pa.us/cms/lib07/PA01000119/Centricity/Domain/119/TheScientificRevolution.pdf |besoekdatum=29 Januarie 2024 |argiefdatum=14 Januarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240114191547/https://www.tamaqua.k12.pa.us/cms/lib07/PA01000119/Centricity/Domain/119/TheScientificRevolution.pdf |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys ensiklopedie |titel=Scientific Revolution |url=https://www.britannica.com/science/Scientific-Revolution |besoekdatum=29 Januarie 2024 |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |argiefdatum=18 Mei 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190518105004/https://www.britannica.com/science/Scientific-Revolution |url-status=lewend}}</ref> Die 18de eeu het beduidende vooruitgang in die geneeskunde<ref>{{Verwys boek |titel=Brock Biology of Microorganisms |uitgewer=Prentice Hall |jaar=2006 |isbn=978-0-13-144329-7 |redakteur-van=Madigan |redakteur-voornaam=M. |redakteur-van2=Martinko |redakteur-voornaam2=J. |uitgawe=11th}}</ref> en die fisika gebring,<ref>{{Verwys boek |van=Guicciardini |voornaam=N. |url=https://archive.org/details/readingprincipia0000guic |titel=Reading the Principia: The Debate on Newton's Methods for Natural Philosophy from 1687 to 1736 |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=1999 |isbn=978-0-521-64066-4 |plek=New York |url-toegang=registrasie}}</ref> asook die ontwikkeling van die biologiese [[Wetenskaplike klassifikasie|taksonomie]] deur [[Carolus Linnaeus]],<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Calisher |voornaam1=C. H. |jaar=2007 |titel=Taxonomy: what's in a name? Doesn't a rose by any other name smell as sweet? |vaktydskrif=Croatian Medical Journal |volume=48 |nommer=2 |bladsye=268-270 |pmc=2080517 |pmid=17436393}}</ref> 'n nuwe begrip van [[magnetisme]] en elektrisiteit<ref>{{Verwys boek |van1=Darrigol |voornaam1=Olivier |url=https://archive.org/details/electrodynamicsf0000darr |titel=Electrodynamics from Ampère to Einstein |jaar=2000 |uitgewer=Oxford University Press |isbn=0-19-850594-9 |plek=New York |url-toegang=registrasie}}</ref> en die volwassewording van die [[chemie]] as dissipline.<ref>{{Verwys boek |van1=Olby |voornaam1=R. C. |van2=Cantor |voornaam2=G. N. |van3=Christie |voornaam3=J. R. R. |van4=Hodge |voornaam4=M. J. S. |jaar=1990 |titel=Companion to the History of Modern Science |plek=London |uitgewer=Routledge |bladsy=265}}</ref> Idees oor die menslike natuur, die samelewing en die ekonomie het tydens die Verligting ontwikkel. [[David Hume]] en ander denkers van die Skotse Verligting het 'n wetenskap van die menslike natuur uitgebou, soos in Hume se ''A Treatise of Human Nature'', en skrywers soos James Burnett, Adam Ferguson, John Millar en William Robertson het in hul werke 'n wetenskaplike studie van menslike gedrag in antieke en primitiewe kulture met 'n sterk bewustheid van die bepalende kragte van die moderniteit verbind.<ref>{{Verwys web |van=Magnusson |voornaam=Magnus |datum=10 November 2003 |titel=Review of James Buchan, ''Capital of the Mind: How Edinburgh Changed the World'' |url=http://www.newstatesman.com/200311100040 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110606015918/http://www.newstatesman.com/200311100040 |argiefdatum=6 Junie 2011 |besoekdatum=27 April 2014 |werk=New Statesman}}</ref> Die moderne sosiologie het grotendeels uit hierdie beweging ontstaan.<ref>{{Verwys vaktydskrif |jstor=588406 |titel=Origins of Sociology: The Case of the Scottish Enlightenment |vaktydskrif=The British Journal of Sociology |volume=21 |nommer=2 |bladsye=164-180 |van1=Swingewood |voornaam1=Alan |jaar=1970 |doi=10.2307/588406}}</ref> In 1776 het [[Adam Smith]] ''The Wealth of Nations'' gepubliseer, wat dikwels as die eerste werk oor die moderne ekonomie beskou word.<ref>{{Verwys boek |van=Fry |voornaam=Michael |url=https://archive.org/details/adamsmithslegacy0000unse |titel=Adam Smith's Legacy: His Place in the Development of Modern Economics |uitgewer=Routledge |ander=Paul Samuelson, Lawrence Klein, Franco Modigliani, James M. Buchanan, Maurice Allais, Theodore Schultz, Richard Stone, James Tobin, Wassily Leontief, Jan Tinbergen |jaar=1992 |isbn=978-0-415-06164-3 |url-toegang=registrasie}}</ref> === 19de eeu === [[Lêer:Darwin Tree 1837.png|duimnael|upright|alt=Skets van 'n vertakkende diagram met byskrifte|Die eerste diagram van 'n evolusieboom, wat [[Charles Darwin]] in 1837 geteken het]] In die 19de eeu het baie van die kenmerke van die hedendaagse wetenskap gestalte begin kry. Dit sluit in die omvorming van die lewens- en fisiese wetenskappe, die gereelde gebruik van presisie-instrumente, die opkoms van terme soos "bioloog", "fisikus" en "wetenskaplike", die toenemende professionalisering van diegene wat die natuur bestudeer, die kulturele gesag wat wetenskaplikes oor baie dimensies van die samelewing verkry het, die industrialisering van talle lande, die bloei van populêrwetenskaplike geskrifte en die opkoms van wetenskaplike vaktydskrifte.<ref name="WwN" />{{rp|367}} In die laat 19de eeu het die [[sielkunde]] hom as aparte dissipline van die filosofie losgemaak toe Wilhelm Wundt in 1879 die eerste laboratorium vir sielkundige navorsing gestig het.<ref>{{Verwys boek |van=Leahey |voornaam=Thomas Hardy |titel=A History of Psychology: From Antiquity to Modernity |jaar=2018 |uitgewer=Routledge |isbn=978-1-138-65242-2 |uitgawe=8th |plek=New York |bladsye=219-253 |hoofstuk=The psychology of consciousness}}</ref> In 1858 het Darwin en Alfred Russel Wallace onafhanklik van mekaar die evolusieteorie deur [[natuurlike seleksie]] voorgestel, wat verklaar het hoe verskillende plante en diere ontstaan en ontwikkel het. Darwin het hul teorie breedvoerig in sy boek ''[[On the Origin of Species]]'' uiteengesit, wat in 1859 verskyn het.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Padian |voornaam=Kevin |titel=Darwin's enduring legacy |vaktydskrif=Nature |volume=451 |nommer=7179 |bladsye=632-634 |jaar=2008 |doi=10.1038/451632a |pmid=18256649 |bibcode=2008Natur.451..632P |doi-toegang=vry}}</ref> Afsonderlik daarvan het [[Gregor Mendel]] in 1865 sy referaat oor eksperimente met plantbasters gelewer,<ref>{{Verwys boek |van=Henig |voornaam=Robin Marantz |url=https://archive.org/details/monkingardenlost00heni |titel=The monk in the garden: the lost and found genius of Gregor Mendel, the father of genetics |jaar=2000 |bladsye=134-138}}</ref> waarin hy die beginsels van biologiese oorerwing uiteengesit het wat die grondslag van die moderne genetika vorm.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Miko |voornaam=Ilona |titel=Gregor Mendel's principles of inheritance form the cornerstone of modern genetics. So just what are they? |vaktydskrif=Nature Education |volume=1 |nommer=1 |bladsy=134 |jaar=2008 |url=https://www.nature.com/scitable/topicpage/gregor-mendel-and-the-principles-of-inheritance-593/ |besoekdatum=9 Mei 2021 |argiefdatum=19 Julie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190719224056/http://www.nature.com/scitable/topicpage/gregor-mendel-and-the-principles-of-inheritance-593 |url-status=lewend}}</ref> Vroeg in die 19de eeu het [[John Dalton]] die moderne atoomteorie voorgestel, gegrond op Demokritos se oorspronklike idee van ondeelbare deeltjies wat ''atome'' genoem word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Rocke |voornaam1=Alan J. |jaar=2005 |titel=In Search of El Dorado: John Dalton and the Origins of the Atomic Theory |vaktydskrif=Social Research |volume=72 |nommer=1 |bladsye=125-158 |doi=10.1353/sor.2005.0003 |jstor=40972005 |s2cid=141350239}}</ref> Die wette van [[behoud van energie]], van momentum en van [[Behoud van massa|massa]] het 'n hoogs stabiele heelal gesuggereer waarin weinig hulpbronne verlore kon gaan. Met die koms van die [[stoomenjin]] en die [[Industriële Revolusie]] het die besef egter gegroei dat nie alle vorme van energie ewe maklik in nuttige arbeid of in 'n ander vorm van energie omgeskakel kan word nie.<ref name="Reichl1980">{{Verwys boek |van=Reichl |voornaam=Linda |jaar=1980 |titel=A Modern Course in Statistical Physics |uitgewer=Edward Arnold |isbn=0-7131-2789-9}}</ref> Hierdie besef het tot die ontwikkeling van die wette van die [[termodinamika]] gelei, waarin die vrye energie van die heelal as voortdurend dalend gesien word: die [[entropie]] van 'n geslote heelal neem met verloop van tyd toe.{{Voetnota|Of die heelal geslote of oop is, is 'n onbeantwoorde vraag. Die tweede<ref name="Reichl1980" />{{rp|9}}<ref>{{Verwys boek |van=Rao |voornaam=Y. V. C. |titel=Chemical Engineering Thermodynamics |uitgewer=Universities Press |isbn=978-81-7371-048-3 |jaar=1997 |bladsy=158}}</ref> en die derde wet van die termodinamika<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1016/j.aop.2016.07.031 |titel=Bounded energy exchange as an alternative to the third law of thermodynamics |jaar=2016 |van1=Heidrich |voornaam1=M. |vaktydskrif=Annals of Physics |volume=373 |bladsye=665-681 |bibcode=2016AnPhy.373..665H}}</ref> impliseer die hittedood van die heelal as die heelal 'n geslote stelsel is, maar nie noodwendig as die heelal uitdy nie.}} Die [[Elektromagnetisme|elektromagnetiese teorie]] is in die 19de eeu deur die werk van [[Hans Christian Oersted|Hans Christian Ørsted]], [[André-Marie Ampère]], [[Michael Faraday]], [[James Clerk Maxwell]], Oliver Heaviside en [[Heinrich Hertz]] gevestig. Die nuwe teorie het vrae laat ontstaan wat nie maklik binne Newton se raamwerk beantwoord kon word nie. Die ontdekking van [[X-straal|X-strale]] het [[Henri Becquerel]] en [[Marie Curie]] in 1896 tot die ontdekking van [[Radio-aktiewe verval|radioaktiwiteit]] geïnspireer;<ref>{{Verwys boek |van=Mould |voornaam=Richard F. |titel=A century of X-rays and radioactivity in medicine: with emphasis on photographic records of the early years |jaar=1995 |uitgewer=Inst. of Physics Publ. |isbn=978-0-7503-0224-1 |uitgawe=Reprint. with minor corr |plek=Bristol |bladsy=12}}</ref> Marie Curie het daarna die eerste persoon geword wat twee Nobelpryse gewen het.<ref name="Estreicher1938">{{Verwys boek |van=Estreicher |voornaam=Tadeusz |titel=Polski słownik biograficzny, vol. 4 |jaar=1938 |bladsy=113 |taal=pl |hoofstuk=Curie, Maria ze Skłodowskich}}</ref> Die volgende jaar is die eerste subatomiese deeltjie, die [[elektron]], ontdek.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Thomson |voornaam=J. J. |jaar=1897 |titel=Cathode Rays |vaktydskrif=Philosophical Magazine |volume=44 |nommer=269 |bladsye=293-316 |doi=10.1080/14786449708621070 |bibcode=1897LEDPM..44..293T}}</ref> === 20ste eeu === [[Lêer:Carte trou ozone Antarctique.jpg|duimnael|alt=Grafiek wat 'n laer osoonkonsentrasie oor die Suidpool toon|'n Rekenaargrafiek van die osoongat, wat in 1987 met data van 'n ruimteteleskoop gemaak is]] In die eerste helfte van die eeu het die ontwikkeling van antibiotika en [[kunsmis]] die lewenstandaard wêreldwyd verbeter.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Goyotte |voornaam=Dolores |jaar=2017 |titel=The Surgical Legacy of World War II. Part II: The age of antibiotics |url=https://www.ast.org/ceonline/articles/402/files/assets/common/downloads/publication.pdf |url-status=lewend |vaktydskrif=The Surgical Technologist |volume=109 |bladsye=257-264 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210505180530/https://www.ast.org/ceonline/articles/402/files/assets/common/downloads/publication.pdf |argiefdatum=5 Mei 2021 |besoekdatum=8 Januarie 2021}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Erisman |voornaam1=Jan Willem |voornaam2=M. A. |van2=Sutton |voornaam3=J. |van3=Galloway |voornaam4=Z. |van4=Klimont |voornaam5=W. |van5=Winiwarter |datum=Oktober 2008 |titel=How a century of ammonia synthesis changed the world |url=http://www.physics.ohio-state.edu/~wilkins/energy/Resources/Essays/ngeo325.pdf.xpdf |vaktydskrif=Nature Geoscience |volume=1 |nommer=10 |bladsye=636-639 |bibcode=2008NatGe...1..636E |doi=10.1038/ngeo325 |s2cid=94880859 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100723223052/http://www.physics.ohio-state.edu/~wilkins/energy/Resources/Essays/ngeo325.pdf.xpdf |argiefdatum=23 Julie 2010 |besoekdatum=22 Oktober 2010}}</ref> Skadelike omgewingskwessies soos [[osoonuitputting]], oseaanversuring, [[eutrofikasie]] en [[klimaatsverandering]] het die publiek se aandag getrek en tot die ontstaan van omgewingstudies gelei.<ref>{{Verwys vaktydskrif |redakteur-van1=Emmett |redakteur-voornaam1=Rob |redakteur-van2=Zelko |redakteur-voornaam2=Frank |url=http://www.environmentandsociety.org/perspectives/2014/2/minding-gap-working-across-disciplines-environmental-studies |titel=Minding the Gap: Working Across Disciplines in Environmental Studies |argief-url=https://web.archive.org/web/20220121054306/https://www.environmentandsociety.org/perspectives/2014/2/minding-gap-working-across-disciplines-environmental-studies |argiefdatum=21 Januarie 2022 |reeks=RCC Perspectives no. 2 |jaar=2014 |doi=10.5282/rcc/6313 |van1=Emmett |voornaam1=Robert |van2=Zelko |voornaam2=Frank |vaktydskrif=Environment & Society Portal}}</ref> In dié tydperk het wetenskaplike eksperimente al hoe groter in omvang en befondsing geword.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Furner |voornaam=Jonathan |datum=1 Junie 2003 |titel=Little Book, Big Book: Before and After Little Science, Big Science: A Review Article, Part I |vaktydskrif=Journal of Librarianship and Information Science |volume=35 |nommer=2 |bladsye=115-125 |doi=10.1177/0961000603352006 |s2cid=34844169}}</ref> Die uitgebreide tegnologiese innovasie wat die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koue Oorlog]] aangewakker het, het tot wedywering tussen die [[Groot moondheid|groot moondhede]] gelei, soos die [[ruimtewedloop]] en die kernwapenwedloop.<ref>{{Verwys boek |van1=Kraft |voornaam1=Chris |url=https://archive.org/details/flight00chri |titel=Flight: My Life in Mission Control |voornaam2=James |van2=Schefter |uitgewer=Dutton |jaar=2001 |isbn=0-525-94571-7 |plek=New York |bladsye=3-5}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Kahn |voornaam=Herman |jaar=1962 |titel=Thinking about the Unthinkable |uitgewer=Horizon}}</ref> Ondanks gewapende konflikte is daar ook op groot skaal internasionaal saamgewerk.<ref>{{Verwys boek |van=Shrum |voornaam=Wesley |titel=Structures of scientific collaboration |jaar=2007 |uitgewer=MIT Press |ander=Joel Genuth, Ivan Chompalov |isbn=978-0-262-28358-8 |plek=Cambridge, MA}}</ref> In die laat 20ste eeu het die aktiewe werwing van vroue en die uitskakeling van [[Seksisme|geslagsdiskriminasie]] die getal vroulike wetenskaplikes sterk laat toeneem, maar in sommige velde het groot verskille tussen die geslagte bly voortbestaan.<ref>{{Verwys boek |van=Rosser |voornaam=Sue V. |titel=Breaking into the Lab: Engineering Progress for Women in Science |datum=12 Maart 2012 |uitgewer=New York University Press |isbn=978-0-8147-7645-2 |bladsy=7}}</ref> Die ontdekking van die [[kosmiese mikrogolfagtergrond]] in 1964<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Penzias |voornaam=A. A. |jaar=2006 |titel=The origin of elements |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/penzias-lecture.pdf |vaktydskrif=Science |uitgewer=Nobel Foundation |volume=205 |nommer=4406 |bladsye=549-554 |doi=10.1126/science.205.4406.549 |pmid=17729659 |besoekdatum=4 Oktober 2006 |argiefdatum=17 Januarie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110117225210/http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/penzias-lecture.pdf |url-status=lewend}}</ref> het daartoe gelei dat die bestendigetoestandmodel van die heelal ten gunste van Georges Lemaître se [[Oerknal|oerknalteorie]] verwerp is.<ref>{{Verwys boek |van=Weinberg |voornaam=S. |url=https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0/page/495 |titel=Gravitation and Cosmology |uitgewer=John Whitney & Sons |jaar=1972 |isbn=978-0-471-92567-5 |bladsye=[https://archive.org/details/gravitationcosmo00stev_0/page/495 464-495] |url-toegang=registrasie}}</ref> Die eeu het fundamentele veranderinge binne die wetenskaplike dissiplines gebring. Vroeg in die 20ste eeu het die moderne sintese die Darwinistiese evolusie met die klassieke genetika versoen, sodat die evolusie 'n verenigde teorie geword het.<ref>{{Verwys boek |van1=Futuyma |voornaam1=Douglas J. |titel=Evolution |van2=Kirkpatrick |voornaam2=Mark |jaar=2017 |isbn=978-1-60535-605-1 |uitgawe=4th |bladsye=3-26 |hoofstuk=Chapter 1: Evolutionary Biology |uitgewer=Sinauer}}</ref> [[Albert Einstein]] se [[relatiwiteitsteorie]] en die ontwikkeling van die [[kwantummeganika]] vul die klassieke meganika aan om die fisika by uiterste [[Lengte|lengtes]], tye en [[swaartekrag]] te beskryf.<ref>{{Verwys boek |van=Miller |voornaam=Arthur I. |titel=Albert Einstein's special theory of relativity. Emergence (1905) and early interpretation (1905–1911) |jaar=1981 |plek=Reading |uitgewer=Addison–Wesley |isbn=978-0-201-04679-3}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=ter Haar |voornaam=D. |url=https://archive.org/details/oldquantumtheory0000haar |titel=The Old Quantum Theory |uitgewer=Pergamon |jaar=1967 |isbn=978-0-08-012101-7 |bladsye=[https://archive.org/details/oldquantumtheory0000haar/page/206 206] |url-toegang=registrasie}}</ref> Die wydverspreide gebruik van [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]] in die laaste kwart van die 20ste eeu het saam met kommunikasiesatelliete 'n rewolusie in die inligtingstegnologie meegebring, met die opkoms van die wêreldwye internet en van mobiele rekenaars, insluitend [[Slimfoon|slimfone]]. Die behoefte om lang, ineengevlegte oorsaakkettings en groot hoeveelhede data op groot skaal te sistematiseer, het tot die opkoms van die [[stelselteorie]] en rekenaargesteunde wetenskaplike [[Model|modellering]] gelei.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=von Bertalanffy |voornaam1=Ludwig |jaar=1972 |titel=The History and Status of General Systems Theory |vaktydskrif=The Academy of Management Journal |volume=15 |nommer=4 |bladsye=407-426 |doi=10.2307/255139 |jstor=255139 |bibcode=1972AManJ..15..407V}}</ref> === 21ste eeu === Die Menslike Genoomprojek is in 2003 voltooi, toe al die gene van die menslike genoom geïdentifiseer en gekarteer is.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Naidoo |voornaam1=Nasheen |van2=Pawitan |voornaam2=Yudi |van3=Soong |voornaam3=Richie |van4=Cooper |voornaam4=David N. |van5=Ku |voornaam5=Chee-Seng |datum=Oktober 2011 |titel=Human genetics and genomics a decade after the release of the draft sequence of the human genome |vaktydskrif=Human Genomics |volume=5 |nommer=6 |bladsye=577-622 |doi=10.1186/1479-7364-5-6-577 |pmc=3525251 |pmid=22155605 |doi-toegang=vry}}</ref> Die eerste geïnduseerde pluripotente menslike stamselle is in 2006 gemaak, sodat volwasse selle in [[Stamsel|stamselle]] omgeskakel kan word wat in enige seltipe van die liggaam kan ontwikkel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Rashid |voornaam1=S. Tamir |van2=Alexander |voornaam2=Graeme J. M. |datum=Maart 2013 |titel=Induced pluripotent stem cells: from Nobel Prizes to clinical applications |vaktydskrif=Journal of Hepatology |volume=58 |nommer=3 |bladsye=625-629 |doi=10.1016/j.jhep.2012.10.026 |issn=1600-0641 |pmid=23131523 |doi-toegang=vry}}</ref> Met die bevestiging van die ontdekking van die [[higgsboson]] in 2013 is die laaste deeltjie gevind wat die [[Standaardmodel]] van die deeltjiefisika voorspel het.<ref>{{Verwys persverklaring |van=O'Luanaigh |voornaam=C. |datum=14 Maart 2013 |titel=New results indicate that new particle is a Higgs boson |uitgewer=CERN |url=http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/03/new-results-indicate-new-particle-higgs-boson |besoekdatum=9 Oktober 2013 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20151020000722/http://home.web.cern.ch/about/updates/2013/03/new-results-indicate-new-particle-higgs-boson |argiefdatum=20 Oktober 2015}}</ref> In 2015 is [[Swaartegolf|swaartegolwe]], wat die [[algemene relatiwiteit]] 'n eeu tevore voorspel het, vir die eerste keer waargeneem.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.3847/2041-8213/aa91c9 |titel=Multi-messenger Observations of a Binary Neutron Star Merger |vaktydskrif=The Astrophysical Journal |volume=848 |nommer=2 |bladsy=L12 |jaar=2017 |van1=Abbott |voornaam1=B. P. |van2=Abbott |voornaam2=R. |van3=Abbott |voornaam3=T. D. |van4=Acernese |voornaam4=F. |van5=Ackley |voornaam5=K. |van6=Adams |voornaam6=C. |van7=Adams |voornaam7=T. |van8=Addesso |voornaam8=P. |van9=Adhikari |voornaam9=R. X. |van10=Adya |voornaam10=V. B. |van11=Affeldt |voornaam11=C. |van12=Afrough |voornaam12=M. |van13=Agarwal |voornaam13=B. |van14=Agathos |voornaam14=M. |van15=Agatsuma |voornaam15=K. |van16=Aggarwal |voornaam16=N. |van17=Aguiar |voornaam17=O. D. |van18=Aiello |voornaam18=L. |van19=Ain |voornaam19=A. |van20=Ajith |voornaam20=P. |van21=Allen |voornaam21=B. |van22=Allen |voornaam22=G. |van23=Allocca |voornaam23=A. |van24=Altin |voornaam24=P. A. |van25=Amato |voornaam25=A. |van26=Ananyeva |voornaam26=A. |van27=Anderson |voornaam27=S. B. |van28=Anderson |voornaam28=W. G. |van29=Angelova |voornaam29=S. V. |van30=Antier |voornaam30=S. |vertoon-outeurs=29 |bibcode=2017ApJ...848L..12A |arxiv=1710.05833 |s2cid=217162243 |doi-toegang=vry}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1126/science.aar2149 |titel=Merging neutron stars generate gravitational waves and a celestial light show |vaktydskrif=Science |jaar=2017 |van1=Cho |voornaam1=Adrian}}</ref> In 2019 het die internasionale samewerkingsprojek Event Horizon Telescope die eerste direkte beeld van 'n [[swartkolk]] se [[akkresieskyf]] bekendgemaak.<ref>{{Verwys web |datum=20 April 2019 |titel=Media Advisory: First Results from the Event Horizon Telescope to be Presented on April 10th |uitgewer=Event Horizon Telescope |url=https://eventhorizontelescope.org/blog/media-advisory-first-results-event-horizon-telescope-be-presented-april-10th |argief-url=https://web.archive.org/web/20190420135254/https://eventhorizontelescope.org/blog/media-advisory-first-results-event-horizon-telescope-be-presented-april-10th |argiefdatum=20 April 2019 |besoekdatum=21 September 2021}}</ref> == Vertakkings == Saam met die formele wetenskap word die natuur- en die sosiale wetenskap dikwels as die drie hoofvertakkings van die moderne wetenskap beskou.<ref name="Cohen2021" /> Elkeen bestaan uit verskeie gespesialiseerde maar oorvleuelende wetenskaplike dissiplines, wat dikwels hul eie nomenklatuur en kundigheid het.<ref>{{Verwys tydskrif |url=http://seedmagazine.com/content/article/scientific_method_relationships_among_scientific_paradigms/ |titel=Scientific Method: Relationships Among Scientific Paradigms |datum=7 Maart 2007 |tydskrif=Seed Magazine |besoekdatum=4 November 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20161101001155/http://seedmagazine.com/content/article/scientific_method_relationships_among_scientific_paradigms/ |argiefdatum=1 November 2016}}</ref> Die natuur- en die sosiale wetenskappe is albei [[Empirisme|empiriese wetenskappe]],<ref name="Bunge1998" />{{rp|24}} aangesien hul kennis op empiriese waarnemings berus en ander navorsers wat onder dieselfde toestande werk, die geldigheid daarvan kan toets.<ref name="Popper2002">{{Verwys boek |van=Popper |voornaam=Karl R. |jaar=2002a |hoofstuk=A survey of some fundamental problems |titel=The Logic of Scientific Discovery |url=https://archive.org/details/logicscientificd00popp_574 |url-toegang=beperk |oorspronklike-datum=1959 |bladsye=[https://archive.org/details/logicscientificd00popp_574/page/n133 3]-26 |uitgewer=Routledge |plek=New York |isbn=978-0-415-27844-7}}</ref>{{rp|3-26}} === Natuurwetenskappe === Die natuurwetenskap bestudeer die fisiese wêreld. Dit kan in twee hoofvertakkings verdeel word, die lewenswetenskappe en die fisiese wetenskappe, wat elk verder in meer gespesialiseerde dissiplines verdeel kan word. Die fisiese wetenskappe word byvoorbeeld in die fisika, chemie, sterrekunde en [[aardwetenskap]] onderverdeel. Die moderne natuurwetenskap is die opvolger van die natuurfilosofie wat in [[Antieke Griekeland]] begin het. Galileo, [[René Descartes|Descartes]], Bacon en Newton het oor die voordele daarvan gedebatteer om op 'n metodiese manier meer wiskundig en meer eksperimenteel te werk te gaan. Filosofiese perspektiewe, vermoedens en vooronderstellings, wat dikwels oor die hoof gesien word, bly egter in die natuurwetenskap noodsaaklik.<ref>{{Verwys boek |van=Gauch |voornaam=Hugh G. Jr. |hoofstuk=Science in perspective |titel=Scientific Method in Practice |uitgewer=Cambridge University Press |hoofstuk-url=https://books.google.com/books?id=iVkugqNG9dAC&pg=PA71 |bladsye=21-73 |isbn=978-0-521-01708-4 |jaar=2003 |besoekdatum=3 September 2018}}</ref> Stelselmatige data-insameling, insluitend die ontdekkingswetenskap, het die [[natuurgeskiedenis]] opgevolg, wat in die 16de eeu met die beskrywing en klassifikasie van plante, diere, minerale en ander dinge ontstaan het.<ref>{{Verwys boek |van=Oglivie |voornaam=Brian W. |jaar=2008 |hoofstuk=Introduction |titel=The Science of Describing: Natural History in Renaissance Europe |bladsye=1-24 |uitgawe=Paperback |uitgewer=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-62088-6}}</ref> Die term "natuurgeskiedenis" het sedertdien die betekenis gekry van waarnemende beskrywings wat op 'n populêre gehoor gemik is.<ref>{{Verwys ensiklopedie |titel=Natural History |url=http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=natural+history |woordeboek=Princeton University WordNet |besoekdatum=21 Oktober 2012 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20120303173506/http://wordnetweb.princeton.edu/perl/webwn?s=natural+history |argiefdatum=3 Maart 2012}}</ref> === Sosiale wetenskappe === Die sosiale wetenskap bestudeer menslike gedrag en die werking van samelewings.<ref name="Colander2019" /><ref name="Nisbet2020" /> Dit omvat talle dissiplines, onder meer die [[antropologie]], [[ekonomie]], geskiedenis, menslike geografie, [[politieke wetenskap]], sielkunde en [[sosiologie]].<ref name="Colander2019" /> In die sosiale wetenskappe bestaan baie mededingende teoretiese perspektiewe, waarvan baie in mededingende navorsingsprogramme uitgebou word, soos dié van die funksionaliste, konflikteoretici en interaksioniste in die sosiologie.<ref name="Colander2019" /> Omdat dit moeilik is om beheerde eksperimente met groot groepe mense of in ingewikkelde situasies uit te voer, gebruik sosiale wetenskaplikes soms ander navorsingsmetodes, soos die historiese metode, gevallestudies en kruiskulturele studies. Waar kwantitatiewe inligting beskikbaar is, kan hulle ook statistiese benaderings gebruik om maatskaplike verhoudings en prosesse beter te verstaan.<ref name="Colander2019" /> === Formele wetenskappe === Die formele wetenskap is 'n studieveld wat kennis met behulp van formele stelsels genereer.<ref>{{Verwys web |url=https://my.wlu.edu/the-sciences-at-wandl/formal-sciences |titel=Formal Sciences: Washington and Lee University |webwerf=Washington and Lee University |besoekdatum=14 Mei 2021 |aanhaling=A "formal science" is an area of study that uses formal systems to generate knowledge such as in Mathematics and Computer Science. Formal sciences are important subjects because all of quantitative science depends on them. |argiefdatum=14 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210514125428/https://my.wlu.edu/the-sciences-at-wandl/formal-sciences |url-status=lewend}}</ref><ref name="Löwe2002">{{Verwys vaktydskrif |van=Löwe |voornaam=Benedikt |jaar=2002 |titel=The formal sciences: their scope, their foundations, and their unity |vaktydskrif=Synthese |volume=133 |nommer=1/2 |bladsye=5-11 |doi=10.1023/A:1020887832028 |issn=0039-7857 |s2cid=9272212}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Rucker |voornaam=Rudy |url=http://www.rudyrucker.com/infinityandthemind/#calibre_link-328 |titel=Infinity and the Mind: The Science and Philosophy of the Infinite |uitgewer=Princeton University Press |jaar=2019 |isbn=978-0-691-19138-6 |uitgawe=Reprint |bladsye=157-188 |hoofstuk=Robots and souls |besoekdatum=11 Mei 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210226212447/http://www.rudyrucker.com/infinityandthemind/#calibre_link-328 |argiefdatum=26 Februarie 2021 |url-status=lewend}}</ref> 'n Formele stelsel is 'n abstrakte struktuur waarmee stellings volgens 'n stel reëls uit aksiomas afgelei word.<ref>{{Verwys ensiklopedie |titel=Formal system |url=https://www.britannica.com/topic/formal-system |besoekdatum=30 Mei 2022 |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |argiefdatum=29 April 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080429174130/http://www.britannica.com/eb/article-9034889/formal-system |url-status=lewend}}</ref> Die formele wetenskap sluit die wiskunde,<ref>{{Verwys boek |van=Tomalin |voornaam=Marcus |jaar=2006 |titel=Linguistics and the Formal Sciences}}</ref><ref name="Löwe2002" /> die stelselteorie en die teoretiese rekenaarwetenskap in. Soos die ander twee vertakkings berus die formele wetenskappe op die objektiewe, noukeurige en stelselmatige studie van 'n kennisgebied. Hulle verskil egter van die empiriese wetenskappe deurdat hulle hul abstrakte begrippe uitsluitlik met deduktiewe redenering verifieer, sonder dat empiriese bewyse nodig is.<ref name="Fetzer2013" /><ref>{{Verwys boek |voornaam=Thompson |van=Bill |titel=The Nature of Statistical Evidence |hoofstuk=2.4 Formal Science and Applied Mathematics |uitgewer=Springer |reeks=Lecture Notes in Statistics |volume=189 |jaar=2007 |bladsy=15}}</ref><ref name="Popper2002" /> Die formele wetenskappe is dus ''a priori''-dissiplines, en daarom is daar meningsverskil oor of hulle 'n wetenskap is.<ref name="Kluwer" /><ref name="Bunge1998" /> Tog speel hulle 'n belangrike rol in die empiriese wetenskappe. Calculus is byvoorbeeld oorspronklik uitgevind om [[beweging]] in die fisika te verstaan.<ref>{{Verwys boek |van1=Mujumdar |voornaam1=Anshu Gupta |van2=Singh |voornaam2=Tejinder |jaar=2016 |hoofstuk=Cognitive science and the connection between physics and mathematics |titel=Trick or Truth?: The Mysterious Connection Between Physics and Mathematics |redakteur-voornaam1=Anthony |redakteur-van1=Aguirre |redakteur-voornaam2=Brendan |redakteur-van2=Foster |reeks=The Frontiers Collection |bladsye=201-218 |plek=Switzerland |uitgewer=Springer |isbn=978-3-319-27494-2}}</ref> Natuur- en sosiale wetenskappe wat sterk op wiskundige toepassings steun, sluit die wiskundige fisika,<ref>{{Verwys web |titel=About the Journal |url=http://jmp.aip.org/jmp/staff.jsp |argief-url=https://web.archive.org/web/20061003233339/http://jmp.aip.org/jmp/staff.jsp |argiefdatum=3 Oktober 2006 |besoekdatum=3 Oktober 2006 |webwerf=Journal of Mathematical Physics}}</ref> chemie,<ref>{{Verwys boek |van=Restrepo |voornaam=G. |hoofstuk=Mathematical chemistry, a new discipline |titel=Essays in the philosophy of chemistry |redakteur-van1=Scerri |redakteur-voornaam1=E. |redakteur-van2=Fisher |redakteur-voornaam2=G. |uitgewer=Oxford University Press |plek=New York |jaar=2016 |bladsye=332-351 |isbn=978-0-19-049459-9 |url=https://global.oup.com/academic/product/essays-in-the-philosophy-of-chemistry-9780190494599?cc=de&lang=en& |argiefdatum=10 Junie 2021 |besoekdatum=31 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210610130352/https://global.oup.com/academic/product/essays-in-the-philosophy-of-chemistry-9780190494599?cc=de&lang=en& |url-status=lewend}}</ref> [[Wiskundige en teoretiese biologie|biologie]],<ref>{{Verwys web |titel=What is mathematical biology |uitgewer=Centre for Mathematical Biology, University of Bath |url=http://www.bath.ac.uk/cmb/mathBiology/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20180923070442/http://www.bath.ac.uk/cmb/mathBiology/ |argiefdatum=23 September 2018 |besoekdatum=7 Junie 2018}}</ref> [[Finansiële wiskunde|finansies]]<ref>{{Verwys tydskrif |van=Johnson |voornaam=Tim |datum=1 September 2009 |titel=What is financial mathematics? |url=https://plus.maths.org/content/what-financial-mathematics |besoekdatum=1 Maart 2021 |tydskrif=+Plus Magazine |argiefdatum=8 April 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220408231344/https://plus.maths.org/content/what-financial-mathematics |url-status=lewend}}</ref> en ekonomie in.<ref>{{Verwys boek |van=Varian |voornaam=Hal |jaar=1997 |hoofstuk=What Use Is Economic Theory? |redakteur-van1=D'Autume |redakteur-voornaam1=A. |redakteur-van2=Cartelier |redakteur-voornaam2=J. |titel=Is Economics Becoming a Hard Science? |uitgewer=Edward Elgar}} [http://www.sims.berkeley.edu/~hal/Papers/theory.pdf Pre-publication]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060625062619/http://www.sims.berkeley.edu/~hal/Papers/theory.pdf |date=25 Junie 2006 }}. Besoek op 1 April 2008.</ref> === Toegepaste en basiese wetenskap === Die toegepaste wetenskap gebruik die wetenskaplike metode en wetenskaplike kennis om praktiese doelwitte te bereik, en sluit 'n wye reeks dissiplines soos ingenieurswese en geneeskunde in.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Abraham |voornaam=Reem Rachel |jaar=2004 |titel=Clinically oriented physiology teaching: strategy for developing critical-thinking skills in undergraduate medical students |vaktydskrif=Advances in Physiology Education |volume=28 |nommer=3 |bladsye=102-104 |doi=10.1152/advan.00001.2004 |pmid=15319191 |s2cid=21610124}}</ref><ref name="Bunge1966" /> Ingenieurswese is die gebruik van wetenskaplike beginsels om masjiene, strukture en tegnologieë uit te vind, te ontwerp en te bou.<ref>{{Verwys ensiklopedie |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/engineering |titel=Engineering |woordeboek=Cambridge Dictionary |uitgewer=Cambridge University Press |besoekdatum=25 Maart 2021 |argiefdatum=19 Augustus 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190819030859/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/engineering |url-status=lewend}}</ref> Wetenskap kan tot die ontwikkeling van nuwe tegnologieë bydra.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Brooks |voornaam=Harvey |datum=1 September 1994 |titel=The relationship between science and technology |url=https://www.belfercenter.org/sites/default/files/files/publication/sciencetechnology.pdf |vaktydskrif=Research Policy |reeks=Special Issue in Honor of Nathan Rosenberg |volume=23 |nommer=5 |bladsye=477-486 |doi=10.1016/0048-7333(94)01001-3 |issn=0048-7333 |besoekdatum=14 Oktober 2022 |argiefdatum=30 Desember 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221230224402/https://www.belfercenter.org/sites/default/files/files/publication/sciencetechnology.pdf |url-status=lewend}}</ref> Geneeskunde is die praktyk om pasiënte te versorg deur gesondheid deur die voorkoming, [[Mediese diagnose|diagnose]] en behandeling van besering of siekte te handhaaf en te herstel.<ref>{{Verwys boek |van=Firth |voornaam=John |titel=Oxford textbook of medicine |uitgewer=Oxford University Press |jaar=2020 |isbn=978-0-19-874669-0 |hoofstuk=Science in medicine: when, how, and what}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Saunders |voornaam=J. |datum=Junie 2000 |titel=The practice of clinical medicine as an art and as a science |vaktydskrif=Med Humanit |volume=26 |nommer=1 |bladsye=18-22 |doi=10.1136/mh.26.1.18 |pmid=12484313 |doi-toegang=vry |s2cid=73306806 |pmc=1071282}}</ref> Daar word dikwels tussen die toegepaste wetenskap, wat wetenskap in die daaglikse lewe benut, en die [[Fundamentele navorsing|basiese wetenskap]] onderskei. Laasgenoemde is daarop gerig om wetenskaplike teorieë en wette te ontwikkel wat gebeure in die natuurlike wêreld verklaar en voorspel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Davis |voornaam1=Bernard D. |datum=Maart 2000 |titel=Limited scope of science |vaktydskrif=Microbiology and Molecular Biology Reviews |volume=64 |nommer=1 |bladsye=1-12 |doi=10.1128/MMBR.64.1.1-12.2000 |pmc=98983 |pmid=10704471 |naskrif=geen}} & "Technology" in {{Verwys vaktydskrif |voornaam=Bernard |van=Davis |datum=Maart 2000 |titel=The scientist's world |vaktydskrif=Microbiology and Molecular Biology Reviews |volume=64 |nommer=1 |bladsye=1-12 |doi=10.1128/MMBR.64.1.1-12.2000 |pmc=98983 |pmid=10704471}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |voornaam=James |van=McCormick |jaar=2001 |titel=Scientific medicine—fact of fiction? The contribution of science to medicine |vaktydskrif=Occasional Paper (Royal College of General Practitioners) |bladsye=3-6 |pmc=2560978 |pmid=19790950 |number=80}}</ref> === Berekeningswetenskap === Die berekeningswetenskap pas rekenaarsimulasies op die wetenskap toe, wat 'n beter begrip van wetenskaplike probleme moontlik maak as wat die formele wiskunde alleen kan bied. Die gebruik van [[masjienleer]] en [[kunsmatige intelligensie]] het 'n sentrale kenmerk van berekeningsbydraes tot die wetenskap geword, byvoorbeeld in agentgebaseerde berekeningsekonomie, ewekansige woude, onderwerpmodellering en verskeie vorme van voorspelling. Masjiene alleen bevorder egter selde kennis, aangesien hulle menslike leiding en redeneervermoë nodig het. Hulle kan ook vooroordeel teen sekere sosiale groepe meebring of soms swakker as mense presteer.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Breznau |voornaam1=Nate |jaar=2022 |titel=Integrating Computer Prediction Methods in Social Science: A Comment on Hofman et al. (2021) |vaktydskrif=Social Science Computer Review |volume=40 |nommer=3 |bladsye=844-853 |doi=10.1177/08944393211049776 |doi-toegang=vry |s2cid=248334446 |url=https://osf.io/adxb3/download |besoekdatum=16 Augustus 2023 |argiefdatum=29 April 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240429040922/https://osf.io/adxb3/download |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Hofman |voornaam1=Jake M. |van2=Watts |voornaam2=Duncan J. |van3=Athey |voornaam3=Susan |van4=Garip |voornaam4=Filiz |van5=Griffiths |voornaam5=Thomas L. |van6=Kleinberg |voornaam6=Jon |van7=Margetts |voornaam7=Helen |van8=Mullainathan |voornaam8=Sendhil |van9=Salganik |voornaam9=Matthew J. |van10=Vazire |voornaam10=Simine |van11=Vespignani |voornaam11=Alessandro |datum=Julie 2021 |titel=Integrating explanation and prediction in computational social science |url=https://www.nature.com/articles/s41586-021-03659-0 |url-status=lewend |vaktydskrif=Nature |volume=595 |nommer=7866 |bladsye=181-188 |bibcode=2021Natur.595..181H |doi=10.1038/s41586-021-03659-0 |issn=1476-4687 |pmid=34194044 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210925074416/https://www.nature.com/articles/s41586-021-03659-0 |argiefdatum=25 September 2021 |besoekdatum=25 September 2021 |s2cid=235697917}}</ref> === Interdissiplinêre wetenskap === [[Interdissiplinariteit|Interdissiplinêre wetenskap]] kombineer twee of meer dissiplines tot een,<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Nissani |voornaam=M. |jaar=1995 |titel=Fruits, Salads, and Smoothies: A Working Definition of Interdisciplinarity |vaktydskrif=The Journal of Educational Thought |volume=29 |nommer=2 |bladsye=121-128 |doi=10.55016/ojs/jet.v29i2.52385 |doi-toegang=vry |jstor=23767672}}</ref> soos die bio-informatika ('n kombinasie van biologie en rekenaarwetenskap)<ref>{{Verwys boek |url=https://archive.org/details/digitalcodeoflif0000mood |titel=Digital Code of Life: How Bioinformatics is Revolutionizing Science, Medicine, and Business |van=Moody |voornaam=G. |jaar=2004 |isbn=978-0-471-32788-2 |url-toegang=registrasie |bladsy=vii |uitgewer=John Wiley & Sons}}</ref> en die [[Kognitiewe wetenskap|kognitiewe wetenskappe]]. Die begrip bestaan sedert die antieke Griekse tydperk en het in die 20ste eeu weer gewild geword.<ref>{{Verwys boek |van=Ausburg |voornaam=Tanya |titel=Becoming Interdisciplinary: An Introduction to Interdisciplinary Studies |uitgewer=Kendall/Hunt Publishing |jaar=2006 |uitgawe=2nd |plek=New York}}</ref> == Navorsing == Wetenskaplike navorsing kan as basiese of toegepaste navorsing bestempel word. Basiese navorsing is die soeke na kennis, en toegepaste navorsing die soeke na oplossings vir praktiese probleme met behulp van daardie kennis. Die meeste begrip spruit uit basiese navorsing, hoewel toegepaste navorsing soms op bepaalde praktiese probleme gemik is. Dit lei tot tegnologiese vooruitgang wat voorheen ondenkbaar was.<ref>{{Verwys web |url=http://richarddawkins.net/articles/91 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120119113522/http://richarddawkins.net/articles/91 |argiefdatum=19 Januarie 2012 |titel=To Live at All Is Miracle Enough |voornaam=Richard |van=Dawkins |uitgewer=RichardDawkins.net |datum=10 Mei 2006 |besoekdatum=5 Februarie 2012}}</ref> === Wetenskaplike metode === {{Hoofartikel|Wetenskaplike metode}} Wetenskaplike navorsing gebruik die wetenskaplike metode, wat gebeure in die natuur op 'n objektiewe en reproduseerbare manier probeer verklaar.<ref name="di Francia1976">{{Verwys boek |van=di Francia |voornaam=Giuliano Toraldo |hoofstuk=The method of physics |titel=The Investigation of the Physical World |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=1976 |bladsye=1-52 |isbn=978-0-521-29925-1 |aanhaling=The amazing point is that for the first time since the discovery of mathematics, a method has been introduced, the results of which have an intersubjective value!}}</ref> Wetenskaplikes neem gewoonlik 'n stel basiese aannames as vanselfsprekend aan wat nodig is om die wetenskaplike metode te regverdig: daar is 'n objektiewe werklikheid wat alle rasionele waarnemers deel; hierdie objektiewe werklikheid word deur natuurwette beheer; en hierdie wette is deur stelselmatige waarneming en eksperimentering ontdek.<ref name="Heilbron2003" /> Wiskunde is onontbeerlik vir die formulering van hipoteses, teorieë en wette, omdat dit wyd in kwantitatiewe modellering, waarneming en die insameling van metings gebruik word.<ref name="Popper2002" />{{rp|3-26}} [[Statistiek]] word gebruik om data op te som en te ontleed, sodat wetenskaplikes die betroubaarheid van eksperimentele resultate kan beoordeel.<ref>{{Verwys boek |van1=Diggle |voornaam1=Peter J. |titel=Statistics and Scientific Method: An Introduction for Students and Researchers |van2=Chetwynd |voornaam2=Amanda G. |jaar=2011 |uitgewer=Oxford University Press |isbn=978-0-19-954318-2 |bladsye=1-2}}</ref> In die wetenskaplike metode word 'n verklarende gedagte-eksperiment of hipotese volgens die beginsel van spaarsaamheid ([[Ockham se skeermes]]) as verklaring voorgestel, en daar word verwag dat dit met ander aanvaarde feite strook wat met 'n waarneming of wetenskaplike vraag verband hou.<ref name="Wilson1999" /> 'n Wetenskaplike hipotese is so 'n ingeligte raaiskoot oor die aard van iets. Hierdie voorlopige verklaring word gebruik om [[Vervalsbaarheid|vervalsbare]] voorspellings te maak, wat gewoonlik bekendgemaak word voordat eksperimente hulle toets. Die weerlegging van 'n voorspelling is 'n teken van vooruitgang.<ref name="di Francia1976" />{{rp|4-5}}<ref>{{Verwys boek |van=Fara |voornaam=Patricia |jaar=2009 |hoofstuk=Decisions |titel=Science: A Four Thousand Year History |uitgewer=Oxford University Press |isbn=978-0-19-922689-4 |bladsy=[https://archive.org/details/sciencefourthous00fara/page/408 408] |hoofstuk-url=https://archive.org/details/sciencefourthous00fara/page/306}}</ref> Eksperimentering is in die wetenskap veral belangrik om [[Kousaliteit|oorsaaklike verbande]] vas te stel en die korrelasiedwaling te vermy, hoewel 'n voorspelde waarneming in sommige wetenskappe, soos sterrekunde of geologie, meer gepas kan wees.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Aldrich |voornaam=John |vaktydskrif=Statistical Science |volume=10 |jaar=1995 |bladsye=364-376 |titel=Correlations Genuine and Spurious in Pearson and Yule |jstor=2246135 |doi=10.1214/ss/1177009870 |nommer=4 |bibcode=1995StaSc..1009870A |doi-toegang=vry}}</ref> Wanneer 'n hipotese onbevredigend blyk, word dit gewysig of laat vaar. As die hipotese herhaalde toetsing deur waarneming en meting deurstaan, kan dit in die raamwerk van 'n wetenskaplike [[teorie]] opgeneem word: 'n geldig beredeneerde, selfkonsekwente model of raamwerk wat die gedrag van sekere natuurgebeure beskryf. 'n Teorie beskryf gewoonlik die gedrag van veel wyer reekse waarnemings as 'n hipotese, en 'n groot aantal hipoteses kan dikwels logies deur 'n enkele teorie saamgebind word. 'n Teorie is dus 'n hipotese wat verskeie ander hipoteses verklaar, en word volgens grotendeels dieselfde wetenskaplike beginsels as hipoteses geformuleer. Wetenskaplikes kan ook 'n model opstel, 'n poging om 'n waarneming in logiese, fisiese of wiskundige terme te beskryf of voor te stel, en daaruit nuwe hipoteses aflei wat eksperimenteel getoets kan word.<ref>{{Verwys boek |van1=Nola |voornaam1=Robert |van2=Irzik |voornaam2=Gürol |jaar=2005 |titel=Philosophy, science, education and culture |volume=28 |reeks=Science & technology education library |isbn=978-1-4020-3769-6 |uitgewer=Springer |bladsye=207-230}}</ref> Terwyl hulle eksperimente uitvoer om hipoteses te toets, kan wetenskaplikes een uitkoms bo 'n ander verkies.<ref>{{Verwys web |van=van Gelder |voornaam=Tim |jaar=1999 |url=http://www.philosophy.unimelb.edu.au/tgelder/papers/HeadsIWin.pdf |titel="Heads I win, tails you lose": A Foray Into the Psychology of Philosophy |uitgewer=University of Melbourne |besoekdatum=28 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080409054240/http://www.philosophy.unimelb.edu.au/tgelder/papers/HeadsIWin.pdf |argiefdatum=9 April 2008}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Pease |voornaam=Craig |datum=6 September 2006 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100619154617/http://law-and-science.net/Science4BLJ/Scientific_Method/Deliberate.bias/Text.htm |argiefdatum=19 Junie 2010 |titel=Chapter 23. Deliberate bias: Conflict creates bad science |webwerf=Science for Business, Law and Journalism |uitgewer=Vermont Law School |url=http://law-and-science.net/Science4BLJ/Scientific_Method/Deliberate.bias/Text.htm}}</ref> Dié vooroordeel kan deur deursigtigheid, sorgvuldige eksperimentele ontwerp en 'n deeglike proses van [[kollegiale toetsing]] van die eksperimentele resultate en gevolgtrekkings uitgeskakel word.<ref>{{Verwys boek |voornaam=David |van=Shatz |jaar=2004 |titel=Peer Review: A Critical Inquiry |uitgewer=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-7425-1434-8}}</ref><ref>{{Verwys boek |voornaam=Sheldon |van=Krimsky |jaar=2003 |titel=Science in the Private Interest: Has the Lure of Profits Corrupted the Virtue of Biomedical Research |uitgewer=Rowman & Littlefield |isbn=978-0-7425-1479-9 |url=https://archive.org/details/scienceinprivate0000krim}}</ref> Nadat die resultate van 'n eksperiment bekendgemaak of gepubliseer is, is dit gebruiklik dat onafhanklike navorsers nagaan hoe die navorsing uitgevoer is, en soortgelyke eksperimente doen om vas te stel hoe betroubaar die resultate is.<ref>{{Verwys boek |voornaam1=Ruth Ellen |van1=Bulger |jaar=2002 |van2=Heitman |voornaam2=Elizabeth |van3=Reiser |voornaam3=Stanley Joel |titel=The Ethical Dimensions of the Biological and Health Sciences |uitgawe=2nd |isbn=978-0-521-00886-0 |uitgewer=Cambridge University Press}}</ref> Selfs ná publikasie word nuwe idees gewoonlik eers aanvaar wanneer die resultate elders herhaal kon word: om as wetenskap te kwalifiseer, moet 'n versameling kennis telkens deur onafhanklike waarnemers herhaal kan word. Hierdie intersubjektiewe verifieerbaarheid, die vermoë om konsensus te bereik en resultate te reproduseer, is fundamenteel vir alle wetenskaplike kennis.<ref>{{Verwys boek |van=Ziman |voornaam=John |titel=Reliable knowledge: An exploration of the grounds for belief in science |uitgewer=Cambridge University Press |jaar=1978c |isbn=978-0-521-22087-3 |bladsye=[https://archive.org/details/reliableknowledg00john/page/42 42-76] |hoofstuk=Common observation |hoofstuk-url=https://archive.org/details/reliableknowledg00john/page/42}}</ref> In sy geheel maak die wetenskaplike metode hoogs kreatiewe [[probleemoplossing]] moontlik, terwyl dit die uitwerking van subjektiewe vooroordeel en bevestigingsvooroordeel beperk.<ref>{{Verwys web |van=Backer |voornaam=Patricia Ryaby |datum=29 Oktober 2004 |url=http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/scientific_method.htm |titel=What is the scientific method? |uitgewer=San Jose State University |besoekdatum=28 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080408082917/http://www.engr.sjsu.edu/pabacker/scientific_method.htm |argiefdatum=8 April 2008}}</ref> === Wetenskaplike literatuur === [[Lêer:Nature cover, November 4, 1869.jpg|duimnael|alt=Die titel "NATURE" in sierletters, met wetenskaplike teks daaronder|Die voorblad van die eerste uitgawe van die vaktydskrif ''Nature'', 4 November 1869]] Wetenskaplike navorsing word in 'n verskeidenheid literatuur gepubliseer.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Ziman |voornaam=J. M. |vaktydskrif=Science |titel=The proliferation of scientific literature: a natural process |jaar=1980 |volume=208 |nommer=4442 |bladsye=369-371 |doi=10.1126/science.7367863 |pmid=7367863 |bibcode=1980Sci...208..369Z}}</ref> Wetenskaplike vaktydskrifte maak die resultate van navorsing aan universiteite en ander navorsingsinstellings bekend en dokumenteer dit, en dien so as 'n argief van die wetenskap. Die eerste wetenskaplike vaktydskrifte, die ''{{lang|fr|Journal des sçavans}}'' en daarna die ''[[Philosophical Transactions of the Royal Society|Philosophical Transactions]]'', het in 1665 begin verskyn. Sedertdien het die getal aktiewe vaktydskrifte geleidelik toegeneem; in 1981 is die getal wetenskaplike en tegniese vaktydskrifte op 11&nbsp;500 geraam.<ref>{{Verwys boek |voornaam1=Krishna |van1=Subramanyam |van2=Subramanyam |voornaam2=Bhadriraju |jaar=1981 |titel=Scientific and Technical Information Resources |uitgewer=CRC Press |isbn=978-0-8247-8297-9}}</ref> Die meeste wetenskaplike vaktydskrifte dek 'n enkele wetenskaplike veld en publiseer die navorsing binne daardie veld, gewoonlik in die vorm van 'n wetenskaplike artikel. Van wetenskaplikes word verwag om hul bevindings in vaktydskrifte te publiseer, en hierdie tydskrifte het medewerkers wat al die feite in 'n artikel nagaan voordat dit gepubliseer word.<ref name="Kornfeld1981">{{Verwys vaktydskrif |van1=Kornfeld |voornaam1=W. |van2=Hewitt |voornaam2=C. E. |jaar=1981 |titel=The Scientific Community Metaphor |url=http://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/5693/AIM-641.pdf?sequence=2 |vaktydskrif=IEEE Transactions on Systems, Man, and Cybernetics |volume=11 |nommer=1 |bladsye=24-33 |doi=10.1109/TSMC.1981.4308575 |bibcode=1981ITSMC..11...24K |hdl-toegang=vry |hdl=1721.1/5693 |s2cid=1322857 |besoekdatum=26 Mei 2022 |argiefdatum=8 April 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160408100757/http://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/5693/AIM-641.pdf?sequence=2 |url-status=lewend}}</ref> Die wetenskap het so deurdringend in moderne samelewings geword dat dit nodig geag word om die prestasies, nuus en ambisies van wetenskaplikes aan 'n wyer publiek oor te dra.<ref name="Bush1945">{{Verwys web |van=Bush |voornaam=Vannevar |datum=Julie 1945 |titel=Science the Endless Frontier |url=https://www.nsf.gov/od/lpa/nsf50/vbush1945.htm |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20161107221306/https://www.nsf.gov/od/lpa/nsf50/vbush1945.htm |argiefdatum=7 November 2016 |besoekdatum=4 November 2016 |uitgewer=National Science Foundation}}</ref> == Filosofie == {{Hoofartikel|Wetenskapsfilosofie}} [[Lêer:Epicycle and deferent.svg|duimnael|alt=Voorstelling van episikels: 'n planeet wentel in 'n klein baan om 'n punt wat self 'n groter baan volg|Vir [[Thomas Kuhn|Kuhn]] was die byvoeging van episikels in die Ptolemeïese sterrekunde "normale wetenskap" binne 'n paradigma, terwyl die Copernicaanse rewolusie 'n paradigmaskuif was.]] Daar bestaan verskillende denkrigtings in die [[wetenskapsfilosofie]]. Die gewildste standpunt is die empirisme, wat meen dat kennis deur 'n proses van waarneming geskep word en dat wetenskaplike teorieë waarnemings veralgemeen.<ref name="pGS2003">{{Verwys boek |van=Godfrey-Smith |voornaam=Peter |url=https://archive.org/details/theoryrealityint00godf |titel=Theory and Reality: An Introduction to the Philosophy of Science |uitgewer=University of Chicago |jaar=2003 |isbn=978-0-226-30062-7}}</ref>{{rp|39-56}} Die empirisme sluit gewoonlik die induktivisme in, 'n standpunt wat verklaar hoe algemene teorieë uit die beperkte hoeveelheid beskikbare empiriese bewyse opgestel kan word. Daar bestaan baie weergawes van die empirisme, waarvan die Bayesianisme en die hipoteties-deduktiewe metode die vernaamste is.<ref name="pGS2003" />{{rp|219-232}} Die empirisme staan teenoor die [[rasionalisme]], die standpunt wat oorspronklik met Descartes verbind word en wat meen dat kennis deur die menslike intellek en nie deur waarneming geskep word nie.<ref name="pGS2003" />{{rp|19-38}} Die kritiese rasionalisme is 'n 20ste-eeuse benadering tot die wetenskap wat daarteenoor staan en eerste deur die Oostenryks-Britse filosoof [[Karl Popper]] omskryf is. Popper het die manier verwerp waarop die empirisme die verband tussen teorie en waarneming beskryf. Hy het aangevoer dat teorieë nie uit waarneming voortkom nie, maar dat waarneming in die lig van teorieë gedoen word, en dat waarneming 'n teorie A eers kan raak wanneer teorie A met die waarneming bots terwyl 'n teorie B die waarneming oorleef.<ref name="pGS2003" />{{rp|57-74}} Popper het voorgestel dat vervalsbaarheid verifieerbaarheid as die kenmerk van wetenskaplike teorieë vervang, en dat vervalsing induksie as die empiriese metode vervang. Hy het verder aangevoer dat daar eintlik net een universele metode bestaan wat nie tot die wetenskap beperk is nie: die negatiewe metode van kritiek, of probeer-en-tref,<ref name="pGS2003" />{{rp|102-121}} wat alle produkte van die menslike gees dek, insluitend die wetenskap, wiskunde, filosofie en kuns.<ref>{{Verwys boek |van=Popper |voornaam=Karl |titel=Objective Knowledge |jaar=1972}}</ref> Nog 'n benadering, die instrumentalisme, beklemtoon die nut van teorieë as instrumente om verskynsels te verklaar en te voorspel. Dit beskou wetenskaplike teorieë as swart kaste waarvan net die insette (die begintoestande) en die uitsette (die voorspellings) ter sake is. Gevolge, teoretiese entiteite en logiese struktuur behoort volgens dié siening geïgnoreer te word.<ref>{{Verwys boek |van=Newton-Smith |voornaam=W. H. |url=https://archive.org/details/rationalityofsci0000newt |titel=The Rationality of Science |uitgewer=Routledge |jaar=1994 |isbn=978-0-7100-0913-5 |plek=London |bladsy=[https://archive.org/details/rationalityofsci0000newt/page/30 30] |url-toegang=registrasie}}</ref> Naby die instrumentalisme staan die konstruktiewe empirisme, waarvolgens die vernaamste maatstaf vir die sukses van 'n wetenskaplike teorie is of dit wat dit oor waarneembare entiteite sê, waar is.<ref>{{Verwys tesis |van=Votsis |voornaam=I. |jaar=2004 |titel=The Epistemological Status of Scientific Theories: An Investigation of the Structural Realist Account |uitgewer=University of London, London School of Economics |graad=PhD |bladsy=39}}</ref> Kuhn het aangevoer dat waarneming en evaluering binne 'n paradigma plaasvind, 'n logies samehangende "portret" van die wêreld wat strook met die waarnemings wat vanuit daardie raamwerk gedoen word. Hy het ''normale wetenskap'' as die proses van waarneming en "legkaartoplossing" binne 'n paradigma beskryf, terwyl ''revolusionêre wetenskap'' plaasvind wanneer een paradigma 'n ander in 'n paradigmaskuif verdring.<ref>{{Verwys ensiklopedie |van=Bird |voornaam=Alexander |jaar=2013 |redakteur-van1=Zalta |redakteur-voornaam1=Edward N. |titel=Thomas Kuhn |url=http://plato.stanford.edu/archives/fall2013/entries/thomas-kuhn/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200715191833/https://plato.stanford.edu/archives/fall2013/entries/thomas-kuhn/ |argiefdatum=15 Julie 2020 |besoekdatum=26 Oktober 2015 |ensiklopedie=Stanford Encyclopedia of Philosophy}}</ref> Elke paradigma het sy eie vrae, doelwitte en vertolkings. Die keuse tussen paradigmas behels dat twee of meer "portrette" teen die wêreld opgehou word en daar besluit word watter gelykenis die belowendste is. 'n Paradigmaskuif vind plaas wanneer 'n beduidende aantal waarnemingsafwykings in die ou paradigma opduik en 'n nuwe paradigma sin daarvan maak. Die keuse van 'n nuwe paradigma berus dus op waarnemings, al word daardie waarnemings teen die agtergrond van die ou paradigma gedoen. Vir Kuhn is die aanvaarding of verwerping van 'n paradigma ewe veel 'n sosiale as 'n logiese proses. Kuhn se standpunt is egter nie relativisties nie.<ref>{{Verwys boek |van=Kuhn |voornaam=Thomas S. |url=https://philpapers.org/rec/KUHTSO-2 |titel=The Structure of Scientific Revolutions |uitgewer=University of Chicago Press |jaar=1970 |isbn=978-0-226-45804-5 |uitgawe=2nd |bladsy=206 |besoekdatum=30 Mei 2022 |argiefdatum=19 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211019102817/https://philpapers.org/rec/KUHTSO-2 |url-status=lewend}}</ref> Nog 'n benadering wat dikwels in debatte van [[Skeptiese beweging|wetenskaplike skeptisisme]] teen omstrede bewegings soos die "skeppingswetenskap" aangehaal word, is die [[Naturalisme (filosofie)|metodologiese naturalisme]]. Naturaliste meen dat daar tussen die natuurlike en die bonatuurlike onderskei moet word, en dat die wetenskap tot natuurlike verklarings beperk moet bly.<ref name="pGS2003" />{{rp|149-162}} Volgens die metodologiese naturalisme vereis die wetenskap streng nakoming van empiriese studie en onafhanklike verifikasie.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Brugger |voornaam=E. Christian |jaar=2004 |titel=Casebeer, William D. Natural Ethical Facts: Evolution, Connectionism, and Moral Cognition |vaktydskrif=The Review of Metaphysics |volume=58 |nommer=2}}</ref> 'n Vraag vir die wetenskapsfilosofie is hoe wetenskaplike bewyse en teorieë tot besluite kan lei. Soos die is-behoort-probleem uitlig, kan feite alleen nie bepaal wat behoort te wees nie. Dit hang saam met die sleutelbegrip van waardegelaaidheid: hoe keuses wat op grond van wetenskaplike bevindings gemaak word, van waardes afhang.<ref>{{Verwysing |van=Ward |voornaam=Zina B. |hoofstuk=What Does it Mean to say That Science is Value-Laden? |datum=2026-03-10 |titel=The Routledge Handbook of Values and Science |bladsye=74-83 |hoofstuk-url=https://www.taylorfrancis.com/books/9781003469100/chapters/10.4324/9781003469100-8 |besoekdatum=2026-03-23 |plek=New York |uitgewer=Routledge |taal=en |doi=10.4324/9781003469100-8 |isbn=978-1-003-46910-0}}</ref> == Wetenskaplike gemeenskap == Die wetenskaplike gemeenskap is 'n netwerk van wetenskaplikes wat met mekaar in wisselwerking staan en wetenskaplike navorsing doen. Die gemeenskap bestaan uit kleiner groepe wat in bepaalde wetenskaplike velde werk. Deur kollegiale toetsing, en deur bespreking en debat in vaktydskrifte en op konferensies, handhaaf wetenskaplikes die gehalte van die navorsingsmetodologie en die objektiwiteit waarmee resultate vertolk word.<ref name="Kornfeld1981" /> === Wetenskaplikes === [[Lêer:Marie Curie c. 1920s.jpg|duimnael|upright=.8|alt=Portret van 'n middeljarige vrou|Marie Curie was die eerste persoon wat twee Nobelpryse ontvang het: vir [[Nobelprys vir fisika|fisika]] in 1903 en vir [[Nobelprys vir Chemie|chemie]] in 1911.<ref name="Estreicher1938" />]] Wetenskaplikes is mense wat wetenskaplike navorsing doen om kennis op 'n bepaalde gebied te bevorder.<ref>{{Verwys web |url=https://eowilsonfoundation.org/wp-content/uploads/2014/11/the-big-read-eusocial-climbers.pdf |titel=Eusocial climbers |uitgewer=E. O. Wilson Foundation |besoekdatum=3 September 2018 |aanhaling=But he's not a scientist, he's never done scientific research. My definition of a scientist is that you can complete the following sentence: 'he or she has shown that...'," Wilson says. |argiefdatum=27 April 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190427085753/https://eowilsonfoundation.org/wp-content/uploads/2014/11/the-big-read-eusocial-climbers.pdf |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://sciencecouncil.org/about-science/our-definition-of-a-scientist/ |titel=Our definition of a scientist |uitgewer=Science Council |besoekdatum=7 September 2018 |aanhaling=A scientist is someone who systematically gathers and uses research and evidence, making a hypothesis and testing it, to gain and share understanding and knowledge. |argiefdatum=23 Augustus 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190823135636/https://sciencecouncil.org/about-science/our-definition-of-a-scientist/ |url-status=lewend}}</ref> Hulle kan 'n sterk nuuskierigheid oor die werklikheid hê en 'n begeerte om wetenskaplike kennis tot voordeel van die openbare gesondheid, nasies, die omgewing of nywerhede toe te pas; ander beweegredes is erkenning deur eweknieë en aansien.<ref name="leeEtal2007">{{Verwys vaktydskrif |van1=Lee |voornaam1=Adrian |van2=Dennis |voornaam2=Carina |van3=Campbell |voornaam3=Phillip |jaar=2007 |titel=Nature's guide for mentors |vaktydskrif=Nature |volume=447 |nommer=7677 |bladsye=791-797 |doi=10.1038/447791a |doi-toegang=vry |pmid=17568738 |bibcode=2007Natur.447..791L}}</ref> In die moderne tyd studeer baie wetenskaplikes binne bepaalde wetenskapsgebiede aan akademiese instellings, waar hulle dikwels gevorderde grade verwerf.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Cyranoski |voornaam1=David |van2=Gilbert |voornaam2=Natasha |van3=Ledford |voornaam3=Heidi |van4=Nayar |voornaam4=Anjali |van5=Yahia |voornaam5=Mohammed |jaar=2011 |titel=Education: The PhD factory |vaktydskrif=Nature |volume=472 |nommer=7343 |bladsye=276-279 |doi=10.1038/472276a |pmid=21512548 |bibcode=2011Natur.472..276C |doi-toegang=vry}}</ref> Baie wetenskaplikes volg loopbane in uiteenlopende sektore soos die akademie, die [[Bedryfstak|bedryf]], die regering en organisasies sonder winsoogmerk.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Kwok |voornaam1=Roberta |titel=Flexible working: Science in the gig economy |vaktydskrif=Nature |volume=550 |bladsye=419-421 |doi=10.1038/nj7677-549a |jaar=2017 |nommer=7677 |doi-toegang=vry}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |jaar=2024 |titel=How researchers in remote regions handle the isolation |vaktydskrif=Nature |url=https://www.nature.com/articles/d41586-024-01523-5 |van1=Woolston |voornaam1=Chris |volume=629 |nommer=8014 |bladsye=1193-1195 |doi=10.1038/d41586-024-01523-5 |pmid=38789626 |bibcode=2024Natur.629.1193W |argiefdatum=13 Junie 2024 |besoekdatum=27 Desember 2025 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240613002615/https://www.nature.com/articles/d41586-024-01523-5 |url-status=lewend}}</ref><ref name="leeEtal2007" /> Die wetenskap is histories deur mans oorheers, met noemenswaardige uitsonderings. Vroue het in die wetenskap aansienlike diskriminasie ervaar; hulle is byvoorbeeld dikwels vir werksgeleenthede verbygegaan en het nie erkenning vir hul werk gekry nie.<ref>{{Verwys boek |van=Whaley |voornaam=Leigh Ann |titel=Women's History as Scientists |plek=Santa Barbara, CA |uitgewer=ABC-CLIO |jaar=2003}}</ref> Die prestasies van vroue in die wetenskap is daaraan toegeskryf dat hulle hul tradisionele rol as arbeiders in die huishoudelike sfeer getrotseer het.<ref>{{Verwys boek |van=Spanier |voornaam=Bonnie |titel=Im/partial Science: Gender Identity in Molecular Biology |uitgewer=Indiana University Press |jaar=1995 |isbn=978-0-253-20968-9 |hoofstuk=From Molecules to Brains, Normal Science Supports Sexist Beliefs about Difference}}</ref> Diskriminasie teen mans is ook al in dele van die wetenskaplike gemeenskap waargeneem.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Desposato |voornaam=Scott W. |titel=Where You Go, What You Do, Who You Are: Predictors of Political Science Job-Market Outcomes, 2023–2024 |vaktydskrif=PS: Political Science & Politics |volume=59 |nommer=4 |datum=2026 |issn=1049-0965 |doi=10.1017/S1049096526102182 |bladsye=667-683 |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S1049096526102182/type/journal_article |besoekdatum=2026-09-15}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Gërxhani |voornaam1=Klarita |van2=Kulic |voornaam2=Nevena |van3=Rusconi |voornaam3=Alessandra |van4=Solga |voornaam4=Heike |titel=Gender bias in evaluating assistant professorship applicants? Evidence from harmonized survey experiments in Germany and Italy |vaktydskrif=Social Science Research |volume=126 |datum=2025 |doi=10.1016/j.ssresearch.2024.103113 |doi-toegang=vry |artikelnommer=103113 |pmid=39909620 |hdl=1871.1/50358537-4ba1-49ee-aab3-29cef8e950ce |hdl-toegang=vry}}</ref> === Geleerde genootskappe === [[Lêer:200 y Anniversary of Berlin Academy 1900.jpg|duimnael|upright=1.15|Wetenskaplikes by die 200ste herdenking van die Pruisiese Akademie van Wetenskappe in 1900]] Geleerde genootskappe wat wetenskaplike denke en eksperimentering bekendmaak en bevorder, bestaan sedert die Renaissance.<ref>{{Verwys web |van=Parrott |voornaam=Jim |datum=9 Augustus 2007 |url=http://www.scholarly-societies.org/1599andearlier.html |titel=Chronicle for Societies Founded from 1323 to 1599 |uitgewer=Scholarly Societies Project |besoekdatum=11 September 2007 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20140106185404/http://www.scholarly-societies.org/1599andearlier.html |argiefdatum=6 Januarie 2014}}</ref> Baie wetenskaplikes behoort aan 'n geleerde genootskap wat hul wetenskaplike dissipline, beroep of groep verwante dissiplines bevorder.<ref>{{Verwys web |url=http://www.esac.ca/about/what-is-a-learned-society/ |titel=The Environmental Studies Association of Canada – What is a Learned Society? |besoekdatum=10 Mei 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130529163615/http://www.esac.ca/about/what-is-a-learned-society/ |argiefdatum=29 Mei 2013}}</ref> Lidmaatskap kan vir almal oop wees, wetenskaplike kwalifikasies vereis of deur verkiesing toegeken word.<ref>{{Verwys web |url=http://www.britishcouncil.org/science-uk-organisations-learned-societies.htm |titel=Learned societies & academies |besoekdatum=10 Mei 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20140603140851/http://www.britishcouncil.org/science-uk-organisations-learned-societies.htm |argiefdatum=3 Junie 2014}}</ref> Die meeste wetenskaplike genootskappe werk sonder winsoogmerk,<ref>{{Verwys web |datum=24 Junie 2019 |titel=Learned Societies, the key to realising an open access future? |url=https://blogs.lse.ac.uk/impactofsocialsciences/2019/06/24/learned-societies-the-key-to-realising-an-open-access-future/ |besoekdatum=22 Januarie 2023 |webwerf=Impact of Social Sciences |uitgewer=London School of Economics |argiefdatum=5 Februarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230205140831/https://blogs.lse.ac.uk/impactofsocialsciences/2019/06/24/learned-societies-the-key-to-realising-an-open-access-future/ |url-status=lewend}}</ref> en baie is beroepsverenigings. Hul bedrywighede sluit gewoonlik gereelde konferensies in waar nuwe navorsingsresultate voorgelê en bespreek word, en hulle gee dikwels akademiese vaktydskrifte in hul dissipline uit of borg dit. Sommige genootskappe tree as beroepsliggame op wat die bedrywighede van hul lede in die openbare belang of in die gesamentlike belang van die lede reguleer. Die professionalisering van die wetenskap, wat in die 19de eeu begin het, is deels deur die stigting van vooraanstaande nasionale akademies van wetenskappe moontlik gemaak, soos die Italiaanse {{lang|it|Accademia dei Lincei}} in 1603,<ref>{{Verwys web |jaar=2006 |url=http://positivamente.lincei.it/ |titel=Accademia Nazionale dei Lincei |taal=it |besoekdatum=11 September 2007 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20100228005402/http://positivamente.lincei.it/ |argiefdatum=28 Februarie 2010}}</ref> die Britse [[Royal Society]] in 1660,<ref>{{Verwys web |datum=7 Julie 2004 |titel=Prince of Wales opens Royal Society's refurbished building |url=http://royalsociety.org/News.aspx?id=973&terms=prince+of+wales |besoekdatum=7 Desember 2009 |uitgewer=The Royal Society |argiefdatum=9 April 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150409010143/https://royalsociety.org/News.aspx?id=973&terms=prince+of+wales |url-status=lewend}}</ref> die [[Franse Akademie vir Wetenskappe]] in 1666,<ref>{{Verwys web |voornaam=G. G. |van=Meynell |url=http://www.haven.u-net.com/6text_7B2.htm#Appendix%202 |titel=The French Academy of Sciences, 1666–91: A reassessment of the French Académie royale des sciences under Colbert (1666–83) and Louvois (1683–91) |besoekdatum=13 Oktober 2011 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120118174108/http://www.haven.u-net.com/6text_7B2.htm#Appendix%202 |argiefdatum=18 Januarie 2012}}</ref> die Amerikaanse National Academy of Sciences in 1863,<ref>{{Verwys web |titel=Founding of the National Academy of Sciences |url=http://www7.nationalacademies.org/archives/nasfounding.html |besoekdatum=12 Maart 2012 |uitgewer=.nationalacademies.org |argiefdatum=3 Februarie 2013 |argief-url=https://web.archive.org/web/20130203154802/http://www7.nationalacademies.org/archives/nasfounding.html |url-status=lewend}}</ref> die Duitse Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft in 1911<ref>{{Verwys web |titel=The founding of the Kaiser Wilhelm Society (1911) |url=https://www.mpg.de/946619/5_event2-1911 |besoekdatum=30 Mei 2022 |uitgewer=Max-Planck-Gesellschaft |argiefdatum=2 Maart 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220302052520/https://www.mpg.de/946619/5_event2-1911 |url-status=lewend}}</ref> en die Chinese Akademie vir Wetenskappe in 1949.<ref>{{Verwys web |titel=Introduction |url=https://english.cas.cn/about_us/introduction/201501/t20150114_135284.shtml |besoekdatum=31 Mei 2022 |webwerf=Chinese Academy of Sciences |argiefdatum=31 Maart 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220331215338/https://english.cas.cn/about_us/introduction/201501/t20150114_135284.shtml |url-status=lewend}}</ref> Internasionale wetenskaplike organisasies, soos die International Science Council, wy hulle aan internasionale samewerking ter bevordering van die wetenskap.<ref>{{Verwys web |datum=5 Julie 2018 |titel=Two main Science Councils merge to address complex global challenges |url=https://en.unesco.org/news/two-main-science-councils-merge-address-complex-global-challenges |besoekdatum=21 Oktober 2018 |uitgewer=UNESCO |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712044005/https://en.unesco.org/news/two-main-science-councils-merge-address-complex-global-challenges |url-status=lewend}}</ref> === Pryse === Wetenskaplike pryse word gewoonlik aan individue of organisasies toegeken wat 'n beduidende bydrae tot 'n dissipline gelewer het. Gesiene instellings ken hulle dikwels toe, en dit word daarom as 'n groot eer vir 'n wetenskaplike beskou om een te ontvang. Sedert die vroeë Renaissance word wetenskaplikes dikwels met medaljes, geld en titels vereer. Die [[Nobelprys]], wat algemeen as 'n gesogte toekenning beskou word, word jaarliks aan diegene toegeken wat wetenskaplike vooruitgang op die gebied van die geneeskunde, die fisika en die chemie gemaak het.<ref>{{Verwys nuus |van=Stockton |voornaam=Nick |datum=7 Oktober 2014 |titel=How did the Nobel Prize become the biggest award on Earth? |koerant=Wired |url=https://www.wired.com/2014/10/whats-nobel-prize-become-biggest-award-planet/ |url-status=lewend |besoekdatum=3 September 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190619044702/https://www.wired.com/2014/10/whats-nobel-prize-become-biggest-award-planet/ |argiefdatum=19 Junie 2019}}</ref> == Wetenskap en die samelewing == === Befondsing en beleid === Wetenskaplike navorsing speel 'n groot rol in [[Ontwikkelde land|ontwikkelde lande]], waar die totale navorsingsbefondsing gewoonlik tussen 1,5% en 3% van die bruto binnelandse produk beloop.<ref>{{Verwys web |url=http://www.oecd.org/dataoecd/49/45/24236156.pdf |titel=Main Science and Technology Indicators&nbsp;– 2008-1 |uitgewer=OECD |argief-url=https://web.archive.org/web/20100215172528/http://www.oecd.org/dataoecd/49/45/24236156.pdf |argiefdatum=15 Februarie 2010}}</ref> Die befondsing van die wetenskap verloop dikwels deur 'n mededingende proses waarin moontlike navorsingsprojekte geëvalueer word en net die belowendstes geld ontvang. Sulke prosesse, wat regerings, maatskappye of stigtings bestuur, verdeel skaars fondse. In die lande van die [[OESO]] voer die bedryf sowat twee derdes van die [[navorsing en ontwikkeling]] in wetenskaplike en tegniese velde uit, en die universiteite en die regering onderskeidelik 20% en 10%. In sekere velde is die regering se aandeel in die befondsing groter, en dit oorheers die navorsing in die sosiale wetenskappe en die [[geesteswetenskappe]]. In minder ontwikkelde lande verskaf die regering die meeste van die fondse vir basiese wetenskaplike navorsing.<ref>{{Verwys boek |url=http://www.oecd-ilibrary.org/science-and-technology/oecd-science-technology-and-industry-scoreboard-2015_sti_scoreboard-2015-en |titel=OECD Science, Technology and Industry Scoreboard 2015: Innovation for growth and society |uitgewer=OECD |jaar=2015 |isbn=978-92-64-23978-4 |bladsy=156 |doi=10.1787/sti_scoreboard-2015-en |via=oecd-ilibrary.org |besoekdatum=28 Mei 2022 |argiefdatum=25 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220525063455/https://www.oecd-ilibrary.org/science-and-technology/oecd-science-technology-and-industry-scoreboard-2015_sti_scoreboard-2015-en |url-status=lewend}}</ref> Baie regerings het toegewyde agentskappe wat wetenskaplike navorsing ondersteun, soos die National Science Foundation in die Verenigde State,<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Kevles |voornaam=Daniel |jaar=1977 |titel=The National Science Foundation and the Debate over Postwar Research Policy, 1942–1945 |vaktydskrif=Isis |volume=68 |nommer=241 |bladsye=4-26 |doi=10.1086/351711 |pmid=320157 |s2cid=32956693}}</ref> die Nasionale Raad vir Wetenskaplike en Tegniese Navorsing (CONICET) in Argentinië,<ref>{{Verwys web |titel=Argentina, National Scientific and Technological Research Council (CONICET) |url=https://council.science/member/argentina-national-scientific-and-technological-research-council-conicet/ |besoekdatum=31 Mei 2022 |webwerf=International Science Council |argiefdatum=16 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220516220311/https://council.science/member/argentina-national-scientific-and-technological-research-council-conicet/ |url-status=lewend}}</ref> die Statebondse Organisasie vir Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsing (CSIRO) in Australië,<ref>{{Verwys nuus |van=Innis |voornaam=Michelle |datum=17 Mei 2016 |titel=Australia to Lay Off Leading Scientist on Sea Levels |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2016/05/18/world/australia/australia-to-lay-off-leading-scientist-on-sea-levels.html |url-status=lewend |url-toegang=beperk |besoekdatum=31 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210507080237/https://www.nytimes.com/2016/05/18/world/australia/australia-to-lay-off-leading-scientist-on-sea-levels.html |argiefdatum=7 Mei 2021 |issn=0362-4331}}</ref> die [[Centre national de la recherche scientifique]] in Frankryk,<ref>{{Verwys web |datum=20 Oktober 2021 |titel=Le CNRS recherche 10.000 passionnés du blob |url=https://www.lefigaro.fr/flash-actu/le-cnrs-recherche-10-000-passionnes-du-blob-20211020 |besoekdatum=31 Mei 2022 |webwerf=Le Figaro |taal=fr |argiefdatum=27 April 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220427225305/https://www.lefigaro.fr/flash-actu/le-cnrs-recherche-10-000-passionnes-du-blob-20211020 |url-status=lewend}}</ref> die [[Max Planck-geselskap]] in Duitsland<ref>{{Verwys nuus |van=Bredow |voornaam=Rafaela von |datum=18 Desember 2021 |titel=How a Prestigious Scientific Organization Came Under Suspicion of Treating Women Unequally |werk=Der Spiegel |url=https://www.spiegel.de/international/germany/how-a-prestigious-scientific-organization-came-under-suspicion-of-treating-women-unequally-a-96da63b5-19af-4fde-b044-445f9cfd6159 |besoekdatum=31 Mei 2022 |issn=2195-1349 |argiefdatum=29 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220529004707/https://www.spiegel.de/international/germany/how-a-prestigious-scientific-organization-came-under-suspicion-of-treating-women-unequally-a-96da63b5-19af-4fde-b044-445f9cfd6159 |url-status=lewend}}</ref> en die Nasionale Navorsingsraad (CSIC) in Spanje.<ref>{{Verwys web |datum=12 Mei 2022 |titel=En espera de una "revolucionaria" noticia sobre Sagitario A*, el agujero negro supermasivo en el corazón de nuestra galaxia |url=https://www.elmundo.es/ciencia-y-salud/ciencia/2022/05/12/627cca26fdddff17068b4590.html |besoekdatum=31 Mei 2022 |webwerf=EL MUNDO |taal=es |argiefdatum=13 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220513185034/https://www.elmundo.es/ciencia-y-salud/ciencia/2022/05/12/627cca26fdddff17068b4590.html |url-status=lewend}}</ref> In kommersiële navorsing en ontwikkeling konsentreer alle maatskappye behalwe die mees navorsingsgerigte eerder op kommersialisering op kort termyn as op navorsing wat deur nuuskierigheid gedryf word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Fletcher |voornaam1=Anthony C. |van2=Bourne |voornaam2=Philip E. |datum=27 September 2012 |titel=Ten Simple Rules To Commercialize Scientific Research |vaktydskrif=PLOS Computational Biology |volume=8 |nommer=9 |artikelnommer=e1002712 |doi=10.1371/journal.pcbi.1002712 |issn=1553-734X |pmc=3459878 |pmid=23028299 |bibcode=2012PLSCB...8E2712F |doi-toegang=vry}}</ref> Wetenskapsbeleid gaan oor beleid wat die beoefening van die wetenskap raak, insluitend navorsingsbefondsing, dikwels ter bereiking van ander nasionale beleidsdoelwitte soos tegnologiese innovasie vir kommersiële produkontwikkeling, wapenontwikkeling, gesondheidsorg en omgewingsmonitering. Wetenskapsbeleid verwys soms ook na die toepassing van wetenskaplike kennis en konsensus by die ontwikkeling van openbare beleid. Aangesien openbare beleid oor die welsyn van burgers gaan, is die doel van wetenskapsbeleid om te oorweeg hoe wetenskap en tegnologie die publiek die beste kan dien.<ref>{{Verwys boek |van=Marburger |voornaam=John Harmen III |titel=Science policy up close |datum=10 Februarie 2015 |ander=Crease, Robert P. |isbn=978-0-674-41709-0 |plek=Cambridge, MA |uitgewer=Harvard University Press}}</ref> Die owerheid kan die befondsing van kapitaaltoerusting en intellektuele infrastruktuur vir nywerheidsnavorsing direk beïnvloed deur belastingaansporings aan organisasies te bied wat navorsing befonds.<ref name="Bush1945" /> === Onderwys en bewustheid === [[Lêer:Dinosaur exhibit - Houston Museum of Natural Science - DSC01881.JPG|duimnael|upright=1.13|'n Dinosourusuitstalling in die Houston Museum of Natural Science]] Wetenskaponderwys vir die breë publiek is in die skoolkurrikulum ingebed en word deur aanlyn opvoedkundige inhoud (byvoorbeeld op [[YouTube]] en by Khan Academy), museums en wetenskaptydskrifte en -blogs aangevul. Groot organisasies van wetenskaplikes, soos die American Association for the Advancement of Science (AAAS), beskou die wetenskappe as deel van die tradisie van die vrye kunste, saam met die filosofie en die geskiedenis.<ref>{{Verwys boek |van1=Gauch |voornaam1=Hugh G. |titel=Scientific Method in Brief |jaar=2012 |uitgewer=Cambridge University Press |plek=New York |isbn=978-1-107-66672-6 |bladsye=7-10}}</ref> Wetenskaplike geletterdheid behels hoofsaaklik 'n begrip van die wetenskaplike metode, van eenhede en metodes van meting en van die empirisme, 'n basiese begrip van statistiek (korrelasies, kwalitatiewe teenoor kwantitatiewe waarnemings, totaalstatistieke) en 'n basiese begrip van kernvelde van die wetenskap soos fisika, chemie, [[biologie]], ekologie, geologie en berekening. Die kurrikulum gaan dieper namate 'n leerling in die formele [[onderwys]] vorder. Die tradisionele vakke in die kurrikulum is gewoonlik die natuur- en formele wetenskappe, hoewel sommige kurrikulums ook die sosiale en toegepaste wetenskappe insluit.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Benneworth |voornaam1=Paul |van2=Jongbloed |voornaam2=Ben W. |datum=31 Julie 2009 |titel=Who matters to universities? A stakeholder perspective on humanities, arts and social sciences valorisation |vaktydskrif=Higher Education |volume=59 |nommer=5 |bladsye=567-588 |doi=10.1007/s10734-009-9265-2 |issn=0018-1560 |doi-toegang=vry |url=https://ris.utwente.nl/ws/files/47901538/Benneworth2010Who.pdf |besoekdatum=16 Augustus 2023 |argiefdatum=24 Oktober 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231024214150/https://ris.utwente.nl/ws/files/47901538/Benneworth2010Who.pdf |url-status=lewend}}</ref> Die massamedia staan bloot aan druk wat hulle kan verhinder om mededingende wetenskaplike aansprake akkuraat volgens hul geloofwaardigheid binne die wetenskaplike gemeenskap as geheel uit te beeld. Om te bepaal hoeveel gewig die verskillende kante van 'n wetenskaplike debat moet kry, kan aansienlike kundigheid oor die saak vereis.<ref>{{Verwys web |van=Dickson |voornaam=David |datum=11 Oktober 2004 |titel=Science journalism must keep a critical edge |url=http://www.scidev.net/en/editorials/science-journalism-must-keep-a-critical-edge.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20100621053624/http://www.scidev.net/en/editorials/science-journalism-must-keep-a-critical-edge.html |argiefdatum=21 Junie 2010 |uitgewer=Science and Development Network}}</ref> Min joernaliste het werklike wetenskaplike kennis, en selfs vakverslaggewers wat oor sekere wetenskaplike kwessies kundig is, weet dalk niks van ander kwessies waaroor hulle skielik moet berig nie.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Mooney |voornaam=Chris |datum=November–Desember 2004 |titel=Blinded By Science, How 'Balanced' Coverage Lets the Scientific Fringe Hijack Reality |url=http://blogs.discovermagazine.com/intersection/2010/01/15/blinded-by-science-how-balanced-coverage-lets-the-scientific-fringe-hijack-reality/ |url-status=lewend |tydskrif=Columbia Journalism Review |volume=43 |nommer=4 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100117181240/http://blogs.discovermagazine.com/intersection/2010/01/15/blinded-by-science-how-balanced-coverage-lets-the-scientific-fringe-hijack-reality/ |argiefdatum=17 Januarie 2010 |besoekdatum=20 Februarie 2008}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=McIlwaine |voornaam1=S. |van2=Nguyen |voornaam2=D. A. |jaar=2005 |titel=Are Journalism Students Equipped to Write About Science? |url=http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:8064 |url-status=lewend |vaktydskrif=Australian Studies in Journalism |volume=14 |bladsye=41-60 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080801163322/http://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:8064 |argiefdatum=1 Augustus 2008 |besoekdatum=20 Februarie 2008}}</ref> Wetenskaptydskrifte soos ''New Scientist'', ''Science & Vie'' en ''Scientific American'' bedien 'n veel wyer leserspubliek en bied 'n nietegniese opsomming van gewilde navorsingsgebiede, insluitend noemenswaardige ontdekkings en vooruitgang in bepaalde navorsingsvelde.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Webb |voornaam=Sarah |titel=Popular science: Get the word out |vaktydskrif=Nature |volume=504 |nommer=7478 |bladsye=177-179 |datum=Desember 2013 |pmid=24312943 |doi=10.1038/nj7478-177a |doi-toegang=vry}}</ref> Die wetenskapfiksie, hoofsaaklik [[spekulatiewe fiksie]], kan die idees en metodes van die wetenskap aan die breë publiek oordra.<ref>{{Verwys web |van=Wilde |voornaam=Fran |datum=21 Januarie 2016 |titel=How Do You Like Your Science Fiction? Ten Authors Weigh In On 'Hard' vs. 'Soft' SF |url=https://www.tor.com/2016/01/21/how-do-you-like-your-science-fiction-ten-authors-weigh-in-on-hard-vs-soft-sf/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20190404025029/https://www.tor.com/2016/01/21/how-do-you-like-your-science-fiction-ten-authors-weigh-in-on-hard-vs-soft-sf/ |argiefdatum=4 April 2019 |besoekdatum=4 April 2019 |webwerf=Tor.com}}</ref> === Antiwetenskaplike houdings === Hoewel die wetenskaplike metode in die wetenskaplike gemeenskap breed aanvaar word, verwerp sommige dele van die samelewing sekere wetenskaplike standpunte of staan hulle skepties teenoor die wetenskap. Sielkundiges het verskeie faktore uitgewys wat mense daartoe bring om wetenskaplike resultate te verwerp:<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Philipp-Muller |voornaam1=Aviva |van2=Lee |voornaam2=Spike W. S. |van3=Petty |voornaam3=Richard E. |datum=26 Julie 2022 |titel=Why are people antiscience, and what can we do about it? |vaktydskrif=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=119 |nommer=30 |artikelnommer=e2120755119 |doi=10.1073/pnas.2120755119 |doi-toegang=vry |issn=0027-8424 |pmc=9335320 |pmid=35858405 |bibcode=2022PNAS..11920755P}}</ref> * Die publiek beskou wetenskaplike gesagsfigure soms as onkundig, onbetroubaar of bevooroordeeld. * Sommige gemarginaliseerde sosiale groepe koester antiwetenskaplike houdings, deels omdat hulle dikwels in onetiese eksperimente uitgebuit is.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=A Test of Three Theories of Anti-Science Attitudes |jaar=2008 |doi=10.1080/00380237.2008.10571338 |van1=Gauchat |voornaam1=Gordon William |vaktydskrif=Sociological Focus |volume=41 |nommer=4 |bladsye=337-357 |s2cid=144645723}}</ref> * Boodskappe van wetenskaplikes kan diepgewortelde bestaande oortuigings of morele waardes weerspreek. Antiwetenskaplike houdings blyk dikwels voort te spruit uit vrees vir verwerping deur die eie sosiale groep. Wie 'n standpunt verwerp wat in sy groep algemeen aanvaar word, kan veragting en uitsluiting in die gesig staar, en mense ontken soms eerder 'n wetenskaplik aanvaarde feit as om hul sosiale status te verloor of in gevaar te stel.<ref>{{Verwys boek |van=McRaney |voornaam=David |titel=How Minds Change: The Surprising Science of Belief, Opinion, and Persuasion |uitgewer=Portfolio/Penguin |jaar=2022 |isbn=978-0-593-19029-6 |plek=New York}}</ref> === Politiek === Houdings teenoor die wetenskap word dikwels deur politieke menings en doelwitte bepaal. Regerings, die sakewêreld en drukgroepe het al regs- en ekonomiese druk gebruik om wetenskaplike navorsers te beïnvloed. Baie faktore kan tot die politisering van die wetenskap bydra, soos anti-intellektualisme, vermeende bedreigings vir godsdienstige oortuigings en vrees vir sakebelange.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Goldberg |voornaam1=Jeanne |jaar=2017 |titel=The Politicization of Scientific Issues: Looking through Galileo's Lens or through the Imaginary Looking Glass |url=https://www.csicop.org/si/show/politicization_of_scientific_issues |vaktydskrif=Skeptical Inquirer |volume=41 |nommer=5 |bladsye=34-39 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180816182350/https://www.csicop.org/si/show/politicization_of_scientific_issues |argiefdatum=16 Augustus 2018 |besoekdatum=16 Augustus 2018}}</ref> Die wetenskap word gewoonlik gepolitiseer wanneer wetenskaplike inligting só aangebied word dat die onsekerheid rondom die wetenskaplike bewyse beklemtoon word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Bolsen |voornaam1=Toby |van2=Druckman |voornaam2=James N. |jaar=2015 |titel=Counteracting the Politicization of Science |vaktydskrif=Journal of Communication |nommer=65 |bladsy=746}}</ref> Taktieke soos om die gesprek te verskuif, feite nie te erken nie en twyfel oor die wetenskaplike konsensus uit te buit, is gebruik om meer aandag te kry vir standpunte wat wetenskaplike bewyse ondermyn het.<ref name="Freudenberg2008">{{Verwys vaktydskrif |van1=Freudenberg |voornaam1=William F. |van2=Gramling |voornaam2=Robert |van3=Davidson |voornaam3=Debra J. |jaar=2008 |titel=Scientific Certainty Argumentation Methods (SCAMs): Science and the Politics of Doubt |url=http://sciencepolicy.colorado.edu/students/envs_5720/freudenberg_etal_2008.pdf |url-status=lewend |vaktydskrif=Sociological Inquiry |volume=78 |nommer=1 |bladsye=2-38 |doi=10.1111/j.1475-682X.2008.00219.x |argief-url=https://web.archive.org/web/20201126214329/http://sciencepolicy.colorado.edu/students/envs_5720/freudenberg_etal_2008.pdf |argiefdatum=26 November 2020 |besoekdatum=12 April 2020 |doi-toegang=vry}}</ref> Voorbeelde van kwessies waarby die wetenskap gepolitiseer is, sluit die [[meningsverskil oor aardverwarming]] en die gesondheidsgevolge van plaagdoders en van tabak in.<ref name="Freudenberg2008" /><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=van der Linden |voornaam1=Sander |van2=Leiserowitz |voornaam2=Anthony |van3=Rosenthal |voornaam3=Seth |van4=Maibach |voornaam4=Edward |jaar=2017 |titel=Inoculating the Public against Misinformation about Climate Change |url=https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/1810/270860/1/global%20challenges.pdf |url-status=lewend |vaktydskrif=Global Challenges |volume=1 |nommer=2 |bladsy=1 |doi=10.1002/gch2.201600008 |doi-toegang=vry |pmc=6607159 |pmid=31565263 |bibcode=2017GloCh...100008V |argief-url=https://web.archive.org/web/20200404185312/https://www.repository.cam.ac.uk/bitstream/handle/1810/270860/global%20challenges.pdf?sequence=1 |argiefdatum=4 April 2020 |besoekdatum=25 Augustus 2019}}</ref> === Uitdagings === Die replikasiekrisis is 'n sistemiese krisis wat dele van die wetenskap raak: die resultate van 'n deel van wetenskaplike studies blyk nie reproduseerbaar te wees nie.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1038/515009a |titel=Metascience could rescue the 'replication crisis' |vaktydskrif=Nature |volume=515 |nommer=7525 |bladsy=9 |jaar=2014 |van1=Schooler |voornaam1=J. W. |pmid=25373639 |bibcode=2014Natur.515....9S |doi-toegang=vry}}</ref> Die krisis het diep wortels; die term is vroeg in die 2010's gemunt<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1177/1745691612465253 |titel=Editors' Introduction to the Special Section on Replicability in Psychological Science: A Crisis of Confidence? |vaktydskrif=Perspectives on Psychological Science |volume=7 |nommer=6 |bladsye=528-530 |jaar=2012 |van1=Pashler |voornaam1=Harold |van2=Wagenmakers |voornaam2=Eric Jan |pmid=26168108 |s2cid=26361121 |doi-toegang=vry}}</ref> namate die bewustheid van die probleem gegroei het. 'n Replikasiestudie uit 2026 het in die sosiale en gedragswetenskappe (die sakekunde, ekonomie, opvoedkunde, politieke wetenskap, sielkunde en sosiologie) lae replikasiekoerse gevind.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Tyner |voornaam1=Andrew H. |van2=Abatayo |voornaam2=Anna Lou |van3=Daley |voornaam3=Mason |van4=Field |voornaam4=Samuel |van5=Fox |voornaam5=Nicholas |titel=Investigating the replicability of the social and behavioural sciences |vaktydskrif=Nature |volume=652 |nommer=8108 |datum=2026-04-01 |issn=0028-0836 |doi=10.1038/s41586-025-10078-y |bladsye=143-150 |vertoon-outeurs=1 |pmid=41922700 |bibcode=2026Natur.652..143T |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/1fa174e4-3f91-489f-aa67-c0cccf90c5ba}}</ref> Die replikasiekrisis vorm 'n belangrike navorsingsgebied in die metawetenskap, wat die gehalte en integriteit van wetenskaplike navorsing wil verbeter en vermorsing wil verminder.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Ioannidis |voornaam1=John P. A. |van2=Fanelli |voornaam2=Daniele |van3=Dunne |voornaam3=Debbie Drake |van4=Goodman |voornaam4=Steven N. |datum=2 Oktober 2015 |titel=Meta-research: Evaluation and Improvement of Research Methods and Practices |vaktydskrif=PLOS Biology |volume=13 |nommer=10 |bladsye=–1002264 |doi=10.1371/journal.pbio.1002264 |pmid=26431313 |pmc=4592065 |issn=1545-7885 |doi-toegang=vry}}</ref> Lae repliseerbaarheid kan die betroubaarheid van die wetenskap ondermyn.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Peels |voornaam1=Rik |van2=Bouter |voornaam2=Lex |titel=Replication and trustworthiness |vaktydskrif=Accountability in Research |volume=30 |nommer=2 |datum=2023 |issn=0898-9621 |doi=10.1080/08989621.2021.1963708 |bladsye=77-87 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/08989621.2021.1963708 |besoekdatum=2026-08-20}}</ref> Die term wetenskaplike wangedrag verwys na gevalle waar navorsers byvoorbeeld hul gepubliseerde data opsetlik verkeerd voorgestel het of die eer vir 'n ontdekking doelbewus aan die verkeerde persoon gegee het.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Coping with fraud |vaktydskrif=The COPE Report 1999 |bladsye=11-18 |url=http://www.publicationethics.org.uk/reports/1999/1999pdf3.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20070928151119/http://www.publicationethics.org.uk/reports/1999/1999pdf3.pdf |aanhaling=It is 10 years, to the month, since Stephen Lock&nbsp;... Reproduced with kind permission of the Editor, The Lancet. |argiefdatum=28 September 2007 |url-status=toegeëien |besoekdatum=21 Julie 2011}}</ref> 'n Studie- of bespiegelingsgebied wat hom as wetenskap voordoen om 'n legitimiteit te eis wat dit andersins nie sou kon verkry nie, word soms [[pseudowetenskap]], randwetenskap of rommelwetenskap genoem.<ref>{{Verwys ensiklopedie |url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/pseudo-science |titel=Science and Pseudoscience |by=Section 2: The "science" of pseudoscience |ensiklopedie=Stanford Encyclopedia of Philosophy |voornaam1=Sven Ove |van1=Hansson |redakteur-van=Zalta |redakteur-voornaam=Edward N. |datum=3 September 2008 |besoekdatum=28 Mei 2022 |argiefdatum=29 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211029205141/https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/pseudo-science/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Shermer |voornaam=Michael |jaar=1997 |titel=Why people believe weird things: pseudoscience, superstition, and other confusions of our time |url=https://archive.org/details/isbn_9780965594875 |url-toegang=registrasie |plek=New York |uitgewer=W. H. Freeman & Co. |isbn=978-0-7167-3090-3 |bladsy=17}}</ref> Die fisikus [[Richard Feynman]] het die term "vragkultuswetenskap" vir gevalle gemunt waarin navorsers glo, en met die eerste oogopslag lyk asof hulle wetenskap beoefen, maar nie die eerlikheid het om hul resultate streng te laat evalueer nie.<ref>{{Verwys web |url=http://neurotheory.columbia.edu/~ken/cargo_cult.html |titel=Cargo Cult Science |van=Feynman |voornaam=Richard |jaar=1974 |webwerf=Center for Theoretical Neuroscience |uitgewer=Columbia University |argief-url=https://web.archive.org/web/20050304032544/http://neurotheory.columbia.edu/~ken/cargo_cult.html |argiefdatum=4 Maart 2005 |besoekdatum=4 November 2016}}</ref> Verskeie soorte kommersiële advertensies, van oordrywing tot bedrog, kan in hierdie kategorieë val. Die wetenskap is al beskryf as "die belangrikste instrument" om geldige van ongeldige aansprake te onderskei.<ref>{{Verwys boek |van=Novella |voornaam=Steven |titel=The Skeptics' Guide to the Universe: How to Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake |uitgewer=Hodder & Stoughton |jaar=2018 |isbn=978-1-4736-9641-9 |bladsy=162}}</ref> Wetenskaplike [[sensuur]] deur regerings, instellings of ander wetenskaplikes, of selfsensuur, kan akademiese vryheid inperk.<ref name="h812">{{Verwys vaktydskrif |van1=Clark |voornaam1=Cory J. |van2=Jussim |voornaam2=Lee |van3=Frey |voornaam3=Komi |van4=Stevens |voornaam4=Sean T. |van5=al-Gharbi |voornaam5=Musa |van6=Aquino |voornaam6=Karl |van7=Bailey |voornaam7=J. Michael |van8=Barbaro |voornaam8=Nicole |van9=Baumeister |voornaam9=Roy F. |van10=Bleske-Rechek |voornaam10=April |van11=Buss |voornaam11=David |van12=Ceci |voornaam12=Stephen |van13=Del Giudice |voornaam13=Marco |van14=Ditto |voornaam14=Peter H. |van15=Forgas |voornaam15=Joseph P. |van16=Geary |voornaam16=David C. |van17=Geher |voornaam17=Glenn |van18=Haider |voornaam18=Sarah |van19=Honeycutt |voornaam19=Nathan |van20=Joshi |voornaam20=Hrishikesh |van21=Krylov |voornaam21=Anna I. |van22=Loftus |voornaam22=Elizabeth |van23=Loury |voornaam23=Glenn |van24=Lu |voornaam24=Louise |van25=Macy |voornaam25=Michael |van26=Martin |voornaam26=Chris C. |van27=McWhorter |voornaam27=John |van28=Miller |voornaam28=Geoffrey |van29=Paresky |voornaam29=Pamela |van30=Pinker |voornaam30=Steven |van31=Reilly |voornaam31=Wilfred |van32=Salmon |voornaam32=Catherine |van33=Stewart-Williams |voornaam33=Steve |van34=Tetlock |voornaam34=Philip E. |van35=Williams |voornaam35=Wendy M. |van36=Wilson |voornaam36=Anne E. |van37=Winegard |voornaam37=Bo M. |van38=Yancey |voornaam38=George |van39=von Hippel |voornaam39=William |titel=Prosocial motives underlie scientific censorship by scientists: A perspective and research agenda |vaktydskrif=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=120 |nommer=48 |datum=2023 |issn=0027-8424 |doi=10.1073/pnas.2301642120 |artikelnommer=e2301642120 |doi-toegang=vry |pmid=37983511 |pmc=10691350 |bibcode=2023PNAS..12001642C}}</ref> Sommige wetenskaplikes regverdig sulke sensuur met die vermyding van skade.<ref name="h812" /> Daar kan ook 'n element van politieke of ideologiese vooroordeel in die wetenskap wees. In sommige lande verskil wetenskaplikes se partypolitieke voorkeure van dié van die algemene bevolking.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Duarte |voornaam1=José L. |van2=Crawford |voornaam2=Jarret T. |van3=Stern |voornaam3=Charlotta |van4=Haidt |voornaam4=Jonathan |van5=Jussim |voornaam5=Lee |van6=Tetlock |voornaam6=Philip E. |titel=Political diversity will improve social psychological science |vaktydskrif=Behavioral and Brain Sciences |volume=38 |datum=2015 |issn=0140-525X |doi=10.1017/S0140525X14000430 |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0140525X14000430/type/journal_article |besoekdatum=2026-02-12 |artikelnommer=e130 |pmid=25036715}}</ref> Die gemiddelde politieke voorkeur van 'n wetenskaplike veld kan mettertyd verander, en kan deur die wisselwerking tussen die veld en sy omgewing en deur selfseleksie verklaar word.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Manzi |voornaam=James |titel=The ideological orientation of academic social science research 1960–2024 |vaktydskrif=Theory and Society |volume=55 |nommer=2 |datum=2026 |issn=0304-2421 |doi=10.1007/s11186-026-09690-2 |url=https://link.springer.com/10.1007/s11186-026-09690-2 |besoekdatum=2026-07-01 |artikelnommer=25}}</ref> Wetenskaplike aktivisme wat met politieke voorspraak oorvleuel, kan die geloofwaardigheid van die wetenskap verminder.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Kallergi |voornaam1=Amalia |van2=Landeweerd |voornaam2=Laurens |titel=Science, Activism, and Climate Action: Navigating Credibility, Responsibility, and Engagement |vaktydskrif=Journal of Academic Ethics |volume=23 |nommer=4 |datum=2025 |issn=1570-1727 |doi=10.1007/s10805-025-09626-y |bladsye=1759-1779 |url=https://link.springer.com/10.1007/s10805-025-09626-y |besoekdatum=2026-06-24}}</ref> == Sien ook == * [[Wetenskaplike metode]] * [[Wetenskaplike Rewolusie]] == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|wetenskap}} * [http://undsci.berkeley.edu/ ''Understanding Science: how science "really" works''] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20261010115352/http://undsci.berkeley.edu/ |date=2026-10-10}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Wetenskap| ]] f1g30eh1h206kyhudo67v6sy6o2eegr George 0 7894 3373017 3286221 2026-11-16T06:41:44Z AFM 21229 /* Geskiedenis */ 3373017 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = George | inheemse_naam = | ander_naam = | beeld_stadsilhoeët = {{Photomontage | photo1a = RSA George from Outenigua Pass1 (cropped).JPG | photo2a = St. Marks Anglican Cathedral.jpg | photo2b = Outeniqua Choo Tjoe.JPG | photo3a = George Museum 2019.jpg | photo3b = NG Kerk George.JPG | photo4a = Outeniqua Mountains backdrop to the Kingswood Golf Estate in George.jpg | spacing = 2 | color_border = white | color = white | size = 280 | foot_montage = '''Kloksgewys van Bo''': Sig van George vanaf die [[Outeniquapas]], [[Outeniqua Choo-Tjoe|Kaaimansrivier Brug]], [[NG gemeente George|Moederkerk]], die [[Outeniekwaberge]] en die Kingswood Estate, [[George-museum]], en die Katedraal van Sint Mark }} | duimdrukkeretiketposisie= links | latd = 33 |latm = 58 |lats = | longd = 22 |longm = 27 |longs = | provinsie = Wes-Kaap | distrik = Tuinroete | munisipaliteit = George | stigtingsdatum = [[1811]]<ref name=est.>{{cite web |title=Chronological order of town establishment in South Africa based on Floyd (1960:20-26) |url=http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |pages=xlv-lii |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713023732/http://upetd.up.ac.za/thesis/available/etd-07212011-123414/unrestricted/05back.pdf |archive-date=13 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=17 Januarie 2016 }}</ref> | regeringstipe = | stigtingstitel2 = Vernoem na | stigtingsdatum2 = [[George III van die Verenigde Koninkryk|George III]] | leier_party = [[Demokratiese Alliansie|DA]] | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = [[Leon van Wyk]] | oppervlakvoetnotas = <ref name=census2011>Som van die hoofplekke [http://census2011.adrianfrith.com/place/177006 George] en [http://census2011.adrianfrith.com/place/177007 Thembalethu] ''2011-Sensus''.</ref> | oppervlak_totaal_km2 = 83.8 | hoogte_m = | bevolking_totaal = 157394 | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie1_voetnotas = <ref name=census2011 /> | persent_swart = 32.3% | persent_kleurling = 47.4% | persent_asiër = 0.5% | persent_wit = 18.6% | persent_ander = 1.2% | demografie2_voetnotas = <ref name=census2011 /> | demografie2_titel1 = [[Afrikaans]] | demografie2_info1 = 63.1% | demografie2_titel2 = [[Xhosa]] | demografie2_info2 = 25.8% | demografie2_titel3 = [[Engels]] | demografie2_info3 = 7.8% | demografie2_titel4 = Ander | demografie2_info4 = 3.2% | demografie2_titel5 = | demografie2_info5 = | poskode = 6530 | poskode2 = | skakelkode = 044 | sensuskode = | webwerf = [http://www.george.org.za/ www.george.org.za] |image_flag=Flag of George (Western Cape).png|beeld_seël=Coat of Arms of George.png}} '''George''' is 'n [[stad]] in die provinsie [[Wes-Kaap]], [[Republiek van Suid-Afrika]], aan die suidekant van die [[Outeniekwaberge]], met sowat 157&nbsp;400 inwoners. George lê aan die kus sowat 300&nbsp;km oos van [[Kaapstad]] aan die bekende [[Tuinroete]]. George is die ekonomiese hoofstad van die Tuinroete. In die omgewing lê toeristetrekpleisters soos die wye strande Heroldsbaai, Victoriabaai en Wildernis, die volstruisdorp [[Oudtshoorn]] en [[Knysna]] met sy lagune, sedert Maart [[2009]] deel van die [[Tuinroete Nasionale Park]]. Die inheemse woude met majestueuse ou geelhoutbome en ander boomsoorte, die pragtige fynbos met tientalle soorte [[Proteaceae|proteas]], ericas en heide en 'n groot verskeidenheid varingsoorte trek toeriste en vakansiegangers wat lief is vir die buitelewe en natuurskoon. George is bekend om sy uitstekende [[gholf]]bane (daar is drie verskillende 18-putjie bane op die [[Fancourt]]-landgoed alleen) en die geskiedkundige [[Montagupas]] oor die Outeniekwaberg (geopen in [[1847]]). == Geskiedenis == Hoewel George, wat oorspronklik as George Town bekend gestaan het, eers in 1778 gestig is, het die eerste boere en houtkappers reeds vroeër daar gevestig.<ref>Artikel uit ''Die Burger'', in: ''Suid-Afrikaanse Oorsig'', 20 Junie 1986, bl. 560</ref> Volgens historiese dokumente het hierdie pioniers 'n ''houtkapperspost'' aan die voet van die Outeniekwaberge gestig toe die destydse owerheid met die ontginning van die welige inheemse woude begin het. George Town, die eerste distrik, is op 23 April 1811 deur die destydse Britse goewerneur Caledon geproklameer. Die naam het die destydse monarg [[George III]] vereer. Adrianus (Jan) van Kervel is as die eerste landdros aangestel. Van Kervel het sy stempel op die dorp afgedruk met die beplanning van die straatuitleg. Die [[NG gemeente George|NG moedergemeente]] is in 1812 gestig. Die eerste predikant was ds. [[Tobias Johannes Herold|T.J. Herold]], na wie die dorpie [[Herold]] en die vakansieoord [[Heroldsbaai]] genoem is. Die historiese NG Moederkerk van George is in 1842 ingewy en is tans een van die dorp se grootste toeriste-aantreklikhede. Die klipkerk in [[Pacaltsdorp]] is die sesde oudste kerk in Suid-Afrika, terwyl die Rooms Katolieke kerk Ss.Peter and Paul die oudste Katolieke kerk in Suid-Afrika is. Die eerste plaaslike owerheid is in 1837 verkies en die dorp het in 1884 volle munisipale status verkry.<ref>{{cite book |last=Erasmus |first= B.P.J.|authorlink=B.P.J. Erasmus |title=[[Op Pad in Suid-Afrika]]|year= 1995|publisher=Jonathan Ball Uitgewers |isbn= 1-86842-026-4}}</ref> In 1907 is George per spoorlyn met Kaapstad en Oudtshoorn verbind, en in 1947 het paaie ontstaan wat die dorp met alle hoofsentrums in Suid-Afrika verbind. Die dorp het vervolgens al hoe gewilder geraak as vakansieoord en as sentrum vir konferensies, kongresse en saamtrekke. == Wapens == '''Munisipaliteit (1)''' — Teen 1931 het George se munisipale raad 'n skynheraldiese "wapen" in gebruik geneem, waarop 'n rooi kruis vergesel van 'n landskaptoneel, 'n loerie, rooi berglelies en 'n [[eikeboom]] uitgebeeld word. 'n [[Bosbok]] staan bo die skild. Die wapenspreuk was "Semper amabile".<ref name=ngw>Die wapen kom voor op 'n [http://www.ngw.nl/heraldrywiki/index.php?title=Category:UTC_South_African_town_arms tabakkaart] wat in 1931 uitgereik is.</ref> '''Munisipaliteit (2)''' — Die College of Arms (in Londen) het in 1958 'n behoorlike wapen aan die munisipaliteit verleen: ''Gevierendeel van rooi en silwer, 'n kruis, kruislings verdeel van die een in die ander, in die eerste kwartier vergesel van 'n silwer galopende perd, in die tweede kwartier van 'n [[Knysnaloerie]] sittend op 'n skuinslinksgeplaaste tak, in die derde kwartier van 'n gestingelde en geblaarde [[Protea (genus)|proteablom]], alles van natuurlike kleur, en in die vierde kwartier van 'n silwerbevrugte eikeboom, die stam afgesnede''. Die helmteken was 'n bosbok, en die wapenspreuk het "Semper amabile" gebly. Hierdie wapen is in 1994 by die [[Buro vir Heraldiek]] geregistreer.<ref name=bvh>{{Cite web |url=http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |title=National Archives of South Africa : Data of the Bureau of Heraldry |access-date=14 Januarie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624144322/http://www.national.archsrch.gov.za/sm300cv/smws/sm300dl |archive-date=24 Junie 2026 |url-status=dead}}</ref> Die wapen is deur [[Ivan Mitford-Barberton]] en H. Ellis Tomlinson ontwerp. '''Afdelingsraad''' — George se afdelingsraad (d.w.s. die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het in 1962 'n wapen by die Kaapse Provinsiale Administrasie geregistreer: ''In [[groen]], 'n skildvoet golwend gedwarsbalk van [[Silwer (kleur)|silwer]] en [[blou]] en 'n hoekige silwer skildhoof belaai met drie gestingelde en geblaarde appels van natuurlike kleur''. Die helmteken was 'n proteablom; die skildhouers was twee bosbokke; en die wapenspreuk was "Regio melle dulcior".<ref name=ok>''Kaap die Goeie Hoop Amptelike Koerant'' 3137 (8 Junie 1962).</ref> Die wapen is deur Schalk Pienaar ontwerp. == Landbou == George staan as die hart van die Tuinroete bekend. Die Suid-Afrikaanse [[hops]]bedryf is hier gesetel. Met sy Mediterreense klimaat en voldoende reën regdeur die jaar is die dorp uiters geskik vir die aanplanting van hierdie belangrike bestanddeel in die [[bier]]brouproses. Die enigste brouery in die omgewing is in Knysna te vinde. == Infrastruktuur == George beskik oor 'n lughawe wat dit regstreeks verbind met die groot stede soos Kaapstad, Bloemfontein en [[Johannesburg]]. Teen 2018 bedien die lughawe reeds meer as 700&nbsp;000 toeriste en sakemanne jaarliks. Die dorp is padlangs verbind met Kaapstad en [[Port Elizabeth]] met die [[N2]] nasionale pad. Die [[N12 (Suid-Afrika)|N12]] verbind George via die [[Outeniekwapas]] met die binneland. Daar is ook 'n spoorlyn wat George met Mosselbaai en Oudtshoorn verbind. Die spoorlyn vanaf Kaapstad het die dorp in 1907 bereik. === Onderwys === Van die skole in George sluit in: * Laerskool Outeniqua * George Voorbereiding * Hoërskool Outeniqua * HTS Eden * Van Kervel Vaardigheidskool * Laerskool Parkdene * Laerskool George-Suid<ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-skool-bevestig-covid-19-geval/ |title=Nóg ’n skool bevestig Covid-19-geval |work=[[Maroela Media]] |date=23 Maart 2020 |access-date=23 Maart 2020 |first=Tania |last=Heyns |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420170606/https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-n-skool-bevestig-covid-19-geval/ |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[George Sekondêre Skool]] == Besienswaardighede == * [[George-museum]] * [[Tuinroete Botaniese Tuin]] ==Bekende mense== Bekende mense wat in George of George-distrik gebore is: *Friedrich Carl Kolbe (*28 September 1854 - †Seepunt, 12 Januarie 1936), Rooms-Katolieke geestelike, digter, skrywer, filosoof, teoloog en plantkundige *[[Tobie Muller]] *[[Jan Rabie]] *Gerhardus Cornelis Schoeman (*George-distrik, 2 Julie 1817 - †Doornhoek, [[Lydenburg]], 19 April 1875), lid van die Lydenburgse Volksraad *Adriaan Hendrik (Hendricus) Stander (*12 Januarie 1817 - †Standerton, 5 September 1897), pionier in die Transoranje *Theodorus Gustav Truter (*13 Oktober 1873 - †[[Pretoria]], 11 April 1949), kommissaris van polisie *Frederik Gerhardus Hendrik Wolmarans (*George-distrik, 1835 - †[[Bultfontein]] ([[Hekpoort]]), 23 Maart 1921), lid en voorsitter van die Eerste Volksraad, [[ZAR]] == Susterstede == * [[Lêer:Flag of the United States.svg|21px]] [[Tacoma, Washington|Tacoma]], [[Washington (deelstaat)|Washington]], [[VSA]] * [[Lêer:Flag of the People's Republic of China.svg|21px]] [[Fuzhou]], [[Volksrepubliek China]] == Sien ook == * [[Cradockpas]] * [[Montagupas]] * [[Outeniekwapas]] * [[Outeniekwa Spoorwegpas]] * [[Sewepassepad]] * [[Gereformeerde kerk George]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] * [[Spookplekke in Suid-Afrika]] * [[Woonstelgebou-ineenstorting in George]] (2024) == Fotogalery == <gallery> Lêer:George teater.jpg|George se teater is in die geskiedkundige middedorp geleë. Lêer:George NG kerk terrein.jpg|Die [[NG gemeente George]] het 'n ruim perseel naby die middedorp. Lêer:George restaurant.jpg|Die Rose on York Restaurant is gevestig in die geboutjie bekend as Oorskotjie. Lêer:George Presbiteriaanse kerk.jpg|George se Presbiteriaanse kerk. Lêer:George ou gebou.jpg|Die toeristeburo is gevestig in die voormalige koning Edward VII-biblioteek. Lêer:George ou gebou 3.jpg|In Junie 2012 was White House-gebou as sakeperseel te huur. Dit is ook in die middedorp geleë. Lêer:George ou gebou 2.jpg|Lache House. Lêer:George NG kerk ou pastorie.jpg|Die ou pastorie van die NG gemeente, nou 'n gastehuis wat die gemeente bedryf. Lêer:George museum.jpg|Die [[George-museum]] is in die ou drosdy en latere Victoria Hotel gevestig. Lêer:George gebou.jpg|'n Sakegebou in die ouer deel van die stad. Lêer:George Old Oak Slave Tree.JPG|Die Ou Slaweboom. Volgens legende is slawe aan die boom vasgemaak, maar in werklikheid was die roller van die tennisbaan hier vasgemaak. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC4}} {{SA grootste stede}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in die Wes-Kaap]] tjbacirsshm4zvumm3wqj0be8863prl Vreemde vlieënde voorwerp 0 8658 3372894 3286388 2026-11-15T21:26:13Z JMK 649 nie versmelt, ontvoering-paragraaf 3372894 wikitext text/x-wiki <!--{{Versmelt|Vlieënde piering}} voorgenoemde te uitgebreid vir versmelting, en nie identiese onderwerp--> [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|duimnael|regs|300px|'n Vermeende vreemde vlieënde voorwerp in New Jersey, VSA afgeneem. Die outentisiteit van hierdie soort foto's word in twyfel getrek]] [[Lêer:Ufojakob.jpg|duimnael|regs|VVV in Jakobsdal, [[Linköping]], [[Swede]]]] Die term '''vreemde vlieënde voorwerp''' (VVV) is 'n vertaling van die [[Engels]]e ''unidentified flying object (UFO)'' en verwys na elke vlieënde of skynbaar vlieënde voorwerp of verskynsel wat in die lug of aan die hemel waargeneem word en wat vanweë sy kenmerke vir mense wat dit raaksien, raaiselagtig blyk te wees. Die term word in die omgangstaal net soos "[[vlieënde piering]]" dikwels as 'n sinoniem vir [[Ruimtetuig|ruimtetuie]] van moontlik buiteaardse oorsprong gebruik, alhoewel hierdie definisie tot dusver nog op suiwer spekulasie berus. Die meeste VVV's word tydens ondersoeke as konvensionele voorwerpe of verskynsels geïdentifiseer. Die term word wyd gebruik vir beweerde waarnemings van buiteaardse ruimtetuie. == Studies == Uit studies is vasgestel dat die meerderheid van die VVV-waarnemings verkeerd geïdentifiseerde voorwerpe of natuurverskynsels is — meestal vliegtuie, ballonne, insluitend satelliete en astronomiese voorwerpe soos [[meteoroïde]]s, helder [[ster]]re en [[planete]]. 'n Klein persentasie is bedrog. Minder as 10% van die berigte waarnemings bly na 'n behoorlike ondersoek onverklaarbaar, en kan daarom in die strengste sin as ongeïdentifiseer geklassifiseer word. Terwyl voorstanders van die [[Buiteaardse lewe|buiteaardse hipotese]] voorstel dat hierdie onverklaarbare verslae van buiteaardse ruimtetuie is, kan die [[Hipotese|nulhipotese]] nie uitgesluit word dat hierdie verslae bloot ander gewone verskynsels is wat nie geïdentifiseer kan word nie as gevolg van 'n gebrek aan volledige inligting of weens die subjektiwiteit van die verslae. In plaas daarvan om die nulhipotese te aanvaar, is VVV-entoesiaste geneig om met [[spesiale pleidooi]]e te werk deur vreemde, ongetoetste verklarings vir die geldigheid van die buiteaardse hipotese te bied. Dit is in stryd met die [[Ockham se skeermes]].<ref name="Novella2018"/> ===Wetenskaplike benadering=== Byna geen wetenskaplike artikels oor VVV's is in ewekniebeoordeelde vaktydskrifte gepubliseer nie.<ref name="VVVsociology"/> Daar was in die verlede 'n debat in die wetenskaplike gemeenskap oor of enige wetenskaplike ondersoek na VVV-waarnemings geregverdig is, met die algemene gevolgtrekking dat die verskynsel nie 'n ernstige ondersoek werd is nie, behalwe as 'n kulturele artefak.<ref name="McDonald"/><ref name="COMETA"/><ref name="Sturrock/Stanford"/><ref name="Telegraph2010"/> VVV's was die onderwerp van ondersoeke deur verskillende regerings wat uitgebreide rekords oor die onderwerp gelewer het. Baie van die betrokkenes wat die meeste deur die regering geborg word, is beëindig nadat agentskappe tot die gevolgtrekking gekom het dat daar geen nut vir voortgesette ondersoek was nie.<ref name="Guardian2017"/><ref name="Airspace"/> Die leemte wat oorbly deur die gebrek aan institusionele of wetenskaplike studie, het aanleiding gegee tot onafhanklike navorsers en randfigure. VVV's het 'n heersende tema in moderne kultuur geword, en die sosiale verskynsels was die onderwerp van akademiese navorsing in [[sosiologie]] en [[sielkunde]].<ref name="VVVsociology"/> ==Beweerde ontvoerings== Die 1961 VVV-waarneming van [[Barney en Betty Hill|Betty en Barney Hill]] sou die VVV-onderwerp met beweerde ontvoerings in verband bring. Die publisiteit wat die Hills-geval sedert 1965 te beurt geval het, sou moderne ontvoeringsverhale onder publieke aandag bring. Hul weergawe het naamlik etlike kernelemente bekendgestel wat latere rapporterings sou definieer, insluitend gedwonge fisiese ondersoeke, die toetrede van "Grys"-humanoïde met groot koppe en skuins oë, en "verlore tyd". Gedetailleerde herinneringe aan ontvoerings sou nie onmiddellik na vore gekom nie, maar hipnoterapie (deur psigiater Dr. Benjamin Simon in die geval van die Hills) sou konteks aan die "verlore tyd" verleen. Die 72-jarige Joe Jordan, 'n veiligheidskundige by [[Jeff Bezos]] se [[Blue Origin]]-vuurpylfabriek in [[Florida]], VSA, ondersoek sedert die mid-90's gevalle van mense wat meen dat hulle deur buiteaardse wesens ontvoer is. Tydens sy 32-jarige loopbaan kon hy meer as 700 sulke gevalle ondersoek, en het sekere herhalende patrone daarin opgemerk. Sommiges wat sodanige ervarings gerapporteer het, het daartydens na [[God]] of [[Jesus]] geroep, en gerapporteer dat hulle dan onmiddellik en ongedeerd na hul wonings teruggebring is. Ander weer het gesê dat die ervaring opgehou het nadat hulle gebid het, óf 'n gesang gesing het.<ref name="bil1">{{cite web |last1=Bilderbeck |first1=Poppy |title=UFO investigator changed his mind about God after survivors claimed two words saved them from harm |url=https://www.unilad.com/news/world-news/ufo-investigator-believes-in-god-survivors-two-words-772438-20260928 |website=unilad.com |publisher=Unilad |access-date=15 November 2026 |date=28 September 2026}}</ref> Jordan glo egter nié dat die mense noodwendig ontvoer is nie, maar dat sulke ervarings eerder spruit uit dade wat teen die Woord van God of die [[Bybel]] indruis. Hy glo ook nie dat die entiteite buiteaardse wesens is nie, maar eerder die gevolg is van demoniese visioene. Hy is sodanig daarvan oortuig dat sy navorsing hom genoop het om self die [[Christendom|Christelike geloof]] aan te neem.<ref name="bil1"/> == VVV's in Suid-Afrika == Honderde voorvalle is al gerapporteer waar VVV's in [[Suid-Afrika]] opgemerk is. Volgens UFO Statistics, ’n organisasie wat data oor ruimtewesens versamel, is twee lyke van ruimtewesens op [[10 Julie]] [[1953]] in Suid-Afrika gevind. Na bewering is 'n verdere twee lewende ruimtewesens in Mei 1989 van Suid-Afrika na [[Amerika]] vervoer. Later die jaar is berig dat die VVV blykbaar deur die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] afgeskiet is en iewers in die [[Kalahari]] geval het.<ref>[http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2006/01/13/GO/7/sjufo.html UFO’S duik orals op], [[Beeld]], 13 Januarie 2006.<sup>(dooie skakel)</sup></ref> == Sien ook == *[[Area 51]] *[[Interdimensionele VVV-hipotese]] *[[Roswellvoorval]] == Verwysings == {{Verwysings| 30em| verwysings= <ref name="Novella2018">{{cite book |last=Novella |first=S. |title=The Skeptics' Guide to the Universe: How To Know What's Really Real in a World Increasingly Full of Fake |publisher=Hodder & Stoughton |year=2018 |isbn=978-1-4736-9641-9 |url=https://books.google.com/books?id=4T5fDwAAQBAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612023900/https://books.google.com/books?id=4T5fDwAAQBAJ |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |access-date=20 Desember 2019 |page=160 |language=Engels}}</ref> <ref name="VVVsociology">{{cite journal |last=Cross |first=Anne |date=Maart 2004 |title=Die buigsaamheid van wetenskaplike retoriek: 'n Gevallestudie van VVV-navorsers |url=https://archive.org/details/sim_qualitative-sociology_spring-2004_27_1/page/3 |journal=Qualitative Sociology |publisher=Springer Science+Business Media |volume=27 |issue=1 |pages=3–34 |issn=0162-0436 |doi=10.1023/B:QUAS.0000015542.28438.41| language=Engels}}</ref> <ref name="McDonald">{{cite web |url=http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |title=Verklaring oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe: voorgelê aan die huiskomitee vir wetenskap en ruimtevaarder op 29 Julie 1968, Simposium oor ongeïdentifiseerde vlieënde voorwerpe, Rayburn-gebou, Washington, D.C., deur James E. McDonald |last=McDonald |first=James E. |date=29 Julie 1968 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190105080523/http://puhep1.princeton.edu/~mcdonald/JEMcDonald/mcdonald_hcsa_68.pdf |archive-date=5 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="COMETA">{{cite web |url=http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |title=COMETA-report |publisher=ufoevidence.org |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191115111528/http://www.ufoevidence.org/topics/Cometa.htm |archive-date=15 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Sturrock/Stanford">{{webaanhaling |url= http://news-service.stanford.edu/news/1998/july1/ufostudy71.html | titel=VVV-studie veroorsaak sensasie in die media |laaste=Salisbury | eerste=David F. | datum=1 Julie 1998 | werk=Stanford Report | uitgewer=Stanford-universiteit | toegangsdatum=20 Desember 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="Telegraph2010">{{cite news |title=VVV-studies moet '' wettige universiteitsvak '' wees, beweer die Amerikaanse professor |first=Andrew |last=Hough |url=https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |work=[[Daily Telegraph]] |publisher=Telegraph Media Group |location=London |date=13 April 2010 |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527234312/https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/howaboutthat/ufo/7584331/UFO-studies-should-be-legitimate-university-subject-claims-American-professor.html |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Guardian2017">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |title=Pentagon erken dat dit vyf jaar lank 'n geheime VVV-ondersoek gedoen het |first=Siddique |last=Haroon |date=17 Desember 2017 |website=Guardian |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425083827/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/17/pentagon-admits-running-secret-ufo-investigation-for-five-years |archive-date=25 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Airspace">{{cite news |url=https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |title=Daardie geheime regeringsprogram om VVV's op te spoor? Dit is nie die eerste nie |last=Eghigian |first=Greg |work=Air & Space Magazine |access-date=20 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318015440/https://www.airspacemag.com/daily-planet/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=18 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://www.the-unidentified.net/erimus-systematic-classification-model-of-unidentified-aerial-phenomena-escm-uap/ ''Erimus Sistematiese Klassifikasiemodel van Ongeïdentifiseerde Lugverskynsels''] (in Engels) {{Samesweringsteorieë|state=uncollapsed}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] [[Kategorie:Komplotteorieë]] 4tytrefs0uc1y8zk2zbi8tnamxz5uvz Wladimir Poetin 0 9179 3372729 3286406 2026-11-15T13:16:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372729 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Wladimir Poetin<br /><small>Владимир Путин</small> | beeld = Владимир Путин (08-03-2024) (cropped better).jpg | beeldonderskrif = Wladimir Poetin in 2024 | orde = 4de president van Rusland | termynaanvang = [[7 Mei]] [[2012]] | termyneinde = | vise = | voorganger = [[Dmitri Medwedef]] | opvolger = | geboortedatum = | geboortejaar = 1952 | geboortemaand = 10 | geboortedag = 7 | geboorteplek = [[Sint Petersburg|Leningrad]], [[Sowjetunie]] (nou [[Rusland]]) | sterftedatum = | sterfteplek = | party = [[Verenigde Rusland]] | orde2 = 10de premier van Rusland | termynaanvang2 = 8 Mei 2008 | termyneinde2 = 7 Mei 2012 | vise2 = Igor Sjoewalof | voorganger2 = Wiktor Zoebkof | opvolger2 = Dmitri Medwedef | orde3 = 2de president van Rusland | termynaanvang3 = 7 Mei 2000 | termyneinde3 = 7 Mei 2008 | vise3 = | voorganger3 = [[Boris Jeltsin]] | opvolger3 = [[Dmitri Medwedef]] | orde4 = 6de premier van Rusland | termynaanvang4 = 9 Augustus 1999 | termyneinde4 = 7 Mei 2000 | vise4 = Wiktor Christenko <br />Michail Kasjanof | voorganger4 = [[Sergei Stepasjin]] | opvolger4 = Michail Kasjanof | eggenoot = Ljoedmila Aleksandrowna Sjkrebnewa | kinders = Jekaterina (Katja, 1985) Maria (1986) | alma_mater = Staatsuniversiteit van [[Leningrad]] | religie = [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoks]] | handtekening = Putin signature.svg }} '''Wladimir Wladimirowitsj Poetin''' ([[Russies]]: Влади́мир Влади́мирович Пу́тин; gebore [[7 Oktober]] [[1952]]) is ’n Russiese politikus. Hy was van [[2000]] tot [[2008]] die tweede [[president]] van [[Rusland]] en daarna vier jaar lank [[eerste minister]] onder [[Dmitri Medwedef]]. Met die [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|presidentsverkiesing]] van [[4 Maart]] [[2012]] is hy weer verkies tot president vir 'n verlengde termyn van ses jaar.<ref name="en.rian.ru">[http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html Putin Hails Vote Victory, Opponents Cry Foul] RIAN</ref><ref name=theworldreporter>{{cite web |url=http://www.theworldreporter.com/2012/03/elections-in-russia-world-awaits-for.html |title=Elections in Russia: World Awaits for Putin to Reclaim the Kremlin |date=Maart 2012 |publisher=The World Reporter |access-date=31 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120416013822/http://www.theworldreporter.com/2012/03/elections-in-russia-world-awaits-for.html |archive-date=16 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy is op 7 Mei as president beëdig. Hy het op [[31 Desember]] [[1999]] waarnemende president geword nadat [[Boris Jeltsin]] die amp neergelê het. In 2000 het hy die presidentsverkiesing gewen en in 2004 is hy vir ’n tweede termyn herkies tot [[7 Mei]] [[2008]]. Hy kon volgens die Russiese grondwet nie vir ’n derde agtereenvolgende termyn herkies word nie. Poetin was tydens sy termyn as premier ook voorsitter van [[Verenigde Rusland]], ’n party wat 70% van die setels in die [[Staatsdoema]] (laerhuis) het. [[Lêer:Vladimir Putin visited the St Nilus Stolobensky Monastery (2018-01-19) 08.jpg|duimnael|links|Poetin het in Januarie 2018 'n besoek aan die St. Niloes Stolobenski- (Nilof)-klooster op die eiland Stolobni in die Seligermeer ([[Twer-oblast]]) gebring. Die besoek is afgerond met 'n klein ysbad.]] In September 2011, nadat die wet verander is om die presidensiële termyn van vier na ses jaar te verleng,<ref>Vasilyeva, Natallya. [http://www.chinapost.com.tw/international/2012/04/12/337618/Putin-claims.htm "Putin claims to support term limits as he readies to take helm for 3rd time"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140828204922/http://www.chinapost.com.tw/international/2012/04/12/337618/Putin-claims.htm |date=28 Augustus 2014 }}, ''China Post'' (12 April 2012)</ref> het Poetin aangekondig hy sou hom vir nog ’n termyn verkiesbaar stel in die [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|Russiese presidentsverkiesing van 2012]]. Dit het gelei tot grootskaalse protesoptogte in baie Russiese stede. Hy het die verkiesing in Maart 2012 gewen en dien tans ’n termyn van ses jaar uit.<ref>{{cite news |url=http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html |title=Putin Hails Vote Victory, Opponents Cry Foul |agency=RIA Novosti |access-date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731182616/http://en.rian.ru/russia/20120304/171708401.html |archive-date=31 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=theworldreporter /> Poetin het sedert 2000 weer politieke stabiliteit en ekonomiese vooruitgang gebring en die krisis van die 1990's onder Jeltsin se bewind beëindig.<ref name=Confucious>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2011/11/16/world/asia/chinas-confucius-prize-awarded-to-vladimir-putin.html?hp |title=In China, Confucius Prize Awarded to Putin |publisher=New York Times |date=15 November 2011 |access-date=15 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110084458/http://www.nytimes.com/2011/11/16/world/asia/chinas-confucius-prize-awarded-to-vladimir-putin.html?hp |archive-date=10 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=derpräsident>{{cite book|last=Krone-Schmalz|first=Gabriele|title=Was passiert in Russland?|publisher=F.A. Herbig|location=München|year=2008|edition=4|chapter=Der Präsident|isbn=978-3-7766-2525-7|language=Duits}}</ref> Nadat hy president geword het, het die Russiese ekonomie nege jaar agtereenvolgens gegroei,<ref>[http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2008/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=13&sy=1992&ey=2007&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=922&s=NGDPD%2CPPPGDP&grp=0&a=GDP of Russia from 1992 to 2007] Internasionale Monetêre Fonds, URL besoek op 12 Mei 2008</ref> armoede is met meer as 50&nbsp;persent verminder en die gemiddelde maandelikse salaris van burgers het van $80 tot $640 gestyg.<ref name=gsk>{{cite web |url=http://www.gks.ru/bgd/regl/b08_12/IssWWW.exe/stg/d01/07-08.htm |title=Russia average monthly accrued wages of employees |publisher=Russiese Federale Staatstatistiekdiens |language=vi |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220003157/http://www.gks.ru/bgd/regl/b08_12/IssWWW.exe/stg/d01/07-08.htm |archive-date=20 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het Rusland ook as ’n energie-[[supermoondheid]] gevestig.<ref name=online.wsj.com>[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704129204575505373365685564.html Russia, China in Deal On Refinery, Not Gas] deur Jacob Gronholt-Pedersen. Wall Street Journal, 22 September 2010</ref><ref name=businessinsider.com>[http://www.businessinsider.com/why-russia-is-about-to-change-the-world-2010-1 Did A New Pipeline Just Make Russia The Most Important Energy Superpower By Far] deur Graham Winfrey. Business Insider, 6 Januarie 2010</ref> Poetin se bewind word deur baie Westerse waarnemers as ondemokraties beskou,<ref>{{cite web |author=Treisman, D |title=Is Russia's Experiment with Democracy Over? |url=http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |publisher=UCLA International Institute |access-date=31 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808023949/http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |archive-date=8 Augustus 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> veral weens sy onderdrukking van persvryheid en sy hardhandige optrede teen betogers en teenstanders van die regeringsbeleid. In 2014 is Rusland uitgesluit uit die [[G8]]-groep weens die land se anneksasie van die [[Krim]].<ref>[http://edition.cnn.com/2014/03/24/politics/obama-europe-trip/ U.S., other powers kick Russia out of G8], CNN</ref> In Rusland is hy egter baie gewild omdat hy stabiliteit en welvaart gebring het. Dit is onder meer weerspieël deur die feit dat sy gewildheid sedert einde 1999 tot aan die einde van sy tweede ampstermyn nooit laer as 50% gedaal het nie en in Junie 2007 selfs tot 81% gestyg het, volgens ’n meningspeiling deur die Lewada-sentrum in Rusland.<ref>[http://www.levada.ru/indeksy Индексы] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306224428/http://www.levada.ru/indeksy |date= 6 Maart 2012 }} levada.ru</ref> Hy was ook die tydskrif ''Time'' se [[Time se Persoon van die Jaar|Persoon van die Jaar]] vir 2007. In die media projekteer Poetin van homself dikwels die beeld van ’n sportiewe, sterk manlike karakter en buitelugmens wat sy politieke selfbeeld as sterk leier (wat ook die fisiese energie het om in diens van sy land hard te werk) versinnebeeld. Hy vertoon dikwels sy fisieke vermoëns en neem deel aan ongewone of gevaarlike bedrywighede soos ekstreme sport.<ref name=abcnews.go.com>[http://abcnews.go.com/blogs/headlines/2009/08/putin-bolsters-tough-guy-image-with-shirtless-photos/ Putin Bolsters Tough Guy Image With Shirtless Photos]. Abcnews.go.com (2009-08-05). URL besoek op 2012-03-09.</ref> Hy is ’n groot aanhanger van die [[vegkuns]] en was in sy jong dae verskeie kere die kampioen van [[Leningrad]] in [[judo]] en [[sambo]]. Hy het ook ’n groot rol gespeel in die ontwikkeling van sport in Rusland, veral om [[Sotsji]] te help om die bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014]] te wen. Nogtans het sy tyd as medewerker van die Sowjet-Russiese geheimediens KGB hom geleer om andersins 'n lae profiel te handhaaf; so word hy dikwels as "gesiglose man" beskryf. Russiese oligarge, wat hul luukse leefstyl ál te duidelik in die openbaar vertoon het, is deur Poetin openlik in die media of in privaat gesprekke gewaarsku en aangeraai om hul president se voorbeeld te volg. == Vroeë lewe en opvoeding == [[Lêer:Vladimir Spiridonovich Putin.jpg|links|duimnael|130px|Poetin se pa, Wladimir Spiridonowitsj Poetin (1911–1999)]] [[Lêer:Vladimir Putin as a child.jpg|duimnael|145px|'n Foto uit Wladimir Poetin se jeugjare]] Poetin is op 7 Oktober 1952 in Leningrad (nou [[Sint Petersburg]]) in die [[Sowjetunie]] gebore<ref>[https://web.archive.org/web/20100514164020/http://premier.gov.ru/eng/premier/biography.html Biografie op die premier se webtuiste], in Russies</ref> as die seun van Wladimir Spiridonowitsj Poetin (1911–1999) en Maria Iwanowna Poetina (1911–1998). Sy pa was in die Sowjetvloot en sy ma ’n fabriekswerker. Hy het twee ouer broers gehad, maar een is binne maande ná sy geboorte dood en die ander een tydens die [[Beleg van Leningrad]] aan [[witseerkeel]]. Sy oupa aan vaderskant, Spiridon Iwanowitsj Poetin (1879–1965), was ’n kok by [[Wladimir Lenin]] se datsja (vakansiehuis) by Gorki Leninskije. Ná Lenin se dood in 1924 het hy aanhou werk vir sy weduwee, [[Nadezjda Kroepskaja]]. Hy sou later vir [[Josef Stalin]] kos maak wanneer die Sowjetleier een van sy datsjas in die [[Moskou]]streek besoek het. In Poetin se outobiografie, ''Ot Perwogo Litsa'' ([[Afrikaans]]: ''In die Eerste Persoon''), wat geskoei is op onderhoude met hom, vertel hy van sy beskeie kinderjare, onder meer in ’n [[kommunalka]] ('n groot woonstel wat sy gesin met ander huurders moes deel) in Leningrad. Op 1 September 1960 het hy sy skoolloopbaan by Skool No. 193, reg oorkant hul huis, begin. Teen graad 5 was hy een van die min leerlinge in ’n klas van 45 wat nie lid van die jeugorganisasie Pioeniere van die Sowjetunie was nie, deels weens sy rumoerige gedrag. In graad 6 het hy sport ernstig begin opneem, veral die gevegskuns sambo en daarna judo. In [[1975]] het hy aan die internasionale tak van die Staatsuniversiteit van Leningrad se regsfakulteit gegradueer met ’n tesis wat handel oor internasionale reg.<ref>theme: {{ru|«Принцип наиболее благоприятствуемой нации»}}[http://old.jurfak.spb.ru/student/graduate/default.asp?now=1975 Выпускники за 1975 год.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402222341/http://old.jurfak.spb.ru/student/graduate/default.asp?now=1975 |date= 2 April 2012 }} Webtuiste van die universiteit</ref> Terwyl hy ’n student was, het hy lid van die [[Kommunistiese Party van die Sowjetunie]] geword en lid gebly totdat die party in Desember 1991 ontbind is.<ref>Владимир Путин. ''От Первого Лица''. [http://www.kremlin.ru/articles/bookchapter6.shtml Hoofstuk 6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090630150907/http://www.kremlin.ru/articles/bookchapter6.shtml |date=30 Junie 2009 }}</ref> In dié tyd het hy ook vir [[Anatoli Sobtsjak]] ontmoet wat later ’n belangrike rol in sy loopbaan sou speel. Sobtsjak was ’n medeprofessor in besigheidsreg en het vir Poetin klas gegee.<ref name=Vlast>{{cite book |last=Pribylovsky |first=Vladimir |title=Власть-2010 (60 биографий) |year=2010 |publisher=Panorama |isbn=978-5-94420-038-9 |pages=132–139 |url=http://scilla.ru/works/knigi/vlast2010.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20261004234301/http://scilla.ru/works/knigi/vlast2010.pdf |archive-date=4 Oktober 2026 |url-status=live |authorlink=Vladimir Pribylovsky |location=Moskou |language=Russies |chapter=Valdimir Putin}}</ref> == KGB-loopbaan == [[Lêer:Vladimir Putin in KGB uniform.jpg|duimnael|130px|Poetin in KGB-uniform]] [[Lêer:RIAN archive 100306 Vladimir Putin, Federal Security Service Director.jpg|duimnael|130px|Poetin as FSB-hoof, 1998]] Poetin het in 1975 by die [[KGB]] aangesluit nadat hy sy graad behaal het en het ’n jaar lank opleiding by die 401ste KGB-skool in Ochta, Leningrad, ondergaan. Hy het daarna vir ’n kort rukkie in die Tweede Hoofdirektoraat (teenintelligensie) gewerk voordat hy na die Eerste Hoofdirektoraat geskuif het. Van sy pligte was die monitor van buitelanders en konsulêre amptenare in Leningrad.<ref name=sakwa_pp8-9>{{harv|Sakwa|2008|pp=8–9}}</ref><ref>{{cite news |first=David |last=Hoffman |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816181210/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm |archive-date=2000-08-16 |url-status=live |title=Putin's Career Rooted in Russia's KGB |publisher=The Washington Post |date=2000-01-30}}</ref> Van 1985 tot 1990 was hy werksaam in [[Dresden]] in die voormalige [[Duitse Demokratiese Republiek]] (Oos-Duitsland).<ref>{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/09/europe/EU_GEN_Germany_Russia.php |title=Putin set to visit Dresden, the place of his work as a KGB spy, to tend relations with Germany |publisher=International Herald Tribune |date=9 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326123503/http://www.iht.com/articles/ap/2006/10/09/europe/EU_GEN_Germany_Russia.php |archive-date=26 Maart 2009 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 9 Maart 2012 }}</ref> Ná die val van die Oos-Duitse regering het Poetin na Leningrad teruggekeer waar hy in Junie 1991 in die afdeling vir internasionale sake van die Staatsuniversiteit van Leningrad gewerk het.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm Putin's Career Rooted in Russia's KGB], David Hoffman, Washington Post Foreign Service, 30 Januarie 2000</ref> Hier het hy die studenteliggaam gemonitor en ’n oog oopgehou vir rekrute. In dié tyd het hy weer bevriend geraak met sy oud-professor Sobtsjak, toe burgemeester van Leningrad. Poetin het begin 1992 uit die aktiewe staatsveiligheidsdiens bedank nadat die poging tot ’n staatsgreep op die Sowjetpresident [[Michail Gorbatsjof]] se bewind misluk het.<ref name="Vlast" /> == Vroeë politieke loopbaan == In Mei 1990 is Poetin aangestel as burgemeester Sobtsjak se raadgewer oor internasionale sake en op 28 Junie 1991 as hoof van die komitee vir buitelandse betrekkinge van die burgemeester van Sint Petersburg se kantoor, met die verantwoordelikheid om internasionale betrekkinge en buitelandse beleggings te bevorder. Die komitee het ook besighede in Sint Petersburg geregistreer. Minder as ’n jaar later het ’n kommissie van die stad se wetgewende raad Poetin se werk ondersoek. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat hy pryse te laag bepaal het en die uitvoer van metale van $93&nbsp;miljoen goedgekeur het in ruil vir buitelandse koshulp wat nooit opgedaag het nie.<ref>{{cite web |url=http://www.hrvc.net/west/12-8-04.html |title=Uproar At Honor For Putin |last=Kovalev |first=Vladimir |date=23 Julie 2004 |publisher=The Saint Petersburg Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20040926094822/http://www.hrvc.net/west/12-8-04.html |archive-date=26 September 2004 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20000816181210/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/putin.htm |archive-date=2000-08-16 |url-status=live |title=Putin's Career Rooted in Russia's KGB |last=Hoffman |first=David |date=2000-01-30 |publisher=The Washington Post}}</ref> Ondanks die kommissie se aanbeveling dat Poetin afgedank word, het hy tot in 1996 hoof van die komitee vir buitelandse betrekkinge gebly.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927010325/http://www.rusnet.nl/news/2003/05/19/print/report03.shtml Putin's Name Surfaces in German Probe] deur Catherine Belton</ref><ref>[http://observer.guardian.co.uk/magazine/story/0,11913,1157033,00.html The Man Who Wasn't There] deur Nick Paton Walsh. The Observer, 29 Februarie 2004.</ref> Van 1994 tot 1997 is Poetin in ander poste in Sint Petersburg aangestel. In Maart 1994 het hy die eerste onderhoof van die stadsadministrasie geword. Van 1995 tot in Junie 1997 was hy hoof van die Sint Petersburgse tak van die pro-regeringsparty Rusland Is Ons Tuiste.<ref name=30bio>{{cite web |url=http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm |title=Владимир Путин: от ассистента Собчака до и.о. премьера |publisher=GAZETA.RU |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190511003239/http://gazeta.lenta.ru/daynews/09-08-1999/30bio.htm |archive-date=11 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Van 1995 tot Junie 1997 was hy ook die hoof van die adviserende raad van die koerant ''Sankt-Peterboergskije Wedomosti''.<ref name="30bio" /> In 1996 het Sobtsjak die burgemeestersverkiesing teen Wladimir Jakowlef verloor. Poetin is teruggeroep na Moskou en in Junie 1996 het hy die onderhoof van die presidensiële departement van eiendomsbestuur onder Pawel Borodin geword. Hy het dié pos tot in Maart 1997 beklee. In dié tyd was hy verantwoordelik vir die buitelandse eiendomme van die staat en het hy die oordrag van bates van die voormalige Sowjetunie en dié se Kommunistiese Party na die Russiese Federasie gereël.<ref name="Vlast" /> Op 26 Maart 1997 het pres. [[Boris Jeltsin]] hom aangestel as onderhoof van die presidensiële staf, waar hy gebly het tot in Mei 1998, en hoof van die hoofbeheerdirektoraat van die departement van presidensiële eiendomsbestuur, tot in Junie 1998. Sy voorganger en opvolger in die laasgenoemde pos was [[Aleksei Koedrin]] en [[Nikolai Patroesjef]], albei vooraanstaande politici en vennote van Poetin.<ref name="Vlast" /> Op 25 Mei 1998 is Poetin aangestel as eerste onderhoof van die Russiese presidensiële staf. Op 25 Julie 1998 het Jeltsin vir Poetin aangestel as hoof van die [[FSB]], die opvolgerorganisasie van die KGB. Hy het dié posisie tot in Augustus 1999 beklee. Hy het op 1 Oktober 1998 ’n permanente lid van die Veiligheidsraad van die Russiese Federasie geword en op 29 Maart 1999 die sekretaris daarvan. == Premier, 1999-2000 == [[Lêer:Vladimir Putin with Boris Yeltsin-2.jpg|duimnael|240px|links|Pres. Boris Jeltsin oorhandig die presidensiële eksemplaar van die Russiese Grondwet aan Poetin, 31&nbsp;Desember 1999]] Op 9 Augustus 1999 is Poetin aangestel as een van drie eerste onderpremiers. Later dié dag, nadat die vorige regering onder [[Sergei Stepasjin]] in die pad gesteek is, het Jeltsin hom aangestel as waarnemende premier van die regering van die Russiese Federasie.<ref>{{cite news|url=http://news..co.uk/1/hi/not_in_website/syndication/monitoring/415278.stm|title=Teks van Jeltsin se toespraak in Engels|accessdate=2007-05-31|date=1999-08-09|publisher=BBC News}}{{Dooie skakel|date=Desember 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Jeltsin het ook aangekondig dat hy wil hê Poetin moet hom opvolg. Later dieselfde dag het Poetin ingestem om ’n kandidaat in die presidentsverkiesing te wees.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/415087.stm Yeltsin redraws political map] BBC, 10 Augustus 1999</ref> Op 16 Augustus het die staatsdoema sy aanstelling as premier goedgekeur met 233 stemme teen 84 (met 17 buite stemming).<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/422001.stm Yeltsin's man wins approval] BBC, 16 Augustus 1999.</ref> Daarmee het hy Rusland se vyfde premier in minder as 18 maande geword. Min mense het toe gedink Poetin, wat vir die meeste mense onbekend was, sou veel langer as sy voorgangers hou. Jeltsin se grootste teenstanders en moontlike opvolgers, die Moskouse burgemeester [[Joeri Loezjkof]] en die voormalige voorsitter van die Russiese regering [[Jewgeni Primakof]], was reeds besig met ’n veldtog om die ouer wordende president te vervang en hulle het hard probeer om te keer dat Poetin ook ’n kandidaat word. Poetin se orde-en-wetbeeld en sy onverbiddelike benadering tot die hernieude krisis in die [[Kaukasus]], wat begin het toe die Islamitiese Internasionale Brigade wat in [[Tsjetsjnië]] gestasioneer was ’n naburige streek ingeval en die oorlog in [[Dagestan]] ontketen het, het egter gou daartoe bygedra dat hy gewild geword het en stof in sy teenstanders se oë kon skop. [[Lêer:Putin in Su-27-1.jpg|duimnael|220px|Waarnemende pres. Poetin kom in Grozni aan in ’n Su-27-vegterstraler, 20 Maart 2000.]] Hoewel hy nie amptelik by enige politieke party betrokke was nie, het Poetin sy steun toegesê aan die pas gestigte Eenheidsparty,<ref>[http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity Political groups and parties: Unity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010702200941/http://www.nupi.no/cgi-win/Russland/polgrupp.exe?Unity |date= 2 Julie 2001 }} Norsk Utenrikspolitisk Institutt</ref> wat in Desember 1999 die tweede hoogste persentasie van die stemme (23,3&nbsp;persent) gewen het in die Doema-verkiesing, en op sy beurt deur die Doema gesteun is. Op 31 Desember 1999 het Jeltsin onverwags bedank en volgens die grondwet het Poetin waarnemende president geword. Die eerste verordening wat Poetin onderteken het, op 31 Desember 1999, was getitel "Insake waarborge aan die voormalige president van die Russiese Federasie en sy familielede".<ref>[http://www.rg.ru/oficial/doc/ykazi/1763.htm УКАЗ от 31 декабря 1999 г. № 1763 ''О ГАРАНТИЯХ ПРЕЗИДЕНТУ РОССИЙСКОЙ ФЕДЕРАЦИИ, ПРЕКРАТИВШЕМУ ИСПОЛНЕНИЕ СВОИХ ПОЛНОМОЧИЙ, И ЧЛЕНАМ ЕГО СЕМЬИ''.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010219192247/http://www.rg.ru/oficial/doc/ykazi/1763.htm |date=19 Februarie 2001 }} Rossijskaja Gazeta</ref><ref>[http://www.newizv.ru/politics/2004-03-18/5273-razvrashenie-pervogo-lica.html «Развращение» первого лица. Госдума не решилась покуситься на неприкосновенность экс-президента.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130703000757/http://www.newizv.ru/politics/2004-03-18/5273-razvrashenie-pervogo-lica.html |date=2013-07-03 }}. newizv.ru 18 Maart 2004.</ref> Dit het verseker dat geen aanklagte van korrupsie "teen die uittredende president en lede van sy familie" aanhangig gemaak sou word nie.<ref name=Time.com-POTY2007>[http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html Person of the Year 2007: A Tsar Is Born] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801083711/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766-4,00.html |date= 1 Augustus 2013 }} deur Adi Ignatius, (bladsy 4) URL besoek op 19 November 2009, Time.com</ref> Op 12 Februarie 2001 het Poetin ’n federale wet onderteken oor waarborge aan voormalige presidente en hul familielede wat die vorige verordening vervang het. Terwyl Poetin se teenstanders hulle voorberei het vir ’n presidentsverkiesing in Junie 2000, het Jeltsin se bedanking meegebring dat ’n verkiesing op 26 Maart 2000, binne drie maande, gehou is. Poetin het in die eerste ronde gewen. == President == === Eerste termyn, 2000-2004 === [[Lêer:Vladimir Putin taking the Presidential Oath, 7 May 2000.jpg|duimnael|links|upright|Poetin word op 7 Mei 2000 beëdig as president van Rusland met Boris Jeltsin wat toekyk.]] [[Lêer:Putin in Malaysia - August 5 2003 - 9.jpg|duimnael|Poetin en die Premier van [[Maleisië]], [[Mahathir Mohamad]]. (5 Augustus 2003)]] Poetin is op 7 Mei 2000 as president beëdig. Hy het die minister van finansies, [[Michail Kasjanof]], as sy premier aangestel. Nadat hy aangekondig het hy beplan om mag te konsolideer in ’n streng vertikale vlak, het hy in Mei 2000 ’n verordening uitgevaardig waarvolgens die 89 [[federale deelgebiede van Rusland]] (nou 83) in sewe federale distrikte ingedeel word met ’n regeringsverteenwoordiger aan die hoof om federale administrasie te vergemaklik. Sedert Julie 2000 het hy volgens wet die reg om hoofde van die federale deelgebiede af te dank. Tydens sy eerste termyn as president het hy stappe gedoen om die politieke ambisies van sommige [[Russiese oligarg|oligarge]] uit die Jeltsin-era in toom te hou. Een van hulle was die voormalige lid van die Kremlin-binnekring [[Boris Berezovsky]], wat Poetin gehelp het om in ’n magsposisie te kom en die party befonds het wat Poetin se parlementêre grondslag gevorm het, volgens Berezovsky se BBC-profiel.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6708103.stm Profile: Boris Berezovsky] BBC. URL besoek op 1 Mei 2008</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/russia/article/0,,1655229,00.html What a carve-up!] The Guardian. URL besoek op 28 April 2008</ref> Ander meen egter Berezovsky het Igor Iwanof as nuwe president gesteun en dit was Aleksei Koedrin wat ’n belangrike rol gespeel het om Poetin in Rusland se presidensiële administrasie te kry<ref>Solowjef W. R. ''Putin. Guide for Those Who Cares'' / Moskou, "Eksmo", 2008. – 416 pp. {{ISBN|978-5-699-23807-1}}. Bl. 36. (In Russies: Владимир Соловьёв. "Путин. Путеводитель для неравнодушных." 2008.)</ref><ref>Solowjef 2008, p. 39</ref> ’n Nuwe groep besigheidsmagnate het onder Poetin ontstaan, soos Gennadi Timtsjenko, Wladimir Jakoenin, Joeri Kovaltsjoek en Sergei Tsjemezof, wat noue persoonlike bande met Poetin gehad het. Verskeie regshervormings het ook onder hom plaasgevind. Die eerste groot uitdaging vir Poetin se gewildheid was in Augustus 2000, toe hy gekritiseer is dat hy die [[K-141 Koersk|Koersk-duikbootramp]] verkeerd gehanteer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1487112.stm ''Spectre of Kursk haunts Putin''], BBC News, 12 Augustus 2001</ref> In Oktober 2002 is in die Russiese en internasionale media gewaarsku dat die dood van sowat 130 gyselaars in die spesiale magte se reddingsoperasie tydens die [[Nord-Ost-gyselaardrama]] in ’n Moskouse teater Poetin se gewildheid ernstig sou skaad. Kort ná die drama het Poetin se gewildheid egter rekordhoogtes bereik – 83&nbsp;persent van Russe het gesê hulle is tevrede met die manier waarop hy die krisis hanteer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2565585.stm Moscow siege leaves dark memories], BBC News, 16 Desember 2002</ref> Die inhegtenisneming vroeg in Julie 2003 van [[Platon Lebjedef]], ’n vennoot van [[Michail Chodorkofski]] en die tweede grootste aandeelhouer in die maatskappy [[Joekos]], omdat hy in 1994 vermoedelik onwettig ’n aandeel in ’n nuwe staatskunsmisfirma gekry het, het teen die einde van die jaar ontaard in ’n volskaalse vervolging van Joekos en sy bestuur vir bedrog, geldverduistering en belastingontduiking. In 2003 is ’n nuwe referendum in Tsjetsjnië gehou om ’n nuwe grondwet goed te keur waarvolgens die republiek deel van Rusland word. Tsjetsjnië is stelselmatig gestabiliseer danksy ’n nuwe parlementêre verkiesing en ’n streeksregering.<ref>[http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece Can Grozny be groovy?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706151117/http://news.independent.co.uk/europe/article2331993.ece |date= 6 Julie 2008 }}, The Independent, 13 Maart 2007.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061121224006/http://www.hrw.org/campaigns/russia/chechnya/ ''Human Rights Watch Reports''] URL besoek op 22 November 2006.</ref> Tydens die Tweede Tsjetsjniese Oorlog is die plaaslike rebellebeweging aansienlik verlam, hoewel sporadiese geweld steeds in die Noord-Kaukasus voorgekom het.<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html Russia Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016030045/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rs.html |date=16 Oktober 2015 }} Central Intelligence Agency</ref> === Tweede termyn, 2004-2008 === [[Lêer:Vladimir and Lyudmila Putin visiting the Taj Mahal.jpg|duimnael|links|250px|Poetin en sy vrou, Ljoedmila, in 2000 voor die [[Taj Mahal]].]] Op 14 Maart 2004 is Poetin met 71&nbsp;persent van die stemme herkies as president. In September van daardie jaar het die [[Beslanskool-gyselaardrama]] plaasgevind waarin honderde mense, veral kinders, dood is. In 2005 is ’n projek geloods wat Rusland se gesondheidstelsel, onderwys, behuising en landbou verbeter het. In sy jaarlikse toespraak in Mei 2006 het Poetin ook beter kraamvoordele en staatshulp vir voorgeboortelike versorging aangekondig. Die voortgesette vervolging van die Joekos-president Michail Chodorkofski, destyds die rykste man in Rusland en een van die rykstes ter wêreld, vir bedrog en belastingontduiking is deur ’n groot deel van die internasionale media beskou as weerwraak vir Chodorkofski se skenkings aan beide liberale en kommunistiese teenstanders van die Kremlin. Joekos is bankrot verklaar en die maatskappy se bates is teen ’n laer prys as die markwaarde op ’n veiling verkoop, met die grootste deel wat deur die staatsmaatskappy [[Rosneft]] gekoop is.<ref>[http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/how-to-steal-legally/302115.html How to Steal Legally] ''The Moscow Times'', 15 Februarie 2008 (uitg. 3843, bl. 8).</ref> Chodorkofski is op verskeie aanklagte skuldig bevind en aanvanklik nege jaar tronkstraf opgelê, en later meer. Joekos se lot is in die Weste beskou as ’n teken van ’n klemverskuiwing in Rusland na ’n stelsel van staatskapitalisme.<ref>[http://www.nationalreview.com/comment/gvosdev200311050739.asp ''Putin’s Gamble. Where Russia is headed''] deur Nikolas Gvosdev, www.nationalreview.com, 5 November 2003.</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A37580-2004Jul8.html ''Putin's Kremlin Asserting More Control of Economy. Yukos Case Reflects Shift on Owning Assets, Notably in Energy''] deur Peter Baker, ''Washington Post'', 9 Julie 2004.</ref> [[Lêer:Victory Day Parade 2005-5.jpg|duimnael|250px|Poetin spreek die skare toe op die Vryheidsdagherdenking in 2005 op [[Rooiplein]]. Op die agtergrond is die [[Sint Basilius-katedraal]].]] Poetin is in die Weste en ook deur Russiese liberale gekritiseer vir wat hulle beskou het as ’n grootskaalse ingryping in mediavryheid in Rusland. Op 7 Oktober 2006 is [[Anna Politkofskaja]], ’n joernalis wat korrupsie en vergrype in die Russiese weermag tydens die Tsjetsjniese oorloë ontbloot het, doodgeskiet in die voorportaal van haar woonstelblok. Haar dood het groot opspraak in die Westerse media veroorsaak, met beskuldigings dat Poetin op die allerminste gefaal het daarin om die land se nuwe onafhanklike media te beskerm.<ref>[http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece Putin's Russia failed to protect this brave woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201301/http://comment.independent.co.uk/columnists_m_z/joan_smith/article1822204.ece |date=27 September 2007 }} deur Joan Smith.</ref><ref>[http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06/10/09/1358259 Anna Politkovskaya, Prominent Russian Journalist, Putin Critic and Human Rights Activist, Murdered in Moscow] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071114163923/http://www.democracynow.org/article.pl?sid=06%2F10%2F09%2F1358259 |date=14 November 2007 }}, Democracy Now</ref> Toe Poetin in ’n onderhoud met ’n Duitse TV-kanaal oor die moord uitgevra is, het hy gesê haar dood skaad die Russiese regering meer as wat haar berigte gedoen het.<ref>[http://president.kremlin.ru/appears/2006/10/10/2300_type63379_112351.shtml Poetin op ARD, Dresden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611010557/http://president.kremlin.ru/appears/2006/10/10/2300_type63379_112351.shtml |date=11 Junie 2008 }}, 10 Oktober 2006]</ref> In Desember 2007 het [[Verenigde Rusland]] 64,24&nbsp;persent van die stemme gekry in ’n parlementêre verkiesing.<ref>[http://www.rbc.ru/rbcfreenews.shtml?/20071204122205.shtml Election Preliminary Results for United Russia] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120908051006/http://www.rbc.ru/rbcfreenews.shtml?/20071204122205.shtml |date= 8 September 2012 }}, 4 Desember 2007, Rbc.ru</ref> Hul naaste teenstanders, die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese Party]], het net sowat 12&nbsp;persent van die stemme gekry.<ref>[https://web.archive.org/web/20070812232042/http://www.cikrf.ru/eng/elect_duma/results/index.jsp Voorlopige uitslag], URL besoek op 4 Desember 2007</ref> Dié oorwinning is beskou as sterk steun vir die destydse Russiese leierskap en sy beleidsrigtings.<ref>[https://web.archive.org/web/20110511161657/http://www.izvestia.ru/politic/article3110945/ Russians Voted In Favour of Putin], 4 Desember 2007, Izvestia.ru</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110511161622/http://www.izvestia.ru/politic/article3110880/ Assenters' March], 3 Desember 2007, Izvestia.ru</ref> == Premier, 2008-2012 == [[Lêer:Vladimir Putin 11 March 2008-1.jpg|duimnael|250px|links|Poetin en Dmitri Medwedef.]] Volgens die Russiese grondwet kon Poetin nie vir ’n derde termyn verkies word nie. Die eerste onderpremier, [[Dmitri Medwedef]], is verkies tot die nuwe president nadat Poetin hom aangewys het as sy verkose opvolger. Op 8 Mei 2008, die dag nadat Medwedef beëdig is, het hy Poetin as die nuwe premier aangestel en in dié hoedanigheid het Poetin ’n groot deel van sy mag behou.<ref>[http://www.nytimes.com/2008/05/09/world/europe/09russia.html Putin Is Approved as Prime Minister] nytimes.com, 9 Mei 2008.</ref> Die wêreldwye ekonomiese krisis van 2008–2009 het Rusland ook hard getref. Dit het saamgeval met spanning in die land se betrekkinge met die [[Europese Unie]] en die [[VSA]] ná 2008 se oorlog in [[Suid-Ossetië]] waarin Rusland geseëvier het oor [[Georgië]], wat deur die VSA en [[Navo]] gesteun is. Die groot finansiële reserwes wat opgebou is in die voorafgaande tydperk van hoë oliepryse, asook doeltreffende bestuur, het die land die krisis help te bowe kom en die ekonomie gehelp om sedert middel 2009 weer te groei. By Verenigde Rusland se kongres op 24 September 2011 het Medwedef amptelik voorgestel dat Poetin in die komende [[Russiese presidentsverkiesing, 2012|presidentsverkiesing]] staan en het Poetin die voorstel aanvaar. Ná die parlementêre verkiesing op 4 Desember 2011 het tienduisende Russe aan betogings deelgeneem teen beweerde verkiesingsbedrog. Dit was die grootste vorm van protes in Poetin se tyd. Poetin en Verenigde Rusland is gekritiseer en daar is geëis dat die verkiesing nietig verklaar word.<ref name=GuardLive>[http://www.guardian.co.uk/global/2011/dec/10/russia-elections-putin-protest ''Russian election protests – follow live updates''], Guardian, URL besoek op 10 Desember 2011</ref> Vanweë ’n vrees dat ’n sogenaamde kleurrewolusie kan plaasvind, soos die [[Oranje Rewolusie]] in 2004/2005 in die [[Oekraïne]], is ’n groot teenprotes deur Poetin-ondersteuners gehou wat die betogings teen die regering minder doeltreffend gemaak het.<ref>[http://www.politonline.ru/comments/10432.html Как митинг на Поклонной собрал около 140 000 человек] politonline.ru {{ru}}</ref><ref name=rian-manezhnaya>[http://en.rian.ru/russia/20120304/171729884.html ‘We Won in Fair and Open Fight' – Putin] RIAN</ref><ref name=rian-luzhniki>[http://en.rian.ru/video/20120223/171487865.html Putin Supporters Fill Moscow Stadium] RIAN</ref> Met die presidentsverkiesing op [[4 Maart]] [[2012]] is Poetin weer verkies vir 'n termyn van ses jaar<ref name="en.rian.ru" /><ref name=theworldreporter /> nadat Medwedef die presidensiële termyn tydens sy bewind van vier tot ses jaar verleng het. == President == === Derde termyn (2012-2018) === [[Lêer:Vladimir Putin inauguration 7 May 2012-10.jpeg|duimnael|Poetin lê die presidensiële eed af op sy derde inhuldiging op 7 Mei 2012.]] Op 4 Maart 2012 het Poetin die Russiese presidentsverkiesing in die eerste ronde gewen met 63,6% van die stemme.<ref name=elections-history>[http://www.ria.ru/vybor2012_infographics/20120309/590825026.html History of Presidential Elections in Russia: Infographics] RIAN</ref> Optogte teen hom het plaasgevind tydens en direk ná die verkiesingsveldtog. Sowat 8&nbsp;000 – 20&nbsp;000 betogers het onder meer op 6 Mei in Moskou byeengekom.<ref name=vz-provocation>[http://vz.ru/politics/2012/5/6/577272.html Провокация вместо марша] vz.ru</ref><ref name="Russian police battle anti-Putin protesters">{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506 |title=Russian police battle anti-Putin protesters |agency=Reuters |access-date=7 Mei 2012 |date=6 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120507110539/http://www.reuters.com/article/2012/05/06/us-russia-protests-idUSBRE8440CK20120506 |archive-date=7 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tagtig mense is beseer in botsings met die polisie<ref>[http://lenta.ru/news/2012/05/10/more/ СК пересчитал пострадавших полицейских во время "Марша миллионов"] Lenta.ru</ref> en 450 is in hegtenis geneem. Die volgende dag is nog 120 mense gearresteer.<ref name="Inauguration protests">{{cite news |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/9250729/Vladimir-Putin-inauguration-shows-how-popularity-has-crumbled.html |title=Vladimir Putin inauguration shows how popularity has crumbled |work=The Daily Telegraph |access-date=7 Mei 2012 |location=Londen |first=Tom |last=Parfitt |date=7 Mei 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508042023/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/vladimir-putin/9250729/Vladimir-Putin-inauguration-shows-how-popularity-has-crumbled.html |archive-date=8 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Poetin is op 7 Mei 2012 vir sy derde termyn ingehuldig.<ref>{{cite web |url=http://www.theguardian.com/world/2012/may/07/vladimir-putin-inaugurated-russian-president |title=Vladimir Putin inaugurated as Russian president amid Moscow protests |date=7 Mei 2012 |work=Guardian |access-date=20 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200104140733/https://www.theguardian.com/world/2012/may/07/vladimir-putin-inaugurated-russian-president |archive-date=4 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op sy eerste dag as president het hy 14 presidensiële verordeninge uitgereik, onder meer een waarin hy breedvoerig sy doelstellings vir die Russiese ekonomie uiteensit. Ander het gehandel oor opvoeding, behuising, opleiding, betrekkinge met die [[Europese Unie|EU]], verdediging, interetniese verhoudings ens.<ref>{{cite web |url=http://larouchepac.com/node/22623 |title="Putin Inaugurated; States Intention for Russia to Be "Center of Gravity for the Whole of Eurasia", 8 Mei 2012 |publisher=Larouchepac.com |access-date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130731192357/http://larouchepac.com/node/22623 |archive-date=31 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://english.ruvr.ru/2012_05_07/74079067/ |title="Putin decrees EU closeness policy", Voice of Russia, 7 Mei 2012 |publisher=English.ruvr.ru |date=7 Mei 2012 |accessdate=22 Junie 2013 |archive-date=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513181423/http://english.ruvr.ru/2012_05_07/74079067/ |url-status=dead }}</ref> [[Lêer:Moscow rally 4 February 2012, Yakimanka Street, Bolotnaya Square 26.JPG|duimnael|links|’n Protesoptog teen Poetin in 2012 in Moskou.]] In 2012 en 2013 het Poetin en die Verenigde Rusland-party strenger wetgewing teen die [[LGBT]]-gemeenskap in [[Sint Petersburg]], [[Archangelsk]] en [[Nowosibirsk]] gesteun. In Junie 2013 het die staatsdoema ’n wet aanvaar teen "homoseksuele propaganda" (wat simbole soos die [[reënboogvlag]] verbied, asook gepubliseerde werke met [[Homoseksualiteit|homoseksuele]] inhoud).<ref name="BBC-LGBT">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1 |title=Госдума приняла закон о "нетрадиционных отношениях" |publisher=BBC Russia |date=11 Junie 2013 |access-date=11 Junie 2013 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301045821/http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2013/06/130611_duma_gay_propaganda.shtml?print=1 |archive-date=1 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="RBC-LGBT">{{cite web |url=http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print |title=ГД приняла закон об усилении наказания за пропаганду гомосексуализма среди подростков |publisher=[[РБК (медиахолдинг)|РБК]] |date=11 Junie 2013 |access-date=11 Junie 2013 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20131003040126/http://www.rbc.ru/rbcfreenews/20130611172814.shtml?print |archive-date=3 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html |title="Discrimination in Russia: Arrests for Violation of St. Petersburg Anti-Gay Law", Spiegel Online, 6 April 2012 |author=Spiegel Online, Hamburg, Duitsland |date=6 April 2012 |work=Spiegel Online |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510132616/http://www.spiegel.de/international/world/two-arrested-in-st-petersburg-for-violating-city-s-new-anti-gay-law-a-826199.html |archive-date=10 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125 |title="Russian parliament backs ban on "gay propaganda", Reuters, 25 Januarie 2013 |work=Reuters |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151126050435/http://www.reuters.com/article/2013/01/25/us-russia-gay-idUSBRE90O0QT20130125 |archive-date=26 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.foxnews.com/world/2013/01/21/russia-moves-to-enact-anti-gay-laws/ |title="Russia moves to enact laws against 'homosexual propaganda'", Fox news, 21 Januarie 2013 |access-date=21 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140720044402/http://www.foxnews.com/world/2013/01/21/russia-moves-to-enact-anti-gay-laws/ |archive-date=20 Julie 2014 |url-status=dead}}</ref> ==== Ingryping in Oekraïne en die anneksasie van die Krim ==== Aan die vooraand van die [[Oekraïense Rewolusie]] van 2014 het die verbanne Oekraïense president, [[Wiktor Janoekowitsj]], skriftelik gevra dat Poetin Russiese militêre magte gebruik "om wettigheid, vrede, orde, reg en stabiliteit daar te stel en die mense van Oekraïne te verdedig".<ref>{{cite news |url=http://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ousted-ukrainian-president-asked-russian-troops-envoy-says-n43506 |title=Ousted Ukrainian President Asked For Russian Troops, Envoy Says |author=Reuters |date=3 Maart 2014 |publisher=NBC News |access-date=21 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322030502/http://www.nbcnews.com/storyline/ukraine-crisis/ousted-ukrainian-president-asked-russian-troops-envoy-says-n43506 |archive-date=22 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op dieselfde dag het Poetin gereageer en die toestemming van die Russiese parlement gekry om Russiese troepe in Oekraïne te ontplooi.<ref name="BBCPutinDeploys">{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-26400597 |title=Putin to deploy Russian troops in Ukraine |publisher=BBC News |date=1 Maart 2014 |access-date=1 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140301173059/http://www.bbc.com/news/world-europe-26400597 |archive-date=1 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russiese troepe is deur die hele Krim en Suidoos-Oekraïne versprei. Teen 2 Maart het Russiese troepe algehele beheer oor die Krim oorgeneem.<ref>http://www.thehindu.com/news/international/world/russian-parliament-approves-use-of-force-in-crimea/article5739708.ece |title=Russian Parliament approves use of army in Ukraine.</ref><ref name="walker-the-guardian-2014-descend">{{cite news |last=Walker |first=Shaun |date=4 Maart 2014 |url=http://www.theguardian.com/world/2014/mar/04/ukraine-crisis-russian-troops-crimea-john-kerry-kiev |title=Russian takeover of Crimea will not descend into war, says Vladimir Putin |newspaper=The Guardian |access-date=4 Maart 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423063553/https://www.theguardian.com/world/2014/mar/04/ukraine-crisis-russian-troops-crimea-john-kerry-kiev |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="bloomberg-news-2014-request">{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/news/2014-03-04/russia-calls-ukraine-intervention-legal-citing-yanukovych-letter.html |title=Russia Stays in Ukraine as Putin Channels Yanukovych Request |first1=Sangwon |last1=Yoon |first2=Daryna |last2=Krasnolutska |first3=Kateryna |last3=Choursina |date=4 Maart 2014 |access-date=5 Maart 2014 |newspaper=Bloomberg News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141201182256/http://www.bloomberg.com/news/2014-03-04/russia-calls-ukraine-intervention-legal-citing-yanukovych-letter.html |archive-date=1 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 16 Maart is ’n referendum gehou oor die Krim se status en 93 persent van die stemme was vir ’n afstigting van Oekraïne en ’n vereniging met Rusland. Westerse leiers het egter die referendum onwettig verklaar en beloof om Rusland met ekonomiese sanksies te straf.<ref>16 Maart 2014, David Herszenhornmarch, ''The New York Times'', "[http://www.nytimes.com/2014/03/17/world/europe/crimea-ukraine-secession-vote-referendum.html?_r=0 Crimea Votes to Secede From Ukraine as Russian Troops Keep Watch]"</ref> Dit het gelei tot die eerste sanksies, wat gevolg is deur nog sanksies nadat pro-Russiese onrus na die suide en ooste van Oekraïne versprei het.<ref>{{Cite web |url=http://www.jnmjournal.com/us-imposes-second-wave-of-sanctions-on-russia/ |title=US imposes second wave of sanctions on Russia |access-date=21 Desember 2014 |archive-date= 8 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108052415/http://www.jnmjournal.com/us-imposes-second-wave-of-sanctions-on-russia/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.themoscowtimes.com/business/article/new-sanctions-wave-hits-russian-stocks/503604.html |titel=Third Wave of Sanctions Slams Russian Stocks |webwerf=www.themoscowtimes.com |argief-url=https://web.archive.org/web/20160412033139/http://www.themoscowtimes.com/business/article/new-sanctions-wave-hits-russian-stocks/503604.html |argiefdatum=12 April 2016 |url-status=lewendig}}</ref> Poetin het op 18 Maart sy mening oor die Krim uiteengesit in ’n toespraak waarin hy beweer het die verbanning van Janoekowitsj was ’n "staatsgreep deur (Oekraïense) nasionaliste, neo-Nazi's, Russofobe en anti-Semiete".<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-29991777 Jews reject Russia claims of Ukraine anti-Semitism], BBC News (12 November 2014)</ref> Hy het ook beweer Rusland en Oekraïne is "een nasie" en dat Rusland altyd die miljoene Russiessprekendes in Oekraïne sou beskerm. Op dieselfde dag het Poetin en die nuwe leiers van die Krim ’n verdrag onderteken wat gelei het tot die anneksasie van die skiereiland deur Rusland.<ref name=BBCSBCPiG>[http://www.bbc.com/news/world-europe-26630062 Ukraine crisis: Putin signs Russia-Crimea treaty], BBC, 18 Maart 2014<br />{{cite news|url=http://rt.com/news/russia-parliament-crimea-ratification-293/|agency=RT|title=Crimea, Sevastopol officially join Russia as Putin signs final decree|date=22 Maart 2014|accessdate=9 April 2014}}<br />[http://www.washingtonpost.com/world/transcript-putin-says-russia-will-protect-the-rights-of-russians-abroad/2014/03/18/432a1e60-ae99-11e3-a49e-76adc9210f19_story.html Transcript: Putin says Russia will protect the rights of Russians abroad], washingtonpost.com (18 Maart 2014)</ref> Ná die Krim-referendum het onrus versprei in die res van Oos-Oekraïne.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC">[http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-26248275 Ukraine crisis timeline], BBC News</ref> Op 17 April 2014 het Poetin gesê hy wil nie graag Russiese troepe na Oekraïne stuur nie, maar hy sluit nie die moontlikheid uit nie. Hy het die Oekraïense regering daarvan beskuldig dat hulle ’n "ernstige misdaad" pleeg deur die weermag te gebruik om ’n einde te bring aan die onrus.<ref name="The Wall Street Journal 2014">''The Wall Street Journal'', 17 April 2014, Laurence Norman And Jay Solomon In Geneva And Lukas I. Alpert in Moscow.</ref> Hy het ook gesê hy behou hom die reg voor om gewapende magte te gebruik om etniese Russe in "Noworossija" (Nuwe Rusland) te beskerm.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2014/04/18/world/europe/russia-ukraine.html |title=Away From Show of Diplomacy in Geneva, Putin Puts On a Show of His Own |last1=Herszenhorn |first1=David M. |date=17 April 2014 |website=www.nytimes.com |publisher=The New York Times Company |access-date=17 April 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140417111635/http://www.nytimes.com/2014/04/18/world/europe/russia-ukraine.html |archive-date=17 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Mei het Poetin aangekondig Russiese troepe aan die grens van Suidoos-Oekraïne word onttrek.<ref name="nytimes.com">{{Verwys web |url=http://www.nytimes.com/2014/05/08/world/europe/Putin-Russia-Ukraine.html |titel=Putin Announces Pullback From Ukraine Border |webwerf=www.nytimes.com |argief-url=https://web.archive.org/web/20250415150629/http://www.nytimes.com/2014/05/08/world/europe/Putin-Russia-Ukraine.html |argiefdatum=15 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Volgens Poetin was die Oekraïense verkiesing van 25 Mei 2014 ’n "stap in die regte rigting".<ref name="nytimes.com" /> Hy het ook gesê die separatiste in die Volksrepublieke [[Donetsk]] en [[Loegansk]] in Oos-Oekraïne moes hul 11 Mei-referendum uitstel en sodoende "die regte toestande skep" vir dialoog oor afstigting.<ref>[http://www.npr.org/blogs/thetwo-way/2014/05/07/310451535/putin-tells-separatists-to-postpone-may-11-referendum Putin Tells Separatists In Ukraine To Postpone May 11 Referendum], NPR (7 Mei 2014)</ref> Die referendum is egter op 11 Mei gehou en die separatiste het beweer byna 90% het gestem ten gunste van onafhanklikheid.<ref name="Ukraine crisis timeline BBC"/><ref>{{cite news |url=http://www.bbc.com/news/world-europe-27360146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511005810/http://www.bbc.com/news/world-europe-27360146 |archive-date=11 Mei 2014 |url-status=live |title=Ukraine rebels hold referendums in Donetsk and Luhansk |publisher=BBC News |date=11 Mei 2014 |accessdate=11 Mei 2014}}<br />{{cite news|url=https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|title=Russian Roulette (Dispatch Thirty-Eight)|date=13 Mei 2014|accessdate=7 Julie 2014|newspaper=Vice News|archive-date= 4 Julie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140704073504/https://news.vice.com/video/russian-roulette-dispatch-thirty-eight|url-status=dead}}</ref> Poetin het gesê hy respekteer die uitslag van die Oekraïense verkiesing in Mei en dat Rusland met die Weste oor Oekraïne wil onderhandel, maar dat die Weste Rusland se aanbod van die hand gewys het.<ref name=CNBC-2014-05-23>CNBC, ''Putin: Russia looks East, will respect Ukraine poll'', by Geoff Cutmore and Catherine Boyle, 23 Mei 2014.</ref> In sy jaareindtoespraak op 4 Desember 2014 het Poetin gesê die anneksasie van die Krim in Maart 2014 was ’n "historiese gebeurtenis" wat nie omgekeer kan word nie omdat die Krim Rusland se spirituele grond is.<ref>[http://www.reuters.com/article/2014/12/04/us-russia-putin-highlights-idUSKCN0JI0WB20141204 Putin delivers keynote speech on economy, Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141215163530/http://www.reuters.com/article/2014/12/04/us-russia-putin-highlights-idUSKCN0JI0WB20141204 |date=15 Desember 2014 }}, Reuters (4 Desember 2014)</ref> === Vierde termyn (2018-hede) === [[Beeld:Meeting with Government members2.jpg|thumb|Poetin en die nuwe premier, [[Michail Misjoestin]], vergader op 21 Januarie 2020 met lede van Misjoestin se kabinet.]] Poetin het die [[Russiese presidentsverkiesing, 2018|presidentsverkiesing van 2018]] met meer as 76% van die stemme gewen.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43455950 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180319082806/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43455950 |archive-date=19 Maart 2018 |url-status=live |title=Muted Western reaction to Putin victory |date=19 Maart 2018 |work=BBC News |access-date=19 Maart 2018}}</ref> Sy vierde termyn het op 7 Mei 2018 begin<ref>{{cite web |url=http://www.aif.ru/politics/russia/kogda_budet_inauguraciya_prezidenta_rf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180320004027/http://www.aif.ru/politics/russia/kogda_budet_inauguraciya_prezidenta_rf |archive-date=20 Maart 2018 |url-status=live |title=Когда будет инаугурация президента РФ? |website=aif.ru |access-date=20 Maart 2018}}</ref> en sal duur tot in 2024.<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-43452449 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318183541/https://www.bbc.com/news/world-europe-43452449 |archive-date=18 Maart 2018 |url-status=live |title=Russia's Putin wins by big margin |date=18 Maart 2018 |work=BBC News |access-date=18 Maart 2018}}</ref> Op dieselfde dag het Poetin vir Medwedef gevra om ’n nuwe regering te vorm.<ref>{{cite web |url=https://ria.ru/20180507/1520044323.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190417144524/https://ria.ru/20180507/1520044323.html |archive-date=17 April 2019 |url-status=live |title=Путин предложил кандидатуру Медведева на пост премьера |date=7 Mei 2018 |website=РИА Новости}}</ref> Op 15 Mei 2018 het Poetin deelgeneem aan die opening van die snelwegdeel van die [[Krimbrug]].<ref>{{Cite news |script-title=ru:Открытие автодорожной части Крымского моста |url=http://kremlin.ru/events/president/news/57472 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515161700/http://kremlin.ru/events/president/news/57472 |archive-date=15 Mei 2018 |url-status=live |work=Kremlin.ru |date=15 Mei 2018 |accessdate=15 Mei 2018 |language=ru}}</ref> Op 25 Mei 2018 het Poetin aangekondig hy sal nie in 2024 vir president staan nie, in ooreenstemming met die Russiese grondwet. Op 14 Junie 2018 het hy die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|21ste Fifa-wêreldbekertoernooi]] geopen wat vir die eerste keer in Rusland plaasgevind het. In September 2019 het Poetin se administrasie ingemeng in die landwye streeksverkiesings en dit gemanipuleer deur alle opposisiekandidate uit te skakel. Die gebeure, wat gelei het tot ’n oorwinning vir die regerende party, [[Verenigde Rusland]], het ook bygedra tot die begin van massaoptogte vir demokrasie. Die gevolg was grootskaalse inhegtenisnemings en en gevalle van polisiewreedheid.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/sep/08/the-observer-view-on-russia-subversion-of-democracy|title= The Observer view on Putin's ongoing corruption of democracy|accessdate=8 September 2019|website=The Guardian}}</ref> Op 15 Januarie 2020 het Medwedef en sy hele regering bedank nadat Poetin die federale raad toegespreek het. Daarin het hy groot aanpassings aan die grondwet voorgestel voor sy uittrede in 2024. Op dieselfde dag het Poetin [[Michail Misjoestin]], hoof van die federale belastingsdiens, benoem vir die amp van premier. Die volgende dag is sy aanstelling deur die Staatsdoema bekragtig<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-politics-mishustin-vote/russian-lawmakers-approve-mishustin-as-pm-idUSKBN1ZF1J2 |title=Russian lawmakers approve Mishustin as PM |date=16 Januarie 2020 |first1=Vladimir |last1=Soldatkin |first2=Alexander |last2=Marrow |editor-first=John |editor-last=Stonestreet |agency=Reuters |access-date=16 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116190440/https://www.reuters.com/article/us-russia-politics-mishustin-vote/russian-lawmakers-approve-mishustin-as-pm-idUSKBN1ZF1J2 |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://iz.ru/964983/2020-01-16/gosduma-odobrila-mishustina-na-post-premera |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923161815/https://iz.ru/964983/2020-01-16/gosduma-odobrila-mishustina-na-post-premera |archive-date=23 September 2020 |url-status=live |title=Госдума одобрила Мишустина на пост премьера |date=16 Januarie 2020 |website=iz.ru |language=ru |access-date=15 Oktober 2020}}</ref> en het hy die amp aanvaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.kremlin.ru/events/president/news/62593 |title=Михаил Мишустин назначен Председателем Правительства Российской Федерации |access-date=16 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116155448/http://kremlin.ru/events/president/news/62593 |archive-date=16 Januarie 2020 |url-status=live }}</ref> Op 21 Januarie 2020 het Misjoestin ’n nuwe regering aan Poetin voorgestel. Die president het dit op dieselfde dag goedgekeur en die ministers aangestel.<ref>{{Verwys web |url=http://www.kremlin.ru/events/president/news/62622 |titel=Указ о структуре федеральных органов исполнительной власти |webwerf=www.kremlin.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20260519105802/http://www.kremlin.ru/events/president/news/62622 |argiefdatum=19 Mei 2026 |url-status=lewendig}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.kremlin.ru/acts/news/62625 |titel=Подписаны указы о назначении министров Правительства Российской Федерации |webwerf=www.kremlin.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20260413120205/http://www.kremlin.ru/acts/news/62625 |argiefdatum=13 April 2026 |url-status=lewendig}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.kremlin.ru/acts/news/62624 |titel=Назначены министры внутренних дел, иностранных дел, обороны, юстиции и глава МЧС России |webwerf=www.kremlin.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20260615151147/http://www.kremlin.ru/acts/news/62624 |argiefdatum=15 Junie 2026 |url-status=lewendig}}</ref> Poetin het op 3 Julie 2020 ’n dokument geteken om amendemente tot die Russiese grondwet toe te voeg, onder meer dat hy nog twee termyne van ses jaar elk as president kan aanbly, tot in 2036. Dié amendemente het op 4 Julie 2020 in werking getree.<ref>{{cite news |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/7/3/putin-orders-constitution-changes-allowing-him-to-rule-until-2036 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200930233610/https://www.aljazeera.com/news/2020/7/3/putin-orders-constitution-changes-allowing-him-to-rule-until-2036 |archive-date=30 September 2020 |url-status=live |date=3 Julie 2020 |title=Putin orders constitution changes allowing him to rule until 2036 |publisher=Al Jazeera |access-date=11 Augustus 2020}}</ref> == Beleid == === Binnelandse beleid === [[Lêer:Map of Russian districts, 2014.png|350px|duimnael|Die nege [[federale distrikte van Rusland]].]] Poetin se binnelandse beleid, veral vroeg in sy bewind, het ten doel gehad om ’n "vertikaal mag" te skep. Op 13 Mei 2000 het hy ’n verordening uitgevaardig waarvolgens die 89 [[federale deelgebiede van Rusland]] in sewe (tans nege) [[Federale distrikte van Rusland|federale distrikte]] ingedeel word met ’n regeringsverteenwoordiger aan die hoof wat hy self aangestel het om federale administrasie te vergemaklik. Hy het ook die deelgebiede vergroot: die getal is in 2000 van 89 verminder tot 83 nadat die [[outonome okroeg]]s met ander deelgebiede verenig is. Op 21 Maart 2014 is die deelgebiede uitgebrei tot 85 ná die betwiste anneksasie van die [[Krim]] deur [[Rusland]].<ref name="rbc">{{cite news |url=http://top.rbc.ru/politics/21/03/2014/912755.shtml |title=В России создан Крымский федеральный округ |publisher=RBC |date=21 Maart 2014 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20140322220946/http://top.rbc.ru/politics/21/03/2014/912755.shtml |archive-date=22 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens Stephen White het Rusland tydens Poetin se bewind dit duidelik gestel dat hy nie beplan om nog ’n weergawe van die Amerikaanse of Britse politieke stelsel te skep nie, maar eerder ’n stelsel wat nader aan Rusland se eie tradisies en omstandighede was.<ref>{{cite book|last1=White|first1=Stephen|editor-first1=Stephen|editor-last1=White|title=Developments in Russian Politics 7|url=https://archive.org/details/developmentsinru0000unse_f7k7|year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|location=New York|isbn=978-0-230-22449-0|chapter=Classifying Russia's Politics}}</ref> Poetin se administrasie is dikwels beskryf as ’n "soewereine demokrasie". Die term is die eerste keer in Februarie 2006 deur [[Wladislaf Soerkof]] voorgestel, en die term het vinnig gewild geraak in Rusland. Volgens voorstanders daarvan moet die regering se optrede en beleidrigtings veral in Rusland self gewild wees en nie van buite die land bepaal word nie.<ref>[https://web.archive.org/web/20061208020210/http://www.edinros.ru/news.html?id=111148 Sovereignty is a Political Synonym of Competitiveness] Wladislaf Soerkof, openbare optrede, 7 Februarie 2006</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20061105125847/http://www.edinros.ru/news.html?id=114108 Our Russian Model of Democracy is Titled «Sovereign Democracy»] Wladislaf Soerkof, 28 Junie 2006.</ref> In Julie 2000 is ’n nuwe wet aanvaar wat hom die mag gee om die hoofde van die deelgebiede af te dank. In 2004 is die verkiesing van goewerneurs by die stembus beëindig. Dié maatreël was net tydelik: onder Poetin se opvolger, Dmitri Medwedef, is die verkiesing van goewerneurs in 2012 weer ingestel.<ref name=liberal-reforms>{{Verwys web |url=http://en.rian.ru/russia/20120228/171592651.html |titel=State Duma Approves Liberal Political Reforms |webwerf=en.rian.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20130731163039/http://en.rian.ru/russia/20120228/171592651.html |argiefdatum=31 Julie 2013 |url-status=lewendig}}</ref> Ander hervormings deur Medewedef het ook ingesluit die vereenvoudiging van die registrasie van politieke partye en die vermindering van die aantal handtekeninge wat nieparlementêre nodig het om aan die verkiesing deel te neem.<ref name="liberal-reforms" /> So is die beperkings wat Poetin ingestel het effens verlig. Die streng verkiesingsvereistes was een van die regeringsbesluite onder Poetin wat deur die onafhanklike media in Rusland en buitelandse kommentators gekritiseer is as ondemokraties.<ref>{{cite news |last=Kramer |first=Andrew E. |url=http://www.nytimes.com/2007/04/22/world/europe/22russia.html?pagewanted=print |title=50% Good News Is the Bad News in Russian Radio |location=Russia |publisher=Nytimes.com |date=22 April 2007 |access-date=24 September 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512204425/http://www.nytimes.com/2007/04/22/world/europe/22russia.html?pagewanted=print |archive-date=12 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web|author=Masha&nbsp;Lipman, Anders&nbsp;Aslund|url=http://www.carnegieendowment.org/events/index.cfm?fa=eventDetail&id=745|title=Russian Media Criticism of Vladimir Putin: Evidence and Significance|publisher=Carnegieendowment.org|date=2004-12-02|accessdate=2010-03-02|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413044805/http://www.carnegieendowment.org/events/index.cfm?fa=eventDetail&id=745|url-status=dead}}</ref> Tydens sy eerste termyn as president het Poetin ’n stokkie gesteek voor die politieke ambisies van baie van die oligarge uit die Jeltsin-era. Dit het gelei tot die verbanning van of gevangenisstraf vir mense soos Boris Berezovsky, Wladimir Goesinski en Michail Chodorkofski. Ander oligarge het by die Poetin-kamp aangesluit. Poetin het ’n groot veldtog gelei teen georganiseerde misdaad en terrorisme en dit het gelei tot ’n skerp afname in die moordsyfers en dade van terrorisme in Rusland. Hy het ook grond- en belastingwette verander en nuwe wette rakende prosedure uitgevaardig op die gebied van arbeid, administrasie, misdaad, handel en die burgerreg.<ref name=sharlet>{{cite book|last=Sharlet|first=Robert|title=Developments in Russian Politics|editor-last1=White|editor-last2= Gitelman|editor-last3=Sakwa|publisher=Duke University Press|year=2005|volume=6|chapter=In Search of the Rule of Law|isbn=0-8223-3522-0}}</ref> Tydens sy termyn as premier het sy regering belangrike hervormings ingestel vir staatsveiligheid, die polisie en die weermag. === Buitelandse beleid === ==== Navo en die VSA ==== [[Lêer:Bush&Putin33rdG8.jpg|duimnael|200px|Oud-pres. George W. Bush en Poetin by ’n beraad in Junie 2007.]] Onder Poetin het Rusland se betrekkinge met [[Navo]] en die [[VSA]] deur verskeie fases gegaan. Toe hy die eerste keer president geword het, was al die partye versigtig. Ná die [[Aanvalle op 11 September 2001|9/11-aanvalle]], toe Poetin Amerika gou gesteun het in die land se oorlog teen [[terrorisme]], is dit beskou as ’n geleentheid vir samewerking.<ref name=Bi-Partisan>[http://www.huffingtonpost.com/stephen-f-cohen/us-russia-policy_b_1307727.html America's Failed (Bi-Partisan) Russia Policy] deur Stephen F. Cohen, huffingtonpost.com</ref> Sedertdien het betrekkinge egter versuur omdat al drie partye verskeie optredes deur die ander teengestaan het, soos Navo se uitbreiding nader aan Rusland se grense en Poetin wat al hoe onafhankliker van die VSA geword het in sy binne- en buitelandse beleid. Volgens die Russiese geleerde [[Stephen F. Cohen]] het die media in Amerika al hoe meer anti-Poetin geword en is hy beskou as verantwoordelik vir die moorde op politieke teenstanders soos die joernalis [[Anna Politkofskaja]] en die vermeende KGB-oorloper in Londen, [[Alexander Litvinenko]].<ref name="Bi-Partisan" /> In Februarie 2007 het Poetin die VSA se monopolistiese oorheersing in wêreldbetrekkinge veroordeel en gesê dit kan lei tot ’n [[wapenwedloop]] tussen lande.<ref name=Munich>{{en}}43rd Munich Conference on Security Policy. [http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/02/10/0138_type82912type82914type82917type84779_118123.shtml Poetin se toespraak in Engels] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052149/http://president.kremlin.ru/eng/speeches/2007/02/10/0138_type82912type82914type82917type84779_118123.shtml |date= 4 Mei 2008 }}, 10 Februarie 2007.</ref> Dié toespraak is gevolg deur maande van spanning tussen die twee lande, maar Russiese en Amerikaanse amptenare het die idee van ’n nuwe [[Koue Oorlog]] ontken. Poetin het in die openbaar planne teengestaan vir die oprigting van Amerikaanse verdedigingsmissiele in [[Europa]] en op 7 Junie 2007 ’n teenvoorstel aan pres. [[George W. Bush]] gedoen dat die Gabala-radarstasie in [[Azerbeidjan]] uit die [[Sowjetunie|Sowjet]]-era gemoderniseer en gesamentlik gebruik word in plaas daarvan om ’n nuwe stelsel in [[Tsjeggië]] te bou. Hy het gesê onderskeppingsmissiele kan dan eerder in die Navo-lidland [[Turkye]] of [[Irak]] geplaas word as in [[Pole]]. Hy het ook gelyke deelname aan die projek deur belangstellende Europese lande voorgestel.<ref>[http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2007/06/08/2251_type82914type82915_133552.shtml Press Conference following the end of the G8 Summit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504052143/http://www.kremlin.ru/eng/speeches/2007/06/08/2251_type82914type82915_133552.shtml |date= 4 Mei 2008 }}, 8 Junie 2007.</ref> Die voorstel is verwerp. Op 11 Desember dié jaar het Rusland hom onttrek aan die Verdrag oor Konvensionele Gewapende Magte in Europa.<ref>{{cite web |title=Russia walks away from CFE arms treaty |publisher=Agence France-Presse-AFP |date=12 Desember 2007 |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5hM6ii1jZ7sJORsbdQRQXezRVBd9Q |access-date=13 Desember 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20071216032807/http://afp.google.com/article/ALeqM5hM6ii1jZ7sJORsbdQRQXezRVBd9Q |archive-date=16 Desember 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Poetin het ook [[Kosowo]] se afstigting van [[Serwië]] sterk teengestaan en dit "immoreel" en "onwettig" genoem.<ref>{{cite web |url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/14/content_7604675.htm |title=Putin: supports for Kosovo unilateral independence "immoral, illegal" |publisher=Xinhua |date=14 Februarie 2008 |access-date=25 Februarie 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217221925/http://news.xinhuanet.com/english/2008-02/14/content_7604675.htm |archive-date=17 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Brittanje ==== Teen die middel van die 2000's het Rusland se betrekkinge met [[Brittanje]] aansienlik agteruitgegaan nadat laasgenoemde land in 2003 politieke [[asiel]]<ref name="expul" /> aan Poetin se voormalige beskermheer die Russiese oligarg [[Boris Berezovsky]] verleen het. Berezovsky het dikwels beroepe gedoen dat Poetin se bewind omvergewerp word<ref name="expul" /> en na bewering aksies teen Poetin in Rusland voorgeskryf. Brittanje het ook asiel verleen aan die [[Tsjetsjnië|Tsjetsjniese]] rebelleleier [[Achmed Zakajef]] en ander mense wat uit Rusland gevlug het. Teen einde 2006 het betrekkinge verder versuur met die vergiftiging van [[Alexander Litvinenko]] in Londen. Beskuldigings uit die Litvinenko-kamp is gemaak dat Poetin vir sy moord verantwoordelik was en dat Litvinenko dit self voor sy dood in ’n verklaring beweer het.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6180262.stm In full: Litvinenko statement], BBC News, 24 November 2006</ref><ref>[http://svobodanews.ru/Article/2006/11/28/20061128185243507.html An interview with Andrei Nekrasov deur Yury Veksler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080518090855/http://svobodanews.ru/Article/2006/11/28/20061128185243507.html |date=18 Mei 2008 }}, Radio Liberty, 28 November 2006.</ref><ref>{{cite news|last=Jordan|first=Mary|title=Poisoned Russian Had Sought Entry to U.S., Book Says|publisher=Washington Post|date=10 Junie 2007|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/09/AR2007060901354_pf.html|accessdate=2008-11-13|archive-date=13 November 2008|archive-url=https://www.webcitation.org/5cIgCG0BR?url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/09/AR2007060901354_pf.html|url-status=bot: unknown}}( by WebCite).</ref> Kritici het getwyfel of Litvinenko wel die verklaring geskryf het<ref>[https://web.archive.org/web/20070930230523/http://www.izvestia.ru/investigation/article3098756/?print Soviet Moonwalker is Guilty for Litvinenko Death? Strange Litvinenko Last Will], Izvestia, 27 November 2006.</ref><ref>[http://www.townhall.com/Columnists/PatrickJBuchanan/2006/11/27/is_putin_being_set_up Is Putin being set up?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071223075324/http://www.townhall.com/Columnists/PatrickJBuchanan/2006/11/27/is_putin_being_set_up |date=23 Desember 2007 }}, Townhall.com, 27 November 2006.</ref><ref>{{cite web|last=Dunkerley|first=William|title=The Essence of the Alexander Litvinenko Story|publisher=Russia Profile|date=25 Mei 2007|url=http://www.russiaprofile.org/international/a1180613251.html|accessdate=2008-11-13|archive-date=2 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402222344/http://www.russiaprofile.org/international/a1180613251.html|url-status=dead}} ([https://web.archive.org/web/20081005180841/http://www.russiaprofile.org/page.php?pageid=Politics Argief] by WebCite).</ref> en Poetin self het gesê dis ’n politieke slenter.<ref>{{cite web |title=Ex-spy's death should not be used for provocation — Putin |publisher=RIA Novosti |date=24 November 2006 |url=http://en.rian.ru/russia/20061124/55967399.html |access-date=26 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070214002351/http://en.rian.ru/russia/20061124/55967399.html |archive-date=14 Februarie 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is later selfs getwyfel of hy wel met [[polonium]] vergiftig is soos algemeen in die Britse pers berig is omdat geen amptelike sertifikaat uitgereik is wat dit bevestig nie.<ref>[http://rt.com/news/litvinenko-secret-files-declassify-019/ Litvinenko: MI5, MI6 death files ordered released] Russia Today</ref> In 2012 het Litvinenko se weduwee erken hy het vir die Britse Intelligensiediens gewerk en sy pa het in die openbaar verskoning gevra omdat hy die Russiese regering belaster het. Hy het gesê hy betwyfel nou die weergawe van die gebeure wat hy voorheen geglo het.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16859830 "Litvinenko's father apologises for accusing Russia"], BBC News, 12 Februarie 2012</ref> In 2007 het die krisis in betrekkinge daartoe gelei dat vier Russiese diplomate uit Brittanje gesit is omdat Rusland geweier het om die voormalige KGB-lyfwag [[Andrei Loegowoi]] uit te lewer op aanklagte van moord op Litvinenko.<ref name=expul>{{cite news |title=Brown Defends Russian Expulsions, Decries Killings |author=Gonzalo Vina and Sebastian Alison |url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=ajvS9NfMW2EE&refer=uk |publisher=Bloomberg News |date=20 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930035325/http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601102&sid=ajvS9NfMW2EE&refer=uk |archive-date=30 September 2007 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland het daarna Britse diplomate uit die land gesit en ander strafmaatreëls aangekondig.<ref name="expul" /> ==== China ==== Rusland onder Poetin handhaaf goeie betrekkinge met ander BRIC-lande ([[Brasilië]], [[Indië]] en [[China]]). Bande met China is verbeter met onder meer ’n vriendskapsverdrag in 2001 en die bou van die Transsiberiese oliepypleiding om in Chinese energiebehoeftes te voorsien.<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704082104575515543164948682.html |title=Russian Oil Route Will Open to China |first=Jeremy |last=Page |newspaper=The Wall Street Journal |date=26 September 2010 |access-date=28 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100927223945/http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704082104575515543164948682.html |archive-date=27 September 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ==== Voormalige Sowjetrepublieke ==== ’n Reeks sogenaamde kleurrewolusies in voormalige Sowjetrepublieke, soos die Roosrewolusie in 2003 in [[Georgië]], die Oranje Rewolusie in 2004 in die [[Oekraïne]] en die Tulprewolusie in 2005 in [[Kirgisië]], het gelei tot wrywing tussen dié lande en Rusland. Daar was ook ’n paar geskille met van sy ander buurlande, soos met die Russiese verbod op die invoer van [[Moldowa|Moldowiese]] en Georgiese wyn in 2006. ’n Gasdispuut tussen Rusland en die Oekraïne toe die staatsbeheerde maatskappy Gazprom gas na die Oekraïne afgesny het,<ref name=naturalgas>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7240462.stm Q&A: Russia-Ukraine gas row], BBC News (20 Januarie 2009).</ref> het ook daartoe gelei dat ’n paar Europese lande waarheen die Oekraïne Russiese gas herlei, in Januarie 2009 groot gastekorte beleef het.<ref name="naturalgas" /> [[Lêer:Customs Union of Belarus, Kazakhstan, and Russia (orthographic projection) - Crimea disputed.svg|duimnael|220px|links|Die voorgestelde Eurasiese Unie met die moontlike lede Rusland, Belarus en Kazachstan.]] Georgië en die Oekraïne se voorneme om lidlande van Navo te word, het ook tot spanning in betrekkinge met Rusland gelei. Die Oekraïne het in 2010 van die plan afgesien.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/10229626.stm Ukraine's parliament votes to abandon NATO ambitions], BBC News (3 Junie 2010)</ref> In Augustus 2008 het die Georgiese president, [[Mikheil Saakashvili]], beheer probeer herstel oor die wegbreekprovinsie [[Suid-Ossetië]] en beweer dit is in reaksie op Ossetiese aanvalle op Georgiese grenssoldate en die vergroting van Russiese vredesmagte. In die daaropvolgende oorlog is Georgiese magte egter verslaan nadat gewone Russiese soldate in Suid-Ossetië en daarna Georgië en die ander Georgiese wegbreekprovinsie, [[Abchasië]], ontplooi is.<ref>{{cite web |url=http://www.heritage.org/research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |title=Russia and Eurasia |publisher=Heritage.org |access-date=10 Mei 2009 |language=pt |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309151141/http://www.heritage.org/Research/RussiaandEurasia/wm2017.cfm |archive-date=9 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7551576.stm |title=Day-by-day: Georgia-Russia crisis |publisher=BBC News |date=21 Augustus 2008 |access-date=10 Mei 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107134629/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7551576.stm |archive-date=7 Januarie 2009 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Wiktor Joesjtsjenko]], wat tydens die Oekraïne se Oranje Rewolusie tot president verkies is, is in 2010 deur [[Wiktor Janoekowitsj]] opgevolg en dit het tot beter betrekkinge met Rusland gelei.<ref>[http://www.hrw.org/world-report-2011/ukraine World Report 2011: Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121211234247/http://www.hrw.org/world-report-2011/ukraine |date=11 Desember 2012 }}, Human Rights Watch</ref> Rusland het ook die huur van die basis vir sy Swartseevloot in die Oekraïnse stad [[Sewastopol]] verleng in ruil vir laer gaspryse vir die Oekraïne.<ref>[http://www.cnn.com/2010/WORLD/europe/04/21/russia.ukraine/index.html?hpt=T2 Russia, Ukraine agree on naval-base-for-gas deal], CNN (21 April 2010)</ref> In Kirgisië het pres. [[Almazbek Atambajef]] gesê sy land het ’n "gesamentlike toekoms" met sy bure en Rusland.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16187957 Kyrgyzstan profile], BBC News</ref> ==== Eurasië ==== Ondanks vorige en huidige spanninge tussen Rusland en die meeste ander voormalige Sowjetrepublieke, het Poetin die beleid van Eurasiese integrasie gevolg. ’n Paar streeksorganisasies het die weg gebaan vir die stigting van ’n [[Eurasiese Unie]]. Op 18 November 2011 het die presidente van Rusland, [[Belarus]] en [[Kasakstan]] ’n ooreenkoms geteken om die Eurasiese Unie teen 2015 te stig.<ref name=bbc18Nov2011>{{cite news |title=Russia sees union with Belarus and Kazakhstan by 2015 |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15790452 |newspaper=BBC News |date=18 November 2011 |access-date=19 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119134447/http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-15790452 |archive-date=19 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ooreenkoms het ook die weg gebaan vir die stigting van die Eurasiese Kommissie (geskoei op die [[Europese Kommissie]]) en die Eurasiese Ekonomiese Ruimte, wat sy werksaamhede op 1 Januarie 2012 begin het.<ref name="bbc18Nov2011" /><ref name=tut.by>{{cite news |title=Евразийские комиссары получат статус федеральных министров |url=http://news.tut.by/politics/259307.html |newspaper=Tut.By |date=17 November 2011 |access-date=19 November 2011 |language=Russies |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118213752/http://news.tut.by/politics/259307.html |archive-date=18 November 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Ekonomiese beleid === [[Lêer:GDP of Russia since 1989.svg|duimnael|350px|Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) sedert die einde van die Sowjet-era. Die Russiese term vir BBP is ВВП (WWP), wat ook (Wladimir Wladimirowitsj) Poetin se voorletters is en dikwels gebruik word as ’n kort vorm van sy naam.]] Onder Poetin het die ekonomie reële groei van gemiddeld 7% per jaar getoon (2000: 10%, 2001: 5,1%, 2002: 4,7%, 2003: 7,3%, 2004: 7,2%, 2005: 6,4%, 2006: 8,2%, 2007: 8,5%),<ref>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?)sy=1993&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=49&pr1.y=11&c=922&s=NGDP_RPCH&grp=0&a= |archive-url=https://web.archive.org/web/20121125152104/http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2011/02/weodata/weorept.aspx?)sy=1993&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=49&pr1.y=11&c=922&s=NGDP_RPCH&grp=0&a= |archive-date=2012-11-25 |url-status=live |title=Report for Selected Countries and Subjects |publisher=Imf.org |date=2006-09-14 |accessdate=2011-12-09}}</ref> wat dit die sewende grootste ekonomie in die wêreld maak wat koopkrag betref. Die land se nominale bruto binnelandse produk ([[BBP]]) het versesvoudig, van die 22ste tot die 10de grootste in die wêreld. In 2007 het Rusland se BBP dié van die [[RSFSR|Russiese SFSR]] van 1990 oorskry, wat beteken dit het die verwoestende gevolge van 1998 se Russiese finansiële krisis en die voorafgaande resessie van die 1990's oorkom.<ref name="stats" /> Onder Poetin het die nywerheid met 76% gegroei, beleggings het met 125% toegeneem,<ref name="stats" /> en landbouproduksie en bouwerk het ook toegeneem. Reële inkomste het meer as verdubbel en die gemiddelde maandelikse inkomste het sewevoudig vermeerder, van $80 tot $640.<ref name=nbc>{{cite news |title=Russians weigh Putin's protégé |agency=Associated Press |location=Moskou |date=3 Mei 2008 |url=http://www.msnbc.msn.com/id/24443419/print/1/displaymode/1098/ |access-date=29 Desember 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100916065046/http://www.msnbc.msn.com/id/24443419/print/1/displaymode/1098/ |archive-date=16 September 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name=russiaprofile>[http://russiaprofile.org/politics/a1187177738.html Putin's Economy&nbsp;– Eight Years On] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024211354/http://russiaprofile.org/politics/a1187177738.html |date=24 Oktober 2011 }}. Russia Profile, 15 Augustus 2007. URL besoek op 23 April 2008</ref> Die middelklas het gegroei van 8 miljoen tot 55 miljoen en die getal mense wat onder die broodlyn lewe, het van 30% in 2000 verminder tot 14% in 2008.<ref name=stats>[http://en.rian.ru/analysis/20080301/100381963.html Russia’s economy under Vladimir Putin: achievements and failures] RIA Novosti URL besoek op 1 Mei 2008</ref><ref name=gks>{{cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/2006/b06_11/07-01.htm |title=Основные Социально-Экономические Индикаторы Уровня Жизни Населения |publisher=Gks.ru |access-date=2 Maart 2010 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100313030542/http://www.gks.ru/free_doc/2006/b06_11/07-01.htm |archive-date=13 Maart 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Sentrale konsep in Poetin se ekonomiese strategie was die skep van sogenaamde "nasionale kampioene", vertikaal geïntegreerde maatskappye in strategiese sektore wat nie net ’n groter wins ten doel het nie, maar ook "die bevordering van die land se belange". Voorbeelde sluit in [[Gazprom]] en [[Rosneft]].<ref name=marshall>{{cite book|last=Goldman|first=Marshall I.|title=Petrostate: Putin, Power and the New Russia|url=https://archive.org/details/petrostateputinp00gold|publisher=Oxford University Press|year=2008|chapter=Chapter 5|isbn=978-0-19-534073-0}}</ref> Van die inkomste uit olie is gestort in die Stabiliseringsfonds, wat in 2004 gestig is. Met dié geld kon Rusland teen 2005 al die Sowjetunie se skuld afbetaal. Vroeg in 2008 is dit in twee verdeel: die Reserwefonds, wat Rusland beskerm teen moontlike globale finansiële skokke, en die Nasionale Welsynfonds, wat gebruik sal word vir pensioenhervormings.<ref name="stats" /> Inflasie het egter ’n probleem gebly en in 2007 was dit hoër as in 2006. Aan die begin van 2008 het dit steeds hoër geword.<ref name="stats" /> Die Russiese ekonomie is steeds grondstof-gedrewe ondanks die ekonomiese groei. Betalings uit die brandstof- en die energiesektor in die vorm van invoerregte en –belasting maak feitlik die helfte uit van die inkomste van die federale begroting. Die uitvoer van grondstowwe en kunsmis maak verreweg die grootste deel uit van Russiese uitvoere,<ref name="stats" /> hoewel uitvoere as geheel in 2007 net 8,7% van die BBP uitgemaak het, in vergelyking met 20% in 2000.<ref>[http://www.kommersant.com/p882678/r_527/macroeconomics/ Rosstat Confirms Record GDP Growth] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106030707/http://www.kommersant.com/p882678/r_527/macroeconomics/ |date= 6 Januarie 2009 }} Kommersant URL besoek op 5 Mei 2008.</ref> === Nywerheidsontwikkeling === [[Lêer:Putin drives a yellow Lada through the Amur Highway 1.jpeg|duimnael|links|250px|Poetin ry ’n Lada Kalina op die nuwe Amoer-snelweg, wat die federale snelweë van Rusland in ’n enkele snelwegstelsel verbind het.]] Om die markaandeel van plaaslikvervaardigde voertuie te vergroot en die motorbedryf in Rusland te ondersteun, het die regering onder Poetin verskeie beskermingsmaatreëls ingestel en ’n program van stapel gestuur om buitelandse beleggers te lok. In 2005 het die regering spesiale ekonomiese sones geskep wat sekere voordele ingehou het vir buitelandse motormaatskappye wat daar sake doen, soos belastingvoordele. Sommige streke verleen ook aansienlike hulp aan groot beleggers (oor $100&nbsp;miljoen.) Dié streke sluit in [[Sint Petersburg]]/[[Leningrad-oblast]], [[Kaloega-oblast]] en [[Kaliningrad-oblast]].<ref name=eurobank>{{cite web |url=http://www.ebrd.com/downloads/research/economics/auto.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202114253/http://www.ebrd.com/downloads/research/economics/auto.pdf |archive-date=2 Desember 2023 |url-status=live |title=Automotive Industry in Russia: Impact of foreign investments in car assembly plants on suppliers’ entry |last1=Krkoska |first1=Libor |last2=Spencer |first2=Alan |publisher=European Bank for Reconstruction and Development |year=2008}}</ref> Die meeste van die wêreld se groot motormaatskappye het ook hul fabrieke in Rusland gevestig, onder meer [[Ford]], [[Toyota]], [[General Motors]], [[Nissan]], [[Hyundai]] en [[Suzuki]]. In 2005 het Poetin ’n konsolidasieprogram begin om al die groot vliegtuigvervaardigers onder ’n sambreelorganisasie, die [[OAK (vliegtuigkorporasie)|OAK]], te verenig. Die doel is om produksie te verhoog en verliese tot die minimum te beperk. ’n Soortgelyke organisasie is in 2007 vir skeepsboumaatskappye gestig, wat gelei het tot die herstel van dié nywerheid in Rusland. Sedert 2006 word ’n groot poging aangewend om die staatskernkragkorporasie, Rosatom, te ontwikkel en konsolideer. Dit het gelei tot die bou van nuwe [[Kernkrag|kernaanlegte]] in Rusland en in oorsese lande soos [[Iran]], [[China]], [[Viëtnam]] en [[Belarus]]. In 2007 is die Russiese Nanotegnologie-korporasie gestig om die wetenskap en tegnologie te bevorder. === Energiebeleid === In die 2000's het Rusland se olie- en gasrykdom die land se ekonomie en internasionale invloed ’n groot hupstoot gegee. Rusland word dikwels in die media beskryf as ’n energie-supermoondheid.<ref name="online.wsj.com" /><ref name="businessinsider.com" /> Onder Poetin het die belasting op olie- en gasuitvoere die Russiese staatskoffer aansienlik vergroot. Die produksie, uitvoer en pryse van olie en gas het ook baie gestyg. Sedert groot gasgeskille met die [[Oekraïne]] in die laat 2000's het Poetin Rusland se aandeel in die [[Europa|Europese]] energiemark verder vergroot deur ondergrondse pypleidings te bou wat nie deur die Oekraïne of ander "onbetroubare" Europese lande loop nie. Die projekte sluit in die ''Blue Stream'' van Rusland na [[Turkye]] (gebou op die bodem van die [[Swartsee]]), die [[Nord Stream]] van Rusland na [[Duitsland]] (dit loop deur die [[Oossee]] en is die langste ondersese pypleiding in die wêreld) en die beplande ''South Stream'' van Rusland na die [[Balkan]] en [[Italië]] (via die Swartsee). Rusland het ook die mededingende pypleidingprojek Nabucco ondermyn deur die [[Turkmenistan]]se gas te koop en dit te herlei na Russiese pypleidings. Daarby is die [[Siberië|Transsiberiese]] oliepypleiding gebou vir die mark in [[China]], [[Japan]] en [[Korea]], sowel as die Sachalin–Chabarofsk–Wladiwostok-pypleiding in die [[Russiese Verre-Ooste]]. Rusland het ook ’n aanleg vir [[vloeibare aardgas]] op [[Sachalin]] gebou en is besig om nog een in [[Primorski-krai|Primorje]] te bou, met die doel om oorsese gasuitvoere verder te verhoog. Olie kan ook deur die hawens van die Baltiese state vervoer word danksy ’n hawe wat Rusland in die [[Golf van Finland]] gebou het wat met die Baltiese pypleidingstelsel verbind is. Rusland en China het op 21 Mei 2014 in Sjanghai ’n ooreenkoms vir die bou van ’n pypleiding onderteken. Die koste van $77&nbsp;miljard sal deur albei lande gedra word. Dit sou vir die volgende vier jaar die grootste konstruksieprojek ter wêreld wees, het Poetin toe gesê. Wanneer dit oor vier tot ses jaar voltooi is, sal die pypleiding vir die volgende 30 jaar natuurlike gas van [[Gazprom]], waarvan die Russiese staat die grootste deel besit, verskaf aan China se staatsbeheerde petroleumkorporasie; die ooreenkoms is $400&nbsp;miljard werd.<ref name="CNPCdeal">{{cite news|title=China and Russia sign $400 billion 30-year gas deal|url=http://www.russiaherald.com/index.php/sid/222206767/scat/723971d98160d438/ht/China-and-Russia-sign-400-billion-30-year-gas-deal|accessdate=22 Mei 2014|publisher=Russia Herald|archive-date=22 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522142123/http://www.russiaherald.com/index.php/sid/222206767/scat/723971d98160d438/ht/China-and-Russia-sign-400-billion-30-year-gas-deal|url-status=dead}}</ref> === Ander beleid === * '''Noordpool:''' Poetin het Rusland se teenwoordigheid in die Noordpoolstreek vergroot. In Augustus 2007 het ’n Russiese ekspedisie, Arktika 2007, ’n Russiese vlag op die seebodem onder die Noordpool geplant<ref name=pole_flag>{{cite news |author=William J. Broad |url=http://www.nytimes.com/2008/02/19/world/europe/19arctic.html?adxnnl=1&adxnnlx=1311810481-IXSrMDBjzhfGopGmYcf6tw |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110153803/http://www.nytimes.com/2008/02/19/world/europe/19arctic.html?adxnnl=1&adxnnlx=1311810481-IXSrMDBjzhfGopGmYcf6tw |archive-date=2012-11-10 |url-status=live |title=Russia's Claim Under Polar Ice Irks American |publisher=New York Times |date=February 19, 2008 |accessdate=2011-07-27}}</ref> om aandag te vestig op Rusland se versoek aan ’n [[VN]]-kommissie dat die grense van die Russiese vastelandsplat verskuif word.<ref name="pole_flag" /> In Junie 2008 het genl. Wladimir Sjamanof aangekondig dat Rusland die operasionele radius van sy Noordvloot-duikbote gaan vergroot<ref name=Military_buildup1>{{cite news |author=Adrian Blomfield |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2111507/Russia-plans-Arctic-military-build-up.html |title=Russia plans Arctic military build-up |publisher=The Telegraph |date=11 Junie 2008 |access-date=27 Julie 2011 |location=London |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928183912/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/2111507/Russia-plans-Arctic-military-build-up.html |archive-date=28 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en in Julie 2011 het die minister van verdediging planne aangekondig om twee brigades in die Noordpoolstreek te stasioneer.<ref name=Military_buildup2>{{cite web |author=Mia Bennett |url=http://foreignpolicyblogs.com/2011/07/04/russia-arctic-states-solidifying-northern-military-presence/ |title=Russia, Like Other Arctic States, Solidifies Northern Military Presence |publisher=Foreign Policy Association |date=4 Julie 2011 |access-date=27 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808085613/http://foreignpolicyblogs.com/2011/07/04/russia-arctic-states-solidifying-northern-military-presence/ |archive-date=8 Augustus 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ’n Bouprogram vir drywende kernaanlegte sal krag voorsien aan Rusland se Arktiese kusstede en gasboortorings. ’n Barkas van 21&nbsp;500 ton met twee 35 megawatt-reaktors, die Akademik Lomonosof, sal in 2012 in werking gestel word.<ref name=Floating_nuclear_plant1>{{cite news |author=Richard Galpin |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-11381773 |title=The struggle for Arctic riches |publisher=BBC News |date=22 September 2010 |access-date=28 Augustus 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120307095134/http://www.bbc.co.uk/news/world-11381773 |archive-date=7 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=Floating_nuclear_plant2>{{cite web |author=Peter Fairley |url=http://spectrum.ieee.org/energywise/energy/nuclear/russia-launches-floating-nuclear-power-plant |title=Russia Launches Floating Nuclear Power Plant |publisher=IEEE Spectrum |date=2 Julie 2010 |access-date=28 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110322014016/http://spectrum.ieee.org/energywise/energy/nuclear/russia-launches-floating-nuclear-power-plant |archive-date=22 Maart 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Prirazlomnoje-olieveld in die Petsjora-see wat tot 40 boorgate sal insluit, is op die oomblik onder konstruksie.<ref name=Gazprom_Prirazlomnoye>{{cite web|url=http://www.istockanalyst.com/business/news/5379031/gazprom-starts-towing-of-prirazlomnoye-platform-to-field|title=Gazprom starts towing of Prirazlomnoye platform to field|publisher=iStockAnalyst|date=25 Augustus 2011|accessdate=2011-08-28|archive-date= 3 Januarie 2013|archive-url=https://archive.is/20130103100728/http://www.istockanalyst.com/business/news/5379031/gazprom-starts-towing-of-prirazlomnoye-platform-to-field|url-status=dead}}</ref><ref name=Prirazlomnoye_TASS>{{cite web |url=http://www.itar-tass.com/c32/212487_print.html |title=Prirazlmonaya sea platform to be delivered to offshore oil field |publisher=ITAR-TASS |date=26 Augustus 2011 |access-date=28 Augustus 2011 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20120125063959/http://www.itar-tass.com/c32/212487_print.html |archive-date=25 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * '''Omgewing:''' In 2004 het Poetin die [[Kioto]]-protokol onderteken om kweekhuisgasse te beperk.<ref>New York Times, 6 November 2004. URL besoek op 20 April 2008.</ref> Hy bevorder en hou persoonlik toesig oor ’n aantal beskermingsprogramme vir bedreigde spesies in Rusland, soos die [[Siberiese tier]], [[witdolfyn]], [[ysbeer]] en [[sneeuluiperd]]. Wat Rusland en Moskou se vullisvraagstuk betref, het Poetin besluit om tenminste 200 verbrandingsaanlegte te laat bou, waarvan vier in Moskou. Vullis word tans in Rusland - anders as in die res van Europa - nog nouliks hersikleer (tans net vyf persent - die ander 95 persent beland op stortingsterreine wat intussen 40&nbsp;000 vierkante kilometer beslaan). Moskou produseer jaarliks tien miljoen ton of 'n vyfde van alle afval in die land en moet daarvan op stortingsterreine in die omgewing of selfs in afgeleë taigastreke ontslae raak - 'n beleid waarteen plaaslike bewoners protes aanteken.<ref>[https://www.welt.de/politik/ausland/article188458393/Wohin-mit-Russlands-Abfall-Ein-Land-will-Muell-trennen-darf-aber-nicht.html ''welt.de, 11 Februarie 2019: Wohin mit Russlands Abfall? Ein Land will Müll trennen - darf aber nicht. Besoek op 19 Februarie 2020''] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20250510234720/https://www.welt.de/politik/ausland/article188458393/Wohin-mit-Russlands-Abfall-Ein-Land-will-Muell-trennen-darf-aber-nicht.html |date=2025-05-10}}</ref> [[Lêer:Vladimir Putin 21 February 2001-2.jpg|duimnael|250px|links|Poetin ontmoet Russiese godsdiensleiers in 2001.]] * '''Godsdiens:''' [[Oosters-Ortodokse Kerk|Ortodoksie]], [[Islam]], [[Boeddhisme]] en [[Judaïsme]], wat deur die wet beskryf word as tradisionele godsdienste en deel van Rusland se "historiese erfenis" is,<ref>{{Cite book |author=Bell, I |title=Eastern Europe, Russia and Central Asia |url=http://books.google.com/?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA47 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261026232329/http://books.google.com/?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA47 |archive-date=26 Oktober 2026 |url-status=live |accessdate=27 Desember 2007 |isbn=978-1-85743-137-7 |year=2002}}</ref> het beperkte steun in die Poetin-era gekry. Die groot konstruksie en restourasie van kerkgeboue wat in die 1990's begin het, het onder Poetin voortgeduur en die staat het die onderrig van godsdiens in skole toegelaat (ouers kon kies van watter godsdiens hul kinders moes leer). Poetin woon gereeld Ortodokse dienste op die belangrikste kerklike feesdae by en het ’n goeie verhouding met die patriarge van die Russiese Kerk, soos wyle [[Patriarg Aleksi II van Moskou|Aleksi II]] en die huidige [[Patriarg Kirill van Moskou|Kirill]]. Hy het ook deelgeneem aan die proses om betrekkinge tussen die [[Russies-Ortodokse Kerk]] in [[Moskou]] en die [[Russies-Ortodokse Kerk buite Rusland]] in 2007 te herstel ná ’n skeuring van 80 jaar.<ref>{{cite press release|title=he President of Russia attended the ceremonial signing of the Act on Canonical Communion that was held in the Cathedral of Christ the Saviour|publisher=Russiese Ambassade in Ottawa|date=17 Mei 2007|url=http://www.rusembcanada.mid.ru/pr2007/022.html|archiveurl=https://www.webcitation.org/5bGjBVfm6?url=http://www.rusembcanada.mid.ru/pr2007/022.html|archivedate=2008-10-02|accessdate=2008-10-02}}Argief by WebCite by </ref> [[Lêer:Vladimir Putin speech to IOC in Guatemala City.ogv|duimnael|250px|Poetin spreek in 2007 die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] in [[Guatemala-stad]] toe ten gunste van [[Sotsji]] se geslaagde bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014]].]] * '''Sportontwikkeling:''' Op 4 Julie 2007 het Poetin ’n toespraak in vlot Engels gehou voor afgevaardigdes van die [[Internasionale Olimpiese Komitee]] in [[Guatemala-stad]] ten gunste van [[Sotsji]] se bod vir die [[Olimpiese Winterspele 2014|Olimpiese]] en [[Paralimpiese Winterspele 2014]], wat die stad gewen het.<ref name=kremlin-2014>[http://media.kremlin.ru/2007_07_04_01_01.wmv wmf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070710000430/http://media.kremlin.ru/2007_07_04_01_01.wmv |date=10 Julie 2007 }}. media.kremlin.ru (2007)</ref> Dit was die eerste Olimpiese Winterspele in Rusland. Op 2 Desember 2010 het Rusland ook die bod gewen om die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] aan te bied, ook ’n eerste vir Rusland. Ander groot internasionale sportgeleenthede wat Rusland onder Poetin aangebied het, was in [[atletiek]], watersport en [[yshokkie]], asook die [[Russiese Grand Prix|Formule Een Grand Prix]] sedert 2014. Poetin self beoefen verskeie sportsoorte, veral die [[vegkuns]]te [[sambo]], [[judo]] en [[karate]]. In die eerste twee sportsoorte was hy ’n kampioen van [[Leningrad]] en hy hou ’n swart gordel in karate. Hy word dikwels saam met Medwedef by sportgeleenthede gesien en daardeur bevorder hulle sport en ’n gesonder lewenswyse. Poetin het ook yshokkie begin speel nadat hy die junior yshokkiespan belowe het hy sou. Hy word dikwels in die media gesien waar hy verskeie sportsoorte beoefen soos skubaduik, swem, perdry, vlotvaart, ens. * '''Militêre ontwikkeling:''' Sedert die vroeë 2000's het Rusland meer geld in sy militêre en verdedigingsbedryf gesteek en in 2008 het ’n volskaalse hervorming begin om Rusland se weermag moderner en doeltreffender te maak. Die weermag is verklein, offisiere verminder, opleiding vir offisiere verbeter, die reserwes herorganiseer en die lugmagstelsel verander.<ref name=military-reform>{{Verwys web |url=http://en.rian.ru/analysis/20081017/117787642.html |titel=Military reform to change army structure. What about its substance? |webwerf=en.rian.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20130731090128/http://en.rian.ru/analysis/20081017/117787642.html |argiefdatum=31 Julie 2013 |url-status=lewendig}}</ref> Diensplig is ook van twee tot een jaar verkort. Verder is begin om die weermag te voorsien van nuwe toerusting en skepe. == Russiese inval in Oekraïne sedert 2022 == {{Hoofartikel|Russiese inval in Oekraïne sedert 2022}} Op 15 Februarie 2022 het die Russiese parlement se laerhuis 'n resolusie gesteun waarin gevra word vir diplomatieke erkenning van twee selfverklaarde separatistiese republieke in Donbas. Op 21 Februarie het Poetin 'n dekreet onderteken wat die separatistiese republieke as onafhanklike state erken. Op 24 Februarie het Poetin in 'n televisietoespraak 'n "spesiale militêre operasie" in Oekraïne aangekondig, wat 'n volskaalse inval in Oekraïne van stapel gestuur het.<ref>{{cite news |title=Russian Parliament Backs Plan to Recognize Breakaway Ukrainian Regions |url=https://www.themoscowtimes.com/2022/02/15/russian-parliament-backs-plan-to-recognize-breakaway-ukrainian-regions-a76381 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712113545/https://www.themoscowtimes.com/2022/02/15/russian-parliament-backs-plan-to-recognize-breakaway-ukrainian-regions-a76381 |archive-date=12 Julie 2026 |url-status=live |work=The Moscow Times |date=15 February 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Extracts from Putin's speech on Ukraine |url=https://www.reuters.com/world/europe/extracts-putins-speech-ukraine-2022-02-21/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250413125523/https://www.reuters.com/world/europe/extracts-putins-speech-ukraine-2022-02-21/ |archive-date=13 April 2025 |url-status=live |work=Reuters |date=21 February 2022}}</ref><ref>https://www.msn.com/en/news/world/russian-president-vladimir-putin-announces-military-assault-against-ukraine-in-surprise-speech/ar-AAUebpI</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.dw.com/en/russia-launches-massive-invasion-of-ukraine-live-updates/a-60893588 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224094027/https://www.dw.com/en/russia-launches-massive-invasion-of-ukraine-live-updates/a-60893588 |archive-date=2022-02-24 |url-status=live |title=Russia launches massive invasion of Ukraine — live updates {{!}} DW {{!}} 24.02.2022 |last=Welle (www.dw.com) |first=Deutsche |website=DW.COM |language=en |access-date=2022-02-24}}</ref>  [[Beeld:Kyiv after Russian shelling, 2022-10-10 (073).webp|thumb|Die strate van [[Kijif]] ná Russiese bomaanvalle op 10 Oktober 2022. Internasionale kenners het Poetin 'n oorlogsmisdadiger genoem.<ref>{{cite news |title=Ukraine war: Putin should face trial this year, says top lawyer |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-64138851 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261012073935/https://www.bbc.com/news/world-europe-64138851 |archive-date=12 Oktober 2026 |url-status=live |work=BBC News |date=1 January 2023}}</ref>]] Ná toenemende sterftes onder Oekraïense burgers tydens die Russiese inval in Oekraïne sedert 2022<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/world/europe/thousands-civilians-mariupol-may-have-died-past-month-un-tells-reuters-2022-03-29/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241030015030/https://www.reuters.com/world/europe/thousands-civilians-mariupol-may-have-died-past-month-un-tells-reuters-2022-03-29/ |archive-date=30 Oktober 2024 |url-status=live |title=Thousands of civilians in Mariupol may have died in past month – UN tells Reuters |work=Reuters |date=29 March 2022}}</ref> het die Amerikaanse president [[Joe Biden]] Poetin 'n oorlogsmisdadiger en "moorddadige diktator" genoem.<ref name="Putin according to Biden">{{cite news |last1=Parker |first1=Ashley |title=Biden calls Putin a 'war criminal' |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2022/03/16/biden-zelensky-speech-response-aid/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120000148/https://www.washingtonpost.com/politics/2022/03/16/biden-zelensky-speech-response-aid/ |archive-date=20 November 2023 |url-status=live |newspaper=The Washington Post |access-date=18 March 2022 |date=17 March 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Vazquez |first1=Maegan |last2=Carvajal |first2=Nikki |title=Biden calls Putin a 'murderous dictator' and 'pure thug' |url=https://edition.cnn.com/2022/03/17/politics/biden-putin-pure-thug/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406210428/https://edition.cnn.com/2022/03/17/politics/biden-putin-pure-thug/index.html |archive-date=6 April 2022 |url-status=live |access-date=6 April 2022 |publisher=CNN |date=17 March 2022}}</ref> Die parlementêre verteenwoordiger van Oekraïne in die [[VN]], Sergi Kislitsja, het Poetin met [[Adolf Hitler]] vergelyk.<ref>[https://www.news.com.au/national/ukraines-un-envoy-likens-putin-to-hitler/video/1717033aba4373b46eb28437fac6aba2 Ukraine's U.N. envoy likens Putin to Hitler] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220307020722/https://www.news.com.au/national/ukraines-un-envoy-likens-putin-to-hitler/video/1717033aba4373b46eb28437fac6aba2 |date=7 March 2022 }}; news.com.au; 1 March 2022</ref> Die [[Letland|Letse]] eerste minister, Krisjanis Karins, het hom ook met Hitler vergelyk en gesê hy is 'n "misleidende outokraat wat vir miljoene ellende veroorsaak" en dat "Poetin teen [[demokrasie]] veg (...) As hy Oekraïne aanval, kan dit teoreties enige ander Europese land wees."<ref>[https://www.reuters.com/world/europe/eu-launch-new-sanctions-against-russia-over-barbaric-attack-ukraine-2022-02-24/ EU targets Russian economy after 'deluded autocrat' Putin invades Ukraine]; ''Reuters.com''; 25 February 2022</ref><ref>[https://www.reuters.com/world/europe/latvias-pm-says-putin-his-regime-need-be-isolated-world-2022-02-24/ Latvia's PM says Putin and his regime need to be isolated from the world]; ''Reuters.com''; 25 February 2022</ref> [[Litaue]] se minister van buitelandse sake, Gabrielius Landsbergis, het gesê: "Die geveg om Oekraïne is 'n geveg om Europa. As Poetin nie daar gestop word nie, sal hy verder gaan."<ref>[https://www.irishtimes.com/news/world/europe/eu-to-impose-unprecedented-sanctions-on-russia-as-leaders-meet-1.4811001 EU to impose unprecedented sanctions on Russia as leaders meet]; ''The Irish Times'']; 24 February 2022</ref> President [[Emmanuel Macron]] van [[Frankryk]] het gesê Poetin "lei homself om die bos".<ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2022/03/03/world/europe/putin-macron-call.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20251226220710/https://www.nytimes.com/2022/03/03/world/europe/putin-macron-call.html |archive-date=26 Desember 2025 |url-status=live |title=A Putin-Macron call leaves France persuaded that Russia wants 'control of all of Ukraine |work=The New York Times |first1=Aurelien |last1=Breeden |first2=Anton |last2=Troianovski |date=3 March 2022 |access-date=20 March 2023}}</ref> Volgens die Britse premier [[Boris Johnson]] is Poetin ook 'n "diktator" wat 'n "vlaag geweld teen 'n Slawiese medevolk geloods het".<ref>[https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/boris-johnson-putin-russia-speech-ukraine-war-b2022309.html Boris Johnson brands Putin 'dictator' and vows to end 'hideous and barbaric' Ukrainian war]; ''The Independent''; 24 February 2022</ref> Op 31 Desember 2022 het Poetin 'n Nuwejaarsboodskap gelewer voor 'n groep soldate en ander lede van die Russiese weermag. Vrae is gestel of dit werklike soldate was, of [[akteur]]s. Die BBC het gesigserkenning gebruik om minstens vyf van die mense in die boodskap uit te ken as bondgenote en werkers van Poetin, en nie soldate nie. 'n Blonde vrou wat agter Poetin gestaan het, is geïdentifiseer as Larisa Sergoechina, 'n lid van die politieke party [[Verenigde Rusland]] in die streekparlement van die Nowgorodstreek. Sy het in ander openbare optredes van Poetin verskyn as 'n soldaat, matroos en lid van 'n kerkgemeenskap.<ref>{{Cite web |title=Ukraine war: What does facial recognition software make of Putin's backdrop crowd? |url=https://www.bbc.com/news/64189366 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260212060146/https://www.bbc.com/news/64189366 |archive-date=12 Februarie 2026 |url-status=live |date=6 January 2023 |author1=Jake Horton |author2=Adam Robinson |author3=Paul Myers |access-date=7 January 2023 |publisher=BBC |language=en}}</ref> == 2024 Presidensiële verkiesing == Tydens die presidensiële verkiesing wat gehou is tussen 15 en 17 Maart 2024 is Poetin met 'n oorweldigende meerderheid van die totale stemme uitgebring ('n rekord van 77% van stemgeregtigdes het tydens die verkiesing gestem) vir 'n vyfde termyn as president verkies, <ref> https://www.rt.com/russia/594613-putin-election-results-final/ Besoek op 21 Maart 2024</ref> Hy het 87.28% (76.2 miljoen stemme) van die stemme op hom verenig. Poetin se teenstanders in die verkiesing, die Kommunistiese Party-kandidaat Nikolay Kharitonov, Vladislav Davankov van die New People-party en Leonid Slutsky van die Liberale Demokrate, het onderskeidelik 4,31%, 3,85% en 3,2% van die stemme ontvang, volgens Rusland se Sentrale Verkiesingskommissie. Dit was die eerste keer dat Rusland se nuut-ingelyfde streke, [[Volksrepubliek Loehansk|Loehansk]], [[Volksrepubliek Donetsk|Donetsk]], [[Cherson-oblast|Cherson]] en [[Zaporizjzja-oblast|Zaporizjzja]] deelgeneem het aan die presidensiële verkiesing. Die inhuldiging van die verkose president is geskeduleer vir 7 Mei 2024. == Openbare beeld == === Meningspeilings === [[Lêer:Putin Approval Rating 2000-2008.PNG|250px|duimnael|Stemme vir (blou) en teen (rooi) Poetin in sy agt jaar as president.]] Volgens meningspeilings deur die nieregeringsorganisasie Lewada-sentrum het Poetin se gewildheid in Junie 2007 op 81&nbsp;persent gestaan, die hoogste van enige leier ter wêreld.<ref>{{cite news |last=Madslien |first=Jorn |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6265068.stm |title=Russia's economic might: spooky or soothing? |publisher=BBC News |date=4 Julie 2007 |access-date=2 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306200600/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6265068.stm |archive-date= 6 Maart 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sy gewildheid was nooit laer as 50% tot aan die einde van sy tweede termyn as president nie. Waarnemers glo dit is daaraan te danke dat die lewenstandaarde in Rusland tydens sy bewind aansienlik gestyg het en die land hom laat geld op die wêreldtoneel.<ref>[http://www.oprosy.info/news.php?extend.25 Quarter of Russians Think Living Standards Improved During Putin's Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130731141629/http://www.oprosy.info/news.php?extend.25 |date=31 Julie 2013 }}, Oprosy.info, 27 Maart 2007.</ref><ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece No wonder they like Putin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525073652/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/columnists/guest_contributors/article2994651.ece |date=25 Mei 2010 }} deur Norman Stone, 4 Desember 2007, The Times.</ref> In ’n gesamentlike meningspeiling deur World Public Opinion in die VSA en die Lewada-sentrum in Junie-Julie 2006 is bevind "nie die Russiese of die Amerikaanse publiek is oortuig daarvan dat Rusland in ’n anti-demokratiese rigting beweeg nie" en "Russe steun oor die algemeen Poetin se konsentrasie van politieke mag asook die hernasionalisering van Rusland se olie- en gasnywerheid."<ref name=wpo_org_g8>[http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/breuropera/224.php?nid=&id=&pnt=224&lb=breu Russians Support Putin's Re-Nationalization of Oil, Control of Media, But See Democratic Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150528012557/http://www.worldpublicopinion.org/pipa/articles/breuropera/224.php?nid=&id=&pnt=224&lb=breu |date=28 Mei 2015 }} – World Public Opinion.org</ref> ’n 2005-peiling toon aan dat drie keer soveel Russe voel Rusland is "meer demokraties" onder Poetin as onder Jeltsin of Michail Gorbatsjof. Dieselfde aantal mense het gevoel menseregte is beter onder Poetin as onder Jeltsin.<ref>[http://www.npetro.net/resources/opendemocracy.pdf Russia through the looking-glass] openDemocracy URL besoek op 16 April 2008.</ref> === Menings oor Poetin === Poetin was in 2007 die tyskrif ''[[Time (tydskrif)|Time]]'' se Persoon van die Jaar.<ref>Adi Ignatius. [http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766,00.html Person of the Year 2007] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826130830/http://www.time.com/time/specials/2007/personoftheyear/article/0,28804,1690753_1690757_1690766,00.html |date=26 Augustus 2013 }}, ''Time''.</ref> In April 2008 was hy op die lys van ''Time'' se 100 Invloedrykste Mense in die Wêreld.<ref>Albright, Madeleine. [http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733757_1735578,00.html "Vladimir Putin"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825134000/http://www.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1733748_1733757_1735578,00.html |date=25 Augustus 2013 }}, ''Time''. URL besoek op 1 Mei 2008.</ref> Op 4 Desember 2007 het die voormalige [[Sowjetunie|Sowjet]]<nowiki/>leier [[Michail Gorbatsjof]] gesê Poetin het "Rusland uit die chaos getrek", asook dat hy verseker is van ’n plek in die geskiedenis, hoewel hy (Gorbatsjof) dink mediavryheid word onderdruk en dat verkiesings nie verloop volgens die demokratiese riglyne wat Poetin belowe het nie.<ref>Struck, Doug. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/12/04/AR2007120402218.html "Gorbachev Applauds Putin's Achievements"], ''The Washington Post'', 5 Desember 2007.</ref> In 2009 het Gorbatsjof ook beweer die parlement of regstelsel in Rusland is nie waarlik vry nie.<ref>{{cite news |url=http://www.sueddeutsche.de/959387/023/2788090/Gorbatschow-geht-Putin-an.html |title=Gorbatschow geht Putin an |publisher=Süddeutsche Zeitung |date=7 Maart 2009 |access-date=6 Maart 2012 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20130802010836/http://www.sueddeutsche.de/959387/023/2788090/Gorbatschow-geht-Putin-an.html |archive-date=2 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2011, tydens die betogings oor die uitslag van die Russiese parlementêre verkiesing, het Gorbatsjof Poetin gekritiseer omdat hy vir ’n derde termyn president wil wees en het hy Poetin aangeraai om uit die politiek te tree. Poetin se perswoordvoerder, Dmitri Peskof, het as volg daarop gereageer: " ’n Voormalige leier, wat basies verantwoordelik was vir die verbrokkeling van sy land, gee raad aan die persoon wat kan keer dat Rusland dieselfde paadjie loop."<ref>{{cite web |url=http://korrespondent.net/russia/1298314-press-sekretar-putina-otvetil-gorbachevu |title=Пресс-секретарь Путина ответил Горбачёву |work=Korrespondent |date=25 Desember 2011 |access-date=6 Maart 2012 |language=Russies |archive-url=https://web.archive.org/web/20120418154018/http://korrespondent.net/russia/1298314-press-sekretar-putina-otvetil-gorbachevu |archive-date=18 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In kabelgramme van die VSA-ambassade wat in 2010 deur [[Wikileaks]] gepubliseer is, is Poetin die "alpha dog" genoem en is hy vergelyk met [[Batman]], terwyl Dmitri Medwedef met Batman se vennoot Robin vergelyk is. Poetin het dit "lasterlik" genoem.<ref>Parfitt, Tom. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/dec/01/wikileaks-row-putin-reaction-batman-robin "WikiLeaks row: Putin labels US embassy cables 'slanderous'"], ''The Guardian'', 1 Desember 2010.</ref> === Reklame === Poetin se naam en beeld word wyd gebruik in advertensies en vir handelsname.<ref name="Superputin" /> Van die produkte wat sy naam dra, is Putinka-wodka, PuTin-blikkieskos, Gorbusha Putina-kaviaar en T-hemde met sy gesig op.<ref>[http://www.gazeta.spb.ru/12122-0/ Как используется бренд "Путин": зажигалки, икра, футболки, консервированный перец] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402153600/http://www.gazeta.spb.ru/12122-0/ |date= 2 April 2015 }} Gazeta, 30 November 2007.</ref> === Poetin se avonture === [[Lêer:Vladimir Putin beefcake-2.jpg|duimnael|200px|links|Poetin vang vis in [[Tiwa]], 2007.]] Poetin hou dikwels in die media die beeld voor van ’n sportiewe, macho buitelugmens en wys sy fisieke vermoëns deur byvoorbeeld aan gevaarlike aktiwiteite en sportsoorte deel te neem.<ref name="abcnews.go.com" /> In 2007 het die koerant ''Komsomolskaja Prawda'' ’n groot foto gepubliseer van Poetin sonder sy hemp wat in die [[Siberië|Siberiese]] berge vakansie hou onder die opskrif: "Wees soos Poetin."<ref name=putin-shirtless>{{cite news |author=The Associated Press |url=http://www.cbc.ca/world/story/2007/08/22/putin-shirtless.html |title=Putin gone wild: Russia abuzz over pics of shirtless leader. |publisher=Cbc.ca |date=22 Augustus 2007 |access-date=2 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100215205117/http://www.cbc.ca/world/story/2007/08/22/putin-shirtless.html |archive-date=15 Februarie 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sulke fotodekking is volgens die tydskrif Wired deel van ’n beeldpoets-veldtog wat hom met opset uitbeeld as die macho superheld wat in beheer is.<ref name=Superputin>{{cite news |last=Rawnsley |first=Adam |title=Pow! Zam! Nyet! ‘Superputin’ Battles Terrorists, Protesters in Online Comic |url=http://www.wired.com/dangerroom/2011/05/pow-zam-nyet-superputin-battles-terrorists-protesters-in-online-comic/ |access-date=27 Mei 2011 |newspaper=Wired |date=26 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110529081718/http://www.wired.com/dangerroom/2011/05/pow-zam-nyet-superputin-battles-terrorists-protesters-in-online-comic/ |archive-date=29 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ander voorbeelde van waar Poetin sulke macho avonture beleef, is:<ref name=badass>[http://www.cracked.com/article_19128_7-reasons-vladimir-putin-worlds-craziest-badass.html 7 Reasons Vladimir Putin Is the World's Craziest Badass] cracked.com</ref> * ''Die vlieg van militêre stralers''. Poetin het in 2000 ’n Soechoi Su-27-vegterstraler oor Tsjetsjnië gevlieg en in 2005 op ’n lugskou ’n [[Toepolef Tu-160]] supersoniese bomwerper.<ref name="badass" /> * ''Gevegskuns''. Poetin het op 5 September 2000 sy talent in gevegskuns by die Kodokan-instituut in [[Tokio]] gewys en sedertdien verskeie kere elders.<ref name="badass" /> * ''Avonture in die natuur''. Op ’n besoek aan [[Tiwa]] in Augustus 2007 het hy perdgery, visgevang, in ’n vlot op ’n rivier gevaar en feitlik kaalbors in ’n koue Siberiese rivier geswem.<ref name="putin-shirtless" /> In Augustus 2009 het hy dit weer gedoen.<ref>[https://archive.is/20120717044201/premier.gov.ru/visits/ru/6122/events/4678/index.html В.В.Путин взял в понедельник однодневный отпуск и провёл его в Тыве] premier.gov.ru</ref> * ''Afgedaal in ’n meer''. Op 1&nbsp;Augustus 2009 het Poetin 1&nbsp;395&nbsp;m ver in ’n [[onderwatervaartuig]] afgedaal na die bodem van die [[Baikalmeer]], die diepste meer in die wêreld. Op die bodem het hy oor ’n hidrofoon met joernaliste gepraat.<ref>[https://archive.is/20120720152536/premier.gov.ru/visits/ru/6120/events/4661/index.html В.В.Путин, находящийся с рабочей поездкой в Сибирском федеральном округе, совершил спуск на глубоководном аппарате «Мир» на дно озера Байкал] premier.gov.ru</ref> * ''Tier verdoof''. In 2008 het Poetin die Oessoeri-park besoek en ’n Amoer-tier wat uit ’n strik losgekom het, met ’n verdowingsmiddel geskiet. Daarna het hy die tier se tande help meet.<ref name="putin-shirtless" /> * ''Ysbeer verdoof''. In April 2010 het Poetin na die Noordpool-gebied gereis, waar hy ’n ysbeer verdoof en ’n satellietmerker aan hom help sit het.<ref>[http://www.foxnews.com/world/2010/04/29/putin-attaches-satellite-tag-tranquilized-polar-bear-russias-arctic/ Putin attaches satellite tag to tranquilized polar bear in Russia's Arctic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141110133916/http://www.foxnews.com/world/2010/04/29/putin-attaches-satellite-tag-tranquilized-polar-bear-russias-arctic/ |date=10 November 2014 }} foxnews.com</ref> * ''Motorfiets ry''. In Julie 2010 het Poetin by ’n motorfietsfees in [[Sewastopol]] opgedaag op ’n [[Harley-Davidson]].<ref name="badass" /><ref name=Polgueva>{{cite news |last=Polgueva |first=Ekaterina |title=Ангел Ада Абаддон |url=http://www.sovross.ru/modules.php?name=News&file=article&sid=58086 |newspaper=Sowjetskaja Rossija |date=27 Julie 2010 |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731042407/http://www.sovross.ru/modules.php?name=News&file=article&sid=58086 |archive-date=31 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Brandbestryding uit die lug''. In Augustus 2010 het ’n Russiese TV-stasie beeldmateriaal gewys van waar Poetin die medevlieënier is van ’n Berijef Be-200-brandbestrydingsvliegtuig en water op ’n brand gooi tydens ’n ernstige bosbrandkrisis in Rusland.<ref name="Superputin" /><ref name="badass" /> * ''Walvis skiet met ’n pyl''. In Augustus 2010 het Poetin ’n walvis met ’n pyl uit ’n kruisboog geskiet aan die kus van die [[Kamtsjatka-skiereiland]] as deel van ’n eko-opsporingsoperasie, terwyl hy hom op ’n rubberboot op die see gebalanseer het.<ref name="badass" /><ref>[http://www.msnbc.msn.com/id/38851148/ns/world_news-europe/ Using crossbow, Putin fires darts at whale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121124071346/http://www.msnbc.msn.com/id/38851148/ns/world_news-europe/ |date=24 November 2012 }} msnbc.msn.com</ref> * '' ’n Renmotor bestuur''. Poetin het op 7 November 2010 ’n [[Formule 1]]-motor in Sint Petersburg getoets en ’n maksimum snelheid van 240&nbsp;km/h gehaal.<ref name="badass" /><ref name=rg.ru>{{Verwys web |url=http://www.rg.ru/2010/11/08/bolid.html |titel=Премьер-гонка: Владимир Путин протестировал болид "Формулы-1" |webwerf=www.rg.ru |argief-url=https://web.archive.org/web/20260112022948/http://www.rg.ru/2010/11/08/bolid.html |argiefdatum=12 Januarie 2026 |url-status=lewendig}}</ref> * ''Skubaduik''. Poetin het op 11 Augustus 2011 ge[[skubaduik]] op ’n argeologiese terrein in Taman-baai.<ref name=tetis.ru>[http://www.tetis.ru/?p=divenews&id=1578 Путин погрузился с аквалангом на дно Таманского залива] tetis.ru</ref> === Poetin se talente === [[Lêer:Vladimir Putin singing Blueberry Hill.ogv|duimnael|250px|Poetin sing ''Blueberry Hill'' op ’n konsert ten bate van liefdadigheid.]] Op 17 Januarie 2009 het ’n skildery deur Poetin, ''Узор на заиндевевшем окне'' (''Patroon op ’n Ruigryp-bedekte Venster''), wat hy in 2008 gemaak het, die hoogste prys behaal op ’n welsynveiling in Sint Petersburg – dit het 37 miljoen roebels gehaal.<ref name=putin-painting>[http://ria.ru/society/20090117/159499680.html Картина Путина стала самым дорогим лотом на аукционе в Петербурге] RIAN</ref> Dit is gemaak as deel van ’n reeks skilderye deur beroemde Russe. Poetin speel graag klavier en sing. Op 11 Desember 2010, op ’n konsert ten bate van liefdadigheid in Sint Petersburg, het hy ''Blueberry Hill'' gesing en klaviergespeel. Die konsert is bygewoon deur verskeie Hollywood- en Europese sterre soos [[Kevin Costner]], [[Sharon Stone]], [[Alain Delon]] en [[Gérard Depardieu]]. Hy het ’n staande ovasie gekry.<ref>{{Verwys web |url=http://www.nonprofitquarterly.org/index.php?option=com_content&view=article&id=7996:putin-sings-blueberry-hill-for-charity&catid=155:nonprofit-newswire&Itemid=986 |titel=Putin Sings Blueberry Hill for Charity |webwerf=www.nonprofitquarterly.org |argief-url=https://web.archive.org/web/20141210215817/http://www.nonprofitquarterly.org/index.php?option=com_content&view=article&id=7996:putin-sings-blueberry-hill-for-charity&catid=155:nonprofit-newswire&Itemid=986 |argiefdatum=10 Desember 2014 |url-status=lewendig}}</ref><ref name=putin-piano>[http://www.dp.ru/a/2010/12/11/Vladimir_Putin_sigral_na/ Владимир Путин сыграл на рояле "С чего начинается родина"]</ref> === Poetin in moderne kuns === [[Lêer:Part of Superputin strip 3 by Sergei Kalenik.png|duimnael|200px|links|’n Toneel uit die ''Superputin''-strokiesprent.]] ’n Russiese fliek, ''A Kiss not for Press'', is in 2008 op DVD uitgereik. Dit is glo gebaseer op die biografie van Poetin en sy vrou, Ljoedmila.<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/entertainment/newsid_7228000/7228535.stm Фильм о любви человека, похожего на Путина] BBC</ref> Dobby, ’n elf van die ''[[Harry Potter]]''-flieks, lyk glo baie soos Poetin,<ref>[http://www.nytimes.com/2003/02/02/weekinreview/putin-dobby-and-the-axis-of-weirdness.html Putin, Dobby And the Axis Of Weirdness] nytimes.com</ref> so ook Daniel Craig in sy rol as [[James Bond]].<ref>[http://www.telegraph.co.uk/culture/film/3562009/Daniel-Craig-Quantum-of-Solace.html Daniel Craig: Quantum of Solace] telegraph.co.uk</ref> Daar is verskeie liedjies oor Poetin. Van die gewildstes is: * ''Такого, как Путин'' – '' ’n Man soos Poetin'' deur Singing Together<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=_OFOPd6pgjI Такого, как Путин]</ref> * ''Гороскоп (Путин, не ссы!)'' – ''Horoskoop (Poetin, Moenie Pis Nie!)'' deur Uma2rman<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=QbuYSVfktck Гороскоп (Путин, не ссы!)]</ref> * ''ВВП'' – ''WWP'' deur die [[Tadjikistan]]se sanger Tolibjon Koerbanchanof (Толибджон Курбанханов)<ref>{{Cite web |url=http://www.youtube.com/watch?feature=v=RcnQ9imDrWk |title=ВВП |access-date=10 Maart 2012 |archive-date=25 Februarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130225103946/http://www.youtube.com/watch?feature=v=RcnQ9imDrWk |url-status=dead }}</ref><ref>[http://articles.businessinsider.com/2012-02-13/europe/31054031_1_prime-minister-putin-vladimir-vladimirovich-putin-vvp WATCH: No One In Russia Can Work Out If This Pro-Putin Dance-Pop Song Is Sincere — Or Satire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130207181430/http://articles.businessinsider.com/2012-02-13/europe/31054031_1_prime-minister-putin-vladimir-vladimirovich-putin-vvp |date=2013-02-07 }} businessinsider.com</ref> Poetin is ook die onderwerp van Russiese grappies en ''tsjastoesjkas'' (volksgedigte), soos die gewilde liedjie ''[Voor Poetin] Daar Was Geen Orgasme'' in die komediefliek ''День выборов'' (''Die Dag van die Verkiesing'').<ref>[http://www.sergeysv.net/songs/?id=ne-bylo-orgazma Частушки (Не было оргазма)]</ref> Poetin verskyn in ’n inkleurboek vir kinders ''[http://www.lenta.ru/photo/2011/10/06/vovaanddima/ Wowa en Dima]'',<ref>[http://www.lenta.ru/photo/2011/10/06/vovaanddima/ Вова и Дима] Lenta.ru</ref> waarin hy en Medwedef geteken word as soet seuntjies, en in ’n aanlyn-strokiesprent, Superputin, waar hy en Medwedef eers as superhelde en dan as aardmannetjies uitgebeeld word.<ref>[http://www.superputin.ru/ Superputin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160430062142/http://www.superputin.ru/ |date=30 April 2016 }} Amptelike webtuiste</ref> === Poetinismes === Poetin het al vorendag gekom met ’n groot aantal gewilde gesegdes, bekend as "poetinismes".<ref name=putinisms>[http://news.bbc.co.uk/hi/russian/russia/newsid_3535000/3535811.stm Путинизмы - "продуманный личный эпатаж"?] BBC {{ru}}</ref> Baie van hulle is vir die eerste keer gehoor tydens sy jaarlikse vraag-en-antwoord-konferensies, waar hy vrae beantwoord het van joernaliste en ander mense in die ateljee, asook van Russe regdeur die land wat inbel. Poetin is bekend vir sy skerp tong en antwoorde.<ref name="putinisms" /> Voorbeelde van sy gesegdes sluit in:<ref name=rian-putinisms>[http://ria.ru/politics/20080507/106744531.html 20 высказываний Путина, ставших афоризмами] RIAN</ref> [[Lêer:Vladimir Putin-6.jpg|duimnael|250px|Poetin wys tydens een van sy V&A-konferensies na iemand met sy "magsimbool".]] * ''Мочить в сортире'' – ''In die toilet smyt''. Een van die eerste "poetinismes" wat hy in September 1999 gebruik het toe hy belowe het om van terroriste ontslae te raak, waar hulle hulle ook al bevind, ook in die toilet.<ref name="rian-putinisms" /> In 2010 het hy ook belowe om terroriste "uit die bodem van ’n riool te pluk" (''выковырять со дна канализации'').<ref>[http://www.izvestia.ru/news/360123 Премьер-министр Владимир Путин: Их нужно выковырять со дна канализации] izvestia.ru</ref> * ''Она утонула'' – ''Dit het gesink''. Poetin se kort antwoord op ’n vraag van [[Larry King]] in September 2000 oor wat met die Russiese duikboot [[K-141 Koersk|Koersk]] gebeur het.<ref name="rian-putinisms" /> Hy is baie gekritiseer oor wat as ’n siniese antwoord beskryf is. Dit het gelei tot ’n nuwe soort grap: ’n kort, vanselfsprekende antwoord op enige vraag wat begin met "Wat het gebeur met . . . ?" * ''Пахал, как раб на галерах'' – ''Afgesloof soos ’n slaaf op ’n galei''. Dis hoe Poetin sy werk as Russiese president van 2000 tot 2008 beskryf het tydens ’n V&A-konferensie in Februarie 2008.<ref name="putinisms" /> Die gesegde het nie net gewild geword nie, dit het ook gelei tot die bynaam "Krap" vir Poetin op die internet – как раб (''kak rab'', "soos ’n slaaf") klink in Russies baie soos как краб (''kak krab'', "soos ’n krap"). * ''От мёртвого осла уши'' – ''Ore van ’n dooie donkie''. Volgens Poetin is dit wat [[Letland]] sou kry in plaas van die provinsie Pitalofski in Wes-Rusland waarop Letland aanspraak gemaak het in ’n geskil oor grondgebied. * ''Шакалить у иностранных посольств'' – ''Jakkalsstreke by buitelandse ambassades''. Poetin se mening oor die optrede van ’n sekere deel van die Russiese opposisie, wat volgens hom nie baie steun by die Russiese publiek het nie en dus geld en steun vra by buitelandse regerings.<ref>{{Verwys web |url=http://www.dw.de/dw/article/0,,2960021,00.html |titel=Путин: оппозиция "шакалит" у зарубежных фондов и правительств |webwerf=www.dw.de |besoekdatum=26 Oktober 2026}}</ref> * ''Как минимум государственный деятель должен иметь голову.'' – '' ’n Staatsleier moet eerder ’n kop hê''. Poetin se reaksie op [[Hillary Clinton]] se bewering dat Poetin nie ’n siel het nie. Hy het ook voorgestel dat buitelandse betrekkinge gebou word op die fundamentele belange van die onderskeie state eerder as op emosie.<ref name="rian-putinisms" /> * ''Всё выковыряли из носа и размазали по своим бумажкам.'' – ''Hulle het dit uit hul neuse gekrap en oor hul papier gesmeer.'' Dit was sy antwoord op ’n vraag op ’n nuuskonferensie in Februarie 2008 of hy die rykste man in Europa is, soos sekere koerante beweer, en dat as dit so is hy moet sê hoe hy sy geld gemaak het.<ref name=press_conference_feb_2008>[http://president.kremlin.ru/appears/2008/02/14/1327_type63380type82634_160108.shtml The President's annual press conference for the Russian and foreign media] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026141144/http://president.kremlin.ru/appears/2008/02/14/1327_type63380type82634_160108.shtml |date=26 Oktober 2008 }}, 14 Februarie 2008, Kremlin.ru</ref> * ''Ручку верните'' – ''Gee terug my pen''. Hy het dit gesê aan die nywerheid-oligarg Oleg Deripaska nadat hy Deripaska op 4 Junie 2009 gedwing het om ’n ooreenkoms met Poetin se pen te onderteken om ’n sosiaal-ekonomiese krisis op te los op die dorp Pikaljowo. Daar is daarna na Poetin se pen verwys as sy "magsimbool".<ref>{{Verwys web |url=http://www.dw3d.de/dw/article/0,,4324131,00.html |titel=Блогозрение: Волшебная ручка Путина |webwerf=www.dw3d.de |besoekdatum=26 Oktober 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Vladimir Putin|Wladimir Poetin}} * [https://web.archive.org/web/20030908005515/http://www.kremlin.ru/eng/ Amptelike webtuiste van die president van Rusland, in Engels] * [http://www.theatlantic.com/doc/200503/starobin The Accidental Autocrat], in ''The Atlantic Monthly'', Maart 2005 (kan subskripsie vereis) * [http://www.russianspy.org/category/vladimir-putin/ RussianSpy: Vladimir Putin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071216000415/http://www.russianspy.org/category/vladimir-putin/ |date=16 Desember 2007 }} * [http://www.fightingarts.com/content01/putin.html Putin and his judo activities] * [http://www.ft.com/cms/s/0/80e5e8a8-a81d-11dc-9485-0000779fd2ac.html?nclick_check=1 An apparatchik president? Why Russia expects Putin to stay on at Medvedev’s side] deur Neil Buckley en Catherine Belton, [[Financial Times]], 11 Desember 2007 * [http://wciom.com/ VCIOM in English] {{Leiers SuRu}} {{BRICS}} {{Huidige leiers van die G8}} {{Huidige leiers van die G20}} {{Huidige staatshoofde van die G20}}{{APEC-leiers}} {{Time-persone van die jaar}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Poetin, Wladimir}} [[Kategorie:Eerste Ministers van Rusland]] [[Kategorie:Presidente van Rusland]] [[Kategorie:Adjunk-premiers]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] i0qbktrc63c5mjvquikdhy9jme9p2oo Wikipedia:Voorbladartikel 4 10890 3372876 3360033 2026-11-15T20:33:32Z SpesBona 2720 + [[Vlag van Letland]] 3372876 wikitext text/x-wiki {| width="100%" style="border:solid 1px #479429;" cellspacing="0" cellpadding="10" |- | colspan="2" | <h2 style="font-size:16pt">Voorbladartikels: die beste van Wikipedia</h2> [[Lêer:Cscr-featured.svg|links|50px|]] Hier by die Afrikaanse Wikipedia poog ons om spogartikels voor te berei om op die voorblad te pryk. Hierdie artikels verteenwoordig van die beste skryfwerk en is vooraf gekies deur die gemeenskapslede. Dit beteken egter nie dat die artikels nie verder verbeter kan word nie, maar bloot dat dit al reeds meer aandag geniet het. Tans is daar '''{{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}''' artikels wat voorbladstatus behaal het, uit 'n totaal van {{NUMBEROFARTICLES}}. Dus verskyn een uit elke {{rondaf|{{#expr: {{NUMBEROFARTICLES:R}} / {{PAGESINCATEGORY:Voorbladartikels}}}} }} artikels op die onderstaande lys. Nomineer gerus potensiële artikels by [[Wikipedia:Kandidaatartikels vir voorblad|''Kandidaatartikels vir voorblad'']] of bespreek ander gebruikers se nominasies. <div align="center"><br /> <p style="font-variant: small-caps; text-align: center; font-size: 100%;">[[#Aardrykskunde|Aardrykskunde]] • [[#Biologie|Biologie]] • [[#Geskiedenis|Geskiedenis]] • [[#Kultuur en samelewing|Kultuur en samelewing]] • [[#Sport|Sport]] • [[#Taal- en letterkunde|Taal- en letterkunde]] • [[#Die Kunste|Die Kunste]] • [[#Sterrekunde en ruimtevaart|Sterrekunde en ruimtevaart]] • [[#Wetenskap en tegnologie|Wetenskap en tegnologie]]</p> </div> |- | colspan="2" | {| width="100%" |[[Lêer:Calendar-nl.png|30px]] | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Nuwe toevoegings === </div> |} |-valign="top" | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{CURRENTWEEK}} {{CURRENTYEAR}}}} | width="50%" | {{Wikipedia:Voorbladartikel week {{ #expr: {{CURRENTWEEK}} -1 }} {{CURRENTYEAR}}}} |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Purple geography icon.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geografie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Aardrykskunde === </div> |} [[Lêer:Satellite image of Japan in May 2003.jpg|100px|regs|Japan]] [[Aarde]] - [[Alabama]] - [[Alaska]] - [[Alexandrië]] - [[Alpe]] - [[Amsterdam]] - [[Andorra]] - [[Antarktika]] - [[Argentinië]] - [[Arktiese Oseaan]] - [[Arles]] - [[Armenië]] - [[Australië]] - [[Azerbeidjan]] - [[Belfast]] - [[België]] - [[Berg Athos]] - [[Berlyn]] - [[Bergen]] - [[Bernau bei Berlin]] - [[Bieszczady]] - [[Bloemfontein]] - [[Bordeaux]] - [[Botswana]] - [[Brandenburg]] - [[Brasilië]] - [[Bredasdorp]] - [[Bremen]] - [[Bretagne]] - [[Brussel]] - [[Buenos Aires]] - [[Bulgarye]] - [[Carcassonne]] - [[Chicago]] - [[Chili]] - [[Costa Rica]] - [[Darmstadt]] - [[Denemarke]] - [[Duitsland]] - [[Durban]] - [[Estland]] - [[Ethiopië]] - [[Faroëreilande]] - [[Finland]] - [[Frankfurt am Main]] - [[Frankryk]] - [[Frans-Guyana]] - [[Genua]] - [[Georgië]] - [[Glasgow]] - [[Gotenburg]] - [[Gqeberha]] - [[Hamburg]] - [[Harlem]] - [[Hawaii]] - [[Helsinki]] - [[Hesse]] - [[Republiek Ierland|Ierland]] - [[Iran]] - [[Istanboel]] - [[Italië]] - [[Japan]] - [[Johannesburg]] - [[Kaaimanseilande]] - [[Kaapse Plooigordel]] - [[Kaapstad]] - [[Kalifornië]] - [[Kaliningrad]] - [[Kambodja]] - [[Kamtsjatka-skiereiland]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Keulen]] - [[Kimberley]] - [[Krim]] - [[Krugerwildtuin]] - [[Leiden]] - [[Letland]] - [[Libië]] - [[Litaue]] - [[Londen]] - [[Los Angeles]] - [[Louisiana]] - [[Madagaskar]] - [[Malawi]] - [[Malta]] - [[Meksiko]] - [[Miami]] - [[Milwaukee]] - [[Moldowa]] - [[Monaco]] - [[Mont-Saint-Michel]] - [[Montreal]] - [[Montreux]] - [[Moskou]] - [[Namibië]] - [[Nederland]] - [[Nedersakse]] - [[Nieu-Seeland]] - [[Noord-Ierland]] - [[Noord-Masedonië]] - [[Noorweë]] - [[Normandië]] - [[Nyldelta]] - [[Oekraïne]] - [[Oostenryk]] - [[Paaseiland]] - [[Papoea-Nieu-Guinee]] - [[Parys]] - [[Perth]] - [[Pireneë]] - [[Pole]] - [[Portugal]] - [[Potsdam]] - [[Pretoria]] - [[Provence]] - [[Quebec]] - [[Republiek China]] - [[Réunion]] - [[Reykjavik]] - [[Riga]] - [[Rio de Janeiro]] - [[Roemenië]] - [[Rusland]] - [[Sachalin]] - [[São Paulo]] - [[Seegolf]] - [[Senegal]] - [[Shanghai]] - [[Siberië]] - [[Singapoer]] - [[Skerryvore]] - [[Skotland]] - [[Slowakye]] - [[Spanje]] - [[Straatsburg]] - [[Suid-Afrika]] - [[Suid-Korea]] - [[Svalbard]] - [[Swartwoud]] - [[Swede]] - [[Switserland]] - [[Sydney]] - [[Tafelberg]] - [[Tahiti]] - [[Thailand]] - [[Tirus]] - [[Tornado]] - [[Treviso]] - [[Tsjeggië]] - [[Tsoenami]] - [[Turyn]] - [[Uruguay]] - [[Valencia, Spanje|Valencia]] - [[Venesië]] - [[Verenigde Koninkryk]] - [[Verenigde State van Amerika]] - [[Vermont]] - [[Vilnius]] - [[Vulkaan]] - [[Waalse Gewes]] - [[Wallis]] - [[Warskou]] - [[Washington, D.C.]] - [[Wes-Australië]] - [[Windhoek]] - [[Ysland]] - [[Zambië]] - [[Zürich]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P history.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geskiedenis}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Geskiedenis === </div> |} [[Lêer:B-29s dropping bombs.jpg|100px|regs|Bomwerpers oor Japan tydens die Tweede Wêreldoorlog]] [[2de eeu v.C.]] - [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]] - [[Akkadiese Ryk]] - [[Alcatraz-gevangenis]] - [[Amerikaanse Rewolusie]] - [[Andries Pretorius]] - [[Anne Frank]] - [[Antieke Egipte]] - [[Antieke Hawaii]] - [[Apartheid]] - [[Asjantiryk]] - [[Assirië]] - [[Berlynse Lugbrug]] - [[Bloedlaster]] - [[Boeing B-17 Flying Fortress]] - [[Boerekrygsgevangenes]] - [[Centurion (tenk)|Centurion]] - [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]] - [[Charles III van die Verenigde Koninkryk]] - [[Choefoe]] - [[Cicero]] - [[Cité de Carcassonne]] - [[Cleopatra VII]] - [[Consolidated B-24 Liberator]] - [[Djengis Khan]] - [[Dodetempel van Hatsjepsoet]] - [[Dooie See-rolle]] - [[Duitse Demokratiese Republiek]] - [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk]] - [[Etruskers]] - [[Fenisië]] - [[Francis William Reitz]] - [[Fritz Joubert Duquesne]] - [[Gallië]] - [[George V van die Verenigde Koninkryk]] - [[Geskiedenis van Spanje]] - [[Goelag]] - [[Groot Sfinks van Giza]] - [[Groot Trek]] - [[Grootvorstedom Moskou]] - [[Heinz Guderian]] - [[Helios]] - [[Hetiete]] - [[Homeros]] - [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] - [[Indusvalleibeskawing]] - [[Iwan die Verskriklike]] - [[Jan Christian Smuts]] - [[Jesus van Nasaret]] - [[Johanna van Arkel]] - [[Jura]] - [[Kanaän]] - [[Kathaar]] - [[Khmer-ryk]] - [[Kiëf-Roes]] - [[Koningin Camilla van die Verenigde Koninkryk]] - [[Koninkryk Aksoem]] - [[Koninkryk Juda]] - [[Kosakke]] - [[Koue Oorlog]] - [[Koesj]] - [[Kruistog]] - [[Kulturele Rewolusie]] - [[Kwartêre Ystydperk]] - [[Legendariese Sweedse konings]] - [[Li Bai]] - [[Memphis (Egipte)|Memphis]] - [[Josef Mengele]] - [[Mesopotamië]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Militêre geskiedenis van Suid-Afrika]] - [[Mongoolse Ryk]] - [[Bernard Montgomery]] - [[Moord op die Romanofs]] - [[Adriaan Moorrees]] - [[Namibiese volksmoord 1904-1908]] - [[Fridtjof Nansen]] - [[Natalse Regeringspoorweë]] - [[Neanderdaller]] - [[Nebukadnesar II]] - [[Neolitiese Omwenteling]] - [[Nikolaas II van Rusland]] - [[Nineve]] - [[Nyabêla]] - [[Operasie Entebbe]] - [[Opstand in die Warskou-ghetto]] - [[Paleolitikum]] - [[Palmyra]] - [[Partiese Ryk]] - [[Perikles]] - [[Pieter I van Rusland]] - [[Pitia]] - [[Plinius die ouere]] - [[Pous Pius IX]] - [[Pous Silvester II]] - [[Ramses II]] - [[Rosettasteen]] - [[Russies-Japannese Oorlog]] - [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie 1917]] - [[Sargon van Akkad]] - [[William Philip Schreiner]] - [[Seerowery]] - [[Sesdaagse Oorlog]] - [[Sherman Firefly]] - [[Slag van Magersfontein]] - [[Slag van Stalingrad]] - [[Sowjetunie]] - [[Hendrik Spoorbek]] - [[Stonewall-onluste]] - [[Hans Strijdom]] - [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]] - [[Suid-Afrikaanse Lugmag]] - [[Helen Suzman]] - [[Terracottaleër]] - [[Tiger I-tenk]] - [[Tiglat-Pileser III]] - [[Toetankamen]] - [[Trojaanse Oorlog]] - [[Tweede Wêreldoorlog]] - [[USS Constitution]] - [[USS Franklin (CV-13)]] - [[USS Maryland (BB-46)]] - [[Vallei van die Konings]] - [[Victoria van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlad Dracula]] - [[Voorlaaier (geweer)|Voorlaaier]] - [[Wêreldgeskiedenis]] - [[Winteroorlog]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P culture.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kultuur}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Kultuur en samelewing === </div> |} [[Lêer:Red Wine Glass.jpg|100px|regs|'n Glas rooiwyn]] [[3D-rolprent]] - [[Afrikaanse kerkbou in die Karoo]] - [[Alter Bridge]] - [[Androginie]] - [[Antinoös]] - [[Hennie Aucamp]] - [[Chris Barnard (skrywer)|Chris Barnard]] - [[Barnsteen]] - [[Simone de Beauvoir]] - [[Bewussyn]] - [[Christiaan Frederik Beyers]] - [[Boeddhisme]] - [[Borsjt]] - [[Breyten Breytenbach]] - [[André P. Brink]] - [[Ted Bundy]] - [[Byeboerdery]] - [[Petrus Coetzee]] - [[Cristina Fernández de Kirchner]] - [[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek]] - [[Anna Delvey]] - [[Joachim Nikolaus von Dessin]] - [[Marie Koopmans-de Wet]] - [[Reza de Wet]] - [[Die Transvaler]] - [[Die Vaderland]] - [[Egiptiese mitologie]] - [[Ekonomie van Suid-Afrika]] - [[Eleusiniese misterieë]] - [[Fietsryrewolusie]] - [[Frans Engelenburg]] - [[Ganesja]] - [[Geestesteuring]] - [[Gereformeerde kerk Humpata]] - [[Geskiedenis van erotiese afbeeldings]] - [[Groot Markplein van Brussel]] - [[Hadj]] - [[Carl Otto Hager]] - [[Charlton Heston]] - [[Hiernamaals]] - [[Hindoeïsme]] - [[Adriaan Hofmeyr]] - [[Jan Hendrik Hofmeyr (predikant)|Jan Hendrik Hofmeyr]] - [[Jannie Hofmeyr]] - [[Anthony Hopkins]] - [[Interseks]] - [[Islamitiese seksualiteitswette]] - [[Jode in Suid-Afrika]] - [[Ingrid Jonker]] - [[Elsa Joubert]] - [[Kaas]] - [[Kleurlingstemregvraagstuk]] - [[Uys Krige]] - [[Kruiskleding]] - [[C. Louis Leipoldt]] - [[Etienne Leroux]] - [[N.P. van Wyk Louw]] - [[Mabel Malherbe]] - [[Charles Manson]] - [[Maori-kultuur]] - [[Eugène Marais]] - [[Johannes Meintjes]] - [[Georges Méliès]] - [[Middeleeuse kookkuns]] - [[Andrew Murray]] - [[Nederduits (skoolvak)]] - [[NG gemeente Fordsburg]] - [[NG gemeente Rondebosch]] - [[Oktoberfest]] - [[Oosters-Ortodokse Kerk]] - [[D.J. Opperman]] - [[Ougelowiges]] - [[Outisme]] - [[Paryse Metro]] - [[Pasta]] - [[Édith Piaf]] - [[Plafon van die Sixtynse kapel]] - [[Wladimir Poetin]] - [[Posseël]] - [[Dirk Postma]] - [[Ptolemeus]] - [[Jan Rabie]] - [[Reinheitsgebot]] - [[Rooiplein]] - [[P.D. Rossouw]] - [[Maria Elizabeth Rothmann]] - [[Jean-Jacques Rousseau]] - [[SACS]] - [[Satan]] - [[Arnold Schoenberg]] - [[Seks]] - [[Seksualiteit in antieke Rome]] - [[Seksuele oriëntasie]] - [[Sider]] - [[Sisiliaanse Mafia]] - [[Slawiese mitologie]] - [[Dan Sleigh]] - [[Sodiakmoordenaar]] - [[Speelkaart]] - [[Meryl Streep]] - [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies: 2003-]] - [[Swabies-Alemanniese Karnaval]] - [[Swastika]] - [[Tarotwaarsêery‎]] - [[Tatoeëermerk]] - [[Elizabeth Taylor]] - [[Anton Tsjechof]] - [[Herman van Broekhuizen]] - [[Verenigde Party]] - [[Vermaak]] - [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Griekeland]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Letland]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] - [[Mary Walker]] - [[Webjoernaal]] - [[Westerse filosofie]] - [[Wyn]] - [[Wysheid]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P sport.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Sport}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sport === </div> |} [[Lêer:Rugby tackle cropped.jpg|100px|regs|'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër]] [[Afghaanse nasionale krieketspan]] - [[All Blacks]] - [[Fernando Alonso]] - [[Argentynse nasionale rugbyspan]] - [[Australiese nasionale krieketspan]] - [[Belgiese nasionale rugbyspan]] - [[Bengaalse nasionale krieketspan]] - [[Bermudaanse nasionale krieketspan]] - [[Brasiliaanse nasionale rugbyspan]] - [[Britse en Ierse Leeus]] - [[Jenson Button]] - [[Chileense nasionale rugbyspan]] - [[David Coulthard]] - [[Duitse nasionale krieketspan]] - [[Duitse nasionale rugbyspan]] - [[Engelse nasionale krieketspan]] - [[Engelse nasionale rugbyspan]] - [[Roger Federer]] - [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Franse nasionale rugbyspan]] - [[Pierre Gasly]] - [[Georgiese nasionale rugbyspan]] - [[Lewis Hamilton]] - [[Hongkongse nasionale krieketspan]] - [[Hongkongse nasionale rugbyspan]] - [[Ierse nasionale krieketspan]] - [[Ierse nasionale rugbyspan]] - [[Indiese nasionale krieketspan]] - [[Italiaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ivoriaanse nasionale rugbyspan]] - [[Japannese nasionale rugbyspan]] - [[Kampioenetrofee 2025]] - [[Kanadese nasionale krieketspan]] - [[Kanadese nasionale rugbyspan]] - [[Keniaanse nasionale krieketspan]] - [[Keniaanse nasionale rugbyspan]] - [[Koreaanse nasionale rugbyspan]] - [[Krieket]] - [[Krieketwêreldbeker 2003]] - [[Krieketwêreldbeker 2007]] - [[Krieketwêreldbeker 2011]] - [[Krieketwêreldbeker 2015]] - [[Krieketwêreldbeker 2019]] - [[Krieketwêreldbeker 2023]] - [[Niki Lauda]] - [[Namibiese nasionale krieketspan]] - [[Namibiese nasionale rugbyspan]] - [[Nederlandse nasionale krieketspan]] - [[Nederlandse nasionale rugbyspan]] - [[Nepalese nasionale krieketspan]] - [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan]] - [[Lando Norris]] - [[Olimpiese Somerspele 2008]] - [[Olimpiese Somerspele 2012]] - [[Omaanse nasionale krieketspan]] - [[Pakistanse nasionale krieketspan]] - [[Papoea-Nieu-Guinese nasionale krieketspan]] - [[Paralimpiese Somerspele 2008]] - [[Nelson Piquet]] - [[Portugese nasionale rugbyspan]] - [[Proteas]] - [[Roemeense nasionale rugbyspan]] - [[Rugby]] - [[Rugbywêreldbeker 2003]] - [[Rugbywêreldbeker 2007]] - [[Rugbywêreldbeker 2011]] - [[Rugbywêreldbeker 2015]] - [[Rugbywêreldbeker 2019]] - [[Rugbywêreldbeker 2023]] - [[George Russell]] - [[Samoaanse nasionale rugbyspan]] - [[Skaak]] - [[Skotse nasionale krieketspan]] - [[Skotse nasionale rugbyspan]] - [[Spaanse nasionale rugbyspan]] - [[Springbokke]] - [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]] - [[T20I-wêreldbeker 2016]] - [[T20I-wêreldbeker 2021]] - [[T20I-wêreldbeker 2022]] - [[T20I-wêreldbeker 2024]] - [[Tafeltennis]] - [[Tongaanse nasionale rugbyspan]] - [[Ugandese nasionale krieketspan]] - [[Uruguaanse nasionale rugbyspan]] - [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale krieketspan]] - [[Verenigde State se nasionale rugbyspan]] - [[Wallabies]] - [[Walliese nasionale rugbyspan]] - [[Wes-Indiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale krieketspan]] - [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan]] {| width="100%" | {{klik|Afbeelding=P biology.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Biologie}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Biologie === </div> |} [[Lêer:Hippopotame 0003.jpg|100px|regs|Seekoei]] [[Afrika-rotsluislang]] - [[Berghaan]] - [[Blouwalvis]] - [[Bonobo]] - [[Buffel]] - [[Diabetes]] - [[Dier]] - [[Dinosourus]] - [[Fotosintese]] - [[Gewone luislang]] - [[Gordeldier]] - [[Hidroponika]] - [[Homo erectus]] - [[Homo ergaster]] - [[Jagluiperd]] - [[Javaanse tier]] - [[Kaapse luiperd]] - [[Kambriese ontploffing]] - [[Kat]] - [[Koraal]] - [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] - [[Leeu]] - [[Lewensiklus van die tier]] - [[Mens]] - [[Menslike evolusie]] - [[Mos]] - [[Oorsprong van voëls]] - [[Pikkewyn]] - [[Plesiosauria]] - [[Poema]] - [[Pterosauria]] - [[Pylsterteend]] - [[Rot]] - [[Saffraan]] - [[Seekoei]] - [[Sekretarisvoël]] - [[Senuweestelsel]] - [[Sesam]] - [[Slaap]] - [[Swangerskap]] - [[Tierluislang]] - [[Velociraptor]] - [[Veroudering]] - [[Wolf]] - [[Ysbeer]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P linguistics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Taal}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Taal- en letterkunde === </div> |} [[Lêer:Betws y coed.jpg|100px|regs|Padteken in Wallies]] [[Afrikaans]] - [[Fins]] - [[Frans]] - [[Hamlet]] - [[Henry James]] - [[Inferno (Dante)]] - [[Italiaans]] - [[Mabel Jansen]] - [[Adam Mickiewicz]] - [[Misdaad en Straf]] - [[Nederlands]] - [[William Shakespeare]] - [[Sweeds]] - [[Taal]] - [[Verskille tussen Afrikaans en Nederlands]] - [[Wallies]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P art.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Kuns}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Die Kunste === </div> |} [[Lêer:Little nemo the walking bed.jpg|100px|regs|'n Strokiesverhaal]] [[Ingmar Bergman]] - [[Bucchero]] - [[Samuel Cronwright]] - [[Salvador Dalí]] - [[Marlene Dietrich]] - [[documenta]] - [[Mia Farrow]] - [[Frankenstein]] - [[Paul Gauguin]] - [[Katedraal van Petrus en Paulus]] - [[Katedraal van Vilnius]] - [[Klooster]] - [[Krugerstandbeeld]] - [[Kuns]] - [[Leonardo da Vinci]] - [[Modernisme]] - [[Marita Napier]] - [[Oscar Niemeyer]] - [[Jacobus Hendrik Pierneef]] - [[Johan de Ridder]] - [[Leni Riefenstahl]] - [[Auguste Rodin]] - [[Jack Sparrow]] - [[Steven Spielberg]] - [[Staafkerk van Borgund]] - [[Sosialistiese realisme]] - [[Spider-Man]] - [[Strokiesverhaal]] - [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] - [[Topkapi-paleis]] - [[Tuin van Wellus]] - [[Rembrandt van Rijn]] - [[Leonore Veenemans]] - [[Andy Warhol]] - [[Wat Phra Kaew]] |-valign="top" | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=Q space.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Geesteswetenskappe}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Sterrekunde en ruimtevaart === </div> |} [[Lêer:Saturn (planet) large.jpg|100px|regs|Saturnus]] [[101955 Benoe]] - [[Aarde]] - [[Alpha Centauri]] - [[Andromeda-sterrestelsel]] - [[Apollo 8]] - [[Apollo 13]] - [[Asteroïde]] - [[Betelgeuse]] - [[Buiteaardse lewe]] - [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] - [[Driehoeksterrestelsel]] - [[Dwergplaneet]] - [[Europese Suidelike Sterrewag]] - [[Geostasionêre wentelbaan]] - [[Heliosfeer]] - [[H II-gebied]] - [[Hubble-ruimteteleskoop]] - [[Iapetos (maan)|Iapetos]] - [[James Webb-ruimteteleskoop]] - [[Jupiter]] - [[Komeet]] - [[Kuipergordel]] - [[Maan]] - [[Maanlanding]] - [[Mariner 4]] - [[Mars]] - [[Melkweg]] - [[Mercurius]] - [[Meteoriet]] - [[Neptunus]] - [[Opsporing van eksoplanete]] - [[Pioneer 11]] - [[Planetêre bewoonbaarheid]] - [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]] - [[Pluto]] - [[Proxima Centauri]] - [[Reusebotsingshipotese]] - [[Ruimtebotsing]] - [[Sagittarius A*]] - [[Saturnus]] - [[Son]] - [[Sonnestelsel]] - [[Ster]] - [[Sterrestelsel]] - [[Titaan (maan)|Titaan]] - [[Triton (maan)|Triton]] - [[Uranus]] - [[Uranus se ringe]] - [[Venus]] - [[Veranderlike ster]] - [[Waarneembare heelal]] - [[Waterdraer (sterrebeeld)|Waterdraer]] | {| width="100%" |{{klik|Afbeelding=P physics.svg|Grootte=60px|Link=Kategorie:Wetenskap}} | width="100%"|<div style="border-bottom: solid 2px #479429;"><br /> === Wetenskap en tegnologie === </div> |} [[Lêer:Wankel-1.jpg|100px|regs|Wankelenjin]] [[Aardverwarming]] - [[Airbus A380]] - [[Anonymous (kollektief)]] - [[Apple Inc.]] - [[Binnebrandenjin]] - [[Charlotte Douglas Internasionale Lughawe]] - [[Concorde]] - [[Delta Air Lines]] - [[Differensiaalrekening]] - [[Doebai Internasionale Lughawe]] - [[Elementêre deeltjie]] - [[Galileo Galilei]] - [[Gemenedrukbuisbrandstofinspuiting]] - [[Geskiedenis van die Aarde]] - [[Glas]] - [[Maria Goeppert-Mayer]] - [[Goud]] - [[Hardeskyf]] - [[Hernubare energie]] - [[Infrarooi]] - [[Ivy Mike- kerntoets]] - [[Jaar]] - [[Kalium]] - [[Kamera]] - [[Karoo-supergroep]] - [[Kunsmatige algemene intelligensie]] - [[Laser]] - [[Manhattan-projek]] - [[Miami Internasionale Lughawe]] - [[Newark Liberty Internasionale Lughawe]] - [[Parasetamol]] - [[Patent]] - [[Pi]] - [[Poolkoördinatestelsel]] - [[Portland Internasionale Lughawe]] - [[Qantas]] - [[James Randi]] - [[San Francisco Internasionale Lughawe]] - [[Ignaz Semmelweis]] - [[TGV]] - [[Tegnesium]] - [[Edward Teller]] - [[Tempelhof-lughawe]] - [[Toekoms van die Aarde]] - [[Turboskroef]] - [[Uraan]] - [[Virgin Australia]] - [[Wankelenjin]] - [[Waterstof]] - [[Wright-broers]] - [[Yster]] |- | colspan="2" | |} __NOTOC____NOEDITSECTION__ <center>[[Wikipedia:Voorbladartikels 2005|Voorbladartikels 2005]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2006|Voorbladartikels 2006]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2007|Voorbladartikels 2007]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2008|Voorbladartikels 2008]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2009|Voorbladartikels 2009]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2010|Voorbladartikels 2010]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2011|Voorbladartikels 2011]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2012|Voorbladartikels 2012]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2013|Voorbladartikels 2013]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2014|Voorbladartikels 2014]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2015|Voorbladartikels 2015]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2016|Voorbladartikels 2016]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2017|Voorbladartikels 2017]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2018|Voorbladartikels 2018]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2019|Voorbladartikels 2019]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2020|Voorbladartikels 2020]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2021|Voorbladartikels 2021]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2022|Voorbladartikels 2022]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2023|Voorbladartikels 2023]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2024|Voorbladartikels 2024]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2025|Voorbladartikels 2025]] • [[Wikipedia:Voorbladartikels 2026|Voorbladartikels 2026]]</center> <br /> <hr> <br /> Indien die voorblad nie verfris word met die nuwe week se artikel nie, of indien die geskiedkundige herdenkings steeds die vorige dag se inskrywings vertoon, kan u gerus [{{SERVER}}{{localurl:Tuisblad|action=purge}} hier] klik sodat dit verfris word. [[Kategorie:Voorblad]] rft7qkav989dwra3u5wz00ero8z6kvv Wikipedia:Uitgesoekte herdenkings/16 November 4 10970 3373109 1607828 2026-11-16T10:00:51Z SpesBona 2720 skakels aangepas 3373109 wikitext text/x-wiki <!-- Only uncomment ONE image at a time [[Lêer:LouisRiel.jpeg|100px|Louis Riel]] [[Lêer:Pizarro tomb.jpg|80px|Pizarro's tomb, Lima]] [[Lêer:Atahualpa seizure.jpg|100px|Atahualpa, last Inca emperor]] * [[1532]] – [[Francisco Pizarro]] en sy manne vang [[Inka Ryk|Inka]] keiser '''[[Atahualpa]]''' en sy adellikes. * [[1885]] – [[Kanada|Kanadese]] rebelle leier van die [[Métis volk|Métis]] en "Vader van [[Manitoba]]", '''[[Louis Riel]]''', word [[doodstraf|tereggestel]] op aanklag van hoogverraad. [[Lêer:Atahualpa seizure.jpg|duimnael|regs|125px|Atahualpa, laaste Inka keiser]] * [[1940]] – Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] bombardeer die Britse Koninklike Lugmag [[Hamburg]] in Operasie Gomorra as 'n vergelding vir die [[Nazi Duitsland|Duitse]] aanvalle op [[Coventry]]. * [[2001]] – Die eerste [[Harry Potter]]-film, ''Harry Potter and the Philosopher's Stone'', word vrygestel en word die tweede grootste film in terme van omset in die wêreld ooit. --> '''[[16 November]]''': [[Lêer:Kittinger-jump.jpg|border|regs|100px|Toets 3 van die Excelsior-projek]] * [[1855]] – Op inisiatief van [[Marthinus Wessel Pretorius]] word die dorp [[Pretoria]] amptelik gestig. * [[1940]] – [[Tweede Wêreldoorlog]]: Die Britse lugmag bombardeer [[Hamburg]] uit vergelding vir die [[Nazi-Duitsland|Duitse]] aanvalle op [[Coventry]]. * [[1945]] – Stigting van die [[Unesco]] deur 37 lande in [[Londen]]. * [[1959]] – Tydens die eerste toets van die '''[[Excelsior-projek]]''' spring [[Joseph Kittinger]] op 'n hoogte van 23&nbsp;300&nbsp;m uit 'n gondel. * [[2002]] – Die eerste uitbraak van [[ernstige akute respiratoriese sindroom]] ([[Engels]]: ''SARS'') in die [[Guangdong]]-provinsie van die [[Volksrepubliek China]]. n6om8ecsqhhzzk7vyduvomr0u3z71cy Antarktiese pêrelkruid 0 14037 3372888 3062719 2026-11-15T21:10:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372888 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Antarktiese pêrelkruid | beeld = | takson = Colobanthus quitensis | outeur = ([[Carl Sigismund Kunth|Kunth]]) [[Friedrich Gottlieb Bartling|Bartl.]], (1831) <ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:152837-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260922200933/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:152837-1 |argiefdatum=22 September 2026 |besoekdatum=26 Julie 2026 |url-status=dead}}</ref> | sinonieme = }} '''Antarktiese pêrelkruid''' (''Colobanthus quitensis''), is een van die min blomplante wat in die [[Antarktika|Antarktiese]] gebied aangetref word. Dit kom voor op die kontinentale rand sowel as die suid-[[Orkneyeilande]] en die [[Suid-Shetlandeilande]]. Antarktiese pêrelkruid het 'n kussingagtige groeiwyse. Dit lyk amper [[mos]]agtig met wit blomme. Dit bereik 'n hoogte van omtrent 5&nbsp;cm (2 duim). Die Antarktiese pêrelkruid en [[Antarktiese smele]] verskil van ander plante in die opsig dat hulle 'n baie eenvormige [[flavonoïed]]bedekking het wat as 'n sonskerm teen Ultra-Violetstraling dien.<ref>ASU Antarctic research, ''Green Sunscreen'' [http://researchmag.asu.edu/articles/green.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060205012823/http://researchmag.asu.edu/articles/green.html |date= 5 Februarie 2006 }}. Besoek op 16 April 2006.</ref> As gevolg van 'n onlangse opwaartse neiging in gemiddelde [[temperatuur]] ontkiem meer saad wat groot getalle saailinge en plante meebring. Die neiging word toegeskryf aan [[globale verhitting]]. Verslae dui 'n vyfvoudige vermeerdering in die plante aan wat hulle gebied verder suid uitgebrei het en groter oppervlaktes dek waar ook al hulle aangetref word. Die [[spesie]] kom verder suid as 56 grade S voor. == Galery == <gallery> Antarctic Pearlwort.jpg Colobanthus quitensis (H.B.K.) Bart (Caryophyllaceae) (39733512750).jpg Colobanthus quitensis kz01.jpg Colobanthus-quitensis-parnikoza-2014-1.jpg Deschampsia antarctica and Colobanthus quitensis.jpg Перлинниця антарктична, або колобанус антарктичний чи колобантус Кіто (Colobanthus quitensis (Kunth) Bartl.).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Antarktiese smele]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.climatehotmap.org/photos/photoevent117.html Climatehotmap.org inskrywing oor Antarktiese pêrelkruid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050926225500/http://www.climatehotmap.org/photos/photoevent117.html |date=26 September 2005 }} * [http://www.kennislink.nl/web/show?id=87413 kennislink.nl – Antarktiese flora en fauna] * [http://www.antarctica.ac.uk/About_Antarctica/Wildlife/Plants/ British Antarctic Survey – Terrestrial Plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051225213602/http://www.antarctica.ac.uk/About_Antarctica/Wildlife/Plants/ |date=25 Desember 2005 }} {{Taksonbalk}} {{DEFAULTSORT:Antarktiese perelkruid}} [[Kategorie:Antarktika]] [[Kategorie:Blomme]] [[Kategorie:Plante wat in 1823 beskryf is]] 9acl2adtw06ef65lgbtzfl8y9t2qqdm Belydenis van Belhar 0 17224 3372933 3360613 2026-11-16T01:08:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372933 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Christelike geloofsbelydenis van 1982 uit Suid-Afrika}} [[Lêer:Allan Boesak (1986).jpg|duimnael|[[Allan Boesak]] in 1986, een van die opstellers van die belydenis]] Die '''Belharbelydenis''' is 'n [[Christendom|Christelike]] geloofsdokument wat oorspronklik in [[Afrikaans]] geskryf is en deur die sinode van die [[Nederduitse Gereformeerde Sendingkerk]] (NGSK) in [[Suid-Afrika]] in [[1986]] as geloofsbelydenis aangeneem is. Die teks verwerp rasseskeiding as sonde en stel kerklike eenheid, versoening en geregtigheid daarteenoor. Die belydenis is vernoem na [[Belhar]], 'n voorstad van [[Bellville]] buite [[Kaapstad]], waar dit in [[1982]] opgestel is. Dit het in 1994 een van die geloofsdokumente van die [[Verenigende Gereformeerde Kerk in Suider-Afrika]] (VGKSA) geword en is sedertdien ook deur gereformeerde kerke buite Suid-Afrika aanvaar, maar dit het die hereniging van die familie van Nederduitse Gereformeerde Kerke jare lank bemoeilik. == Agtergrond == In Augustus 1982 het die algemene vergadering van die [[Wêreldgemeenskap van Gereformeerde Kerke|Wêreldbond van Gereformeerde Kerke]] in die Kanadese stad [[Ottawa]] die Suid-Afrikaanse teoloog [[Allan Boesak]] tot president verkies. Dieselfde vergadering het die apartheidsvraagstuk tot 'n belydenisvraag verklaar en die lidmaatskap van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] in Suid-Afrika (NGKSA) opgeskort totdat dié kerk hom ondubbelsinnig teen [[apartheid]] sou uitspreek. Die NGKSA het eintlik die beginsel gehuldig dat wit, bruin en swart Christene op grond van die Skrif in gesamentlike gemeentes hoort, maar weens die "swakheid" van sommige kerklede is daardie gesamentlike kerkwese na 'n onbepaalde toekoms uitgestel en is 'n stelsel van rasgeskeie, maar belydenisgelyke kerke in die plek daarvan gevestig.<ref name="Hofheinz">{{Cite book |last1=Hofheinz |first1=Marco |last2=Meyer zu Hörste-Bührer |first2=Raphaela J. |last3=Van Oorschot |first3=Frederike |title=Reformiertes Bekennen Heute. Bekenntnistexte der Gegenwart von Belhar bis Kappel |publisher=Neukirchener Verlag |location=Neukirchen-Vluyn |year=2015 |language=de}}</ref>{{rp|19}} Die algemene sinode van die NGSK, binne die apartheidstelsel hoofsaaklik 'n kerk vir [[bruin mense]], het in Oktober 1982 in Belhar vergader.<ref name="Hofheinz" />{{rp|18}} Die Belharbelydenis is daar deur 'n kommissie van die sinode opgestel. Lede van die kommissie was o.a. dr. Boesak, prof. [[Dirkie Smit]], prof. Jaap Durand en ds. Gustav Bam. Boesak, Smit en Dan Cloete het hulle as 'n belydende kring beskou wat hom tot die Barmen-belydenissinode van 1934 en die Barmen-verklaring verbonde gevoel het, en die konsepteks wat hulle voorgelê het, het hom op 'n vergelykbare manier teenoor die apartheidsbeleid afgegrens as wat Barmen teenoor die nasionaal-sosialistiese staat gedoen het. Die konsep is deur prof. Smit op skrif gestel, vandaar die wanopvatting dat hy die outeur van die belydenis is. Daar was in hierdie vergadering ook besware teen die opstel van die belydenis, en daarom is besluit om die belydenis eers tot en met die volgende sinodesitting (1986) aan gemeentes bekend te maak en te verduidelik. Ná vier jaar se bespreking in die gemeentes is die konsepbelydenis in 1986 as belydenisskrif aanvaar.<ref name="Plasger">{{Cite book |last1=Plasger |first1=Georg |last2=Freudenberg |first2=Matthias |title=Reformierte Bekenntnisschriften: eine Auswahl von den Anfängen bis zur Gegenwart |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |location=Göttingen |year=2005 |pages=267-268 |language=de}}</ref> == Inhoud == Die Belharbelydenis bestaan uit vyf artikels, waarvan artikels 2-4 die kern vorm. Dit handel oor eenheid, versoening en geregtigheid. In elk van dié drie artikels volg op die belydenis van wat positief geglo word 'n verwerping van die valse leer:<ref name="Hofheinz" />{{rp|20-21}} # Die belydenis verstaan die kerk ([[ekklesiologie]]) in die gereformeerde tradisie, met formulerings wat aan klassieke tekste soos die [[Nederlandse Geloofsbelydenis]] en die [[Heidelbergse Kategismus]] herinner. # Kerklike eenheid is sowel gawe as opdrag, en dit moet sigbaar word.<ref>{{Cite web |url=http://www.rca.org/Page.aspx?pid=4077 |title=Belhar Confession: Summary of Its Church-Wide Study |website=rca.org |access-date=2 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716233444/https://www.rca.org/Page.aspx?pid=4077 |archive-date=16 Julie 2012 |url-status=dead |language=en}}</ref> # Rasseskeiding stel die versoening wat deur [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]] bewerk is, in die gedrang, omdat dit die Christelike getuienis verswak. Individuele, rasse- en maatskaplike skeiding is sonde, en elke vorm daarvan lei tot vyandskap en haat. # God is op 'n besondere manier 'n God van die armes en die verdruktes, en daarom word die kerk geroep om teen onreg op te tree en om mense in enige vorm van lyding by te staan. # Die kerk is aan Jesus Christus gehoorsaam wanneer sy haar geloof ook teen staatsweerstand bely. Die belydenis bevat die geloofskreet van gelowiges uit 'n tyd van groot krisis en beproewing in die Suider-Afrikaanse samelewing. Dit is saam met 'n begeleidende brief versprei, en die twee behoort eintlik sáám gelees te word, hoewel die belydenis dikwels op sy eie versprei word. == Kerkeenheid == Die belydenis was 'n direkte oorsaak van die vereniging van drie sinodes van die familie van Nederduitse Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika in 1994, naamlik die [[Nederduitse Gereformeerde Sendingkerk]] (NGSK), die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk in Afrika]] (NGKA) en die Evangelies Gereformeerde Kerk in Namibië (EGKA). Die nuwe denominasie, die [[Verenigende Gereformeerde Kerk in Suider-Afrika]] (VGKSA), het die Belharbelydenis as een van sy amptelike geloofsdokumente aangeneem.<ref name="Plasger" /> Die politieke en ekumeniese omstandighede waarbinne die belydenis opgestel is, veroorsaak dat daar sterk positiewe sowel as negatiewe emosies rondom hierdie belydenis bestaan. Dit het die herenigingsproses tussen die lede van die familie van NG Kerke in Suid-Afrika en [[Namibië]] dikwels gestrem. Die VGKSA het dit as een van sy vereistes vir eenheid met die NGKSA gestel dat die NGKSA die Belharbelydenis as 'n amptelike geloofsdokument aanvaar wat deur al sy lede aanvaar moet word. Een kompromis wat deur die NGKSA voorgestel is, is dat huidige lede van die NGKSA nie die belydenis hoef aan te neem nie, maar dat enige nuwe lede dit wel sou moes aanneem. Daardie vereiste het later verval, sodat net logistieke struikelblokke vir volledige kerkeenheid tussen die genoemde drie kerke oorgebly het. === Die NGKSA se posisie === Die NGKSA se posisie oor die Belharbelydenis het oor die jare heelwat verander. Aanvanklik het die NGKSA die belydenis as politieke dokument of as standpunt van sogenaamde [[bevrydingsteologie]] totaal verwerp. Later het die NGKSA bevestig dat die inhoud van die belydenis waar is, mits verwysings in die belydenis na "die armes" beskou word as verwysings na individuele mense met min besittings en nie na 'n sekere groep mense of 'n sekere etniese groep nie. Nog later het die NGKSA die belydenis geheel en al as waarheid aanvaar, maar dit tog nie as amptelike geloofsdokument goedgekeur nie. Soos apartheid polities afgetakel is, is die Belharbelydenis ook positiewer beoordeel, en in 2011 het die NGKSA 'n beraadslagingsproses begin om die belydenis as 'n eie belydenisskrif te bekragtig.<ref>{{Cite web |url=https://www.reformiert.de/weisse-kirche-uebernimmt-belhar.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20261011025712/https://www.reformiert.de/weisse-kirche-uebernimmt-belhar.html |archive-date=11 Oktober 2026 |url-status=live |title=Synode der weißen reformierten Kirche übernimmt Bekenntnis von Belhar |website=reformiert-online |language=de}}</ref> Teen 2015 was die bekragtiging nog nie afgehandel nie, terwyl ander kerke uit die wêreldwye gereformeerde kerkfamilie die teks van Belhar reeds onder hul belydenisskrifte gereken het.<ref name="Hofheinz" />{{rp|21}} 'n Amptelike opname in die NGKSA het in 2007 aangetoon dat hoewel 68% van predikante ten gunste van kerkeenheid met die VGKSA is, slegs 48% van hulle bereid is om die Belharbelydenis as amptelike belydenisskrif te aanvaar. In 2004 was 52% bereid om dit te aanvaar.<ref>Net 48% van leraars wil Belhar aanvaar, JOHANNES DE VILLIERS, http://www.dieburger.com/Stories/News/15.0.3213042199.aspx</ref> == Aanvaarding buite Suid-Afrika == Benewens die VGKSA het die Verenigde Protestantse Kerk in [[België]] die Belharbelydenis in 1998 aanvaar.<ref>{{Cite web |url=http://vpkb.be/site/terminologie/ |title=Verenigde Protestantse Kerk in België |website=vpkb.be |access-date=2 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100111021953/http://vpkb.be/site/terminologie/ |archive-date=11 Januarie 2010 |url-status=dead |language=nl}}</ref> Die Reformed Church in America (RCA) het die belydenis in 2007 voorlopig aanvaar en dit by sy algemene sinode van 2010 as 'n vierde eenheidstandaard, naas die Nederlandse Geloofsbelydenis, die Heidelbergse Kategismus en die [[Dordtse Leerreëls]], aangeneem.<ref>{{Cite web |url=http://www.rca.org/Page.aspx?pid=6636 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141024215004/http://www.rca.org/Page.aspx?pid=6636 |archive-date=24 Oktober 2014 |url-status=dead |title=General Synod adds Belhar Confession as fourth standard |website=rca.org |language=en}}</ref> Die belydenis het ook 'n sleutelrol in die RCA se pogings gespeel om die Gereformeerde Kerk in die [[Dominikaanse Republiek]] te stig.<ref>{{Cite web |url=http://www.iglesiard.org/1b.html |title=Iglesia Reformada Dominicana: Vive el Movimiento |last=Bradsell |first=Rachel |access-date=2 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091031135112/http://www.iglesiard.org/1b.html |archive-date=31 Oktober 2009 |url-status=dead |language=es}}</ref> Die sinode van die Christian Reformed Church in North America (CRCNA) het in 2009 aan die sinode van 2012 voorgestel dat die Belharbelydenis as die kerk se vierde geloofsbelydenis aanvaar word.<ref>{{Cite web |url=http://www.crcna.org/pages/osj_belhar.cfm |title=Office of Social Justice |website=crcna.org |access-date=5 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531195615/http://www.crcna.org/pages/osj_belhar.cfm |archive-date=31 Mei 2010 |url-status=dead |language=en}}</ref> Die CRCNA het egter eerder 'n nuwe, minder bindende kategorie geskep en die teks as 'n "ekumeniese geloofsverklaring" aanvaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.crcna.org/news.cfm?newsid=3539&section=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021021308/http://www.crcna.org/news.cfm?newsid=3539&section=1 |archive-date=21 Oktober 2012 |url-status=live |title=News and Views |website=crcna.org |language=en}}</ref> By die CRCNA se sinode van 2017 is die Belharbelydenis tot 'n "eietydse getuienis" herklassifiseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.crcna.org/sites/default/files/2017_advisory_committee_8.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20261010231358/https://www.crcna.org/sites/default/files/2017_advisory_committee_8.pdf |archive-date=10 Oktober 2026 |url-status=live |title=2017 advisory committee 8 |website=crcna.org |language=en}}</ref> Die Presbyterian Church (USA) het die Belharbelydenis by sy belydenisboek gevoeg. Die denominasie se 221ste algemene vergadering het die voorstel in 2014 aan die kerk se 171 ringe vir bekragtiging voorgelê.<ref>{{Cite web |url=http://www.pcusa.org/news/2014/6/18/assembly-sends-belhar-confession-presbyteries/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20140619133818/http://www.pcusa.org/news/2014/6/18/assembly-sends-belhar-confession-presbyteries/ |archive-date=19 Junie 2014 |url-status=dead |title=Assembly sends Belhar Confession to presbyteries for inclusion in Book of Confessions |website=pcusa.org |date=18 Junie 2014 |language=en}}</ref> Nadat die vereiste tweederdemeerderheid verkry is, is die belydenis op 22 Junie 2016 by die 222ste algemene vergadering in [[Portland, Oregon]], met 540 stemme teen 33 aanvaar.<ref>{{Cite web |url=http://www.pcusa.org/news/2015/4/23/confession-belhar-approved-presbyteries/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427003440/http://www.pcusa.org/news/2015/4/23/confession-belhar-approved-presbyteries/ |archive-date=27 April 2015 |url-status=dead |title=Confession of Belhar approved by presbyteries |website=pcusa.org |date=23 April 2015 |language=en}}</ref> == Besware teen die belydenis == Van die besware wat teen die belydenis geopper word sluit in:<ref>[http://www.beeld.com/MyBeeld/Briewe/Belhar-moes-ou-SA-bestel-verdag-maak-20120208 Belhar moes ou SA bestel verdag maak], [[Beeld]], 8 Februarie 2012</ref> * Die belydenis is nie opgestel uit 'n teologiese worsteling met die [[Bybel|Skrif]] nie, maar uit 'n politieke en sosiaal maatskaplike stryd van 'n groep mense. * Die Belhar-belydenis is sterk beïnvloed deur drukgroepe uit die bevrydingsteologie (dit is dus in sonde ontvang en gebore). * Die Belhar-belydenis deel nie die kenmerke van die ware gereformeerde belydenisskrifte nie. == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * {{Cite book |last=Ernst-Habib |first=Margit |title=Reformierte Identität weltweit: Eine Interpretation neuerer Bekenntnisse aus der reformierten Tradition |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |location=Göttingen |year=2017 |language=de}} == Eksterne skakels == * [http://www.ngkerk.org.za/abid/dokumente/amptelikkestukke/Belhar%20Belydenis.pdf Amptelike teks van die Belharbelydenis en die Begeleidende Brief]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://student.sun.ac.za/studentekerk/Publikasies/Die%20Belhar%20Belydenis.pdf 1986-weergawe van die Belharbelydenis] {{Webargief |url=https://web.archive.org/web/20160304221333/http://student.sun.ac.za/studentekerk/Publikasies/Die%20Belhar%20Belydenis.pdf |date=2016-03-04}} * [http://qtnkerk.net/Belhar.pdf Kommentaar op die belydenis in Afrikaans, Engels en Xhosa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009180537/http://qtnkerk.net/Belhar.pdf |date= 9 Oktober 2007 }} * [https://web.archive.org/web/20091229095250/http://www.ngkerk.org.za/documents/BelharBelydenis.pdf Oorspronklike Afrikaanse teks van die belydenis] * [https://www.rca.org/sslpage.aspx?pid=304 'n Engelse vertaling van die Belharbelydenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024205712/https://www.rca.org/sslpage.aspx?pid=304 |date=24 Oktober 2014}} * [https://www.reformiert-info.de/Das_Belhar_Bekenntnis-98-0-56-3.html Engelse teks en twee Duitse vertalings van die Belharbelydenis] * [https://www.presbyterianmission.org/resource/belhar-confession/ The Belhar Confession] by die Presbyterian Mission Agency * [http://www.vgksa.org.za/ Verenigende Gereformeerde Kerk in Suidelike Afrika] * [http://www.ngkerk.org.za/ Nederduitse Gereformeerde Kerk in Suid-Afrika] * [http://belydenisvanbelhar.co.za/ Besprekingsblad oor Belhar vandag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314032350/http://belydenisvanbelhar.co.za/ |date=14 Maart 2016 }} [[Kategorie:Gereformeerde kerke in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Christelike geloofsbelydenisse]] [[Kategorie:Apartheid]] 1d5wwv4mitk7aqzz77arexneonuux46 Suid-Afrikaanse Lugmag 0 18800 3372771 3361631 2026-11-15T14:37:16Z Oesjaar 7467 /* Lugverdedigingsartilleriegroep */ Tikfout 3372771 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, bomwerpers- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel ontrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-[[bomwerpers]]. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Silver Falcons kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] p0i88chfwku1x6rc49m4fgfr7wngnb0 3372786 3372771 2026-11-15T15:23:17Z Oesjaar 7467 /* Grensoorlog */ Spelfout 3372786 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, bomwerpers- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel onttrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-[[bomwerpers]]. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Silver Falcons kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] nca2whisdkwkw3ek8zf8v7buqh40rjn 3372787 3372786 2026-11-15T15:24:37Z Oesjaar 7467 /* Westelike Woestyn en Noord-Afrika */ Skakel 3372787 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, [[bomwerper]]s- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel onttrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-[[bomwerpers]]. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Silver Falcons kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] 4gx06pih5tx9ceeobnnelvxan8r9xoj 3372788 3372787 2026-11-15T15:25:03Z Oesjaar 7467 /* Grensoorlog */ Verwyder duplikaat 3372788 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, [[bomwerper]]s- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel onttrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-bomwerpers. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Silver Falcons kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] qibs0pl2cweh4jfdgp6adan2jgu5bqx 3372796 3372788 2026-11-15T15:35:16Z Aliwal2012 39067 Silver Falcons→Silwer Valke (kunsvliegspan) 3372796 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, [[bomwerper]]s- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel onttrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-bomwerpers. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Die [[Silwer Valke]] kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130 BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Zwartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel was van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te stuur vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek 24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] s6bbu41edb410nv4bcn92cwxj06rftb 3372811 3372796 2026-11-15T15:55:07Z Aliwal2012 39067 /* Sedert 1994 */ 3372811 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Suid-Afrikaanse Lugmag | beeld = South African Air Force emblem.svg | beeld_byskrif = Kenteken van die Suid-Afrikaanse Lugmag met die [[Latyn]]se leuse ''[[Per aspera ad astra]]'' | gestig = [[1 Februarie]] [[1920]] | ontbind = | land = [[Suid-Afrika]] | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] | tipe = [[Lugmag]] | spesialisasie = Lugoppergesag, Lugverdediging | kommandostruktuur = | aantal = 10&nbsp;815 aktiewe personeel<br />831 reserwe personeel | hoofkwartier = | leuse = ''[[Per aspera ad astra]]''<br /><small>''([[Latyn]] vir: "deur ontberings na die sterre")''</small> | mars = | kleur = | uitrusting = 229 vliegtuie | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]]<br />[[Korea-oorlog]]<br />[[Suid-Afrikaanse Grensoorlog]]<br />[[Namibiese Onafhanklikheidsoorlog]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} Die '''Suid-Afrikaanse Lugmag''' is die lugkomponent van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] en van sy voorganger die [[Suid-Afrikaanse Weermag]]. Die lugmag staan amptelik bekend as die '''South African Air Force (SAAF)''' met sy hoofkwartier in [[Pretoria]]. Die Suid-Afrikaanse Lugmag is op [[1 Februarie]] [[1920]] gestig. Die lugmag het in die [[Tweede Wêreldoorlog]] en die [[Koreaanse oorlog]] diens gedoen. Vanaf 1966 was die lugmag betrokke by die verskaffing van infanterie-ondersteuning in 'n oorlog met 'n lae intensiteit ("die [[Grensoorlog]]") in [[Angola]], [[Suidwes-Afrika]] (Namibië) en [[Rhodesië]]. Namate die oorlog gevorder het, het die intensiteit van lugoperasies toegeneem totdat die lugmag in die laat tagtigerjare verplig was om [[Vegvliegtuig|vegvliegtuie]] teen Angolese vliegtuie in te span om taktiese meerderwaardigheid in die lug te handhaaf. Na afloop van die Grensoorlog in 1990 is die getalle van die vliegtuie drasties verminder as gevolg van finansiële druk en die staking van vyandelikhede in buurstate. Die SALM het deesdae 'n beperkte luggevegsvermoë en is gestruktureer vir vredesbewaring, ramphulp en maritieme patrollie. Gedurende die [[apartheid]]sera was dit bekend onder die [[Afrikaans]]e naam Suid-Afrikaanse Lugmag ('''SALM''' en tussen 1915 en 1920 bekend as die '''Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps''' -'''SALK'''), 'n afkorting wat nie meer algemeen gebruik word nie. Die Suid-Afrikaanse Lugmag se [[Latyn]]se leuse is ''[[Per aspera ad astra]]'' ("deur ontberings na die sterre").<ref>{{en}} {{cite web|title=South African Air Force|url=http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|work=Corporate Identity|accessdate=7 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120607212745/http://www.af.mil.za/corporate/corporate.html|archive-date=7 Junie 2012|url-status=live|df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === Eerste Wêreldoorlog === Ná ’n besoek om die militêre maneuvers van 1912 in [[Europa]] waar te neem, het brig. Genl. [[Christiaan Frederik Beyers]], destyds kommandant-generaal van die Weermag, 'n uiters positiewe verslag oor die toekomstige gebruik van vliegtuie vir militêre doeleindes aan generaal [[Jan Christian Smuts|Jan Smuts]] gelewer. Smuts het 'n reëling met private vlieërs in die Kaap begin en 'n vliegskool<ref name=":0">{{Cite web |url=http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |title=The History of the South African Air Force &#124; South African Aviation Foundation Museum |access-date=28 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161128144355/http://saafmuseum.org.za/about/the-history-of-the-sa-air-force/ |archive-date=28 November 2016 |url-status=live}}</ref> by Alexandersfontein naby [[Kimberley]], bekend as die Paterson Aviation Syndicate School, gestig om vlieëniers vir die voorgestelde Suid-Afrikaanse Lugvaartkorps (SALK) op te lei.<ref name="Becker9">{{cite book | last = Becker | first = Dave | title = On Wings of Eagles: South Africa's Military Aviation History | place = Durban | publisher = Walker-Ramus Trading Co.| year = 1991 |edition= 1st| isbn = 0-947478-47-7| page = 9}}</ref> Vliegopleiding het in 1913 begin, en studente wat uitgeblink het op die kursus is na die Central Flying School by Upavon in [[Groot-Brittanje]] gestuur vir verdere opleiding. Die eerste Suid-Afrikaanse militêre vlieënier het op 2 Junie 1914 gekwalifiseer.<ref name="SAMHS1">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | title=Military History Journal Vol 12 No 3 – Junie 2002 | work=The South African Aviation Corps (SAAC) | publisher=South African Military History Society | access-date=25 Februarie 2012 | author=Mahncke, J.E. | archive-url=https://web.archive.org/web/20111219001759/http://samilitaryhistory.org/vol123jm.html | archive-date=19 Desember 2011 | url-status=live}}</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het die Unieverdedigingsmag die dringende behoefte aan lugsteun besef wat die stigting van die SALK op 29 Januarie 1915 teweeg gebring het.<ref name="SAMHS1" /> Vliegtuie is van [[Frankryk]] aangekoop (Henri Farman F-27) terwyl die bou van 'n vliegveld by [[Walvisbaai]] in alle erns begin is om operasies teen Duitse magte in [[Duits-Suidwes-Afrika]] te ondersteun.<ref name="Lange269">{{cite book | title=Urgent Imperial Service: South African Forces in German South West Africa: 1914–1919 | publisher=Ashanti | author=L'Ange, Gerald | year=1991 | location=Rivonai | page=269 | isbn=1-874800-22-7}}</ref> Teen Junie 1915 is die SALK na sy eerste operasionele vliegveld by [[Karibib]] in Suidwes-Afrika ontplooi ter ondersteuning van genl. Botha se Suid-Afrikaanse grondmagte. Die SALK het verkennings- en pamfletstrooi-sendings vanaf Karibib en later vanaf [[Omaruru]] gevlieg. Daar is geïmproviseerde bombarderingsendings bygevoeg toe vlieëniers begin het om handgranate en eenvoudige bomme met die hand te laat val.<ref name="L'Ange273">L'Ange (1991), bl. 273.</ref> Op 9 Julie 1915 het die Duitse magte gekapituleer en die meeste van die vlieëniers en vliegtuie van die SALK is na Brittanje gestuur ter ondersteuning van die Imperiale oorlogspoging. Alhoewel die SALK aktief gebly het, was aktiwiteite beperk tot grondopleiding by die Kaapstadse Drill Hall. Die vlieëniers wat na die ''Royal Flying Corps'' (RFC) uitgeplaas is, is gegroepeer om No. 26 Eskader RFC te vorm en later, op 8 Oktober 1915, 'n onafhanklike eskader te vorm. No. 26 Eskader was toegerus met Henri Farman F-27's en B.E.2c's en is na [[Kenia]] gestuur ter ondersteuning van die oorlogspoging in [[Duits-Oos-Afrika]]. Hulle het op 31 Januarie 1916 in [[Mombasa]] geland.<ref name="Becker15">Becker (1991), bl. 15.</ref> Die eskader het regdeur die veldtog, tot Februarie 1918, verkennings- en waarnemersendings gevlieg<ref name="Becker17">Becker (1991), bl. 17.</ref> toe die eskader via [[Kaapstad]] na die VK teruggekeer het en op 8 Julie 1918 by Blandford-kamp aangekom het en dieselfde dag ontbind is.<ref name="RAFWeb">{{cite web | url=http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | title=Air of Authority – A History of RAF Organisation | work=No 26 Squadron History | access-date=25 Februarie 2012 | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20120318040734/http://www.rafweb.org/Sqn026-30.htm | archive-date=18 Maart 2012}}</ref> Terwyl die SALK in Duits-Suidwes-Afrika en 26 Eskader RFC in Oos-Afrika betrokke was, het baie Suid-Afrikaners na die Verenigde Koninkryk gereis om by die RFC aan te sluit.<ref name=autogenerated1>Becker (1991), bl. 19.</ref> Die aantal Suid-Afrikaners in die RFC het uiteindelik ongeveer 3 000 man bereik en 260 sterftes in aktiewe diens oor die Somme tydens die oorlog gely. Ses-en-veertig vlieëniers het [[bobaasvlieënier]]s geword.<ref name="ShoresAbove">{{cite book | title=Above the Trenches: A Complete Record of the Fighter Aces and Units of the British Empire Air Forces 1915–1920 | publisher=Grub Street | author=Shores, Christopher F. | year=1990 | isbn=0-948817-19-4|page=174}}</ref><ref name="AboveWarFronts">{{cite book | title=Above the War Fronts: The British Two-seater Bomber Pilot and Observer Aces, the British Two-seater Fighter Observer Aces, and the Belgian, Italian, Austro-Hungarian and Russian Fighter Aces, 1914–1918 | publisher=Grub Street | author=Franks, Norman L R | year=1997 | isbn=978-1-898697-56-5|page=85}}</ref> === Stigting en die tussenoorlogse tydperk === [[Lêer:Airco D.H.9.jpg|links|duimnael|de Havilland/Airco DH.9: 49 van hierdie vliegtuie is aan Suid-Afrika geskenk as deel van die “Imperiale Geskenk”.]] Na afloop van die Eerste Wêreldoorlog het die Britse regering oortollige vliegtuie plus onderdele en voldoende toerusting geskenk om die kern van 'n jong lugmag aan elk van sy Dominiums te voorsien. As deel van hierdie skenking, wat as die “Imperiale Geskenk” bekend sou word,<ref name="Becker25">Becker (1991), bl. 25.</ref> het Suid-Afrika 'n totaal van 113 vliegtuie van beide die Britse regering (100 vliegtuie) sowel as van ander bronne (13 vliegtuie) ontvang.<ref name="Becker25" /><ref>30x [[Avro 504]]K's; 22x [[Royal Aircraft Factory S.E.5]]a's; 49x De Havilland DH.9's (waarvan een deur die stad Birmingham geskenk is); 10x De Havilland DH.4's (geskenk deur die Royal Over-Seas League); 2x Royal Aircraft Factory B.E.2e's (geskenk deur maj. Miller Tour)</ref> Op 1 Februarie 1920 is kolonel [[Pierre van Ryneveld]] aangestel as die Direkteur Lugdiens met die taak om 'n lugmag te stig, die datum word gebruik om die stigting van die Suid-Afrikaanse Lugmag te merk. In Desember 1920 is die Suid-Afrikaanse Nasionale kenteken vir die eerste keer by vliegtuie gevoeg. 'n Oranje, groen, rooi en blou rondel is vir proefdoeleindes aan 'n Avro 504K gevoeg, maar die kleure is onvanpas gevind en is in Desember 1921 vervang met 'n groen, rooi, suurlemoen, geel en blou rondel. Hierdie kleure het gebly tot 1927 toe hulle vervang is met die oranje, wit en blou rondels.<ref name="Becker29">Becker (1991), p. 29.</ref> Die eerste operasionele ontplooiing van die nuutgestigte Lugmag was om interne onenigheid te onderdruk, toe 'n [[1922-staking|mynwerkerstaking op die Johannesburgse goudmyne in 1922]] gewelddadig geword het en gelei het tot die afkondiging van [[krygswet]]. 1 Eskader is opgeroep om verkenningsendings te vlieg en die stakers se stellings te bombardeer. Sendings ter ondersteuning van die polisie het tussen 10 en 15 Maart 127 vliegure beloop en hierdie ongunstige begin vir die SALM het gelei tot twee vlieënierverliese, twee gewondes en twee vliegtuie wat weens grondvuur verloor is.<ref name=SAAF>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/about_us/history.html|title=History of the South African Air Force|access-date=2 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120505065106/http://www.af.mil.za/about_us/history.html|archive-date=5 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Die SALM is weer tussen 29 Mei en 3 Julie 1922 ontplooi om die [[Bondelswart-opstand]] by [[Karasburg|Kalkfontein]] te onderdruk.<ref name="Becker33">Becker (1991), p. 33.</ref> === Tweede Wêreldoorlog === [[Lêer:Camm hart 500.jpg|duimnael|'n Hawker Hart, een van die vroegste bomwerpers vir Suid-Afrika.]] Met die uitbreek van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Suid-Afrika geen vlootvaartuie gehad nie en die Unie Verdedigingsmag se eerste prioriteit was om die veiligheid van die Suid-Afrikaanse kuswaters sowel as die strategies belangrike Kaapse seeroete te verseker. Vir maritieme patrollie-operasies het die SALM al 29 passasiersvliegtuie van die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] oorgeneem: 18 Junkers Ju 86Z-ls vir maritieme patrollies en elf [[Junkers Ju 52]]s vir vervoerdoeleindes.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol115aw.html | title=South African Military History Journal: Vol. 11 No. 5 | work=The first two years of war: The development of the Union Defence Forces (UDF) September 1939 to September 1941 | publisher=The South African Military History Society | date=Junie 2000 | access-date=7 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120217011947/http://samilitaryhistory.org/vol115aw.html | archive-date=17 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> SALM se maritieme patrollies het op 21 September 1939 begin met die stigting van 16 Eskader wat drie JU-86Z's vanaf Walvisbaai gevlieg het.<ref name="SAAFcoZa16Sqn">{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | title=The South African Air Force (Unofficial) | work=16 Squadron | publisher=SAAF.co.za | access-date=7 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120501092158/http://saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/99/16-squadron | archive-date=1 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> Later is die maritieme patrollies uitgevoer deur 6, 10, 22, 23, 25, 27 en 29 Eskaders.<ref>Martin, H.J. (Lt-Gen); Orpen, N.D. (1979). ''South Africa at War: Military and Industrial Organisation and Operations in connection with the conduct of War: 1939–1945'' (South African Forces World War II: Volume VII). Cape Town: Purnell. bl. 275. {{ISBN|0-86843-025-0}}.</ref> Teen die einde van die Tweede Wêreldoorlog in Augustus 1945 het SALM-vliegtuie (in samewerking met Britse en Nederlandse vliegtuie wat in Suid-Afrika gestasioneer was) 17 vyandelike skepe onderskep, gehelp met die redding van 437 oorlewendes van gekelderde skepe, 26 van die 36 vyandelike duikbote aangeval, wat om die Suid-Afrikaanse kus geopereer het, en 15 000 kuspatrollietogte gevlieg.<ref name="SAMHSWWIIEarly_Years" /> ==== Oos-Afrika ==== In Desember 1939 het die hertog van Aosta 'n verslag aan [[Benito Mussolini|Mussolini]] gestuur waarin die toestand van chroniese onvoorbereidheid van die geallieerde magte in [[Oos-Afrika]] op rekord geplaas is. Die ineenstorting van Frankryk in 1940 het Mussolini aangespoor om by die oorlog aan die kant van die [[Spilmoondhede]] aan te sluit en gevolglik is lugmagelemente na voorwaartse posisies in die besette [[Ethiopië]] verskuif om lugaanvalle op Geallieerde magte moontlik te maak voordat hulle weer versterk kon word.<ref name="Becker67">Becker (1991), bl. 67.</ref> Hierdie ontplooiings het Geallieerde optrede aangespoor en op 13 Mei 1940 is 1 Eskader-vlieëniers na [[Kaïro]] gestuur om 18 [[Gloster Gladiator]]s te beman en om hulle suidwaarts na [[Kenia]] te vlieg vir operasies in [[Oos-Afrika]]. 11 Eskader, toegerus met Hawker Hartebeeste, het op 19 Mei 1940 na [[Nairobi]] gevolg en is op 22 Mei 1940 deur die [[Junkers Ju 86]]'s van 12 Eskader versterk.<ref name="Becker67" /> Die [[Koninkryk van Italië]] het op 10 Junie 1940 oorlog verklaar en op die volgende dag het die Ju 86's van 12 Eskader die eerste lugaanval deur die SALM in die Tweede Wêreldoorlog gelei.<ref name="Becker67" /> Tydens die veldtog was talle SALM-vliegtuie in luggevegte met die Italiaanse Regia Aeronautica betrokke en het lugsteun aan Suid-Afrikaanse en Geallieerde magte in die grondoorlog gebied. Teen Desember 1940 was tien SALM-eskaders plus 34 vlugte, met 'n totaal van 94 vliegtuie, in Oos-Afrika operasioneel (1 eskader, 2 eskader, 3 eskader, 11 eskader, 12 eskader, 14 eskader, 40 eskader, 41 eskader, 50 eskader en 60 eskader).<ref name="Becker71">Becker (1991), bl. 71.</ref> Tydens hierdie veldtog het die SALM 'n Beslote Ondersteuningsvlug van vier Gladiators en vier Hartebeeste gevorm, met 'n outonome lugmagbevelvoerder wat saam met die landmagte werk. Dit was die voorloper van die ''Desert Air Force/Tactical Air Force'' "cab-rank"-tegniek wat gedurende 1943–1945 op groot skaal vir nabye lugsteun gebruik is.<ref>{{cite book|last=Terraine|first=John|title=A Time for Courage: The Royal Air Force in the European War, 1939–1945|year=1985|publisher=Macmillan|location=New York|isbn=0-02-616970-3|page=[https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325 325]|url-access=registration|url=https://archive.org/details/timeforcourage00terr/page/325}}</ref> Die laaste luggeveg het op 29 Oktober plaasgevind en die Italiaanse magte het op 27 November 1941 oorgegee. 'n Verminderde SALM-teenwoordigheid is in Oos-Afrika gehandhaaf vir kuspatrollies tot Mei 1943.<ref>Becker (1991), p. 75.</ref> ==== Westelike Woestyn en Noord-Afrika ==== [[Lêer:Royal Air Force Operations in the Middle East and North Africa, 1939-1943 CM2505.jpg|duimnael|Lt. Robin Pare (links), eskaderbevelvoerder majoor John "Jack" Frost (middel), wat die hoogste afskiet syfertelling in die SALM tydens die Tweede Wêreldoorlog behaal het, en kapt. Andrew Duncan (regs) van 5 Eskader SALM Maart/April 1942.]] SALM-vegvliegtuie-, [[bomwerper]]s- en verkenningseskaders het 'n sleutelrol gespeel in die Westelike Woestyn en Noord-Afrikaanse veldtogte van 1941 tot 1943.<ref name="SAAF" /> Een besonderse prestasie was die Boston-bomwerpers van 12 en 24 Eskadrons wat honderde ton bomme op [[Spilmoondhede]]-magte laat val het wat die Agtste Leër ondersteun het tydens die "Gazala-galop" in die middel van 1942.<ref name="SAAF" /> SALM-bomwerpers het voortdurend terugtrekkende magte na die Tunisiese grens geteister na die Tweede Slag van El Alamein; die Suid-Afrikaanse vegters van No. 223 Vleuel RAF het die ''Woestyn Lugmag'' gehelp om lugoorheersing bo Spilmoonthede-lugmagte te verkry.<ref name="SAAF" /> Tussen April 1941 en Mei 1943 het die elf SALM-eskaders 33 991 vlugte gevlieg en 342 vyandelike vliegtuie vernietig.<ref name="SAAF" /> [[Lêer:Supermarine Spitfire pilots of No. 40 Squadron, South African Air Force, at Gabes in Tunisia, April 1943. TR1033.jpg|links|duimnael|[[Supermarine Spitfire]]-vlieëniers van 40 Eskader, Suid-Afrikaanse Lugmag, by Gabes in Tunisië, April 1943]] Toestande was egter nie ideaal nie en vlieëniers en bemanning moes soms onder kritieke toestande werk. Vlieëniers is gereeld huis toe gestuur na die Unie nadat hulle ondervinding opgedoen het en het vir baie maande nie teruggekeer nie, waarna toestande in die woestyn aansienlik verander het en daar van hulle verwag is om ervaring op verskillende vliegtuie, verskillende taktieke en operasies van verskillende basisse op te doen. Daar was gevalle waar ervare vegvlieëniers as bomwerpervlieëniers na die Westelike Woestyn teruggestuur is vir hul tweede toer – wat die gebrek aan kontinuïteit en ervaring vererger het.<ref name=Shores240>{{cite book|last=Shores|first=Christopher|title=Fighters over the Desert: The Air Battles in the Western Desert: June 1940 to December 1942|url=https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor|publisher=Arco|location=New York|year=1969|id=sbm: 668-02070-9|author2=Ring, Hans|page=[https://archive.org/details/fightersoverdese0000shor/page/219 219]}}</ref> Die Suid-Afrikaners het egter die respek van hul Duitse teëstanders afgedwing.<ref>Shores (1969), p. 233.</ref> Die Suid-Afrikaners het die onderskeiding gehad om die eerste en laaste bomme in die Afrika-konflik te laat val – die eerste was op 11 Junie 1940 op Moyale in Ethiopië en die laaste was op die Italiaanse 1ste Leër in [[Tunisië]].<ref>{{cite book | title=Eagles Strike: The Campaigns of the South African Air Force in Egypt, Cyrenaica, Libya, Tunisia, Tripolitania and Madagascar: 1941–1943 | publisher=Purnell | author=Brown, James Ambrose | year=1974 | location=Cape Town | page=382}}</ref> Die SALM het ook 'n aantal SALM Tweede Wêreldoorlog-[[bobaasvlieënier]]s in die proses geskep, insluitend John Frost en Marmaduke Pattle.<ref name="SAMHS_Aces">{{cite web | url=http://www.samilitaryhistory.org/vol012dt.html | title=South African Military History Journal Vol. 1 No. 2 | work=South African Air Aces of World War II | publisher=South African Military History Society | date=June 1968 | access-date=10 Maart 2012 | author=Tidy, D. P. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120511112452/http://samilitaryhistory.org/vol012dt.html | archive-date=11 Mei 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Madagaskar ==== Uit vrees vir Japannese besetting en daaropvolgende operasies in die [[Indiese Oseaan]] in die nabyheid van Suid-Afrikaanse seeroetes, het veldmaarskalk Smuts die voorkomende geallieerde besetting van die eiland [[Madagaskar]] aangemoedig.<ref name="Turner132">{{cite book|last=Turner|first=Leonard Charles Frederick|title=War in the Southern Oceans: 1939–1945|year=1961|publisher=Oxford University Press, Cape Town|author2=Gordon-Cummings, H.R. |author3=Betzler, J.E. |editor=Turner L.C.F.| page=132| oclc=42990496}}</ref> Na baie debat en verdere aanmoediging deur generaal [[Charles de Gaulle]] (wat aangedring het op 'n [[Vrye Franse]] operasie teen Madagaskar), het Churchill en die stafhoofde ingestem tot 'n inval deur middel van 'n sterk vloot en voldoende lugsteun.<ref>{{cite book|last=Churchill|first=Winston |title=The Hinge of Fate|url=https://archive.org/details/hingeoffate00chur|url-access=registration|year=1950|publisher=Houghton Mifflin Company, Boston |page=[https://archive.org/details/hingeoffate00chur/page/223 223] |oclc=396148}}</ref> In Maart en April 1942 het die SALM verkenningsvlugte oor Diego-Suarez uitgevoer en 32, 36 en 37 Kusvlugte is aan Suid-Afrikaanse maritieme patrollie-operasies onttrek en na Lindi aan die Indiese Oseaan-kus van [[Tanzanië]] gestuur, met 'n bykomende elf [[Bristol Beaufort]]s en ses [[Martin Maryland]]s om deurlopende verkenning en noue lugsteun te verskaf vir die beplande operasie – wat as Operasie Ironclad bekend sal staan.<ref>Turner (1961), bl. 133.</ref> Tydens die amfibiese / lugaanval wat op 5 Mei deur die Koninklike Vloot en Lugmag uitgevoer is, het die Vichy Franse Lugmag wat hoofsaaklik uit Morane-vegvliegtuie en Potez-bomwerpers bestaan het, die Geallieerde vloot aangeval, maar is deur die Vlootlugvleuel-vliegtuie van die twee vliegdekskepe geneutraliseer. Die oorblywende vliegtuie wat nie vernietig is nie, is deur die Franse teruggetrek en suidwaarts na ander vliegvelde op die eiland gevlieg.<ref name="SAMHS_Madagascar">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | title=South African Military History Journal Vol. 9 No. 2 | work=The South African Air Force in the Madagascar Campaign, 1942 | publisher=South African Military History Society | date=15 Desember 1992 | access-date=11 Maart 2012 | author=Clayton, J.A. | archive-url=https://web.archive.org/web/20120124125529/http://samilitaryhistory.org/vol092jc.html | archive-date=24 Januarie 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat die hoofvliegveld by die Arrachart-vliegveld in Diego-Suarez beveilig was (13 Mei 1942), het die SALM-lugkomponent van Lindi na Arrachart gevlieg. Die lugkomponent het uit vier-en-dertig vliegtuie bestaan (6 Marylands, 11 Beaufort Bombers, 12 Lockheed Lodestars en 6 Ju 52 se transporte).<ref name="SAMHS_Madagascar" /> Teen September 1942 was die Suid-Afrikaanse grondmagte toegewy aan Ironclad deel van die verowering van die suidelike helfte van Madagaskar sowel as die klein eilandjie Nossi Be met die SALM-lugkomponent wat hierdie operasies ondersteun het. Tydens die veldtog wat op 4 November 1942 met 'n wapenstilstand geëindig het, het SALM-vliegtuie altesaam 401 sendings gevlieg met een vlieënier wat gesneuwel het, een in 'n ongeluk dood en een wat aan siekte beswyk het. Sewe vliegtuie het verlore gegaan, slegs een as gevolg van vyandelike optrede.<ref name="SAMILHist_Madagascar2">{{cite web | url=http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | title=South African Military History Journal Vol. 10 No. 3 | work=South Africa and the War against Japan 1941–1945 | publisher=South African Military History Society | date=10 Junie 1996 | access-date=13 Maart 2012 | author=Wessels, Andre | archive-url=https://web.archive.org/web/20120218235523/http://samilitaryhistory.org/vol103aw.html | archive-date=18 Februarie 2012 | url-status=live}}</ref> ==== Sisiliaanse en Italiaanse veldtogte ==== [[Lêer:Aircrew of No. 16 Squadron SAAF and No. 227 Squadron RAF sitting in front of a Bristol Beaufighter at Biferno, Italy, prior to taking off to attack a German headquarters building in Dubrovnik, Yugoslavia, 14 August 1944. C5894.jpg|duimnael|'n [[Bristol Beaufighter]], in Italië Augustus 1944.]] Teen die einde van Mei 1943 het die SALM twee vleuels en sestien eskaders in die [[Midde-Ooste]] en [[Noord-Afrika]] gehad met 8 000 man. Met die einde van die Noord-Afrikaanse veldtog het die SALM-rol verandering ondergaan – meer aktief geword in vegterbomwerpers, bomwerpers en [[openbare betrekkinge]] operasies in teenstelling met die vegterrol wat in die woestyn vertolk was.<ref name=Becker125>Becker (1991), bl. 125.</ref> Vyf SALM-eskaders is aangewys om die Julie 1943-inval in [[Sisilië]] te ondersteun – 1 Eskader het gevegslugpatrollies oor die strande uitgevoer vir die Operation Husky-landings<ref name="Becker125" /> terwyl 2,<ref name="gs-s2">{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |title=Squadron 2 |publisher=GlobalSecurity.org |access-date=2009-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081008042358/http://www.globalsecurity.org/military/world/rsa/sqn-2.htm |archive-date=2008-10-08 |url-status=live}}</ref> 4<ref name="HoW4Sqn">{{cite web| url=http://www.historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| title=History of War| work=No. 4 Squadron (SAAF): Second World War| author=Rickard, J| access-date=14 September 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20121116034713/http://historyofwar.org/air/units/SAAF/4_wwII.html| archive-date=16 November 2012| url-status=live}}</ref> en 5<ref name=ipmsssa_5Sqn>{{cite web|last=Dyason|first=Anton|title=IMG (IPMS SA Media Group)|url=http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|work=5 Squadron|access-date=13 Maart 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402083404/http://newsite.ipmssa.za.org/content/view/134/28/|archive-date=2 April 2012|url-status=dead}}</ref> Eskaders vegbomwerpers verskaf het ondersteuning tydens die Sisiliaanse veldtog. 30 Eskader (wat as No. 223 Eskader RAF tydens die veldtog gevlieg het) het ligte bomwerperondersteuning vanaf [[Malta]] gebied<ref name="RAF223Sqn">{{cite web |url=http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |title=Historic Squadrons |work=223 Squadron |publisher=Royal Air Force |access-date=2 Februarie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104121230/http://www.raf.mod.uk/history/223squadron.cfm |archive-date=4 Januarie 2012}}</ref> en 60 Eskader was verantwoordelik vir fotoverkenningsvlugte ter ondersteuning van alle Geallieerde magte op die eiland.<ref>{{cite web | url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | title=The Airforce Squadrons | work=60 Squadron | publisher=South African Air Force (Unofficial) | access-date=13 Maart 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120315054815/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/squadrons/12/60-squadron | archive-date=15 Maart 2012 | url-status=live}}</ref> Nadat hulle die eiland suksesvol binnegeval het, is 'n verdere drie eskaders na Sisilië verskuif en die agt eskaders op die eiland het die taak gehad om die inval in Italië te ondersteun: 12 en 24 eskaders was verantwoordelik vir medium bomwerpermissies om die vyand te "versag" voor die inval terwyl 40 Eskader verantwoordelik was vir taktiese fotoverkenning. 1 Eskader het vegvliegdekking vir die landings op 3 September 1943 verskaf terwyl 2 en 4 Eskadrons verantwoordelik was vir bomwerperbegeleiding.<ref name=Becker125 /> ==== Ander oorlogstonele ==== [[Lêer:Зеница - 1944-09-06 - бомбардовање Жељезничког моста Пехаре од стране италијанског СААФ-а.jpg|links|duimnael|Op 6 September 1944 het die 16de SALM Eskader onder andere die Zenica-brug "Pehare" gebombardeer tydens die Balkanveldtog wat vanuit Italië gelei is.]] Die Suid-Afrikaanse Lugmag het in die volgende oorlogstonele aan die geallieerde veldtogte deelgeneem: * Italië (1943–45): 2, 3 7 en 8 Vleuels het geveg in operasies om Italië van Duitse besetting te bevry. * [[Joego-Slawië]] (1943–44): 7de Vleuel en 8ste Vleuel het partydige operasies teen die Duitse besettingsmagte ondersteun. * [[Balkan]] (1944–45): Sommige eskaders het saam met die Balkan-lugmag gedien in operasies oor [[Hongarye]], [[Roemenië]] en [[Albanië]]. * [[Warskou]] (1944): 2de Vleuel-lugvoorsiende Warskou tydens [[Warskou-opstand]]. * Griekeland (1944): 2de Vleuel het Britse operasies ondersteun om Griekeland te bevry en die kommunistiese [[staatsgreep]] te onderdruk. * [[Atlantiese Oseaan]] (1943–45): Twee eskaders het konvooiroetes langs [[Wes-Afrika]] en [[Gibraltar]] gepatrolleer. (26 Eskader SALM, Vickers Wellington XI's, Takoradi, Goudkus, Wes-Afrika) * [[Frankryk]] (1944): 'n Afdeling het aan die Frans-Amerikaanse inval in Suid-Frankryk deelgeneem. * [[Bosnië en Herzegowina]], [[Kroasië]], [[Serwië]], [[Slowenië]], ens. (1944–45): 16de Suid-Afrikaanse Lugmag-eskader, gestasioneer in Italië, het tientalle lugaanvalle geloods teen Duitse magte en medewerkers in destydse Kroasië, Serwië, Slowenië, Bosnië en Herzegovina, ens. gedurende 1944 en 1945. Op 6 September 1944 het die 16de Eskader Zenica gebombardeer, met die fokus op brûe. ==== Mobiele lugmagdepot ==== Die Mobiele Lugmagdepot (MLMD) was in [[Pretoria]] gesetel. Sy rol tydens die Tweede Wêreldoorlog was as 'n plek waar lugpersoneel gestasioneer kon word, op bystand, voordat hulle na 'n aktiewe eskader verplaas word. === Berlynse lugbrug === Ná die oorlog het die SALM ook aan die [[Berlynse Lugbrug]] van 1948 deelgeneem met 20 lugbemannings wat die Koninklike Britse Lugmag se [[Douglas DC-3]]s gevlieg het. 4 133 ton voorrade is vervoer nadat 1 240 missies gevlieg is.<ref name=frd-4>{{cite book|title=South Africa: a country study|year=1997|publisher=Federal Research Division, Library of Congress|isbn=0-8444-0796-8|chapter-url=https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338|chapter=5 – National Security|page=[https://archive.org/details/southafricacount00byrn/page/338 338]|access-date=28 Februarie 2012}}</ref> === Korea-oorlog === [[Lêer:F-51Ds 2 Sqn SAAF Korea May 1951.jpeg|duimnael|Tweede Eskader se F51 Mustangs in Korea gedurende Mei 1951.]] Met die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] het die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] 'n resolusie aanvaar waarin gevra word vir die onttrekking van Noord-Koreaanse magte uit Suid-Korea. ’n Versoek is ook aan alle VN-lede gerig vir bystand. Na 'n spesiale kabinetsvergadering op 20 Julie 1950 het die Unie-regering aangekondig dat vanweë die lang afstand tussen Suid-Afrika en Korea, direkte grondgebaseerde militêre deelname aan die konflik onprakties en onrealisties was, maar dat 'n SAW-vegeskader beskikbaar gestel sou word aan die VN-poging. Die 50 offisiere en 157 ander range van 2 Eskader<ref>{{Cite web|url=http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|title=SQUADRON 2 – SAAF – Flying Cheetahs|last=Laurent|first=PARRA|website=cieldegloire.com|access-date=2017-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702071901/http://www.cieldegloire.com/sq_saaf_002.php|archive-date=2 Julie 2017|url-status=live}}</ref> SALM het op 26 September 1950 vanaf Durban gevaar – hulle is gekies uit 1 426 lede van die Permanente Mag wat aanvanklik vrywillig vir diens aangemeld het. Hierdie aanvanklike kontingent was onder bevel van kmdt S. van Breda Theron DSO, DFC, AFC en het talle SALM-veterane uit die Tweede Wêreldoorlog ingesluit.<ref name=SAMILH_Korea /> Die eskader is op 25 September 1950 na die Johnson-lugbasis naby [[Tokio]] verskuif vir omskakelingsopleiding op die [[North American P-51 Mustang|F-51D Mustangs]] wat deur die [[Amerikaanse Lugmag]] verskaf is.<ref name=SAAFCOZA /> Na voltooiing van omskakelingsopleiding is die eskader ontplooi as een van die vier Amerikaanse Lugmag 18de vegterbomwerper Vleuel-eskaders<ref name=SAAFCOZA /> en op 16 November 1950 'n gevorderde afdeling bestaande uit 13 offisiere en 21 ander range (insluitend die Eskaderbevelvoerder en sy vier vlugbevelvoerder). Bevelvoerders wat die oorgang in hul eie F-51D Mustangs gemaak het, het Japan na die Pusan-Oos (K-9)-lugbasis binne die [[Busan|Pusan]]-omtrek in Korea verlaat om saam met die [[Amerikaanse Lugmag]]-vlieëniers te vlieg om hulself met die plaaslike operasionele toestande te vergewis.<ref name=SAMILH_Korea>{{cite web|last=Moore|first=D.M.|title=Military History Journal – Vol 6 No 3 – Junie 1984|url=http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|work=The South African Air Force in Korea: An Assessment|publisher=The South African Military History Society|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120511093345/http://samilitaryhistory.org/vol063dm.html|archive-date=11 Mei 2012|url-status=live}}</ref> Op die oggend van 19 November 1950 het kmdt Theron en kapt G.B. Lipawsky saam met twee Amerikaanse Lugmag-vlieëniers opgestyg om die eerste SALM-gevegstogte van die Koreaanse Oorlog vanaf K-9 en K-24-vliegvelde by [[Pyongyang]] te vlieg.<ref name=SAMILH_Korea /> [[Lêer:C-47TP Dakota, a, Waterkloof Lugmagbasis.jpg|duimnael|SALM C47 Dakota.]] Op 30 November is die eskader verder suid na die K-13-vliegveld verskuif weens Noord-Koreaanse en Chinese opmars. Dit is weer selfs verder suid verskuif nadat die VN-magte bykomende grond aan die Noord-Koreane verloor het na die K-10-vliegveld wat aan die kus naby die dorp Chinhae geleë is. Dit sou die eskader se permanente basis wees vir die duur van hul eerste Koreaanse ontplooiing. Gedurende hierdie tydperk (terwyl dit toegerus was met F-51D Mustangs) het die eskader 10 373 vlugte gevlieg en 74 vliegtuie verloor uit die totaal van 95 wat toegeken is. Twaalf vlieëniers is in aksie dood, 30 vermis en vier gewond.<ref name=SAAFCOZA>{{cite web|title=SAAF.co.za (Unofficial SAAF Website)|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|work=The Airforce: Korea|access-date=4 Mei 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120501030338/http://saairforce.co.za/the-airforce/history/saaf/korea|archive-date=1 Mei 2012|url-status=live}}</ref> In Januarie 1953 het die eskader na Japan teruggekeer vir omskakeling na die Amerikaanse Lugmag [[North American F-86 Sabre|F-86F Sabre]] vegterbomwerpers. Die eerste Sabre-sending is op 16 Maart 1953 vanaf die K-55-vliegveld in Suid-Korea gevlieg, synde die eerste SALM-stralersending wat gevlieg is. Tweede-Eskader is gelei deur die vlieënier majoor Jean de Wet van [[Lugmagbasis Langebaanweg]]. Die eskader het die taak gehad om vegters langs die [[Yalu]]- en Chong-Chong-riviere te opponeer, sowel as nabye lugsteunaanvalsendings. Die eskader het 2 032 vlugte in die Sabres gevlieg en vier van die 22 vliegtuie wat voorsien is verloor.<ref name=SAAFCOZA /> [[Lêer:SAAF - Harvard Aircraft-001.jpg|duimnael|SALM [[North American T-6 Texan|Harvard-opleidingvliegtuig]].]] Die oorlog het op 27 Julie 1953 geëindig, toe die Koreaanse wapenstilstand-ooreenkoms onderteken is. Gedurende die eerste fase van die oorlog was die hooftaak van die eskader Mustangs die onderskepping van vyandelike toevoerroetes wat nie net ongeveer 61,45% van die SALM se gevegstogte uitgemaak het nie, maar wat 'n vroeë hoogtepunt van Januarie tot Mei 1951 bereik het (78% en 82%). 'n Tipiese onderskeppingsmissie was 'n gewapende verkenningspatrollie wat gewoonlik onderneem is deur vlugte van twee of vier vliegtuie gewapen met twee napalmbomme, 127 mm-vuurpyle en 12,7 mm-masjiengewere.<ref name=SAMILH_Korea /> Later, na die bekendstelling van die Sabres, is die eskader ook opgeroep om teenlugsendings te verskaf wat patrollering en onderskeppings teen [[MiG-15]]'s ingesluit het, maar onderskeppings en noue lugsteun het die primêre missies gebly.<ref name=SAMILH_Korea /> Verliese was 34 SALM-vlieëniers dood, agt gevange geneem (insluitend die toekomstige hoof van die Lugmag, generaal Dennis Earp) met 74 Mustangs en 4 Sabres verlore.<ref name=SAAFCOZA /> Vlieëniers en manne van die eskader het 'n totaal van 797 medaljes ontvang, insluitend 2 Silwer Sterre, die hoogste Amerikaanse militêre toekenning wat aan buitelanders toegeken is, 3 Legions of Merit, 55 Distinguished Flying Crosses en 40 Brons Stars.<ref name=SAKorea>{{cite web|url=http://www.korean-war.com/soafrica.html|title=South Africa in the Korean War|publisher=Department of Defense|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101080222/http://www.korean-war.com/soafrica.html|archive-date=1 November 2006}}</ref> Ter erkenning van hul verbintenis met 2 Eskader, het die bevelvoerder van 18de Vegter-bomwerpervleuel 'n beleidsvoorskrif uitgereik "dat alle seremonies voorafgegaan sal word deur die inleidende note van die Suid-Afrikaanse volkslied. Alle personeel sal die eer aan hierdie lied betoon as ons eie."<ref name=SAAFCOZA /> Na afloop van vyandelikhede is die Sabres aan die Amerikaanse Lugmag terugbesorg en die eskader het in Oktober 1953 na Suid-Afrika teruggekeer. Gedurende hierdie tydperk is die Unieverdedigingsmagte in individuele dienste herorganiseer en het die SALM 'n diensarm in eie reg geword, d.m.v. 'n Lugstafhoof (wat in 1966 herdoop is na "Hoof van die Lugmag"). Die mag het 'n [[lugmagblou|blou uniform]] aangeneem om die [[kakie|weermagkakie]] te vervang wat lede voorheen gedra het. === Rhodesiese Bosoorlog === Die SALM het vliegtuie geleen en het af en toe koverte verkennings-, vervoer- en gevegsmissies gevlieg ter ondersteuning van die Koninklike Rhodesiese Lugmag (RRAF; herdoop in 1970 as die [[Rhodesiese Lugmag]]) en die res van die Rhodesiese Veiligheidsmagte vanaf 1966. Opmerklike bedrywighede het Operasie Uric en Operasie Vanity in 1979 ingesluit. === Grensoorlog === [[Lêer:SAAF Mirage F1CZ 1979.jpg|duimnael|Mirage F1CZ, op 'n aanloopbaan in 1979.]] Van 1966 tot 1989 was die SALM verbind tot die [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], wat in noordelike [[Suidwes-Afrika]] en omliggende state geveg is. Aanvanklik het dit beperkte lugsteun verleen aan polisie-operasies teen die People's Liberation Army of Namibia (PLAN, die militêre vleuel van [[SWAPO]], wat geveg het om die Suid-Afrikaanse heerskappy van [[Suidwes-Afrika]] te beëindig). Bedrywighede het verskerp nadat die weermag beheer oor die oorlog in 1974 geneem het. In Julie 1964 het Suid-Afrika 'n ontwikkelingskontrak met Thomson-CSF geplaas vir 'n mobiele, alle-weer, lae-hoogte SAM-stelsel na 'n Suid-Afrikaanse bestelling vir die Bloodhound SAM-stelsel deur die Britse regering afgekeur is.<ref name=Janes_Cactus>{{cite web|title=Jane's Information Group|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|work=Crotale/Shahine/R440, R460, VT-1 (France), Defensive weapons|access-date=16 Augustus 2012|archive-url=https://archive.today/20130127121654/http://articles.janes.com/articles/Janes-Strategic-Weapon-Systems/Crotale-Shahine-R440-R460-VT-1-France.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Dit het die Crotale, of 'Kaktus' in Suid-Afrikaanse diens gestel. Die Suid-Afrikaanse regering het 85 persent van die ontwikkelingskoste van die stelsel betaal met die balans wat deur [[Frankryk]] betaal is. Die stelsel was van 1970 tot die laat 1980's in diens van 120 Eskader SALM sonder enige suksesvolle neerskiet van enige vliegtuie.<ref>IISS Military Balance 1997/98, bl. 259, lys steeds 20 Crotale in diens. Kan onakkuraat in IISS-noterings behou gewees het, lank nadat die missiel onttrek is.</ref> Die SALM het lugsteun aan die [[Suid-Afrikaanse Leër]] verskaf tydens die Angola-veldtog van 1975–76, en in die talle oorgrensoperasies wat vanaf 1977 teen PLAN-basisse in [[Angola]] en [[Zambië]] uitgevoer is. Gedurende die bosoorlogperiode het Suid-Afrika ses lugaflewerbare taktiese [[kernwapen]]s van die "kanontipe" ontwerp en tussen 1978 en 1993 vervaardig. Elkeen van die toestelle het 55 kilogram HEU bevat met 'n geskatte opbrengs van 10–18 kiloton<ref>{{cite web|title=Nuclear Threat Initiative (NTI)|url=http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|work=Nuclear Disarmament South Africa|access-date=11 Junie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20130206095108/http://www.nti.org/analysis/articles/south-africa-nuclear-disarmament/|archive-date=6 Februarie 2013|url-status=live}}</ref> ontwerp vir aflewering deur [[Blackburn Buccaneer|Buccaneer]] of [[English Electric Canberra|Canberra]]-bomwerpers. Minstens twee [[MiG-21]]'s van die Angolese Lugmag is in 1981 en 1982 deur 3 Eskader SALM [[Mirage F1]]'s afgeskiet.<ref>Lord, Dick (2000). Vlamgat: The Story of the Mirage F1 in the South African Air Force. Covos-Day. {{ISBN|0-620-24116-0}}.</ref> Van 1980 tot 1984 is die bevelstruktuur geherorganiseer. In plaas daarvan dat eenhede van die afsonderlike Aanvalbevel, Vervoerbevel SALM en Maritieme Lugbevel SALM dikwels op dieselfde basis gebaseer is, maar verantwoordelik was vir verskillende bevelskettings, is hulle in streekbevelsentrums ingedeel. Hoofbedreiging Lugbevelstruktuur (HBLB) is verantwoordelik gemaak vir die noordelike helfte van die land, en die Suidelike Lugbevelstruktuur SALM en die Westelike Lugbevelstruktuur SALM vir genoemde gebiede. HBLB was saam met die Lugmagbevelpos by Pretoria geleë, met 20 ondergeskikte eskaders (agt in reserwe). Die Suidelike Lugkommando by Silwermyn het nege eskaders (drie in reserwe) toegeken, gebaseer op LMB Port Elizabeth, Kaapstad Lughawe, en [[Lugmagbasis Ysterplaat| LMB Ysterplaat]], insluitend 16 Eskader SALM ([[Aérospatiale Alouette III|Alouettes]]), 25 Eskader wat Dakotas van Ysterplaat gevlieg, 27 Eskader SALM ([[Piaggio P.166]]) , 35 Eskader SALM ([[Avro Shackleton]]), en 88 Maritieme Opleidingskool.<ref>'Life at 50 Feet,' Flight International, 19 Januarie 1985.</ref> Westelike Lugbevelstruktuur by Windhoek het staatgemaak op vliegtuie wat tydelik van HBLB vrygestel is. Lugruimbeheerbevel, Opleidingsbevel en Luglogistiekbevel het grotendeels onveranderd gebly. [[Lêer:Cheetah D fighter.jpg|duimnael|SALM Cheetah D vegvliegtuig.]] Die SALM was ook baie betrokke by die Angola-veldtog van 1987–88, voor die New York-ooreenkomste wat die konflik beëindig het. Die internasionale wapenverbod wat teen die destydse apartheidsregering van Suid-Afrika ingestel is, het meegebring dat die SAW nie in staat was om moderne vegvliegtuie te bekom om mee te ding met die gesofistikeerde Sowjet-voorsiene lugverdedigingsnetwerk en Kubaanse Mikoyan-Gurevich MiG-23's wat in die laaste deel van hierdie konflik operasioneel was nie. Suid-Afrika kon die oordrag van tegnologie vanaf Israel verseker deur die Israel-Suid-Afrika-ooreenkoms, waardeur die Cheetah-weergawe van die [[IAI Kfir]] geproduseer kon word. Vanaf 1990 met die waargenome vermindering in bedreiging, het die SALM sy operasionele mag begin verminder. Die eerste korttermynstappe het die onttrekking aan diens van verskeie uitgediende vliegtuigtipes behels, soos die Canberra B(1)12, die Super Frelon- en Westland Wasp-helikopters, die Aermacchi/Atlas C.4M Kudu-ligtevliegtuie en die P-166s Albatross-kuspatrollievliegtuie. Ander aanvanklike maatreëls het die afgradering van die lugmagbasis Port Elizabeth en die ontbinding van 12, 16, 24, 25 en 27 eskaders ingesluit. Twee Kommando-eskaders – 103 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Bloemspruit]] en 114 Eskader SALM by [[Lugmagbasis Swartkop]] – is ook ontbind. ==== Lugverdedigingsartilleriegroep ==== Die 250 Lugverdedigingsartilleriegroep, ook bekend as die 250 Lugverdedigingseenheid, was 'n groep lugverdediging-eskaders wat onder die beheer van die Suid-Afrikaanse Lugmag geopereer het met die taak van lugbasisverdediging. Die groep het bestaan uit 120, 121, 122, 123, 124, 125, 126, 127, 128, 129 en 130 Eskaders en het sy eie aktiewe burgermagkomponent gehad. Hierdie eskaders was toegerus met die Tigercat-mobiele [[grond-tot-lugmissiel]]stelsel, die Cactus-oppervlak-tot-lugmissielstelsel, die ZU-23-2 23&nbsp;mm lugafweerkanon en die Bofors 40 mm-kanon. 120 Eskader het hoofsaaklik die Cactus-missielstelsel vanaf 1973 tot die laat 1980's operasioneel in pelotons bedryf, met elke peloton wat bestaan het uit een Aanwins- en Koördinasie-eenheid (ACU) en twee of drie vuureenhede, met 'n battery met twee pelotons.<ref>{{cite web|last=Wingrin|first=Dean|work=SAAF.co.za|url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|title=Cactus (Crotale) SAM|access-date=2 Mei 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502105848/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/70/cactus-crotale-sam|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live}}</ref> 121 Eskader, 123 Eskader en later 129 Eskader het hoofsaaklik die Tigercat mobiele oppervlak-tot-lugmissielstelsel bedryf. In Suid-Afrikaanse diens is dit die naam "Hilda" gegee. 123 Eskader is in 1975 vir Operasie Savannah ontplooi om lugverdediging vir [[Grootfonteinlughawe|Lugmagbasis Grootfontein]] in Suidwes-Afrika te verskaf. 129 Eskader is vir die res van die Grensoorlog na Lugmagbasis Ondangwa ontplooi om lugverdediging vir die logistieke basis en vliegveld daar te verskaf, aangesien dit 'n belangrike opstelgebied vir die Suid-Afrikaanse Weermag was vir hul operasies in die naburige [[Angola]].<ref>{{cite web |last=Wingrin |first=Dean |work=SAAF.co.za |url=http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |title=Hilda (Tigercat) SAM |access-date=2 Mei 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730083949/http://www.saairforce.co.za/the-airforce/weapons/88/hilda-tigercat-sam |archive-date=30 Julie 2014 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite book |title= Sateenkiittäjät |last= Simojoki |first= Väinö |year=1998 |publisher=The Finnish Missionary Society |location= Helsinki |isbn=951-624-247-2 |pages=46–47 }}</ref> Die Lugverdedigingsartilleriegroep is in 1992 ontbind nadat die Cactus-missielstelsel onttrek is, met slegs oorblyfsels van 120 Eskader, wat die opgegradeerde Cactus Container-stelsel bedryf het, wat deel geword het van Lugbevelbeheereenheid by Snake Valley oorkant Lugmagbasis Swartkop aan die oostelike kant van die gedeelde aanloopbaan. 120 Eskader is uiteindelik in 2002 ontbind nadat hierdie stelsels onttrek is.<ref>{{cite news|title=SAAF Museum – Cactus restoration|url=http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|access-date=2 Mei 2014|newspaper=af.mil.za|date=2007-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502104119/http://www.af.mil.za/news/2007/165.htm|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> ==== Groot operasies ==== Tydens die bosoorlog (tussen 1974–1989) het die SALM altesaam 22 vliegtuie<ref>1x Mirage F1AZ, 1x Mirage III R2Z, 1x Canberra, 5x Impala Mk. II, 1x Bosbok, 1x Cessna-185, 4x Puma, 5x Alouette, 3x RPV.</ref><ref name="Lord2008_499">Lord (2008), bl 499–500.</ref> weens vyandelike optrede verloor. 'n Verdere 11 vliegtuie<ref>3x Impala, 1x Mirage F1AZ, 2x Puma, 1x Kudu, 3x Alouette, 1x Cessna-185.</ref><ref name=Lord2008_499 /> het in die operasionele gebied verlore gegaan weens vlieënierfoute of wanfunksionering.<ref name="Lord2008_499" /> === Sedert 1994 === [[Lêer:SilverFalcons5.jpg|duimnael|Die [[Silwer Valke]] kunsvliegspan gebruik Pilatus-opleidingsvliegtuie.]] Ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994|eerste Suid-Afrikaanse veelrassige verkiesing in 1994]] het die SAW deel geword van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANW). Die Suid-Afrikaanse Lugmag word tans as een van die doeltreffendste lugmagte in [[Afrika suid van die Sahara]] beskou ten spyte van die verlies aan vermoë as gevolg van verdedigingsbesnoeiings na die einde van die Grensoorlog.<ref name=Janes_SAAF>{{cite web|title=Sentinel Security Assessment – Southern Africa|url=http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|work=Air Force: South Africa|publisher=Jane's DefenCe Review|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://archive.today/20130127061146/http://articles.janes.com/articles/Janes-Sentinel-Security-Assessment-Southern-Africa/Air-force-South-Africa.html|archive-date=27 Januarie 2013|url-status=dead}}</ref> Hierdie finansiële besnoeiings het 'n aantal ernstige operasionele beperkings meegebring, vererger deur die verlies aan ervare lugbemannings. Dit het druk geplaas op die ingebruikneming van nuwe soorte vliegtuie, spesifiek die Gripen, Hawk, Rooivalk, A 109 en Lynx. Die kansellasie van die SALM-deelname en verkryging van die A400M in November 2009 het die SALM die strategiese lugbrugvermoë ontsê wat nodig is vir binnelandse, streeks- en kontinentwye vervoerbedrywighede. Daar is nog geen duidelike aanduiding oor hoe die swaar/langafstand lugbruggaping aangespreek sal word nie.<ref name="Janes_SAAF" /> Huidige luggevegvermoëns is beperk tot die [[Gripen]]-multirolvegvliegtuig en die Rooivalk-gevegsondersteuningshelikopter, hoewel in onvoldoende getal om streeksontplooiings toe te laat, terwyl nasionale lugveiligheid en huidige opleidingsverpligtinge gehandhaaf word. Om hierdie tekort te oorkom, het die SALM die Hawk Mk 120-opleiers aangewys vir bykomende taktiese verkennings- en wapenafleweringsplatforms vir teikens wat deur die Gripens aangewys is.<ref name="Janes_SAAF" /> Finansiële beperkings het vliegure op die nuutverkrygde vliegtuig verder beperk; daar is beplan om Gripen-vlieëniers op die hoogte te hou wat die goedkoper Hawk-vliegtuie met "Gripenised"-kajuite vlieg.<ref name=News24_01>{{cite web|title=News 24|url=http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|work=Gripen won't fly required hours|publisher=News24|access-date=9 Julie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318211654/http://www.news24.com/SouthAfrica/News/Gripen-wont-fly-required-hours-20110413|archive-date=18 Maart 2012|url-status=live}}</ref> Daar is in 2013 berig dat die Gripen-mag nie ten volle beman was nie, met sommige vlieëniers wat heraangestel is as reserwevlieëniers en ander wat instrukteursrolle by die [[Lugmagbasis Makhado]] gekry het. Die SALM het verklaar dat die Gripen-mag geroteer word tussen korttermynberging en aktiewe gebruik deur die gereelde aktiewe vlieëniers om die beperkte vliegure onder die hele vloot te versprei.<ref>{{cite web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015140052/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=31821:saaf-says-gripens-being-rotated-not-stored&catid=55:SANDF&Itemid=108 |url-status=dead |archive-date=2013-10-15 |title=SAAF says Gripens being rotated, not stored |publisher=DefenceWeb |date=2013-09-09 |access-date=2013-10-15 }}</ref> Gedurende dieselfde tydperk is berig dat 18 van die SALM se AgustaWestland AW109-helikopters uit diens onttrek is weens 'n ongeluk waarby een van die helikopters 'n paar maande tevore betrokke was, en weens 'n gebrek aan fondse vir gereelde instandhouding. In November 2013, na vyf maande van nie vlieg nie, is die helikopters weer terug in diens gestel, nadat meer fondse beskikbaar gemaak is.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|title=A109 LUH conversion course resumes – defenceWeb|first=Dean|last=Wingrin|work=defenceweb.co.za|date=6 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092624/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=32552:a109-luh-conversion-course-resumes&catid=35:Aerospace&Itemid=107|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Ten spyte van al sy terugslae en finansiële ellende, gaan die Suid-Afrikaanse Lugmag voort om die take en verpligtinge wat aan hom opgedra is, te onderneem en te voltooi. Die SALM speel steeds 'n belangrike rol in nasionale veiligheidsoperasies, VN-vredesmissies en ander buitelandse ontplooiings. Vanaf 2014 het die Lugmag verskeie vliegtuie, lugbemanning en grondpersoneel op buitelandse ontplooiings. Drie Rooivalk<ref>{{Cite web|url=http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|title=The South African Air Force has already allocated $137m for Rooivalk Attack Helicopter production. - Image – Airforce Technology|website=airforce-technology.com|access-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128135443/http://www.airforce-technology.com/projects/denel-ah2-rooivalk/denel-ah2-rooivalk6.html|archive-date=28 November 2016|url-status=live}}</ref>-aanvalshelikopters van 16 Eskader SALM en vyf of ses 15, 17, 19 en/of 22 Eskader SALM se Oryx-vervoerhelikopters was in [[Goma]] in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] gestasioneer as deel van die Verenigde Nasies Organisasie Stabiliseringsending in die Demokratiese Republiek van die Kongo (MONUSCO). Die Rooivalk- en Oryx-helikopters was deel van die Suid-Afrikaanse bydrae tot die 3 000 man van die Verenigde Nasies se magintervensiebrigade (FIB) en hulle het verskeie vlugte gevlieg teen rebellefaksies wat in die Noord-Kivu-provinsie bedrywig is, veral die berugte [[M23-beweging|M23-milisiegroep]] wat uit hul vestings verdryf is na 'n offensief deur die VN-magintervensiebrigade en die weermag van die [[Demokratiese Republiek die Kongo]].<ref>{{cite web|url=http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|title=SA revels in M23's defeat following its CAR debacle|first=Mmanaledi|last=Mataboge|work=Mail & Guardian|date=7 November 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155434/http://mg.co.za/article/2013-11-07-sa-revels-in-m23s-defeat-following-its-car-debacle|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|title=Rooivalk plays key role in routing rebels|first=Stephan|last=Hofstatter|work=Sunday Times (Johannesburg)|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107094318/http://www.timeslive.co.za/specialreports/stinvestigations/2013/11/13/rooivalk-plays-key-role-in-routing-rebels|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|title=South African expertise and equipment again adds value to UN DRC operations – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=12 Maart 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092736/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=33948:south-african-expertise-and-equipment-again-adds-value-to-un-drc-operations&catid=56:diplomacy-a-peace|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Verskeie 28 Eskader SALM C-130BZ Hercules vliegtuie het ook gereeld na Soedan, DR Kongo en Uganda gevlieg, insluitend [[Lubumbashi]], [[Kinshasa]], Goma, Beni, Bunia en [[Entebbe]], aangesien Entebbe die logistieke spilpunt vir MONUSCO in die oostelike DR Kongo was. Hulle het hoofsaaklik missies gevlieg wat wissel van logistieke ondersteuning vir die SA Nasionale Weermag kontinentale vredesbewaring en vredesondersteuningsoperasies, humanitêre operasies, ondersteuning aan die Suid-Afrikaanse Weermag, en algemene lugbrug.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|title=Five of nine SAAF Hercules serviceable – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092620/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30177:five-of-nine-saaf-hercules-serviceable&catid=111:sa-defence|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20Squadron.htm|title=28 Squadron|work=af.mil.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160922031716/http://www.af.mil.za/bases/afb_waterkloof/28%20squadron.htm|archive-date=22 September 2016|url-status=live}}</ref> ’n C-47TP Turbo Dakota van 35 Eskader SALM wat permanent in die Mosambiekse stad Pemba gesetel is om maritieme patrollievermoë te verskaf vir die Suider-Afrikaanse Ontwikkelingsgemeenskap (SAOG) teen-rooftogsending in die Mosambiekse Kanaal, Operasie Koper. Daar is ook 'n Super Lynx van 22 Eskader SALM wat vanaf die Suid-Afrikaanse Vlootfregatte werk wanneer hulle ook al in die Mosambiekse kanaal gestasioneer is. Die lugmag staan ook Operasie Corona van "tyd tot tyd" by deur óf AgustaWestland AW109 óf Atlas Oryx-helikopters na sy grense te ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Air Force doing its bit for border protection and counter-piracy – defenceWeb|first=Kim|last=Helfrich|work=defenceweb.co.za|date=17 April 2014 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092703/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=34425:air-force-doing-its-bit-for-border-protection-and-counter-piracy&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> [[Lêer:Security simulation at Swartkops Air Force Base.jpg|links|duimnael|'n Paar Hawk 120's doen 'n sekuriteitsimulasie oor Swartkop ter voorbereiding vir die 2010 Wêreldbeker.]] Tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] is die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag ontplooi om sekuriteit vir die geleentheid te verskaf. Die lugmag het gewapende Gripen-vegvliegtuie en Hawk-gevorderde opleidingsvliegtuie ontplooi om lugpatrollies te doen om lugverkeer te monitor. Rooivalk-, Atlas Oryx- en AgustaWestland AW109-helikopters is ook tydens die geleentheid ontplooi.<ref>{{cite web|url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|title=The South African Air Force|first=Dean|last=Wingrin|work=saairforce.co.za|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155544/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/863/the-saaf-the-world-cup-and-gripen|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Daar is ook deur die Afrikaanse dagblad, [[Beeld]], berig dat op 23 Maart 2013 toe die Séléka-rebellegroep probeer het om die bewind in die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] oor te neem deur die hoofstad [[Bangui]] binne te val, is vier gewapende Gripen Vegvliegtuie van 2 Eskader SALM saamgestuur met 'n C-130BZ-vervoervliegtuig (wat na bewering 'n voorraad bomme dra) ten einde noue lugsteun te bied aan die 200-sterk Suid-Afrikaanse garnisoen wat nog in die stad geveg het. Die vliegtuie is egter kort daarna teruggeroep, aangesien die Suid-Afrikaners en die rebelle tot 'n wapenstilstand ingestem het en eerder gekies het om vreedsaam aan die land te onttrek. Verskeie vlugte wat deur C-130BZ-vliegtuie gemaak is, het die lyke van die 13 Suid-Afrikaanse soldate wat gesneuwel het en die 27 wat tydens die Séléka-offensief gewond is, ontruim en ook die res van die ontplooide soldate en hul toerusting nadat die wapenstilstand afgekondig is. Die ontplooiing van die Gripen-vegvliegtuig het aangedui dat indien die situasie dit vereis, die land sy vegvliegtuie sal ontplooi om die beskerming van sy bates te verseker.<ref>{{cite web|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|title=Rooivalks, Gripens and additional troops were sent to the CAR – defenceWeb|first=Guy|last=Martin|work=defenceweb.co.za|date=27 Mei 2013 |access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092659/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=30633:rooivalks-gripens-and-troops-were-sent-to-the-car&catid=111:sa-defence&Itemid=242|archive-date=7 November 2016|url-status=live}}</ref> Die lugmag is ook getaak om nasionale veiligheid te handhaaf voor en tydens die begrafnisstoet van oud-president [[Nelson Mandela]] in Desember 2013. Verskeie SAW-helikopters het patrollies oor Pretoria uitgevoer terwyl die oud-president se lyk in staat gelê het in die dae voor die begrafnis. Gripen-vegvliegtuie, gewapen met IRIS-T-missiele en Digital Joint Reconnaissance Pods, het gevegslugpatrollies uitgevoer om 'n vliegverbodsone vir etlike dae oor sekere gebiede in die [[Gauteng]]-provinsie af te dwing en later tydens die begrafnis self oor [[Qunu]], in die [[Oos-Kaap]]. Twee Gripens het ook die taak gehad om 'n C-130BZ-vliegtuig te begelei wat president Mandela se liggaam van die lugmagbasis Waterkloof na die Mthatha-lughawe vervoer het. Vyf Gripens, drie Oryx-helikopters en die 6 Pilatus PC-7's van die Silwer Valke het 'n verbyvlug uitgevoer in 'n laaste saluut aan die wyle oudpresisent.<ref>{{cite web|url=http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|title=Gripen fighters to fly over Qunu|work=Independent Online|location=South Africa|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924125013/http://www.iol.co.za/news/south-africa/eastern-cape/gripen-fighters-to-fly-over-qunu-1.1621979#.U2MC4_mSyyo|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref> [[Lêer:SAAF C130 BZ Hercules of 28 Squadron.jpg|duimnael|SALM C130BZ Hercules van 28 Eskader.]] Op 12 September 2014 het 'n kerkgastehuis ineengestort binne die kompleks van die Sinagoge, Church of All Nations in [[Lagos]], [[Nigerië]]. Meer as 100 mense het in die ineenstorting gesterf, onder wie 85 Suid-Afrikaners.<ref name="enca.com">{{cite web|url=http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|title=Nigeria church collapse: Last remains arrive home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107092651/http://www.enca.com/south-africa/nigeria-church-collapse-last-remains-arrive-home|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> President [[Jacob Zuma]] het die Suid-Afrikaanse Lugmag beveel om te help met die repatriasie van oorlewendes en slagoffers, en die eerste 25 oorlewendes is op 22 September 2014 in 'n spesiaal aangepaste SALM Hercules C-130 na Suid-Afrika gevlieg.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|title=Gallery: Church collapse survivors land in SA|first=Erin|last=Bates|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161107155408/http://www.enca.com/gallery-church-collapse-survivors-land-sa|archive-date=7 November 2016|url-status=dead}}</ref> Weens 'n gebrek aan lugbrugkapasiteit, is 'n Antonov-vliegtuig van Maximus Aero gehuur om die liggame van 74 slagoffers te repatrieer, wat op 15 November 2014 aangekom het.<ref>{{cite web|url=http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|title=Nigeria church collapse: 74 bodies coming home|work=enca.com|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514011917/http://www.enca.com/africa/west-africa/nigeria-church-collapse-74-bodies-coming-home|archive-date=14 Mei 2016|url-status=dead}}</ref> Die laaste 11 liggame is uiteindelik op 6 Februarie 2015 met 'n SALM C-130 gerepatrieer. Die vertraging in die repatriasie van die laaste liggame was te wyte aan die feit dat owerhede moes wag vir [[DNS]]-toetsresultate om die oorblywende slagoffers positief te identifiseer.<ref name="enca.com" /> Ten spyte van sy begrotingsbekommernisse, gaan die lugmag steeds voort om deel te neem aan jaarlikse lug- en verdedigingskoue en vermoëdemonstrasies en ondersteuning van die Randskou, die Swartkops-lugskou en die Africa Aerospace and Defence Expo.<ref>{{cite press release|url=http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|title=defenceWeb shines at Air Capability Demonstration|work=Mail & Guardian|date=20 May 2013|access-date=2016-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593|archive-date=2 Mei 2014|url-status=live|archivedate= 2 Mei 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502072519/http://pressoffice.mg.co.za/defenceweb/PressRelease.php?StoryID=239593}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|title=Swartkops SAAF Museum Airshow (2014-05-09)|work=infozone.tv|access-date=6 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502130929/http://www.infozone.tv/?ai1ec_event=swartkops-airshow&instance_id=|archive-date=2 Mei 2014|url-status=dead}}</ref> In 2002 het Musa Mbhokota die SALM se eerste swart straalvegvlieënier geword.<ref>{{cite news |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |title=New boss for AFB Overberg |date=28 November 2016 |website=saairforce.co.za |publisher=defenceWeb |access-date=10 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165134/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/1475/new-boss-for-afb-overberg |archive-date=11 Januarie 2018 |url-status=live}}</ref> In Maart 2017 het Nandi Zama die eerste swart vrou in die SALM-geskiedenis geword wat 'n vlieënier en in bevel van 'n Hercules C-130-vragvliegtuig was.<ref>{{Cite news|url=https://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|title=Major Nandi Zama Becomes 1st Black Woman to Command C-130 Military Cargo Plane – SAPeople – Your Worldwide South African Community|date=2017-03-28|work=SAPeople – Your Worldwide South African Community|access-date=2018-06-04|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170508225350/http://www.sapeople.com/2017/03/28/nandi-zama-becomes-1st-black-woman-command-c-130-military-cargo-plane/|archive-date=8 Mei 2017|url-status=live}}</ref> Vanaf 2021 het amptenare van die departement van verdediging die parlement ingelig dat 'n verminderde beskikbaarheid van vliegtuie die ure wat gevlieg is, negatief beïnvloed. Helikopterstelsels het na bewering "'n kritieke tekort aan onderdele" met soortgelyke probleme wat ook die vervoer- en gevegsvliegtuie en -stelsels konfronteer. Die parlementêre komitee vir verdediging en militêre veterane (PCDMV) is meegedeel dat "beperkte befondsing ook die vermoë beïnvloed om genoeg diensbare vliegtuie te verskaf, hoewel ernstige pogings aangewend word om te verseker dat beskikbaarheid verhoog word binne die verminderde begroting". Gedurende die eerste kwartaal van die 2021/22-boekjaar het die lugmag 3 560,8 ure gevlieg, insluitend 2 717 "magvoorbereiding"-ure, 636,7 "magaanwending"-ure; en 207,1 BBP-vliegure.<ref>{{Cite web |date=2021-08-19 |title=Reduced availability of aircraft negatively affecting SAAF flying hours |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20211109171726/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/reduced-availability-of-aircraft-negatively-affecting-saaf-flying-hours/ |archive-date=2021-11-09 |url-status=live |access-date=2022-02-17 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Vanaf laat 2021 was al die Lugmag se Gripen-vegvliegtuie vir 'n tyd uit diens onttrek. In 2022 het die Lugmag egter 'n ooreenkoms met Saab gesluit om 13 van die vliegtuie oor 'n tydperk van drie jaar terug te verwys vir onderhoud.<ref>{{cite web |url=https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250920094543/https://www.engineeringnews.co.za/article/saaf-inks-deal-with-saab-to-get-gripen-fighters-back-in-the-air-2022-09-29 |archive-date=20 September 2025 |url-status=live |title=SAAF inks deal with Saab to get Gripen fighters back in the air}}</ref><ref name="Grippen">{{Cite web |last=Martin |first=Guy |title=Gripen back in the air as Saab awarded maintenance contract |url=https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221018030010/https://www.defenceweb.co.za/aerospace/aerospace-aerospace/gripen-back-in-the-air-as-saab-awarded-maintenance-contract/ |archive-date=2022-10-18 |url-status=live |year=2022 |access-date=2022-10-17 |website=Defence Web}}</ref> Daar is in Maart 2025 berig dat ''[[News24]]'' op daardie stadium die toestand van die SALM ondersoek het, wat 'n donker prentjie skets van die land se vermoëns wanneer dit by die lugmag kom.<ref>{{Verwys web |url=https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |titel=Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust |webwerf=briefly.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20250425092007/https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ |argiefdatum=25 April 2025 |url-status=lewendig}}</ref> Die verslag het bevind dat die SALM net 'n enkele Oryx-nutshelikopter, twee Gripen-vegvliegtuie en drie Hawk-straleropleiers operasioneel kan aanwend. Die land het 26 Gripens gehad wat tydens die 1999-wapentransaksie aangekoop is, maar 24 van hulle is al meer as 'n dekade buite werking. Die drie Hawk-opleidingstralers is ook in die wapentransaksie bekom, met 24 wat in daardie stadium aangekoop is. Die land het ook 24 AgustaWestland ligte nutshelikopters aangeskaf, maar ook dié is al vir meer as 10 jaar buite werking. Siphiwe Dlamini, SANW-woordvoerder, wou nie aan ''News24'' bevestig hoeveel vliegtuie in werking was nie en sê hulle kan weens veiligheidsredes nie werklike getalle gee nie.<ref>''Briefly News'', ''Sorry State of South Africa’s Air Force, Only 6 Military Aircraft Operational, 325 Gathering Rust''. 24 Maart 2025 deur Byron Pillay https://briefly.co.za/south-africa/212461-sorry-state-south-africas-air-force-6-military-aircraft-operational-325-gathering-rust/ Besoek 24 Maart 2025</ref> In 'n opvolgberig op 30 Maart het [[Netwerk24]] gerapporteer dat die aantal diensbare vliegtuie in die lugmag die afgelope twee jaar agteruitgegaan het. In die tweede week van Maart 2025 kon net 16 ontplooi word. Dit is net 8% van die lugmag se 199 vliegtuie. Die persentasie, wat van week tot week wissel, is swakker as die gemiddeld van 12,% (oftewel 25 vliegtuie) in 2023. Voorts kan die diensbare vliegtuie dikwels nie ontplooi word nie, weens 'n tekort aan vlugingenieurs. Die tekort spruit regstreeks uit 'n besluit van die lugmag-bevelsraad om die vliegtoelae vir vlugingenieurs af te skaf.<ref>Erika Gibson, 30 Maart 2025, Lugmag-pyne: Net 16 vliegtuie kan vlieg (mits daar 'n ingenieur is), Rapport, Netwek24. Besoek 30 Maart 2025</ref> == Huidige lugvaartuie == {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Lugvaart !Oorsprong !Rol !Hoeveelheid !Notas |- |[[Saab JAS 39 Gripen|Saab Gripen]] C en D |[[Lêer:Flag of Sweden.svg|raam|22x22px| ]] |Multirolvegter |26 |<ref>[http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=19871:gripens-arrive-at-last&catid=35:Aerospace&Itemid=107 DefenceWeb – Gripens arrive at last].</ref><ref group="Nota">9 Gripen D met tweesitplekke en 17 Gripen met enkelsitplekke afgelewer van 2008–2012, vervang die [[Atlas Cheetah]]s.</ref><br /> |- |[[BAE Systems Hawk|British Aerospace Hawk]] Mk.120 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Opleiding / Ligte aanval |24 |<ref group="Nota">Alle vliegtuie behalwe die vlugtoets en ontwikkelingsvliegtuie gebou by Denel se fabriek by [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe]].</ref> |- |[[Pilatus PC-7|Pilatus PC-7 Mk.II]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Opleiding |60 |<ref group="Nota">35 se [[avionika]] word opgegradeer. Sewe verloor. 18 "Astras" was nie opgegradeer nie en sal verkoop word</ref><ref name="AirInt_Sep2013_26">{{Cite journal|last=Martin|first=Guy|date=September 2013|title=SAAF PC-7 Upgrade Complete|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref> |- |[[Atlas Oryx|Atlas Oryx MK.I & MK.II]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer[[helikopter]] |38 |<ref name="defenceweb1">{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=29273:south-africa&catid=119:african-militaries&Itemid=255|titel=South Africa|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |[[Denel Rooivalk|Denel Rooivalk Mk.I]] |[[Lêer:Flag of South Africa.svg|raam|22x22px| ]] |Aanvalshelikopter |11 |{{#tag:ref|1 verloor in ongeluk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |title=The South African Air Force |publisher=Saairforce.co.za |accessdate=15 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120713024605/http://www.saairforce.co.za/news-and-events/731/saaf-rooivalk-fleet-nearing-operational-status |archive-date=13 Julie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>|group="Nota"}}<ref>[http://www.defenceweb.co.za/office/denelcorporate/PressRelease.php?StoryID=239031 Final Rooivalk Handover Cements Relationship Between Denel and SAAF] – Defenceweb.co.za, 13 Maart 2013</ref> |- |MBB/Kawasaki BK 117 |[[Lêer:Flag of Japan.svg|raam|22x22px| ]]/[[Lêer:Flag of Germany.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |3-6 |<ref name="AirInt_Sep2013">{{Cite journal|last=Isby|first=David C.|date=September 2013|title=South African AW109's Grounded|journal=Air International|volume=85|issue=3}}</ref><ref group="Nota">Bekom van die apartheidsera-tuislande, die [[Ciskei]] het 3 in 1983, Venda 2 in 1985, [[Transkei]] 2 in 1986 en [[Bophuthatswana]] 2 in 1987 bekom, dit kom te staan op 'n totaal van 10 met 'n ekstra een bekom van Brasilië. Twee word bewaar by LMB Bloemspruit. 3 Verlore</ref> |- |Agusta A109 LUH |[[Lêer:Flag of Italy.svg|raam|22x22px| ]] |Nutshelikopter |29 | |- valign"top" |Westland Super Lynx Mk.300 |[[Lêer:Flag of the United Kingdom.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme helikopter |4 |<ref group="Nota">Opereer vanaf die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] Valourklas [[fregat]]te.</ref> |- |[[Lockheed C-130 Hercules|Lockheed C-130BZ Hercules]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |9 |<ref group="Nota">Avionika word opgegradeer in terme van ''Projek Ebb'' afgehandel in Maart 2008. 4 kan nie gebruik word nie weens befondsing probleme.</ref> |- |[[Douglas C-47 Skytrain|Douglas C-47TP Dakota]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Maritieme patrollie / vervoer / vroeë waarskuwing |10 |<ref group="Nota">In terme van ''Projek Felstone'', is die eerste C-47TP "TurboDak" in Augustus 1991 vrygestel en voltooi teen 1997 met produksielyne by LMB Swartkop en LMB Ysterplaat. 5 maritieme patrollies, 3 vervoer, 2 [[elektroniese oorlogvoering]].</ref> |- |[[Cessna 208 Caravan|Cessna 208B]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Nuts / waarneming |11 |{{#tag:ref|Word toegerus met die Denel [[infrarooi]] stelsel onder ''Project Koiler'' in 2008. Twee verloor in 2011 en 2014.<ref name=DefenceWeb2>{{cite web |title=Caravan crash victims named |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304190924/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=35150&catid=74&Itemid=30 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |website=defenceWeb.co.za |publisher=defenceWeb |accessdate=25 June 2014}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |titel=DefenceWb – SAAF C208 crash-lands |webwerf=www.defenceweb.co.za |argief-url=https://web.archive.org/web/20150923214324/http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=17497:saaf-c208-crash-lands-&catid=35:Aerospace&Itemid=107 |argiefdatum=23 September 2015 |url-status=lewendig}}</ref>|group="Nota"}}<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.defenceweb.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=6407:fact-file-cessna-c298-caravan-&catid=79:fact-files&Itemid=159|date=2010-02-01|titel=Fact file: Cessna C208 Caravan|uitgewer=defenceWeb|toegangsdatum=2014-06-25}}</ref> |- |Beechcraft Super King Air 200/300 |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |4 | |- |[[Pilatus PC-12]] |[[Lêer:Flag of Switzerland.svg|raam|20x20px| ]] |Vervoer |1 |<ref group="Nota">Primêr gebruik vir BBP vervoer.</ref> |- |CASA C-212-200 & 300 Aviocar |[[Lêer:Flag of Spain.svg|raam|22x22px| ]] |Vervoer |3 | |- |[[Boeing 737]] |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |Presidensiële vervoer |1 | |- |[[Dassault Falcon 900]] |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |1 | |- |Dassault Falcon 50 |[[Lêer:Flag of France.svg|raam|23x23px| ]] |BBP-vervoer |2 | |- |Cessna 550 Citation |[[Lêer:Flag of the United States.svg|raam|22x22px| ]] |BBP-vervoer |2 | |} == Lugmagvaandel == <center><gallery> Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1940-1951).svg| {{FIAV|historical}} 1940–1951 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1951–1958).svg| {{FIAV|historical}} 1951–1958 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1958–1967 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1967–1970).svg| {{FIAV|historical}} 1967–1970 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1958–1967, 1970–1981).svg| {{FIAV|historical}} 1970–1981 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1981–1982).svg| {{FIAV|historical}} 1981–1982 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1982–1994).svg| {{FIAV|historical}} 1982–1994 Lêer:Air Force Ensign of South Africa (1994–2003).svg| {{FIAV|historical}} 1994–2003 Lêer:Air Force Ensign of South Africa.svg| 2003- </gallery></center> == Rondeel == <center><gallery> Lêer:Roundel of the South African Air Force (1920).svg|1920–1927 Lêer:Roundel of South Africa (1927-1947).svg|1927–1947 Lêer:Roundel of South Africa (1947–1958).svg|1947–1958 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981).svg|1958–1981 Lêer:Roundel of South Africa (1958–1981, low visibility).svg|1958–1981<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1981–1982).svg|1981–1982 Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003, low visibility).svg|1982–2003<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa (1982–2003).svg|1982–2003 Lêer:Roundel of South Africa – Low Visibility.svg|2003-huidig<br />(lae sigbaarheid) Lêer:Roundel of South Africa.svg|2003-huidig </gallery></center> == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:SAAF Oryx 1236 (4) (6910823775).jpg Lêer:SAAF-Gripen-001 (cropped).jpg Lêer:SAAF C-130B 407 (6918395081).jpg Lêer:South African Rooivalk Attack Helicopter over FIB base in Sake 2014.JPG Lêer:SAAF-Fast roping-001.jpg Lêer:Rooivalk in flight (cropped).jpg Lêer:2008jan17 arniston otb 085.jpg Lêer:SAAF Cheetah C.jpg Lêer:SAAF Agusta A109 4001 (6929039335).jpg Lêer:SAAF Hawk Mk 120 254 (6779789110).jpg Lêer:SAAF C-47ATP 6837 (6910817085).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Suid-Afrikaanse Leër]] * [[Suid-Afrikaanse Militêre Gesondheidsdiens]] * [[Suid-Afrikaanse militêre dekorasies en medaljes]] * [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] * [[Suid-Afrikaanse Weermag]] * [[Lys van lugvaartuie van die Suid-Afrikaanse Lugmag]] == Notas == {{Verwysings|group=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South African Air Force|Suid-Afrikaanse Lugmag}} * [http://www.af.mil.za/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705093318/http://www.af.mil.za/ |date= 5 Julie 2020 }} * [http://www.saairforce.co.za/ Nieamptelike webwerf] * [https://web.archive.org/web/20141006114443/http://www.ejection-history.org.uk/Country-By-Country/South_Africa.htm ''SAAF ejection seat history''] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Lugmag| ]] [[Kategorie:Lugvaart in Suid-Afrika]] 4ylemh9lb3vu1lkt53ah5kxvftqo9yp Karl Popper 0 24565 3372770 3367776 2026-11-15T14:36:49Z Oesjaar 7467 /* Kort biografie */ Tikfout 3372770 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Karl Popper | beeld = Karl Popper.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Karl Popper ca. 1980's | geboortenaam = Karl Raimund Popper | geboortedatum = [[28 Julie]] [[1902]] | geboorteplek = [[Wene]], [[Oostenryk-Hongarye]] | sterftedatum = {{SDEO|1902|7|28|1994|9|17}} | sterfteplek = [[Londen]], [[Engeland]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Oostenryk}}<br />{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | vakgebied = epistemologie, rasionaliteit, Filosofie van die wetenskap, logika, Sosiale en politieke filosofie, metafisika, Filosofie van die gees, Oorsprong van die lewe, Interpretasie van kwantummeganika | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = [[Sokrates]], Lycophron, [[Aristoteles]], Descartes, Kant, Schopenhauer, [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], Kierkegaard, Einstein, Wene-sirkel, Hayek, [[Alfred Tarski]], Selz, Russell, Campbell, Burke, Mill, Hume, Wächtershäuser | invloed op = Feitlik al die filosofie van die wetenskap sedert die 1930's<br />Hayek, Friedman, Lakatos, Feyerabend, Soros, Miller, Agassi, Bartley, Gombrich, Jarvie, Dahrendorf, Levinson, Gellner, Munz, Magee, Lorenz, Shearmur, Medawar, Dimitrakos, Albert, Gellner, Dirk Verhofstadt, [[Nassim Nicholas Taleb]], Deutsch, Eccles, Penrose | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Karl Raimund Popper''' ([[Wene]], [[28 Julie]] [[1902]] – [[Londen]], [[17 September]] [[1994]]) was 'n Oostenryks-Britse [[filosoof]] wat veral bekend is vir sy [[wetenskaplike metode]]-teorie, sy kritiek op die historiese determinisme en steun vir die 'oop samelewing'. Hy was 'n belangrike sosiale en politieke filosoof, 'n vurige ondersteuner van die liberale [[demokrasie]], die beginsels van sosiale kritiek waarop dit gegrond is, en 'n onwrikbare teenstander van [[outoritarisme]]. Hy het ook bekend geword vir sy weerlegging van die klassieke [[denkmodel]] van wetenskap as 'n proses van waarneming en induksie en sy pleidooi vir "[[Vervalsbaarheid|weerlegbaarheid]]" as kriterium om [[wetenskap]] van nie-wetenskap te onderskei. == Kort biografie == Karl Popper is in 1902 in Wene, [[Oostenryk]] gebore in 'n [[Jood]]se gesin. Sy ouers het egter hul Joodse geloof prysgegee en hy het grootgeword as 'n gesekulariseerde Oostenryker. Op 16 jarige leeftyd verlaat hy sy ouerhuis in 'n bui van opstandige, jeugdige verset. Hy doen eers handearbeid, maar skryf hom ook in aan die Universiteit van Wene, waar hy in die [[fisika]], [[wiskunde]], [[sielkunde]] en filosofie studeer. In ''Unended Quest'' (sy "intellektuele biografie") vertel hy hoe sy kort flankeerdery met die [[Kommunisme]] geëindig het by die aanskoue van hoe ongewapende jong sosialiste in [[1919]] buite 'n polisiekantoor doodgeskiet is in 'n betoging wat deur kommuniste gereël is. Hy promoveer in [[1928]] onder Karl Bühler in die filosofie, en hou skool in 'n middelbare skool van [[1930]] tot [[1936]]. In [[1937]] emigreer hy na [[Nieu-Seeland]] as gevolg van die opkomende Nazisme in [[Duitsland]] en Oostenryk. Daar word hy lektor in die filosofie aan die Canterbury University College in [[Christchurch]]. In [[1946]] verhuis hy na [[Engeland]] om lektor te word in die [[logika]] en die wetenskaplike metode aan die London School of Economics, waar hy in [[1949]] tot professor bevorder word. Hy word tot Britse Ridder geslaan deur [[Koningin Elizabeth II]] in [[1965]]. Popper word in [[1976]] tot 'Fellow' van die [[Royal Society]] gekies. Hy onttrek homself uit die akademie in [[1969]], hoewel hy intellektueel aktief bly tot sy dood in London in 1994. == Filosofie van Wetenskap == Popper gebruik self die term 'kritiese [[rasionalisme]]' om sy filosofie te omskryf. Hierdie benaming is van belang omdat dit sy verwerping van die klassieke empirisme en van die waarneming-induksiemodel wat daaruit ontwikkel het, aandui. Popper was 'n aktiewe teenstander van dié model. Popper het geargumenteer dat wetenskaplike teorieë universeel van aard is en alleen indirek getoets kan word deur na hul implikasies te verwys. Die probleem van die onderskeid tussen wetenskaplike en nie-wetenskaplike (d.i. metafisiese) teorieë het heelwat van sy aandag in beslag geneem. Hy noem dit die "demarkasieprobleem" en probeer dit skerp onderskei van die probleem wat die filosofiese denkers veral die sg. [[Weense Sirkel]] destyds in Wene geboei het. Vir hulle was die vraag: Wat maak taalgebruik betekenisvol? Popper ag dit 'n onbelangrike probleem, en vra liewer: Wat maak 'n teorie wetenskaplik? Popper het mettertyd 'n eie, unieke wetenskapsfilosofie ontwikkel wat hy in [[Duits]] in [[1934]] op 32-jarige ouderdom gepubliseer het as ''Die Logik der Forschung'' (Die Logika van Navorsing). Dié werk is in [[1948]] in [[Engels]] vertaal as ''The Logic of Scientific Discovery'' en word deur baie filosowe gereken as die invloedrykste teks in die wetenskapsfilosofie wat in Engels sedert die [[Tweede Wêreldoorlog]] verskyn het. Popper se wetenskapsfilosofie het bekend geraak as "vervalsbaarheid". Volgens Popper kan logiesgewys geen hoeveelheid positiewe uitkomste op die vlak van eksperimentele toetsing enige wetenskaplike teorie waar bewys nie, maar 'n enkele eksperimentele weerspreking is logieserwys bepalend: dit wys die teorie, waarvan die implikasie verkry is, is vals. Popper se beskrywing van die logiese asimmetrie tussen verifiëring en falsifiëring vorm die kern van die filosofie van die wetenskap. Dit inspireer hom ook om die valsbewysbaarheid te gebruik as kriteruim om onderskeid te maak tussen dit wat wetenskaplik is en nie-wetenskaplik is nie. Volgens Popper kan kennis alleen as wetenskaplik erken word indien dit die strengste moontlike toetse kan weerstaan om dit vals te bewys. Hy het die aansprake op wetenskaplikheid van beide die [[psigoanalise]] en die [[marxisme]] verwerp, aangesien die teorieë waarop beide strominge gegrond word nie as vals bewys kon word nie. Alle wetenskaplike kennis is vir Popper ook bloot voorlopig en niks is vas en seker nie. Daar is geen uiteindelike fondament van kennis nie. Sodanige kennis word gegenereer deur die kreatiewe verbeelding met die doel om probleme op te los wat ontstaan het in 'n spesifieke historiese-kulturele omgewing. Uit hierdie veronderstelling vloei sy ander bekende boek oor die wetenskapfilosofie voort, naamlik ''Conjectures and Refutations''. Die naam dui daarop dat wetenskaplike kennis ontwikkel op die grondslag dat wetenskaplikes voorlopige veronderstellings (''conjectures'') maak, wat dan aan valsbewysbare toetse (''refutation'') onderwerp moet word. Slaag die veronderstelling die toets, word dit voorlopig aanvaar as 'n getoetse wetenskaplike wet totdat nuwe getuienis dit kan weerlê, waarna die siklus weer voortgaan. == Politieke Wetenskap == Nóú verwant aan Popper se wetenskapfilosofie, is sy filosofie van die oop samelewing (''Open Society''). Sy boek ''The Open Society and its enemies'' het gevolg op sy vrywillige bannelingskap uit Nazi-Oostenryk in 1936 na Nieu-Seeland. Hy het ''The Open Society'' geskryf aan die Universiteit van Christchurch, waar hy gedurende die Tweede Wêreldoorlog gedoseer het. Dit is 'n hartstogtelike aanval op die filosofiese vyande van vryheid, gelykheid en rasionaliteit. Veral [[Plato]], [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]] en [[Marx]] het onder skoot gekom. Vir Popper was gemelde filosowe die intellektuele oorsprong van outoritarisme en [[totalitarisme]] wat veral die tydperk ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] gekenmerk het. Die gruwelikste voorbeelde daarvan is volgens hom [[Stalin]] en [[Hitler]]. Die oop samelewing sluit aan by Popper se wetenskapfilosofie. Popper beskou enige samelewing as geslote wanneer dit op die grondslag van mites, mistisisme en politieke ideologieë soos Marxisme, Nazisme of [[apartheid]] gegrond is. 'n Samelewing kan volgens Popper alleen as oop, demokraties en vry beskou word indien dit georganiseer word op die grondslag dat politieke kennis altyd voorlopig is en aan kritiek onderwerp kan word. Vryheid vlieg byvoorbeeld by die deur uit die oomblik wanneer mense 'n obsessie begin ontwikkel oor die vrae: Wat is reg? Wie weet die beste? Wie behoort te regeer? Volgens Popper kry die mens dan die waansin van "fantasieë oor filosoofkonings, Pruisiese vorste en die diktatuur van die proletariaat". Die vraag mag nooit wees "Wie moet regeer?" nie. Die vraag is eerder: "Hoe beskerm ons ons teen swak regering?" Politieke beleid het dieselfde status as wetenskaplike teorieë; dis voorstelle wat slegs standhou tot tyd en wyl kritiek hulle weerlê het en hulle vervang is deur ander, hopelik beter, maar steeds kritiseerbare voorstelle. Meer nog, hy verwerp [[revolusie]] as vorm van politieke handeling, omdat dit onderlê word deur 'n veronderstelling van utopiese sosiale ingenierswese wat hemel op aarde beloof en wat ontken dat die mens self besluite oor die toekoms kan maak en uitvoer. Utopiese sosiale ingenieurs soos Marx veronderstel volgens Popper, dat die [[geskiedenis]] onafwendbaar sy gang moet gaan. Die oop samelewing, vir Popper, word gekenmerk deur stuksgewyse sosiale verandering omdat die mens net gedeeltelike en voorlopige kennis oor samelewingstoestande kan hê. Dus moet stapsgewyse veranderinge aangebring word en deur ervaring geleer word voordat volgende beleidsrigtings oorweeg word. Die oop samelewing is dus een waarin politieke idees in die openbaar getoets en gekritiseer kan word en individue persoonlike verantwoordelikheid vir hulle eie morele besluite neem. In die oop samelewing word leiers deur die stembus van hulle mag ontneem. Vryheid en individuele regte is vir Popper die uitstaande kenmerke van die oop samelewing. 'n Demokrasie is 'n samelewing waarin kritiek geinstitusionaliseer is. Daarom is demokrasie nie in die eerste instansie [[regering]] deur die meerderheid nie, want die meerderheid kan altyd, soos die minderheid, tiranniek regeer. 'n Demokrasie is 'n samelewing waarin instellings verskans is wat kritiek op die regering van die dag moontlik maak; instellings soos 'n vrye pers, 'n veelparty- parlementêre stelsel en 'n onafhanklike regbank. == Kritiek op Popper se werk == Popper se werk het ook kritiek uitgelok. Aan die een kant is daar diegene wat die stellings van die historisisme of holisme as intellektueel gerespekteerde teorieë erken wil sien, terwyl ander die marxisme of die psigoanalise as wetenskaplike teorieë beskou. Volgens die Quine-Duhem-tese is dit onmoontlik om 'n enkele hipotese op sy eie te toets, aangesien elke enkele een deel vorm van 'n groep teorieë. Dus kan slegs gesê word dat 'n hele pakket van relevante teorieë kollektief vals bewys word, maar daar kan nie oortuigend gesê word watter element van die pakket moet vervang word nie. [[Thomas Kuhn]] se invloedryke boek ''The Structure of Scientific Revolutions'' argumenteer dat wetenskaplikes werk volgens 'n reeks paradigmas, en hy vind weinig bewys dat wetenskaplikes werklik die [[metodologie]] van falsifisering gebruik. Popper se student [[Imre Lakatos]] het gepoog om Kuhn se werk met "falsifikasionisme" te verbind deur te argumenteer dat wetenskap vorder deur die vals bewys van navorsingsprogramme eerder as deur die spesifieke universele stellings van naïewe "falsifikasionisme". Nog 'n student van Popper, [[Paul Feyerabend]], het uiteindelik alle voorskriflike metodologie verwerp en geargumenteer dat die enigste universele metode wat wetenskaplike vooruitgang kenmerk is dat enigiets kan werk (''anything goes''). [[Charles Margrave Taylor]] beskuldig Popper daarvan dat hy sy wêreldberoemdheid as 'n epistemoloog misbruik om die belangrikheid van die kontinentale tradisionele filosowe van die 20ste eeu te onderspeel/verkleineer. Volgens Taylor is Popper se kritiek ongegrond, maar word ontvang met aandag en respek wat Popper se "intrinsieke waarde nouliks verdien". Aan die begin van die 21ste eeu beweer Michel ter Hark dat Popper aspekte van sy idees nie self uitgedink het nie, maar van een van sy leermeesters, die Duitse jood Otto Selz, oorgeneem het. Selz het nooit self gepubliseer nie, deels ondat hy in [[1933]] agv druk deur die Nazi's sy werk moes staak, en omdat daar 'n verbod was op verwysings na Selz se werk in die tyd. Ter Hark skryf hieroor in die boek ''Popper, Otto Selz and the rise of evolutionary epistemology.'' Hierdie kritiek doen nie fundamenteel afbreuk aan die invloed en belang van Popper as een van die mees vooraanstaande denkers oor die teorie van wetenskaplike metode en as prominente kritikus van die outoritarisme in die twintigste eeu nie. Volgens Anton van Niekerk het die geskiedenis Popper reg bewys: samelewings wat gebou word op totalitêre anneksasie van die idees van reg en orde (soos apartheid [[Suid-Afrika]] en kommunistiese [[Oos-Europa]]) het uiteindelik voete van klei. == Bronne == Saamgestel en vertaal uit Engelse en Nederlandse Wikipedia met bywerkings vanuit: * Albert Venter, "Die intellektuele wêreld is beslis armer sonder Popper", Beeld, 22 September 1994. * Anton van Niekerk, "Suid-Afrika kan leer uit Popper se idee van demokrasie", Die Burger, 3 Oktober 1994. * Karl Popper in die Stanford Encyclopedia of Philosophy == Literatuur == * Feyerabend, P. Against Method. London: New Left Books, 1975. Boek van 'n voormalige kollega van Popper, met sterk kritiek op Popper se rasionalistiese uitkyk op die wetenskap. * Kuhn, T. S. The Structure of Scientific Revolutions. Chicago: University of Chicago Press, 1962. 'n Kernpunt van die hedendaagse filosofie is die debat tussen die volgelinge van Kuhn en Popper oor die aard van wetenskaplike ondersoek. Dit is die boek waarin die gesigspunte van die eersgenoemde op klassieke wyse uiteengesit word. * Magee, B. Popper. London: Fontana, 1977. 'n Goeie inleiding, uiters leesbaar maar onkrities oor Popper. * O'Hear, A. Karl Popper. London: Routledge, 1980. 'n Kritiese uiteensetting van Popper se denke, beskou vanuit die hedendaagse analitiese filosofie. * Schilpp, P. A., ed. The Philosophy of Karl Popper, 2 vols. La Salle, IL: Open Court Press, 1974. Een van die beter bydraes tot die reeks 'Library of Living Philosophers'. Bevat Popper's intellektuele autobiografie, 'n uitgebreide reeks kritiese essays en Popper se antwoorde daarop. * Stokes, G. Popper: Philosophy, Politics and Scientific Method. Cambridge: Polity Press, 1998. 'n Uitgebreide, ewenwigtige studie wat veral ingaan op die sosiale en politieke aspekte van die denke van Popper. * Ter Hark, M. Popper, Otto Selz and the rise of evolutionary epistemology. == Belangrikste werke == * Logik der Forschung. Wene: Julius Springer Verlag, 1935. * The Open Society and Its Enemies. 2 dln. Londen: Routledge, 1945. * The Poverty of Historicism. 2e ed. Londen: Routledge, 1961. * Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge. Londen: Routledge, 1963. * Objective Knowledge: An Evolutionary Approach. Oxford: Clarendon Press, 1972. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://plato.stanford.edu/entries/popper/ Karl Popper] van [http://plato.stanford.edu/ Stanford Encyclopedia of Philosophy] * {{en}} [http://www.eeng.dcu.ie/%7Etkpw/ Die Karl Popper Web] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070809040930/http://www.eeng.dcu.ie/~tkpw/ |date= 9 Augustus 2007 }} * {{en}} [http://www.friesian.com/popper.htm Influence on Friesian Philosophy] * {{en}} [http://www.soros.org/ Open Society Institute] George Soros Stigting Netwerk * {{en}} [http://www.stephenjaygould.org/ctrl/gardner_popper.html ''A Skeptical Look at Karl Popper''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040212023313/http://www.stephenjaygould.org/ctrl/gardner_popper.html |date=12 Februarie 2004 }} deur Martin Gardner * {{nl}} [http://www.meervrijheid.nl/karl_popper_vrijheid_democratie.htm Stichting MeerVrijheid: Kritiek op Karl Popper] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Popper, Karl}} [[Kategorie:Britse akademici]] [[Kategorie:Britse filosowe]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Oostenrykse filosowe]] [[Kategorie:Oostenrykse Jode]] [[Kategorie:Filosowe in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Logici]] [[Kategorie:Geboortes in 1902]] [[Kategorie:Sterftes in 1994]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Cambridge]] 6tij8id00yrq42ct9df5iylbmnsksvz Airbus A300 0 24622 3372848 3288877 2026-11-15T18:24:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372848 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= [[Airbus]] A300 |subsjabloon={{Airbus-vliegtuig}} |beeld=Beeld:Airbus A300B4-603 of Lufthansa (D-AIAS).jpg |byskrif=[[Lufthansa]] A300B4-600 |tipe=Passasiersvliegtuig |vervaardiger=EADS (Airbus S.A.S.) |vervaardigers= |ontwerper= |eerste vlug=28 Oktober [[1972]] |bekendstelling=[[30 Mei]] [[1974]] deur [[Air France]] |vrygestel= |onttrek= |status= |hoofgebruiker=[[UPS Airlines|United Parcel Service]] (52) |meer gebruikers=[[FedEx Express|FedEx]] (49) <br /> [[American Airlines]] (34) <br /> [[Japan Airlines]] (22) |aantal gebou=561 |programkoste= |eenheidskoste= |ontwikkel van= |variante met eie artikels=[[Airbus Beluga|A300-600ST Beluga]]<br />[[Airbus A310]] }} [[Lêer:Airbus A300B6 v1.0.png|duimnael|links|450px|Geometriese sketse van die A300-B6]] Die '''Airbus A300''' is 'n kort- tot mediumreikafstand wyerompvliegtuig. Die vliegtuig wat in [[1972]] vrygestel is, was die eerste tweemotorige wyerompvliegtuig ter wêreld en die eerste vliegtuig wat deur die [[Airbus]]-konsortium van [[Europa|Europese]] maatskappye, wat nou ten volle deur [[EADS]] besit word, geskep is. Die A300 (saam met die [[Airbus A310|A310]]) se produksie het in Julie [[2007]] tot 'n einde gekom. In 2020 word daar nog 209 A300s wêreldwyd gebruik, meestal as vragvliegtuie vir maatskappye soos [[United Parcel Service]], [[FedEx Express]] en [[DHL]].<ref>https://www.airfleets.net/exploit/production-a300-20.htm</ref> Vragvliegtuigverkope sal in die toekoms die nuwe [[Airbus A330|A330-200F]]-afstammeling behels.<ref name=fi_20060314>{{cite web | url = http://www.flightglobal.com/Articles/2006/03/14/Navigation/177/205407/Airbus+aims+to+fill+freighter+void+with+A330+derivative.html | title = Airbus aims to fill freighter void with A330 derivative | publisher = Flight International | date = 14 Maart 2006 | access-date = 3 November 2010 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110521133437/http://www.flightglobal.com/articles/2006/03/14/205407/airbus-aims-to-fill-freighter-void-with-a330-derivative.html | archive-date = 21 Mei 2011 | url-status = dead }}</ref> Nege Airbus A300- vliegtuie is deur die [[Suid-Afrikaanse Lugdiens]] gebruik tussen 1976 en 2001.<ref>http://www.saamuseum.co.za/saa-aircraft-photographs.html</ref> {{clear}} [[Lêer:Airbus A300-600R (Japan Airlines) JA011D 092.jpg|duimnael|regs|260px|'n [[Japan Airlines]] A300-600R]] == Tydlyn: Airbus A3xx-reeks == {{Tabel tydlyn Airbus A3xx-serie}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Airbus]] [[Kategorie:Passasiersvliegtuie]] a9v8yqeuyj21awv8d3gi292ed32il70 Bordeaux 0 25144 3372970 3347117 2026-11-16T03:28:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372970 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Bordeaux'''<br /> [[Lêer:138 - Place de la Bourse et le miroir d'eau - Bordeaux.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Bordeaux dot2.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coat of Arms of Bordeaux (Chief of France Moderne).svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Bordeaux, France.png|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Frankryk}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Région (gewes)''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Aquitaine flag.svg|20px]] [[Nieu-Akwitanië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Département''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Gironde.svg|20px]] [[Gironde]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|44|50|N|0|35|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3de eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 49,36 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1–42 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2019) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 260&nbsp;958 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 5&nbsp;300/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;363&nbsp;711 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Pierre Hurmic (EELV) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.bordeaux.fr/ ''bordeaux.fr''] |} '''Bordeaux''' ([[Frans]]: [bɔʁˈdo], {{Audio|Fr.Bordeaux.ogg|luister}}; [[Oksitaans]]-[[Gaskons]]: ''Bordèu'', [buɾˈðɛw]; [[Baskies]]: ''Bordele'') is 'n hawestad in die suidweste van [[Frankryk]] met 'n bevolking van 254&nbsp;436 (in 2017). Bordeaux is die administratiewe [[hoofstad]] van die ''région'' (gewes) [[Nieu-Akwitanië]] en die [[département]] [[Gironde]] en die sentrum van die metropolitaanse gebied Arcachon-Bordeaux-Libourne met 'n totale bevolking van 1,25 miljoen. Die inwoners word in Frans ''Bordelais'' genoem. Bordeaux is die grootste stad in die département Gironde, die région Akwitanië en die negende grootste in Frankryk. Die stedelike agglomerasie van Bordeaux is die sesde grootste in die land. [[Lêer:Bordeaux velos V3.jpg|duimnael|links|Huurfietse buite die moderne wynmuseum ''Cité du Vin'' wat in 2016 geopen is. Die museum is deur die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] tydskrif ''National Geographic'' in 2017 geranglys as die sewende beste museum ter wêreld<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.laciteduvin.com/sites/default/files/presse/communique/cp_prix_sem_2_2017_vinternationale_en.pdf |title=La Cité du Vin |date=24 Oktober 2017 |accessdate=6 Oktober 2020 |archive-date=11 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201011022221/https://www.laciteduvin.com/sites/default/files/presse/communique/cp_prix_sem_2_2017_vinternationale_en.pdf |url-status=dead }}</ref> Die museum se argitektoniese ontwerp, wat deur Anouk Legendre en Nicolas Desmazières behartig is, versinnebeeld die beweging van wyn in 'n glas]] Bordeaux is bekend vir sy voortreflike kos en wyn<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> en speel 'n belangrike rol in die internasionale wynboubedryf en -handel as lid van die ''Great Wine Capitals Global Network''. Wynskoue soos ''Vinexpo'' en ''Semaine des primeurs'' lok deskundiges uit alle wêrelddele. Danksy die plaaslike wingerde het Bordeaux reeds in die [[Middeleeue]], maar veral vanaf sy "goue tydperk" in die 18de eeu internasionale bekendheid verwerf. As die hoofstad van die voormalige provinsie Guyenne (wat grootliks met die huidige gewes Akwitanië ooreenkom) het Bordeaux deel uitgemaak van [[Gascogne]]. Die stad is teen die rand van die landskap Landes de Gascogne geleë. Bordeaux se Lune-hawe is deur [[Unesco]] in Junie 2007 as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Etimologie == Die [[Oksitaans]]e stadsnaam is ''Bordèu'',<ref>{{fr}} {{oc}} {{cite book |author=Julien Pearson |title=Plan du Bordeaux occitan gascon – Mapa dau centre occitan e gascon de Bordèu |publisher=Instituut vir Oksitaanse Studies |location=Bordeaux |editor=Ostau Occitan |date=November 2020}}</ref> beide in die [[Gaskons]]e [[dialek]] en ander Oksitaanse dialekte wat in die omgewing gepraat word, soos [[Languedokies]] (oos van [[Gironde]]).<ref>{{oc}} {{cite web |url=https://www.jornalet.com/nova/13031/primier-plan-del-bordeu-occitan |title=Primièr plan del Bordèu occitan – Lo plan permet de descobrir l’istòria de la lenga dins lo Pòrt de la Luna, retrobar los noms d’origina occitana e lor significacion |publisher=Jornalet |location=[[Barcelona]] |editor=Associacion entara Difusion d'Occitània en Catalonha (ADÒC) |date=21 November 2020 |issn=2385-4510 |oclc=1090728591}}</ref> Hierdie naam is in ''Bourdeaux'' en toe ''Bordeaux'' verfrans. Gegewe sy ligging as 'n antieke hawe het baie ander Atlantiese kustale verskillende name vir die stad: ''Bourdel'' in [[Bretons]], ''Bordele'' in [[Baskies]], ''Burdeos'' in [[Spaans]], ''Bordeos'' in [[Galisies]], ''Bordéus'' in [[Portugees]] en ''Bordozo'' in [[Esperanto]]. In die eerste eeu is vir die eerste keer verwys na die stad as ''Burdigala''.<ref name="DENLF">{{fr}} {{cite book |author=Dauzat, A.; Ch. Rostaing |title=Dictionnaire étymologique des noms de lieux de France |location=Parys |editor=Librairie Larousse |year=1963 |pages=738}}</ref> Vervolgens is die toponiem gedurende die [[Middeleeue]] in verskillende vorme gebruik, waaronder ''Burdegale'', terwyl op 'n aantal ou munte ook die name ''Burdeghla'' en ''Burdiale'' verskyn. In die derde vers van Bertran de Born se sirventes verskyn 'n Oksitaanse vorm as ''Bordelh'': ''D'un sirventes no m qual far longo ganda'', terwyl na die stad spesifiek onder die naam ''Bordel'' verwys word in Guilhem de Tudèla se Lied van die Albigensiese Kruistog. In 'n 1147-brief aan abt Suger verskyn ook die [[Latyn]]se vorm ''Burdellum''. In 1280 is vir die eerste keer die Gaskonse vorms ''Bordeu''<ref name="DENLF" /> en ''Bordel'' gebruik. In die 19de eeu het Luchaire aangedui dat die Gaskonse inwoners na die stad as ''Burdéu'' verwys het<ref>{{fr}} {{cite book |author=Faculté des Lettres de Bordeaux |title=Annales de la Faculté des Lettres de Bordeaux. |url=https://archive.org/details/AnnalesDeLaFaculteDeBordeaux1879 |year=1879 |oclc=557859144}}</ref> waarvan die huidige vorm ''Bordèu'' afgelei is.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Bénédicte Boyrie-Fénié |title=Dictionnaire toponymique des communes de Gironde |publisher=Oksitaanse Instituut |location=Pau |date=Oktober 2008 |isbn=978-2-35068-012-5 |pages=78}}</ref> Die Franse vorm ''Bordeaux'' verteenwoordig 'n verfransing van die Gaskonse ''Bordèu'' na ''Bourdeaux'' of ''Bordeaux'' na aanleiding van die ou meervoud van ''Bordel'' ("huisie"), wat ander plekname soos Bordeaux en Bourdeaux ook goed verduidelik.<ref>{{fr}} {{cite book |author=Dauzat, A.; Ch. Rostaing |title=Dictionnaire étymologique des noms de lieux de France |location=Parys |editor=Librairie Larousse |year=1963 |pages=738}}</ref> Gedurende die tydperk van die Nasionale Konvensie (1792–1795) het die stad die rewolusionêre naam "Commune-Franklin" gehad.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=4923 |title=Des villages de Cassini aux communes d'aujourd'hui |publisher=École des hautes études en sciences sociales |accessdate=18 Mei 2024}}</ref><ref>{{fr}} {{cite book |author=Roger de Figuères |title=Les noms révolutionnaires des communes de France : listes par départements et liste générale alphabétique |editor=Au siège de la Société |year=1901 |pages=27, 92 |url=https://books.google.fr/books?id=0h0KAAAAIAAJ&dq=%22Commune-Franklin%22+Bordeaux |accessdate=18 Mei 2018}}</ref> In die verlede is verskeie etimologieë vir die antieke ''Burdigala'' voorgestel, soos ''Burgos Gallos'' ("die Galliese dorp") deur [[Isidorus van Sevilla]]<ref>{{la}} ''Burdigalim appellatam ferunt quod Burgos Gallos primum colonos habuerit, quibus antea cultoribus adimpleta est.'' in ''Etymologiae XV'', [http://www.thelatinlibrary.com/isidore/15.shtml ''the Latin Library'']</ref> of in 1695 in die ''Mercure de France'' ''la bourde et la jalle'' ("die flater en die fout"). In sy ''Recherches sur la ville de Bordeaux'' het Jacques Baurein voorgestel dat die stadsnaam gebaseer is op die [[Kelties]]e woorde ''burg'' ("die dorp") en ''cal'' ("die hawe"),<ref>{{fr}} {{cite book |author=Achille Luchaire |title=Annales de la Faculté des lettres de Bordeaux |editor=Ernest Leroux |date=1 Januarie 1887 |pages=100 |url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32693843r/date1887}}.</ref> maar met sterretjies as ''*burg'' en ''* cal'', omdat hierdie terme nie direk in Keltiese tale gebruik is nie, nóg in hierdie vorm nóg met hierdie betekenis. Verder kan ''*Burg-i-cal-a'' kwalik die antieke naam van Bordeaux wees, wat wel ''Burdigala'' is, tensy daar 'n verandering veronderstel word wat nie uit die antieke vorme getuig nie. Die naam ''Burdigala'' kan op grond van twee elemente ontleed word, naamlik die twee Akwitaanse wortels ''*burd-'' en ''*gala'' wat onderskeidelik "modderig" en "spruit" beteken. ''*Burd-'' sou ook die variant wees van die Voor-Latynse ''*bard-'' wat ook die oorsprong van die Baskiese dorpie Bardos se naam is. *''Gala'' is afkomstig van die Voor-Latynse ''*cal-'' wat "skuiling" of "inham" beteken en waarvan die woord "calanque" afgelei is. Volgens Michel Morvan is die oorspronklike betekenis van ''Burdigala'' "inham of skuiling in die vleie".<ref>{{fr}} {{cite book |author=Michel Morvan |title=Noms de lieux du Pays basque et de Gascogne |location=Parys |year=2004 |isbn=978-2-86253-334-6 |pages=12}}</ref> Na die inwoners van Bordeaux word in Frans verwys as ''Bordelais'' en ''Bordelaises''.<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.habitants.fr/habitants_bordeaux_33063.html |title=Gironde > Bordeaux (33000) |publisher=habitants.fr |author=David Malescourt |accessdate=6 Februarie 2015}}</ref> == Wapenkunde == [[Lêer:Bordeaux Couronne.jpg|duimnael|links|Die kroon van Bordeaux by die raadsaal se tuin]] Op die ou wapen van Bordeaux, wat sy oorsprong in die tyd kort ná die [[Honderdjarige Oorlog]] het, versinnebeeld die lelies teen 'n blou agtergrond die Franse koning se wapen; die luiperd teen 'n rooi agtergrond verwys na die wapen van die provinsie Guyenne waarvan Bordeaux die hoofstad was; die [[kasteel]] simboliseer die torings van Bordeaux se ou raadsaal wat vroeër in die stad se kasteel gehuisves was en waarvan slegs die ''Grosse Cloche'' (die kloktoring) bewaar gebly het; die sekelmaan versinnebeeld die [[Garonne]] se kronkelende rivierloop, terwyl die rivierwater wat die raadsaal se torings omspoel na die belangrike rol verwys wat die stad in die seehandel speel. [[Lêer:Bordeaux grosse cloche detail 01.jpg|duimnael|Die ''Grosse cloche'' ("Groot kloktoring")]] Die simbole se volgorde versinnebeeld Frankryk se aanspraak op die stad en sy omgewing waarna ook Bordeaux se leuse verwys. Die sekelmane, wat op die wapen saamgeweef is, is die klein wapen of simbool van Bordeaux, en hulle het hul oorsprong in die simboliese sekelmaan wat slegs op die stadswapen verskyn. Hulle is ook deur [[Diane de Poitiers]], die geliefde van koning [[Hendrik II van Frankryk]], as haar simbool gebruik. Die drie sekels word al enkele eeue lank gebruik en verskyn dikwels op fasades, klere en ander voorwerpe. Die wapen is teen die middel van die 17de eeu vir die eerste keer gebruik. In die 18de eeu is dit gereeld vertoon soos byvoorbeeld by die Saint-Projet-fontein (1736). Vandag verskyn die wapen orals en merk daarnaas onopvallend feitlik alles wat in besit van die Stad Bordeaux is. Bordeaux gebruik 'n muurkroon met sewe goue tinne as sy kroon (dit verwys na Bordeaux as 'n eersterangse stad). In plaas van hierdie muurkroon word op die stadswapen dikwels 'n grawekroon gebruik – dit verwys na die feit dat Bordeaux se ''jurade'' (die stadsraad onder die ''Ancien Régime'') sedert die 16de eeu ook die graafskap Ornon (wat grootliks met die huidige dorpe Gradignan en Villenave d'Ornon ooreenkom) geregeer het. Bordeaux is daarnaas een van slegs drie munisipaliteite in Frankryk wat nog steeds 'n adellike titel uit die tydperk voor die [[Franse Rewolusie]] dra. == Geografie == === Ligging === [[Lêer:Gironde map routes villes.png|duimnael|Die ligging van Bordeaux in Gironde]] [[Lêer:Gironde Muendung.jpg|duimnael|Die Gironde se riviermonding, soos gesien vanaf die regteroewer]] [[Lêer:Vignes Moulis.jpg|duimnael|Die wingerde van Moulis-en-Médoc]] [[Lêer:Girondezeeschip.jpg|duimnael|'n Vragskip op die Gironde]] Bordeaux lê in die suidweste van Frankryk, sowat 45 kilometer van die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]] kuslyn af, aan die Garonne-rivier. Vanweë die rivierloop se wye boog in die stadsgebied wat soos 'n sekelmaan lyk het Bordeaux die bynaam ''Port de la Lune'' ("Hawe van die Maan") gekry. In sy benedeloop verenig die Garonne- met die [[Dordogne]]-rivier en hulle vorm saam die Gironde, die grootste tregtervormige riviermonding in Europa met 'n lengte van 70 kilometer, 'n wydte van 10 kilometer en 'n oppervlakte van 625 vierkante kilometer. Die [[getye]] van die Atlantiese Oseaan raak dus ook die stadsgebied van Bordeaux: Tydens vloed word die rivier deur die seewater wat binnestroom teruggedruk, die vloed beweeg tot by 100 kilometer ver na die binneland, en die waterpeil styg met sowat een meter. Die stromings wat ontstaan veroorsaak maalstrome en 'n onrustige wateroppervlak. Soms beweeg golwe van seewater oor 'n afstand van tientalle kilometers stroomop, 'n natuurverskynsel wat in Bordeaux as ''mascaret'' ("springvloed") bekend staan. === Geologie === Die linkeroewer van die Garonnerivier, waar ook die grootste gedeelte van Bordeaux se stadsgebied lê, bestaan uit uitgestrekte moerasgebiede met klein heuwels (Frans: ''croupes''). Die heuwels is deur sedimente van afgebrokkelde gesteentes gevorm, met grint en gruis as hulle belangrikste ondergrond. Die grond is swak, maar nogtans vanweë sy hoë poreusheid wat water laat deursypel en sy vermoë om warmte te stoor uiters geskik vir wynbou. Bordeaux lê tussen twee gebiede wat in geomorfologiese opsig op mekaar lyk – Médoc langs die rivier se benedeloop en Graves langs sy boloop. Die plaaslike wingerde strek dikwels tot in die beboude gebiede. Die regteroewer gaan byna regstreeks in 'n kalkplato met 'n hoogte van tot by 90 meter oor en word deur sy platorand gekenmerk. Die plato huisves teen 'n afstand van sowat twintig kilometer wêreldbekende wynbougebiede soos Saint-Émilion, Pomerol en Fronsac waar sommige van die wêreld se duurste [[wyn]]e verbou word. === Klimaat === Bordeaux lê aan die suidelike rand van die gematigde klimaatsone, en die baie milde winters en lang warm somers toon reeds die sterk invloed van die aangrensende subtropies-Mediterreense gebied. Reënval kom in Bordeaux die hele jaar deur voor, en met 'n jaarlikse gemiddelde van 891 millimeter se neerslae is die gebied een van die natste in die land. Die sterkste reënval binne 'n halfuur, wat ooit in Frankryk aangeteken is, het in Julie 1883 in Bordeaux geval. Winterreën is die mees tipiese vorm van neerslae, terwyl somerreën meestal in die vorm van donderbuie uitsak. 'n Sogenaamde "dubbeldonderbui" met swaar reën het op 31 Mei 1982 binne 'n uur die gemiddelde neerslae van 'n hele maand oor die stad laat uitsak. Bordeaux se gemiddelde jaarlikse temperatuur is 12,3&nbsp;°C met 'n gemiddelde minimum van 5,2&nbsp;°C in Januarie en 'n gemiddelde maksimum van 19,6&nbsp;°C in Julie. Gewoonlik oefen die Atlantiese Oseaan 'n matigende invloed op die plaaslike temperature uit, maar daar is nogtans ook weerstoestande wat van hittegolwe vergesel word. Tydens die hittegolf van die jaar 2003 het die kwik op twaalf opeenvolgende dae tot maksimale temperature van 35&nbsp;°C of hoër gestyg, en op een dag is selfs 41&nbsp;°C aangeteken. Met 'n gemiddelde jaarlikse aantal van 2&nbsp;000 sonskynure oortref Bordeaux die meeste ander Franse gebiede met uitsondering van die Mediterreense en enkele Atlantiese kusgebiede. Die mikroklimaat van Bordeaux en sy omgewing is uiters gepas vir wynbou. Die stad en die wingerde word daarnaas deur 'n breë strook denneboombosse, die ''Forêt des Landes'', teen seewinde beskerm. Ook die Gironde se rivierloop oefen 'n matigende invloed op – die rivierwater werk soos 'n reusagtige battery wat bedags warmte stoor en dit snags weer uitstraal. Daarnaas reflekteer die rivierwater die invallende sonstrale na die omgewing. {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Bordeaux |jan_a_max=20.2 |feb_a_max=26.2 |mrt_a_max=27.7 |apr_a_max=31.1 |mei_a_max=35.4 |jun_a_max=39.2 |jul_a_max=38.8 |aug_a_max=40.7 |sep_a_max=37.0 |okt_a_max=32.2 |nov_a_max=25.1 |dec_a_max=22.5 |jaar_a_max=40.7 |jan_gem_max=10.1 |feb_gem_max=11.7 |mrt_gem_max=15.1 |apr_gem_max=17.3 |mei_gem_max=21.2 |jun_gem_max=24.5 |jul_gem_max=26.9 |aug_gem_max=27.1 |sep_gem_max=24.0 |okt_gem_max=19.4 |nov_gem_max=13.7 |dec_gem_max=10.5 |jaar_gem_max=18.5 |jan_gem=6.6 |feb_gem=7.5 |mrt_gem=10.3 |apr_gem=12.4 |mei_gem=16.1 |jun_gem=19.3 |jul_gem=21.4 |aug_gem=21.4 |sep_gem=18.5 |okt_gem=14.9 |nov_gem=9.9 |dec_gem=7.2 |jaar_gem=13.8 |jan_gem_min=3.1 |feb_gem_min=3.3 |mrt_gem_min=5.4 |apr_gem_min=7.4 |mei_gem_min=11.0 |jun_gem_min=14.1 |jul_gem_min=15.8 |aug_gem_min=15.7 |sep_gem_min=12.9 |okt_gem_min=10.4 |nov_gem_min=6.1 |dec_gem_min=3.8 |jaar_gem_min=9.1 |jan_a_min=−16.4 |feb_a_min=−15.2 |mrt_a_min=−9.9 |apr_a_min=−5.3 |mei_a_min=−1.8 |jun_a_min=2.5 |jul_a_min=4.8 |aug_a_min=1.5 |sep_a_min=−1.8 |okt_a_min=−5.3 |nov_a_min=−12.3 |dec_a_min=−13.4 |jaar_a_min=−16.4 |jan_gem_ns=87 |feb_gem_ns=72 |mrt_gem_ns=65 |apr_gem_ns=78 |mei_gem_ns=80 |jun_gem_ns=62 |jul_gem_ns=50 |aug_gem_ns=56 |sep_gem_ns=84 |okt_gem_ns=93 |nov_gem_ns=110 |dec_gem_ns=106 |jaar_gem_ns=944.1 |bron = Météo France<ref>{{fr}} {{cite web |url=http://www.meteofrance.com/climat/france |title=Météo France |accessdate=30 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424015813/http://www.meteofrance.com/climat/france |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geskiedenis == Die omgewing van Bordeaux is reeds tussen 30&nbsp;000 en 20&nbsp;000 jaar gelede deur Neanderthal-mense bewoon. Oorblyfsels van hierdie vroeë inwoners is in die bekende Pair-non-Pair-grot naby Bourg sur Gironde, net noord van Bordeaux, ontdek. Die geskiedenis van die stad Bordeaux strek oor 'n tydperk van sowat 2&nbsp;300 jaar en is deur [[Kelte]], [[Romeinse Ryk|Romeine]], [[Franke]] en die konflikte tussen [[Engeland]] en Frankryk oorheers. Sedert die middel van die 15de eeu behoort Bordeaux ononderbroke by Frankryk. Die stad het in sy geskiedenis drie bloeitydperke beleef wat Bordeaux veral aan sy strategiese ligging, sy handelsbetrekkinge en sy vervoerverbindings te danke gehad het. === Antieke oudheid === [[Lêer:XDSC 7463-musee-d-Aquitaine stele funeraire petite fille.jpg|duimnael|links|Hierdie grafsuil van 'n klein Romeinse meisie, wat haar troeteldier in hande hou, word in die ''Musée d'Aquitaine'' uitgestal]] Bordeaux was oorspronklik 'n Keltiese nedersetting, Burdigala, wat in die 3de eeu v.C. gestig is en as die hoofstad van die Bituriges-Vivisci-stam gedien het. Vanweë sy strategiese ligging langs 'n belangrike Wes-Europese handelspad het die stad reeds vroeg 'n belangrike rol gespeel. Die stad was 'n goeie voorbeeld vir 'n nedersetting wat slegs om strategiese redes gestig is – die moerasgebiede van die omgewing was gevrees vanweë die malaria-gevaar wat hulle ingehou het. Ná die Romeinse verowering van [[Gallië]] het die stad steeds as Burdigala bekend gestaan, en sy ekonomiese en strategiese belangrikheid het nog steeds toegeneem. Die streek was een van die beduidendste [[graan]]produsente in die [[Romeinse Ryk]], en die hawe van Burdigala het naas sy graanuitvoere na Rome ook groot hoeveelhede metale (waaronder veral [[lood]] en [[tin]]) en smeewerk gehanteer. Die wynbou in die omgewing van Burdigala is hoogs waarskynlik deur die Romeine ingevoer, alhoewel die presiese datum nie bekend is nie. Daar is reeds voor die begin van die Christelike jaartelling [[wyn]] in die gebied geniet, soos argeologiese vondse van amfore bewys het, maar dit is veral uit die Mediterreense [[Gallia Narbonensis|Provincia Narbonensis]] ingevoer. Die plaaslike wynbou het vermoedelik in die 1ste eeu n.C. 'n aanvang geneem – die tydperk van Bordeaux se eerste ekonomiese bloeitydperk wat tot by die einde van die 4de eeu geduur het. In die 2de eeu is Burdigala, wat destyds reeds tot 'n welvarende handelsmetropool ontwikkel het, tot die hoofstad van die provinsie Aquitania verklaar, en plaaslike goewerneurs soos [[Gnaeus Iulius Agricola|Agricola]] het danksy die florerende handel, wynbou en die strategiese ligging van die stad se seehawe 'n groot magsbasis opgebou. [[Lêer:Bordeaux Palais Gallien R01.jpg|duimnael|Die bouvalle van die Romeinse amfiteater wat ook as ''Palais Gallien'' bekend staan]] Die Romeinse Burdigala is deur Romeinse skrywers as 'n indrukwekkende stad beskryf. As 'n welvarende seehawe kon Burdigala pragtige openbare geboue bekostig soos die amfiteater wat in die 3de eeu opgerig is en sitplekke vir 15&nbsp;000 toeskouers gebied het. Die beduidende Griekse gemeenskap van Burdigala het die kulturele en intellektuele lewe van die stad verryk, maar ook Iberiërs, Brittaniërs, Germane en selfs Romeinse burgers het hulle in Burdigala kom vestig, en tydgenote het na die stad as "Klein-Rome" begin verwys. In 224 het 'n handelsreisiger uit Brittanje 'n heiligdom vir die plaaslike godin Tutela laat oprig. Ná 'n eerste Barbare-inval in die jaar 276 is Burdigala versterk. In die 3de eeu het sommige van die mees bekende destydse persoonlikhede uit Burdigala gekom soos byvoorbeeld die digter Ausonius en Paulinus van Nola wat later heilig verklaar is. Die korrespondensie van hierdie bekende burgers gee 'n goeie indruk van die lewensstandaard wat Burdigala se inwoners geniet het: Die plaaslike wyn was een van die gewildste handelsware en is selfs na [[Augusta Treverorum]] (die huidige Duitse stad Trier) en die [[Iberiese skiereiland]] uitgevoer, terwyl Burdigala hoofsaaklik olyfolie ingevoer het. In dieselfde tydperk het die bevolking die Christelike geloof toenemend begin aanneem; talryke begraafplase met sarkofae uit die 4de eeu is tydens argeologiese opgrawings in Bordeaux gevind. Die Saint-Seurin-kerk was die setel van die plaaslike biskop; 'n Gallo-Romeinse [[kripte]] het bewaar gebly. Ná die verdeling van die Romeinse Ryk het Burdigala se agteruitgang begin. In 410 is Rome tydens 'n inval van Wes-Gote geplunder, en met die val van die [[Wes-Romeinse Ryk]] is die stad van sy ekonomiese basis ontneem. Binne-in die versterkings het die burgers hul lewensstandaard en hul Romeinse kultuur nog 'n tyd lank bewaar, maar Burdigala se bloeitydperk het definitief tot 'n einde gekom. In 476 is Burdigala by die Wes-Gotiese Ryk ingelyf en reeds in 507 deur die Franke verower. In 580 is die stad grotendeels deur 'n [[aardbewing]] verwoes, en vir Burdigala het die "donker eeue" van sy geskiedenis begin. === Die Middeleeue === [[Lêer:Alienor.jpg|duimnael|[[Eleonore van Akwitanië|Eleonore, hertogin van Akwitanië]] (1121–1204)]] Die vroeë Middeleeue was vir Bordeaux 'n tydperk van bestendige onsekerheid. Alhoewel koning Dagobert I van Bordeaux weer die hoofstad van die nuutgestigte hertogdom Akwitanië gemaak het, is die stad tydens die Islamitiese veldtogte van Abd ar-Rahman II in 732 geplunder en verwoes. Ná hul neerlaag naby die stad Poitiers is die Arabiere in dieselfde jaar na die gebied anderkant die [[Pireneë]] teruggedryf, en [[Karel die Grote]] het baie moeite gedoen om die vrede in die gebied te herstel. Ter skikking van sy erfopvolging het Karel Akwitanië tot 'n koninkryk verhef wat deur sy seun Lodewyk die Vrome geregeer sou word. Die gebied van Bordeaux, wat in Frans ook as Bordelais bekend staan, is 'n kort tyd later deur 'n reeks [[Wikings|Wiking]]-rooftogte geteister. Die Skandinawiërs het Bordeaux op hulle pad na die [[Middellandse See]] in 844 vir die eerste keer aangeval en dit tot by die jaar 1000 verskeie kere geplunder. In 866 het Akwitanië ook sy status as koninkryk weer kwytgeraak. Eers met die vereniging van Akwitanië en Gascogne in 1036 het Bordeaux weer 'n politieke en ekonomiese opswaai beleef. Die leen in die suid-weste van Frankryk het destyds sowat 'n kwart van die hele land se oppervlakte beslaan. Nadat metodes verbeter is, het ook die wynbou weer tot 'n belangrike bedryf in die streek ontwikkel. Die dryfkrag agter die tweede groot bloeitydperk van Bordeaux was [[Eleonore van Akwitanië]], een van die skitterendste figure van die Middeleeue. Sy het die leen van haar vader Willem X oorgeërf en dit as haar bruidskat vir die huwelik met die Franse koning Karel VII gebruik. Die bruilof is in 1137 in Bordeaux gevier. Maar Eleonore was in haar huwelik ongelukkig, en die wag vir 'n troonopvolger was tevergeefs. Die huwelik is in 1152 ontbind. Eleonore het haar leen nou vir 'n tweede keer as bruidskat vir haar huwelik met die twintigjarige Henri Plantagenêt, graaf van Anjou en hertog van [[Normandië]], gebruik wat kort daarna plaasgevind het. Toe Henri Plantagenêt twee jaar later die Engelse troon oorgeërf het, het die hele Akwitanië 'n Engelse besitting geword. Bordeaux het van die 12de tot by die 15de eeu onder die heerskappy van die Engelse koningshuis gebly. Die Engelse het 'n nuwe stadsmuur en 'n reusagtige paleis opgerig en die ou Romaanse kerk met 'n Gotiese gebou, die katedraal Saint-André, vervang. Bordeaux het toe die setel van 'n aartsbiskop en die hoofstad van die vorstedom Guyenne geword – ''Guyenne'' was 'n Engelse vervorming van die Franse ''Aquitaine'' ("Akwitanië"). [[Lêer:Cathedrale Saint Andre Bordeaux.jpg|duimnael|links|Die hoofportaal van die katedraal Saint-André]] In vergelyking met ander provinsies het die bewoners van Bordeaux en sy omgewing 'n hoë lewensstandaard geniet: Voldoende kos was steeds beskikbaar, die plaaslike wyn is vanuit die seehawe na Engeland (waar dit as ''claret'' bekend gestaan het) en ander bestemmings uitgevoer, en die stad het gedurende die pesepidemie van die jaar 1348 gespaar gebly. Tydens die [[Honderdjarige Oorlog]] met Frankryk het Bordeaux altyd in Engelse hande gebly, en talle Engelse het hulle in die stad gevestig. Edward van Woodstock, wat ook die "Swart Prins" genoem is, het die Franse koning Jan II die Goeie ná sy gevangeneming in Bordeaux aangehou en gedurende sy heerskappy tussen 1355 en 1372 steeds gepoog om van Akwitanië 'n selfstandige koninkryk te maak, maar tevergeefs. Die stigting van die Universiteit van Bordeaux in 1441 het die strewe na onafhanklikheid versinnebeeld. Vanaf 1443 het Franse troepe herhaaldelik na Bordeaux opgeruk, maar eers ná die Slag van Castillon in 1453 het die Franse daarin geslaag om Bordeaux en Guyenne te verower en by Frankryk in te lyf. Die burgers, waaronder baie magtige en welvarende koopmans, was ongelukkig met die nuwe politieke situasie aangesien Bordeaux nou van sy afsetgebiede in Engeland afgesny was. Die Franse koning het in elk geval nie verseker gevoel van die burgers se lojaliteit en trou aan Frankryk nie en twee groot vestings laat oprig – die Château de la Trompette in die noorde en die Château du Hâ in die weste. Hierdie kastele was daarop gemik om die stad teen invallers te verdedig, maar hulle het ook as gevangenisse gedien, en hul geskutte kon tydens opstande teen die plaaslike bevolking gerig word. Vir maksimum-effektiwiteit van hul wapens in die skootsveld binne-in die stadsmuur was geboue in Bordeaux beperk tot een verdieping. Die heffing van 'n nuwe belasting op [[sout]], die sogenaamde ''gabelle'', het reeds in 1458 tot swaar onluste gelei. Die opstand is bloedig neergeslaan. Eers in 1494 is 'n parlement ingestel wat as 'n konsessie van die Franse koningshuis aan Bordeaux se burgers beskou is en waarmee hulle beperkte selfregering toegestaan is. Die burgers het onder meer beheer oor die belastingstelsel gekry, alhoewel die adel nog steeds 'n groot invloed daarop uitgeoefen het. === Die vroegmoderne tydperk === [[Lêer:Bordeaux quais 04.jpg|duimnael|Die kaaie van Bordeaux]] In die 16de en 17de eeu het krisistye en opswaaie mekaar aanhoudend afgewissel. Bordeaux was destyds 'n sentrum van die humanisme waar die beroemde filosoof en essayis [[Michel de Montaigne]] die amp van burgemeester beklee het. Nogtans het Bordeaux saam met ander stede in Suid-Frankryk erg onder die godsdiensoorloë gely. Die stad was 'n belangrike toevlugsoord vir vlugtelinge van dié oorloë. Die vermindering van wynuitvoere is met ander uitvoergoedere soos tekstielkleure gekompenseer, terwyl die binnelandse aanvraag na Bordeaux-wyn geleidelik toegeneem het na gelang Boergondiese wyne hul oorheersende posisie ingeboet het. Desondanks het nog die Bordeaux-wyne se gewildheid aan die koninklike hof nog die luisterryke huwelik van koning Lodewyk XIII wat in 1615 in die katedraal Saint-André gevier is die merendeels anti-rojalistiese bewoners van Bordeaux daarvan weerhou om aan 'n aantal opstande teen die koningshuis deel te neem waarvan die ''gabelle''-onluste en die sogenaamde ''Fronde'' die belangrikstes was. [[Lêer:Bordeaux - Grand Théâtre 4.jpg|duimnael|links|Die ''Grand Théâtre'']] Danksy die florerende Atlantiese seehandel met veral die Antille-eilande en sy wynuitvoere na veral Engeland en Duitsland het Bordeaux in die 18de eeu sy derde bloeitydperk beleef. 'n Aantal bekwame amptenare, wat destyds na die stad gestuur is, het Bordeaux deur hul bouprojekte 'n nuwe gesig gegee, en sowat 5&nbsp;000 geskiedkundige geboue dateer uit hierdie periode. Die ou stadsmure is afgebreek en met wye pragstrate, die sogenaamde ''Cours'', vervang. Langs die ''Cours'' het indrukwekkende privaathuise ontstaan waarvan sommige vandag nog steeds soos paleise lyk. Ook die pragtige geboue aan die rand van die kaaie dateer uit hierdie periode. Die ''Grand Théâtre'', wat in die klassisistiese boustyl opgerig is, het die gewildste teatergeselskappe van Frankryk ontvang. Die ''Palais de la Bourse'', die setel van die plaaslike effektebeurs, word as 'n meesterwerk van merkantiele boukuns beskou. As die grootste destydse seehawe van Frankryk is Bordeaux tot 'n toonvenster van die land uitgebou wat nuwe aankomelinge met sy pragtige argitektuur beïndruk het. Die Middeleeuse Bordeaux het in hierdie tydperk merendeels verdwyn, maar die stadsbeeld, wat deur koninklike amptenare geskep is, is tot vandag bewaar. === Rewolusie, Keiserryk en Bourbonse Restourasie === [[Lêer:Bordeaux Pont de Pierre.jpg|duimnael|Die ''Pont de Pierre'']] [[Lêer:Bordeaux Grand Hotel R01.jpg|duimnael|Grand Hotel op die plein ''Place de la Comédie'']] [[Lêer:Miroir d'Eau.jpg|duimnael|''Place de la Bourse'', met die ''Miroir d'Eau'' ("Waterspieël") in die voorgrond]] As gevolg van die Franse Rewolusie het Bordeaux se bloeitydperk skielik tot 'n einde gekom. Nadat net soos in Parys die plaaslike gevangenis, die Château de la Trompette, deur 'n woedende menigte gestorm is, het rewolusionêres die mag in Bordeaux oorgeneem. In 1790 het Bordeaux die hoofstad van die nuutgeskepte département Gironde geword. Die burgerlik-liberale afgevaardigdes, wat destyds as [[Girondiste]] bekend gestaan het, was een van die belangrikste politieke groepe in die nasionale vergadering en het aanvanklik groot invloed uitgeoefen, soos byvoorbeeld by die opstel van die Verklaring van Menseregte en die nuwe Franse grondwet. Onder die Jakobynse terreurbewind van [[Maximilien Robespierre]] het die Girondiste hulle politieke invloed reeds in 1793/94 weer verloor; 'n groot aantal van hulle het die slagoffers van vervolgings geword en is in Parys onthoof. Sowat 300 burgers van Bordeaux is tereggestel. Ondanks die willekeurige arrestasies en die degradering van statige geboue tot skure, stalle en magasyne is die internasionale handel verder ontwikkel. Eers onder die heerskappy van [[Napoleon Bonaparte]] is Bordeaux deur 'n ekonomiese ramp getref: Tydens die [[Napoleontiese Oorloë]] het die handel met Engeland as gevolg van die kontinentale stelsel tot stilstand gekom, en net danksy 'n staatslening is die stad van bankrotskap gered. Smokkelary, wat reeds gedurende die 18de eeu 'n groot probleem was, het nou hande uitgeruk. Nogtans is in hierdie periode Bordeaux se infrastruktuur opgeknap; die stad was 'n belangrike sentrum vir die troepevervoer na [[Spanje]]. Vanaf 1816 is die eerste vaste brug oor die Garonne opgerig, die ''Pont de Pierre'' (letterlik "Steenbrug") – die voorloper wat onder Napoléon gebou is was 'n eenvoudige houtbrug. Volgens oorlewerings het die plaaslike ampsdraers Napoléon gewaarsku dat die rivier se sterk stromings en vloede vir die argitekte onberekenbaar sou wees, maar die keiser is net verlei tot sy beroemde spreuk "''Impossible n'est pas français!''" (letterlik: "Onmoontlik is nie Frans nie!"). Onder Napoléon is ook die wye halfronde ''boulevard'' (pragstraat) rondom die historiese stadskern gebou. Die herinstelling van die Bourbonse monargie is in Bordeaux gevier aangesien ou handelsbetrekkinge nou weer aangeknoop kon word. Ná die ontmanteling van die Château de la Trompette is die terrein in die destyds grootste plein ter wêreld, die ''Esplanades des Quinconces'', omgeskep en met bome versier. Welvarende burgers het hier hulle huise laat oprig. Die bevolking van Bordeaux het in hierdie tydperk aansienlik gegroei, en rondom die Middeleeuse stadskern op die Garonne se linkeroewer het tussen die Cours en die Boulevard nuwe voorstede ontstaan. Die tradisionele woonbuurte van die welvarende burgery lê vandag nog steeds in die noordweste en suidweste van Bordeaux, terwyl kleinburgers en die werkersklas daartussen gewoon het. Die regteroewer het daarenteen net stadig ontwikkel. Tydens die nywerheidsomwenteling het die meeste groot nywerhede hulle hier en in die hawebuurt gevestig. Gelyktydig het ook Bordeaux se kuns- en literêre lewe 'n opswaai beleef, en kunstenaars soos die skilder Francisco de Goya en die skrywer Stendhal het hulle in die stad gevestig. Bordeaux is net in 'n beperkte mate deur die nywerheidsomwenteling geraak. Sommige van die eerste spoorweglyne is vanuit Bordeaux gebou, en die stad het die vervoersentrum van twee plaaslike spoorwegmaatskappye geword. Maar slegs Bordeaux se glasnywerhede het tot 'n beduidende bedryf ontwikkel nadat bottels die tradisionele wynvate vir uitvoerdoeleindes vervang het. Die taamlik klein plaaslike proletariaat het dus nooit 'n beduidende rol in die maatskaplike en politieke lewe gespeel nie. Naas strategiese oorwegings was dit tydens die Pruisiese troepe se opmars na Parys in laat 1870 een van die hoofredes vir Napoléon III se besluit om saam met sy regering na Bordeaux uit te wyk. Teen die einde van die 19de eeu het die Amerikaanse druiweluis 'n groot deel van Bordeaux se wingerde vernietig. Net danksy die invoer van Amerikaanse wingerde wat nie vatbaar was vir die plaag nie en met oorlewende plaaslike spruite veredel is, het die wynbedryf die krisis uiteindelik suksesvol bemeester. === Die 20ste eeu === [[Lêer:Basesousmarine.JPG|duimnael|'n Duikbootbasis wat in 1942 deur die Duitsers gebou is]] Bordeaux was ook tydens die [[Eerste Wêreldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wêreldoorlog]], toe Duitse troepe die land ingeval het, 'n toevlugsoord vir die Franse regering. In die tydperk tussen 1 Julie 1940 en 27 Augustus 1944 is die stad deur Duitse troepe beset. Bordeaux was vanweë sy ligging naby die Atlantiese kuslyn van strategiese waarde vir die Duitsers; hulle het die kus uitgebou tot die sogenaamde ''Atlantikwall'' en oor die hele lengte met bunkers versterk. Bordeaux het daarnaas as een van die grootste en belangrikste Duitse duikboothawens gedien. Die Duitsers het egter ook in Bordeaux vir sy [[wyn]]e belang gestel: Sowel die Duitse weermag asook partyamptenare – waaronder Hermann Göring – was mal oor die gebied se topwyne. Heinz Bömers, 'n wynhandelaar uit [[Bremen (stad)|Bremen]] wat deur die Duitsers as sogenaamde ''Bevollmächtigte für Weinimporte'' ("Gevolmagtigde vir Wyninvoere") aangestel is (maar deur die Franse bevolking die ironiese titel ''Weinführer'' gekry het), het in 'n formeel onafhanklike posisie verkeer. Sy onuitgesproke opdrag was egter die plundering van Bordeaux en die verskeping van alle wynvoorrade na Duitsland. Bömers se familie was vroeër self eienaars van wingerde in Bordeaux, en hy het in werklikheid 'n afsku van Göring gehad. Bömers het daarin geslaag om hierdie planne met sy slim taktiek te verydel, maar in die loop van die oorlog het die Duitsers hul ekonomiese druk op sowel die wynbouers asook die res van die bevolking steeds versterk en die lewe in die gebied ondraaglik gemaak. In 1944 was talle bewoners genoodsaak om die maer wynbougrond met primitiewe hulpmiddels vir akkerbou te gebruik. Net soos ander gebiede in die Franse suid-weste was Bordeaux in hierdie periode 'n sentrum van die ''Résistance'', die Franse weerstandsbeweging. Die plaaslike politici en die meeste nyweraars was daarenteen eerder geneig om die politieke situasie te aanvaar of selfs openlik met die Duitsers te kollaboreer. Die langjarige burgemeester Adrien Marquet, wat vanweë sy stedelike ontwikkelingsbeleid deur die Bordelais hoog geag is en uiters gewild was, het hom ondanks sy oorspronklike linkse gesindheid tot so 'n mate by die nuwe politieke bedeling aangepas dat hy sy amp tot by die jaar 1944 kon behou. [[Lêer:Bordeaux Garonne.jpg|duimnael|links|Die oorlogskip ''Colbert'' lê in Bordeaux se ou seehawe voor anker]] [[Lêer:Bordeaux view from tower Pey Berland.png|duimnael|links|250px|'n Uitsig oor die ou stadskern van Bordeaux]] Maurice Papon, die prefek en sodoende gelyktydig ook polisieleier van die département Gironde, het by die deportasie van Joodse burgers 'n weinig roemryke rol gespeel en het op die mees meedoënlose manier te werk gegaan. Hy is in 1997 as een van die laaste Franse oorlogsmisdadigers verhoor. Die ''Résistance'' het hom in Bordeaux op ekonomiese en militêre [[sabotasie]] toegespits en daarnaas ook vervolgdes ondersteun. Aangesien die demarkasielyn met die "vrye" Frankryk slegs sowat vyftig kilometer van Bordeaux af geloop het, is groot hoeveelhede smokkelware, maar ook persone, wat voor die Nazis moes vlug en onderduik, oor hierdie grens vervoer. Die Résistance se pogings om geallieerde soldate vir sabotasie-aksies oor die Gironde en Bordeaux se hawe na Frankryk te bring, het egter misluk. Toe [[Berlyn]] die Duitse soldate onttrek het, het hulle die bevel gekry om alle hawegeriewe en brûe op te blaas. Hierdie voorneme is waarskynlik danksy die sabotasie-aksie van 'n Duitse soldaat nie uitgevoer nie. Burgers van Bordeaux het daarnaas onderhandelinge met die besetters gevoer, en in ruil vir vrygeleide het die Duitsers die stad sonder verwoestings verlaat. Bordeaux het sodoende grotendeels van oorlogskade gespaar gebly. Jacques Chaban-Delmas, een van die belangrikste figure in die weerstandsbeweging teen die Duitse besetting en latere eerste minister van Frankryk, is deur die burgers ná die oorlog tot burgemeester verkies en het hierdie amp byna vyftig jaar lank beklee. In die tweede helfte van die 20ste eeu was aan groot strukturele veranderings onderhewig. Chaban was 'n voorstander van 'n beleid waarby industrialisering soms met radikale modernisering gepaard gegaan het: Die sentraal geleë ou seehawe is sedert die sestigerjare geleidelik uit bedryf gestel en deur 'n nuwe haweterminaal naby Le Verdon aan die Gironde-monding vervang – hierdie diepseehawe beskik oor 'n groter kapasiteit en kan ook houerskepe hanteer. Olietenkers doen tans by 'n nuwe raffinadery in Pauillac aan wat sowat vyftig kilometer van Bordeaux af geleë is. In die noorde van die stad het 'n skouterrein, hotelle en winkelsentrums ontstaan. Vir die oprigting van 'n nuwe administratiewe buurt naby die middestad is 'n hele kwartier gesloop. Daarnaas is 'n nuwe snelweg rondom Bordeaux gebou om verkeersprobleme vas te vat. Die Universiteit van Bordeaux is ná die studente-onluste van Mei 1968 na 'n nuwe kampus in die voorstad Talence verskuif – 'n maatreël waarmee die plaaslike owerhede sowel die Amerikaanse geslote kampus-voorbeeld gevolg asook moontlike onrusstokers uit die middestad verban het. In die sewentigerjare het groot [[multinasionaal|multinasionale]] maatskappye soos onder meer [[Ford Motormaatskappy|Ford]], [[IBM]], Siemens en Aérospatiale hulle in die nywerheidsgebiede aan die stadsrand en in buurstede gevestig. Tegelykertyd het egter ook baie werkgeleenthede verlore gegaan nadat die swaar nywerhede hulle produksie in die binnestad gestaak het. Terwyl sommige van hierdie maatreëls omstrede gebly het, het die stadsregering daarin geslaag om die ekonomiese verval te stuit. Bordeaux en sy buurstede het in 'n gemeenskaplike organisasie, die ''Communauté Urbaine de Bordeaux (CUB)'', saamgesluit waarmee onder meer die gebied se struktuurbeleid, openbare vervoer en munisipale dienste koördineer word. == Besienswaardighede == === Stadsbuurte === Bordeaux se stadsbuurte het elkeen sy eie karakter en kan maklik per voet verken word. Saint-Michel is 'n kosmopolitiese buurt waar 'n weeklikse mark op Saterdae en 'n vlooimark op Sondae gehou word. In Saint-Pierre, 'n geskiedkundige buurt wat ook ''Vieux Bordeaux'' ("Ou Bordeaux") genoem word, het talle ou straatjies bewaar gebly, terwyl Grands Hommes die "Goue Driehoek" met weelderige villas en luukse winkels behels. Die stadsbuurt Chartrons het vroeër veral reders en wynhandelaars gehuisves, tog het hulle lankal plek gemaak vir antiekwinkels. Op die Quais des Chartrons word elke Sondagoggend 'n mark gehou waar Bordelaisers byeenkom om wit wyn en [[oester]]s te geniet. Ook die Rue Bouffard in die stadsentrum word deur antiekwinkels oorheers. === Tuine en Waterspieël === [[Lêer:Bordeaux miroir 01.jpg|duimnael|Bordeaux se "Waterspieël" (''Miroir d'eau'')]] 'n Groot aantal parke en tuine verleen 'n rustige aan Bordeaux. Die Engelse tuin ''Jardin Public'' is reeds in die 18de eeu deur die amptenaar Tourny aangelê en het met sy oppervlakte van tien hektaar tot 'n gewilde park vir die publiek ontwikkel. Bordeaux se Raadhuispark, wat twee galerye van die stedelike Museum vir Skone Kunste huisves, is agter die Rohan-paleis geleë. Die nuwe Botaniese Tuin in die stadsbuurt Bastide is aan die regteroewer van die rivier geleë en gee 'n goeie indruk van die gebied se biodiversiteit, met liane, wingerde, klimplante, seerose, [[papirus]] en ander waterplante. In die stadswoud Bois de Bordeaux in die stadsbuurt Bordeaux Lac kan 'n groot aantal boomspesies uit Europa en [[Noord-Amerika]] aangetref word. In die Parc Floral langsaan word 'n beduidende versameling van plante vertoon, waaronder 'n roostuin wat oor meer as 5&nbsp;000&nbsp;m². Een van Bordeaux se nuutste trekpleister vir stadsbewoners en toeriste is die waterspieël wat tussen Mei 2005 en Julie 2006 deur Michel Corajoud, Pierre Gangnet en Jean-Max Llorca geskep is. Met 'n oppervlakte van 3&nbsp;450&nbsp;m² is dit die grootste waterspieël ter wêreld wat vanweë sy spieëleffek aangelê is om Bordeaux se geskiedkundige Beursplein te verfraai. Die waterspieël is tydens sonnige weer daagliks tussen tien uur soggens en tien uur saans in bedryf, waarby elke siklus – spieël- en newel-effek – 'n halfuur duur. Aan weerskante van die spieël is 'n wandellaan aangelê wat oor 2&nbsp;000&nbsp;m² strek. Dit vorm die sentrum van die esplanade met 5&nbsp;850&nbsp;m². == Ekonomie en vervoer == [[Lêer:XDSC 7576-tramway-Bordeaux-ligne-B-place-des-Quinconces.jpg|duimnael|'n [[Trem]] ry oor die Place des Quinquonces]] Danksy die ligging aan die Gironde met sy Atlantiese seehawe, sy internasionale lughawe, 'n internasionale treinstasie en moderne snelweë het Bordeaux lankal internasionale handelsbetrekkinge aangeknoop. Bordeaux was reeds in die Middeleeue een van die belangrikste uitvoerhawens vir wyn en is vandag vanweë sy ryk geskiedkundige, kulturele en boukundige erfenis 'n eersterangse toeristebestemming. Die stad se huidige ekonomiese basis is hoëtegnologie, waaronder veral optiese en [[laser]]-tegnologieë, [[lug- en ruimtevaart]] en ander nywerhede. Daar is 88 industriële gebiede in die agglomerasie van Bordeaux en ses sogenaamde "tegnologie-pole". Vyf van Bordeaux se nywerhede is tot strategiese sleutelbedrywe verklaar: Lug- en ruimtevaart met 20&nbsp;000 regstreekse werkgeleenthede in 30 industriële gebiede, elektronika, chemie en farmaseutiese produkte, motorvervaardiging (met onder meer Ford wat hier ratkasse vir die wêreldmark vervaardig) en boumateriale. Maar Bordeaux is daarnaas ook steeds nog 'n belangrike handelsentrum en verwys na homself trots as die wêreld se wynhoofstad. === Wynbou === [[Lêer:Bouteilles Bordeaux.jpg|duimnael|Bordeaux-wyne in 'n plaaslike winkel]] Bordeaux word dikwels die "Wêreldhoofstad van [[wyn]]" genoem. Van die Bordeaux-wyne wat in die omgewing van die stad verbou word behoort tot die mees uitstaande gehaltewyne ter wêreld. Die plaaslike wynboubedryf behels 117&nbsp;514 hektaar se wingerde, 14&nbsp;000 wynprodusente, 400 groothandelaars en 'n jaarlikse omset van € 14,5 miljard (ZAR 145 miljard). Jaarliks word sowat 700 miljoen bottels Bordeaux-wyn geproduseer – van gewone tafel- tot topwyne. Die belangrikste rooiwyne word van druiwesoorte soos Cabernet-Sauvignon, Merlot, Cabernet franc, Petit Verdot, Malbec en steeds kleiner wordende hoeveelhede Carménère. [[Druiwe]] wat vir witwyne gebruik word sluit Sauvignon blanc, Sémillon en Muscadelle in. Bordeaux se wynbougebiede word in vyf streke onderverdeel: Entre-Deux-Mers, Libournais, Bourgeais-Blayais, Graves en Médoc. Die mees uitstaande wynstreke is Saint-Émilion, Pauillac, Saint-Estèphe, Sauternes en Pomerol. Tans beleef Bordeaux se wynbedryf 'n krisis as gevolg van laer pryse en sterk internasionale mededinging. Die aantal wynprodusente het teen die begin van die 21ste eeu merkbaar afgeneem. === Nywerhede === [[Lêer:Mirage 2000C in-flight 2.jpg|duimnael|Dassault Mirage 2000C]] Bordeaux is 'n beduidende nywerheidsentrum, en die tradisionele industriële sektor verskaf tans 28&nbsp;000 werkgeleenthede (waarvan 16&nbsp;000 in die hout- en papierbedryf). Die motorvervaardiger ''Ford Aquitaine Industrie'' is die grootste werkgewer in die gebied van Bordeaux. Die plaaslike nywerheidsektor, wat hom veral op die regteroewer gevestig het, het in die afgelope dekades 'n strukturele krisis deurgemaak, maar het nogtans daarin geslaag om hom ná sy herstrukturering op nuwe en sleuteltegnologieë toe te spits. Lug- en ruimtevaart speel nou 'n beduidende rol, en Bordeaux is die tweede belangrikste Franse sentrum van hierdie bedryf na [[Toulouse]] met 20&nbsp;000 regstreekse en 'n verdere 8&nbsp;000 werkgeleenthede op kontrakbasis. Die belangrikste ondernemings van Bordeaux se lug- en ruimtevaart- en wapenbedryf is ''Dassault'', ''[[Safran]]'' (vroeër ''Snecma'') en ''[[Thales]]''. Falcon-stralers, die vegvliegtuie Rafale en Mirage 2000, die [[Airbus A380]] se stuurkajuit, die Franse vuurpylreeks Ariane se aanjaers en strategiese kernmissiele (M-51) word in die periferie van Bordeaux vervaardig. Die Franse Departement van Verdediging sal meer as € 2 miljard aan sy nuwe projek ''Laser Mégajoule'' bestee wat van Bordeaux 'n eersterangse Europese sentrum van optiese en laser-tegnologie sal maak. Ander belangrike nywerheidsektore is petrochemie, farmasie (''Sanofi-Aventis''), voedselverwerking (met 30&nbsp;000 werkgeleenthede en ondernemings soos LU) en alkoholiese dranke (''Marie Brizard'', ''Ricard''). == Onderwys == [[Lêer:Bordeaux 1 Haut Carre 001.jpg|duimnael|Université de Bordeaux I]] [[Lêer:Universite Bordeaux 2-Victoire.JPG|duimnael|Die Universiteit van Bordeaux II se kampus op die ''Place de la Victoire'']] Bordeaux se onderwysgeriewe is 'n sterk mededingende faktor ten gunste van die stad. Die totale aantal studente, wat by die Universiteit van Bordeaux – die enigste in die département Gironde – ingeskryf is, beloop sowat 70&nbsp;000. Hierdie tersiêre instelling bestaan uit vier formeel onafhanklike universiteite wat nogtans gemeenskaplik onder een naam optree en veral ten opsigte van hul kampusse, spyseniering en koshuise saamwerk. Die ''Université de Bordeaux'' is volgens studierigtings verdeel in die * Universiteit van Bordeaux I (natuur- en ingenieurswetenskappe), * Victor Segalen-universiteit van Bordeaux II (geneeskunde, geesteswetenskappe, sport en oenologie), * Michel de Montaigne-universiteit van Bordeaux III (geesteswetenskappe), en die * Montesquieu-universiteit van Bordeaux IV (regs- en ekonomiese wetenskappe). Die historiese Universiteit van Bordeaux, wat op inisiatief van aartsbiskop Pey Berland in die lewe geroep is, is deur 'n pouslike bul van [[pous Eugenius IV]] op 7 Junie 1441 amptelik gestig en het aanvanklik vier fakulteite (kunste, geneeskunde, regswetenskappe en teologie) behels. Die fakulteit regswetenskappe is later in twee departemente van burgerlike en kanoniese reg opgesplits. In 1793 is die universiteit ontbind en eers meer as honderd jaar later, volgens 'n wet wat op 10 Julie 1896 afgekondig is, herstig. Die universiteit was ná die studente-onluste van Mei 1968 genoodsaak om die grootste deel van sy aktiwiteite na die suidelike voorstede van Bordeaux te verskuif en in drie instellings – Bordeaux I, Bordeaux II en Bordeaux III – op te splits. In 1995 is die Universiteit van Bordeaux I verder verdeel in die nuwe Bordeaux I en Bordeaux IV. Die meeste instellings van die universiteite I, III en IV is tans op 'n kampus in die voorstad Talence gesetel. Ander instellings is in Gradignan en Pessac, terwyl die universiteit II steeds in sentraal geleë geboue in die middestad gehuisves word, waaronder sommige uit die 19de eeu. Daarnaas is agt tersiêre instellings, wat opleiding in ingenieurswetenskappe aanbied, in Bordeaux gesetel, asook vier skole van ekonomie, die ''Institut d'études politiques de Bordeaux'' en vyf ander tersiêre instansies, waaronder die befaamde ''Santé Navale'' wat mediese opleiding vir loopbane in die Franse Vloot aanbied, en die ''École nationale de la magistrature (ENM)'' waar regters en staatsaanklaers opgelei word. Die privaat hoërskool ''Lycée Saint Joseph de Tivoli'' is in 1762 gestig en sodoende een van die oudstes in Bordeaux wat nog steeds bestaan. == Kookkuns == [[Lêer:Mini canneles bordelais zoom.jpg|duimnael|''Cannelé bordelais'' is 'n klein tertjie met vanielje- en rumgeur. Die gebak met sy tipiese gekarameliseerde kors word as nagereg bedien]] Die tradisionele kookkuns van Bordeaux baseer in die algemeen nie op hoogs verfynde spesialiteite nie en probeer eerder om 'n waardige ekwivalent vir die plaaslike wynsoorte te wees.<ref>{{en}} [http://www.hillmanwonders.com/cuisines/bordeaux_cuisine.htm ''Howard Hillman's World Cuisine Guide: Bordeaux Cuisine'']</ref> Daar is nogtans noemenswaardige spesialiteite soos die bekende ''Sauce Bordelaise'', 'n sous wat van rooiwyn, murg-bouillon, salotte (spruituie) en verskeie kruie berei word. Dit word veral met entrecôte, 'n geroosterde biefstuk, bedien. Lamvleis van lamme wat langs die strande en rivieroewers grootgemaak is word net soos baie ander geregte met 'n geurtjie knoffel berei. Die plaaslike seekos sluit gewilde geregte soos Lamproie à la Bordelaise in, 'n paling wat in rooiwyn gekook word. Naas paling staan die Gironde-monding ook bekend vir sy kaviaar. Inheemse ''garette''-oesters is 'n ander gewilde spesialiteit. Ander bekende geregte is ''Confit d'Oie'' (ingemaakte eendvleis), ''Foie Gras des Landes'' (ganslewer met jellie), ''Piperade Basque'' (roereier met [[pampoen]], rissies en geroosterde ham), ''Salmis de Pintades'' (parelhoen met pynboomvrugte), ''Tourain bordelais'' (uiesop met knoffel) en ''Bar aux quatre poivres'' (seebaars met peper en 'n groot verskeidenheid kruie). Die bosgebiede van die omgewing lewer wilde besse soos aarbeie en eersterangse paddastoele op. Die laasgenoemde word gewoonlik in botter gesoteer, net soos baie ander plaaslike geregte. == Sport == [[Lêer:500px photo (165733217).jpeg|duimnael|links|[[Nouveau Stade de Bordeaux]]]] [[Lêer:Bordeaux Stade Lescure entrée.JPG|duimnael|Die [[Stade Chaban-Delmas]] se ingang]] Die [[Nouveau Stade de Bordeaux]] is met 'n kapasiteit van 41&nbsp;458 die grootste stadion in Bordeaux. Dié stadion is in 2015 ingewy en dit het die [[Stade Chaban-Delmas]] vervang, wat vroeër tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998]], [[Rugbywêreldbeker 1999]] en [[Rugbywêreldbeker 2007]] vir wedstryde ingespan is. Tydens die [[Europese Sokkerkampioenskap 2016]] en die [[Rugbywêreldbeker 2023]] is van die Nouveau Stade de Bordeaux gebruik gemaak. Daar is twee vername sportspanne in Bordeaux: Die [[sokker]]span [[FC Girondins de Bordeaux]] speel in die [[Ligue 1]] en die [[rugby]]span Union Bordeaux Bègles speel in die Top 14. == Susterstede == [[Lêer:Alain Juppé, Parc Bordeaux Ashdod, Israel.jpg|duimnael|upright|Alain Juppé, burgemeester van Bordeaux, tydens 'n besoek aan die susterstad [[Asjdod]]]] {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Bristol]], [[Verenigde Koninkryk]], sedert 1947.<ref name="Susterstede">{{fr}} {{cite web |url=https://www.bordeaux.fr/p125952/les-villes-partenaires |title=Les villes partenaires |publisher=Bordeaux |accessdate=18 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240621084822/https://www.bordeaux.fr/p125952/les-villes-partenaires |archive-date=21 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> * {{vlagikoon|Peru}} [[Lima]], [[Peru]], sedert 1956.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Quebecstad]], [[Kanada]], sedert 1962.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1964.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[München]], [[Duitsland]], sedert 1964.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Portugal}} [[Porto]], [[Portugal]], sedert 1978.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Azerbeidjan}} [[Bakoe]], [[Azerbeidjan]], sedert 1979.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Japan}} [[Fukuoka]], [[Japan]], sedert 1982.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Israel}} [[Asjdod]], [[Israel]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Spanje}} [[Madrid]], [[Spanje]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Marokko}} [[Casablanca]], [[Marokko]], sedert 1988.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], [[Rusland]], sedert 1992.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pole}} [[Krakow]], [[Pole]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Letland}} [[Riga]], [[Letland]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Wuhan]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1998.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Mali}} [[Bamako]], [[Mali]], sedert 1999.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Spanje}} [[Bilbao]], [[Spanje]], sedert 2000.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Algerië}} [[Oran]], [[Algerië]], sedert 2003.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Burkina Faso}} [[Ouagadougou]], [[Burkina Faso]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Staat Palestina}} [[Ramallah]], [[Staat Palestina]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == * {{fr}} Higounet, Charles; Renouard, Yves; Bernard, Jacques et al.: ''Histoire de Bordeaux''. Boekdeel 3: ''Bordeaux sous le rois de l'Angleterre''. Bordeaux: Fédération historique du Sud-Ouest 1965 * {{fr}} Higounet, Charles: ''Histoire de Bordeaux''. Nouvelle édition. Toulouse: Éditions Privat 2001 * {{de}} Kladstrup, Don en Kladstrup, Petie: ''Wein und Krieg. Bordeaux, Champagner und die Schlacht um Frankreichs größten Reichtum''. Stuttgart: Klett-Cotta 2003 * {{de}} Kladstrup, Don en Kladstrup, Petie: ''Wine and War. The French, the Nazis & the Battle for France's Greatest Treasure''. New York, NY: Random House Inc./Broadway Books 2001 * {{fr}} Pernoud, Régine: ''Aliénor d'Aquitaine''. Parys: Editions Albin Michel 1965 * {{fr}} Renouard, Yves: ''Histoire médiévale d'Aquitaine''. ''Études'', boekdeel 2: ''Vin et commerce du vin de Bordeaux''. Bordeaux: PyréMonde 2005 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Amptelike webtuistes ---- * {{fr}} [http://www.bordeaux.fr/ Amptelike webwerf] ; Unesco ---- * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/1256.htm Amptelike Unesco-bladsy] ; Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bordeaux|title=Bordeaux|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2024}} ; Museums ---- * {{en}} [https://www.laciteduvin.com/en ''La Cité du Vin''] ; Media ---- * {{fr}} [https://www.youtube.com/watch?v=VaZA-qD22X0 ''Youtube.com | Mathieu MAXIME PROD: La Ville de Bordeaux''] {{Prefekture van departemente in Frankryk}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Bordeaux| ]] [[Kategorie:Nedersettings in Nieu-Akwitanië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Frankryk]] azoo2sxqpsa4d8mqweo1mo9wy0l0y4j Wind 0 25157 3372722 3367683 2026-11-15T12:55:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372722 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cherry tree moving in the wind 1.gif|duimnael|links|Wind waai deur 'n kersieboom teen ongeveer 22 m/s (80 km/h of 50 mpu).]] [[Lêer:Pieter_Kluyver_-_Boom_in_stormwind.jpg|duimnael|Boom in 'n stormwind deur Pieter Kluyver (1816-1900)]] [[Lêer:Wind in Swedish pine forest at 25 mps.ogg|duimnael|Die geluid van wind wat teen sowat 25 m/s deur 'n dennebos waai, met vlae daarin]] '''Wind''' is die natuurlike horisontale beweging van [[lug]] of ander [[gas]]se ten opsigte van die oppervlak van 'n [[planeet]]. Dit word veroorsaak deur verskille in [[lugdruk]]. Lug beweeg altyd van gebiede met 'n hoër lugdruk na gebiede met 'n laer lugdruk. Hierdie vermoë van die lugmolekule in die [[atmosfeer]] om rond te beweeg, is baie belangrik omdat dit weersveranderinge tot gevolg het. Winde kom op baie skale voor: van die strominge in [[donderstorm]]s, wat tientalle minute duur, en plaaslike briese wat ontstaan wanneer die landoppervlak warm word en 'n paar uur aanhou, tot globale winde wat die gevolg is van die verskil in die absorpsie van [[sonenergie]] tussen die Aarde se klimaatsones. Op groot skaal word die lugsirkulasie deur die temperatuurverskil tussen die ewenaar en die pole aangedryf, en deur die Aarde se rotasie, wat die [[Corioliskrag|Coriolis-effek]] veroorsaak. In die [[trope]] en subtrope kan termiese laagtes oor land en hoë plato's moesonsirkulasies aandryf. Aan die kus kan die siklus van see- en landbriese die plaaslike winde bepaal, en in bergagtige gebiede die berg- en valleiwinde. In die [[meteorologie]] beskryf mens 'n wind gewoonlik volgens sy sterkte en die rigting waarvandaan hy waai. Kort vlae van hoë spoed heet windvlae en sterk winde van sowat 'n minuut buiwinde, terwyl langdurige winde name volgens hul gemiddelde sterkte dra, soos bries, stormwind, storm en [[Tropiese sikloon|orkaan]]. In die [[buitenste ruimte]] is die [[sonwind]] die beweging van gas of gelaaide deeltjies van die [[Son]] af deur die ruimte, en die planetêre wind die ontsnapping van ligte elemente uit 'n planeet se atmosfeer. Die sterkste winde wat op 'n planeet in die [[Sonnestelsel]] waargeneem is, waai op [[Neptunus]] en [[Saturnus]]. Die wind het 'n plek in die [[mitologie]] gekry, die loop van die geskiedenis beïnvloed, die bereik van vervoer en oorlogvoering vergroot en energie vir meganiese werk, elektrisiteit en ontspanning verskaf. Seilskepe vaar met die wind oor die oseane, [[warmlugballon]]s gebruik dit vir kort togte, en aangedrewe vliegtuie benut dit om meer hefkrag te kry en brandstof te bespaar. Skuifwinde kan vir vliegtuie gevaarlik wees, en sterk winde kan bome en geboue beskadig of vernietig. Wind vorm die landskap deur [[Eoliese proses|eoliese prosesse]] soos [[erosie]] en die neerlê van vrugbare löss, dra woestynstof oor groot afstande, versprei veldbrande, sade, insekte en voëls, en beïnvloed hoe diere kos opberg, jag en hulself verdedig. == Oorsake == [[Lêer:10 PM March 12 surface analysis of Great Blizzard of 1888.png|duimnael|Oppervlakontleding van die groot sneeustorm van 1888 in die Verenigde State. Waar die isobare dig opmekaar lê, is die wind sterker.]] Wind ontstaan uit verskille in lugdruk, wat hoofsaaklik deur temperatuurverskille veroorsaak word. Waar daar 'n drukverskil bestaan, beweeg lug van die gebied met die hoër druk na dié met die laer druk, en dit lewer winde van verskillende snelhede. Op 'n planeet wat draai, word die lug ook deur die Coriolis-effek afgebuig, behalwe presies op die [[ewenaar]]. Wêreldwyd word die grootskaalse windpatrone deur twee faktore aangedryf: die ongelyke verhitting van die ewenaar en die pole, waar die verskil in die absorpsie van sonenergie tot opwaartse kragte lei, en die rotasie van die planeet. Buite die trope en bo die invloed van wrywing met die oppervlak neig die grootskaalse winde na 'n geostrofiese ewewig. Naby die aardoppervlak laat [[wrywing]] die wind stadiger waai as wat hy andersins sou, en dit laat die wind ook meer na binne, na laagdrukgebiede toe, waai.<ref>{{Verwys web |outeur=JetStream |titel=Origin of Wind |uitgewer=National Weather Service Southern Region Headquarters |jaar=2008 |besoekdatum=16 Februarie 2009 |url=http://www.srh.noaa.gov/jetstream//synoptic/wind.htm |argiefdatum=24 Maart 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090324043730/http://www.srh.noaa.gov/jetstream/synoptic/wind.htm |url-status=dood}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Makarieva |voornaam1=Anastassia |outeur2=V. G. Gorshkov |outeur3=D. Sheil |outeur4=A. D. Nobre |outeur5=B.-L. Li |titel=Where do winds come from? A new theory on how water vapor condensation influences atmospheric pressure and dynamics |vaktydskrif=Atmospheric Chemistry and Physics |datum=Februarie 2013 |volume=13 |nommer=2 |bladsye=1039-1056 |doi=10.5194/acp-13-1039-2013 |url=http://www.atmos-chem-phys.net/13/1039/2013/acp-13-1039-2013.html |besoekdatum=1 Februarie 2013 |bibcode=2013ACP....13.1039M |arxiv=1004.0355 |doi-toegang=vry}}</ref> Winde wat deur 'n ewewig van fisiese kragte gedefinieer word, word gebruik om windprofiele te ontbind en te ontleed. Hulle vereenvoudig die atmosfeer se bewegingsvergelykings en maak dit moontlik om kwalitatief oor die horisontale en vertikale verspreiding van horisontale winde te redeneer. Die geostrofiese wind is die gevolg van die ewewig tussen die Corioliskrag en die drukgradiëntkrag. Dit waai parallel met die isobare en benader die stroming bo die atmosferiese grenslaag in die middelbreedtes.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |titel=Geostrophic wind |uitgewer=American Meteorological Society |jaar=2009 |besoekdatum=18 Maart 2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=geostrophic-wind1 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20071016223621/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=geostrophic-wind1 |argiefdatum=16 Oktober 2007}}</ref> Die termiese wind is die ''verskil'' in die geostrofiese wind tussen twee vlakke in die atmosfeer, en bestaan net in 'n atmosfeer met horisontale temperatuurgradiënte.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=thermal+wind&submit=Search |titel=Thermal wind |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=18 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110717205424/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=thermal+wind&submit=Search |argiefdatum=17 Julie 2011}}</ref> Die ageostrofiese wind is die verskil tussen die werklike en die geostrofiese wind, en is daarvoor verantwoordelik dat siklone mettertyd met lug "opgevul" word.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=geostrophic+wind&submit=Search |titel=Ageostrophic wind |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=18 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110917044828/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=geostrophic+wind&submit=Search |argiefdatum=17 September 2011}}</ref> Die gradiëntwind lyk na die geostrofiese wind, maar hou ook rekening met die sentrifugale krag.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=gradient-wind1 |titel=Gradient wind |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=18 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20080528193203/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=gradient-wind1 |argiefdatum=28 Mei 2008}}</ref> == Meting == [[Lêer:Anemoscopi.JPG|duimnael|220px|'n Windkous soos dié word by lughawens gebruik om die windrigting en -sterkte aan te dui.]] [[Lêer:Anemometer 2745.JPG|duimnael|'n Bekeranemometer by 'n afgeleë weerstasie]] Wind word in terme van rigting en spoed beskryf. Die windrigting word altyd as die rigting aangegee waarvandaan die wind waai.<ref name="autogenerated1">{{Verwys web |werk=JetStream |jaar=2008 |url=http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/synoptic/wxmaps.htm |titel=How to read weather maps |uitgewer=National Weather Service |besoekdatum=16 Mei 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120705003624/http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/synoptic/wxmaps.htm |argiefdatum=5 Julie 2012}}</ref> 'n Oostelike wind waai dus van die ooste en beweeg na die weste, terwyl 'n noordelike wind van die noorde suidwaarts beweeg. Windrigting word by lughawens deur 'n [[windkous]] aangedui, maar elders (bv. op kerktorings) deur 'n weerhaan, wat om 'n spil draai en na die wind wys.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary//search?id=wind-vane1 |titel=Wind vane |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20071018042250/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=wind-vane1 |argiefdatum=18 Oktober 2007}}</ref> Uit die hoek waarteen 'n windkous hang, kan 'n mens ook die windspoed skat.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=wind+sock&submit=Search |titel=Wind sock |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120514033301/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=wind+sock&submit=Search |argiefdatum=14 Mei 2012}}</ref> Die rigting word as punte van die kompas of as grade kloksgewys van die ware of geografiese noorde aangetoon. Windspoed word met 'n windmeter of [[anemometer]] gemeet, meestal een met draaiende bekers of 'n skroef. So 'n bekerwindmeter bestaan uit ten minste drie tregtervormige bekers of keëls wat aan 'n vertikale spoel vas is. Die wind oefen meer druk uit op die hol kante as op die bolvormige (ronde) kante, wat die bekers laat draai. Die aantal omwentelings wat per tydseenheid gemaak word, is 'n maatstaf van die windspoed. Waar 'n hoë meetfrekwensie nodig is, soos in navorsing, kan wind ook aan die voortplantingspoed van [[ultraklank]]seine gemeet word, of aan die uitwerking wat die lugstroom op die weerstand van 'n verhitte draad het.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=anemometer&submit=Search |titel=Anemometer |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110606085028/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=anemometer&submit=Search |argiefdatum=6 Junie 2011}}</ref> 'n Ander soort anemometer gebruik [[pitotbuis]]e: die drukverskil tussen 'n binneste buis en 'n buitenste buis wat aan die wind blootgestel is, gee die dinamiese druk, waaruit die windspoed dan bereken word.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=pitot+tube&submit=Search |titel=Pitot tube |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120514033528/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=pitot+tube&submit=Search |argiefdatum=14 Mei 2012}}</ref> Die spoed van wind word in [[meter per sekonde]] (m·s<sup>-1</sup>) of as [[Knoop (snelheid)|knope]] aangegee. Volgehoue windspoed word wêreldwyd op 'n hoogte van 10&nbsp;m gemeet en oor tien minute gemiddel. Die Verenigde State gebruik vir [[tropiese sikloon|tropiese siklone]] 'n gemiddelde oor een minuut<ref>{{Verwys web |outeur=Tropical Cyclone Weather Services Program |titel=Tropical cyclone definitions |url=http://www.weather.gov/directives/sym/pd01006004curr.pdf |datum=1 Junie 2006 |besoekdatum=30 November 2006 |uitgewer=National Weather Service}}</ref> en vir weerwaarnemings een oor twee minute,<ref>Office of the Federal Coordinator for Meteorology. [http://www.ofcm.gov/publications/fmh/FMH1/FMH1.pdf Federal Meteorological Handbook No. 1&nbsp;– Surface Weather Observations and Reports September 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170611024512/http://www.ofcm.gov/publications/fmh/FMH1/FMH1.pdf |date=11 Junie 2017 }} Appendix A: Glossary. Besoek op 6 April 2008.</ref> en Indië gewoonlik een oor drie minute.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Sharad K. Jain |outeur2=Pushpendra K. Agarwal |outeur3=Vijay P. Singh |jaar=2007 |url=https://books.google.com/books?id=ZKs1gBhJSWIC&pg=RA1-PA187 |titel=Hydrology and Water Resources of India |uitgewer=Springer |bladsy=187 |besoekdatum=22 April 2009 |isbn=978-1-4020-5179-1}}</ref> Dit is belangrik om te weet oor watter tydperk gemiddel is, want 'n volgehoue wind oor een minuut is gewoonlik 14% sterker as een oor tien minute.<ref>{{Verwys web |outeur=Jan-Hwa Chu |jaar=1999 |url=http://www.nrlmry.navy.mil/~chu/chap6/se200.htm |titel=Section 2. Intensity Observation and Forecast Errors |uitgewer=United States Navy |besoekdatum=4 Julie 2008 |argiefdatum=30 Augustus 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120830042306/http://www.nrlmry.navy.mil/~chu/chap6/se200.htm |url-status=dood}}</ref> 'n Kort vlaag hoëspoedwind heet 'n windvlaag. Volgens een tegniese definisie is 'n vlaag 'n maksimum wat die laagste windspoed in 'n tydperk van tien minute vir 'n paar sekondes met 10 knope (19&nbsp;km/h) oorskry. 'n Buiwind is 'n toename in die windspoed bo 'n sekere drempel wat 'n minuut of langer aanhou. Om die wind hoër op in die atmosfeer te bepaal, word die spoed van 'n radiosonde met [[GPS]], radionavigasie of [[radar]] gevolg.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=rawinsonde&submit=Search |titel=Rawinsonde |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110606085122/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=rawinsonde&submit=Search |argiefdatum=6 Junie 2011}}</ref> Die posisie van die weerballon kan ook van die grond af met teodoliete dopgehou word.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=pilot-balloon-observation1 |titel=Pibal |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=17 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20071110142820/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=pilot-balloon-observation1 |argiefdatum=10 November 2007}}</ref> Tegnieke om wind van ver af waar te neem, sluit sodar, Doppler-lidars en -radars in, wat die [[Dopplereffek|Dopplerverskuiwing]] meet van [[elektromagnetiese straling]] wat deur gesuspendeerde aërosols of [[molekule]]s verstrooi of weerkaats word. Radiometers en radars kan uit die ruimte of uit vliegtuie die ruheid van die seeoppervlak meet, en daaruit kan die windspoed naby die seeoppervlak geskat word. Met beelde van geostasionêre satelliete skat mens die wind by die wolktoppe aan die hand van hoe ver wolke van een beeld na die volgende beweeg. Windingenieurswese bestudeer die uitwerking van wind op die beboude omgewing, soos geboue, brûe en ander kunsmatige strukture. == Modelle == Modelle verskaf ruimtelike en tydelike inligting oor die lugstroming. Ruimtelike inligting kan verkry word deur data van verskillende meetstasies te interpoleer, wat horisontale berekeninge moontlik maak, terwyl profiele soos die logaritmiese windprofiel vertikale inligting lewer. Die tydelike verloop word gewoonlik bereken deur die Navier-Stokes-vergelykings in modelle vir numeriese weervoorspelling op te los, wat wêreldwye data vir algemene sirkulasiemodelle of gedetailleerde streeksdata oplewer. Die berekening van windvelde word onder meer deur verskille in straling, die rotasie van die Aarde en wrywing beïnvloed.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Lorenc |voornaam=A. C. |datum=1986 |titel=Analysis methods for numerical weather prediction |url=http://dx.doi.org/10.1002/qj.49711247414 |vaktydskrif=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |volume=112 |nommer=474 |bladsye=1177-1194 |doi=10.1002/qj.49711247414 |bibcode=1986QJRMS.112.1177L |issn=0035-9009 |url-toegang=intekening}}</ref> Die oplossing van die Navier-Stokes-vergelykings is 'n tydrowende numeriese proses, maar [[masjienleer]] kan die berekening versnel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=BenMoshe |voornaam1=Nir |van2=Fattal |voornaam2=Eyal |van3=Leitl |voornaam3=Bernd |van4=Arav |voornaam4=Yehuda |datum=7 Junie 2023 |titel=Using Machine Learning to Predict Wind Flow in Urban Areas |vaktydskrif=Atmosphere |volume=14 |nommer=6 |bladsye=990 |doi=10.3390/atmos14060990 |bibcode=2023Atmos..14..990B |issn=2073-4433 |doi-toegang=vry}}</ref> Numeriese weervoorspellingsmodelle het die begrip van die atmosfeer se dinamika aansienlik verbeter en is belangrike gereedskap in [[weervoorspelling]] en klimaatnavorsing. == Windkragskale == Die [[Beaufortskaal]], wat deur Francis Beaufort opgestel is, beskryf windspoed empiries aan die hand van die waargenome toestand van die see. Oorspronklik het dit 13 vlakke (0 tot 12) gehad, maar in die 1940's is dit tot 18 vlakke (0 tot 17) uitgebrei.<ref name="Beaufort">{{Verwys boek |outeur=Walter J. Saucier |jaar=2003 |url=https://books.google.com/books?id=CM99-uKpR00C&pg=PA407 |titel=Principles of Meteorological Analysis |uitgewer=Courier Dover Publications |isbn=978-0-486-49541-5 |besoekdatum=9 Januarie 2009}}</ref> Algemene terme soos bries, stormwind, storm en orkaan onderskei winde met verskillende gemiddelde snelhede. Op die Beaufortskaal lê stormwinde tussen 28 en 55 knope (52-102&nbsp;km/h), en byvoeglike naamwoorde soos matig, fris, sterk en vol onderskei die sterkte binne dié kategorie.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=G&p=1 |titel=G |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=18 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20121005143157/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=G&p=1 |argiefdatum=5 Oktober 2012}}</ref> 'n Storm het winde van 56 tot 63 knope (104-117&nbsp;km/h).<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=storm1 |titel=Storm |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=18 Maart 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20071015220345/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=storm1 |argiefdatum=15 Oktober 2007}}</ref> Die benaming van tropiese siklone verskil van streek tot streek; die meeste oseaankomme gebruik die gemiddelde windspoed om 'n sikloon se kategorie te bepaal. {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Die Beaufortskaal (volgehoue winde oor tien minute) ! Beaufort<ref name="Beaufort" /> !! Knope !! km/h !! Algemene term<ref>{{Verwys web |outeur=Coastguard Southern Region |jaar=2009 |url=http://www.coastguardsouth.org.nz/the-beaufort-wind-scale-xidc26479.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20081118065856/http://www.coastguardsouth.org.nz/the-beaufort-wind-scale-xidc26479.html |argiefdatum=18 November 2008 |titel=The Beaufort Wind Scale |besoekdatum=18 Maart 2009}}</ref> |- | 0 || <1 || <2 || Stil |- | 1 || 1-3 || 2-6 || Ligte lug |- | 2 || 4-6 || 7-11 || Ligte bries |- | 3 || 7-10 || 13-19 || Sagte bries |- | 4 || 11-16 || 20-30 || Matige bries |- | 5 || 17-21 || 31-39 || Fris bries |- | 6 || 22-27 || 41-50 || Sterk bries |- | 7 || 28-33 || 52-61 || Matige stormwind |- | 8 || 34-40 || 63-74 || Fris stormwind |- | 9 || 41-47 || 76-87 || Sterk stormwind |- | 10 || 48-55 || 89-102 || Volle stormwind |- | 11 || 56-63 || 104-117 || Storm |- | 12 || 64-72 || 119-133 || rowspan="6" | Orkaan |- | 13 || 73-85 || 135-157 |- | 14 || 86-89 || 159-165 |- | 15 || 90-99 || 167-183 |- | 16 || 100-106 || 185-196 |- | 17 || ≥107 || ≥198 |} === Verbeterde Fujita-skaal === Die verbeterde Fujita-skaal (EF-skaal) meet die sterkte van [[tornado]]'s deur die windspoed uit die skade te skat. Dit het ses vlakke, van sigbare skade tot volkome vernietiging, en word met klein aanpassings in die Verenigde State en in ander lande soos Kanada en Frankryk gebruik.<ref>{{Verwys web |datum=7 November 2013 |titel=Enhanced Fujita Scale |url=https://glossary.ametsoc.org/wiki/Enhanced_Fujita_Scale |besoekdatum=21 Junie 2021 |uitgewer=American Meteorological Society |werk=Glossary of Meteorology}}</ref> === Stasiemodel === [[Lêer:Wind barbs.gif|duimnael|Die wind in 'n stasiemodel]] Die stasiemodel op weerkaarte toon die windrigting en -spoed met 'n windveer. Die spoed word met "vlae" aan die punt aangedui: * 'n Halwe vlag beteken 5 knope (9&nbsp;km/h). * 'n Hele vlag beteken 10 knope (19&nbsp;km/h). * 'n Wimpel (gevulde driehoek) beteken 50 knope (93&nbsp;km/h).<ref>{{Verwys web |werk=Hydrometeorological Prediction Center |jaar=2009 |url=http://www.wpc.ncep.noaa.gov/html/stationplot.shtml |titel=Decoding the station model |uitgewer=National Centers for Environmental Prediction |besoekdatum=16 Mei 2007}}</ref> Op die kaart waai die wind uit die rigting waarna die veer wys. 'n Noordoostewind word dus deur 'n lyn voorgestel wat van die wolksirkel na die noordooste strek, met die vlae aan die noordoostelike punt.<ref name="autogenerated1" /> Sodra die winde op 'n kaart gestip is, kan isotage (lyne van gelyke windspoed) ontleed word. Isotage is veral nuttig om die ligging van die straalstroom op hoërlugkaarte van konstante druk vas te stel, en lê gewoonlik op of bo die 300&nbsp;hPa-vlak.<ref>{{Verwys boek |outeur=Terry T. Lankford |jaar=2000 |url=https://books.google.com/books?id=kSSn7vPgmUQC&pg=PT187 |titel=Aviation Weather Handbook |uitgewer=McGraw-Hill Professional |isbn=978-0-07-136103-3 |besoekdatum=22 Januarie 2008}}</ref> == Globale klimatologie == [[Lêer:Map prevailing winds on earth.png|duimnael|upright=1.5|Die westewinde en die passaatwinde]] Gemiddeld oorheers oostewinde die strompatroon oor die pole, westewinde waai oor die middelbreedtes poolwaarts van die subtropiese rug, en in die trope oorheers oostewinde weer. Direk onder die subtropiese rug lê die [[perdebreedtes]], waar die winde ligter is. Baie van die Aarde se [[woestyn]]e lê naby die gemiddelde breedte van die subtropiese rug, waar dalende lug die [[Humiditeit|relatiewe humiditeit]] van die lugmassa verlaag.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=g3CbqZtaF4oC&pg=PA121 |titel=Encyclopedia of Deserts |outeur=Michael A. Mares |bladsy=121 |besoekdatum=20 Junie 2009 |jaar=1999 |uitgewer=University of Oklahoma Press |isbn=978-0-8061-3146-7}}</ref> Die sterkste winde waai in die middelbreedtes, waar koue poollug warm lug uit die trope ontmoet. === Trope === Die [[passaatwind]]e is die heersende patroon van oostelike oppervlakwinde in die trope, na die ewenaar toe.<ref>{{Verwys web |titel=trade winds |werk=Glossary of Meteorology |uitgewer=American Meteorological Society |jaar=2000 |besoekdatum=8 September 2008 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=trade-winds1 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20081211050708/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=trade-winds1 |argiefdatum=11 Desember 2008}}</ref> Hulle waai hoofsaaklik uit die noordooste in die Noordelike Halfrond en uit die suidooste in die Suidelike Halfrond.<ref name="Ralph">{{Verwys boek |outeur=Ralph Stockman Tarr and Frank Morton McMurry |jaar=1909 |url=https://archive.org/details/advancedgeograp00commgoog |titel=Advanced geography |uitgewer=W.W. Shannon, State Printing |bladsy=[https://archive.org/details/advancedgeograp00commgoog/page/n310 246] |besoekdatum=15 April 2009}}</ref> Die passaatwinde stuur die tropiese siklone wat oor die oseane ontstaan,<ref>{{Verwys web |outeur=Joint Typhoon Warning Center |jaar=2006 |url=http://www.nrlmry.navy.mil/forecaster_handbooks/Philippines2/Forecasters%20Handbook%20for%20the%20Philippine%20Islands%20and%20Surrounding%20Waters%20Typhoon%20Forecasting.3.pdf |titel=3.3 JTWC Forecasting Philosophies |uitgewer=United States Navy |besoekdatum=11 Februarie 2007 |argiefdatum=5 Julie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120705161830/http://www.nrlmry.navy.mil/forecaster_handbooks/Philippines2/Forecasters%20Handbook%20for%20the%20Philippine%20Islands%20and%20Surrounding%20Waters%20Typhoon%20Forecasting.3.pdf |url-status=dood}}</ref> en dra ook stof uit Afrika weswaarts oor die Atlantiese Oseaan na die Karibiese gebied en dele van die suidooste van Noord-Amerika.<ref name="pooraq">{{Verwys web |werk=Science Daily |datum=14 Julie 1999 |url=https://www.sciencedaily.com/releases/1999/07/990714073433.htm |titel=African Dust Called A Major Factor Affecting Southeast U.S. Air Quality |besoekdatum=10 Junie 2007}}</ref> 'n [[Moeson]] is 'n seisoenale heersende wind wat 'n paar maande lank in tropiese streke waai. Die term is eers in Indië, [[Bangladesj]], Pakistan en die buurlande gebruik vir die groot seisoenale winde wat uit die suidweste van die [[Indiese Oseaan]] en die [[Arabiese See]] waai en swaar reën bring.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |uitgewer=American Meteorological Society |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=monsoon&submit=Search |titel=Monsoon |besoekdatum=14 Maart 2008 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20080322122025/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=monsoon&submit=Search |argiefdatum=22 Maart 2008}}</ref> Die moeson se opmars na die pole word deur 'n hittelaagte versnel wat van Mei tot Julie oor Asië, Afrika en Noord-Amerika ontstaan, en in Desember oor Australië.<ref>{{Verwys web |url=http://www.ncmrwf.gov.in/Chapter-II.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20110721161408/http://www.ncmrwf.gov.in/Chapter-II.pdf |argiefdatum=21 Julie 2011 |titel=Chapter-II Monsoon-2004: Onset, Advancement and Circulation Features |besoekdatum=3 Mei 2008 |datum=23 Oktober 2004 |uitgewer=National Centre for Medium Range Forecasting |url-status=dood}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.abc.net.au/storm/monsoon/print.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20010223103812/http://www.abc.net.au/storm/monsoon/print.htm |argiefdatum=23 Februarie 2001 |titel=Monsoon |besoekdatum=3 Mei 2008 |uitgewer=Australian Broadcasting Corporation |jaar=2000}}</ref><ref>{{Verwys web |outeur=Alex DeCaria |url=http://snowball.millersville.edu/~adecaria/ESCI344/esci344_lesson04_seasonal_mean_wind_fields.pdf |titel=Lesson 4&nbsp;– Seasonal-mean Wind Fields |uitgewer=Millersville Meteorology |besoekdatum=3 Mei 2008 |datum=2 Oktober 2007}}</ref> === Westewinde === [[Lêer:Franklingulfstream.jpg|duimnael|[[Benjamin Franklin]] se kaart van die [[Golfstroom]]]] Die westewinde is die heersende winde in die middelbreedtes tussen 35 en 65 grade [[breedtegraad]]. Hulle waai van wes na oos<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=westerlies1 |titel=Westerlies |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=15 April 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20100622073904/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=westerlies1 |argiefdatum=22 Junie 2010}}</ref><ref>{{Verwys web |url=http://www.icbemp.gov/science/ferguson_42.pdf |titel=Climatology of the Interior Columbia River Basin |outeur=Sue Ferguson |datum=7 September 2001 |uitgewer=Interior Columbia Basin Ecosystem Management Project |besoekdatum=12 September 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20090515003307/http://www.icbemp.gov/science/ferguson_42.pdf |argiefdatum=15 Mei 2009}}</ref> en stuur ekstratropiese siklone in dié rigting. In die Noordelike Halfrond waai hulle hoofsaaklik uit die suidweste en in die Suidelike Halfrond uit die noordweste.<ref name="Ralph" /> Hulle is die sterkste in die winter, wanneer die druk oor die pole laer is, en die swakste in die somer, wanneer die druk oor die pole hoër is.<ref>{{Verwys web |outeur=Halldór Björnsson |jaar=2005 |url=http://andvari.vedur.is/~halldor/HB/Met210old/GlobCirc.html |titel=Global circulation |uitgewer=Veðurstofu Íslands |besoekdatum=15 Junie 2008 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20110807132251/http://andvari.vedur.is/~halldor/HB/Met210old/GlobCirc.html |argiefdatum=7 Augustus 2011}}</ref> Saam met die passaatwinde het die westewinde dit vir seilskepe moontlik gemaak om oor die Atlantiese en die Stille Oseaan heen en terug te vaar, want die westewinde laat sterk seestrome aan die westekant van die oseane in albei halfronde ontstaan, deur 'n proses wat westelike versterking genoem word.<ref>{{Verwys web |jaar=2009 |url=http://www.science-house.org/nesdis/gulf/background.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20100503013457/http://www.science-house.org/nesdis/gulf/background.html |argiefdatum=3 Mei 2010 |titel=Investigating the Gulf Stream |uitgewer=National Environmental Satellite, Data, and Information Service, North Carolina State University |besoekdatum=6 Mei 2009}}</ref> Dié strome vervoer warm subtropiese water poolwaarts na die poolgebiede. Die westewinde kan besonder sterk wees, veral in die Suidelike Halfrond, waar daar in die middelbreedtes minder land is wat die strompatroon versterk en die winde afrem. Die sterkste westewinde in die middelbreedtes waai in 'n band wat as die Brullende Veertigs bekend staan, tussen 40 en 50 grade suiderbreedte.<ref>{{Verwys boek |outeur=Stuart Walker |titel=The sailor's wind |uitgewer=W. W. Norton & Company |jaar=1998 |bladsy=[https://archive.org/details/sailorswind00walk/page/91 91] |isbn=978-0-393-04555-0 |url=https://archive.org/details/sailorswind00walk |url-toegang=registrasie |aanhaling=Roaring Forties Shrieking Sixties westerlies. |besoekdatum=17 Junie 2009}}</ref> Die westewinde speel 'n belangrike rol in die vervoer van warm ewenaarswater en -winde na die weskus van die vastelande,<ref>{{Verwys web |outeur1=Barbie Bischof |outeur2=Arthur J. Mariano |outeur3=Edward H. Ryan |titel=The North Atlantic Drift Current |jaar=2003 |uitgewer=The National Oceanographic Partnership Program |besoekdatum=10 September 2008 |url=http://oceancurrents.rsmas.miami.edu/atlantic/north-atlantic-drift.html}}</ref><ref>{{Verwys boek |outeur1=Erik A. Rasmussen |outeur2=John Turner |titel=Polar Lows |jaar=2003 |uitgewer=Cambridge University Press |bladsy=68}}</ref> veral in die Suidelike Halfrond met sy uitgestrekte oseane. === Polêre oostewinde === Die polêre oostewinde is droë, koue heersende winde wat van die hoëdrukgebiede by die [[Noordpool|Noord-]] en [[Suidpool]] na die laagdrukgebiede in die westewinde op hoë breedtes waai. Anders as die westewinde waai hulle van oos na wes, en hulle is dikwels swak en onreëlmatig.<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2009 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=polar+easterlies&submit=Search |titel=Polar easterlies |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=15 April 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120712094311/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&query=polar+easterlies&submit=Search |argiefdatum=12 Julie 2012}}</ref> Omdat die son laag staan, hoop koue lug by die pool op en sak dit, sodat daar hoëdrukgebiede aan die oppervlak ontstaan wat lug na die ewenaar toe laat uitvloei;<ref>{{Verwys web |outeur=Michael E. Ritter |jaar=2008 |url=http://www.uwsp.edu/geO/faculty/ritter/geog101/textbook/circulation/global_scale_circulation.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20090506102012/http://www.uwsp.edu/geO/faculty/ritter/geog101/textbook/circulation/global_scale_circulation.html |argiefdatum=6 Mei 2009 |titel=The Physical Environment: Global scale circulation |uitgewer=University of Wisconsin–Stevens Point |besoekdatum=15 April 2009}}</ref> dié uitvloei word deur die Coriolis-effek weswaarts afgebuig. == Plaaslike winde == [[Lêer:Map local winds.png|duimnael|upright=1.75|Plaaslike winde regoor die wêreld, wat ontstaan wanneer die land (berge of plat terrein) warm word]] === See- en landbriese === [[Lêer:Diagrama de formacion de la brisa-breeze.svg|duimnael|'''A''': Seebries (bedags)<br />'''B''': Landbries (snags)]] In kusgebiede kan see- en landbriese 'n belangrike deel van die heersende winde uitmaak. Die see word stadiger deur die son verwarm as die land, omdat water 'n groter [[spesifieke warmtekapasiteit]] het. Soos die temperatuur van die landoppervlak styg, verwarm die land die lug daarbo deur geleiding. Die warm lug is minder dig as die omringende lug en styg op.<ref>{{Verwys web |outeur=Steve Ackerman |jaar=1995 |url=http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/seabrz.html |titel=Sea and Land Breezes |uitgewer=University of Wisconsin |besoekdatum=24 Oktober 2006 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200213172659/http://cimss.ssec.wisc.edu/wxwise/seabrz.html |argiefdatum=13 Februarie 2020 |url-status=dead}}</ref> Die koeler lug bo die see, waar die druk nou hoër is, vloei landwaarts na die laer druk en bring 'n koeler bries naby die kus. 'n Agtergrondwind langs die kus versterk of verswak die seebries, na gelang van sy rigting ten opsigte van die Corioliskrag.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Steele |voornaam1=C. J. |van2=Dorling |voornaam2=S. R. |van3=Glasow |voornaam3=R. von |van4=Bacon |voornaam4=J. |datum=2015 |titel=Modelling sea-breeze climatologies and interactions on coasts in the southern North Sea: implications for offshore wind energy |vaktydskrif=Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society |taal=en |volume=141 |nommer=690 |bladsye=1821-1835 |doi=10.1002/qj.2484 |bibcode=2015QJRMS.141.1821S |s2cid=119993890 |issn=1477-870X |doi-toegang=vry}}</ref> Snags koel die land vinniger af as die see, weer weens die verskil in spesifieke warmte. Dié temperatuurverandering laat die seebries van die dag wegsterf. Wanneer die temperatuur op land onder dié op see daal, word die druk oor die water laer as oor die land, en dan ontstaan 'n landbries, solank 'n landwaartse wind nie sterk genoeg is om dit teë te werk nie.<ref>{{Verwys web |werk=JetStream: An Online School for Weather |jaar=2008 |url=http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/ocean/seabreezes.htm |titel=The Sea Breeze |uitgewer=National Weather Service |besoekdatum=24 Oktober 2006 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20060923233344/http://www.srh.weather.gov/srh/jetstream/ocean/seabreezes.htm |argiefdatum=23 September 2006}}</ref> === By berge === [[Lêer:Vol d'onde.svg|duimnael|Bergolwe. Die wind vloei teen 'n berg aan en veroorsaak 'n eerste ossillasie (A). 'n Tweede golf ontstaan verder weg en hoër op. Lensvormige wolke vorm by die kruin van die golwe (B).]] Oor hoë terrein word die grond meer verhit as die omringende lug op dieselfde hoogte bo [[seevlak]]. Dit laat 'n termiese laagte oor die terrein ontstaan, versterk bestaande termiese laagtes<ref>{{Verwys web |outeur=National Weather Service Forecast Office in Tucson, Arizona |jaar=2008 |url=http://www.wrh.noaa.gov/twc/monsoon/monsoon_whatis.php |titel=What is a monsoon? |uitgewer=National Weather Service Western Region Headquarters |besoekdatum=8 Maart 2009}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=Douglas G. Hahn and Syukuro Manabe |jaar=1975 |bibcode=1975JAtS...32.1515H |titel=The Role of Mountains in the South Asian Monsoon Circulation |vaktydskrif=Journal of the Atmospheric Sciences |volume=32 |nommer=8 |bladsye=1515-1541 |doi=10.1175/1520-0469(1975)032<1515:TROMIT>2.0.CO;2 |doi-toegang=vry}}</ref> en verander die windsirkulasie van die streek. In gebiede waar ruwe [[topografie]] die windstroming beduidend onderbreek, is die sirkulasie tussen berge en valleie die belangrikste bydraer tot die heersende winde. Heuwels en valleie versteur die lugstroming aansienlik: hulle verhoog die wrywing tussen die atmosfeer en die land en werk as 'n fisiese versperring, wat die wind net stroomop van die berge parallel met die bergreeks afbuig. Só 'n versperringstraal kan die wind naby die grond met 45% versterk.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=J. D. Doyle |jaar=1997 |url=http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2721180 |titel=The influence of mesoscale orography on a coastal jet and rainband |vaktydskrif=Monthly Weather Review |volume=125 |nommer=7 |bladsye=1465-1488 |doi=10.1175/1520-0493(1997)125<1465:TIOMOO>2.0.CO;2 |bibcode=1997MWRv..125.1465D |doi-toegang=vry}}</ref> Die windrigting verander ook met die kontoere van die land.<ref name="Trex">{{Verwys web |outeur=National Center for Atmospheric Research |jaar=2006 |url=http://www.ucar.edu/communications/quarterly/spring06/trex.jsp |titel=T-REX: Catching the Sierra's waves and rotors |uitgewer=University Corporation for Atmospheric Research |besoekdatum=21 Oktober 2006 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20061121051137/http://www.ucar.edu/communications/quarterly/spring06/trex.jsp |argiefdatum=21 November 2006}}</ref> Wanneer daar 'n pas in die bergreeks is, jaag die wind met groot spoed daardeur, volgens die [[Bernoulli-beginsel]], wat 'n omgekeerde verband tussen spoed en druk beskryf. Die lugstroming kan nog 'n entjie windaf oor die platter land turbulent en onreëlmatig bly, wat gevaarlik is vir vliegtuie wat opstyg of daal.<ref name="Trex" /> Koel winde wat deur bergpasse versnel, het streeksname gekry. In Sentraal-Amerika is die Papagayo-wind, die [[Panama]]-wind en die Tehuano-wind voorbeelde, en in Europa die bora, die tramontana en die mistral. Waar dié winde oor oop water waai, meng hulle die boonste lae van die see, sodat koel, voedingryke water na die oppervlak opstyg en die seelewe toeneem.<ref>{{Verwys web |url=http://daac.gsfc.nasa.gov/oceancolor/scifocus/oceanColor/papagayo.shtml |titel=The Papaguayo Wind |outeur=Anthony Drake |datum=8 Februarie 2008 |uitgewer=NASA Goddard Earth Sciences Data and Information Services Center |besoekdatum=16 Junie 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20090614113851/http://daac.gsfc.nasa.gov/oceancolor/scifocus/oceanColor/papagayo.shtml |argiefdatum=14 Junie 2009}}</ref> In bergagtige gebiede word die lugstroming plaaslik ernstig versteur. Ruwe terrein lewer onvoorspelbare strompatrone en turbulensie, soos rotors, waarbo lensvormige wolke kan vorm. Sterk op- en afwaartse strome en warrels ontstaan soos die lug oor heuwels en in valleie af vloei. Orografiese [[neerslag]] val aan die [[Loef- en lykant|loefkant]] van berge, waar 'n grootskaalse stroom vogtige lug teen die bergrug opstyg en adiabaties afkoel en kondenseer. In bergagtige dele van die wêreld met redelik bestendige winde, soos die passaatwinde, heers daar gewoonlik 'n vogtiger klimaat aan die loefkant van 'n berg as aan die lykant. Die opstygende lug verloor sy vog, sodat droër lug aan die lykant afsak en warmer word, waar 'n reënskaduwee ontstaan.<ref>{{Verwys boek |outeur=Michael Pidwirny |jaar=2006 |url=http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8e.html |hoofstuk=Chapter 8: Introduction to the Hydrosphere (e). Cloud Formation Processes |titel=Fundamentals of Physical Geography |uitgawe=2nd |besoekdatum=1 Januarie 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20081220230524/http://www.physicalgeography.net/fundamentals/8e.html |argiefdatum=20 Desember 2008}}</ref> Winde wat oor berge na laer liggende gebiede afwaai, staan as afwaartse hellingwinde bekend. Hulle is warm en droog. In Europa, aan die lykant van die [[Alpe]], heet hulle föhn; in Pole is die halny wiatr 'n voorbeeld, en in Argentinië heet hulle zonda. Op Java is die plaaslike naam koembang. In Nieu-Seeland staan hulle bekend as die Nor'west-boog, na die wolkformasie wat hulle vergesel en wat oor die jare kunstenaars geïnspireer het.<ref>{{Verwys boek |uitgewer=Auckland University Press |jaar=2003 |besoekdatum=21 Junie 2009 |url=https://books.google.com/books?id=2Z3f8g18HPoC&pg=PA93 |titel=New Zealand Painting |outeur=Michael Dunn |isbn=978-1-86940-297-6 |bladsy=93}}</ref> Op die [[Groot Vlaktes]] van die Verenigde State heet hulle chinook. Afwaartse hellingwinde kom ook in die voetheuwels van die [[Appalache]] voor,<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=David M. Gaffin |titel=Foehn Winds That Produced Large Temperature Differences near the Southern Appalachian Mountains |url=https://journals.ametsoc.org/waf/article/22/1/145/38793/Foehn-Winds-That-Produced-Large-Temperature |vaktydskrif=Weather and Forecasting |datum=2007 |volume=22 |nommer=1 |bladsye=145-159 |doi=10.1175/WAF970.1 |bibcode=2007WtFor..22..145G |citeseerx=10.1.1.549.7012 |s2cid=120049170}}</ref> waar hulle so sterk soos ander afwaartse hellingwinde kan wees<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=David M. Gaffin |titel=On High Winds and Foehn Warming Associated with Mountain-Wave Events in the Western Foothills of the Southern Appalachian Mountains |vaktydskrif=Weather and Forecasting |datum=2009 |volume=24 |nommer=1 |bladsye=53-75 |doi=10.1175/2008WAF2007096.1 |bibcode=2009WtFor..24...53G |doi-toegang=vry}}</ref> en ongewoon is omdat die relatiewe humiditeit weens die vogtiger bronlug min verander.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=David M. Gaffin |titel=Unexpected Warming Induced by Foehn Winds in the Lee of the Smoky Mountains |vaktydskrif=Weather and Forecasting |volume=17 |nommer=4 |bladsye=907-915 |doi=10.1175/1520-0434(2002)017<0907:UWIBFW>2.0.CO;2 |jaar=2002 |bibcode=2002WtFor..17..907G |doi-toegang=vry}}</ref> In Kalifornië word sulke winde deur bergpasse gekanaliseer, wat hulle versterk; die Santa Ana en die sundowner is voorbeelde. Die windspoed tydens 'n afwaartse hellingwind kan meer as 160&nbsp;km/h bereik.<ref name="boulder">{{Verwys web |url=http://www.ucar.edu/communications/factsheets/winds.html |besoekdatum=16 Junie 2009 |datum=10 April 2000 |outeur=Rene Munoz |uitgewer=University Corporation for Atmospheric Research |titel=Boulder's downslope winds |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120319015922/http://www.ucar.edu/communications/factsheets/winds.html |argiefdatum=19 Maart 2012}}</ref> == Skuifwind == [[Lêer:Hodographe NOAA.PNG|duimnael|upright=1.25|'n Hodograaf van windvektore op verskillende hoogtes in die [[troposfeer]], waarmee vertikale skuifwind gediagnoseer word]] 'n Skuifwind of windskuiwing, ook windgradiënt genoem, is 'n verskil in windspoed en -rigting oor 'n betreklik kort afstand in die atmosfeer.<ref>{{Verwys web |van=Beaudette |voornaam=D. C. |datum=25 November 1988 |url=http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgAdvisoryCircular.nsf/0/b3fb7dd636fb870b862569ba0068920b/$FILE/AC00-54.pdf |titel=Advisory Circular: Pilot Windshear Guide |uitgewer=Federal Aviation Administration |besoekdatum=18 Maart 2009 |argiefdatum=14 Oktober 2006 |argief-url=https://web.archive.org/web/20061014025906/http://www.airweb.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgAdvisoryCircular.nsf/0/b3fb7dd636fb870b862569ba0068920b/$FILE/AC00-54.pdf |url-status=dood}}</ref> Dit het 'n vertikale en 'n horisontale komponent. Horisontale windskuiwing kom oor [[weerfront]]e en naby die kus voor,<ref>{{Verwys web |outeur=David M. Roth |jaar=2006 |url=http://www.wpc.ncep.noaa.gov/sfc/UASfcManualVersion1.pdf |titel=Unified Surface Analysis Manual |uitgewer=Hydrometeorological Prediction Center |besoekdatum=22 Oktober 2006}}</ref> en vertikale windskuiwing gewoonlik naby die oppervlak,<ref>{{Verwys web |werk=Glossary of Meteorology |jaar=2007 |url=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=e&p=14 |titel=E |uitgewer=American Meteorological Society |besoekdatum=3 Junie 2007 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20120712091121/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/browse?s=e&p=14 |argiefdatum=12 Julie 2012}}</ref> maar ook hoër op naby straalstrome en frontsones in die boonste lug.<ref>{{Verwys web |uitgewer=BBC |jaar=2009 |url=http://bbc.co.uk/weather/features/understanding/jetstreams_uk.shtml |argief-url=https://web.archive.org/web/20090214090842/http://bbc.co.uk/weather/features/understanding/jetstreams_uk.shtml |argiefdatum=14 Februarie 2009 |titel=Jet Streams in the UK |besoekdatum=20 Junie 2009}}</ref> Windskuiwing self is 'n mikroskaalverskynsel wat oor 'n baie kort afstand plaasvind, maar dit kan met weerstelsels op mesoskaal of sinoptiese skaal saamhang, soos builyne en koue fronte. Dit word dikwels naby mikrolugstortings en ander [[lugstorting]]s uit donderstorms waargeneem,<ref name="Cleghorn">{{Verwys web |outeur=Cheryl W. Cleghorn |jaar=2004 |url=http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Windshear.html |titel=Making the Skies Safer From Windshear |uitgewer=NASA Langley Air Force Base |besoekdatum=22 Oktober 2006 |argief-url=https://web.archive.org/web/20060823125528/http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Windshear.html |argiefdatum=23 Augustus 2006 |url-status=dood}}</ref> asook by weerfronte, by plaaslik sterker winde naby die grond (laevlakstrale), naby berge,<ref name="Trex" /> by stralingsinversies wat by helder lug en windstilte ontstaan, en by geboue,<ref>{{Verwys boek |outeur=Hans M. Soekkha |url=https://books.google.com/books?id=-siPJeF_nRYC&pg=PA229 |titel=Aviation Safety |isbn=978-90-6764-258-3 |uitgewer=VSP |jaar=1997 |bladsy=229 |besoekdatum=21 Junie 2009}}</ref> [[Windkragaanleg|windturbines]]<ref>{{Verwys boek |outeur=Robert Harrison |titel=Large Wind Turbines |uitgewer=John Wiley & Sons |plek=Chichester |jaar=2001 |isbn=978-0-471-49456-0 |bladsy=30}}</ref> en seilbote.<ref>{{Verwys boek |outeur=Ross Garrett |titel=The Symmetry of Sailing |uitgewer=Sheridan House |plek=Dobbs Ferry |jaar=1996 |bladsye=[https://archive.org/details/symmetryofsailin00garr/page/97 97-99] |isbn=978-1-57409-000-0 |url=https://archive.org/details/symmetryofsailin00garr/page/97}}</ref> Skuifwind het 'n groot uitwerking op die beheer van vliegtuie tydens opstyg en landing<ref>{{Verwys web |titel=Wind Shear |outeur=Gail S. Langevin |uitgewer=National Aeronautic and Space Administration |jaar=2009 |url=http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Concept2Reality/wind_shear.html |besoekdatum=9 Oktober 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20071009144924/http://oea.larc.nasa.gov/PAIS/Concept2Reality/wind_shear.html |argiefdatum=9 Oktober 2007 |url-status=dood}}</ref> en was in die Verenigde State 'n belangrike oorsaak van vliegongelukke met groot lewensverlies.<ref name="Cleghorn" /> Skuifwind beïnvloed die voortplanting van klank deur die atmosfeer: dit kan die golffront buig, sodat klank gehoor word waar dit gewoonlik nie gehoor word nie, of andersom.<ref>{{Verwys verslag |uitgewer=Washington State Department of Transportation |url=http://www.wsdot.wa.gov/Research/Reports/000/033.1.htm |titel=Ground Plane Wind Shear Interaction on Acoustic Transmission |besoekdatum=30 Mei 2007 |version=WA-RD 033.1 |outeur=Rene N. Foss |datum=Junie 1978}}</ref> Sterk vertikale skuifwind in die troposfeer belemmer die ontwikkeling van tropiese siklone,<ref>{{Verwys web |uitgewer=University of Illinois |jaar=1999 |url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/hurr/grow/home.rxml |titel=Hurricanes |besoekdatum=21 Oktober 2006}}</ref> maar help om individuele donderstorms tot langer lewensiklusse te organiseer, wat dan swaar weer kan veroorsaak.<ref>{{Verwys web |uitgewer=University of Illinois |jaar=1999 |url=http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/svr/comp/wind/home.rxml |titel=Vertical Wind Shear |besoekdatum=21 Oktober 2006 |argiefdatum=16 Maart 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190316191915/http://ww2010.atmos.uiuc.edu/(Gh)/guides/mtr/svr/comp/wind/home.rxml |url-status=dood}}</ref> Die begrip termiese wind verklaar hoe verskille in windspoed met hoogte van horisontale temperatuurverskille afhang, en verklaar die bestaan van die straalstroom.<ref>{{Verwys web |url=http://www.tpub.com/weather3/6-15.htm |titel=Unit 6—Lesson 1: Low-Level Wind Shear |besoekdatum=21 Junie 2009 |jaar=2007 |outeur=Integrated Publishing}}</ref> == In die beskawing == === Godsdiens en mitologie === As natuurkrag is die wind in baie kulture as een of meer windgode of as 'n uiting van die bonatuurlike verpersoonlik. Vayu is die Vediese en Hindoe-god van die wind.<ref>{{Verwys web |outeur=Laura Gibbs |datum=16 Oktober 2007 |url=http://www.mythfolklore.net/india/encyclopedia/vayu.htm |titel=Vayu |uitgewer=Encyclopedia for Epics of Ancient India |besoekdatum=9 April 2009}}</ref><ref name="Jordan">{{Verwys boek |outeur=Michael Jordan |titel=Encyclopedia of Gods: Over 2, 500 Deities of the World |uitgewer=Facts on File |plek=New York |jaar=1993 |bladsye=[https://archive.org/details/encyclopediaofgo00jord/page/5 5, 45, 80, 187-188, 243, 280, 295] |isbn=978-0-8160-2909-9 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofgo00jord/page/5}}</ref> Die Griekse windgode sluit Boreas, Notos, Euros en Zefiros in.<ref name="Jordan" /> Aiolos, volgens verskillende vertolkings die heerser of bewaarder van die vier winde, is ook as Astraios beskryf, die god van die skemer wat by [[Eos]], die godin van die dagbreek, die vier winde verwek het. Die antieke Grieke het ook die seisoenale verandering van die winde waargeneem, soos die Toring van die Winde in [[Athene]] getuig.<ref name="Jordan" /> Die Venti is die Romeinse windgode.<ref>{{Verwys web |outeur=Theoi Greek Mythology |jaar=2008 |url=http://www.theoi.com/Titan/Anemoi.html |titel=Anemi: Greek Gods of the Winds |uitgewer=Aaron Atsma |besoekdatum=10 April 2009}}</ref> Fūjin is die Japannese windgod en een van die oudste [[Sjintoïsme|Sjinto]]-gode. Volgens die legende was hy by die skepping van die wêreld teenwoordig en het hy die winde uit sy sak laat ontsnap om die wêreld van mis te bevry.<ref>{{Verwys boek |outeur=John Boardman |titel=The Diffusion of Classical Art in Antiquity |jaar=1994 |uitgewer=Princeton University Press |isbn=978-0-691-03680-9}}</ref> In die [[Noorse mitologie]] is [[Njord]] die god van die wind.<ref name="Jordan" /> Daar is ook vier dwerge, Norðri, Suðri, Austri en Vestri, wat saam met waarskynlik die vier takbokke van Yggdrasil die vier winde verpersoonlik en met die vier Griekse windgode ooreenstem.<ref>{{Verwys boek |outeur=Andy Orchard |jaar=1997 |titel=Dictionary of Norse Myth and Legend |uitgewer=Cassell |isbn=978-0-304-36385-8}}</ref> Stribog is die Slawiese god van die winde, die hemel en die lug, en word as die voorvader (oupa) van die winde uit die agt rigtings beskou.<ref name="Jordan" /> In die Māori-mitologie is Tāwhirimātea (of Tāwhiri) die god van die weer, insluitend donder en weerlig, wind, wolke en storms.<ref>{{Verwys boek |van1=Coulter |voornaam1=Charles Russell |van2=Turner |voornaam2=Patricia |titel=Encyclopedia of Ancient Deities |datum=4 Julie 2013 |uitgewer=Routledge |isbn=978-1-135-96397-2 |bladsy=3 |taal=en |aanhaling=A-Kahiwahiwa (Polynesia): "Fiery Black Clouds." One of the thirteen children of the god of winds, storms and hurricanes, Tawhiri-ma-tea.}}</ref> In die Joroebagodsdiens is Ọya (ook Iansã) die orisha van winde, weerlig en storms.<ref>{{Verwys boek |van=Verger |voornaam=Pierre |titel=Dílógún: Brazilian Tales of Yorùbá Divination Discovered in Bahia |uitgewer=Centre for Black and African Arts and Civilization |plek=Nigeria |jaar=1989 |oclc=24870027}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Adeoye |voornaam=C. L. |titel=Ìgbàgbọ́ àti ẹ̀sìn Yorùba |uitgewer=Evans Bros. Nigeria |plek=Ibadan |jaar=1989 |isbn=9781675098 |bladsye=303 |taal=yo}}</ref> === Geskiedenis === Kamikaze is 'n Japannese woord wat gewoonlik as "goddelike wind" vertaal word en as 'n geskenk van die gode beskou is. Die woord is eers bekend as die naam van 'n paar tifone wat Japan glo in 1274 en weer in 1281 van twee Mongoolse vlote onder [[Koeblai Khan]] gered het.<ref>{{Verwys web |outeur=History Detectives |jaar=2008 |url=https://www.pbs.org/opb/historydetectives/investigations/405_kamikaze.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20081025121023/http://www.pbs.org/opb/historydetectives/investigations/405_kamikaze.html |argiefdatum=25 Oktober 2008 |titel=Feature&nbsp;– Kamikaze Attacks |uitgewer=PBS |besoekdatum=21 Maart 2009}}</ref> Die "Protestantse Wind" is 'n naam vir die storm wat die [[Spaanse Armada]] in 1588 van 'n inval in Engeland weerhou het, waarin die wind 'n deurslaggewende rol gespeel het,<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=O6-ba7yu2OcC&pg=PA229 |titel=The Spanish Armada |outeur1=Colin Martin |outeur2=Geoffrey Parker |besoekdatum=20 Junie 2009 |bladsye=144-181 |uitgewer=Manchester University Press |jaar=1999 |isbn=978-1-901341-14-0}}</ref> of vir die gunstige winde wat [[Willem III van Engeland|Willem van Oranje]] in 1688 in staat gestel het om Engeland binne te val.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur1=S. Lindgrén |outeur2=J. Neumann |naamlysstyl=amp |jaar=1985 |doi=10.1175/1520-0477(1985)066<0634:GHETWS>2.0.CO;2 |titel=Great Historical Events That Were Significantly Affected by the Weather: 7, "Protestant Wind"—"Popish Wind": The Revolusion of 1688 in England |bibcode=1985BAMS...66..634L |volume=66 |nommer=6 |vaktydskrif=Bulletin of the American Meteorological Society |bladsye=634-644 |doi-toegang=vry}}</ref> Tydens [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] se veldtog in Egipte het die Franse soldate erg onder die khamsin deurgeloop: wanneer die storm "soos 'n bloedvlek in die verre lug" verskyn het, het die Ottomane skuiling gesoek, terwyl die Franse "eers te laat gereageer het en toe in die verblindende, verstikkende mure van stof verstik en flou geword het".<ref>{{Verwys boek |outeur=Nina Burleigh |jaar=2007 |titel=Mirage |uitgewer=Harper |bladsy=[https://archive.org/details/miragenapoleonss00burl/page/135 135] |isbn=978-0-06-059767-2 |url=https://archive.org/details/miragenapoleonss00burl/page/135}}</ref> Tydens die Noord-Afrikaanse veldtog in die [[Tweede Wêreldoorlog]] "moes Geallieerde en Duitse troepe verskeie kere midde-in 'n geveg stilhou weens sandstorms wat deur die khamsin veroorsaak is ... Sandkorrels wat deur die wind rondgeslinger is, het die soldate verblind en elektriese steurings veroorsaak wat kompasse nutteloos gemaak het."<ref>{{Verwys boek |outeur=Jan DeBlieu |jaar=1998 |titel=Wind |uitgewer=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-395-78033-6 |bladsy=[https://archive.org/details/windhowflowofai00debl/page/57 57] |url=https://archive.org/details/windhowflowofai00debl/page/57}}</ref> === Vervoer === [[Lêer:Exeter-20may44.jpg|duimnael|Die vliegveld RAF Exeter op 20 Mei 1944, met aanloopbane wat so uitgelê is dat vliegtuie teen die wind in kan opstyg en land]] Daar is baie soorte seilskepe, maar hulle het almal sekere basiese dinge gemeen. Behalwe rotorskepe wat die [[Magnuseffek]] benut, het elke seilskip 'n romp, tuigasie en ten minste een mas wat die seile dra waarmee die wind die skip aandryf.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Ernest Edwin Speight |outeur2=Robert Morton Nance |naamlysstyl=amp |jaar=1906 |url=https://archive.org/details/britainsseastor00nancgoog |aanhaling=structure of sailing ship. |titel=Britain's Sea Story, B.C. 55-A.D. 1805 |uitgewer=Hodder and Stoughton |bladsy=[https://archive.org/details/britainsseastor00nancgoog/page/n45 30] |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> Seereise met 'n seilskip kan maande duur,<ref>{{Verwys nuus |outeur1=Brandon Griggs |outeur2=Jeff King |naamlysstyl=amp |datum=9 Maart 2009 |url=http://www.cnn.com/2009/TECH/03/09/plastic.bottle.boat/index.html |titel=Boat made of plastic bottles to make ocean voyage |uitgewer=CNN |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> en 'n algemene gevaar is om weens 'n gebrek aan wind stil te lê<ref>{{Verwys boek |outeur=Jerry Cardwell |jaar=1997 |url=https://archive.org/details/sailingbigonsmal00card |url-toegang=registrasie |titel=Sailing Big on a Small Sailboat |uitgewer=Sheridan House, Inc |bladsy=[https://archive.org/details/sailingbigonsmal00card/page/118 118] |isbn=978-1-57409-007-9 |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> of deur swaar storms of teenwinde van koers geblaas te word.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Brian Lavery |outeur2=Patrick O'Brian |naamlysstyl=amp |jaar=1989 |url=https://books.google.com/books?id=uH--DfZKzE4C&pg=PA191 |titel=Nelson's navy |uitgewer=Naval Institute Press |bladsy=191 |besoekdatum=20 Junie 2009 |isbn=978-1-59114-611-7}}</ref> 'n Swaar storm kan tot 'n skipbreuk en die verlies van almal aan boord lei.<ref>{{Verwys web |outeur=Underwater Archaeology Kids' Corner |jaar=2009 |url=http://www.wisconsinhistory.org/shipwrecks/kids/sse.asp |titel=Shipwrecks, Shipwrecks Everywhere |uitgewer=Wisconsin Historical Society |besoekdatum=19 Maart 2009 |argiefdatum=13 Mei 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080513074012/http://www.wisconsinhistory.org/shipwrecks/kids/sse.asp |url-status=dood}}</ref> Seilskepe kan net 'n beperkte hoeveelheid voorrade in hul ruim dra, en moet lang reise dus noukeurig beplan om genoeg proviand, ook vars water, saam te neem.<ref>{{Verwys boek |outeur=Carla Rahn Phillips |jaar=1993 |url=https://books.google.com/books?id=tVAxgY0sUpEC&pg=PA67 |titel=The Worlds of Christopher Columbus |uitgewer=Cambridge University Press |bladsy=67 |isbn=978-0-521-44652-5 |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> Vir vliegtuie, wat ten opsigte van die lug beweeg, beïnvloed die wind die grondspoed,<ref>{{Verwys web |outeur=Tom Benson |jaar=2008 |url=http://www.grc.nasa.gov/WWW/K-12/airplane/move2.html |titel=Relative Velocities: Aircraft Reference |uitgewer=NASA Glenn Research Center |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> en vir voertuie wat ligter as lug is, kan die wind 'n beduidende of selfs die enigste rol in hul beweging en grondbaan speel.<ref>{{Verwys web |outeur=Library of Congress |datum=6 Januarie 2006 |url=https://www.loc.gov/exhibits/treasures/wb-dream.html |titel=The Dream of Flight |webwerf=Library of Congress |besoekdatum=20 Junie 2009 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20090728044459/http://www.loc.gov/exhibits/treasures/wb-dream.html |argiefdatum=28 Julie 2009}}</ref> Die oppervlakwind is gewoonlik die belangrikste faktor wat die rigting van vliegbedrywighede by 'n lughawe bepaal, en aanloopbane word volgens die algemene windrigting van die omgewing gerig. Hoewel opstyg met 'n stertwind soms nodig kan wees, is 'n teenwind gewoonlik wenslik, want 'n stertwind verleng die afstand wat nodig is om op te styg en verminder die klimgradiënt.<ref>{{Verwys web |uitgewer=Bristol International Airport |jaar=2004 |url=http://www.bristolairport.co.uk/upload/flight_paths.pdf |argief-url=https://wayback.archive-it.org/all/20090326133109/http://www.bristolairport.co.uk/upload/flight_paths.pdf |url-status=dood |argiefdatum=26 Maart 2009 |titel=Flight Paths |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> === Kragbron === [[Lêer:Windenergy.jpg|duimnael|'n Windturbine wat elektrisiteit uit windkrag opwek]] {{Sien ook|Windkrag}} Die antieke [[Singalese]] van Anuradhapura en ander stede in [[Sri Lanka]] het reeds teen 300 v.C. die moesonwinde gebruik om oonde aan te blaas. Die oonde is in die pad van die moesonwinde gebou, sodat die temperatuur binne tot 1&nbsp;200&nbsp;°C kon styg.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=G. Juleff |titel=An ancient wind powered iron smelting technology in Sri Lanka |doi=10.1038/379060a0 |bibcode=1996Natur.379...60J |vaktydskrif=Nature |volume=379 |nommer=3 |bladsye=60-63 |jaar=1996 |s2cid=205026185}}</ref> 'n Eenvoudige [[windmeul]] het in die eerste eeu n.C. 'n [[orrel]] aangedryf.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=A. G. Drachmann |titel=Heron's Windmill |vaktydskrif=Centaurus |volume=7 |nommer=2 |jaar=1961 |bladsye=145-151 |doi=10.1111/j.1600-0498.1960.tb00263.x |bibcode=1960Cent....7..145R}}</ref> Later, vanaf die 7de eeu n.C., is windmeulens in Sistan in [[Afghanistan]] gebou. Dit was windmeulens met 'n vertikale as<ref>{{Verwys boek |outeur=Ahmad Y Hassan and Donald Routledge Hill |jaar=1986 |titel=Islamic Technology: An illustrated history |bladsy=[https://archive.org/details/islamictechnolog0000hasa/page/54 54] |uitgewer=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-42239-0 |url=https://archive.org/details/islamictechnolog0000hasa/page/54}}</ref> en seile van rietmatte of lap, wat gebruik is om graan te maal en water op te pomp, en in die meel- en suikerrietbedryf.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=Donald Routledge Hill |titel=Mechanical Engineering in the Medieval Near East |vaktydskrif=Scientific American |datum=Mei 1991 |volume=264 |nommer=5 |bladsye=64-69 |doi=10.1038/scientificamerican0591-100 |bibcode=1991SciAm.264e.100H}}</ref> Windmeulens met 'n horisontale as is vanaf die 1180's op groot skaal in Noordwes-Europa gebruik om meel te maal, en baie Nederlandse windmeulens bestaan steeds. Windkrag het een van die belangrikste bronne van [[hernubare energie]] geword, en die gebruik daarvan het danksy innovasie en dalende pryse vinnig gegroei.<ref>{{Verwys web |van=IRENA |titel=Wind energy |url=https://www.irena.org/wind |besoekdatum=20 Junie 2021 |webwerf=International Renewable Energy Agency |taal=en}}</ref> Die meeste geïnstalleerde windkragvermoë staan op land, maar windkrag op see het groot potensiaal, want die wind waai ver van die kus gewoonlik sterker en meer bestendig.<ref>{{Verwys boek |van1=Kutscher |voornaam1=Charles F. |titel=Principles of Sustainable Energy Systems, Third Edition |van2=Milford |voornaam2=Jana B. |van3=Kreith |voornaam3=Frank |datum=2019 |uitgewer=Taylor & Francis Group |isbn=978-0-429-48558-9 |uitgawe=3rd |plek=Boca Raton, FL |bladsye=34 |oclc=1082243945}}</ref> Die energie van die wind, die [[kinetiese energie]] van die lug, is eweredig aan die derde mag van die windspoed. Die wet van Betz beskryf die teoretiese boonste grens van die deel van hierdie energie wat windturbines kan onttrek, naamlik sowat 59%.<ref>[http://apps.carleton.edu/campus/library/digitalcommons/assets/pacp_7.pdf The Physics of Wind Turbines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909122315/http://apps.carleton.edu/campus/library/digitalcommons/assets/pacp_7.pdf |date=9 September 2013}}. Kira Grogg Carleton College (2005) p. 8. (PDF). Besoek op 3 November 2011.</ref> === Metallurgie === In die tyd voor die Spaanse verowering is wind in die Andes in huayra-oonde gebruik om die vuur vir die smelt van metale aan te blaas.<ref>{{Verwys web |titel=Nota Área de Antropología: Metaleros prehispánicos |url=https://www.mnhn.gob.cl/noticias/metaleros-prehispanicos |webwerf=mnhn.gob.cl |uitgewer=Chilean National Museum of Natural History |taal=es |besoekdatum=2 Junie 2025}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Copper production in late prehispanic northern Chile |vaktydskrif=Journal of Archaeological Science |van1=Zori |voornaam1=Colleeen |van2=Tropper |voornaam2=Peter |van3=Scott |voornaam3=David |jaar=2013 |volume=40 |nommer=2 |bladsy=1165 |doi=10.1016/j.jas.2012.09.012 |bibcode=2013JArSc..40.1165Z}}</ref> === Ontspanning === [[Lêer:Lilienthal in flight.jpg|duimnael|[[Otto Lilienthal]] in die lug]] Wind speel 'n groot rol in verskeie gewilde sportsoorte, soos hangsweef, warmlugballonvaart, vlieërvlieg, sneeuvlieërry, landvlieërry, vlieërbranderry, valskermsweef, seil en [[seilplankry]]. In die sweefvlug beïnvloed windgradiënte net bo die oppervlak die opstyg- en landingsfases van 'n [[sweeftuig]]. 'n Windgradiënt kan 'n merkbare uitwerking op grondlanserings hê, wat ook wenslanserings of draadlanserings genoem word. As die windgradiënt groot of skielik is, of albei, en die vlieënier die neus op dieselfde hoek hou, neem die aangeduide lugspoed toe, moontlik tot bo die maksimum sleepspoed vir 'n grondlansering. Die vlieënier moet die lugspoed aanpas om die gradiënt te hanteer.<ref>{{Verwys boek |titel=Glider Flying Handbook |jaar=2003 |uitgewer=U.S. Federal Aviation Administration |plek=U.S. Government Printing Office, Washington, D.C. |id=FAA-8083-13_GFH |bladsye=7-16 |url=http://www.faa.gov/library/manuals/aircraft/glider_handbook/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20051218083721/http://www.faa.gov/library/manuals/aircraft/glider_handbook/ |url-status=dood |argiefdatum=18 Desember 2005 |besoekdatum=17 Junie 2009}}</ref> Skuifwind is ook tydens die landing 'n gevaar, veral as die wind sterk waai. Soos die sweeftuig op die finale nadering deur die windgradiënt daal, neem die lugspoed af terwyl die daaltempo toeneem, en daar is nie genoeg tyd om voor die grondkontak te versnel nie. Die vlieënier moet die windgradiënt voorsien en met 'n hoër naderingspoed daarvoor vergoed.<ref>{{Verwys boek |outeur=Derek Piggott |titel=Gliding: a Handbook on Soaring Flight |uitgewer=Knauff & Grove |jaar=1997 |isbn=978-0-9605676-4-5 |bladsye=85-86, 130-132}}</ref> == In die natuur == In droë klimate is wind die belangrikste oorsaak van erosie.<ref name="Erosion">{{Verwys web |outeur1=Vern Hofman |outeur2=Dave Franzen |naamlysstyl=amp |jaar=1997 |url=http://www.ag.ndsu.edu/disaster/drought/emergencytillagetocontrolerosion.html |titel=Emergency Tillage to Control Wind Erosion |uitgewer=North Dakota State University Extension Service |besoekdatum=21 Maart 2009 |argiefdatum=17 April 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120417232250/http://www.ag.ndsu.edu/disaster/drought/emergencytillagetocontrolerosion.html |url-status=dood}}</ref> Die algemene windsirkulasie dra klein deeltjies soos stof duisende kilometers windaf van hul oorsprong oor wye oseane.<ref name="Gobi">{{Verwys vaktydskrif |outeur1=James K. B. Bishop |outeur2=Russ E. Davis |outeur3=Jeffrey T. Sherman |jaar=2002 |url=http://flameglo.lbl.gov/people/bishop/bishoppubs/SOLOseesDust817.pdf |titel=Robotic Observations of Dust Storm Enhancement of Carbon Biomass in the North Pacific |vaktydskrif=Science |volume=298 |nommer=5594 |bladsye=817-821 |besoekdatum=20 Junie 2009 |doi=10.1126/science.1074961 |pmid=12399588 |bibcode=2002Sci...298..817B |s2cid=38762011 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20100601154940/http://flameglo.lbl.gov/people/bishop/bishoppubs/SOLOseesDust817.pdf |argiefdatum=1 Junie 2010}}</ref> Wind help plante en ander organismes wat nie kan beweeg nie om sade, spore, stuifmeel en dies meer te versprei. Hoewel wind nie die vernaamste manier van saadverspreiding is nie, versprei dit die sade van 'n groot deel van die biomassa van landplante. === Erosie === [[Lêer:Im Salar de Uyuni.jpg|duimnael|'n Rotsformasie op die Altiplano in [[Bolivië]], deur winderosie gevorm]] Wind kan erosie veroorsaak deur materiaal te verplaas. Dit het twee hoofuitwerkings. Eerstens lig die wind klein deeltjies op en dra hulle na 'n ander gebied; dit heet deflasie. Tweedens kan die deeltjies in die lug teen vaste voorwerpe slaan en dit deur abrasie erodeer. Winderosie kom gewoonlik in gebiede met min of geen plantegroei voor, dikwels waar daar te min reën val om plantegroei te onderhou. Die vorming van sand[[duin]]e op 'n strand of in 'n woestyn is 'n voorbeeld.<ref>{{Verwys web |outeur=United States Geological Survey |jaar=2004 |url=https://geomaps.wr.usgs.gov/parks/coast/dunes/index.html |titel=Dunes&nbsp;– Getting Started |besoekdatum=21 Maart 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090726013120/http://geomaps.wr.usgs.gov/parks/coast/dunes/index.html |argiefdatum=26 Julie 2009 |url-status=dood}}</ref> Löss is 'n homogene, gewoonlik ongelaagde, poreuse, brokkelrige, effens samehangende, dikwels kalkhoudende, fynkorrelrige, slikkerige, liggeel of vaalgeel [[sediment]] wat deur die wind neergelê is.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=F. von Richthofen |jaar=1882 |titel=On the Mode of Origin of the Loess |vaktydskrif=Geological Magazine |doi=10.1017/S001675680017164X |volume=9 |nommer=7 |bladsye=293-305 |bibcode=1882GeoM....9..293R |s2cid=131245730 |url=https://zenodo.org/record/1880729}}</ref> Dit kom gewoonlik voor as 'n uitgestrekte afsetting wat honderde vierkante kilometer beslaan en tientalle meter dik is, en staan dikwels in steil of vertikale wande.<ref>{{Verwys boek |outeur1=K. E. K. Neuendorf |outeur2=J. P. Mehl Jr. |outeur3=J. A. Jackson |naamlysstyl=amp |jaar=2005 |titel=Glossary of Geology |uitgewer=Springer-Verlag |plek=New York |bladsy=779 |isbn=978-3-540-27951-8}}</ref> Löss ontwikkel tot baie ryk grond, en onder geskikte klimaatstoestande is lössgebiede van die landboukundig produktiefste ter wêreld.<ref>{{Verwys boek |outeur=Arthur Getis |outeur2=Judith Getis and Jerome D. Fellmann |titel=Introduction to Geography, Seventh Edition |jaar=2000 |uitgewer=McGraw-Hill |isbn=978-0-697-38506-2 |bladsy=[https://archive.org/details/introductiontoge00geti/page/99 99] |url=https://archive.org/details/introductiontoge00geti/page/99}}</ref> Uit 'n geologiese oogpunt is lössafsettings van nature onstabiel; hulle erodeer baie maklik, en daarom plant boere dikwels windbrekers soos groot bome en struike om die winderosie van löss te verminder.<ref name="Erosion" /> === Woestynstof === In die middel van die somer (Julie in die Noordelike Halfrond) brei die passaatwinde, wat suid van die noordwaarts bewegende subtropiese rug weswaarts waai, noordweswaarts van die Karibiese gebied na die suidooste van Noord-Amerika uit. Wanneer stof uit die [[Sahara]] wat langs die suidelike rand van die rug in die passaatwindgordel beweeg, oor land kom, word reënval onderdruk en lyk die lug wit eerder as blou, wat tot meer rooi sonsondergange lei. Die stof benadeel die luggehalte deur die hoeveelheid deeltjies in die lug te verhoog.<ref name="pooraq" /> Meer as 50% van die stof uit Afrika wat die Verenigde State bereik, raak Florida.<ref>{{Verwys web |outeur=Science Daily |datum=15 Junie 2001 |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2001/06/010615071508.htm |titel=Microbes And The Dust They Ride In On Pose Potential Health Risks |besoekdatum=10 Junie 2007}}</ref> Sedert 1970 het stofuitbarstings weens droogtes in Afrika vererger, en die hoeveelheid stof wat die Karibiese gebied en Florida bereik, wissel sterk van jaar tot jaar.<ref>{{Verwys web |outeur=Usinfo.state.gov |jaar=2003 |url=http://www.gcrio.org/OnLnDoc/pdf/african_dust.pdf |titel=Study Says African Dust Affects Climate in U.S., Caribbean |besoekdatum=10 Junie 2007 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20070620013708/http://www.gcrio.org/OnLnDoc/pdf/african_dust.pdf |argiefdatum=20 Junie 2007}}</ref> Stofgebeurtenisse word veral sedert die 1970's met die agteruitgang van [[koraalrif]]fe in die Karibiese gebied en Florida in verband gebring.<ref>{{Verwys web |outeur=U. S. Geological Survey |jaar=2006 |url=https://coastal.er.usgs.gov/african_dust/ |titel=Coral Mortality and African Dust |besoekdatum=10 Junie 2007 |argiefdatum=2 Mei 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120502091350/http://coastal.er.usgs.gov/african_dust/ |url-status=dood}}</ref> Soortgelyke stofpluime ontstaan in die Gobiwoestyn en versprei, vermeng met besoedeling, oor groot afstande windaf, ooswaarts tot in Noord-Amerika.<ref name="Gobi" /> Daar is plaaslike name vir winde wat met [[sandstorm|sand- en stofstorms]] gepaardgaan. Die calima dra stof met suidoostewinde na die [[Kanariese Eilande]].<ref>{{Verwys web |url=http://www.weatheronline.co.uk/reports/wind/The-Calima.htm |uitgewer=Weather Online |jaar=2009 |besoekdatum=17 Junie 2009 |titel=Calima}}</ref> Die harmattan dra in die winter stof na die [[Golf van Guinee]].<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Harmattan dust deposition and particle size in Ghana |outeur1=Henrik Breuning-Madsen and Theodore W. Awadzi |jaar=2005 |vaktydskrif=Catena |volume=63 |nommer=1 |bladsye=23-38 |doi=10.1016/j.catena.2005.04.001 |bibcode=2005Caten..63...23B}}</ref> Die sirocco bring stof uit Noord-Afrika na Suid-Europa, omdat ekstratropiese siklone deur die [[Middellandse See]] beweeg.<ref>{{Verwys web |url=http://www.weatheronline.co.uk/reports/wind/The-Sirocco.htm |uitgewer=Weather Online |jaar=2009 |besoekdatum=17 Junie 2009 |titel=Sirocco (Scirocco)}}</ref> Lentestormstelsels wat oor die oostelike Middellandse See trek, dra stof oor [[Egipte]] en die [[Arabiese Skiereiland]]; dié winde staan plaaslik as die khamsin bekend.<ref>{{Verwys web |uitgewer=BBC |titel=The Khamsin |url=http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/khamsin.shtml |argief-url=https://web.archive.org/web/20090313013034/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/khamsin.shtml |argiefdatum=13 Maart 2009 |outeur=Bill Giles (O.B.E) |jaar=2009 |besoekdatum=17 Junie 2009}}</ref> Die shamal ontstaan wanneer koue fronte dae lank stof in die atmosfeer oor die state aan die [[Persiese Golf]] oplig.<ref>{{Verwys web |outeur=Thomas J. Perrone |uitgewer=United States Navy |datum=Augustus 1979 |url=http://www.nrlmry.navy.mil/forecaster_handbooks/WinterShamal/Toc.htm |titel=Table of Contents: Wind Climatology of the Winter Shamal |besoekdatum=17 Junie 2009 |argiefdatum=6 Mei 2010 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100506154130/http://www.nrlmry.navy.mil/forecaster_handbooks/WinterShamal/Toc.htm |url-status=dood}}</ref> === Plante === [[Lêer:Salsola tragus tumbleweed.jpg|duimnael|'n Tolbos wat teen 'n heining vasgewaai is]] [[Lêer:Coarse woody debris 6407.JPG|duimnael|In die bergwoud van die Olympic Nasionale Park maak windval die kroondak oop, sodat meer lig die ondergroei bereik.]] Windverspreiding van sade, of anemochorie, is een van die primitiewer maniere van verspreiding. Dit neem twee hoofvorme aan: sade kan op die bries dryf of na die grond fladder.<ref>{{Verwys boek |outeur1=J. Gurevitch |outeur2=S. M. Scheiner |outeur3=G. A. Fox |naamlysstyl=amp |jaar=2006 |titel=Plant Ecology, 2nd ed |uitgewer=Sinauer Associates, Inc., Massachusetts}}</ref> Die klassieke voorbeelde is [[perdeblom]]me (''Taraxacum'', [[Asteraceae]]), met 'n veeragtige pappus aan hul sade wat oor lang afstande versprei kan word, en [[esdoring]]s (''Acer'', [[Sapindaceae]]), met gevlerkte sade wat na die grond fladder. 'n Belangrike beperking van windverspreiding is dat 'n plant baie sade moet produseer om die kans te vergroot dat een op 'n plek land waar dit kan ontkiem. Daar is ook sterk evolusionêre beperkings op dié verspreidingsmeganisme: spesies van die Asteraceae op eilande het byvoorbeeld 'n kleiner verspreidingsvermoë (swaarder sade en 'n kleiner pappus) as dieselfde spesies op die vasteland.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur1=M. L. Cody |outeur2=J. M. Overton |jaar=1996 |titel=Short-term evolution of reduced dispersal in island plant populations |jstor=2261699 |doi=10.2307/2261699 |vaktydskrif=Journal of Ecology |volume=84 |nommer=1 |bladsye=53-61 |bibcode=1996JEcol..84...53C}}</ref> Windverspreiding is algemeen onder baie onkruid- en ruderale spesies. 'n Ongewone meganisme is dié van tolbosse. 'n Verwante proses is anemofilie of windbestuiwing, waarby die wind stuifmeel versprei. Groot plantfamilies word so bestuif, wat bevoordeel word wanneer die individue van die dominante plantspesie dig by mekaar staan.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=isLXD8tZ5GMC&pg=PA88 |titel=Plant Breeding Systems |outeur=A. J. Richards |uitgewer=Taylor & Francis |jaar=1997 |isbn=978-0-412-57450-4 |besoekdatum=19 Junie 2009 |bladsy=88}}</ref> Wind beperk ook die groei van bome. Aan die kus en op geïsoleerde berge lê die boomgrens dikwels baie laer as op ooreenstemmende hoogtes in die binneland en in groter, meer komplekse bergstelsels, omdat sterk winde die groei van bome belemmer. Sterk winde skuur dun grondlae deur erosie weg<ref>{{Verwys vaktydskrif |url=http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic58-3-286.pdf |titel=Wind-Conditioned 20th Century Decline of Birch Treeline Vegetation in the Swedish Scandes |vaktydskrif=Arctic |volume=58 |nommer=3 |jaar=2005 |bladsye=286-294 |besoekdatum=20 Junie 2009 |outeur=Leif Kullman |doi=10.14430/arctic430 |argiefdatum=11 Januarie 2012 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120111103253/http://pubs.aina.ucalgary.ca/arctic/Arctic58-3-286.pdf |url-status=dood}}</ref> en beskadig takke en takkies. Wanneer sterk winde bome omwaai of ontwortel, staan dit as windval bekend. Dit gebeur die meeste op die loefhange van berge, en ernstige gevalle tref gewoonlik opstande van bome wat 75 jaar of ouer is.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1139/X08-174 |titel=Stand-replacing windthrow in the boreal forests of eastern Quebec |outeur1=Mathieu Bouchard |outeur2=David Pothier |outeur3=Jean-Claude Ruel |naamlysstyl=amp |vaktydskrif=Canadian Journal of Forest Research |volume=39 |nommer=2 |jaar=2009 |bladsye=481-487 |bibcode=2009CaJFR..39..481B}}</ref> Kusplante soos die sitkaspar en die seedruif<ref>{{Verwys web |url=http://aggie-horticulture.tamu.edu/syllabi/308/Lists/Fourth%20Edition/Coccolobauvifera.pdf |outeur=Michael A. Arnold |uitgewer=Texas A&M University |titel=Coccoloba uvifera |jaar=2009 |besoekdatum=20 Junie 2009 |argiefdatum=6 Junie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110606164352/http://aggie-horticulture.tamu.edu/syllabi/308/Lists/Fourth%20Edition/Coccolobauvifera.pdf |url-status=dood}}</ref> word naby die kuslyn deur wind en soutsproei teruggesnoei.<ref>{{Verwys web |url=https://www.nps.gov/redw/learn/nature/plants.htm |titel=Plants |outeur=National Park Service |datum=1 September 2006 |uitgewer=Department of the Interior |besoekdatum=20 Junie 2009}}</ref> Wind kan plante ook deur sandabrasie beskadig. Sterk winde lig los sand en bogrond op en slinger dit teen 40-64&nbsp;km/h deur die lug. Sulke waaisand beskadig saailinge erg, omdat dit plantselle laat bars en hulle vir verdamping en droogte vatbaar maak. Wetenskaplikes van die Amerikaanse Agricultural Research Service het met 'n meganiese sandstraler in 'n laboratorium die uitwerking van waaisand op katoensaailinge bestudeer. Die saailinge het op die skade gereageer deur energie van stam- en wortelgroei na die groei en herstel van die beskadigde stamme te verskuif.<ref name="ars">{{Verwys web |url=https://www.ars.usda.gov/news-events/news/research-news/2010/ars-studies-effect-of-wind-sandblasting-on-cotton-plants/ |titel=ARS Studies Effect of Wind Sandblasting on Cotton Plants |uitgewer=USDA Agricultural Research Service |datum=26 Januarie 2010}}</ref> Na vier weke was die groei weer eweredig oor die hele plant versprei, soos voor die abrasie.<ref name="ars" /> Benewens sade dra die wind ook die plante se vyande: spore en ander verspreidingseenhede van plantpatogene is nog ligter en kan oor lang afstande beweeg.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Wilson |voornaam1=Richard A. |van2=Talbot |voornaam2=Nicholas J. |titel=Under pressure: investigating the biology of plant infection by ''Magnaporthe oryzae'' |vaktydskrif=Nature Reviews Microbiology |uitgewer=Nature Portfolio |volume=7 |nommer=3 |jaar=2009 |issn=1740-1526 |doi=10.1038/nrmicro2032 |bladsye=185-195 |pmid=19219052 |s2cid=42684382}}</ref> Van sommige plantsiektes is dit bekend dat hulle oor randseë<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Morin |voornaam=Louise |titel=Progress in Biological Control of Weeds with Plant Pathogens |vaktydskrif=Annual Review of Phytopathology |uitgewer=Annual Reviews |volume=58 |nommer=1 |datum=25 Augustus 2020 |issn=0066-4286 |doi=10.1146/annurev-phyto-010820-012823 |bladsye=201-223 |pmid=32384863 |bibcode=2020AnRvP..58..201M |s2cid=218563372}}</ref> en selfs hele oseane versprei het.<ref>{{Verwys web |titel=Gone with the wind: Revisiting stem rust dispersal between southern Africa and Australia |webwerf=GlobalRust.org |url=http://globalrust.org/content/gone-wind-revisiting-stem-rust-dispersal-between-southern-africa-and-australia |besoekdatum=3 Januarie 2022}}</ref> Mense kan die windverspreiding van plantpatogene nie verhoed of selfs vertraag nie, en moet dit dus voorspel en die gevolge versag.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=McDonald |voornaam1=Bruce A. |van2=Linde |voornaam2=Celeste |vaktydskrif=Euphytica |uitgewer=Springer |volume=124 |nommer=2 |jaar=2002 |issn=0014-2336 |doi=10.1023/a:1015678432355 |bladsye=163-180 |titel=The population genetics of plant pathogens and breeding strategies for durable resistance |s2cid=40941822}}</ref> === Diere === [[Bees]]te en [[skaap|skape]] ly onder windverkoeling wanneer koue temperature saam met winde van meer as 40&nbsp;km/h hul hare en wol se beskerming ondoeltreffend maak.<ref>{{Verwys vaktydskrif |pmid=1110212 |titel=Wind Chill Effect for Cattle and Sheep |outeur1=D. R. Ames |outeur2=L. W. lnsley |naamlysstyl=amp |vaktydskrif=Journal of Animal Science |volume=40 |nommer=1 |jaar=1975 |bladsye=161-165 |doi=10.2527/jas1975.401161x |bibcode=1975JAniS..40..161A |hdl=2097/10789 |hdl-toegang=vry}}</ref> Hoewel [[pikkewyn]]e 'n laag vet en vere het om hulle in water en lug teen die koue te beskerm, is hul vlerke en pote minder bestand teen koue. In die koudste klimate, soos op [[Antarktika]], kruip [[keiserpikkewyn]]e saam om die wind en koue te oorleef, en ruil hulle voortdurend die lede aan die buitekant van die groep om, wat die hitteverlies met 50% verminder.<ref>{{Verwys web |url=http://www.aad.gov.au/default.asp?casid=6216 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090615181835/http://www.aad.gov.au/default.asp?casid=6216 |argiefdatum=15 Junie 2009 |titel=Adapting to the Cold |outeur=Australian Antarctic Division |besoekdatum=20 Junie 2009 |datum=8 Desember 2008 |uitgewer=Australian Government Department of the Environment, Water, Heritage, and the Arts Australian Antarctic Division}}</ref> Vlieënde [[insek]]te word deur die heersende winde meegevoer,<ref>{{Verwys web |outeur=Diana Yates |jaar=2008 |url=http://news.illinois.edu/news/08/0707birds.html |titel=Birds migrate together at night in dispersed flocks, new study indicates |uitgewer=University of Illinois Urbana-Champaign |besoekdatum=26 April 2009 |argiefdatum=22 Oktober 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20081022162435/http://news.illinois.edu/news/08/0707birds.html |url-status=dood}}</ref> terwyl voëls hul eie koers volg en die windtoestande benut om te vlieg of te sweef.<ref>{{Verwys web |url=http://people.eku.edu/ritchisong/554notes2.html |titel=BIO 554/754 Ornithology Lecture Notes 2&nbsp;– Bird Flight I |uitgewer=Eastern Kentucky University |outeur=Gary Ritchison |datum=4 Januarie 2009 |besoekdatum=19 Junie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120619162738/http://people.eku.edu/ritchisong/554notes2.html |argiefdatum=19 Junie 2012 |url-status=dead}}</ref> Daarom word fyn lynpatrone op weerradarbeelde wat met konvergerende winde verband hou, deur weerkaatsings van insekte oorheers.<ref>{{Verwys web |outeur1=Bart Geerts |outeur2=Dave Leon |naamlysstyl=amp |jaar=2003 |url=http://www-das.uwyo.edu/wcr/projects/ihop02/coldfront_preprint.pdf |titel=P5A.6 Fine-Scale Vertical Structure of a Cold Front As Revealed By Airborne 95 GHZ Radar |uitgewer=University of Wyoming |besoekdatum=26 April 2009}}</ref> Voëltrek, wat gewoonlik snags in die onderste 2&nbsp;km van die atmosfeer plaasvind, besoedel die windprofiele wat weerradar, veral die WSR-88D, versamel, deur die gemete wind met 28-56&nbsp;km/h te verhoog.<ref>{{Verwys web |outeur=Thomas A. Niziol |datum=Augustus 1998 |url=http://www.erh.noaa.gov/ssd/erps/88d/88dn12.pdf |titel=Contamination of WSR-88D VAD Winds Due to Bird Migration: A Case Study |uitgewer=Eastern Region WSR-88D Operations Note No. 12 |besoekdatum=26 April 2009}}</ref> Pikas bou 'n muur van klippies om droë plante en gras vir die winter op te berg, sodat die wind dit nie wegwaai nie.<ref>{{Verwys boek |url=https://archive.org/details/feedingstrategy00owen |url-toegang=registrasie |titel=Feeding strategy |outeur=Jennifer Owen |bladsye=[https://archive.org/details/feedingstrategy00owen/page/34 34]–35 |uitgewer=University of Chicago Press |jaar=1982 |isbn=978-0-226-64186-7}}</ref> [[Kakkerlak]]ke benut die ligte luggies wat die aanval van roofdiere soos paddas voorafgaan: hul serci is baie gevoelig vir wind en help hulle om die helfte van die aanvalle te oorleef.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=eNdUpgSOWMoC&pg=PA98 |titel=Neural mechanisms of startle behavior |outeur=Robert C. Eaton |bladsye=98-99 |uitgewer=Springer |jaar=1984 |isbn=978-0-306-41556-2 |besoekdatum=19 Junie 2009}}</ref> Wapiti's het 'n skerp reuksin waarmee hulle roofdiere windop op 'n afstand van 800&nbsp;m kan bespeur.<ref>{{Verwys boek |url=https://books.google.com/books?id=4PbEQvZJ6NQC&pg=PA161 |titel=The Ultimate Guide to Elk Hunting |outeur1=Bob Robb |outeur2=Gerald Bethge |outeur3=Gerry Bethge |bladsy=161 |besoekdatum=19 Junie 2009 |jaar=2000 |uitgewer=Globe Pequot |isbn=978-1-58574-180-9}}</ref> Wanneer die wind sterker as 15&nbsp;km/h waai, gaan meeue van die spesie ''Larus hyperboreus'' meer kos soek en meer lugaanvalle op die seevoël ''Uria lomvia'' uitvoer.<ref>{{Verwys vaktydskrif |jstor=176831 |titel=Wind and prey nest sites as foraging constraints on an avian predator, the glaucous gull |outeur1=H. G. Gilchrist |outeur2=A. J. Gaston |outeur3=J. N. M. Smith |naamlysstyl=amp |vaktydskrif=Ecology |volume=79 |nommer=7 |bladsye=2403-2414 |jaar=1998 |doi=10.1890/0012-9658(1998)079[2403:WAPNSA]2.0.CO;2}}</ref> == Skade == [[Lêer:Destruction following hurricane andrew.jpg|duimnael|Skade ná die orkaan Andrew]] Sterk winde kan skade aanrig, na gelang van hul spoed en die drukverskil. Die winddruk is positief aan die loefkant van 'n struktuur en negatief aan die lykant. Onreëlmatige windvlae kan swak ontwerpte [[hangbrug]]ge laat swaai. Wanneer die vlae se frekwensie ooreenstem met dié waarteen die brug swaai, kan die brug makliker vernietig word, soos in 1940 met die Tacoma Narrows-brug gebeur het.<ref>{{Verwys boek |outeur=T. P. Grazulis |jaar=2001 |url=https://archive.org/details/tornadonaturesul0000graz |url-toegang=registrasie |titel=The tornado |uitgewer=University of Oklahoma Press |bladsye=[https://archive.org/details/tornadonaturesul0000graz/page/126 126]–127 |isbn=978-0-8061-3258-7 |besoekdatum=13 Mei 2009}}</ref> Winde van so min as 43&nbsp;km/h kan kragonderbrekings veroorsaak wanneer boomtakke die kraglyne versteur.<ref>{{Verwys boek |outeur1=Hans Dieter Betz |outeur2=Ulrich Schumann |outeur3=Pierre Laroche |jaar=2009 |url=https://books.google.com/books?id=U6lCL0CIolYC&pg=PA187 |titel=Lightning: Principles, Instruments and Applications |uitgewer=Springer |bladsye=202-203 |isbn=978-1-4020-9078-3 |besoekdatum=13 Mei 2009}}</ref> Geen boomsoort kan orkaanwinde met sekerheid weerstaan nie, maar bome met vlak wortels word makliker ontwortel, en bros bome soos [[bloekom]]s, seehibiskus en [[avokado]]'s word makliker beskadig.<ref>{{Verwys web |outeur=Derek Burch |url=http://edis.ifas.ufl.edu/EP042 |titel=How to Minimize Wind Damage in the South Florida Garden |uitgewer=University of Florida |datum=26 April 2006 |besoekdatum=13 Mei 2009}}</ref> Orkaanwinde rig groot skade aan mobiele huise aan en begin huise met fondamente struktureel beskadig. Afwaartse hellingwinde van dié sterkte het al vensters laat spat en die verf van motors gesandstraal.<ref name="boulder" /> Bo 250&nbsp;km/h stort huise heeltemal in en word groter geboue erg beskadig, en by 324&nbsp;km/h word kunsmatige strukture heeltemal vernietig. Die Saffir-Simpson-skaal en die verbeterde Fujita-skaal is ontwerp om die windspoed te help skat uit die skade wat sterk winde in tropiese siklone en tornado's aanrig, en omgekeerd.<ref>{{Verwys web |outeur=National Hurricane Center |titel=Saffir-Simpson Hurricane Scale Information |uitgewer=National Oceanic and Atmospheric Administration |datum=22 Junie 2006 |url=http://www.nhc.noaa.gov/aboutsshs.shtml |besoekdatum=25 Februarie 2007}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=Enhanced F Scale for Tornado Damage |url=http://www.spc.noaa.gov/efscale/ef-scale.html |besoekdatum=21 Junie 2009 |uitgewer=Storm Prediction Center}}</ref> Die rekord vir die sterkste windvlaag staan op Barrow-eiland in Australië, waar die wind op 10 April 1996 tydens die tropiese sikloon Olivia 408&nbsp;km/h bereik het. Dit het die vorige rekord van 372&nbsp;km/h oortref, wat op die middag van 12 April 1934 op [[Mount Washington, New Hampshire|Mount Washington]] in New Hampshire gemeet is.<ref>{{Verwys web |titel=Info note No.58&nbsp;— World Record Wind Gust: 408&nbsp;km/h |url=http://www.wmo.int/pages/mediacentre/infonotes/info_58_en.html |datum=22 Januarie 2010 |uitgewer=World Meteorological Association |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20130120065504/http://www.wmo.int/pages/mediacentre/infonotes/info_58_en.html |argiefdatum=20 Januarie 2013}}</ref> Veldbrande is bedags hewiger. Smeulende stompe brand bedags tot vyf keer vinniger, weens laer humiditeit, hoër temperature en sterker wind.<ref>{{Verwys vaktydskrif |url=http://www.fs.fed.us/pnw/pubs/journals/pnw_2004_costa001.pdf |outeur1=Feranando de Souza Costa |outeur2=David Sandberg |naamlysstyl=amp |titel=Mathematical model of a smoldering log |doi=10.1016/j.combustflame.2004.07.009 |vaktydskrif=Combustion and Flame |nommer=3 |volume=139 |jaar=2004 |bladsye=227-238 [228] |bibcode=2004CoFl..139..227D |s2cid=10499171 |besoekdatum=6 Februarie 2009}}</ref> Sonlig verwarm die grond bedags en laat lugstrome teen hange opstyg, wat snags weer afvloei soos die land afkoel. Veldbrande word deur dié winde aangewakker, en dikwels volg die vuur die lugstrome oor heuwels en deur valleie.<ref>{{Verwys boek |url=http://www.nifc.gov/PUBLICATIONS/communicators_guide/4%20Communication.PDF |titel=NWCG Communicator's Guide for Wildland Fire Management: Fire Education, Prevention, and Mitigation Practices, Wildland Fire Overview |outeur=National Wildfire Coordinating Group |besoekdatum=11 Desember 2008 |datum=8 Februarie 2007 |bladsy=5 |argiefdatum=4 Maart 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160304074740/http://www.nifc.gov/PUBLICATIONS/communicators_guide/4%20Communication.PDF |url-status=dood}}</ref> Brandbestryding in die Verenigde State draai om 'n "branddag" van 24 uur wat om 10:00 begin, omdat die vuur voorspelbaar hewiger word soos dit bedags warmer word.<ref>{{Verwys boek |url=http://www.nwcg.gov/pms/pubs/glossary/pms205.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20080821230940/http://www.nwcg.gov/pms/pubs/glossary/pms205.pdf |argiefdatum=21 Augustus 2008 |titel=Glossary of Wildland Fire Terminology |outeur=National Wildfire Coordinating Group |jaar=2008 |besoekdatum=18 Desember 2008 |bladsy=73}}</ref> == In die buitenste ruimte == Die vinnigste wind wat nog gemeet is, kom van die akkresieskyf van die [[swart gat]] IGR J17091-3624. Dit waai teen sowat 32&nbsp;miljoen&nbsp;km/h, wat 3% van die [[ligsnelheid]] is.<ref>{{Verwys web |url=http://chandra.harvard.edu/press/12_releases/press_022112.html |titel=Chandra Finds Fastest Winds from Stellar Black Hole |uitgewer=NASA |outeur=Ashley King |vertoon-outeurs=etal |besoekdatum=27 September 2012 |datum=21 Februarie 2012}}</ref> === Planetêre wind === [[Lêer:Venuspioneeruv.jpg|duimnael|Venus, 'n moontlike toekoms vir die Aarde weens die planetêre wind]] Die hidrodinamiese wind in die boonste deel van 'n planeet se atmosfeer laat ligte elemente soos [[waterstof]] tot by die eksobasis styg, die onderste grens van die [[eksosfeer]], waar die gasse die ontsnappingsnelheid kan bereik en die ruimte binnegaan sonder om teen ander gasdeeltjies te bots. Dié soort gasverlies uit 'n planeet heet planetêre wind.<ref>{{Verwys web |outeur=Ruth Murray-Clay |jaar=2008 |url=http://www.bu.edu/csp/NESSC/NESSC_Oct_08/murrayclay_nessc.pdf |argief-url=https://www.webcitation.org/5ilOx5wHu?url=http://www.bu.edu/csp/NESSC/NESSC_Oct_08/murrayclay_nessc.pdf |argiefdatum=4 Augustus 2009 |titel=Atmospheric Escape Hot Jupiters & Interactions Between Planetary and Stellar Winds |uitgewer=Boston University |besoekdatum=5 Mei 2009 |url-status=dood}}</ref> Oor lang tydperke kan dit die samestelling van 'n planeet se atmosfeer ingrypend verander, en oor geologiese tydperke laat so 'n proses waterryke planete soos die Aarde tot planete soos [[Venus]] ontwikkel.<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=E. Chassefiere |jaar=1996 |titel=Hydrodynamic escape of hydrogen from a hot water-rich atmosphere: The case of Venus |vaktydskrif=Journal of Geophysical Research |volume=101 |nommer=11 |bladsye=26039-26056 |doi=10.1029/96JE01951 |bibcode=1996JGR...10126039C}}</ref> Planete met 'n warmer onderste atmosfeer kan hul waterstof ook vinniger verloor.<ref name="Dvorak">{{Verwys boek |outeur=Rudolf Dvořák |jaar=2007 |url=https://books.google.com/books?id=lbIlI6gMNAYC&pg=PA140 |titel=Extrasolar Planets |uitgewer=Wiley-VCH |bladsye=139-140 |isbn=978-3-527-40671-5 |besoekdatum=5 Mei 2009}}</ref> === Sonwind === {{Hoofartikel|Sonwind}} Anders as 'n wind op aarde bestaan die sonwind nie uit lug nie, maar uit 'n stroom gelaaide deeltjies, 'n [[plasma]], wat teen 400&nbsp;km/s uit die boonste atmosfeer van die Son geslinger word.<ref>{{Verwys web |titel=Solar Wind {{!}} NOAA / NWS Space Weather Prediction Center |url=https://www.swpc.noaa.gov/phenomena/solar-wind |besoekdatum=16 Mei 2023 |webwerf=www.swpc.noaa.gov}}</ref> Dit bestaan hoofsaaklik uit [[elektron]]e en [[proton]]e met energieë van sowat 1&nbsp;keV. Die temperatuur en spoed van die stroom wissel mettertyd. Die deeltjies kan aan die Son se [[swaartekrag]] ontsnap, deels weens die hoë temperatuur van die [[korona]],<ref>{{Verwys web |outeur=David H. Hathaway |jaar=2007 |url=http://solarscience.msfc.nasa.gov/SolarWind.shtml |titel=The Solar Wind |uitgewer=National Aeronautic and Space Administration Marshall Space Flight Center |besoekdatum=19 Maart 2009}}</ref> maar ook weens hoë kinetiese energie wat hulle verkry deur 'n proses wat nog nie goed begryp word nie. Die sonwind skep die [[heliosfeer]], 'n reusagtige borrel in die [[interstellêre medium]] rondom die Sonnestelsel.<ref>{{Verwys nuus |outeur=Robert Roy Britt |titel=A Glowing Discovery at the Forefront of Our Plunge Through Space |uitgewer=SPACE.com |datum=15 Maart 2000}}</ref> Planete het groot magneetvelde nodig om die ionisering van hul boonste atmosfeer deur die sonwind te beperk.<ref name="Dvorak" /> Ander verskynsels wat die sonwind veroorsaak, is geomagnetiese storms wat kragnetwerke op aarde kan uitskakel,<ref>{{Verwys vaktydskrif |outeur=John G. Kappenman |vaktydskrif=Earth in Space |jaar=1997 |titel=Geomagnetic Storms Can Threaten Electric Power Grid |volume=9 |nommer=7 |bladsye=9-11 |besoekdatum=19 Maart 2009 |url=http://www.agu.org/sci_soc/eiskappenman.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20080611174103/http://www.agu.org/sci_soc/eiskappenman.html |argiefdatum=11 Junie 2008 |vertoon-outeurs=etal}}</ref> die [[poollig]], soos die noorderlig,<ref>{{Verwys web |outeur=T. Neil Davis |datum=22 Maart 1976 |url=http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF0/015.html |titel=Cause of the Aurora |uitgewer=Alaska Science Forum |besoekdatum=19 Maart 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120503184803/http://www2.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF0/015.html |argiefdatum=3 Mei 2012 |url-status=dood}}</ref> en die plasmasterte van [[komeet|komete]], wat altyd van die Son af weg wys.<ref>{{Verwys web |outeur=Donald K. Yeomans |jaar=2005 |uitgewer=National Aeronautics and Space Administration |url=http://cmsdev.nasawestprime.com/worldbook/comet_worldbook_prt.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20150321004401/http://cmsdev.nasawestprime.com/worldbook/comet_worldbook_prt.htm |url-status=dood |argiefdatum=21 Maart 2015 |titel=World Book at NASA: Comets |besoekdatum=20 Junie 2009}}</ref> == Op ander planete == [[Lêer:The Serpent Dust Devil on Mars PIA15116.jpg|duimnael|alt='n Hoë stofduiwel op die oppervlak van Mars werp 'n kronkelende skaduwee.|'n Stofduiwel op [[Mars]], deur NASA se HiRISE-kamera afgeneem]] Winde van 300&nbsp;km/h by die wolktoppe van Venus sirkel die planeet elke vier tot vyf aardse dae.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Cloud-tracked winds from Pioneer Venus OCPP images |outeur1=W. B. Rossow |outeur2=A. D. del Genio |outeur3=T. Eichler |vaktydskrif=Journal of the Atmospheric Sciences |volume=47 |nommer=17 |bladsye=2053-2084 |jaar=1990 |doi=10.1175/1520-0469(1990)047<2053:CTWFVO>2.0.CO;2 |bibcode=1990JAtS...47.2053R |doi-toegang=vry}}</ref> Wanneer die pole van Mars ná hul winter aan sonlig blootgestel word, sublimeer die bevrore CO<sub>2</sub>, wat sterk winde laat ontstaan wat teen tot 400&nbsp;km/h van die pole af waai en groot hoeveelhede stof en waterdamp oor die landskap vervoer.<ref>{{Verwys nuus |datum=13 Desember 2004 |titel=Mars Rovers Spot Water-Clue Mineral, Frost, Clouds |url=http://marsrovers.jpl.nasa.gov/gallery/press/opportunity/20041213a.html |outeur=NASA |besoekdatum=17 Maart 2006}}</ref> Ander winde op Mars het stofduiwels en sogenaamde skoonmaakgebeurtenisse veroorsaak.<ref>[http://www.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html NASA&nbsp;– NASA Mars Rover Churns Up Questions With Sulfur-Rich Soil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100727034306/http://www1.nasa.gov/mission_pages/mer/mer-20070314.html |date=27 Julie 2010}}. Nasa.gov. Besoek op 3 November 2011.</ref><ref>{{Verwys nuus |van=David |voornaam=Leonard |datum=12 Maart 2005 |url=http://www.space.com/missionlaunches/spirit_dust_050312.html |titel=Spirit Gets A Dust Devil Once-Over |werk=Space.com |besoekdatum=1 Desember 2006}}</ref> Op [[Jupiter]] is windsnelhede van 100&nbsp;m/s in die soneale straalstrome algemeen.<ref>{{Verwys boek |outeur1=A. P. Ingersoll |outeur2=T. E. Dowling |outeur3=P. J. Gierasch |outeur4=G. S. Orton |outeur5=P. L. Read |outeur6=A. Sanchez-Lavega |outeur7=A. P. Showman |outeur8=A. A. Simon-Miller |outeur9=A. R. Vasavada |url=http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/ingersolletal-2004.pdf |titel=Dynamics of Jupiter's Atmosphere |uitgewer=Lunar & Planetary Institute |datum=29 Julie 2003 |besoekdatum=1 Februarie 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110514221437/http://www.lpl.arizona.edu/~showman/publications/ingersolletal-2004.pdf |argiefdatum=14 Mei 2011 |url-status=dead}}</ref> Saturnus se winde is van die vinnigste in die Sonnestelsel: data van [[Cassini-Huygens]] het oostelike winde van tot 375&nbsp;m/s getoon.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Cassini Imaging Science: Initial Results on Saturn's Atmosphere |jaar=2005 |vaktydskrif=Science |volume=307 |bladsye=1243-1247 |doi=10.1126/science.1107691 |outeur=C.C. Porco |pmid=15731441 |nommer=5713 |bibcode=2005Sci...307.1243P |s2cid=9210768 |url=https://resolver.caltech.edu/CaltechAUTHORS:20130125-103208613 |vertoon-outeurs=etal}}</ref> Op [[Uranus]] bereik winde in die noordelike halfrond naby 50 grade noorderbreedte tot 240&nbsp;m/s.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1016/j.icarus.2005.07.022 |outeur1=L. A. Sromovsky |outeur2=P. M. Fry |naamlysstyl=amp |jaar=2005 |titel=Dynamics of cloud features on Uranus |vaktydskrif=Icarus |volume=179 |nommer=2 |bladsye=459-484 |bibcode=2005Icar..179..459S |arxiv=1503.03714}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1016/j.icarus.2004.11.012 |jaar=2005 |outeur1=H. B. Hammel |outeur2=I. de Pater |outeur3=S. Gibbard |outeur4=G. W. Lockwoodd |outeur5=K. Rages |titel=Uranus in 2003: Zonal winds, banded structure, and discrete features |vaktydskrif=Icarus |volume=175 |nommer=2 |bladsye=534-545 |url=http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf |bibcode=2005Icar..175..534H |besoekdatum=15 Junie 2009 |argiefdatum=25 Oktober 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20071025031013/http://www.llnl.gov/tid/lof/documents/pdf/316112.pdf |url-status=dood}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1006/icar.2001.6689 |jaar=2001 |outeur1=H.B. Hammel |outeur2=K. Rages |outeur3=G.W. Lockwoodd |outeur4=E. Karkoschka |outeur5=I. de Pater |titel=New Measurements of the Winds of Uranus |vaktydskrif=Icarus |volume=153 |nommer=2 |bladsye=229-235 |bibcode=2001Icar..153..229H}}</ref> By die wolktoppe van Neptunus wissel die heersende winde van 400&nbsp;m/s by die ewenaar tot 250&nbsp;m/s by die pole.<ref>{{Verwys boek |outeur=Linda T. Elkins-Tanton |jaar=2006 |titel=Uranus, Neptune, Pluto, and the Outer Solar System |uitgewer=Chelsea House |plek=New York |bladsye=[https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki/page/79 79-83] |isbn=978-0-8160-5197-7 |url=https://archive.org/details/uranusneptuneplu00elki/page/79}}</ref> Op 70° suiderbreedte op Neptunus beweeg 'n straalstroom teen 300&nbsp;m/s.<ref>{{Verwys vaktydskrif |doi=10.1146/annurev.aa.31.090193.001245 |outeur=Jonathan I. Lunine |jaar=1993 |titel=The Atmospheres of Uranus and Neptune |vaktydskrif=Annual Review of Astronomy and Astrophysics |volume=31 |bladsye=217-263 |bibcode=1993ARA&A..31..217L}}</ref> Die vinnigste wind op enige bekende planeet waai op HD 80606 b, 190 [[ligjaar]] ver, teen meer as 5&nbsp;km/s.<ref>{{Verwys nuus |titel=Exoplanet Sees Extreme Heat Waves |url=http://www.space.com/scienceastronomy/090128-hot-planet.html |werk=Space.com |datum=28 Januarie 2009 |besoekdatum=2 September 2017 |argiefdatum=3 Junie 2009 |argief-url=https://web.archive.org/web/20090603003726/http://www.space.com/scienceastronomy/090128-hot-planet.html |url-status=dood}}</ref> == Sien ook == * [[Eoliese proses]] * [[Windenergie]] == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Verdere leesstof == * {{Verwys boek|van=Winchester|voornaam=Simon|jaar=2025|titel=The Breath of the Gods: The History and Future of the Wind|uitgewer=HarperCollins|isbn=9780063374454|ref=geen}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Wind}} * {{Wikt-inlyn|wind}} * [https://earth.nullschool.net/#current/wind/surface/level/winkel3/ Kaart van die huidige oppervlakwinde oor die hele wêreld] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Wind| ]] mheok65zq9nq1yxxhvgw0pcj9u6d1mi Boekarest 0 26057 3372957 3362140 2026-11-16T02:52:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372957 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting | amptelike_naam = Boekarest | ander_naam = | inheemse_naam = Bucuresti | nedersetting_tipe = Stad | bynaam = “Klein Parys”, “Parys van die Ooste” | slagspreuk = ''Patria si Dreptul Meu'' (“My Land en My Reg”) | translit_taal1 = | translit_taal1_tipe = | translit_taal1_inligting = | translit_taal2 = | translit_taal2_tipe = | translit_taal2_inligting = | beeld_stadsilhoeët = Bucharest collage 02.jpg | beeldgrootte = | beeldbyskrif = | beeld_vlag = ROU Bucharest Flag.svg | vlaggrootte = 150px | vlagskakel = | beeld_seël = | seëlskakel = | seëlgrootte = | beeld_skild = Coat of arms of Bucharest.svg | skildskakel = | skildgrootte = | beeld_leë_embleem = | leë_embleemtipe = | leë_embleemgrootte = | leë_embleemskakel = | beeld_kaart = Municipiul Bucuresti in Romania.svg | kaartgrootte = 200px | kaartbyskrif = Ligging van Boekarest in [[Roemenië]] (in rooi) | beeld_kaart1 = | kaartgrootte1 = | kaartbyskrif1 = | beeld_punt_kaart = | puntkaartgrootte = | puntkaartbyskrif = | punt-x = | punt-y = | duimdrukkerkaart = | duimdrukkeretiketposisie = | duimdrukkerkaartgrootte = | duimdrukkerkaartbyskrif = | onderafdelingtipe = [[Land]] | onderafdelingnaam = {{vlagland|Roemenië}} | onderafdelingtipe1 = Ontwikkelingsstreek | onderafdelingtipe2 = Distrik | onderafdelingtipe3 = | onderafdelingtipe4 = | onderafdelingnaam1 = Boekarest-Ilfov | onderafdelingnaam2 = Boekarest | onderafdelingnaam3 = | onderafdelingnaam4 = | regeringvoetnotas = | regeringstipe = | leiertitel = Burgemeester | leiernaam = Ciprian Ciucu | leiertitel1 = | leiertitel2 = | leiertitel3 = | leiertitel4 = | leiernaam1 = | leiernaam2 = | leiernaam3 = | leiernaam4 = | stigtingstitel = Gestig op | stigtingsdatum = 20 September 1459 (eerste amptelike verwysing) | stigtingstitel2 = Gestig deur | stigtingsdatum2 = [[Vlad Dracula]] | stigtingstitel3 = | stigtingsdatum3 = | eenheidvoorkeur = | oppervlakvoetnotas = | oppervlakgroottes = | oppervlak_totaal_km2 = 240 | oppervlak_land_km2 = | oppervlak_water_km2 = | oppervlak_totaal_myl2 = 93 | oppervlak_land_myl2 = | oppervlak_water_myl2 = | oppervlak_water_persent = | oppervlak_stedelik_km2 = | oppervlak_stedelik_myl2 = | oppervlak_metro_km2 = 1803 | oppervlak_metro_myl2 = 696 | oppervlak_leeg1_titel = | oppervlak_leeg1_km2l = | oppervlak_leeg1_myl2 = | oppervlak_leeg2_titel = | oppervlak_leeg2_km2l = | oppervlak_leeg2_myl2 = | hoogtevoetnotas = | hoogte_m = 55.8–91.5 | hoogte_voet = 183–300 | breedtegraad = 44 | breedtegraad_m = 25 | breedtegraad_s = 57 | breedtegraad_NS = N | lengtegraad = 26 | lengtegraad_m = 6 | lengtegraad_s = 14 | lengtegraad_OW = O | bevolking_soos_op = 2021-sensus | bevolkingnotas = <ref name="RPL2021">{{ro}} {{cite web|url=https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|title=Populaţia rezidentă după grupa de vârstă, pe județe și municipii, orașe, comune, la 1 decembrie 2021|publisher=Nasionale Statistiekinstituut|date=31 Mei 2023|accessdate=29 April 2026|archive-date=26 Junie 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230626052140/https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.03_1.3.1-si-1.03.2.xls|url-status=dead}}</ref> | bevolking_totaal = 1877155 | bevolkingsdigtheid_km2 = 7123 | bevolkingsdigtheid_myl2 = 18450 | bevolking_metro = 2313519 | bevolkingsdigtheid_metro_km2 = 1283 | bevolkingsdigtheid_metro_myl2 = 3320 | bevolking_stedelik = | bevolkingsdigtheid_stedelik_km2 = | bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2 = | bevolking_leeg1_titel = | bevolking_leeg1 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2 = | bevolking_leeg2_titel = | bevolking_leeg2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_km2 = | bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2 = | bevolkingnota = | tydsone = [[Oos-Europese Tyd|OET]] | utcafset = +02:00 | tydsone_DST = [[Oos-Europese Somertyd|OEST]] | uctafset_DST = +03:00 | poskodetipe = Poskode | poskode = 0100xx-0201xx, 0201xx-0300xx, 0365xx | skakelkode = +40 31 | leë_naam = Nommerplate | leë_inligting = B | leë1_naam = | leë1_inligting = | voetnotas = | webwerf = [https://www.pmb.ro/ www.pmb.ro] }} '''Boekarest''' ([[Roemeens]]: ''Bucuresti'', [bukuˈreʃtʲ], {{Audio|Ro-București.ogg|luister}}) is die [[hoofstad]] en grootste stad van [[Roemenië]]. Die [[metropool]] lê aan die Dambovita-rivier in die suidooste van die land. Die bevolking word amptelik op 1,71 miljoen geskat en in die groter metropolitaanse gebied op 2,31 miljoen. Dit maak Boekarest die negende digsbevolkte stad binne stadsgrense in die [[Europese Unie]] is. Die stad beslaan 240&nbsp;km², terwyl die metropolitaanse gebied oor 1&nbsp;811&nbsp;km² strek. Die stad staan amptelik bekend as die “Munisipaliteit Boekarest” (Roemeens: ''Municipiul Bucuresti'') en het dieselfde status as ’n nasionale provinsie. Dit is verder verdeel in ses sektore, elk met ’n eie burgemeester. Boekarest is ’n belangrike kulturele, politieke en ekonomiese sentrum, die setel van die regering en die hoofstad van die streek Muntenië. [[Lêer:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|duimnael|links|Die ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) in die binnestad van Boekarest.]] In 1459 is die eerste keer in geskiedkundige bronne na Boekarest verwys: deur [[Vlad Dracula]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |title=Medieval history |publisher=Stad Boekarest |accessdate=21 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080221234051/http://www1.pmb.ro/pmb/bucuresti/emed_en.htm |archive-date=21 Februarie 2008 |url-status=dead}}</ref> Die stad het in 1862 die hoofstad geword en is sedertdien die middelpunt van Roemeense media, kultuur en kuns. Die argitektuur is uiteenlopend en sluit historiese style (hoofsaaklik eklekties, maar ook neoklassiek en [[Jugendstil|Art Nouveau]]), tussenoorlogse style ([[Bauhaus]], [[Art Deco]] en Roemeense herlewingsargitektuur), sowel as [[Sosialistiese realisme|sosialistiese]] en [[Modernisme|moderne]] boukuns in. In die tussenoorlogse tydperk het die stad se elegante argitektuur en die verfyndheid van sy elite daartoe gelei dat Boekarest die byname “Klein [[Parys]]” en “Parys van die Ooste” verkry het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|title=Bucharest, the small Paris of the East|publisher=Museums from Romania|accessdate=21 Februarie 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060221002454/http://museum.ici.ro/mbucur/english/micparis.htm|archive-date=21 Februarie 2006|url-status=dead}}</ref> Hoewel dele van die historiese stadskern deur oorloë, [[aardbewing]]s en [[Nicolae Ceausescu]] se sistematiseringsprogram beskadig of vernietig is, het baie geboue behoue gebly en is hulle onlangs gerestoureer. Die stad beleef die afgelope jare ’n beduidende ekonomiese en kulturele oplewing.<ref>{{en}} Bucica, 2000, bl. 6.</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|title=Bucharest is Booming|publisher=qualitestgroup.com|date=23 April 2019|accessdate=5 Augustus 2020|archive-date=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805053938/https://www.qualitestgroup.com/blog/uncategorized/bucharest-is-booming/|url-status=live}}</ref> Dit is een van die snelsgroeiende hoëtegnologie-stede in Europa,<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|title=High-Tech Cities: Have You Ever Tried Coffee in Bucharest?|publisher=Pentalog|date=17 April 2019|accessdate=20 Mei 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190520005412/https://www.pentalog.com/blog/high-tech-city-bucharest|archive-date=20 Mei 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|title=How Romania became a popular tech destination|publisher=[[Financial Times]]|date=19 September 2019|accessdate=27 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190927042536/https://www.ft.com/content/a0652dba-632f-11e7-8814-0ac7eb84e5f1|archive-date=27 September 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|title=Bucharest, In The Top Of Cities With The Most Experts In High-Tech Industry|publisher=Romania Journal|date=11 Februarie 2019|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151218/https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-in-the-top-of-cities-with-the-most-experts-in-high-tech-industry/|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|title=10 Romanian startups to look out for in 2019 and beyond|publisher=EU Startups|date=29 Mei 2019|accessdate=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113142748/https://www.eu-startups.com/2019/05/10-romanian-startups-to-look-out-for-in-2019-and-beyond/|archive-date=13 November 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|title=The Silicon Valley of Transylvania|publisher=TechCrunch|author=Bryan Martin|date=6 April 2016|accessdate=13 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413223601/https://techcrunch.com/2016/04/06/the-silicon-valley-of-transylvania/|archive-date=13 April 2019|url-status=live}}</ref> en die historiese stadskern is in 2016 deur die World Monuments Watch as “bedreig” gelys.<ref name="wmf.org">{{en}} {{cite web|url=https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|title=World Monuments Fund|publisher=World Monuments Fund|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002022044/https://www.wmf.org/watch/watch_year/2016|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=dead}}</ref> Boekarest is verreweg die digsbevolkte stad in Roemenië en het reeds in die 1940’s meer as ’n miljoen inwoners gehad. Volgens die ''Mastercard Global Index of Urban Destinations'' was Boekarest in 2017 die Europese stad met die vinnigste groei in oornaggaste.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|title=Mastercard study: Bucharest is the European city with the highest growth of tourists' number|publisher=Business Review|date=29 September 2017|accessdate=26 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190726002152/http://business-review.eu/news/mastercard-study-bucharest-is-the-european-city-with-the-highest-growth-of-tourists-148885|archive-date=26 Julie 2019|url-status=live}}</ref> In 2018 en 2019 is dit as die Europese bestemming met die grootste ontwikkelingspotensiaal aangewys.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|title=Bucharest has highest potential for development in Europe|publisher=Travel And Tour World|date=15 Oktober 2015|accessdate=5 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200805041618/http://www.travelandtourworld.com/news/article/bucharest-surpasses-european-destinations-study/|archive-date=5 Augustus 2020|url-status=dead}}</ref> Boekarest is die welvarendste stad in Roemenië en die rykste hoofstad in die streek, nadat dit [[Boedapest]] in 2017 verbygesteek het.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|title=Regional Attractiveness Report Romania|publisher=Price Water house Coopers Global|accessdate=13 Maart 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060313160507/http://www.pwcglobal.com/ro/eng/ins-sol/spec-int/Regional%20Attractiveness%20Index.pdf|archive-date=13 Maart 2006|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://dailynewshungary.com/people-in-bucharest-really-live-better-than-people-in-budapest/|title=Do people in Bucharest really live better than people in Budapest?|publisher=Daily News Hungary|date=2 Januarie 2022|accessdate=2 Januarie 2022}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://business-review.eu/business/romanias-regions-bucharest-is-now-richer-than-budapest-banat-and-transylvania-are-more-developed-than-most-of-hungary-eu-data-show-197250|title=Romania's regions. Bucharest is now richer than Budapest, Banat and Transylvania are more developed than most of Hungary, EU data show|publisher=Business Review|date=27 Februarie 2019|accessdate=27 Februarie 2019}}</ref> Die stad beskik oor groot konferensiegeriewe, opvoedkundige instellings, kulturele sentrums, tradisionele winkelarkades en talle ontspanningsruimtes. Boekarest lê binne, en word volledig omring deur die Ilfov-provinsie. == Etimologie == Die Roemeense naam ''Bucuresti'' se oorsprong is nie geverifieer nie. Volgens ’n tradisie is die stigting van Boekarest met die naam ''Bucur'' geassosieer, wat volgens verskeie legendes ’n prins, ’n voëlvrye, ’n visserman, ’n herder of ’n jagter was. In Roemeens beteken die woordstam ''bucurie'' “vreugde” (“geluk”),<ref>{{ro}} Rosetti, II. bl. 110</ref> gevolglik sou die stadsnaam “stad van vreugde” beteken.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cutler|first=Nellie|date=2011|chapter=Southeastern Europe|title=Time for Kids World Atlas|url=https://archive.org/details/kidsworldatlas0000time|publisher=Time for Kids Books|location=New York, NY|page=68|isbn=978-1-60320-884-0}}</ref> Vroeë geleerdes het ander etimologieë verskaf, waaronder dié van ’n Ottomaanse reisiger, Evliya Celebi, wat beweer het dat Boekarest na ene “Abu-Karis” uit die “[[Koeraisj]]-stam” genoem is. In 1781 het die [[Oostenryk]]se historikus Franz Sulzer beweer dat dit afgelei is van ''bucurie'' (“vreugde”), ''bucuros'' (“vreugdevolle”) of ''a se bucura'' (“om vreugdevol te wees”). In ’n vroeë 19de-eeuse boek, gepubliseer in [[Wene]], word beweer die stadsnaam is ontleen aan ''Bukovie'', ’n beukewoud, en dat dit dus verwant sou wees aan die streeksnaam [[Boekowina]] in die huidige Noord-Roemenië en Suidwes-[[Oekraïne]].<ref>{{ro}} Georgescu et al., bl. 76–77</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Curtea Veche 1.jpg|duimnael|Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche''), die voormalige residensie van [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder]], is in die Ou Stad geleë.]] [[Lêer:Nicolae Ionescu - Victory Avenue in 1923, Sunday at noon.jpg|duimnael|Boekarest in 1923, tydens Roemenië se Goue Eeu in die tussenoorlogse tydperk.]] Die geskiedenis van Boekarest toon ’n afwisseling van tydperke van ontwikkeling en verval, vanaf die vroeë nedersettings in die [[Klassieke Oudheid|oudheid]] tot die stad se konsolidasie as die nasionale hoofstad van Roemenië laat in die 19de eeu. Op 20 September 1459 word die eerste keer in bronne na die stad verwys as die “[[Sitadel]] van Bucuresti”, en dit het die residensiestad geword van die heerser van [[Walachye]], die ''woiwode'' [[Vlad Dracula|Vlad die Deurboorder (Vlad Țepes)]].<ref name=Giurescu>{{en}} {{cite book|first=Constantin C.|last= Giurescu|year=1976|title=History of Bucharest|location=Boekarest|publisher=The Publishing House for Sports and Tourism}}</ref>{{rp|23}} Die Ou Vorstelike Hof (''Curtea Veche'') is in die middel van die 16de eeu deur Mircea Ciobanul opgerig. Onder latere heersers is Boekarest as somerresidensie van die vorstelike hof gevestig. In die daaropvolgende jare het die stad met [[Targoviste]] meegeding om die status as hoofstad, nadat die belang van Suid-Muntenië toegeneem het weens die eise van die [[Susereiniteit|suserein]], die [[Ottomaanse Ryk]]. Boekarest het ná 1698 onder die bewind van Konstantyn Brancoveanu uiteindelik die permanente setel van die Walachyse hof geword. In die daaropvolgende 200 jaar is die stad herhaaldelik deur natuurrampe, groot brande en oorloë beskadig en telkens weer herbou. Van die 18de eeu af het die [[Ottomaanse Ryk|Ottomane]] Grieks-Christelike administrateurs uit die Fanar-distrik van [[Konstantinopel]], die sogenaamde Fanariote, aangestel om die stad en vorstedom te bestuur.<ref>{{tr}} {{cite book|url=https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|title=Kamus'ul Alam|last=Semseddin|first=Sâmî|year=1898|volume=2|publisher=Osmanlıca Sözlükler|location=Istanboel|pages=533|chapter=بكرش|archive-url=https://web.archive.org/web/20260807211534/https://www.osmanlicasozlukler.com/kamusulalam/tafsil-8131-me9.html|archive-date= 7 Augustus 2026|access-date= 7 Augustus 2026|url-status=dead}}</ref> Die Walachyse Opstand van 1821 onder leiding van Tudor Vladimirescu het ’n einde gebring aan die Fanariotebewind in Boekarest.<ref>{{tr}} {{cite book|title = Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne (1800–1848)|last = Djuvara|first = Neagu|publisher = Humanitas|year = 2013|isbn = 978-973-50-4083-3}}</ref> In 1813-1814 is die stad deur Caragea se pes geteister. In die 18de en vroeë 19de eeu is Boekarest verskeie kere van Ottomaanse invloed losgeskeur en op verskillende tye deur die [[Huis van Habsburg|Habsburgse monargie]] (1716, 1737, 1789) en die [[Russiese Ryk]] (drie keer tussen 1768 en 1806) beset. Tussen 1828 en die uitbreek van die [[Krimoorlog]] was die stad onder Russiese administrasie, met ’n onderbreking tydens die Walachyse Rewolusie van 1848, wat in Boekarest gesentreer was. Ná die Russiese onttrekking het ’n [[Keiserryk Oostenryk|Oostenrykse]] garnisoen die stad beset en tot Maart 1857 daar gebly. Op 23 Maart 1847 het ’n verwoestende brand sowat 2&nbsp;000 geboue vernietig en omtrent ’n derde van die stad in puin gelê. In 1862, nadat [[Walachye]] en [[Moldawië (prinsdom)|Moldawië]] verenig is om die Vorstedom Roemenië te vorm, het Boekarest die nuwe staat se hoofstad geword. In 1881, met die uitroeping van die Koninkryk Roemenië onder koning [[Carol I van Roemenië|Carol I]], het Boekarest die politieke sentrum van die koninkryk geword. Gedurende die tweede helfte van die 19de eeu het die stad se bevolking aansienlik toegeneem en ’n nuwe fase van verstedeliking en stedelike modernisering het begin. Gasbeligting, perdetrems en beperkte elektrifisering is ingevoer.<ref>{{ro}} Giurescu, bl.154-161, 169–171</ref> Die Dambovita-rivier is in 1883 sterk gekanaliseer, wat ’n einde gebring het aan herhalende oorstromings soos die groot oorstroming van 1865.<ref>{{ro}} Giurescu, p.157, 161, 163</ref> Die Verdedigingswerke van Boekarest is ook in hierdie tydperk gebou. Die uitspattige argitektuur en kosmopolitiese hoëkultuur van hierdie periode het aan Boekarest die bynaam “Parys van die Ooste” besorg, met ''Calea Victoriei'' (“Oorwinningspad”) as sy "[[Avenue des Champs-Élysées|Champs-Élysées]]". Tussen 6 Desember 1916 en November 1918 is Boekarest ná die Slag van Boekarest deur [[Duitse Keiserryk|Duitse]] magte beset en die amptelike hoofstad is tydelik na Iasi in die streek Moldawië verskuif. Ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Boekarest die hoofstad van Groot-Roemenië geword. In die tussenoorlogse periode het die stedelike ontwikkeling aangehou, met die stad wat jaarliks gemiddeld 30&nbsp;000 nuwe inwoners gelok het. Sommige van die belangrikste landmerke is in hierdie tyd gebou, onder meer die Arcul de Triumf en die Palatul Telefoanelor.<ref>{{ro}} Giurescu, p.191-195</ref> Die [[Groot Depressie]] in Roemenië het egter ernstige sosiaal-ekonomiese gevolge gehad en het onder meer uitgeloop op die Grivita-staking van 1933.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|title=Data |publisher=Geocities|accessdate=25 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091025083507/http://www.geocities.com/integral_tradition/irongua.html|archive-date=25 Oktober 2009|url-status=dead}}</ref> In Januarie 1941 was die stad die toneel van die Legionêre opstand en die Boekarest-pogrom. As hoofstad van ’n [[Spilmoondhede|Spilmoondheid]] en ’n belangrike deurgangspunt vir Spilmoondheidstroepe op pad na die oosfront het Boekarest groot skade gely as gevolg van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerde]] bombardemente tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]]. Op 23 Augustus 1944 was die stad die plek van die koninklike staatsgreep wat Roemenië by die Geallieerdes gevoeg het. Kort daarna het Boekarest ’n kort periode beleef van [[Luftwaffe]]-bombardemente en ’n mislukte poging deur Duitse troepe om die stad te herower. Ná die vestiging van [[kommunisme]] in Roemenië is die stad verder uitgebrei. Nuwe woonbuurte is aangelê, die meeste oorheers deur woonstelblokke (toringblokke). Onder Nicolae Ceausescu se bewind (1965-1989) is ’n deel van die historiese stadskern gesloop en vervang met ontwikkeling in die styl van [[sosialistiese realisme]]: * die ''Centrul Civic'' (Burgersentrum), en * die Parlementspaleis, toe ’n hele historiese woonbuurt platgevee is om plek te maak vir Ceaușescu se projekte. Op 4 Maart 1977 het ’n [[aardbewing]] met sy episentrum in Vrancea, sowat 135&nbsp;km buite die stad, 1&nbsp;500 lewens geëis en verdere skade aan die historiese sentrum aangerig. Die Roemeense Rewolusie van 1989 het in Timisoara begin en daarna na Boekarest uitgebrei, en het tot die omverwerping van die kommunistiese regime gelei. Ontevredenheid met die postrewolusionêre Nasionale Volksreddingsfront het studentebonde en opposisiegroepe vroeg in 1990 grootskaalse anti-kommunistiese betogings in Boekarest laat reël wat tot verdere politieke verandering gelei het. Sedert 2000 is die stad voortdurend gemoderniseer. Residensiële en kommersiële ontwikkeling is veral in die noordelike distrikte sigbaar en Boekarest se ou historiese sentrum word sedert die middel 2000’s stelselmatig gerestoureer. == Geografie == [[Lêer:Bucuresti de sus.jpg|duimnael|Boekarest is [[Roemenië]] se hoofstad en grootste stad.]] [[Lêer:Parcul Herastrau park lake Bucharest Bucuresti Romania 2.JPG|duimnael|Die Koning Mihai I-park.]] [[Lêer:Parcul Carol - toamna.jpg|duimnael|Carolpark.]] [[Lêer:2017 Cismigiu, Bucuresti (3).jpg|duimnael|Die Cismigiutuin.]] [[Lêer:2018 Parcul IOR Mai.jpg|duimnael|Die Alexandru Ioan Cuza-park.]] Boekarest lê aan die oewers van die Dambovitarivier, wat uitmond in die Argesrivier, ’n sytak van die [[Donau]]. ’n Reeks mere – onder meer die Herastrau-, Floreasca-, Tei- en Colentinameer – strek deur die noordelike stadsgebied langs die Colentinarivier, self ’n sytak van die Dambovita. In die stadsentrum is daar ook ’n klein kunsmatige waterliggaam, die Cismigiumeer, omring deur die Cismigiutuin. Die tuin, wat deur die Duitse landskapargitek Carl F.W. Meyer ontwerp en in 1847 geopen is, is een van die oudste en belangrikste stadsparke in Boekarest en was histories ’n ontmoetingsplek vir skrywers en digters. Die stad se netwerk van parke en groen ruimtes sluit onder meer die Koning Mihai I-park (voorheen Herastraupark), Tineretuluipark en die Botaniese Tuin in. Die Koning Mihai I-park, in die noordelike stadsomgewing rondom die Herastraumeer, huisves ook die Stadsmuseum. Die Grigore Antipa- Natuurhistoriese Museum is naby Oorwinningsplein geleë. In dieselfde gebied is Hard Rock Cafe Boekarest en Beraria H, een van die grootste biersale in Europa. Tineretuluipark, wat in 1965 aangelê is, dien as die hoofontspanningsgebied vir Suid-Boekarest en bevat ’n Mini Town-speelkompleks vir kinders. Die Botaniese Tuin in die Cotroceni-woonbuurt, wes van die stadsentrum, is die grootste in Roemenië en bevat meer as 10&nbsp;000 [[plant]]spesies, waaronder talle uitheemse soorte. Die tuin het oorspronklik as die Koninklike Plesiertuin ontstaan.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|title=Botanical Garden|publisher=Online Gallery|accessdate=29 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164505/http://onlinegallery.ro/gradina_bot_bucurestie.html|archive-date=29 September 2006|url-status=dead}}</ref> Daarbenewens is daar talle kleiner buurtparke, onder meer Alexandru Ioan Cuza-, Kiseleff-, Carol-, Izvor-, Circului- en Moghiorospark. Van die ander groot parke sluit in die Nasionale Park, Teipark, Eroilorpark en Crangasipark met die Moriimeer. ’n Besonderse landskapvorm in die suide van die stad is Vacarestimeer, wat saam met omliggende vleilande ’n gebied van ongeveer 190 hektaar beslaan (waarvan 90 hektaar water is). Dit bevat 97 [[voël]]spesies (waarvan die helfte beskerm word) en minstens sewe [[soogdier]]spesies.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|title=Fotogalerie – Cum e afectata fauna din Delta Vacaresti de incendii si distrugeri si de ce dureaza atat de mult protejarea zonei|publisher=HotNews|date=3 Maart 2016|accessdate=12 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160512043647/http://www.hotnews.ro/stiri-mediu-20841205-fotogalerie-cum-afectata-fauna-din-delta-vacaresti-incendii-distrugeri-dureaza-atat-mult-protejarea-zonei.htm|archive-date=12 Mei 2016|url-status=live}}</ref> Die gebied, oorspronklik ’n dorpie wat Ceausescu in ’n meer wou omskep, het ná die 1989-rewolusie – nadat die projek laat vaar is – geleidelik tot ’n selfstandige stedelike vleiland-ekostelsel ontwikkel.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|title=Delta Văcăreşti, privită de la etajul 17. Cum s-a transformat lacul lui Ceauşescu în parcul natural urban de astăzi|publisher=adevarul.ro|date=8 Junie 2014|accessdate=1 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160501235910/http://adevarul.ro/news/bucuresti/delta-vacaresti-privita-etajul-17-s-a-transformat-lacul-ceausescu-parcul-natural-urban-astazi-1_53942e620d133766a865a7b1/index.html|archive-date=1 Mei 2016|url-status=live}}</ref> In Mei 2016 is dit tot die Vacarestinatuurpark verklaar, wat dikwels die “Delta van Boekarest” genoem word.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|title=Parcul Natural Văcărești a fost aprobat oficial – "delta" dintre blocuri|publisher=Parcul Natural Văcărești|accessdate=24 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624022322/http://parcnaturalvacaresti.ro/parcul-natural-vacaresti-a-fost-aprobat-oficial/|archive-date=24 Junie 2016|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |title=CGMB a avizat declararea lacului Văcăreşti arie naturală protejată |publisher=Mediafax |author=Andrei Dumitrescu |date=28 Mei 2015 |accessdate=10 Junie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160610134223/http://www.mediafax.ro/social/cgmb-a-avizat-declararea-lacului-vacaresti-arie-naturala-protejata-14356050 |archive-date=10 June 2016 |url-status=live}}</ref> Boekarest lê in die middel van die Roemeense Vlakte, ’n streek wat eens deur die Vlasieiwoud bedek was. Ná ontbossing het dit ontwikkel tot ’n vrugbare laagvlakte. Soos verskeie historiese Europese stede word Boekarest tradisioneel beskryf as gebou op sewe heuwels: Mihai Voda, Dealul Mitropoliei, Radu Voda, Cotroceni, Dealul Spirii, Vacaresti en Sfantu Gheorghe Nou. Die stad beslaan ’n totale oppervlakte van 226&nbsp;km². Die hoogte bo seevlak wissel van 55,8&nbsp;m (by die Dambovita-brug in Catelu, in die suidooste van die stad) tot 91,5&nbsp;m (by die Militari-kerk). Die stadsuitleg is oorwegend sirkelvormig, met die stadsentrum by Universiteitsplein, waar die hoof-noord-suid- en oos-wes-verkeersasse kruis. Die Kilometer Nul-merkteken van Roemenië is net suid van die plein voor die Nuwe Sint Georgeskerk op Sint Georgesplein. Die radius van Boekarest, gemeet van Universiteitplein tot die stadsgrens, wissel tussen 10 en 12&nbsp;km. Tot in die laat 20ste eeu was die gebiede rondom Boekarest hoofsaaklik landelik, maar ná 1989 het die voorstedelike uitbreiding vinnig toegeneem in die omliggende Ilfov-provinsie. Hierdie provinsie – tans een van die snelsgroeiende administratiewe gebiede in Roemenië – het volgens die 2021-sensus ’n bevolking van 542&nbsp;686 gehad.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.economica.net/recensamant-2022-singurele-judete-in-care-a-crescut-populatia-rezidenta-in-2021-fata-de-nivelul-din-2011-sunt-ilfov-bistrita-nasaud-si-suceava_637632.html | title=Recensământ 2022: Singurele judeţe în care a crescut populaţia rezidentă în 2021 faţă de nivelul din 2011 sunt Ilfov, Bistriţa-Năsăud şi Suceava |date=30 Desember 2022 |accessdate=30 Desember 2022}}</ref> Baie van die dorpe en gemeenskappe in Ilfov het sedertdien ontwikkel tot hoëinkomste-[[Pendeldorp|pendel- en satellietdorpe]], wat funksioneer as die voorstede van Boekarest. == Klimaat == Boekarest het ’n humiede kontinentale klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie#Betekenis_van_die_simbole|Dfa]]), gekenmerk deur warm, vogtige [[somer]]s en koue, [[sneeu]]ryke [[winter]]s. Weens die stad se ligging op die Roemeense Vlakte kan winters besonder winderig wees, hoewel die effek van sommige winde deur verstedeliking versag word. Wintertemperature daal gereeld tot benede 0 °C, en soms tot ongeveer {{nowrap|-10 °C}}. In die somer is die gemiddelde maksimum temperatuur 29,8 °C (in Julie en Augustus), maar temperature van 35 tot {{nowrap|40 °C}} is algemeen in die middestad in die hoogsomer. Ondanks matige gemiddelde somerreënval kom intense, kortstondige storms wel voor. In die [[lente]] en [[herfs]] wissel dagtemperature gewoonlik tussen 17 en {{nowrap|22 °C}}, en die [[reën]]val in die lente is oor die algemeen hoër as in die somer, met gereelder, maar oorwegend ligter, reënbuie.<ref>{{ro}} {{cite book|last=Sfetcu|first=Nicolae|url=https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie,+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+(clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+/+Dfa+/+Cfb+/+Dfb).&pg=PT23|title=Bucharest Tourist Guide (Ghid turistic București): Pocket Edition (Ediția de buzunar)|date=14 November 2015|publisher=Nicolae Sfetcu|accessdate=29 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210529151215/https://books.google.com/books?id=90TrCgAAQBAJ&q=Bucurestiul+are+un+climat+de+tranzi%C8%9Bie%2C+cu+influen%C8%9Be+at%C3%A2t+continentale+c%C3%A2t+%C5%9Fi+%C8%99i+subtropicale+%28clasificarea+climatic%C4%83+Koppen+Cfa+%2F+Dfa+%2F+Cfb+%2F+Dfb%29.&pg=PT23|archive-date=29 Mei 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|title=Bucharest, Romania Köppen Climate Classification (Weatherbase)|publisher=Weatherbase|accessdate=2 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201202154622/http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=2451&cityname=Bucharest,+Romania|archive-date=2 Desember 2020|url-status=dead}}</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Boekarest Baneasa |bron=NOAA;<ref name="NOAA9120">{{en}} {{cite web |url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |title = București Băneasa Climate Normals 1991–2020 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829030044/https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Romania/CSV/BucurestiBaneasa_15420.csv |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref><ref name="NOAA">{{en}} {{cite web |url = https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |title = București Băneasa Climate Normals 1961–1990 |publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |accessdate = 29 Augustus 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230829025758/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/RA-VI/RO/15420.TXT |archive-date = 29 Augustus 2023}}</ref> Administrația Națională de Meteorologie;<ref name=extremes>{{ro}} {{cite web |url = http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |title = București Băneasa: Record mensili dal 1929 |publisher = Administrația Națională de Meteorologie |accessdate = 1 April 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160401120448/http://climaintoscana.altervista.org/europa/romania/bucuresti-baneasa/ |archive-date = 1 April 2016 |url-status = live}}</ref> Danish Meteorological Institute;<ref name=DMI>{{da}} {{cite web |last1 = Cappelen |first1 = John |last2 = Jensen |first2 = Jens |archive-url = https://web.archive.org/web/20130427173827/http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |archive-date = 27 April 2013 |url = http://www.dmi.dk/dmi/tr01-17.pdf |work = Climate Data for Selected Stations (1931–1960) |title = RUMÆNIEN – BUCURESTI/IMH |page = 216 |publisher = Danish Meteorological Institute |accessdate = 29 Augustus 2023}}</ref> Weather Atlas<ref>{{en}} {{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |title = Bucharest, Romania – Detailed climate information and monthly weather forecast |publisher = Yu Media Group |website = Weather Atlas |accessdate = 3 Julie 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190703202341/https://www.weather-atlas.com/en/romania/bucharest-climate |archive-date = 3 Julie 2019 |url-status = dead}}</ref> | jan_gem = -1.5 | jan_gem_ns = 40.1 | feb_gem = 0.6 | feb_gem_ns = 33.0 | mrt_gem = 5.6 | mrt_gem_ns = 42.4 | apr_gem = 11.4 | apr_gem_ns = 50.2 | mei_gem = 16.8 | mei_gem_ns = 70.4 | jun_gem = 21.1 | jun_gem_ns = 82.7 | jul_gem = 23.0 | jul_gem_ns = 68.6 | aug_gem = 22.4 | aug_gem_ns = 48.9 | sep_gem = 16.8 | sep_gem_ns = 60.5 | okt_gem = 10.7 | okt_gem_ns = 60.7 | nov_gem = 5.3 | nov_gem_ns = 43.6 | dec_gem = 0.0 | dec_gem_ns = 47.0 | jaar_gem = 11.0 | jaar_gem_ns = 648.1 | jan_gem_min = -5.0 | jan_gem_max = 3.0 | feb_gem_min = -3.5 | feb_gem_max = 6.3 | mrt_gem_min = 0.3 | mrt_gem_max = 12.3 | apr_gem_min = 4.9 | apr_gem_max = 18.5 | mei_gem_min = 9.7 | mei_gem_max = 24.1 | jun_gem_min = 13.9 | jun_gem_max = 28.1 | jul_gem_min = 15.6 | jul_gem_max = 30.4 | aug_gem_min = 15.2 | aug_gem_max = 30.6 | sep_gem_min = 10.7 | sep_gem_max = 25.0 | okt_gem_min = 5.7 | okt_gem_max = 18.0 | nov_gem_min = 1.4 | nov_gem_max = 10.5 | dec_gem_min = -3.3 | dec_gem_max = 4.2 | jaar_gem_min = 5.5 | jaar_gem_max = 17.6 | jan_a_min = -32.2 | jan_a_max = 23.6 | feb_a_min = -29.0 | feb_a_max = 26.5 | mrt_a_min = -21.7 | mrt_a_max = 32.8 | apr_a_min = -9.5 | apr_a_max = 34.9 | mei_a_min = -5.0 | mei_a_max = 36.7 | jun_a_min = 4.5 | jun_a_max = 39.8 | jul_a_min = 7.4 | jul_a_max = 45.4 | aug_a_min = 5.2 | aug_a_max = 43.7 | sep_a_min = -3.1 | sep_a_max = 39.9 | okt_a_min = -8.0 | okt_a_max = 36.4 | nov_a_min = -19.4 | nov_a_max = 25.9 | dec_a_min = -25.6 | dec_a_max = 19.5 | jaar_a_min = -32.2 | jaar_a_max = 45.4 | zujan = 86 | zufeb = 82 | zumrt = 71 | zuapr = 63 | zumei = 62 | zujun = 61 | zujul = 58 | zuaug = 57 | zusep = 61 | zuokt = 73 | zunov = 84 | zudec = 87 | rdjan = 6.1 | rdfeb = 5.4 | rdmrt = 6.3 | rdapr = 6.2 | rdmei = 8.4 | rdjun = 8.3 | rdjul = 7.1 | rdaug = 5.2 | rdsep = 4.9 | rdokt = 5.6 | rdnov = 5.4 | rddec = 6.7 | wtjan = 78.8 | wtfeb = 107.1 | wtmrt = 156.7 | wtapr = 195.3 | wtmei = 245.4 | wtjun = 259.4 | wtjul = 293.4 | wtaug = 283.0 | wtsep = 208.7 | wtokt = 149.6 | wtnov = 84.8 | wtdec = 63.9 | lvjan = 1 | lvfeb = 2 | lvmrt = 3 | lvapr = 5 | lvmei = 7 | lvjun = 8 | lvjul = 8 | lvaug = 7 | lvsep = 5 | lvokt = 3 | lvnov = 2 | lvdec = 1 }} == Regering == === Administrasie === Boekarest het ’n unieke administratiewe status binne Roemenië, aangesien dit die enigste munisipale gebied is wat nie onder die jurisdiksie van ’n provinsie (''județ'') ressorteer nie. Die stad se bevolking is egter groter as dié van enige Roemeense provinsie, en gevolglik beskik die Algemene Munisipaliteit Boekarest (''Primaria Generala'') – die stad se hoogste plaaslike owerheid – oor dieselfde bevoegdhede as ’n provinsiale raad. Die Munisipaliteit van Boekarest, saam met die aangrensende Ilfov-provinsie, vorm die Bucuresti–Ilfov-ontwikkelingstreek, ’n streek wat ooreenstem met ’n NUTS-II-streek in die Europese Unie. Hierdie indeling word deur die EU en die Roemeense regering gebruik vir statistiese administrasie, streeksbeplanning en die bestuur van EU-ontwikkelingsfondse. Die ontwikkelingstreek self is egter nie ’n administratiewe regeringsvlak nie. Die stad se uitvoerende gesag word gelei deur ’n algemene burgemeester (''primar general''). Tot Mei 2025 het Nicușor Dan die amp beklee – ’n onafhanklike politikus wat tydens die plaaslike verkiesing van 2020 deur die sentrum-regs-alliansie PNL–USR PLUS ondersteun is – totdat hy tot president van Roemenië verkies is, waarna Stelian Bujduveanu as waarnemende burgemeester oorgeneem het. Wetgewende en beleidsbesluite word deur die algemene raad van Boekarest (''consiliu general'') geneem, wat uit 55 verkose raadslede bestaan. [[Lêer:Bucureşti sectoare.svg|duimnael|Die administratiewe sektore van Boekarest.]] Boekarest is verder in ses administratiewe sektore (''sectoare''), elkeen met: * ’n sektorale raad van 27 lede * ’n sektorale munisipale administrasie * ’n plaaslike burgemeester wat die sektor bestuur Die bevoegdhede in elke sektor word gedeel tussen die hoofstad se sentrale munisipaliteit en die sektorale owerhede, met duidelike afbakenings van verantwoordelikhede. In hoofsaak: * Die hoofmunisipaliteit bestuur stadswye dienste soos water- en riooldienste, openbare vervoer, hoofverkeersroetes en strategiese infrastruktuur. * Die sektormunisipaliteite bestuur sekondêre padnetwerke, parkonderhoud, skoolbestuur, publieke skoonmaakdienste en ander dienste wat direk op inwoners gerig is. Die ses sektore is kloksgewys genommer en radiaal georganiseer sodat elke sektor ’n deel van die stadsentrum insluit. Hulle bestaan uit die volgende buurte (''cartiere''), wat nie amptelike administratiewe eenhede is nie: * Sektor 1 (227&nbsp;717 inwoners): Dorobanți, Baneasa, Aviatiei, Pipera, Aviatorilor, Primaverii, Romana, Victoriei, Koning Mihai I-park, Bucurestii Noi, Damaroaia, Straulesti, Grivița, 1 Mai, Baneasa-woud, Pajura, Domenii, Chibrit * Sektor 2 (357&nbsp;338 inwoners): Pantelimon, Colentina, Iancului, Tei, Floreasca, Mosilor, Obor, Vatra Luminoasa, Fundeni, Plumbuita, Stefan cel Mare, Baicului * Sektor 3 (399&nbsp;231 inwoners): Vitan, Dudesti, Titan, Centrul Civic, Dristor, Lipscani, Muncii, Unirii * Sektor 4 (300&nbsp;331 inwoners): Berceni, Oltenitei, Giurgiului, Progresul, Vacaresti, Timpuri Noi, Tineretului * Sektor 5 (288&nbsp;690 inwoners): Rahova, Ferentari, Giurgiului, Cotroceni, 13 Septembrie, Dealul Spirii * Sektor 6 (371&nbsp;060 inwoners): Giulesti, Crangasi, Drumul Taberei, Militari, Grozavesti (Regie), Ghencea Soos elders in Roemenië word munisipale rade, sektorale rade en burgemeesters elke vier jaar in plaaslike verkiesings verkies. Boekarest het ook ’n prefek, aangestel deur die nasionale regering. Die prefek mag nie lid van ’n politieke party wees nie en dien as die verteenwoordiger van die sentrale regering op munisipale vlak. Hy tree as skakelamptenaar op en verseker die toepassing van nasionale beleid, ontwikkelingsprogramme en wetgewing binne die hoofstad. Die prefek van Boekarest (sedert 2024) is Mihai Mugur Toader. === Regstelsel === [[Lêer:Bucharest - Palace of Justice (Justizpalast) - no filter (29340923631).jpg|duimnael|300px|Die Justisiepaleis soos in 2016 oor die Dambovitarivier gesien.]] Boekarest se regstelsel is gestruktureer op ’n wyse wat ooreenstem met dié van die Roemeense provinsies. Elke sektor het ’n hof van eerste instansie (''judecatorie''), terwyl meer ernstige of komplekse sake na die Tribunaal van Boekarest (''Tribunalul Bucuresti'') verwys word, wat as die stad se munisipale hof van algemene jurisdiksie funksioneer. Boekarest se appèlhof (''curtea de apel Bucuresti'') behandel appèlle teen beslissings van die howe van eerste instansie en die tribunaal binne Boekarest, sowel as in vyf omliggende provinsies: Teleorman, Ialomita, Giurgiu, Calarasi en Ilfov. Boekarest is ook die setel van twee van Roemenië se hoogste regsliggame: * die Hooggeregshof van Hersiening en Justisie, die land se hoogste hof van die regsbank; en * die Konstitusionele Hof van Roemenië, wat uitsluitlik oor grondwetlike aangeleenthede beslis. Boekarest beskik oor ’n munisipale polisiediens, die ''Politia Bucuresti'', wat verantwoordelik is vir wetstoepassing, misdaadvoorkoming en openbare orde in die hele stad. Die diens bestaan uit verskeie gespesialiseerde afdelings, en die hoofpolisiehoofkantoor is in Stefan cel Mare-boulevard in die stadsentrum gesetel. Daar is ook verskeie polisiekantore in die stad se hele jurisdiksiegebied. Sedert 2004 het elke sektor sy eie gemeenskapspolisiediens (''Politia Comunitara''), wat onder die betrokke sektorowerheid ressorteer en verantwoordelik is vir plaaslike veiligheidstake, insluitend ordedienste, kringveiligheid en reaksie op gemeenskapsverwante probleme. Verder huisves Boekarest die nasionale algemene inspekteurskantore van beide die Gendarmerie (die land se paramilitêre openbare-ordemag) en die Nasionale Polisiediens, wat van die stad ’n belangrike nasionale veiligheidsentrum maak. === Misdaad === [[Lêer:Romanian Police BMW 3 Series G20 LCI 3 (cropped).jpg|duimnael|’n Voertuig van die Roemeense nasionale polisiediens.]] [[Lêer:Politia Locala Bucharest 03.jpg|duimnael|’n Voertuig van die plaaslike polisiediens van Boekarest.]] Boekarest se misdaadsyfer is relatief laag in vergelyking met ander Europese hoofstede. Die totale aantal misdrywe het tussen 2000 en 2004 met 51%<ref name="crimestats">{{ro}} {{cite web |url=http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |title=Bucharest Crime Statistics 2000–2004 |publisher=Boekarest Direktoraat-Generaal van Polisie |accessdate=16 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716235025/http://b.politiaromana.ro/index.php?pag=statistica_2000_2004_ro&limba=romana |archive-date=16 Julie 2011 |url-status=dead}}</ref> en tussen 2012 en 2013 met 7%<ref name=bucurestipolitia2013>{{ro}} {{cite web|url=http://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|title=DGPMB – Poliția Română|publisher=b.politiaromana.ro|accessdate=2 Oktober 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171002071841/https://b.politiaromana.ro/pdf/bilant/Bilant+DGPMB-2013.pdf|archive-date=2 Oktober 2017|url-status=live}}</ref> afgeneem. Boekarest, saam met Cluj-Napoca, Timisoara, Brasov en Iasi, is deur Numbeo onder die honderd veiligste stede ter wêreld gelys.<ref name="romania-insider.com">{{en}} {{cite web | url=https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | title=Five Romanian cities ranked in top 100 safest in the world | date=3 April 2023 | accessdate=3 April 2023 | archive-date=13 April 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260413194033/https://www.romania-insider.com/five-romanian-cities-top-100-safest-world-2023 | url-status=dead }}</ref> Volgens dié studie word Boekarest as besonder veilig beskou wat betref alleen loop (bedags en snags), inbrake, straatrooftogte en aanrandings, motordiefstal en pogings tot diefstal, fisieke geweld, belediging of intimidasie, aanvalle op grond van ras, etnisiteit of geslag, dwelmhandel en gewapende rooftogte. Die enigste misdaadkategorieë wat in die hoërisikoklas val, is [[korrupsie]] en [[omkopery]].<ref name="romania-insider.com" /> In 2015 was Boekarest se moordsyfer 0,8 per 100&nbsp;000 inwoners.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://dataunodc.un.org/data/homicide/Homicide+in+cities|title=Homicide in cities &#124; dataUNODC|publisher=[[Verenigde Nasies]] |accessdate=29 April 2026}}</ref> Misdaadvoorkoming en wetstoepassing word uitgevoer deur sowel nasionale veiligheidsdienste as plaaslike polisiedienste, insluitend die Roemeense nasionale polisiediens, die Roemeense gendarmerie en die plaaslike polisiediens van Boekarest. [[Lêer:U.S. & Romanian Forces Conduct Bilateral Training 150225-M-XZ244-318.jpg|duimnael|links|Die Gendarmerie, ’n paramilitêre openbare-orde-mag vir hoërisiko- en gespesialiseerde take; hier tydens ’n kamerontruimingsoefening in Boekarest.]] Hoewel daar in die 2000’s verskeie polisie-operasies teen georganiseerde misdaadgroepe was – onder meer teen die Camataru-bende – het georganiseerde misdaad ’n beperkte invloed op die openbare lewe. Kleinmisdaad, veral sakkerollery, kom egter meer gereeld voor, hoofsaaklik op die stad se openbare vervoernetwerk. Toeristebedrog, wat in die 1990’s algemeen was, het sedertdien skerp afgeneem. Diefstal het in 2013 met 13,6% gedaal in vergelyking met 2012.<ref name=bucurestipolitia2013 /> Misdaadvlakke is hoër in die suidelike distrikte, veral in Ferentari, ’n sosiaal-ekonomies benadeelde gebied. Die teenwoordigheid van straatkinders, ’n ernstige kwessie in die 1990’s, het in die afgelope jare merkbaar afgeneem en is nou op of onder die gemiddelde van ander groot Europese hoofstede.<ref name="hf">{{en}} {{cite web |url= http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |title= Worldwide Street Children statistics |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20111208075915/http://www.hiltonfoundation.org/press/16-pdf3.pdf |archive-date= 8 Desember 2011 |df= dmy-all }}&nbsp;{{small|(20.5&nbsp;KB)}}, Conrad N. Hilton-stigting/[[Raad van Europa]]</ref> === Lewensgehalte === In 2024 is Boekarest deur die digitale publikasie Freaking Nomads as die negende beste stad ter wêreld vir digitale nomades aangewys, vanweë sy uiteenlopende argitektoniese erfenis, ’n lewendige kunstoneel met sommige van die wêreld se voorste galerye, museums en teaters, asook sy uitgebreide netwerk van rustige parke.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://en.travel2latam.com/news-89760-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide|title=The best cities for digital nomads worldwide|publisher=en.travel2latam.com|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romaniajournal.ro/business/bucharest-included-again-among-the-best-cities-for-digital-nomads-worldwide/|title=Bucharest, Included Again Among The Best Cities For Digital Nomads Worldwide|publisher=Romania Journal|date=10 Mei 2024|accessdate=10 Mei 2024}}</ref> == Demografie == [[Lêer:Bucharest population pyramid in 2011.svg|duimnael|'n Bevolkingspiramide vir Boekarest in 2021.]] Volgens die 2021-bevolkingstelling het 1&nbsp;716&nbsp;961 inwoners binne die stadsgrense gewoon – ’n bevolkingsafname in vergelyking met die 2011-sensus.<ref name="RPL2021" /> Die afname spruit uit ’n lae natuurlike aanwas en ’n merkbare bevolkingsverskuiwing na kleiner [[pendeldorp]]e soos Popesti-Leordeni, Voluntari, Chiajna, Bragadiru, Pantelimon, Buftea en Otopeni. In ’n verslag van die [[Verenigde Nasies]] is Boekarest 19de uit 28 stede geplaas wat tussen 1990 en die middel 2010’s die skerpste relatiewe bevolkingsdalings beleef het, met ’n daling van 3,77%.<ref>{{ro}} {{cite web|url = http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|title = Orașele care își pierd locuitorii. Bucureștiul, în topul localitatilor lumii cu cea mai mare rată de scădere a populației|date = 9 Februarie 2014|publisher = inCont.ro|access-date = 25 Desember 2014|archive-url = https://web.archive.org/web/20141225172220/http://www.incont.ro/social/orasele-care-isi-pierd-locuitorii-bucurestiul-in-top-20-localitati-ale-lumii-cu-cea-mai-mare-rata-de-scadere.html|archive-date = 25 Desember 2014|url-status = dead}}</ref> Tydens die 2002-bevolkingstelling is die stad se bevolking op 1&nbsp;926&nbsp;334 beraam,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|title=Romanian Statistical Yearbook|publisher=Natsonale Statistiekinstituut|accessdate=16 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116075450/http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap2.pdf|archive-date=16 November 2013|url-status=dead}}</ref> oftewel 8,9% van Roemenië se totale bevolking. Daar is beduidende pendelstrome vanaf die omliggende Ilfov-provinsie, maar geen betroubare amptelike ramings oor hul omvang nie.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|title=One out of three Bucharest employees is a commuter|date=25 Augustus 2008|accessdate=29 Junie 2012|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120629000912/http://ziarero.antena3.ro/1219615094-Unul_din_trei_angajati_in_Bucuresti_e_navetist_Tot_mai_multi_si_de_tot_mai_departe|archive-date=29 Junie 2012}}</ref> Boekarest het twee tydperke van versnelde bevolkingsgroei beleef: * Vanaf die laat 19de eeu tot die Tweede Wêreldoorlog, toe die stad as nasionale hoofstad gekonsolideer is; en * Gedurende die Ceausescu-tydperk (1965–1989), toe grootskaalse verstedeliking plaasgevind het. Die beleid wat [[aborsie]]s en voorbehoedmiddels verbied het, het terselfdertyd tot ’n verhoogde natuurlike aanwas bygedra. Boekarest het tans ’n hoë [[bevolkingsdigtheid]] van 8&nbsp;260 inwoners per km²,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |title=Evaluation of the performance of urban public transport connectivity |accessdate=20 Desember 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220111559/http://www.codatu.org/wp-content/uploads/PRESENTATION-Evaluation-of-the-performance-of-urban-public-transport-connectivity-EN.pdf |archive-date=20 Desember 2016 }}</ref> aangesien baie inwoners in hoëdigtheidswoonstelblokke uit die Kommunistiese tydperk woon. Die suidelike distrikte is merkbaar digter bevolk as dié in die noorde. Binne die Europese Unie het slegs [[Parys]] en [[Athene]] ’n hoër stedelike digtheid. Benewens die Kommunistiese woonstelblokke bestaan daar ook tussenoorlogse geboue en nuwer woonontwikkelings uit die 1990’s en die 21ste eeu. Alhoewel massawoonstelblokke dikwels met die Kommunistiese era verbind word, dateer sodanige beplande behuisingskemas reeds uit die 1920’s.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://evz.ro/cand-a-fost-construit-primul-bloc-de-proprietari.html | title=Când a fost construit primul bloc de proprietari și unde se află. Primii împroprietăriți nu au fost bogații | date=8 November 2018 |accessdate=8 November 2018}}</ref> Die stad se etniese samestelling is baie homogeen, aangesien ongeveer 97,3% van die bevolking volgens beskikbare data [[Roemene]] is.<ref>{{ro}} {{cite web|url=http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596/|title=Rezultate recensamant 2011 pe Bucuresti – Infografic|publisher=Metropotam|accessdate=16 Februarie 2020|archive-date=16 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200216134845/http://metropotam.ro/La-zi/Rezultate-recensamant-2011-pe-Bucuresti-Infografic-art7723859596|url-status=live}}</ref> Ander belangrike bevolkingsgroepe sluit in [[Roma]], [[Hongare]], [[Turke]], [[Jode]], [[Duitsers]] (hoofsaaklik Regat-Duitsers), Chinese, [[Russe]], [[Oekraïners]] en [[Italianers]]. Van die kleiner gemeenskappe sluit in [[Grieke]], [[Armene]], [[Koerde]], [[Bulgare]], [[Albanese]], [[Pole (volk)|Pole]], [[Franse]], [[Arabiere]], [[Afrika]]ne (insluitend Afro-Roemeniërs), [[Perse]], [[Viëtnamese]], [[Filippyne]], Nepalese, Afgane, Sri Lankane, Bangladeshis, Pakistanis en Indiërs in.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |title=Semnele vitale în București și Iași. Localnici în acte și în suflet? |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002305/https://www.stiri.ong/resurse/despre-sector/semnele-vitale-in-bucuresti-si-iasi-localnici-in-acte-si-in-suflet |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |title=România e în plin boom de muncitori asiatici. Dar cine sunt ei? |date=30 Oktober 2019 |accessdate=8 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002308/https://inclusiv.ro/suntem-in-plin-boom-de-muncitori-asiatici/ |archive-date=8 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|title=Copii refugiați afgani bucuroși să meargă la școală în România|publisher=UNHCR România|accessdate=6 Augustus 2020|archive-date=6 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806020543/https://www.unhcr.org/ro/5608-copii-refugiati-afgani-bucurosi-sa-mearga-la-scoala-in-romania.html|url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|title=Cele mai populare localuri din București cu specific indian, libanez, pakistanez, persan|publisher=ialoc.ro|accessdate=25 Mei 2021|archive-date=25 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525133533/https://ialoc.ro/restaurante-bucuresti?bucatarie=indiana,libaneza,pakistaneza,persana|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.b1tv.ro/eveniment/protest-centrul-capitalei-216018.html/amp | title=B1TV.ro – Erdogan, contestat în România: Protest al rezidenţilor kurzi în centrul Capitalei (VIDEO) – B1TV.ro }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.libertatea.ro/stiri/protest-al-comunitatii-iraniene-din-romania-in-fata-ambasadei-multumim-lui-trump-ca-l-a-asasinat-pe-soleimani-2853664/amp | title=Protest al comunității iraniene din România, în fața Ambasadei: "Mulțumim lui Trump că l-a asasinat pe Soleimani!" | date=11 Januarie 2020 |accessdate=11 Januarie 2020}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web | url=https://www.euronews.ro/articole/iranienii-din-bucuresti-au-iesit-in-strada-moartea-lui-mahsa-amini-a-generat-prot | title=Iranienii din București au ieșit în stradă. Moartea lui Mahsa Amini a generat proteste în toată lumea }}</ref> ’n Totaal van 226&nbsp;943 inwoners het nie hul etniese verbintenis aangedui nie.<ref>{{ro}} {{Cite web |url=http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |title=Recensământul populatiei şi al locuințelor |accessdate=19 Julie 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120719063019/http://www.bucuresti.insse.ro/cmsbuc/rw/resource/comunicat%20date%20provizorii%20rpl%202011%20bucuresti.pdf |archive-date=19 Julie 2012}}</ref><ref>{{en}} {{Cite web |url=https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |title=Bucharest Virtual Museums Tours &#91;Part 1&#93; - |accessdate=9 Desember 2020 |archive-date=9 Desember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201209022818/https://bucharestin.com/bucharest-virtual-museums/ |url-status=dead }}</ref> Tydens die 2021-bevolkingstelling het 27,5% van die inwoners geen godsdiens genoem nie; onder die 72,5% wat wel data verskaf het, is 92,4% [[Roemeens-Ortodokse Kerk|Roemeens-Ortodoks]], 1,4% [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katoliek]], 1,3% [[Protestantisme|Protestants]], 0,6% [[Moslem]]s en 0,2% Roemeens-Grieks-Katoliek. Nieteenstaande hierdie samestelling woon slegs 18% van die bevolking – ongeag geloof – gereeld weeklikse eredienste by.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |title=Open Society Institute's Survey into Religiosity in Romania |accessdate=23 Junie 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060623230651/http://www.osf.ro/rourbana/07_religiozitate.doc |archive-date=23 Junie 2006}}</ref> Die gemiddelde lewensverwagting in Boekarest was in 2015 sowat 77,8 jaar, oftewel 2,4 jaar bo die nasionale gemiddelde.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania |title=Where is the highest life expectancy in Romania? |date=5 Mei 2017 |accessdate=8 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170908095319/https://www.romania-insider.com/highest-life-expectancy-romania/ |archive-date=8 September 2017 |url-status=dead }}</ref> == Ekonomie == Boekarest is die sentrum van Roemenië se ekonomie en nywerheidsbasis en dra sowat 24% tot die land se [[Bruto binnelandse produk|BBP]] (in 2017) en ongeveer ’n kwart van die industriële produksie by, terwyl dit slegs 9% van die nasionale bevolking huisves.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.erionet.org/JIM+Romania.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101013924/http://www.erionet.org/JIM%2BRomania.htm |archive-date=1 November 2013 |title=Joint Inclusion Memorandum of Romania |accessdate=14 April 2011 |url-status=dead }}</ref> Byna ’n derde van alle nasionale belastinginkomste word deur inwoners en ondernemings in die hoofstad bygedra. Volgens Eurostat het die lewenstandaard in die streek Boekarest–Ilfov in 2022 190% van die EU-gemiddelde beloop, gemeet aan BBP per kapita volgens [[koopkragpariteit]], aangepas vir plaaslike prysvlakke.<ref name="ec.europa.eu2">{{en}} {{cite web |url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp__custom_15402261/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=6d5487f1-2000-4bce-a115-94e6a258adde&c=1739789750295|title=Gross domestic product (GDP) at current market prices by NUTS 3 region |accessdate=22 November 2025}}</ref> Op vergelykbare maatstawwe presteer die streek beter as verskeie ander Europese metropolitaanse gebiede – onder meer [[Boedapest]], [[Madrid]], [[Berlyn]], [[Rome]], [[Lissabon]] en [[Sofia]] - en beloop dit meer as dubbel die Roemeense nasionale gemiddelde.<ref name="ec.europa.eu">{{en}} {{cite web |url=http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |title=Regional GDP per capita ranged from 29% to 611% of the EU average in 2016 |accessdate=3 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303105942/http://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/8700651/1-28022018-BP-EN/15f5fd90-ce8b-4927-9a3b-07dc255dc42a |archive-date=3 Maart 2018 |url-status=live }}</ref> [[Lêer:BucharestSkyline.png|duimnael|500px|Die sakedistrik Floreasca City Center, gesien van die Herastraumeer af.]] Ná die relatiewe ekonomiese stagnasie van die 1990’s het volgehoue groei in die 21ste eeu nuwe infrastruktuurontwikkeling gestimuleer, insluitend groot inkoopsentrums, nuwe woongebiede en hoë kantoortorings. In Januarie 2013 het Boekarest se [[werkloosheid]]syfer slegs 2,1% beloop, vergeleke met die nasionale syfer se 5,8%.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |title=AMOFM: Rata șomajului în București a fost de 2,05%, la sfârșitul lunii ianuarie |publisher=capital.ro |date=8 Februarie 2013 |accessdate=22 April 2013 |archive-date= 5 Julie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130705203358/http://www.capital.ro/detalii-articole/stiri/amofm-rata-somajului-in-bucuresti-a-fost-de-205-la-sfarsitul-lunii-ianuarie-177923.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.anofm.ro/node/3777 |title=Situația statistică a șomajului înregistrat la 31 ianuarie 2013 |publisher=Agenția Națională Pentru Ocuparea Forței de Muncă |accessdate=8 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180708133731/http://www.anofm.ro/node/3777 |archive-date=8 Julie 2018}}</ref> Boekarest se ekonomiese struktuur steun op ’n kombinasie van nywerheidsproduksie en [[Tersiêre sektor van die ekonomie|dienste]], met dienste wat die afgelope dekade besonder vinnig gegroei het. Die stad huisves die hoofkantore van sowat 186&nbsp;000 ondernemings, waaronder feitlik al die groot Roemeense maatskappye.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.averea.ro/display.php?data=2005-12-16&id=13365 |title=Toți bucureștenii vor avea dosar fiscal din 2006 |publisher=Averea |date=15 Desember 2005 |accessdate=1 Junie 2016}} {{dooie skakel}}</ref> Sedert 2000 is die vinnig groeiende eiendom- en konstruksiesektor een van die belangrikste dryfkragte vir ekonomiese groei. Boekarest is ook Roemenië se voorste sentrum vir inligtingstegnologie en kommunikasie (IKT) en huisves verskeie sagteware-ondernemings wat binnelandse dienssentrums bedryf. Boekarest se aandelebeurs (''Bursa de Valori Bucuresti''), wat in 2005 met die elektroniese beurs Rasdaq saamgesmelt het, speel ’n sentrale rol in die stad se finansiële stelsel. Sedert die laat 1990’s is ’n groot aantal inkopiesentrums en kleinhandelskomplekse gebou, onder meer Baneasa Shopping City, AFI Palace Cotroceni, Mega Mall, București Mall, ParkLake Shopping Centre, Sun Plaza, Promenada Mall en die uitgestrekte Unirea Shopping Centre. Teen 2019 het die stad meer as 20 sulke sentrums gehad.<ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|title=Analiză Infografic – Topul mallurilor cu cele mai mari afaceri din România|publisher=Profit TV|date=24 Junie 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064929/https://www.profit.ro/povesti-cu-profit/real-estate-constructii/analiza-infografic-topul-mallurilor-cu-cele-mai-mari-afaceri-din-romania-19036866|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|title=Top 5 Malls to Visit in Bucharest|publisher=Profit TV|date=23 Oktober 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064933/https://thebite.aisb.ro/index.php/top-5-malls-to-visit-in-bucharest|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}</ref> Groot multinasionale maatskappye soos [[Amazon.com|Amazon]], [[Microsoft]], Ubisoft, [[Oracle Corporation]] en [[IBM]] het hulle almal in Boekarest gevestig. Die vernaamste ondernemings in die stad word verder oorheers deur firmas in die motornywerheid, [[ruolie]]- en [[aardgas]]bedryf (waaronder Petrom), asook die sektore telekommunikasie en vinnige verbruikersgoedere (FMCG).<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|title=Oracle, Microsoft, IBM, among most wanted employers in Romania|publisher=www.romania-insider.com|date=18 Julie 2017|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064932/https://www.romania-insider.com/most-wanted-employers-romania|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=dead}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|title=Amazon a deschis centrul din București și pregătește angajări|publisher=Profit TV|date=9 Mei 2019|accessdate=25 Augustus 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190825064930/https://www.profit.ro/stiri/amazon-a-deschis-centrul-din-bucuresti-si-pregateste-angajari-18103162|archive-date=25 Augustus 2019|url-status=live}}</ref> Volgens die Speedtest Global Index was Boekarest in 2023 die sesde vinnigste stad ter wêreld ten opsigte van vastebreëband-internetspoed, met ’n gemiddelde van 250 Mbps – ná [[Beijing]], [[Sjanghai]], [[Aboe Dhabi]], [[Valparaíso]] en [[Lyon]].<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.speedtest.net/global-index|title=Median City Speeds December 2023|publisher=Speedtest|accessdate=12 Februarie 2024}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Bucharest Metro stationed in Eroilor 2 Station.jpg|duimnael|Boekarest se metro beskik oor 64 stasies.]] Boekarest word deur die Pan-Europese Vervoerkorridors IV en IX gekruis, waarmee die stad ’n belangrike vervoerknooppunt in Suidoos-Europa vorm. === Openbare vervoer === [[Lêer:Otokar Kent C 6556 at Universitate.jpg|duimnael|links|’n Otokar Kent-bus by die Universitate-kruising.]] {{multiple image | align = left | caption_align = center | image1 = Metro București.svg | caption1 = Moltreinnetwerkkaart van Boekarest | width1 = 200 | image2 = | caption2 = Network satellite image map (2020) | width2 = 300 }} Boekarest beskik oor die grootste openbare vervoerstelsel in Roemenië en een van die mees ontwikkeldes in Europa. Die kern hiervan is die Boekarest-metro, die stad se ondergrondse [[moltrein]]stelsel, wat deur Metrorex bedryf word. Dit word aangevul deur ’n uitgebreide oppervlakvervoerstelsel onder STB (''Societatea de Transport Bucuresti'', voorheen RATB), wat [[bus]]se, [[trem]]s, [[trolliebus]]se en ligtespoordienste insluit. Die privaatminibusroetes, wat vroeër ’n groter rol in stedelike mobiliteit gespeel het, word tans geleidelik uitgefaseer en in die STB-netwerk geïntegreer, met die oog op ’n meer gestruktureerde openbare vervoerstelsel. Tradisionele taxivergunnings is sedert 2007 op 10&nbsp;000 beperk, maar sedert die 2019-regulering van digitale vervoerdienste het platforms soos [[Uber]], Bolt en FreeNow die aanbod van punt-tot-punt-vervoer aansienlik uitgebrei, wat die praktiese impak van hierdie beperking grootliks verminder het. Die moltreinnetwerk bestaan uit vyf lyne – M1, M2, M3, M4 en M5 – en word deur Metrorex bedryf. M1, die oudste lyn, is in 1979 geopen,<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://clubferoviar.ro/ziua-metroului/ | title=16 noiembrie, Ziua Metroului. Ce amintiri au Octavian Udriște și alți foști directori | date=16 November 2020 }}</ref> terwyl M5 in 2020 in gebruik geneem is.<ref>{{ro}} {{cite web | url=https://metroulbucuresti.com/linia-m5/ | title=Linia M5 Râul Doamnei – Eroilor }}</ref> ’n Sesde lyn, M6, wat ’n direkte skakel na die Henri Coanda- Internasionale Lughawe sal bied, is tans in aanbou.<ref>{{ro}} {{cite web |title=M6, Secțiunea Sud, organizare de șantier principală |url=https://magistrala6.ro/m6-sectiunea-sud-organizare-de-santier-principala/ |website=Magistrala 6 |date=19 Februarie 2024 |accessdate=16 November 2025}}</ref> === Spoorvervoer === [[Lêer:Exterior of the Bucharest North Station (04).jpg|duimnael|''Gara de Nord'' (“Noordstasie”).]] Boekarest is Roemenië se hoofspoorknooppunt en vorm die sentrale spil van die land se nasionale spoorwegnetwerk, bedryf deur Caile Ferate Romane (CFR). Die belangrikste stasie, ''Gara de Nord'' (“Noordstasie”), bied langafstandverbindings na al die groot Roemeense stede, sowel as internasionale bestemmings soos [[Belgrado]], [[Sofia]], [[Warna]], [[Chișinău]], [[Kijif]], Tsjernowitsj, [[Lwif]], [[Thessaloniki]], [[Wene]], [[Boedapest]] en [[Istanboel]] Benewens Noordstasie het die stad vyf CFR-stasies, waarvan Basarab, Obor, Baneasa en Progresul die belangrikstes is. Hierdie stasies is geïntegreer in ’n metropolitaanse pendeltreinnetwerk wat Boekarest en die omliggende Ilfov-gebied bedien. Altesaam sewe hoofspoorlyne loop uit die stad uit. Die oudste spoorwegstasie is Filaret, wat in 1869 geopen en in 1960 deur die Kommunistiese regering in ’n busterminus omskep is.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |title=Poveștile gărilor din Bucureşti. Cum a vrut Ceauşescu să demoleze Gara de Nord, ridicată din ordinul Regelui Carol I. Filaret, prima gară din București |publisher=Adevărul |author=Cristina Răduță |date=8 Maart 2014 |accessdate=17 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150617221013/http://adevarul.ro/news/bucuresti/bucuresti-povesti-1_531a533d0d133766a8b4de51/index.html |archive-date=17 Junie 2015 |url-status=live}}</ref> === Lugvervoer === [[Lêer:Otopeni-henri-coanda-airport-march-2013.jpg|duimnael|Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe.]] Die Henri Coanda- Internasionale Lughawe ([[IATA-kode|IATA]]: OTP; [[Internasionale Burgerlugvaartorganisasie|ICAO]]: LROP), wat 16,5&nbsp;km noord van die stadsentrum in Otopeni, Ilfov, geleë is, is Roemenië se besigste internasionale lughawe. In 2024 het dit ’n rekordgetal van 15&nbsp;946&nbsp;791 passasiers vervoer, wat die vorige hoogtepunt van 2019 oortref het. Die Aurel Vlaicu- Internasionale Lughawe (IATA: BBU; ICAO: LRBS) dien as Boekarest se sake- en BBP-lughawe en is slegs 8&nbsp;km noord van die middestad geleë, binne die stadsgrense. === Padvervoer === [[Lêer:Autostrada A3 (1) (cropped).JPG|duimnael|Die A3-snelweg.]] Boekarest is ’n sleutelknooppunt in Roemenië se nasionale padnetwerk. Van die land se belangrikste snelweë begin in die hoofstad en verbind dit met Roemenië se grootste stede, asook met [[Hongarye]], [[Bulgarye]] en [[Oekraïne]]. Die A1-snelweg na Pitesti (en verder vanaf Sibiu tot by die Hongaars-Roemeense grens), die A2-snelweg – die sogenaamde Snelweg van die Son - na Dobrogea en Constanta, en die A3-snelweg na Ploiesti begin almal in Boekarest. Die netwerk word aangevul deur die nuwe A0-ringsnelweg rondom die hoofstad. Die suidelike halfring is op 30 Junie 2025 vir verkeer geopen, en ongeveer 72% van die totale ring is reeds voltooi of operasioneel, met die res wat nog onder konstruksie is. Die stad is per pad 182,5&nbsp;km van Brasov, 202,9&nbsp;km van Constanta, 407,6&nbsp;km van Iasi, 451,2&nbsp;km van Cluj-Napoca en 544,1&nbsp;km van Timisoara af geleë.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://distantarutiera.ro/bucuresti/brasov |title=Distance from Bucharest to Brașov |publisher=Distantarutiera.ro |accessdate=10 Maart 2025}}</ref> Boekarest se padstelsel maak staat op ’n netwerk van hoëkapasiteitsboulevards wat hoofsaaklik radiaal vanaf die middestad na die buitewyke uitstraal. Drie hoofverkeersasse – noord-suid, oos-wes en noordwes-suidoos – asook ’n binneverkeersring en ’n buitering, dra die grootste deel van die stedelike verkeersvolume. As gevolg van ’n skerp styging in motorbesit ervaar die stad reeds jare lank hoë verkeersdruk, veral tydens spitsure. Op 1 Julie 2022 was daar in die Boekarest–Ilfov-gebied sowat 1&nbsp;740&nbsp;004 geregistreerde voertuie vir ’n bevolking van ongeveer 2,27 miljoen, met ’n verhouding van sowat 0,76 voertuie per inwoner.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.behance.net/gallery/223309045/Car-Ownership-in-Bucharest-Ilfov?utm_source=chatgpt.com |title=Car Ownership in Bucharest-Ilfov: A Statistical Overview |publisher=Behance.net |accessdate=22 November 2025}}</ref> Die groot aantal voertuie plaas toenemende druk op sekere sekondêre paaie, wat meer gereelde instandhouding vereis. Een van die kenmerkendste infrastruktuurprojekte van die stad is die Basarab-oorbrug – 1,9&nbsp;km lank en 43,3-44,5 m breed – wat algemeen as een van die wydste [[Kabelstutbrug|kabelstutbrûe]] in Europa beskryf word.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |title=Bucureștenii beneficiază de cel mai mare punct intermodal din România! " Pasajul Basarab |publisher=Pasajulbasarab.ro|author=Noutati |date=28 April 2007 |accessdate=25 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825200813/http://pasajulbasarab.ro/bucurestenii-beneficiaza-de-cel-mai-mare-punct-intermodal-din-romania.html |archive-date=25 Augustus 2011 |url-status=dead}}</ref> Dit is in 2011 voltooi en het verkeersvloei op die Grant-brug en in die Gara de Nord-omgewing aansienlik verbeter.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |title=Video – Primele efecte ale Pasajului Basarab: Cum s-a degrevat traficul de pe Podul Grant și din zona Gării de Nord – Esențial |publisher=HotNews |date=Julie 2011 |accessdate=2 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110902024015/http://www.hotnews.ro/stiri-esential-9227102-video-primele-efecte-ale-pasajului-basarab-cum-degrevat-traficul-podul-grant-din-zona-garii-nord.htm |archive-date=2 September 2011 |url-status=live }}</ref> == Kultuur == Boekarest beskik oor ’n veelsydige en dinamiese kultuurtoneel wat in die afgelope dekades merkbaar uitgebrei het. Die stad se kultuurlewe omvat die visuele kunste, uitvoerende kunste, musiek- en teaterwese, asook ’n lewendige naglewe. Anders as sekere ander Roemeense streke met duidelik afgebakende tradisies, weerspieël Boekarest se kultuur ’n vermenging van plaaslike en internasionale invloede, wat duidelik sigbaar is in sy museums, galerye, argitektuur en openbare ruimtes. Die stad verenig gevestigde historiese instellings met ’n groeiende aantal nuwe kulturele ondernemings en bied jaarliks ’n uiteenlopende reeks feeste, uitstallings en uitvoerings wat dit een van Oos-Europa se veelsydigste kulturele sentrums maak. === Bakens en besienswaardighede === Boekarest beskik oor ’n uiteenlopende versameling bakengeboue wat die stad se veelvlakkige geskiedenis weerspieël – van voormoderne handelsargitektuur en koninklike strukture tot monumentale sosialistiese bouwerk en ikoniese moderne wolkekrabbers. Die Paleis van die Parlement, wat in die 1980’s onder Ceausescu gebou is, is die stad se bekendste struktuur. Dit is die grootste parlementsgebou ter wêreld en huisves die Roemeense parlement sowel as die nasionale museum vir hedendaagse kuns. Die gebou se enorme skaal en sosialisties-realistiese ontwerp maak dit een van die herkenbaarste politieke en argitektoniese bakens in Oos-Europa. Die Roemeense Ateneum, ’n neoklassieke konsertsaal uit die laat 19de eeu, word algemeen as die simbool van Roemeense kultuur beskou. As tuiste van die Roemeense Filharmoniese Orkes en sedert 2007 deel van die Europese Erfenisetiket<ref>{{en}} {{cite web |url=http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |title=Romanian Athenaeum awarded Label of European Heritage |publisher=[[NAVO]] |accessdate=15 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080415042903/http://nato.mae.ro/index.php?lang=en&id=31&s=23698&arhiva=true |archive-date=15 April 2008}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web|url=http://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|title=Istoric Ateneu|publisher=FGEB|accessdate=27 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210127154413/https://www.fge.org.ro/filarmonica/istoric-ateneu/|archive-date=27 Januarie 2021|url-status=dead}}</ref> is dit bekend vir sy koepelvormige silhoeët, korintiese portaal en ryk versierde interieur. Dit is een van die stad se gewildste kulturele ruimtes. Die ''Palatul Regal'' (“Koninklike Paleis”), wat aan die Rewolusieplein geleë is, was tot 1947 die amptelike woning van die Roemeense koning. Dit huisves tans die nasionale kunsmuseum van Roemenië, met een van die land se belangrikste kunsversamelings. Die paleis se neoklassieke argitektuur en stedelike prominensie maak dit ’n kernkomponent van die hoofstad se historiese landskap. Die ''Arcul de Triumf'' (“Triomfboog”), wat in 1935 voltooi en geïnspireer is deur die [[Arc de Triomphe]] in Parys, is ’n sentrale simbool van die Roemeense staat. Die monument vorm die fokus van nasionale paradevieringe en is een van die opvallendste bakens in die noordelike deel van die stad. Die ''Hanul lui Manuc'' (“Manuc se Herberg”), wat in 1808 gestig is, is die oudste bewaarde herberg in Boekarest en ’n seldsame voorbeeld van Ottomaans-Roemeense handelsargitektuur. Die gebou, met sy houtgalerye en binneplein, het ’n belangrike rol gespeel in die stad se kommersiële en diplomatieke geskiedenis en bly ’n gewilde besienswaardigheid in die Ou Stad. Die ''Casa Scanteii'' (“Huis van die Vonk”), wat tussen 1952 en 1957 opgerig is, is ’n sprekende voorbeeld van Stalinistiese monumentaliteit. Dit het die kommunistiese pers en uitgewersbedryf gehuisves en sy fasade vertoon steeds kommunistiese embleme soos die Hamer en Sekel en die Rooi Ster – die enigste plek in Boekarest waar hierdie ikonografie nog integraal tot die gebou is. Die Grand Hotel Bucharest (voorheen die InterContinental), wat in 1971 voltooi is, was oor dekades heen die hoogste gebou in die stad en is steeds ’n opvallende element in die stadsilhoeët. Die hotel is doelbewus langs die Nasionale Teater geplaas en ontwerp sodat elke kamer ’n ononderbroke uitsig oor die stad bied, wat dit een van die hoofstad se belangrikste moderne bakens maak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |title=Hotel Intercontinental Bucharest |publisher=Hotel-bucuresti.com |accessdate=12 Maart 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150312005015/http://www.hotel-bucuresti.com/hoteluri/hotel_intercontinental-39.html |archive-date=12 Maart 2015 |url-status=dead}}</ref> Die Macca–Villacrosse-pas, ’n elegante 19de-eeuse bedekte winkelgang met ’n kenmerkende geel glasdak, is een van Boekarest se herkenbaarste historiese binnehowe. Die pas se boetieks, kafees en voetgangervriendelike ontwerp weerspieël die ''fin-de-siècle''-karakter van die Lipscani-gebied. Benewens hierdie bakens beskik Boekarest oor verskeie kulturele instellings, waaronder die Nasionale Kunsmuseum van Roemenië, die Grigore Antipa- Nasionale Museum vir Natuurgeskiedenis, die Museum van die Roemeense Boer, die Nasionale Geskiedenismuseum en die Militêre Museum. <gallery class="center"> Lêer:Protest against corruption - Bucharest 2017 - Arcul de Triumf - 2.jpg|Die Triomfboog is in 1936 ingewy. Lêer:Ansamblul de fântâni din Piața Unirii, București.jpg|Die fonteine in die Unirii-plein in Sentraal-Boekarest. Lêer:Libraria Carturesti Carusel - Interior ziua.jpg|Die liggevulde interieur van die Carturesti Carusel-boekwinkel. Lêer:ThermeBucuresti.jpg|alt=Therme Bucharest spa is Europe's biggest urban beach|Therme Boekarest word as die grootste stedelike strandspa in Europa beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/travel/2020/feb/29/romania-therme-bucharest-affordable-luxury-spa-thermal-pool |title=Steamy scenes at low prices: Bucharest’s affordable luxury spa |publisher=[[The Guardian]] |author=Rachel Dixon |date=29 Februarie 2020 |accessdate=30 April 2026}}</ref> </gallery> == Sport == [[Lêer:Arena-bukareszt.jpg|duimnael|Arena Nationala het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.]] [[Lêer:Stadionul Arcul de Triumf after a match between Romania and Tonga.jpg|duimnael|Stadionul Arcul de Triumf huisves tuiswedstryde van die [[Roemeense nasionale rugbyspan]].]] [[Sokker]] is die gewildste [[sport]]soort in Boekarest en die stad huisves talle sokkerspanne, waarvan veral CSA Steaua Bucuresti, Dinamo Bucuresti, Rapid Bucuresti en [[FCSB]] noemenswaardig is. Arena Nationala, ’n nuwe stadion wat op 6 September 2011 ingewy is, het in 2012 die eindstryd van [[UEFA]] se kampioeneliga aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |author=Adi Dobre |url=http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |title=Mircea Sandu: "Facem inaugurarea stadionului Național cu Franța" – Naționala |date=29 Oktober 2010 |publisher=EVZ.ro |accessdate=18 Mei 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518162727/http://www.evz.ro/detalii/stiri/mircea-sandu-facem-inaugurarea-stadionului-national-cu-franta-939990.html |archive-date=18 Mei 2012 |url-status=live}}</ref> Dit is met ’n kapasiteit van 55&nbsp;600 een van die grootste stadions in Suidoos-Europa en ook een van die min met ’n dak.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |title=Oprescu: "Stadionul Național va fi gata în decembrie 2010!" |publisher=Prosport |accessdate=31 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130531084956/http://www.prosport.ro/sport-life/special/oprescu-stadionul-national-va-fi-gata-in-decembrie-2010-5182356 |archive-date=31 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Boekarest beskik ook oor sportklubs in [[handbal]], [[waterpolo]], [[vlugbal]], [[rugby]], [[basketbal]] en [[yshokkie]]. Die meeste Roemeense [[Atletiek|atlete]] en [[Gimnastiek|gimnaste]] is by ’n klub in Boekarest geaffilieer. Die Romexpo Dome is met ’n kapasiteit van 40&nbsp;000 die grootste arena in Boekarest. Dit kan word vir boks, [[skopboks]], handbal en tennis gebruik word. Boekarest het op ’n tydelike stedelike baan rondom die Paleis van die Parlement, genaamd Boekarest Ring, jaarlikse wedrenne aangebied. Die Boekarest City Challenge-ren het FIA GT-, FIA GT3-, British F3- en Logan Cup-wedrenne aangebied.<ref>{{ro}} {{cite web |url=http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011 |title=Bucharest GP în iulie 2011 |publisher=Motorsportnews |date=28 September 2010 |accessdate=8 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101208151148/http://www.motorsportnews.ro/stiri-diverse/bucharest-gp-in-iulie-2011/ |archive-date=8 Desember 2010 |url-status=dead}}</ref> Sedert 2009 het Boekarest die grootste [[Ferrari]]winkel in Oos-Europa en ná die winkel in [[Milaan]] die naasgrootste in Europa.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |title=Ferrari Store Opened in Bucharest, Romania |publisher=Auto Evolution |date=7 Desember 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131253/https://www.autoevolution.com/news/ferrari-store-opened-in-bucharest-romania-14141.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{ro}} {{cite web |url=http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |title=Cel mai mare magazin Ferrari pe Calea Victoriei |publisher=Bucuresti Tourneo |date=25 November 2009 |accessdate=24 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190824131257/http://bucuresti.tourneo.ro/cel-mai-mare-magazin-ferrari-pe-calea-victoriei_3187.html |archive-date=24 Augustus 2019 |url-status=live}}</ref> In die hoofstad is ook die internasionale tennistoernooie WTA Boekarest Ope en ATP Roemeense Ope aangebied. Yshokkiewedstryde word gehou in die Mihai Flamaropol Arena wat 8&nbsp;000 toeskouers kan huisves. Die [[Roemeense nasionale rugbyspan]] speel die meeste van sy tuiswedstryde op die Stadionul Arcul de Triumf en hier is ook die [[Roemeense Rugbyfederasie]] se hoofkantoor geleë. Boekarest het wedstryde tydens die Europese Sokkerkampioenskap 2020 op die Arena Națională of Boekarest Nasionale Arena aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest|title=Bucharest – UEFA Euro 2020 Hospitality |publisher=[[UEFA]] |accessdate=17 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317171246/https://euro2020.hospitality.uefa.com/venues/bucharest |archive-date=17 Maart 2020}}</ref> Die kampioenskap het in 2021 plaasgevind nadat dit weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] uitgestel is. == Susterstede == {{columns-list|4| * {{vlagikoon|Jordanië}} [[Amman]], [[Jordanië]].<ref name="Susterstede">{{ro}} {{cite web |url=https://adevarul.ro/stiri-locale/bucuresti/cu-cine-este-infratit-bucurestiul-1379730.html |title=Cu cine este înfrăţit Bucureştiul? |publisher=Adevarul |date=21 Februarie 2011 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Turkye}} [[Ankara]], [[Turkye]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1994.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Hongarye}} [[Boedapest]], [[Hongarye]], sedert 1997.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Moldowa}} [[Chișinău]], [[Moldowa]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Sirië}} [[Damaskus]], [[Sirië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Detroit]], Verenigde State.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Hannover]], [[Duitsland]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nigerië}} [[Lagos]], [[Nigerië]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Londen]], [[Verenigde Koninkryk]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Montreal]], [[Kanada]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Siprus}} [[Nicosia]], [[Siprus]], sedert 2004.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Regina]], Kanada.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Pretoria]], [[Suid-Afrika]].<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Bulgarye}} [[Sofia]], [[Bulgarye]].<ref name="Susterstede" /> }} Voormalige susterstede (ná die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] beëindig):<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.banatulazi.ro/care-i-cel-mai-infratit-oras-din-romania-care-i-cu-americanii-care-i-cu-rusii-si-care-i-infratit-cu-timisoara/ |title=Care-i cel mai… înfrățit oraș din România? Care-i cu americanii, care-i cu rușii? Și care-i înfrățit cu Timișoara… |publisher=Banatul Azi |date=6 Augustus 2016 |accessdate=30 April 2026}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Bucharest|Boekarest}} * {{en}} {{Wikivoyage|Bucharest|Boekarest}} * {{ro}} [https://www.pmb.ro/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bucharest|title=Bucharest|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=4 September 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in Roemenië]] gti374ctel3oazb2m4u6ejqdtm0n1qf Bantu Holomisa 0 27682 3372924 3289367 2026-11-16T00:13:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372924 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Bantu Holomisa | beeld = Bantu Holomisa.png | beeldonderskrif = | geboortenaam = Bantubonke Harrington Holomisa | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1955 | geboortemaand = 7 | geboortedag = 25 | geboorteplek = [[Mqanduli]], [[Transkei]] | sterfdatum = | sterfplek = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Politikus | party = [[United Democratic Movement]] | orde = President van die UDM | termynaanvang = 1997 | termyneinde = | vise = | president = | voorganger = | opvolger = | orde2 = Adjunkminister van omgewingsake en toerisme | termynaanvang2 = Mei 1994 | termyneinde2 = 30 September 1996 | vise2 = | president2 = [[Nelson Mandela]] | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = President van Transkei | termynaanvang3 = 1987 | termyneinde3 = Mei 1994 | president3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | eggenoot = | kinders = | alma_mater = | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Bantubonke Harrington Holomisa'''<ref name="whoswho">{{cite web |url=http://www.whoswhosa.co.za/Pages/profilefull.aspx?IndID=950 |title=General Bantubonke Harrington "Bantu" Holomisa (profile) |access-date=14 Desember 2007 |work=Who's who of Southern Africa |publisher=24.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090608031634/http://www.whoswhosa.co.za/Pages/profilefull.aspx?IndID=950 |archive-date= 8 Junie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="cad6135">{{cite web |url=http://people.africadatabase.org/en/person/6135.html |title=Holomisa, H. Bantubonke (Bantu) – co-founder and president of United Democratic Movement |access-date=12 Desember 2007 |work=Contemporary Africa database |publisher=The Africa Centre |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226232536/http://people.africadatabase.org/en/person/6135.html |archive-date=26 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (gebore [[25 Julie]] [[1955]] in [[Mqanduli]], [[Transkei]] (tans die [[Oos-Kaap]])) is 'n [[Suid-Afrika]]anse parlementslid wat die [[United Democratic Movement]] verteenwoordig. Hy is in Julie 2024 aangestel as 'n adjunkminister van Verdediging. Holomisa het hom in 1976 by die [[Transkei]]se weermag aangesluit en is tot brigadier bevorder in 1985.<ref name="whoswho" /><ref name="pissarra2001">{{cite web |url=http://people.africadatabase.org/en/profile/6135.html |title=Holomisa, H. Bantubonke (Bantu) |access-date=12 Desember 2007 |last=Pissarra |first=Mario |date=1 November 2001 |work=Contemporary Africa database |publisher=The Africa Centre |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226184308/http://people.africadatabase.org/en/profile/6135.html |archive-date=26 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het [[eerste minister]] [[Stella Sigcau]]<ref name="mg2006">{{cite news|title=Stella Sigcau dead at 69|url=http://www.mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=271050&area=/breaking_news/breaking_news__national/|publisher=Mail&Guardian|date=2006-05-08|accessdate=2007-12-14|archive-date=2012-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120819175841/http://mg.co.za/articlePage.aspx?articleid=271050&area=%2Fbreaking_news%2Fbreaking_news__national%2F|url-status=dead}}</ref> in 1987 in 'n [[staatsgreep]] omvergewerp en was die leier van die Transkei van 1987 tot 1994.<ref name="whoswho" /> In 1994 is Holomisa tot die [[African National Congress|ANC]] se nasionale uitvoerende komitee verkies,<ref name="cad6135" /> en was die adjunkminister van omgewingsake en toerisme van Suid-Afrika.<ref name="udm-holomisa">{{cite web |url=https://udm.org.za/bantu-holomisa-resume/ |title=Résumé of Mr HB Holomisa, MP |access-date=12 Desember 2007 |publisher=UDM |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200415054053/http://udm.org.za/bantu-holomisa-resume/ |archive-date=15 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hy is uit die ANC geskop op [[30 September]] [[1996]]<ref name="riseandfall">{{Webaanhaling |url=http://www.anc.org.za/ancdocs/misc/holomisa.html|titel=The rise and fall of Bantu Holomisa|toegangsdatum=2007-12-12|date=1997-05-30|uitgewer=African National Congress, Department of Information and Publicity}}</ref> na hy getuig het voor die [[waarheid-en-versoeningskommissie]].<ref name="udm-holomisa" /> Holomisa was 'n medestigter van die UDM in 1997<ref name="udm-holomisa" /> saam met [[Roelf Meyer]],<ref name="bell2003p30">Bell, Terry; Dumisa Buhle Ntsebeza. 2003 ''Unfinished business: South Africa, apartheid and truth'', [http://books.google.com/books?id=ALA8SgeiA_wC&pg=PA30&lpg=PA30&dq=%22roelf+meyer%22+udm+founded&source=web&ots=SeWDY364Wf&sig=m7SKm163FfAXJ9IpqfyfuBcp7E4 b. 30], Verso. {{ISBN|1-85984-545-2}}. URL besoek op 2007-12-14.</ref> en is tot die parlement verkies in 1999. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Holomisa, Bantu}} [[Kategorie:Geboortes in 1955]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Generaals]] [[Kategorie:Politici van die United Democratic Movement]] [[Kategorie:Xhosas]] bwtqh709xy6xqfas105aot2exr0q7uk Trevor Nasser 0 30541 3373051 3289805 2026-11-16T07:42:38Z Morne 672 3373051 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Trevor Nasser''' was 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] virtuoos en speel [[kitaar]], [[mandolien]] en [[banjo]]. Hy is ook musieklektor. Hy het sy pa se musiekskool oorgeneem. == Diskografie == * 1982: ''Chariots Of Fire'' * 1986: ''Trevor Nasser'' * 1988: ''Trevor Nasser Vol.3'' * 2004: ''Memories'' * 2008: ''Moods'' == Eksterne skakels == * {{YouTube|kanaal=UCq8quI0tGQzYwTKrfQNo1cA}} * {{Facebook|TrevorNassermusic}} * [https://www.rsg.co.za/rsg/omny/trevor-nasser/ RSG onderhoud op potgooi] of op [https://omny.fm/shows/oppiradio/trevor-nasser Omny.fm], uitgesaai op 17 Julie 2015 om 8:00 PM {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Nasser, Trevor}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse musici]] [[Kategorie:Kitaarspelers]] 6xmf9bw9kyo68n1l58hjlqu5i6kmk1j Yskor 0 31106 3372763 3289920 2026-11-15T14:25:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372763 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = ArcellorMittal |kenteken = [[Beeld:Arcelor Mittal.svg|150px]] |tipe = Industriële staalvervaardiging |stigting = 1928 |stigter = [[Hendrik van der Bijl]] |ligging_stad = [[Pretoria]] |ligging_land = Suid-Afrika |ligging = |liggings = |sleutelpersone = |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Staalvervaardiging |produkte = Staal en verwante produkte |dienste = |inkomste = R45,2 miljaard (2018)<ref name="Fin"/> |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = R 1,3 miljaard (2018)<ref name="Fin"/> |bates = R28,5 miljaard (2018)<ref name="Fin"/> |eienaar = Mittal Steel Company NV |getal_werknemers = 209&nbsp;000 (2018)<ref name="Fin"/> |ouer = |afdelings = |filiale = |slagspreuk = Transforming Tomorrow |webwerf = https://arcelormittalsa.com/ |ontbind = |voetnotas = |internasionaal = }} '''Yskor''', of die '''Suid-Afrikaanse Yster en Staal Industriële Korporasie Beperk''', is in [[1928]] deur [[Hendrik van der Bijl]] begin as 'n staatsorganisasie ingevolge die Yster- en Staalwet, Nr. 11 van 1928, met sy eerste werke in [[Pretoria]]. Dit is gestig as 'n statutêre parastatale organisasie met die doelstelling om [[yster]] en 'n reeks [[staal]]produkte te vervaardig en werksgeleenthede te skep vir gemeenskappe wat naby sy bedrywighede is. Die eerste staal is op 4 April 1934 by die Pretoriawerke vervaardig. Die wêreld se behoefte aan staal en die plaaslike vervaardiging van talle benodigdhede het 'n skerp toename in die vraag na staal tot gevolg gehad wat die uitbreiding van die onderneming genoodsaak het.<ref name="AM 2017"/> [[Lêer:VanderbijlparkSteelMill.jpg|duimnael|Vanderbijlpark staalwerke]] Die plaatfabriek by Vanderbijlpark Works is in 1943 in gebruik geneem hoofsaaklik vir die vervaardiging van swaar plate vir skeepsherstelwerk en die vervaardiging van gepantserde voertuie vir die oorlogspoging van Suid-Afrika. Direk na die oorlog vroeg in 1947 het die maatskappy besluit om 'n volledig-geïntegreerde staalwerke in [[Vanderbijlpark]] te bou. Yskor het in 1947 begin handel dryf.<ref name="AM 2017"/> Die konstruksie van 'n geïntegreerde staalwerke in [[Newcastle, KwaZulu-Natal|Newcastle]] het in 1971 begin. In November 1989 is Yskor geprivatiseer en Yskor Beperk-aandele is in die ''Steel and Allied Sector'' van die [[JSE|Johannesburgse aandelebeurs]] genoteer. Yskor het teen middel 1991 die staalafdeling van USCO (vandag Vereeniging Works) gekoop.<ref name="AM 2017"/> 'n Gesamentlike onderneming met die ''Industrial Development Corporation'' is in 1996 begin om die Saldanha-staalfabriek (Saldanha Steel Mill) te bou. Saldanha-Staal is in 1998 in gebruik geneem en produksie het in 1999 begin. In Desember 2001 is Yskor se staal- en myngroepe in twee afsonderlik genoteerde mynbou- en staalondernemings ontbondel, naamlik ''Kumba Resources'' en ''Yskor''. Ten tyde van die ontbondeling het die myne wat deur Yskor ontwikkel is vir [[steenkool]], [[sink]] en sekere industriële minerale wat in staalproduksie gebruik word, saam met sy twee ysterertsmyne sowel as sy swaarmineraalbelange deel geword van Kumba Resources. Einde 2002 het Yskor volle beheer oor die Saldanha-staalfabriek verkry.<ref name="AM 2017"/> In Februarie 2003 het LNM Holdings beheer oor Yskor Beperk geneem deur 'n gedeeltelike uitkoop van R1,8 miljard en in Augustus 2004 is die maatskappy herdoop tot ''Ispat Iscor Limited''.<ref name="AM 2017"/> In Desember 2004 het ''Ispat International NV'' (die moedermaatskappy van Ispat Iscor) ''LNM Holdings NV'' verkry. Na die verkryging is die naam van die saamgesmelte maatskappy verander na ''Mittal Steel Company NV''. Ispat Iscor Limited het in Maart 2005 met die nuwe naam ''Mittal Steel South Africa Limited'' begin handel dryf.<ref name="AM 2017"/> Na die samesmelting tussen Mittal Steel en Arcelor, het Mittal Steel Suid-Afrika in Oktober 2006 onder die nuwe naam, ''ArcelorMittal South Africa'', begin verhandel.<ref name="AM 2017"/> == Lees ook == * [[Cor Delfos]] * [[H.J. van der Bijl]] * [[Vanderbijlpark]] == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="AM 2017">{{cite web |title=Ons Geskiedenis |work=arcelormittalsa.com |date=20 Oktober 2017 |url=https://arcelormittalsa.com/Whoweare/OurHistory.aspx |access-date=18 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020062707/https://arcelormittalsa.com/Whoweare/OurHistory.aspx |archive-date=20 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Fin">{{cite web |title=ArcelorMittal Suid-Afrika > Beleggersverhoudinge > Finansiële jaarstate |work=ArcelorMittal South Africa |date=31 Desember 2018 |url=https://arcelormittalsa.com/InvestorRelations/AnnualFinancialStatements.aspx |access-date=18 Desember 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126181148/https://arcelormittalsa.com/InvestorRelations/AnnualFinancialStatements.aspx |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Bronnelys == * Botha, Mark: Yskor neem die voortou. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 5, September/Oktober 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == * http://www.iscor.co.za/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219072548/http://www.iscor.co.za/ |date=19 Desember 2019 }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sakeondernemings]] pducv0sj2cdp4uojmubgbr8rztouzwl Damaskus 0 31462 3373123 3289976 2026-11-16T10:41:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373123 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Damaskus |ander_naam=Damas |inheemse_naam=دمشق |nedersetting_tipe=Stad |bynaam=Stad van Jasmyn (مدينة الياسمين) |slagspreuk= |beeld_stadsilhoeët=Damascus montage.png |beeldgrootte=240px |beeldbyskrif= |beeld_vlag=Flag of Damascus (until 2024).svg |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël=Damascus-Seal.jpg |seëlskakel= |seëlgrootte= |duimdrukkerkaart=Sirië |duimdrukkeretiketposisie= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Sirië}} |onderafdelingtipe1=Goewerneurskap |onderafdelingtipe2= |onderafdelingtipe3= |onderafdelingnaam1=Damaskus |onderafdelingnaam2= |onderafdelingnaam3= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=Burgemeester-en-raadsregering |leiertitel=Goewerneur |leiernaam=Bishr Al Sabban |oppervlak_totaal_km2=105 |oppervlak_land_km2=77 |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=40,5 |oppervlak_land_myl2=29,7 |hoogte_m=680 |hoogte_voet=2231 |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|33|30|47|N|36|17|31|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2010 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=1834741 |bevolking_metro=2799960 |bevolkingsdigtheid_km2=6605 |bevolkingnota= |tydsone=AST |utcafset=+3 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe=Poskode |poskode=0100 |skakelkode=11 |voetnotas= |webwerf=[http://www.damascus.gov.sy damascus.gov.sy] }} '''Damaskus''' ([[Arabies]]: دمشق ''Dimashq'', [[Frans]]: ''Damas'') is die [[hoofstad]] en die grootste stad van [[Sirië]] met 'n bevolking van sowat 1&nbsp;834&nbsp;741 in 2010 en 'n oppervlakte van 105&nbsp;[[vierkante kilometer|km²]]. Damaskus is die oudste steedsbewoonde hoofstad ter wêreld en word as [[Wêrelderfenisgebied|Unesco-Wêrelderfenisgebied]] gelys.<ref name="unesco">{{Verwys web |url=http://whc.unesco.org/en/list/20 |titel=unesco.org |webwerf=whc.unesco.org |argief-url=https://web.archive.org/web/20261019182819/http://whc.unesco.org/en/list/20 |argiefdatum=19 Oktober 2026 |url-status=lewendig}}</ref><ref name="moore">Moore, A.M.T. ''The Neolithic of the Levant''. Oxford, UK: Oxford University, 1978. 192–198. Print.</ref><ref name="Burns2">{{Harvnb|Burns|2005|p=2}}</ref><ref name="Burns5">{{Harvnb|Burns|2005|pp=5–6}}</ref> Die stad vorm sy eie plaaslike regering en is ook die hoofstad van Rif Dimashq distrik. Die stad is die tuiste van sowat 1,8 miljoen mense; volgens die ranglys van Siriese stede is dit die grootste stad van die land, met [[Aleppo]] tweede. Die stad word in die volksmond ''Sham'' genoem. Die Arameese vorm van die naam, ''Darmsûq'', beteken "'n goed bewaterde land".<ref name="worldatlas">{{Cite web |title=Biggest Cities In Syria |date=25 April 2017 |url=https://www.worldatlas.com/articles/biggest-cities-in-syria.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327094308/https://www.worldatlas.com/articles/biggest-cities-in-syria.html |archive-date=27 Maart 2017 |url-status=live |publisher=WorldAtlas}}</ref> Die stad staan in Sirië in die volksmond as ''aš-Šām'' bekend en word poëties die "Stad van Jasmyn" (مَدِيْنَةُ الْيَاسْمِينِ, ''Madīnat al-Yāsmīn'') genoem. Damaskus is 'n belangrike kulturele middelpunt van die [[Levant]] en die [[Arabiese wêreld]].<ref name="Bowker">{{Cite book |last=Bowker |first=John |chapter=Damascus |date=2003 |title=The Concise Oxford Dictionary of World Religions |publisher=Oxford University Press |url=https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-1793 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819075714/https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780192800947.001.0001/acref-9780192800947-e-1793 |archive-date=19 Augustus 2022 |url-status=live}}</ref> Damaskus lê in die suidweste van Sirië en is die middelpunt van 'n groot metropolitaanse gebied. Dit is teen die oostelike voetheuwels van die Anti-Libanongebergte geleë, 80&nbsp;km binneland vanaf die oostelike kus van die [[Middellandse See]], op 'n plato 680&nbsp;m bo [[seevlak]]. Die stad het 'n dor klimaat weens die reënskadu-effek, en die Baradarivier vloei daardeur.<ref name="DumperStanley">{{Cite encyclopedia |year=2007 |title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia |publisher=ABC-CLIO |editor1=Michael R.T. Dumper |editor2=Bruce E. Stanley |access-date=12 Mei 2021}}</ref> Damaskus is een van die oudste steedsbewoonde stede ter wêreld. Dit is die eerste keer in die 3de millennium v.C. bewoon en is van 661 tot 750 as die hoofstad van die Ommajade-kalifaat gekies. Ná die oorwinning van die Abbasidiese dinastie is die setel van Islamitiese mag na [[Bagdad]] verskuif. Volgens sommige is Damaskus die vierde heiligste stad in die Islam. Die stad se belang het deur die Abbasidiese era afgeneem, maar dit het weer beduidende belang in die Ajjubidiese, [[Mameluk|Mamelukke]]- en Ottomaanse tydperke verkry.<ref name="Totah">{{Cite journal |last=Totah |first=Faedah M. |year=2009 |title=Return to the origin: negotiating the modern and unmodern in the old city of Damascus |journal=City & Society |volume=21 |issue=1 |pages=58–81}}</ref> Vandag is dit die setel van die sentrale regering van Sirië. Tydens die [[Siriese Burgeroorlog]] is Damaskus as die minste bewoonbare stad van 140 wêreldstede in die Global Liveability Ranking aangewys; vanaf Junie 2023 was dit die minste bewoonbare van 173 wêreldstede in dieselfde ranglys. In 2017 is twee ontwikkelingsprojekte in Damaskus van stapel gestuur om nuwe woonwyke te bou, Marota City en Basillia City, om die naoorlogse heropbou te simboliseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/travel/article/worlds-most-livable-cities-2019-trnd/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904013849/https://www.cnn.com/travel/article/worlds-most-livable-cities-2019-trnd/index.html |archive-date=4 September 2019 |url-status=live |title=World's most livable city revealed |last=Buckley |first=Julia |date=4 September 2019 |publisher=CNN}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 November 2018 |title=A luxury city shows blueprint for Syria's rebuilding plans |url=https://apnews.com/article/5b5c0055ddfd46d2916f29b9e43349f5 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240607123804/https://apnews.com/article/5b5c0055ddfd46d2916f29b9e43349f5 |archive-date=7 Junie 2024 |url-status=live |publisher=Associated Press |access-date=7 Junie 2024}}</ref> == Naam en etimologie == Die naam van Damaskus verskyn die eerste keer in die geografiese lys van [[Toetmoses III]] as ''tjmsqw'' in die 15de eeu v.C. Die etimologie van die antieke naam ''tjmsqw'' (T-ms-q.w) is onseker. 'n Aantal Akkadiese spellings kom in die [[Amarna-briewe]] uit die 14de eeu v.C. voor: ''Dimašqa'' en ''Dimašqì''.<ref>{{Cite book |last=Gauthier |first=Henri |title=Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques |volume=6 |date=1929 |page=42}}</ref> In die Nieu-Assiriese [[Akkadies]] is dit as ''Ša-imerišu'' opgeteken. Later kom die [[Aramees|Arameese]] ''Damašq'' in Ou-Aramees en ''Dammeśeq'' in Bybelse [[Hebreeus]] voor; spellings van die naam sluit dikwels 'n indringende ''resh'' (die letter ''r'') in, moontlik onder invloed van die stam ''dr'', wat "woning" beteken. Vandaar die Qumraniese ''Darmeśeq'' en die [[Siries]]e ''Darmsûq'', wat "'n goed bewaterde land" beteken.<ref>{{Cite web |title=Kalmasoft – Phonetic Database of Syriac Words |url=http://www.kalmasoft.com/KLEX/dbsyriac.htm |access-date=20 Junie 2021 |archive-date=16 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210616000000/http://www.kalmasoft.com/KLEX/dbsyriac.htm}}</ref> In die Griekse mitologie is daar drie verklarings vir die stad se naam ''Damaskós'' (Δαμασκός). Volgens een is dit na die reus Askos (Ἄσκος) vernoem. 'n Ander sê dit is vernoem na Damaskos, die seun van [[Hermes]] en die nimf Alimede, wat van [[Arkadië]] na Sirië gereis het en 'n stad met sy naam gestig het. 'n Derde weergawe hou dit dat Damaskos 'n man was wat, nadat [[Dionusos]] Sirië met wingerde vrugbaar gemaak het, hulle met 'n byl afgekap het; woedend het Dionusos hom agtervolg en gevil. Sy oorspronklike naam was Darmaskos, wat later tot Damaskos ontwikkel het. Die Engelse en Latynse naam van die stad, ''Damascus'', is dus uit die Griekse Δαμασκός oorgeneem.<ref>Stephanus van Bisantium, ''Ethnica'', bl. 9.</ref> In [[Arabies]] word die stad ''Dimashq'' (دمشق) genoem. Dit staan ook as ''aš-Šām'' bekend onder die inwoners van Damaskus, van Sirië en ander Arabiese buurlande, en in Turkye as ''Şam''. ''Aš-Šām'' is 'n Arabiese term vir die "Levant" en vir "Sirië"; laasgenoemde, en veral die historiese streek Sirië, word ''Bilād aš-Šām'' (بلاد الشام, letterlik "land van die Levant") genoem. Die term beteken etimologies "land van die linkerhand" of "die noorde", aangesien iemand in die Hedjaz wat ooswaarts na die sonsopkoms kyk, die noorde aan sy linkerkant sal vind. Dit staan in teenstelling met die naam van [[Jemen]] (اَلْيَمَن, ''al-Yaman''), wat ooreenstemmend "die regterhand" of "die suide" beteken. Die gepatroneerde Bisantynse en Chinese sy wat deur Damaskus – een van die westelike eindpunte van die Syderoete – beskikbaar was, het aan Engels die woord ''damask'' gegee.<ref>{{Cite book |last=Younger |first=K. Lawson Jr. |title=A Political History of the Arameans: From Their Origins to the End of Their Polities |publisher=SBL Press |year=2016 |isbn=978-1-58983-128-5}}</ref><ref>{{Cite book |last=Johnston |first=Ruth A. |title=All Things Medieval: An Encyclopedia of the Medieval World |url=https://archive.org/details/allthingsmedieva0000john |publisher=Greenwood |year=2011 |page=[https://archive.org/details/allthingsmedieva0000john/page/149 149] |isbn=978-0-313-36462-4}}</ref> == Geografie == Damaskus is op 'n strategiese plek gebou, op 'n plato 680&nbsp;m bo [[seevlak]] en sowat 80&nbsp;km binneland vanaf die [[Middellandse See]], beskut deur die Anti-Libanongebergte, van water voorsien deur die Baradarivier, en op 'n kruispad tussen handelsroetes: die noord-suid-roete wat [[Egipte]] met Klein-Asië verbind, en die oos-wes-woestynroete wat [[Libanon]] met die Eufraatvallei verbind. Die Anti-Libanongebergte merk die grens tussen Sirië en Libanon. Die reeks het pieke van meer as 3&nbsp;000&nbsp;m en keer neerslag van die Middellandse See, sodat die Damaskus-streek soms aan droogtes onderhewig is. In antieke tye het die Baradarivier, wat uit bergstrome ontstaan wat deur smeltende sneeu gevoed word, dit egter versag. Damaskus word omring deur die Ghouta, besproeide landbougrond waar groente, graan en vrugte sedert antieke tye geboer word. Kaarte van Romeinse Sirië dui aan dat die Baradarivier in 'n meer van 'n aansienlike grootte oos van Damaskus uitgemond het. Dit word vandag Bahira Atayba, die weifelende meer, genoem, omdat dit in jare van ernstige droogte opdroog.<ref name="romeartlover">romeartlover, [http://romeartlover.tripod.com/Damasco1.html "Damascus: the ancient town"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151008020818/http://romeartlover.tripod.com/Damasco1.html |date=8 Oktober 2015}}</ref> Damaskus is 15 kilometer oos van die Siries-Libanese grens geleë. Die Golanhoogtes, wat in die [[Sesdaagse Oorlog]] in 1967 deur [[Israel]] beset is, lê suidwes van Damaskus, en die grens met [[Jordanië]] loop ongeveer 100 kilometer suid van die stad. Die [[Arabiese woestyn|Groot Arabiese Woestyn]] strek suidoos van Damaskus, en oos van die stad strek die [[Siriese woestyn]] suidwaarts tot by die [[Arabiese Skiereiland]]. Die stadsgebied lê in die Baradavallei teen die voet van die Qasyun-bergpiek. Die Ghuta-oase is van ouds die lewensaar van Damaskus; dit kry sy water uit die Barada, 'n klein rivier sonder monding wat wes van die stad in die gebergtes van die Anti-Libanon ontspring en dwarsdeur die jaar water het. Die moderne stad het 'n oppervlakte van 105&nbsp;km², waarvan 77&nbsp;km² stedelik is, terwyl die berg Qasioun die res beslaan. Die ou stad van Damaskus, wat deur die stadsmure omsluit word, lê op die suidelike oewer van die Barada, wat byna droog is. Na die suidooste, noorde en noordooste word dit omring deur voorstedelike gebiede wie se geskiedenis tot die Middeleeue terugstrek: Midan in die suidweste, Sarouja en Imara in die noorde en noordweste. Dié buurte het oorspronklik langs paaie uit die stad ontstaan, naby die grafte van godsdienstige figure. In die 19de eeu het buitedorpies op die hange van die berg Qasioun ontwikkel, wat oor die stad uitkyk en waar die al-Salihiyah-buurt reeds om die belangrike heiligdom van die middeleeuse Andalusiese sjeik en filosoof Ibn Arabi gesentreer was. Dié buurte is aanvanklik deur [[Koerde|Koerdiese]] soldate en Moslemvlugtelinge uit die Europese streke van die [[Ottomaanse Ryk]] wat onder Christelike bewind geval het, bewoon. Hulle het dus as ''al-Akrad'' ("die Koerde") en ''al-Muhajirin'' ("die migrante") bekend gestaan. Hulle lê 2 tot 3&nbsp;km noord van die ou stad.<ref name="DMA">{{Cite web |publisher=Damascus Metropolitan Area Urban Planning and Development |url=http://dma-upd.org/PublicFiles/File/Discussion%20Papers/02_Strategy%20and%20Frameworks%20for%20the%20Development%20of%20DMA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20261028014153/http://dma-upd.org/PublicFiles/File/Discussion%20Papers/02_Strategy%20and%20Frameworks%20for%20the%20Development%20of%20DMA.pdf |archive-date=28 Oktober 2026 |url-status=dead |title=Strategy and Frameworks for the Development of the Damascus Metropolitan Area |access-date=12 Mei 2021}}</ref> Van die laat 19de eeu af het 'n moderne administratiewe en kommersiële middelpunt wes van die ou stad, om die Barada, begin ontstaan, gesentreer om die gebied bekend as al-Marjeh ("die weiveld"). Al-Marjeh het gou die naam geword van wat aanvanklik die sentrale plein van die moderne Damaskus was, met die stadsaal daarin. Die geregshowe, poskantoor en spoorwegstasie het op hoër grond effens suidwaarts gestaan. 'n Europees geaarde woonwyk is gou langs die pad tussen al-Marjeh en al-Salihiyah gebou, en die kommersiële en administratiewe middelpunt het geleidelik noordwaarts na dié gebied verskuif.<ref name="DMA" /> In die 20ste eeu het voorstede noord van die Barada ontwikkel, en tot 'n mate ook in die suide. In 1956–1957 het Yarmouk die tuiste van baie [[Staat Palestina|Palestynse]] vlugtelinge geword. Stadsbeplanners het verkies om die Ghouta sover moontlik te bewaar, en in die latere 20ste eeu was sommige van die belangrikste ontwikkelingsgebiede in die noorde, in die westelike Mezzeh-buurt en meer onlangs langs die Baradavallei in Dummar in die noordweste en op die berghange by Barzeh in die noordooste. Armer gebiede, dikwels sonder amptelike goedkeuring gebou, het suid van die hoofstad ontwikkel.<ref>Hamad Said al-Mawed, ''The Palestinian refugees in Syria: Their past, present, and future'', 1999.</ref> Damaskus was voorheen deur 'n oase omring, die Ghouta-streek (الغوطة, ''al-ġūṭä''), wat deur die Baradarivier bewater is. Die Fijeh-fontein, wes langs die Baradavallei, het die stad met drinkwater voorsien, en verskeie bronne in die weste is deur waterkontrakteurs aangewend. Die vloei van die Barada het met die snelle uitbreiding van behuising en industrie gedaal en dit byna droog gelaat. Die onderste grondwaterlae is besmet deur die stad se afloop van swaar gebruikte paaie, industrie en riool.<ref name="DMA" /> === Klimaat === Damaskus het 'n droë klimaat as gevolg van die reënskadu van die Anti-Libanon. Die somers is droog met amper geen neerslag nie. Winters is sag met relatief hoë neerslae en af en toe sneeuval. Damaskus het 'n koel dor klimaat (''BWk'') volgens die Köppen-Geiger-klimaatklassifikasiestelsel, weens die reënskadu-effek van die Anti-Libanongebergte en die heersende seestrome. Somers is langdurig, droog en warm met min humiditeit. Winters is koel en effens reënerig; sneeuval is ongewoon. Die herfs is kort en mild, maar het die drastiesste temperatuurverandering, in teenstelling met die lente, waar die oorgang na die somer meer geleidelik en gestadig is. Die jaarlikse reënval is ongeveer 130&nbsp;mm, wat van Oktober tot Mei val.<ref>{{Cite journal |last1=Kottek |first1=M. |last2=Grieser |first2=J. |last3=Beck |first3=C. |last4=Rudolf |first4=B. |last5=Rubel |first5=F. |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |year=2006 |pages=259–263 |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:88%;" |+ Klimaatdata vir Damaskus (Damaskus Internasionale Lughawe), normale 1991–2020 ! Maand !! Jan !! Feb !! Mrt !! Apr !! Mei !! Jun !! Jul !! Aug !! Sep !! Okt !! Nov !! Des !! Jaar |- ! style="text-align:left;" | Rekordhoogte (°C) | 23,2 || 28,0 || 34,4 || 37,6 || 41,4 || 45,0 || 45,8 || 44,8 || 44,6 || 38,0 || 31,0 || 25,1 || 45,8 |- ! style="text-align:left;" | Gem. maksimum (°C) | 13,1 || 15,3 || 20,0 || 25,3 || 30,9 || 35,3 || 37,8 || 37,6 || 34,6 || 29,0 || 20,6 || 14,8 || — |- ! style="text-align:left;" | Gem. daaglikse temp. (°C) | 5,9 || 7,8 || 11,0 || 15,5 || 20,2 || 24,4 || 26,3 || 26,0 || 23,2 || 18,1 || 11,8 || 7,2 || 16,6 |- ! style="text-align:left;" | Gem. minimum (°C) | 0,8 || 2,0 || 4,8 || 8,0 || 12,1 || 15,9 || 18,6 || 18,6 || 15,3 || 11,0 || 5,2 || 1,9 || — |- ! style="text-align:left;" | Rekordlaagte (°C) | −10,8 || −12,0 || −6,0 || −7,5 || 1,4 || 6,2 || 10,5 || 9,5 || 3,5 || −1,0 || −8,6 || −8,8 || −12,0 |- ! style="text-align:left;" | Neerslag (mm) | 26,0 || 22,4 || 13,9 || 5,6 || 4,8 || 0,3 || 0 || 0 || 0,3 || 6,3 || 21,4 || 23,6 || 124,7 |- ! style="text-align:left;" | Reëndae | 4,8 || 4,4 || 2,6 || 1,3 || 1,0 || 0,1 || 0,0 || 0,0 || 0,1 || 1,2 || 3,3 || 4,2 || 23,0 |- ! style="text-align:left;" | Gem. relatiewe humiditeit (%) | 76 || 69 || 59 || 50 || 43 || 41 || 44 || 48 || 47 || 52 || 63 || 75 || 56 |- ! style="text-align:left;" | Gem. sonure per maand | 164,3 || 182,0 || 226,3 || 249,0 || 322,4 || 357,0 || 365,8 || 353,4 || 306,0 || 266,6 || 207,0 || 164,3 || 3&nbsp;164,1 |- | colspan="14" style="text-align:left; font-size:95%;" | Bron: NOAA (gemiddelde temperatuur 1961–1990; humiditeit en sonskyn 1970–1990)<ref name="NOAA">{{Cite web |title=Damascus Climate Normals 1961–1990 |url=ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/TABLES/REG_VI/SY/40080.TXT |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration |access-date=8 Januarie 2016}}</ref> |} {{Galery|breedte=200|regels=3 |Barada river in Damascus (April 2009).jpg|Een van die skaars tydperke waarin die Barada hoog staan, hier langs die Four Seasons-hotel in die middestad van Damaskus |Damascus-snow-ثلج-الشام.jpg|Sneeu op die berg Qasioun |Damascus SPOT 1363.jpg|Damaskus in die lente, gesien vanaf die Spot-satelliet }} == Geskiedenis == === Vroeë nedersetting === Die eerste opgrawings in Damaskus dateer van ongeveer 2500 v.Chr. Die eerste vermelding van Damaskus in geskrifte dateer van ongeveer 1500 v.C. Koolstof-14-datering by Tell Ramad, aan die buitewyke van Damaskus, dui daarop dat die terrein sedert die tweede helfte van die sewende millennium v.C. bewoon kon gewees het, moontlik omstreeks 6300 v.C. Daar is egter bewyse van nedersetting in die breër Baradabekken wat tot 9000 v.C. terugdateer, hoewel daar tot in die tweede millennium v.C. geen grootskaalse nedersetting binne Damaskus se mure was nie.<ref name="moore" /><ref name="Burns2" /> === Laat Bronstydperk === In die vroeë 18de dinastie, tydens die regering van Toetmoses III van [[Egipte]], vermeld hy Damaskus. Die naam van Damaskus het in sy geografiese lys as ''tjmsqw'' in die 15de eeu v.C. verskyn. Gedurende die laat 18de dinastie vermeld die Amarna-briewe (omstreeks 1350 v.C.) Damaskus (''Dimasqu'') as 'n stad wat deur Biryawaza regeer is. Gedurende die 19de dinastie (omstreeks 1260 v.C.) het die Damaskus-streek en die res van Sirië 'n slagveld tussen die Hettiete uit die noorde en die Egiptenaars uit die suide geword, wat met 'n verdrag tussen Hattusili III en Ramses II geëindig het: eersgenoemde het beheer oor die Damaskus-gebied in 1259 v.C. aan laasgenoemde oorgedra.<ref name="Burns5" /><ref name="Burns7">{{Harvnb|Burns|2005|p=7}}</ref> === Ystertydperk === Damaskus was van die laat 12de eeu vC. die hoofstad van 'n magtige ryk van die [[Arameërs]], bekend onder die naam Aram-Damaskus. Later het die stad oorgegaan na die [[Nieu-Babiloniese Ryk]] en later na die [[Achaemenidiese Ryk|Achaemenidiese Ryk van Persië]]. Teen die 8ste eeu v.C. is Damaskus feitlik deur die [[Assirië|Assiriërs]] ingesluk en het dit 'n donker tydperk betree. Nietemin het dit die ekonomiese en kulturele middelpunt van die Nabye Ooste sowel as van die Arameese weerstand gebly. In 727 het 'n opstand in die stad plaasgevind, maar dit is deur Assiriese magte onderdruk. Nadat Assirië onder Tiglat-Pileser III 'n grootskaalse veldtog onderneem het om opstande deur die hele Sirië te onderdruk, het Damaskus aan hul bewind onderworpe geraak. Een gevolg hiervan was stabiliteit vir die stad en voordele uit die speserye- en wierookhandel met Arabië. In 694 v.C. is die dorp ''Šaʾimerišu'' genoem en sy goewerneur was Ilu-issīya. Die Assiriese gesag het teen 609–605 v.C. afgeneem en Sirië-Palestina het in die invloedsfeer van farao Necho II se Egipte beland. Teen 572 v.C. het Nebukadnesar II van die [[Nieu-Babiloniese Ryk|Nieu-Babiloniërs]] die hele Sirië verower, maar Damaskus se status onder Babilon is relatief onbekend.<ref name="Burns9">{{Harvnb|Burns|2005|p=9}}</ref><ref name="Burns10">{{Harvnb|Burns|2005|p=10}}</ref><ref name="Burns11">{{Harvnb|Burns|2005|p=11}}</ref><ref name="Burns2123">{{Harvnb|Burns|2005|pp=21–23}}</ref> === Hellenistiese tydperk === In 332 v.C. het [[Alexander die Grote]] se leër die stad verower. Hierna het Damaskus vir ongeveer duisend jaar onder die invloed van die [[Hellenistiese Griekeland|Hellenistiese]] en later [[Romeinse Ryk|Romeinse]] kulture gebly.<ref name="unesco" /><ref name="moore" /> Ná sy dood in 323 v.C. het dit die plek van 'n stryd tussen die [[Seleukidiese Ryk|Seleukidiese]] en Ptolemeïese ryke geword, en beheer oor die stad het gereeld van een ryk na 'n ander oorgegaan. Seleukos I Nikator, een van Alexander se generaals, het [[Antiogië]] die hoofstad van sy ryk gemaak, wat gelei het tot die afname van Damaskus se belang in vergelyking met nuwe Seleukidiese stede soos die Siriese Laodicea in die noorde. Later het Demetrios III Filopator die stad volgens die Griekse hippodamiese stelsel herbou en dit "Demetrias" herdoop.<ref>Getzel M. Cohen, ''The Hellenistic Settlements in Syria, the Red Sea Basin, and North Africa'', University of California Press, 2006.</ref> === Romeinse tydperk === [[Lêer:Ancient City of Damascus-107615.jpg|duimnael|Ruïnes van die Jupitertempel by die ingang van die Al-Hamidiyah-soek]] In 64 v.C. het die Romeinse generaal [[Pompeius]] die westelike deel van Sirië geannekseer. Die Romeine het Damaskus beset en dit by die bond van tien stede bekend as die Dekapolis ingelyf, wat self by die provinsie Sirië ingelyf is en outonomie gekry het. Damaskus is deur die Romeine heeltemal herontwerp nadat Pompeius die streek verower het. Die ou stad van Damaskus behou die reghoekige vorm van die Romeinse stad, met sy twee hoofasse: die ''Decumanus Maximus'' (oos-wes, vandag bekend as die ''Via Recta'') en die ''Cardo'' (noord-suid), met die ''Decumanus'' omtrent twee keer so lank. Die Romeine het 'n monumentale poort aan die oostelike einde van die ''Decumanus Maximus'' gebou; die poort het oorspronklik drie boë gehad, met die middelste boog vir strydwaens en die ander vir voetgangers.<ref name="romeartlover" /> In 23 v.C. het keiser [[Augustus]] aan [[Herodes die Grote]] gebiede gegee wat deur Zenodorus beheer is, en sommige geleerdes meen Herodes het ook beheer oor Damaskus gekry. Óf beheer oor Damaskus het met Herodes die Grote se dood na Sirië teruggekeer, óf dit was deel van die gebiede wat aan Herodes Filippus gegee is en met sy dood in 33/34 n.C. aan Sirië oorgedra is. Daar word bespiegel dat beheer oor Damaskus deur Aretas IV Filopatris van [[Nabateërs|Nabatea]] bekom is tussen Herodes Filippus se dood en Aretas se dood in 40 n.C., maar daar is aansienlike bewyse dat Aretas nie voor 37 n.C. beheer oor die stad gehad het nie. Die Romeinse keiser [[Trajanus]], wat die Nabateïese Koninkryk geannekseer het, was voorheen in Damaskus, aangesien sy vader Marcus Ulpius Traianus van 73 tot 74 n.C. goewerneur van Sirië was; daar het hy die etnies-Griekse argitek en ingenieur Apollodorus van Damaskus ontmoet, wat by hom in [[Rome]] aangesluit het toe hy in 91 n.C. konsul was en verskeie monumente gedurende die 2de eeu gebou het.<ref>Jerry Knoblet, ''Herod the Great'', University Press of America, 2005.</ref><ref>{{Harvnb|Burns|2005|p=52}}</ref><ref>Abdulkarim (2003), bl. 35–37.</ref> [[Lêer:End of Via Recta, at Bab Sharqi gate.jpg|links|duimnael|Die Bybelse Reguit Straat van Damaskus, wat na die Bab Sharqi-poort lei]] Damaskus het aan die begin van die 2de eeu 'n metropool geword en is in 222 deur keiser [[Septimius Severus]] tot 'n ''colonia'' opgegradeer. Gedurende die ''[[Pax Romana]]'' het Damaskus en die hele Romeinse provinsie Sirië begin floreer. Damaskus se belang as karavaanstad was duidelik: die handelsroetes uit Suid-Arabië, [[Palmyra]], [[Petra]] en die Syderoete het alles daar saamgeloop, en die stad het aan die Romeinse vraag na oosterse luukshede voldoen. Omstreeks 125 n.C. het die Romeinse keiser [[Hadrianus]] die stad tot "Metropolis van Coele-Sirië" bevorder.<ref>Kevin Butcher, ''Coinage in Roman Syria: Northern Syria, 64 BC–AD 253'', Royal Numismatic Society, 2004.</ref> Min van die Romeine se argitektuur het oorgebly, maar die stadsbeplanning van die ou stad het 'n blywende uitwerking gehad. Romeinse argitekte het die stad se Griekse en Arameese grondslae saamgebring en dit in 'n nuwe uitleg van omtrent 1&nbsp;500 by 750&nbsp;m saamgesmelt, omring deur 'n muur. Die muur het sewe poorte gehad, maar slegs die oostelike poort, Bab Sharqi, bly oor. Romeinse Damaskus lê meestal tot 5&nbsp;m onder die moderne stad.<ref name="romeartlover" /> Die ou buurt Bab Tuma is aan die einde van die Romeinse/Bisantynse era deur die plaaslike Oosters-Ortodokse gemeenskap ontwikkel. Volgens die Handelinge van die Apostels het sowel Sint [[Paulus van Tarsus|Paulus]] as Sint Thomas in daardie buurt gewoon. Rooms-Katolieke geskiedkundiges beskou Bab Tuma ook as die geboorteplek van verskeie pouse, soos Johannes V en Gregorius III. 'n Gemeenskap van Joodse Christene het gevolglik met die koms van Sint Paulus se bekeringswerk tot die Christendom oorgegaan. Gedurende die Bisantyns-Sassanidiese Oorlog van 602–628 is die stad beleër en in 613 deur Shahrbaraz verower, saam met 'n groot aantal Bisantynse troepe as gevangenes. Dit was in [[Sassanidiese Ryk|Sassanidiese]] hande tot naby die einde van die oorlog.<ref>Rainer Riesner, ''Paul's Early Period: Chronology, Mission Strategy, Theology'', Wm. B. Eerdmans, 1998, bl. 83–84, 89.</ref><ref>Kaegi (2003), bl. 75–77.</ref><ref>Crawford (2013), bl. 42–43.</ref> === Rashidun-tydperk === Die profeet [[Mohammed]] se eerste indirekte omgang met die mense van Damaskus was toe hy 'n brief deur sy geselle Shiya ibn Wahab aan Harith ibn Abi Shamir, die koning van Damaskus, gestuur het. Die brief het gelui: "Vrede vir hom wat ware leiding volg. Weet dat my godsdiens oral sal seëvier. Jy behoort die Islam te aanvaar, en wat ook al onder jou bevel is, sal joue bly."<ref>Safiur-Rahman Mubarakpuri, ''The Sealed Nectar'', bl. 227.</ref> Nadat die grootste deel van die Siriese platteland tydens die regering van kalief [[Omar|Umar]] (634–644) deur die Rashidun-kalifaat verower is, is Damaskus self in Augustus–September 634 n.C. deur die Arabies-Moslem-generaal Khalid ibn al-Walid verower; sy leër het reeds in April 634 probeer om die stad in te neem, maar sonder sukses. Met Damaskus nou in Arabies-Moslem-hande het die Bisantyne, ontsteld oor die verlies van hul aansienlikste stad in die Nabye Ooste, besluit om beheer daaroor terug te wen. Onder keiser Heraklius het die Bisantyne 'n leër opgestel wat dié van die Rashidun in mannekrag oortref het. Hulle het in die lente van 636 in Suid-Sirië opgeruk en Khalid ibn al-Walid se magte het gevolglik uit Damaskus teruggetrek om vir 'n hernieude konfrontasie voor te berei. In Augustus het die twee kante mekaar langs die Jarmoekrivier ontmoet, waar hulle 'n groot veldslag gestry het wat op 'n beslissende Moslem-oorwinning geëindig het en die Moslem-heerskappy oor Sirië en Palestina bevestig het. Terwyl die Moslems die stad geadministreer het, het die bevolking van Damaskus meesal Christelik gebly – Oosters-Ortodoks en Monofisities – met 'n groeiende gemeenskap van Moslems uit [[Mekka]], Medina en die [[Siriese woestyn]]. Die goewerneur wat aan die stad toegewys is, wat as die hoofstad van Islamitiese Sirië gekies is, was Mu'awiya I.<ref>Akbar Shāh Ḵẖān Najībābādī, ''History of Islam'', vol. 1.</ref><ref name="Burns99">{{Harvnb|Burns|2005|pp=98–99}}</ref><ref name="Burns100">{{Harvnb|Burns|2005|p=100}}</ref> === Ommajade- en Abbasidiese tydperke === [[Lêer:Umayyad Mosque, Damascus.jpg|duimnael|links|Uitsig oor Damaskus met die Ommajade-moskee in die middel]] In 635 is die stad na 'n jaar lange beleg deur die Arabiere verower. Onder die Umayyad -dinastie het Damaskus van 661 tot 750 die hoofstad van die Arabiese Ryk geword. Die kalief, wat uit dieselfde dinastie gekom het, het ook sy setel hier gehad. Hierdie tydperk word as 'n bloeitydperk vir die stad beskou en verskeie groot [[Moskee|moskees]] is gebou, waarvan die Umayyad-moskee verreweg die belangrikste is. Ná die dood van die vierde Rashidun-kalief [[Ali]] in 661 is Mu'awiya as kalief van die uitbreidende Islamitiese ryk gekies. Weens die groot hoeveelheid besittings wat sy geslag, die Ommajade, in die stad besit het, en weens die stad se tradisionele ekonomiese en maatskaplike bande met die Hedjaz sowel as met die Christelike Arabiese stamme van die streek, het Mu'awiya Damaskus as die hoofstad van die hele Ommajade-kalifaat gevestig – 'n ryk wat 'n enorme gebied beslaan het, van die Iberiese Halfeiland in die weste tot Sentraal-Asië en die Indusrivier in die ooste. Met die troonsbestyging van kalief Abd al-Malik in 685 is 'n eiesoortige Islamitiese muntstelsel ingevoer en is al die surplusinkomste van die kalifaat se provinsies na die skatkis van Damaskus gestuur. [[Arabies]] is ook as die amptelike taal gevestig (voorheen Grieks), wat die Islam se posisie in die ryk beklemtoon het en die stad se Ommajade-administrasie 'n voordeel bo die Griekssprekende Christene gegee het wat voorheen oor administratiewe sake gepresideer het.<ref name="Burns104">{{Harvnb|Burns|2005|pp=103–104}}</ref><ref name="Burns107">{{Harvnb|Burns|2005|pp=106–107}}</ref> Abd al-Malik se opvolger al-Walid het in 706 met die bou van die Groot Moskee van Damaskus (bekend as die Ommajade-moskee) begin. Die terrein was oorspronklik die Christelike Katedraal van Sint Johannes, en die Moslems het die gebou se toewyding aan [[Johannes die Doper]] behou. Teen 715 was die moskee voltooi. Al-Walid is in dieselfde jaar oorlede en is eers deur Suleiman ibn Abd al-Malik en daarna deur Umar II opgevolg, wat elk vir kort tydperke regeer het voordat Hisham in 724 aan die bewind gekom het. Met dié opvolgings het die status van Damaskus geleidelik verswak, aangesien Suleiman Ramla as sy verblyf gekies het en Hisham Resafa. Ná laasgenoemde se moord in 743 was die Ommajade-kalifaat – wat toe van Spanje tot Indië gestrek het – aan die verbrokkel weens wydverspreide opstande. Tydens die regering van Marwan II in 744 is die hoofstad van die ryk na Harran in die Jazira-streek verskuif.<ref name="Burns110">{{Harvnb|Burns|2005|p=110}}</ref> In 750 is die Umayyads deur die Abbaside verslaan en Damaskus het sy funksie as die ryk se hoofstad aan [[Bagdad]] verloor. Dit was vir 'n lang tyd die hoofstad van die Emiraat Damaskus en, langs Aleppo, was dit een van die sentrums van weerstand teen die [[Kruisvaarders]]. Die kruisvaarders het Damaskus tydens die [[Kruistog|Tweede Kruistog]] beleër, maar kon nie die stad inneem nie, deels weens honger en dors. Op 25 Augustus 750 het die Abbasiede, wat die Ommajade reeds in die Slag van die Zab in Irak verslaan het, Damaskus verower met min weerstand. Met die aanbreek van die [[Abbasidiese Kalifaat]] is Damaskus deur [[Bagdad]], die nuwe Islamitiese hoofstad, oorskadu en onderskik. Binne die eerste ses maande van Abbasidiese bewind het opstande in die stad begin uitbreek, hoewel te geïsoleerd en ongefokus om 'n werklike bedreiging te wees. Nietemin is die laaste van die vooraanstaande Ommajade tereggestel, die tradisionele amptenare van Damaskus verban en die leërgeneraals van die stad afgedank. Daarna is die Ommajade-familiebegraafplaas geskend en die stadsmure afgebreek, wat Damaskus tot 'n provinsiale dorp van min belang verminder het. Dit het vir die volgende eeu meestal uit die geskrewe rekords verdwyn, en die enigste beduidende verbetering van die stad was die Abbasidies-geboude skatkiskoepel in die Ommajade-moskee in 789. In 811 het verre oorblyfsels van die Ommajade-dinastie 'n sterk opstand in Damaskus op die been gebring wat uiteindelik onderdruk is. Op 24 November 847 het 'n aardbewing Damaskus getref en verwoes, met sowat 70&nbsp;000 sterftes.<ref name="Burns113">{{Harvnb|Burns|2005|p=113}}</ref><ref name="Burns122">{{Harvnb|Burns|2005|pp=121–122}}</ref> Ahmad ibn Tulun, 'n afwykende Turkse ''wali'' wat deur die Abbasiede aangestel is, het Sirië, insluitend Damaskus, in 878–79 van sy oorhere verower. Uit respek vir die Ommajade-heersers het hy 'n heiligdom op die terrein van Mu'awiya se graf opgerig. Die Tulunidiese bewind oor Damaskus was kort en het net tot 906 geduur voordat dit deur die Karmatiërs vervang is, wat die [[Sjia|Sjia-Islam]] aangehang het. Weens hul onvermoë om die uitgestrekte gebied wat hulle beset het te beheer, het die Karmatiërs uit Damaskus teruggetrek en 'n nuwe dinastie, die Ikhshidiede, het beheer daaroor geneem. Die Sjiïtiese Fatimiede het in 970 beheer verkry, wat vyandighede tussen hulle en die stad se Soenni-Arabiere aangevuur het. Die Arabiese geograaf al-Muqaddasi het Damaskus in 985 besoek en opgemerk dat die argitektuur en infrastruktuur van die stad "manjifiek" was, maar dat die lewensomstandighede aaklig was. Van 1041 tot 1063 is daar geen bekende rekords van die stad se geskiedenis nie; teen daardie tyd het Damaskus 'n stadsadministrasie ontbreek en 'n verswakte ekonomie en 'n aansienlik verminderde bevolking gehad.<ref name="Burns132">{{Harvnb|Burns|2005|pp=130–132}}</ref><ref name="Burns135">{{Harvnb|Burns|2005|pp=135–136}}</ref><ref name="Burns138">{{Harvnb|Burns|2005|pp=137–138}}</ref> === Seldjoekse en Ajjubidiese tydperke === [[Lêer:Kuppel Nur ad-Din Madrasa.JPG|duimnael|Die tweelingkoepels van die Nur al-Din-madrassa]] Terwyl die heersers van Damaskus met hul mede-Seldjoeke in Aleppo en Diyarbakır in konflik gewikkel was, het die kruisvaarders, wat in 1097 in die Levant aangekom het, [[Jerusalem]], die Libanongebergte en Palestina verower. Toghtekin het die Westerse indringers as 'n werklike bedreiging vir Damaskus gesien, wat destyds nominaal [[Homs]], die Bekaavallei, Hauran en die Golanhoogte as deel van sy gebiede ingesluit het. Met militêre steun van Sharaf al-Din Mawdud van Mosoel het Toghtekin dit reggekry om kruisvaarderstrooptogte in die Golan en Hauran te stuit. Mawdud is in 1109 in die Ommajade-moskee vermoor, wat Damaskus van noordelike Moslem-steun ontneem en Toghtekin gedwing het om in 1110 tot 'n wapenstilstand met die kruisvaarders in te stem. In 1126 het die kruisvaarderleër onder Balduin II teen Buridiese magte onder Toghtekin by Marj al-Saffar naby Damaskus geveg; ten spyte van hul taktiese oorwinning het die kruisvaarders egter in hul doel om Damaskus in te neem, gefaal.<ref name="Burns142">{{Harvnb|Burns|2005|p=142}}</ref><ref name="Burns147">{{Harvnb|Burns|2005|p=147}}</ref> Ná die dood van [[Saladin]] in 1193 was daar gereelde konflikte tussen die verskillende Ajjubidiese sultans wat in Damaskus en Kaïro regeer het. Damaskus was die hoofstad van onafhanklike Ajjubidiese heersers tussen 1193 en 1201, van 1218 tot 1238, van 1239 tot 1245 en van 1250 tot 1260; in ander tye is dit deur die Ajjubidiese heersers van Egipte regeer. Tydens die onderlinge oorloë wat die Ajjubidiese heersers gevoer het, is Damaskus herhaaldelik beleër.<ref>R. Stephen Humphreys, ''From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260'', State University of New York Press, 1977.</ref> [[Lêer:Damascus Madrasa Adaliye 9822.jpg|duimnael|Die Al-Adiliyah-madrassa, in 1215 deur die Ajjubidiese sultan al-Adil I gestig]] Die al-Salihiyah-distrik, op die hange van die berg Qasioun, is in die middel van die 12de eeu gestig; sy vroegste inwoners was vlugtelinge uit Jerusalem wat hulle in Damaskus gevestig het ná die stad se inname deur die kruisvaarders. Die Ajjubidiese tydperk het uitgebreide stedelike uitbreiding in Damaskus gesien, met die bou van talle madrassas, moskees en ander openbare instellings binne sowel as buite die mure van die ou stad. Die tydperk het ook die bou van die eerste gemeentemoskees gesien wat sedert die bou van die Ommajade-moskee sowat vyf eeue tevore opgerig is; anders as die Ommajade-moskee was dié moskees alles buite die mure van die ou stad geleë. In dieselfde tydperk is die sitadel van Damaskus herbou nadat die vroeëre Seldjoekse sitadel verwoes is. Die Ajjubidiese madrassas en mausoleums word deur hul kenmerkende rooi koepels onderskei, waarvan die rooi koepel van Saladin se mausoleum 'n bekende voorbeeld is.<ref>Abd al-Razzaq Moaz, ''The Ayyubid Era: Art and Architecture in Medieval Syria'', Museum With No Frontiers, 2001.</ref> === Mamelukke-tydperk === [[Lêer:Ancient City of Damascus-107601 (retouched).jpg|duimnael|Die mausoleumkamer van sultan Baybars in die Al-Zahiriyah-madrassa]] In 1260 het die [[Mameluk|Mamelukke]] die stad verower. Die Ajjubidiese bewind (en onafhanklikheid) het met die Mongoolse inval in Sirië in 1260 tot 'n einde gekom, toe die Mongole onder Kitbuqa die stad op 1 Maart 1260 binnegegaan het, saam met die koning van Armenië, Hethum I, en die prins van Antiogië, Bohemund VI; die burgers van Damaskus het dus vir die eerste keer in ses eeue drie Christelike maghebbers in triomf deur hul strate sien ry. Ná die Mongoolse nederlaag by Ain Jalut op 3 September 1260 is Damaskus egter vyf dae later verower en het dit die provinsiale hoofstad van die Mamelukke-sultanaat geword, wat vanuit Egipte regeer is. Ná hul oorwinning in die Slag van Wadi al-Khaznadar het die Mongole onder Ghazan die stad tien dae lank beleër; dit het tussen 30 Desember 1299 en 6 Januarie 1300 oorgegee, hoewel sy sitadel weerstand gebied het. In Mei 1300 het die Egiptiese Mamelukke uit Egipte teruggekeer en die hele gebied sonder 'n veldslag herower. In April 1303 het die Mamelukke die Mongoolse leër in die Slag van Marj al-Saffar verslaan en so 'n einde gemaak aan die Mongoolse invalle in die Levant. Later het die [[Swart Dood]] van 1348–1349 tot die helfte van die stad se bevolking gedood.<ref>Runciman (1987), bl. 307, 439.</ref><ref>Amitai (1987), bl. 247–248.</ref><ref>Nicolle (2001), bl. 80.</ref> Damaskus was eens bekend vir sy handewerk van swaardmakers. In 1400 het [[Timoer|Timur]], die Turko-Mongoolse veroweraar, Damaskus beleër. Die Mamelukke-sultan het 'n afvaardiging uit Kaïro gestuur, waaronder [[Ibn Chaldoen|Ibn Khaldoen]], wat met hom onderhandel het, maar ná hul terugtrekking het Timur die stad op 17 Maart 1401 geplunder. Die Ommajade-moskee is verbrand en mans en vroue is in slawerny weggevoer. 'n Groot aantal van die stad se ambagsmanne is na Timur se hoofstad [[Samarkand]] geneem om hul vaardighede in diens van die Mongoolse oorlogsmasjien te stel; hulle was die gelukkiger burgers, want baie is afgemaai en hul koppe is in 'n veld buite die noordoostelike hoek van die mure opgestapel, waar 'n stadsplein steeds die naam ''Burj al-Ru'us'' ("die toring van koppe") dra. Iets van die ou smeedkuns talm vandag nog in Damaskus. Damaskus is herbou en het tot 1516 as 'n Mamelukse provinsiale hoofstad bly dien.<ref>Ibn Khaldun (1952), bl. 97.</ref> === Ottomaanse tydperk === [[Lêer:داخل قصر العظم.jpg|links|duimnael|Die Al-Azm-paleis, in die tradisionele Damasceense binnehofstyl gebou]] In 1516 het die [[Ottomaanse Ryk]] die stad verower en dit tot en met die [[Eerste Wêreldoorlog]] onder beheer gehou. Vroeg in 1516 het die [[Ottomaanse Ryk]], bekommerd oor die gevaar van 'n bondgenootskap tussen die Mamelukke en die Persiese Safawiede, 'n veroweringsveldtog teen die Mamelukke-sultanaat begin. Op 21 September het die Mamelukse goewerneur van Damaskus die stad ontvlug, en op 2 Oktober is die ''khutba'' in die Ommajade-moskee in die naam van [[Selim I]] afgekondig. Die dag daarna het die seëvierende sultan die stad binnegegaan en drie maande daar gebly. Op 15 Desember het hy Damaskus by Bab al-Jabiya verlaat met die oog op die verowering van Egipte. Met sy terugkeer in Oktober 1517 het die sultan die bou van 'n moskee, ''tekkiye'' en mausoleum by die heiligdom van sjeik Muhi al-Din ibn Arabi in al-Salihiyah beveel; dit sou die eerste van Damaskus se groot Ottomaanse monumente wees. Volgens 'n Ottomaanse sensus van dié tyd het Damaskus 10&nbsp;423 huishoudings gehad.<ref>Abd al-Qadir al-Rihawi en Émilie E. Ouéchek, "Les deux ''takiyya'' de Damas", ''Bulletin d'études orientales'', 1975.</ref><ref>"Population and Revenue in the Towns of Palestine in the Sixteenth Century".</ref> Die Ottomane het die volgende 400 jaar gebly, behalwe vir 'n kort besetting deur Ibrahim Pasha van Egipte van 1832 tot 1840. Weens sy belang as die vertrekpunt vir een van die twee groot [[hadj]]-karavane na [[Mekka]] is Damaskus met meer aandag deur die Porte behandel as wat sy grootte sou regverdig – vir die grootste deel van dié tydperk was [[Aleppo]] meer bevolk en kommersieel belangriker. In 1559 is die westelike gebou van die Sulaymaniyya Takiyya, wat 'n moskee en 'n ''khan'' vir pelgrims op die pad na Mekka insluit, voltooi volgens 'n ontwerp deur die bekende Ottomaanse argitek [[Mimar Sinan]], en kort daarna is die Salimiyya-madrassa daarby aangebou. Gedurende die Ottomaanse tydperk is die stad Heilige Damaskus (شام شريف, ''şam-ı şerif'') genoem, 'n titel wat ook vir Jerusalem gebruik is.<ref>{{Cite journal |last=Shafir |first=Nir |date=2020 |title=In an Ottoman Holy Land: The Hajj and the Road from Damascus, 1500–1800 |journal=History of Religions |volume=60 |issue=1 |pages=1–36}}</ref> [[Lêer:Khan Asad Pasha, Damascus.jpg|duimnael|Die Khan As'ad Pasha]] Vroeg in die 19de eeu was Damaskus bekend vir sy skadukoffiehuise langs die oewers van die Barada. Onder Ottomaanse bewind is Christene en [[Jode]] as ''dhimmi''s beskou, wat toegelaat is om hul godsdienste onder bepaalde beperkings te beoefen. Tydens die Damaskus-aangeleentheid van 1840 is die valse beskuldiging van rituele moord teen lede van die Joodse gemeenskap van Damaskus gebring. Die slagting van Christene in 1860 was ook een van die beruggaste voorvalle van dié eeue, toe gevegte tussen [[Droese]] en Maroniete in die Libanongebergte na die stad oorgespoel het. Etlike duisende Christene is in Junie 1860 doodgemaak, met baie meer wat gered is deur die tussenkoms van die Algeriese eksiel Abd al-Qadir en sy soldate, wat hulle na Abd al-Qadir se woning en die sitadel van Damaskus in veiligheid gebring het. Die Christelike kwartier van die ou stad, met verskeie kerke, is afgebrand.<ref>Ellen Clare Miller, ''Eastern Sketches – notes of scenery, schools and tent life in Syria and Palestine'', William Oliphant and Company, Edinburgh, 1871.</ref> Die Amerikaanse sendeling E.C. Miller teken aan dat die bevolking van die stad in 1867 "omtrent" 140&nbsp;000 was, waarvan 30&nbsp;000 Christene, 10&nbsp;000 Jode en 100&nbsp;000 "Mohammedane" was, met minder as 100 Protestantse Christene. Die Amerikaanse skrywer [[Mark Twain]] het Damaskus intussen besoek en daaroor in ''The Innocents Abroad'' geskryf, waarin hy sê: "Hoewel jy so oud soos die geskiedenis self is, is jy fris soos die asem van die lente, blomryk soos jou eie roosknop en welriekend soos jou eie lemoenblom, o Damaskus, pêrel van die Ooste!" In November 1898 het die Duitse keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] Damaskus besoek tydens sy reis na die Ottomaanse Ryk.<ref>{{Harvnb|Twain|1869|p=283}}</ref> === Moderne tydperk === ==== 20ste eeu ==== [[Lêer:Emir Faisal; Lt. Colonel T.E. Lawrence - early 1918.jpg|duimnael|links|Koning Faisal van Sirië en T.E. Lawrence tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]], 1918]] In die Eerste Wêreldoorlog het generaal Edmund Allenby, namens die [[Verenigde Koninkryk]], ondersteun deur Arabiese troepe (Arabiese Opstand), die stad van die Ottomane ingeneem. Damaskus het later die hoofstad van die Franse mandaat van Sirië geword. Op 5 Augustus 1949 is 'n hewige aanval op die Menarsha-sinagoge van die stad gepleeg. Twaalf Siriese Jode is vermoor, insluitend agt kinders. In die vroeë jare van die 20ste eeu het nasionalistiese sentiment in Damaskus, aanvanklik kultureel van aard, 'n politieke kleur begin aanneem, grootliks in reaksie op die verturksingsprogram van die Komitee van Eenheid en Vooruitgang wat in 1908 in Istanbul gevestig is. Die ophanging van 'n aantal patriotiese intellektuele deur Jamal Pasha, goewerneur van Damaskus, in Beiroet en Damaskus in 1915 en 1916 het die nasionalistiese gevoel verder aangevuur, en in 1918, toe die magte van die Arabiese Opstand en die Britse Ryksmagte genader het, het inwoners op die terugtrekkende Turkse troepe geskiet.<ref>Élisée Reclus, Ernst Georg Ravenstein en Augustus Henry Keane, ''The Earth and Its Inhabitants'', bl. 401.</ref> Op 1 Oktober 1918 het T.E. Lawrence Damaskus binnegegaan – die derde aankoms van die dag, met die eerste die Australiese 3de Ligte Perdebrigade onder majoor A.C.N. "Harry" Olden. Twee dae later, op 3 Oktober 1918, het die magte van die Arabiese Opstand onder prins Faisal ook Damaskus binnegegaan. 'n Militêre regering onder Shukri Pasha is aangestel en Faisal ibn Hussein is as koning van Sirië uitgeroep. Politieke spanning het in November 1917 ontstaan toe die nuwe Bolsjewistiese regering in Rusland die Sykes-Picot-ooreenkoms bekend gemaak het, waarvolgens Brittanje en Frankryk gereël het om die Arabiese Ooste onder mekaar te verdeel. Die Siriese Nasionale Kongres het in Maart 'n demokratiese grondwet aangeneem. Die Versailles-konferensie het egter aan Frankryk 'n [[Volkebond]]-mandaat oor Sirië toegeken, en in 1920 het 'n Franse leër onder generaal Mariano Goybet die Anti-Libanongebergte oorgesteek, 'n klein Siriese verdedigingsekspedisie in die Slag van Maysalun verslaan en Damaskus binnegegaan.<ref>A. Barker, "The Allies Enter Damascus", ''History Today'', vol. 48, 1998.</ref><ref>P.M. Roberts, ''World War I: A Student Encyclopedia'', ABC-CLIO, 2006, bl. 657.</ref> Toe die Groot Siriese Opstand in die Hauran in 1925 na Damaskus versprei het, het die Franse dit met swaar wapens onderdruk en die stad op 9 Mei 1926 gebombardeer en beskiet. Gevolglik is die gebied van die ou stad tussen die Al-Hamidiyah-soek en die Medhat Pasha-soek tot op die grond afgebrand, met baie sterftes, en dit staan sedertdien as ''al-Hariqa'' ("die brand") bekend. Die ou stad is met doringdraad omring om te verhoed dat rebelle in die Ghouta infiltreer, en 'n nuwe pad is buite die noordelike vestingmure gebou om die beweging van gepantserde motors te vergemaklik. Die verslaggewer George Seldes het 308 lyke aanskou en gesuggereer dat daar meer dooies onder die puin kon wees – en dat 'n maksimum een duisend kon wees.<ref>[https://www.nytimes.com/1926/05/20/archives/french-shells-kill-600-in-damascus-500-civilians-including-women.html "French Shells Kill 600 in Damascus"], ''The New York Times'', 20 Mei 1926.</ref><ref>George Seldes, ''Witness to a Century'', Ballantine Books, 1987, bl. 232.</ref> Op 21 Junie 1941, drie weke ná die begin van die Geallieerde Sirië-Libanon-veldtog, is Damaskus deur 'n gemengde Brits-Indiese en Vrye Franse mag van die Vichy-Franse magte verower. Die Franse het ingestem om in 1946 te onttrek, ná die Britse tussenkoms tydens die Levantkrisis, wat tot die volle onafhanklikheid van Sirië gelei het. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Sirië onafhanklik geword en Damaskus die hoofstad. Die stad het die hoofstad gebly, selfs ná die begin van Baathistiese bewind in 1963. In 1979 is die ou stad van Damaskus, met sy versameling argeologiese en historiese godsdienstige terreine, deur [[Unesco]] as [[Wêrelderfenisgebied]] gelys.<ref name="unesco" /> ==== Burgeroorlog ==== [[Lêer:Damascus Opera House.jpg|duimnael|Die Damaskus-operahuis (in 2004 geopen) staan agter die Damasceense Swaardmonument, 'n baken wat in 1960 op die Ommajade-plein opgerig is]] Teen Januarie 2012 het gevegte tussen die gereelde leër en rebelle die buitewyke van Damaskus bereik, wat na berigte verhinder het dat mense hul huise verlaat of bereik, veral toe veiligheidsoperasies daar van die einde van Januarie tot in Februarie geïntensiveer het. Teen Junie 2012 het koeëls en granaatskerwe oornag in huise in Damaskus ingeslaan terwyl troepe teen die Vrye Siriese Leër in die strate geveg het.<ref>{{Cite news |url=https://www.haaretz.com/2012-06-10/ty-article/heavy-gunfire-in-syrias-capital-during-weekend/0000017f-f683-d887-a7ff-fee727e70000 |title=Heavy gunfire in Syria's capital during the weekend |newspaper=Haaretz |date=10 Junie 2012 |archive-date=2 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230402185806/https://www.haaretz.com/2012-06-10/ty-article/heavy-gunfire-in-syrias-capital-during-weekend/0000017f-f683-d887-a7ff-fee727e70000}}</ref> Die Damaskus-voorstad Ghouta het in Desember 2017 swaar bombardering gely en 'n verdere golf bombardering het in Februarie 2018 begin. Op 20 Mei 2018 het Damaskus en die hele Rif Dimashq-goewerneurskap vir die eerste keer in sewe jaar volledig onder regeringsbeheer gekom ná die ontruiming van die Islamitiese Staat uit die Yarmouk-kamp. In September 2019 het Damaskus die ''Guinness World Records'' betree as die minste bewoonbare stad, met 'n telling van 30,7 punte op die Economist se Global Liveability Index; die neiging om die minste bewoonbare stad op aarde te wees, het egter in 2017 begin en het vanaf 2024 voortgeduur.<ref>{{Cite news |url=https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-in-full-control-of-damascus-for-first-time-in-years/ |title=Syrian military in full control of Damascus for first time in years |last=Aboufadel |first=Leith |date=20 Mei 2018 |newspaper=Al-Masdar News |archive-url=https://web.archive.org/web/20180520192808/https://www.almasdarnews.com/article/syrian-military-in-full-control-of-damascus-for-first-time-in-years/ |archive-date=20 Mei 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/100393-least-habitable-city |archive-url=https://web.archive.org/web/20250908034934/https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/100393-least-habitable-city |archive-date=8 September 2025 |url-status=live |title=Least habitable city |website=Guinness World Records}}</ref> Siriese rebelle onder leiding van die HTS-rebellegroep het op 8 Desember 2024, ná 'n reeks offensiewe, Damaskus binnegegaan, die Sednaya-gevangenis verower en uiteindelik die ineenstorting van Baathistiese Sirië bewerkstellig.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/live/2024/12/07/world/syria-war-damascus/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208002930/https://www.nytimes.com/live/2024/12/07/world/syria-war-damascus/ |archive-date=8 Desember 2024 |url-status=live |title=Syrian rebels said their forces had entered Damascus |work=The New York Times |date=8 Desember 2024}}</ref> Op 23 Februarie 2025 het die Israeliese premier Benjamin Netanjahu die volledige demilitarisering van Suid-Sirië in die provinsies Quneitra, Daraa en Suweyda geëis, sowel as die onttrekking van Siriese magte uit Siriese gebied suid van Damaskus. Sirië se nuwe regering onder president Ahmed al-Sharaa het Netanjahu se eise verwerp, en 'n paar uur later het Israel 'n golf lugaanvalle in Damaskus en Suid-Sirië uitgevoer.<ref>{{Cite news |title=Israel demands complete demilitarisation of southern Syria |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvgenz02lp8o |archive-url=https://web.archive.org/web/20250224214137/https://www.bbc.com/news/articles/cvgenz02lp8o |archive-date=24 Februarie 2025 |url-status=live |work=BBC |date=24 Februarie 2025}}</ref><ref>{{Cite news |title=Israel bombs 'military targets' in southern Syria, outside Damascus |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/26/israel-bombs-military-targets-in-southern-syria-outside-damascus |archive-url=https://web.archive.org/web/20250226085748/https://www.aljazeera.com/news/2025/2/26/israel-bombs-military-targets-in-southern-syria-outside-damascus |archive-date=26 Februarie 2025 |url-status=live |work=Al Jazeera |date=26 Februarie 2025}}</ref> == Ekonomie == [[Lêer:BankSharqAndBlueTower.jpg|links|duimnael|Bank Al-Sharq en die Blue Tower-hotel in Hamrastraat]] Die historiese rol wat Damaskus as belangrike handelsentrum gespeel het, het in die afgelope jare verander weens politieke ontwikkeling in die streek sowel as die ontwikkeling van moderne handel. Die meeste goedere wat in Damaskus en in Sirië vervaardig word, word na die lande van die Arabiese Skiereiland versprei. Damaskus hou sedert 1954 ook elke herfs 'n jaarlikse internasionale handelstentoonstelling.<ref name="Britannica-Dam">{{Cite web |url=https://www.britannica.com/place/Damascus |archive-url=https://web.archive.org/web/20150624085601/https://www.britannica.com/place/Damascus |archive-date=24 Junie 2015 |url-status=live |title=Damascus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=28 November 2009}}</ref> Die toerismebedryf in Damaskus het baie potensiaal, hoewel die burgeroorlog dié vooruitsigte belemmer het. Die oorvloed kulturele rykdom in Damaskus is sedert die laat 1980's beskeie aangewend, met die ontwikkeling van baie verblyf- en vervoerondernemings en ander verwante beleggings. Sedert die vroeë 2000's het talle boetiekhotelle en lewendige koffiehuise in die ou stad geopen, wat baie Europese toeriste sowel as Damasceners lok.<ref name="Britannica-Dam" /> [[Lêer:Districts of damascus english.svg|duimnael|upright=0.95|Die munisipaliteite van Damaskus]] In 2009 is nuwe kantoorruimte gebou en op die eiendomsmark beskikbaar gestel. Marota City en Basilia City is twee nuwe ontwikkelingsprojekte in Damaskus wat as naoorlogse heropbouspogings beskou word. Die Damaskus-effektebeurs het in Maart 2009 formeel vir handel geopen en is die enigste effektebeurs in Sirië; dit is in die Barzeh-distrik geleë, binne Sirië se finansiëlemarkte- en effektekommissie.<ref>{{Cite web |title=Inauguration of Damascus Stock Exchange |url=http://www.sebcsyria.com/web2008/art.php?art_id=1619 |publisher=Syrian Enterprise and Business Center |access-date=28 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110503210033/http://www.sebcsyria.com/web2008/art.php?art_id=1619 |archive-date=3 Mei 2011}}</ref> Damaskus is die tuiste van 'n wye reeks industriële bedrywighede, soos tekstiel, voedselverwerking, sement en verskeie chemiese industrieë. Die meerderheid fabrieke word deur die staat bedryf, met beperkte privatisering benewens ekonomiese bedrywighede wat deur die private sektor gelei word en wat vanaf die vroeë 2000's met die liberalisering van die handel toegelaat is. Tradisionele handewerk en ambagsmanne se kopergravures word steeds in die ou stad vervaardig.<ref name="Britannica-Dam" /> == Demografie == === Bevolking === Die bevolking van Damaskus het veral in die tweede helfte van die [[20ste eeu|twintigste eeu]] sterk gegroei as gevolg van die migrasie van die Siriese platteland na die stad. In 1943 het die stad nog 286&nbsp;000 inwoners gehad, in 1960 was daar reeds 'n halfmiljoen. Omstreeks 2010 het die stad sowat 1,8 miljoen inwoners gehad. Volgens 'n skatting vir 2024 woon sowat 2&nbsp;799&nbsp;960 mense in die metropolitaanse gebied.<ref name="CBS">[https://web.archive.org/web/20160305082831/http://cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB01-1-2004.htm General Census of Population and Housing 2004], Siriese Sentrale Buro vir Statistiek.</ref> === Etnisiteit === Die oorgrote meerderheid Damasceners is Siriese [[Arabiere]]. Die [[Koerde]] is die tweede grootste etniese minderheid, met 'n bevolking van ongeveer 300&nbsp;000; hulle woon hoofsaaklik in die buurte Wadi al-Mashari ("Zorava" of "Zore Afa" in Koerdies) en Rukn al-Din. Hul presiese getal is nie bekend nie omdat hulle hoofsaaklik vlugtelinge uit [[Turkye]] en [[Irak]] is. Ander minderhede sluit [[Staat Palestina|Palestyne]], [[Armene|Armeniërs]], [[Assiriërs]], Arameërs, Turkmene, Circassiërs en 'n klein Griekse gemeenskap in.<ref name="unesco" /><ref name="moore" /><ref>{{Cite book |last=Chatty |first=Dawn |title=Displacement and Dispossession in the Modern Middle East |url=https://archive.org/details/displacementdisp0000chat |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn=978-0-521-81792-9}}</ref> === Godsdiens === Die meerderheid van Damaskus se bevolking is Soennitiese Moslems. Ongeveer 10% is Christene, terwyl daar nog 'n klein Joodse gemeenskap is. Die [[Islam]] is die grootste godsdiens en die meerderheid Moslems is [[Soenni]], terwyl [[Alawiete]] en Twaalwer-[[Sjia|Sjiïete]] aansienlike minderhede uitmaak. Ongeveer 78% van die bevolking is Soenni-Moslems, sowat 12% Christene en sowat 10% Sjia-Moslems. Alawiete woon hoofsaaklik in die buurte Mezzeh 86 en Sumariyah, deel van die Mezzeh-distrik, en in die buurt Eish al-Warwar in die distrik Barzeh. Twaalwers woon hoofsaaklik naby die Sjiïtiese heilige plekke Sayyidah Ruqayya en Sayyidah Zaynab. Daar word geglo dat daar meer as 200 [[moskee]]s in Damaskus is, waarvan die Ommajade-moskee die bekendste is.<ref>{{Cite book |last=Flood |first=Finbarr Barry |title=The Great Mosque of Damascus: Studies on the Makings of an Umayyad Visual Culture |url=https://archive.org/details/greatmosqueofdam0000floo |publisher=Brill |year=2001 |isbn=978-90-04-11638-2}}</ref> Christene verteenwoordig ongeveer 10 tot 15% van die bevolking. Verskeie Oosters-Christelike ritusse het hul hoofkwartiere in Damaskus, waaronder die [[Siries-Ortodokse Kerk]], die Siries-Katolieke Kerk, die Melkitiese Grieks-Katolieke Kerk en die [[Grieks-Ortodokse Kerk van Antiogië]]. Die Christelike distrikte in die stad is Bab Tuma, Qassaa en Ghassani, elk met baie kerke. In die voorstad Soufanieh is 'n reeks verskynings van die Maagd Maria na berigte tussen 1982 en 2004 waargeneem.<ref>{{Cite web |title=Syria – Report on International Religious Freedom |url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/syria/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250810014637/https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/syria/ |archive-date=10 Augustus 2025 |url-status=live |publisher=Amerikaanse Departement van Staat |access-date=18 Junie 2025}}</ref> 'n Kleiner [[Droese]]-minderheid bewoon die stad, veral in die gemengde Christelik-Droese voorstede Tadamon, Jaramana en Sahnaya. Daar was 'n klein Joodse gemeenskap in wat die ''Harat al-Yahud'' ("die Joodse kwartier") genoem word. Hulle was die oorblyfsels van 'n antieke en veel groter Joodse aanwesigheid in Sirië wat minstens tot die Romeinse tye terugdateer; vanaf 2023 het geen Jode meer oorgebly nie.<ref>{{Cite web |url=https://www.thejc.com/news/world/new-report-urges-urgent-action-to-preserve-remaining-jewish-sites-in-syria-and-iraq-tl9w4b2s |archive-url=https://web.archive.org/web/20260824200208/https://www.thejc.com/news/world/new-report-urges-urgent-action-to-preserve-remaining-jewish-sites-in-syria-and-iraq-tl9w4b2s |archive-date=24 Augustus 2026 |url-status=live |title='Urgent' action urged to preserve remaining Jewish sites in Syria and Iraq |work=The Jewish Chronicle}}</ref> Die [[Soefisme]] was gedurende die tweede helfte van die 20ste eeu 'n invloedryke strekking in die Soenni-godsdienspraktyke, veral in Damaskus. Die grootste vroue- en meisiesbeweging in die Moslemwêreld is Soefi-georiënteerd en is in Damaskus gebaseer onder leiding van Munira al-Qubaysi. Die Siriese Soefisme het sy bolwerk in stedelike streke soos Damaskus, waar dit ook politieke bewegings soos Zayd gevestig het.<ref>{{Cite web |url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/10/syria-sufi-salafi-war-islam.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201112014758/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/10/syria-sufi-salafi-war-islam.html |archive-date=12 November 2020 |url-status=live |title=Syrian Sufis Divided As Salafist Influence Grows |work=Al-Monitor |date=2013}}</ref> == Historiese besienswaardighede == [[Lêer:Damasco via rectaHPIM3222.JPG|links|duimnael|'n Tipiese historiese Damasceense straat]] Die antieke stad Damaskus is in 1979 op die Wêrelderfenislys ingeskryf. Van die Arameese koninkryk (11de tot 7de eeu v.C.) af het Damaskus tot die politieke en stedelike middelpunt van die streek gegroei. Vandag bevat die antieke stad meer as 125 kultuurerfenisterreine wat Damaskus se lang geskiedenis verteenwoordig, waaronder argeologiese en argitektoniese oorblyfsels uit die Hellenistiese, Romeinse, Bisantynse, Islamitiese en Ottomaanse tydperke. Voortgesette konflik en oorlog bly egter die argeologiese erfenis bedreig en argeologiese ontdekking in Damaskus verhinder.<ref>{{Cite web |title=Ancient History, Modern Destruction: Assessing the Current Status of Syria's World Heritage Sites Using High-Resolution Satellite Imagery |url=https://www.aaas.org/resources/ancient-history-modern-destruction-assessing-current-status-syria-s-world-heritage-sites |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926212918/https://www.aaas.org/resources/ancient-history-modern-destruction-assessing-current-status-syria-s-world-heritage-sites |archive-date=26 September 2024 |url-status=live |work=aaas.org |publisher=American Association for the Advancement of Science |access-date=2 Oktober 2024}}</ref> Die sitadel van Damaskus is in die noordwestelike hoek van die ou stad. Die Reguit Straat van Damaskus (waarna in die verhaal van die bekering van Sint Paulus in Handelinge 9:11 verwys word), ook bekend as die ''Via Recta'', was die ''decumanus'' (oos-wes-hoofstraat) van Romeinse Damaskus en het oor 1&nbsp;500&nbsp;m gestrek. Vandag bestaan dit uit die straat Bab Sharqi en die Souk Medhat Pasha, 'n oordekte mark. Die Bab Sharqi-straat is vol klein winkels en lei na die ou Christelike kwartier Bab Tuma (Sint Thomas se Poort), waar die St. Georgekatedraal, die setel van die [[Siries-Ortodokse Kerk]], geleë is. Aan die einde van die Bab Sharqi-straat kom 'n mens by die Huis van Ananias, 'n ondergrondse kapel wat die kelder van Ananias se huis was. Die Ommajade-moskee, ook bekend as die Groot Moskee van Damaskus, is een van die grootste moskees ter wêreld en ook een van die oudste plekke van deurlopende gebed sedert die opkoms van die Islam; 'n heiligdom in die moskee bevat na bewering die liggaam van [[Johannes die Doper]]. Die mausoleum waarin [[Saladin]] begrawe is, is in die tuine net buite die moskee. Die Sayyidah Ruqayya-moskee, die heiligdom van die jongste dogter van Husayn ibn Ali, is ook naby die Ommajade-moskee te vind. Nog 'n plek wat baie besoek word, is die Sayyidah Zaynab-moskee, waar die graf van Zaynab bint Ali is.<ref name="unesco-lys">{{Cite web |url=https://whc.unesco.org/en/list/20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027161431/https://whc.unesco.org/en/list/20 |archive-date=27 Oktober 2017 |url-status=live |title=Ancient City of Damascus |publisher=Unesco |access-date=31 Oktober 2017}}</ref> Die Harat al-Yehud of Joodse kwartier is 'n onlangs herstelde historiese toeristebestemming wat voor die uitbreek van die burgeroorlog gewild onder Europeërs was. Vakansiegangers kan die buurt en die skilderagtige antieke huise geniet wat deur die heeltemal vertrekte Siriese Joodse gemeenskap verlaat is.<ref>{{Cite news |last=England |first=Andrew |date=19 Mei 2010 |title=Damascus gives old Jewish quarter new life |work=Financial Times}}</ref> Ander plekke van belang sluit in: * Die Sitadel van Damaskus * Die Nasionale [[Museum]] van Damaskus * Die ontelbare fonteine in die stad * Die baie geboue met Ottomaanse argitektuur * Die grafte en begraafplase van belangrike figure uit die Islam en die Christendom (byvoorbeeld Johannes die Doper en imam Hussein) * Die Bab Saghir-begraafplaas * Die Nabi Habeel-moskee * Oorblyfsels van die tempel van Jupiter === Mure en poorte van Damaskus === [[Lêer:Bab Touma Gate Damascus.jpg|duimnael|Die Bab Tuma-poort]] Die ou stad van Damaskus, met 'n oppervlakte van ongeveer 86,12 hektaar, word deur vestingmure aan die noordelike en oostelike kante en deel van die suidelike kant omring. Daar is sewe bestaande stadspoorte, waarvan die oudste tot die Romeinse tydperk terugdateer. Dit is, kloksgewys van die sitadel se noorde: * Bab al-Faradis ("die poort van die vrugteboorde" of "van die paradys") * Bab al-Salam ("die poort van vrede"), albei op die noordelike grens van die ou stad * Bab Tuma ("Thomas se Poort") in die noordoostelike hoek, wat na die Christelike kwartier van dieselfde naam lei * Bab Sharqi ("oostelike poort") in die oostelike muur, die enigste een wat sy Romeinse plan behou * Bab Kisan in die suidooste, waaruit die oorlewering hou dat Sint Paulus in 'n mandjie van die vestingmure af ontsnap het; dié poort is gesluit en in die Kapel van Sint Paulus omskep * Bab al-Saghir (die Klein Poort), wat na die Bab al-Saghir-begraafplaas lei * Bab al-Jabiya by die ingang van die Souk Midhat Pasha, in die suidweste Ander gebiede buite die ommuurde stad dra ook die naam "poort": Bab al-Faraj, Bab Mousalla en Bab Sreija, albei suidwes van die ommuurde stad.<ref name="unesco-lys" /> === Kerke in die ou stad === [[Lêer:Damascus Greek Orthodox Patriarchate 1573.jpg|duimnael|Die Mariamitiese Katedraal van Damaskus]] * Die Kapel van Sint Paulus * Die Huiskapel van Ananias, moontlik die oudste huiskerk ter wêreld * Die Mariamitiese Katedraal van Damaskus * Die Katedraal van die Ontslaping van Ons Liewe Vrou * Die Rooms-Katolieke katedraal in Zaitoon-laan * Die Sint Johannes Damascenus-kerk * Sint Paulus se Laura * Sint George se Siries-Ortodokse Katedraal === Moskees en Islamitiese bakens in die ou stad === * Die Groot Moskee van Damaskus (ook die Ommajade-moskee genoem) * Die Sayyidah Ruqayya-moskee * Die Hanabila-moskee * Die Al-Tawba-moskee * Die Jarrah-moskee * Saladin se Mausoleum === Ou Damasceense huise === [[Lêer:حارة الفرايين.jpg|duimnael|'n Gangetjie in ou Damaskus]] * Die Azm-paleis, oorspronklik in 1750 as die woning van die Ottomaanse goewerneur van Damaskus, As'ad Pasha al-Azm, gebou en tans die Museum van Kuns en Volkstradisies * Bayt al-Aqqad * Bayt Farhi, 'n groot Joodse binnehofherehuis uit die laat 18de eeu wat vir die vooraanstaande Farhi-familie gebou is * Maktab Anbar, 'n Joodse private herehuis uit die middel van die 19de eeu wat in 1976 deur die Ministerie van Kultuur herstel is om as biblioteek, uitstallingsentrum, museum en ambagswerkswinkels te dien * Beit al-Mamlouka, 'n Damasceense huis uit die 17de eeu wat sedert 2005 as 'n luukse boetiekhotel in die ou stad dien<ref>{{Cite web |url=http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |title=Maktab Anbar Restoration |publisher=Archnet |access-date=9 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171009221548/http://archnet.org/sites/203/media_contents/20341 |archive-date=9 Oktober 2017}}</ref> === Bedreigings vir die toekoms van die ou stad === Weens die snelle afname van die bevolking van ou Damaskus (tussen 1995 en 2009 het sowat 30&nbsp;000 mense uit die ou stad na moderner verblyf verhuis) word 'n groeiende aantal geboue verlaat of raak dit in verval. In Maart 2007 het die plaaslike regering aangekondig dat dit geboue in die ou stad langs 'n strook vestingmure van 1&nbsp;400&nbsp;m sou sloop as deel van 'n herontwikkelingskema. Dié faktore het daartoe gelei dat die ou stad deur die World Monuments Fund op sy 2008-waglys van die 100 mees bedreigde terreine ter wêreld geplaas is.<ref>{{Cite news |last=Hendawi |first=Hamza |title=Old Damascus struggles to cope in the new Syria |work=San Diego Union-Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |author=World Monuments Fund |title=2008 World Monuments Watch List of 100 Most Endangered Sites |url=http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf |work=World Monuments Fund |access-date=27 Julie 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130320161546/http://www.wmf.org/sites/default/files/wmf_publication/Watch_2008_site_descriptions_0.pdf |archive-date=20 Maart 2013}}</ref> Ten spyte van die aanbevelings van die Unesco-Wêrelderfenissentrum is die Souq al-Atiq, 'n beskermde buffersone, in November 2006 in drie dae verwoes; Koning Faisalstraat, 'n tradisionele handewerkstreek in 'n beskermde buffersone naby die mure van ou Damaskus tussen die sitadel en Bab Tuma, word deur 'n voorgestelde snelweg bedreig; en in 2007 is die ou stad van Damaskus, en veral die distrik Bab Tuma, deur die World Monuments Fund as een van die mees bedreigde terreine ter wêreld erken. In Oktober 2010 het die Global Heritage Fund Damaskus een van 12 kultuurerfenisterreine genoem wat die meeste "op die punt" van onherstelbare verlies en verwoesting staan.<ref>{{Cite web |url=http://globalheritagefund.org/vanishing |title=Vanishing sites |publisher=Global Heritage Fund |access-date=1 Junie 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515054040/http://globalheritagefund.org/vanishing |archive-date=15 Mei 2011}}</ref> == Onderwys == [[Lêer:Damascus university internal view.jpg|duimnael|Die Universiteit van Damaskus]] Damaskus is die hoofsentrum van [[onderwys]] in Sirië. Dit is die tuiste van die Universiteit van Damaskus, die oudste en grootste universiteit in Sirië. Nadat wetgewing wat private hoëronderwysinstellings toelaat aangeneem is, is verskeie nuwe universiteite in die stad en die omliggende gebied gestig, waaronder die Siriese Virtuele Universiteit, die Internasionale Universiteit vir Wetenskap en Tegnologie, die Siriese Private Universiteit, die Arabiese Internasionale Universiteit, die Universiteit van Kalamoon, die Yarmouk Private Universiteit, die Wadi Internasionale Universiteit, die Al-Jazeera-universiteit en die Europese Universiteit Damaskus.<ref>{{Cite news |url=http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181202155321/http://spu.edu.sy/index.php?&lang=2 |archive-date=2 Desember 2018 |url-status=live |title=Syrian Private University |access-date=2 Desember 2018}}</ref> Instellings speel ook 'n belangrike rol in die onderwys, waaronder die Hoër Instituut vir Sakebestuur, die Hoër Instituut vir Toegepaste Wetenskap en Tegnologie, die Hoër Instituut vir Dramatiese Kunste en die Nasionale Instituut vir Administrasie.<ref>{{Cite journal |last=Al-Raeei |first=Marwan |date=2023 |title=Analysing of the sustainable development goals in Damascus University during Syrian crisis |journal=Discover Sustainability}}</ref> == Vervoer == [[Lêer:Damascus-Hejaz station.jpg|duimnael|Die Al-Hejaz-stasie]] Damaskus is met ander groot stede in Sirië deur 'n snelwegnetwerk verbind. Die M5 verbind Damaskus met [[Homs]], Hama, [[Aleppo]] en [[Turkye]] in die noorde en met [[Jordanië]] in die suide. Die M1 loop van Homs na [[Latakia]] en Tartus, en die M4 verbind die stad met Al-Hasakah en [[Irak]]. Die M1-hoofweg verbind die stad met Wes-Sirië en [[Beiroet]]. Die hoof[[lughawe]] is die Damaskus Internasionale Lughawe, ongeveer 20&nbsp;km van die stad, met verbindings na 'n paar Midde-Oosterse stede. Voor die begin van die Siriese Burgeroorlog het die lughawe verbindings na baie Asiatiese, Europese, Afrikaanse en Suid-Amerikaanse stede gehad. Strate in Damaskus is dikwels nou, veral in die ouer dele van die stad, en spoedwalle word wyd gebruik om die spoed van voertuie te beperk. Baie taximaatskappye bedryf in Damaskus; tariewe word deur die wet gereguleer en taxibestuurders is verplig om 'n taximeter te gebruik. Openbare vervoer in Damaskus is grootliks van busse en minibusse afhanklik. Daar is omtrent honderd roetes wat binne die stad bedryf word en sommige daarvan strek van die middestad na nabygeleë voorstede. Daar is geen rooster vir die roetes nie, en weens die beperkte aantal amptelike bushaltes stop busse gewoonlik waar 'n passasier ook al moet op- of afklim. Die aantal busse wat dieselfde roete bedien, is relatief hoog, wat die wagtyd verminder. Roetes is nie genommer nie, maar kry eerder opskrifte wat meestal die twee eindpunte en moontlik 'n belangrike stasie langs die roete aandui. Tussen 2019 en 2022 is meer as 100 moderne busse uit [[China]] gelewer as deel van 'n internasionale ooreenkoms, wat die openbare vervoer van Damaskus versterk en gemoderniseer het.<ref>{{Cite news |author=Mazen Eyon |url=https://sana.sy/en/?p=276570 |title=Syria receives one hundred domestic traffic-buses offered by China |publisher=SANA |date=29 Junie 2022 |archive-date=7 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220707011252/http://sana.sy/en/?p=276570}}</ref> Die voormalige hoofspoorwegstasie van Damaskus, wat deur Siriese Spoorweë bedien is, was die al-Hejaz-spoorwegstasie, ongeveer 1&nbsp;km wes van die ou stad. Die stasie is nou buite gebruik en die spore is verwyder, maar daar is steeds 'n kaartjietoonbank en 'n pendeldiens na die Qadam-stasie in die suide van die stad, wat nou as die hoofspoorwegstasie funksioneer. In 2008 het die regering 'n plan aangekondig om 'n Damaskus-metro te bou; 'n metronetwerk van vier lyne word verwag om teen 2050 in bedryf te wees.<ref>{{Cite web |url=http://www.damascus-metro.com/ |title=Die groen lyn |publisher=Damascus-metro.com |language=ar |access-date=24 Augustus 2026 |archive-date=11 Maart 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260311065812/http://www.damascus-metro.com/ |url-status=dead}}</ref> == Kultuur == [[Lêer:Damascus National Museum Umayyad Castle Gate.jpg|links|duimnael|Die Nasionale Museum van Damaskus]] Damaskus is as die Arabiese Kultuurhoofstad van 2008 gekies. Die voorbereiding vir die feestelikheid het in Februarie 2007 begin met die stigting van die Administratiewe Komitee vir "Damaskus, Arabiese Kultuurhoofstad" by presidensiële dekreet. Museums in Damaskus sluit die Nasionale Museum van Damaskus, die Azem-paleis, die Krygsmuseum, die Oktoberoorlog-panoramamuseum, die Museum van Arabiese Kalligrafie en die Nur al-Din Bimaristan in.<ref>{{Cite web |url=http://damascus.org.sy/ |title=Damaskus, Arabiese Kultuurhoofstad 2008 |language=ar |access-date=27 Desember 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805132907/http://damascus.org.sy/ |archive-date=5 Augustus 2011}}</ref> === Sport en ontspanning === [[Lêer:Al-Fayhaa Stadium in Damascus, Syria as seen from Mount Qasioun.jpg|links|duimnael|Die Al-Fayhaa-sportkompleks]] Gewilde [[sport]]soorte sluit [[sokker]], [[basketbal]], [[swem]], [[tennis]], [[tafeltennis]], [[ruitersport]] en [[skaak]] in. Damaskus is die tuiste van baie sokkerklubs wat aan die Siriese Premierliga deelneem, waaronder al-Jaish, al-Shorta, Al-Wahda en Al-Majd. Baie ander sportklubs is in verskeie distrikte van die stad geleë. Die vyfde en die sewende Pan-Arabiese Spele is onderskeidelik in 1976 en 1992 in Damaskus gehou. Die nou gemoderniseerde Al-Fayhaa-sportstad beskik oor 'n basketbalbaan en 'n saal wat tot 8&nbsp;000 mense kan huisves. Laat in November 2021 het Sirië se nasionale basketbalspan daar teen Kasakstan gespeel, wat Damaskus die gasheer van Sirië se eerste internasionale basketbaltoernooi in byna twee dekades gemaak het. Die stad het ook 'n moderne [[Gholf|gholfbaan]] naby die Ebla Cham Palace-hotel aan die suidoostelike buitewyke van Damaskus.<ref>{{Cite news |author=Albert Aji |title=Syria hosts first international basketball tourney in years |publisher=Associated Press |date=November 2021}}</ref> [[Lêer:Bakdash ice-cream shop in the old souk in Damascus.jpg|duimnael|upright=.8|''Booza'' word in die Bakdash-roomyswinkel in die Damaskus-mark verkoop]] Damaskus het 'n lewendige naglewe. Koffiehuise bied Arabiese koffie, tee en ''nargileh'' (waterpype) aan. Kaartspeletjies, ''tables'' (variante van tafelspel) en skaak is aktiwiteite wat gereeld in kafees voorkom. Dié koffiehuise het in die verlede 'n internasionale reputasie gehad. Huidige rolprente kan by Cinema City gesien word, wat voorheen as Cinema Dimashq bekend was. Die Tishreen-park is een van die grootste parke in Damaskus en is die tuiste van die jaarlikse Damaskus-blommeskou. Ander parke sluit al-Jahiz, al-Sibbki, al-Tijara en al-Wahda in. Die stad se bekende Ghouta-oase is ook 'n naweekbestemming vir ontspanning. Baie ontspanningsentrums bedryf in die stad, waaronder sportklubs, swembaddens en gholfbane. Die Siriese Arabiese Perdevereniging in Damaskus bied 'n wye reeks aktiwiteite en dienste vir perdetelers en -ruiters aan.<ref>{{Cite web |url=http://www.saha-sy.org/ |title=Syrian Arab Horse Association |access-date=20 Junie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100712044901/http://www.saha-sy.org/ |archive-date=12 Julie 2010}}</ref> === Besienswaardighede in die omgewing === [[Lêer:Alzabadani.JPG|duimnael|Die Zabadani-oord naby Damaskus]] * '''Madaya''': 'n klein bergdorpie en bekende vakansieoord. * '''Bloudan''': 'n dorp 51&nbsp;km noordwes van Damaskus; sy gematigde temperatuur en lae humiditeit in die somer lok baie besoekers uit Damaskus en van oral in Sirië, Libanon en die Persiese Golf. * '''Zabadani''': 'n stad naby die grens met Libanon. Sy milde weer en die skilderagtige uitsigte het die dorp 'n gewilde oord vir sowel toeriste as besoekers uit ander Siriese stede gemaak. * '''Maaloula''': 'n dorp waar Wes-Neo-Aramees oorheersend gepraat word. * '''Saidnaya''': 'n stad in die berge, 1&nbsp;500&nbsp;m bo seevlak, wat een van die biskoplike stede van die antieke Patriargaat van Antiogië was. == Susterstede == {{Div col|colwidth=20em}} * [[Ankara]], [[Turkye]] * [[Astana]], [[Kasakstan]] * [[Boekarest]], [[Roemenië]] * [[Buenos Aires]], [[Argentinië]] * Córdoba, [[Spanje]] * [[Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] * [[Istanboel]], Turkye * [[Rabat]], [[Marokko]] * Toledo, Spanje * [[Jerevan]], [[Armenië]] {{Div col end}} == Gebore in Damaskus == * Apollodorus van Damaskus (65-130), argitek * Damascius (462-538), filosoof * Johannes Damascenus (676-749), kerkvader * Abd al-Rahman I (731-788), eerste emir van Córdoba * Soraya Tarzi (1899-1968), Koningin van [[Afghanistan]] * Michel Aflaq (1910-1989), een van die stigters van die Baath-party * Salah Tarazi (1917-1980), diplomaat en regter * Abdallah el-Khani (1925), diplomaat, minister en regter * Haitham al-Maleh (1931), menseregteverdediger, prokureur en voormalige regter * Sadiq Jalal al-Azm (1934-2016), filosoof * Walid Muallem (1941-2020), politikus (minister van buitelandse sake) * Bassam Tibi (1944), Duitse politieke wetenskaplike * Abbas al-Noury (1954), akteur * Yasser Seirawan (1960), Amerikaanse skaakspeler * Bashar al-Assad (1965), president van Sirië (2000 – hede) * Diana El Jeiroudi (1977), filmregisseur en vervaardiger * Noura Ghazi (1981), prokureur en menseregte-aktivis * Yusra Mardini (1998), swemmer == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == * {{en}} Abdulkarim, Maamoun (2003). ''Apollodorus of Damascus and Trajan's Column''. L'Erma di Bretschneider. {{ISBN|978-88-8265-233-3}} * {{en}} Amitai, Reuven (1987). "Mongol Raids into Palestine (AD 1260 and 1300)". ''Journal of the Royal Asiatic Society'', bl. 236–255. * {{en}} Burns, Ross (2005). ''Damascus: A History''. Routledge. {{ISBN|978-0-415-27105-9}} * {{en}} Crawford, Peter (2013). ''The War of the Three Gods: Romans, Persians and the Rise of Islam''. Pen and Sword. {{ISBN|978-1-4738-2865-0}} * {{en}} Ibn Khaldun (1952). ''Ibn Khaldūn and Tamerlane: Their Historic Meeting in Damascus, 1401 A.D.'' Vertaal deur Walter Joseph Fischel. University of California Press. * {{en}} Kaegi, Walter Emil (2003). ''Heraclius: Emperor of Byzantium''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-81459-6}} * {{en}} Nicolle, David (2001). ''The Crusades''. Osprey Publishing. {{ISBN|978-1-84176-179-4}} * {{en}} Runciman, Steven (1987). ''A History of the Crusades, Volume 3: The Kingdom of Acre and the Later Crusades''. Cambridge University Press. {{ISBN|978-0-521-34772-3}} * {{en}} Twain, Mark (1869). ''The Innocents Abroad''. American Publishing Company. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Damascus}} {{Hoofstede in Asië}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in Sirië]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Sirië]] [[Kategorie:Hoofstede in Asië]] lpzx5zrx0khew6r55zr707hswewfexl Boereraat 0 32829 3372959 2844573 2026-11-16T02:55:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372959 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Alternatiewe medisyne}} '''Boererate''' is tradisionele Afrikaner-tuisgeneesmiddels, diep gewortel in die kulturele erfenis van Suid-Afrika. Hierdie middels, wat ontstaan ​​uit 'n mengsel van 17de-eeuse Europese mediese praktyke en die inheemse kennis van die [[Khoekhoen]]-mense, gebruik dikwels natuurlike bestanddele soos [[kruie]], plante en huishoudelike items. Hoewel dit histories deur sommiges as blote bygeloof afgemaak is, het wetenskaplike navorsing begin om die medisinale eienskappe van sekere komponente wat in boererate gebruik word, te bevestig, wat hul potensiële doeltreffendheid in die behandeling van verskeie kwale, soos epilepsie en slapeloosheid, demonstreer.<ref>Senekal, B.A. 2024. "Gee raat": ’n Netwerkwetenskaplike verkenning van die doeltreffendheid van boererate met spesifieke verwysing na die behandeling van epilepsie en slapeloosheid, ''LitNet Akademies Natuurwetenskappe'' 21(3).</ref> Die gebruik van boererate dra beduidende kulturele gewig, veral gekoppel aan die [[Anglo-Boereoorlog]]-era waar hulle 'n simbool van veerkragtigheid en selfversorging geword het,<ref>Blackbeard, J. en F.G. McNeill. 2023. The birth of Boererate: women and healing during the South African war. ''Anthropology Southern Africa'', 46(1):7–20. doi: 10.1080/23323256.2022.2158892.</ref> en hulle bly vandag 'n relevante vorm van tradisionele medisyne vir baie Afrikaners, hoewel konsultasie met gelisensieerde mediese professionele persone aanbeveel word voor gebruik. ==Versamelings van boererate== *Smuts, D. 2015. ''Boererate: Heruitgawe van Danie Smuts se versameling skreeusnaakse tradisionele boererate''. Kaapstad: Penguin Random House. *Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. 2011. ''[[Volksgeneeskuns in Suid-Afrika]]''. Pretoria: Protea Boekhuis. ==Studies van boererate== *Blackbeard, J. en F.G. McNeill. 2023. The birth of Boererate: women and healing during the South African war. ''Anthropology Southern Africa'', 46(1):7–20. doi: 10.1080/23323256.2022.2158892. *Senekal, B.A. 2024. "Gee raat": ’n Netwerkwetenskaplike verkenning van die doeltreffendheid van boererate met spesifieke verwysing na die behandeling van epilepsie en slapeloosheid, ''LitNet Akademies Natuurwetenskappe'' 21(3). *[[Ben-Erik van Wyk|Van Wyk, B.-E.]] 2008. A review of Khoi-San and Cape Dutch medical ethnobotany. ''Journal of Ethnopharmacology'', 119(3):331–41. doi: 10.1016/j.jep.2008.07.021. == Voorbeelde van boererate == * '''Boerseep'''; vervaardig uit [[kaiings]], seepsoda, [[water]] en [[tafelsout|sout]]. * '''Kloutjiesolie'''; beespote se uitgebraaide vet gebruik vir insmeer van [[Leer (stof)|leer]], smeer van masjiene en fietse, en 1 eetlepel vol 'n dag as middel teen hoes - gemeng met suurlemoensap kan dit aangewend word aan brandwonde. * '''Volstruismaag in port teen 'n slegte maag'''; laat 'n volstruismaag sonder vlies een week lank in 'n bottel [[port]] lê, haal die maag uit en drink daarna elke dag 'n glasie. * '''[[Olyfolie]] om gewig te verloor'''; elke dag olyfolie op 'n snytjie graanbrood sal jou gewig help verloor. * '''[[Molasse]] teen [[aambeie]]'''; neem daeliks 1 eetlepel vol molasse voordat jy gaan slaap. * '''Melksap teen vratjies'''; smeer 'n vratjie elke dag in met die melksap van die [[melktouplant|melktou]] (Cynanchum obtusifolium en C. natalitium) of met die melksap van die [[vingerpol]] (Euphorbia esculenta) of van die [[noors]] (E. coerulescens). * '''Papaja'''; eet die vrug in geval van voedselvergiftiging. * '''Bloeding'''; in die veld kan jy spinnerakke aan 'n sny smeer om dit te laat ophou bloei. <ref name="Boererate">{{cite web |url=http://www.blikaspaai.com/bloeding/ |title=Boererate en Dinge |format=html |access-date=18 Januarie 2012 |publisher=www.blikaspaai.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129024010/http://www.blikaspaai.com/bloeding/ |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Bronne == {{Verwysings}} [[Kategorie:Alternatiewe medikasie‎]] [[Kategorie:Kruie]] [[Kategorie:Volksgeneeskunde]] 2g0v20mjhsx82ny37fxrrnx4qf92jg9 Abuja 0 34084 3372823 3290593 2026-11-15T17:05:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372823 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Abuja'''</span><br /> [[Lêer:The National Assembly Globe.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Locator Map Abuja-Nigeria.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Abuja.svg|90px|senter|border]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Nigerië}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gebied''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Federale Hoofstadgebied |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|09|04|N|07|29|O|type:city}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1828]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;476 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 360 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2022) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;693&nbsp;400 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;147/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (WAT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Nyesom Wike |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.fcta.gov.ng/ ''fcta.gov.ng''] |} '''Abuja''' is sedert 1991 die hoofstad van die [[Wes-Afrika]]anse land [[Nigerië]] toe dit [[Lagos]] vervang het. Dit is geleë in die Federale Hoofstadgebied en in 1976 beplan om die druk op die [[infrastruktuur]] van die indertydse hoofstad te verlig. Die stad is gebou in die geografiese middelpunt van die land. In die dekade ná 1980 het regeringskantore hierheen begin verskuif uit [[Lagos]]. Abuja dien as Nigerië se administratiewe en politieke sentrum. Dit is ook 'n belangrike hoofstad op die Afrika-vasteland weens Nigerië se geo-politieke invloed in streeksake. Abuja is ook 'n konferensiesentrum en hou jaarliks verskeie vergaderings, soos die 2003-staatshoofde van die [[Statebond]] se regeringshoofde en die [[Wêreld- Ekonomiese Forum]] in 2014. == Geskiedenis == [[Lêer:Jabi lake.jpg|duimnael|links|Jabi-meer in Abuja]] "Abuja" was in die vroeë 20ste eeu die naam van die nabygeleë dorp wat nou [[Suleja]] genoem word.<ref name="fcda-about">{{en}} {{cite web |title=The New Federal Capital |url=http://fcda.gov.ng/index.php/about-fcda/the-new-federal-capital |publisher=Federale Hoofstadgebied |date=2018 |accessdate=19 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519161443/https://fcda.gov.ng/index.php/about-fcda/the-new-federal-capital |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Weens etniese en godsdienstige verskille in Nigerië is planne ontwerp sedert Nigerië se onafhanklikheid om sy hoofstad op 'n neutrale plek vir alle groot etniese partye te plaas, wat ook sentraal is vir al die streke van Nigerië. Die ligging is uiteindelik in die vroeë 1970's in die middel van die land aangewys aangesien dit neutraliteit en nasionale eenheid sou bevorder. Nog 'n rede vir Abuja het gekom as gevolg van [[Lagos]] se bevolkingsaanwas wat die stad oorvol gemaak het en toestande ongemaklik maak. Aangesien Lagos reeds vinnige ekonomiese ontwikkeling ondergaan het, het die Nigeriese regering die behoefte gehad om die ekonomie na die binneste deel van die land uit te brei en het besluit om sy hoofstad na Abuja te verskuif.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.naij.com/574434-nigeriaat55-top-5-reasons-nigerias-capital-moved-lagos-abuja-photos.html |title=#NigeriaAt55: Top 5 Reasons Nigeria's Capital Was Moved From Lagos To Abuja (PHOTOS) |publisher=Nigeria News |author=Omotayo Yusuf |date=1 Oktober 2015 |accessdate=20 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820220132/https://www.naij.com/574434-nigeriaat55-top-5-reasons-nigerias-capital-moved-lagos-abuja-photos.html |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die logika wat gebruik is, was soortgelyk aan die manier waarop [[Brasilië]] sy hoofstad beplan het, [[Brasília]]. Die besluit om na Abuja te verskuif, is in 1976 deur generaal [[Murtala Mohammed]] gemaak.<ref name="naij-why">{{en}} {{cite web |title=Why The Capital Was Moved From Lagos To Abuja |url=https://www.naija.ng/574434-nigeriaat55-top-5-reasons-nigerias-capital-moved-lagos-abuja-photos.html#574434 |publisher=Nigeria News |author=Omotayo Yusuf |date=1 Oktober 2015 |accessdate=10 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180810072510/https://www.naija.ng/574434-nigeriaat55-top-5-reasons-nigerias-capital-moved-lagos-abuja-photos.html |archive-date=10 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Konstruksie het in die laat 1970's begin, maar weens ekonomiese en politieke onstabiliteit is die aanvanklike stadiums van die stad eers in die laat 1980's voltooi. == Bevolking == Die Federale Hoofstadgebied se bevolking volgens die 2006-sensus 778&nbsp;567 en dit beslaan 'n oppervlakte is 713&nbsp;km², toe die stad met die agste grootste bevolking in Nigerië.<ref name="plac">{{en}} {{cite web |url=http://placng.org/Legal%20Notice%20on%20Publication%20of%202006%20Census%20Final%20Results.pdf |title=Legal Notice on Publication of 2006 Census Final Results |publisher=Policy and Legal Advocacy Centre |accessdate=19 Maart 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130319130952/http://placng.org/Legal%20Notice%20on%20Publication%20of%202006%20Census%20Final%20Results.pdf |archive-date=19 Maart 2013}}</ref> Abuja se bevolking het met 139,7% tussen 2000 en 2010 gegroei, een van die stede wat die vinnigste groei in bevolking in die wêreld.<ref name="euromonitor2010">{{en}} {{cite web |url=http://blog.euromonitor.com/2010/03/special-report-worlds-fastest-growing-cities-are-in-asia-and-africa.html |title=World’s Fastest Growing Cities are in Asia and Africa |publisher=Euromonitor |date=2 Maart 2010 |accessdate=26 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170730143338/http://blog.euromonitor.com/2010/03/special-report-worlds-fastest-growing-cities-are-in-asia-and-africa.html |archive-date=30 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 2015 af het die stad 'n jaarlikse groei van ten minste 35%.<ref name="abujafacts5">{{en}} {{cite web |url=http://www.abujafacts.ng/top-5-cities-to-do-business-in-nigeria-abuja-is-2nd/ |title=Top 5 Cities To Do Business In Nigeria. ABUJA Is 2nd |publisher=Abuja Facts |date=22 April 2015 |accessdate=26 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307211245/http://www.abujafacts.ng/top-5-cities-to-do-business-in-nigeria-abuja-is-2nd/ |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Volgens skattings sou Abuja in 2016 'n bevolking van ses miljoen hê, wat die die naasgrooste stad in Nigerië sou gemaak het.<ref name="Jaiyeola">{{en}} {{cite web |url=http://www.thisdaylive.com/index.php/2016/03/29/fct-minister-harps-on-development-of-satellite-towns/ |title=FCT Minister Harps on Development of Satellite Towns |author=Andrews Jaiyeola |accessdate=6 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180806084952/https://www.thisdaylive.com/index.php/2016/03/29/fct-minister-harps-on-development-of-satellite-towns/ |archive-date=6 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.fcta.gov.ng/ Amptelike webwerf van die Federale Hoofstadgebied] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Abuja-national-capital-Nigeria|title=Abuja|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 April 2026}} {{Hoofstede in Afrika}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nedersettings in Nigerië]] [[Kategorie:Hoofstede in Afrika]] 59865u17y6gvngejplvwk9wz0n4cz3a John Adams 0 34273 3373100 3290627 2026-11-16T09:40:57Z CommonsDelinker 1161 "John_Adams_Presidential_$1_Coin_obverse.png" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Túrelio|Túrelio]] verwyder is omrede: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: Design was created by an Artistic Infusion Program artist (a contractor, not a Mint employ 3373100 wikitext text/x-wiki {{President van die VSA | Beeld = [[Lêer:Johnadamsvp.flipped.jpg|200px]] | Naam = John Adams | Volgorde = 2<sup>de</sup> President | Ampstermyn = [[4 Maart]] [[1797]] – [[4 Maart]] [[1801]] | Voorganger = [[George Washington]] | Opvolger = [[Thomas Jefferson]] | Geboortedatum = [[30 Oktober]] [[1735]] | Geboorteplek = Quincy, [[Massachusetts]], [[V.S.A.]] | Sterftedatum = 4 Julie 1826 | Sterfteplek = Quincy, Massachusetts, V.S.A. | Eerste Dame = Abigail Adams | Politieke party = Federalist | Visepresident = Thomas Jefferson | Handtekening = John Adams signature.png | }} '''John Adams''' (30 Oktober 1735 - 4 Julie 1826) was die tweede [[President van die Verenigde State van Amerika]], 'n amp wat hy beklee het nadat hy ook werksaam was as die eerste visepresident van die V.S.A. (1789-1797). Tesame met [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]], Robert R. Livingston en Roger Sherman was Adams een van die opstellers van die Amerikaanse Onafhanklikheidsverklaring. Hy was in 1785 die eerste ambassadeur van die V.S.A. in [[Engeland]]. Danksy 'n uitsonderlik goeie opvoeding was Adams 'n besonderse politieke teoretikus, en staan sy staatkundige oortuigings vandag nog sentraal tot die Amerikaanse republikeinse idee. Adams se eggenote Abigail was 'n raadgewer en handlanger vir haar man en hulle briewe is merkwaardig vir die diepte waarin die politiek van die dag wedersyds bespreek word. Hulle seun [[John Quincy Adams]] was boonop nog ook die sesde President van die Verenigde State. == Vroeë lewe == Adams is die oudste van drie seuns van John Adams, Sr. en Susanna Boylston. Sy geboorteplek, Quincey, [[Massachusetts]], maak deel uit van die Adams Historical National Park. In 1751, op die ouderdom van sestien, het Adams by Harvard College gestudeer. Nadat hy sy graad ontvang het was sy besluit eers om as onderwyser te werk voordat hy hom tot die regspraktyk aangewend het. Sy werk as regspraktisyn sou hom aanhoudend in kontak bring met wetlike vraagstukke wat te doen gehad het met die status en regte van die Amerikaanse kolonies. As leier het sy invloed reeds vroeg ontluik uit sy werk as konstitusionele regspraktisyn tesame met sy breedvoerige analise van historiese voorbeelde. Hy was nooit 'n gewilde leier nie en het dikwels gevind dat sy inherente twissoekerigheid die vordering van sy loopbaan gestrem het. Op 25 Oktober 1764, is Adams getroud met Abigail Smith. Die egpaar se kinders was Abigail, John Quincey, Charles, Thomas Boylston, en Elizabeth. == Loopbaan voor die Opstand == ===Teenstander van die Seëlwet 1765=== Adams was 'n teenstander van die Seëlwet 1765, wat deur die Britse Parlement ingestel is sonder om enige Amerikaanse wetgewende liggaam te raadpleeg. Hierdie wet het die kolonies van Britse Amerika genoodsaak om belasting te betaal op gedrukte papier soos wetlike dokumente, koerante en tydskrifte. Drukkerye moes papier gebruik wat 'n spesifieke amptelike seël gedra het, sodat die ontvangste van hierdie vorm van belasting kon help om Britse troepe in [[Noord-Amerika]] te onderhou. In vier artikels vir die Boston Gazette het Adams geskryf hoe die Stempelwet kolonialiste van twee regte as Engelse burgers ontneem het: om slegs met inwilliging belasting te betaal en om deur 'n jurie van gelykes veroordeel te word. === Bostonslagting === Nadat Britse soldate vyf burgerlikes in die berugte [[Bostonslagting]] van 1770 doodgemaak het was Adams gevra om as hul regsverteenwoordiger op te tree. Ses van die soldate is vrygespreek terwyl twee skuldig bevind is aan mansslag. Adams se betrokkenheid by die hofsaak het hewige kritiek teen hom ontketen, maar hy het volgehou dat die Britse soldate 'n regverdige kans tot verdediging verdien. === Redetwis oor Parlementêre gesag === In 1772 was Adams betrokke by 'n publieke redetwis rondom die gesag wat die Britse Parlement oor die Amerikaanse kolonies gehad het. Met sy uitsonderlike kennis van Engelse en koloniale wetsgeskiedenis het Adams geargumenteer dat provinsiale wetgewers toesig moes hou oor hul eie sake, en dat die enigste verbintenis tussen kolonies en die Britse Ryk deur die persoon van die koning was. == Kontinentale Kongres en Onafhanklikheid == [[Lêer:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|duimnael|300px|regs|''Declaration of Independence'' is 'n uitbeelding van die komitee wat die Onafhanklikheidsverklaring aan die Tweede Kontinentale Kongres oorhandig het vir goedkeuring. Adams staan in die middel met sy hand op sy heup.]]Adams was 'n verteenwoordiger van die kolonie [[Massachusetts]] by beide die eerste en tweede Kontinentale Kongresse wat tussen 1774 en 1777 plaasgevind het. As een van die vernaamste rolspelers in die Onafhanklikheidsverklaring het Adams dit uiteindelik help regkry dat 'n verenigde Amerika wegbreek van Brittanje. Terwyl [[Thomas Jefferson]] die grootste deel van die verklaring geskryf het, was dit Adams wat as vroedmeester opgetree het en ondersteuning daarvoor help werf het onder die versamelde kongresmanne. Die uiteindelike resolusie is op Julie 2, 1776 aanvaar. Met 'n doel daargestel om die kolonies te verenig het Adams in Junie 1775 vir [[George Washington]] genomineer as opperbevelhebber van die weermag wat in Boston gestasioneer was. Tesame met vereniging van die kolonies was onafhanklikheid van Brittanje die ander groot mikpunt van Adams se deelname aan die Kongres. Deur middel van skrywes soos ''Thoughts on Government'' het Adams dit reggekry om 'n invloedryke rol te speel in die vorming van verskeie Amerikaanse state se nuwe regerings. So was hy ook grootliks verantwoordelik vir die skryf van Massachusetts se grondwet in 1780. == Europa == Adams is twee maal deur die Kongres [[Europa]] toe gestuur om die ontluikende unie van state daar te verteenwoordig: eers in 1777 en weer in 1779. Sy oudste seun John Quincey het altwee kere saam gereis. === Frankryk === Dit was 'n ongewone besluit dat Adams die Kongres in [[Frankryk]] as diplomaat moes verteenwoordig, aangesien hy nie die Franse taal magtig was nie. Sy eerste verblyf in Frankryk het meer as 'n jaar geduur en was grootliks onproduktief. Met sy tweede reis na Frankryk is Adams aangestel as gevolmagtigde minister in vredesonderhandelinge tussen Amerika en Brittanje. Die Franse regering was ook betrokke by die onderhandelings en het min vertroue in Adams gehad. Hulle het gevra dat die Franse buitelandse minister Comte de Vergennes, [[Benjamin Franklin]], [[Thomas Jefferson]], John Jay en Henry Laurens ook betrokke moes wees. Adams het op sy beurt weer geen vertroue gehad in die Franse regering nie en het sy bes gedoen om hulle invloed verby te spring en onafhanklik die vrede met Britse verteenwoordigers te onderhandel. Die uiteindelike vredesverdrag is onderteken op November 30, 1782. === Nederland === Ná die aanvangs van vredesonderhandelinge het Adams vir 'n tyd gewerk in Nederland as Amerikaanse ambassadeur. Hy het dit reggekry dat Den Haag vir Amerika erken as onafhanklike staat, en ook die finansiering van 5 miljoen gilders wat Nicolaas van Staphorst en Wilhelm Willink aan Amerika geleen het onderhandel. Verder het Adams gesorg dat Amerika en Nederland 'n verdrag van vriendskap en handel onderteken. === Brittanje === In 1785 is Adams aangestel as die eerste Amerikaanse minister aan die hof van St. James (d.w.s. Brittanje se eerste Amerikaanse ambassadeur). Daar was dit sy moeilike taak om die bande tussen hierdie twee lande (wat redelik onlangs nog in oorlog met mekaar betrokke was) te herstel. Adams se eggenote Abigail was gedurende hierdie tydperk van sy lewe saam met hom in Engeland. Hulle is in 1788 terug na Amerika waar Adams sy politieke loopbaan voortgesit het. == Visepresidentskap == [[George Washington]] was gekies as president in die verkiesing van 1789 met 69 stemme van die kieskollege. Adams het die tweede plek behaal met 34 stemme en was daarom verkies as die Verenigde State se eerste visepresident. Behalwe dat hy moes presideer oor die Senaat was Adams se deelname aan die politiek van die vroeë 1790's beperk, aangesien Washington hom selde betrek het by die vorming en uitvoering van beleid. In 1792 is Adams 'n tweede maal verkies as visepresident. == 1796 Verkiesing == In die verkiesing van 1796 was Adams die presidensiële kandidaat vir die Federaliste Party. Hy was hoofsaaklik as kandidaat gekies in 'n poging om Thomas Jefferson, wat namens die Demokraties-Republikeinse Party as president genomineer is, in die verkiesing te oorwin. Daar was nietemin groot kommer dat Adams nie genoeg ondersteuning geniet het om sukses te behaal nie, en verder het die indruk ook bestaan dat hy te uitgesproke, hardnekkig en onvoorspelbaar was om die party se beleidsrigting te volg indien hy wel as presidensiële kandidaat sou seëvier. Uiteindelik het Adams naelskraaps gewen met 71 stemme van die kieskollege, terwyl Jefferson met sy 69 stemme outomaties gekies was as die nuwe visepresident. == Presidensie: 1797-1801 == [[Lêer:PhiladelphiaPresidentsHouse.jpg|duimnael|250px|President's House, [[Philadelphia]].]] As president het Adams vir Washington se voorbeeld nagestreef om die presidensie die toonbeeld van Republikeinse waardes te maak, met 'n klem op burgerlike deugde en die vermyding van enige persoonlike skandale. In voortsetting van Washington se visie het Adams dit ook goed gedink om die vorige kabinet grootliks by hom oor te neem, tesame met al die vernaamste administratiewe programme wat Washington in plek gestel het. Hy het die sentrale regering versterk deur die weermag en vloot uit te brei. Sy ekonomiese beleid het aangesluit by die beleidsrigting wat [[Alexander Hamilton]] tydens Washington se presidensie bepaal het. Adams het nietemin dikwels teenstrydig met sy kabinet se oortuigings opgetree, en het ook gesukkel met sy kabinet se lojaliteit teenoor Hamilton, wat as Sekretaris van die Tesourie onder Washington gewerk het en in Adams se regering as Senior Offisier van die Weermag gedien het. Weens sy onafhanklike sienings het Adams dit reggekry om algehele oorlog te vermy in 'n tyd wat lede van sy kabinet, asook die oorgrote meerderheid van sy landsgenote, baie militant teenoor Frankryk gesind was. Hierdie prinsipiële besluit was dapper, aangesien dit hom die populariteit gekos het wat nodig sou wees om as oorwinnaar uit die volgende presidensiële veldtog te tree. Verder het hy ook baie van sy tyd as president doelbewus weg van die politieke arena in Philadelphia en New York deurgebring, en sodoende die algemene klimaat van politieke begunstiging vermy. === Buitelander en Sedisie Wette === Tydens sy ampstermyn het Adams 'n kontroversiële groep wette aanvaar wat gesamentlik bekend staan as die Buitelander en Sedisie Wette. Hierdie wette is geformuleer om sterker federalistiese beheer uit te oefen oor die deelstate, veral waar die Demokraties-Republikeinse Party aan bewind was. Die aanvanklike probleem in hierdie geval was dat die Republikeine, onder Jefferson se leierskap, ondersteuners was van die Franse Eerste Republiek en gevolglik selfs aanhangers van 'n revolusionêre strikbewind in die Verenigde State. Die nuwe streng wette was dus bedoel om 'n tweede Amerikaanse revolusie asook die moontlikheid van state se wegskeiding te stuit. Die Federaliste het nie geskroom om hul Demokraties-Republikeinse opponente te arresteer nie, selfs wanneer verteenwoordigers van daardie politieke party binne die Kongres uitgepraat het teen die regering se beleide. [[Lêer:john adams stamp.JPG|duimnael|150px|regs|John Adams, in 1938 uitgebeeld op 'n twee-sent Amerikaanse presidensiële posseël.]] Die vier wette wat Adams in plek gestel het om strenger beheer oor die land uit te oefen sluit in: die Naturalisering Wet, die Buitelander Vriende Wet, die Buitelander Vyande Wet, en die Sedisie Wet. Die Naturalisering Wet het die tydperk wat immigrante moes wag om Amerikaanse burgers te word verleng tot 14 jaar, in 'n poging om die opponente se ondersteunersgetal vir die volgende verkiesing in te perk. Die twee Buitelander Wette het die president toegelaat om enigiemand wat volgens hom 'n gevaar vir die land ingehou het te deporteer. En die Sedisie Wet het dit gekriminaliseer om "vals, skandalige en kwaadwillige geskrifte" teen die regering te publiseer. Strafregtelike gevolge vir die oortreding van laasgenoemde wet was 2 tot 5 jaar tronkstraf, asook boetes van tot $5,000. === Herverkiesingsveldtog van 1800 === Met Washington se sterfte in 1799 het die Federaliste se posisie drasties verswak. Hamilton het alles gedoen wat moontlik was om Adams se veldtog te kelder, met die hoop dat Charles Cotesworth Pinckney, nog 'n Federalis wat aan die presidensiële stryd deelgeneem het, eerder die volgende president sou word. Soos wat dit was het die Federaliste nie naastenby genoeg van die algemene stemming (d.w.s. stemme deur landsburgers) gewen sodat een van hul twee kandidate daarna deur die kieskollege as president gekies kon word nie. Die Federaliste het dus die verkiesing verloor met 65 stemme teen die Demokraties-Republikeine se 73 stemme. Die kieskollege-sisteem het intussen verander, sodat die nuwe president en visepresident in 'n daaropvolgende stemming van die kollege vanuit dieselfde politieke party gekies moes word. Anders as met sy tweede plek in die twee verkiesings teen Washington kon Adams dus nie hierdie keer visepresident word nie. Na 'n ongelooflike 36 stembriewe het die hoogs verdeelde kollege vir Thomas Jefferson gekies as hulle nuwe president, terwyl [[Aaron Burr]] die nuwe visepresident geword het. In die laaste maande van sy presidensie, toe die Amerikaanse regering finaal na [[Washington, D.C.]] verhuis het, het Adams die eerste Amerikaanse president geword om in die nog onvoltooide Presidensiële Herehuis (uiteindelik algemeen bekend as die [[Withuis]]) te woon. === Aanstellings van Regters === [[Lêer:John Marshall by Henry Inman, 1832.jpg|duimnael|regs|200px|Adams se aanstelling van John Marshall as Hoofregter van die Verenigde State word beskou as een van sy belangrikste bydraes tot die ontluikende Amerikaanse demokrasie.]] Een van Adams se belangrikste nalatenskappe was sy aanstelling van [[John Marshall]] as die vierde Hoofregter van die Verenigde State. Marshall was vir meer as drie dekades lank werksaam in daardie pos en was dus die Federaliste se mees langdurende bydrae tot die formulering en stabilisering van Amerika se nuwe demokrasie. Mees belangrik het hy die land se howe op gelyke voet gestel met die wetgewende en uitvoerende gesagte van die regering. Adams het ook in die heel laaste dae van sy presidensie 'n aantal regters in die nuwe Federale Appelhowe aangestel, wat neerhalend deur sy opponente na verwys is as die "Middernag Regters". Alhoewel nuwe wetgewing hierdie howe bedoel het as 'n poging om inherente foute binne die federale geregtelike sisteem te korrigeer, het Adams dit nietemin gebruik in 'n poging om die Federaliste Party se wetgewende invloed te versterk na hul verliese in die pas afgelope verkiesing. Jefferson se Republikeine het in 1802 wetgewing in plek gestel wat hierdie nuwe regters en howe ongedaan gemaak het. == Aftrede == Na sy ampstermyn as president voltrek is het Adams eerder op aftrede besluit as om verder besig te wees binne die politieke arena. Sommige geskiedkundiges is van mening dat Adams bitter was oor sy vernedering teenoor Jefferson, en hulle voer aan dat dit die rede was waarom hy nie sy opvolger se inhuldiging as president bygewoon het nie. Ander wys weer daarop dat 'n baie meer persoonlike rede, naamlik die dood weens alkoholisme van Adams se seun Charles Adams, grootliks bygedra het tot sy vinnige onttrekking uit Washington. Hy het hom dus aangesluit by sy vrou Abigail, wat maande van tevore alreeds teruggekeer het na hulle Massachussetts-plaas, Peacefield. Daar het hy hoofsaaklik geboer, maar hom ook besig gehou met 'n outobiografie wat nooit voltooi is nie, en ook in korrespondensie met ou vriende soos Benjamin Waterhouse en Benjamin Rush. Adams het 'n verbitterde korrespondensie aangegaan met die geskiedskrywer Mercy Otis Warren omdat sy volgens hom 'n karikatuur van hom geskep het in haar 1805 publikasie oor die geskiedenis van die Amerikaanse revolusie. Na Jefferson se aftrede na twee ampstermyne as Amerikaanse president het Adams dit goedgedink om 'n slag weer uit te praat teen sy politieke opponente. So het hy byvoorbeeld drie jaar lank briewe geskryf wat gepubliseer is in die ''Boston Patriot'' koerant, met die doel om homself te verdedig teen 'n pamflet wat Alexander Hamilton reeds in 1800 gepubliseer het om Adams se karakter en gedrag aan te val. En dit ten spyte van die feit dat Hamilton alreeds in 1804 dood is na sy besering in 'n berugte wapengeveg met Aaron Burr. === Korrespondensie met Jefferson === Adams se belangrikste korrespondent na sy aftrede was Thomas Jefferson. Hierdie briewewisseling is deur hulle gemeenskaplike vriend Benjamin Rush aangemoedig, weens die feit dat Adams en Jefferson na die kwaai verkiesing van 1800 nie meer algemeen gekorrespondeer het nie. Op Nuwejaarsdag in 1812 het Adams eerste uitgereik deur 'n kort nota vir Jefferson te stuur, tesame met twee volumes lesings oor retoriek wat sy seun John Quincy Adams gepubliseer het. Jefferson het vinnig geantwoord met 'n deernisvolle en vriendelike brief, sodat die twee mans hulle vriendskap kon hervat in 'n somtotaal van 158 briewe wat hulle vir die res van hul lewens met mekaar verwissel het. Hul briewewisseling word algemeen beskou as een van die monumente van Amerikaanse literatuur, omdat daarin baie insigte gelewer word omtrent Amerika se revolusionêre tydperk en die twee dekades waarin Washington, Adams en Jefferson onderskeidelik Amerikaanse presidente was. === Familielewe === Sestien maande voor die sterfte van John Adams is sy seun John Quincy Adams verkies as die sesde president van die Verenigde State. Net soos sy pa was John Quincy ook 'n eentermynpresident (1825-1829). Adams se dogter Abigail ("Nabby") is in 1813 aan borskanker oorlede, en sy vrou Abigail is op 28 Oktober 1818 oorlede weens ingewandskoors. == Sterfte == John Adams is op Dinsdag, 4 Julie 1826 oorlede, tot die dag toe op die 50ste herdenking van die Onafhanklikheidsverklaring se aanneming. Verstommend genoeg is Thomas Jefferson vroeër op presies dieselfde dag oorlede. Hierdie buitengewone toevalligheid het 'n element van ironie daarin, omdat Adams se laaste woorde blykbaar was "Jefferson lives". {{Presidente van die VSA}} {{Visepresidente van die VSA}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Adams, John}} [[Kategorie:Presidente van die Verenigde State]] [[Kategorie:Geboortes in 1735]] [[Kategorie:Sterftes in 1826]] [[Kategorie:Adjunkpresidente van die Verenigde State]] 2qnz5np4hzgzvyz079sn3722nz65gre Yul Brynner 0 44236 3372766 3292355 2026-11-15T14:33:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372766 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Yul Brynner | Beeld = Yul Brynner in The Ten Commandments film trailer.jpg | Beeldbeskrywing = | Beeldonderskrif = Yul Brynner in ’n toneel uit ''The Ten Commandments''. | Geboortenaam = Joeli Borisowitsj Briner | Alias = | Geboortedatum = [[11 Julie]] [[1920]] | Geboorteplek = [[Wladiwostok]], [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|RSFSR]] | Nasionaliteit = Amerikaans | Sterftedatum = [[10 Oktober]] [[1985]] | Sterfteplek = [[New York Stad]], [[Verenigde State]] | Beroep = Akteur | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 0000989 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Yul Brynner''', gebore as '''Joeli Borisowitsj Briner''' ([[Russies]]: Юлий Борисович Бринер) ([[11 Julie]] [[1920]] – [[10 Oktober]] [[1985]]),<ref name="Social Security Death Index">Record of Yul Brynner, #108-18-2984. Social Security Administration. [http://ssdi.rootsweb.com/ Social Security Death Index] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105155055/http://ssdi.rootsweb.com./ |date= 5 Januarie 2009 }} (Death Master File). Provo, Utah: MyFamily.com, Inc., 2006.</ref> was ’n Russies-gebore verhoog- en rolprentakteur. Hy was die bekendste vir die rol van [[Mongkut]], koning van [[Thailand|Siam]], in die ''Rodgers & Hammerstein''-musiekblyspel ''The King and I'', asook van [[Ramses II]] in die 1956-prent ''The Ten Commandments'' en van Chris Adams in ''The Magnificent Seven''.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> Brynner is in [[Wladiwostok]] in die [[Russiese Verre-Ooste]] gebore. Sy pa, Boris, was ’n myningenieur wie se pa [[Switserland|Switsers]] en ma deels van [[Boerjatië|Boerjaatse]] afkoms was.<ref name="bookref1" /> Brynner se ma, Maria Dimitrijewna Blagowidowa, het studeer om ’n aktrise en sangeres te word.<ref name="bookref1">{{cite book|last=Brynner|first=Rock|authorlink=| title=Empire & odyssey: the Brynners in Far East Russia and beyond|publisher=Steerforth Press|date=2006|location=|pages=[https://archive.org/details/empireodysseybry00bryn/page/n35 20]-30, 80-82|month=|url=https://archive.org/details/empireodysseybry00bryn|id=ISBN1586421026}}</ref> Brynner het sy agtergrond oordryf en vir die pers vertel hy is op die eiland [[Sachalin]] as '''Taidje Khan''' gebore en was deels van [[Mongolië|Mongoolse]] afkoms. Hy het dikwels ook na homself as '''Julius Briner''' verwys en was bekend vir sy kaal kop.<ref name="Social Security Death Index" /> == Filmografie == Van sy bekendste rolprente was: * ''Port of New York'' (1949) * ''The King and I'' (1956) * ''The Ten Commandments'' (1956) * ''Anastasia'' (1956) * ''The Brothers Karamazov'' (1958) * ''The Buccaneer'' (1958) * ''The Sound and the Fury'' (1959) * ''Solomon and Sheba'' (1959) * ''Once More, with Feeling!'' (1960) * ''Testament of Orpheus'' (1960) * ''The Magnificent Seven'' (1960) * ''Taras Bulba'' (1962) * ''Flight from Ashiya'' (1964) * ''Cast a Giant Shadow'' (1966) * ''Return of the Seven'' (1966) * ''The Long Duel'' (1967) * ''Battle of Neretva'' (1969) * ''Night Flight from Moscow'' (1973) == Verwysings == : ''Hierdie artikel is merendeels vertaal vanaf die Engelse Wikipedia-artikel [[:en:Yul Brynner]]'' {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb|989}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Brynner, Yul}} [[Kategorie:Amerikaanse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 1985]] [[Kategorie:Russiese manlike akteurs van die 20ste eeu]] 7lf17z7lebmcwgbkhfytzoq7ayujjsu Afrodite 0 44340 3372842 3292382 2026-11-15T18:09:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372842 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Afrodite |kleur = #FFCC99 |titel = ''Griekse Olimpiese godin'' |beeld = NAMA Aphrodite Syracuse.jpg |beeld_wydte = 150px |beeld_onderskrif = ’n Weergawe van ''Afrodite van Cnidus'' in die Nasionale Argeologiese Museum in Athene. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Naam |1 = Afrodite |opskrif2 = Godin van |2 = Liefde, skoonheid en seksuele begeerte |opskrif3 = Blyplek |3 = Die berg [[Olimpus]] |opskrif4 = Simbool |4 = Dolfyn, roos, mosselskulp, mirt, duif, mossie en swaan |opskrif5 = Man |5 = [[Hefaistos]], [[Ares]] of [[Poseidon]] |opskrif6 = Ouers |6 = [[Zeus]] en [[Dione (mitologie)|Dione]] (of het voortgekom uit [[Uranos]] se saad) |opskrif7 = |7 = |opskrif8 = Kinders |8 = Sien "Minnaars en kinders" |opskrif9 = Romeinse eweknie |9 = [[Venus (mitologie)|Venus]] |opskrif10 = |10 = |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = |12 = |opskrif13 = |13 = |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''Afrodite''' of '''Aphrodite''' ([[Grieks]]: Ἀφροδίτη) is in die [[Griekse mitologie]] die godin van liefde, skoonheid en seksuele begeerte.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://www.pantheon.org/articles/a/aphrodite.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20170515113956/http://www.pantheon.org/articles/a/aphrodite.html |argiefdatum=15 Mei 2017 |besoekdatum=25 Junie 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Verwys web |titel="Aphrodite" |url=http://www.pantheon.org/articles/a/aphrodite.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20170515113956/http://www.pantheon.org/articles/a/aphrodite.html |argiefdatum=15 Mei 2017 |besoekdatum=25 Junie 2016 |url-status=dead}}</ref> Sy is een van die twaalf [[Olimpiese gode]] wat op die berg [[Olimpus]] gewoon het. Volgens die Griekse digter [[Hesiodus]] het [[Kronos]] vir [[Uranos]] ontman en sy [[Geslagsorgaan|genitalieë]] in die see gegooi, en Afrodite het toe uit die seeskuim (''afros'') ontstaan. Vanweë haar skoonheid was die ander gode bang dat jaloesie oorlog tussen hulle sou veroorsaak en [[Zeus]] het haar toe aan [[Hefaistos]] as vrou gegee omdat hy nie as ’n bedreiging beskou is nie. Sy was egter voortdurend ontrou: Eers was sy [[Ares]] se [[minnares]] en later beide [[Adonis]] se minnares en surrogaatma. Afrodite is ook bekend as '''Kupris''' ('''Dame van Siprus''') en '''Kuterea''' na aanleiding van die twee plekke wat beweer dat sy daar gebore is ([[Siprus]] en [[Kythira]]). Haar eweknie in die [[Romeinse mitologie]] is '''Venus''' en haar simbole is die [[dolfyn]], [[roos]], mosselskulp, [[mirt]], [[duif]], [[mossie]] en [[swaan]]. == Vroeë weergawes == Benewens [[Venus (mitologie)|Venus]] het Afrodite verskeie ekwivalente, soos Inanna (Soemeries), Astarte (Fenisies), Astghik (Armeens) en Turan (Etruskies). Sy het ooreenkomste met die Indo-Europese daeraadgodinne soos Ushas of Aurora. Volgens [[Pausanias]] was die eerste mense wat haar kultus begin het, die [[Assiriërs]].<ref>Pausanias, ''Description of Greece'', [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Paus.+1.14.7 XIV.7]</ref> In verskillende dele van Griekeland het sy verskillende name gehad, soos Akidalia, Kuterea, Pandemos en Kerigo. Later is daar afgesien van dié name en is die een naam Afrodite aanvaar. == Mites == === Geboorte === [[Lêer:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|duimnael|240px|links|''Die geboorte van Venus'', deur Sandro Botticelli, 1485]] Volgens een mite is Afrodite uit die seeskuim gebore en het sy op ’n mosselskulp gedryf nadat [[Kronos]] vir [[Uranos]] ontman en sy genitalieë in die see gegooi het, terwyl die [[Eriniër]]s uit Uranos se bloeddruppels ontstaan het. Afrodite was daarvolgens dus van ’n vroeër generasie as [[Zeus]]. In die ''[[Ilias]]'' (Boek V) word ’n ander weergawe van haar geboorte gegee. Daarvolgens is sy die dogter van [[Dione (mitologie)|Dione]]. Later het sommige digters Zeus die pa van Afrodite gemaak. Volgens [[Homeros]] is Afrodite in ’n oorlog om haar seun [[Eneas]] te beskerm, deur [[Diomedes]] gewond. Daarna het sy teruggekeer na haar moeder om vertroos te word. "Dione" is skynbaar ’n ekwivalent van [[Rea]], die [[aardmoeder]], wat Homeros na [[Olimpus]] verplaas het, en verwys na ’n hipotetiese oorspronklike Proto-Indo-Europese [[panteon]], met die manlike hoofgod (Di-) wat deur die lug en donderweer verteenwoordig is, en die vroulike hoofgod (vroulike vorm van Di-) wat verteenwoordig is deur die aarde of vrugbare grond. In ander mites is Afrodite die dogter van [[Talassa]] en Zeus. === Volwasse lewe === Afrodite het geen kindertyd gehad nie. In elke mite en op elke uitbeelding word sy as ’n volwassene gebore, uit die staanspoor oneindig begeerlik. Sy word in baie van die latere mites uitgebeeld as ydel en humeurig. Hoewel sy een van die min gode van die Griekse panteon is wat inderdaad getroud was (met [[Hefaistos]]), het sy haar man dikwels verkul. Een van haar minnaars was [[Ares]], die god van oorlog. Sy is een van die karakters wat ’n groot rol gespeel het in die oorspronklike oorsaak van die [[Trojaanse Oorlog]]: Nie net het sy [[Helena]] van Sparta (van Troje) vir [[Paris (mitologie)|Paris]] aangebied nie, maar die verleiding is voltooi toe Paris, toe hy Helena die eerste keer sien, gevul was met begeerte – en dit is Afrodite se terrein. Vanweë haar verruklike skoonheid was Zeus bang dat die ander gode oor haar sou oorlog maak. Hy het haar vir Hefaistos, die onaansienlike, kreupel god van grofsmede, as vrou gegee. Hefaistos was oorstelp van vreugde om met die godin van skoonheid te trou en het vir haar die mooiste juweliersware gemaak, onder andere ’n gordel wat haar nog onweerstaanbaarder vir mans gemaak het. Afrodite was egter ongelukkig in haar huwelik en het buite-egtelike verhoudings met onder andere Ares en Apollo gehad. === Afrodite en Psugê=== Afrodite is een van die sekondêre karakters in die ''Verhaal van Eros en Psugê'', wat in die [[2de eeu]] geskryf is. Daarin was sy jaloers op die skoonheid van ’n sterflike vrou met die naam Psugê. Sy vra [[Eros (mitologie)|Eros]] toe om sy goue pyle te gebruik om Psugê verlief te maak op die lelikste man op aarde. Eros stem in, maar raak self verlief op Psyche toe hy homself per ongeluk met ’n goue pyl prik. Hy laat haar na ’n berg gaan waar sy haar onsterflike man sou ontmoet soos dit in ’n orakel aan haar ouers openbaar gemaak is. Daar wag hy vir haar, maar verbied haar om die lampe aan te steek sodat sy hom nie erken nie. Toe sy ná talle passievolle nagte saam met Eros een nag ’n lamp aansteek terwyl hy slaap en hom herken, word hy wakker en vlug weg van haar. Aan die einde van die verhaal, waarin Afrodite vir Psugê ’n paar onmoontlike take gee om te voltooi, vind Eros haar weer en smeek Zeus en Afrodite vir hul toestemming om met haar te mag trou. Hulle stem in en Zeus maak Psugê onsterflik. Afrodite het op hul bruilof gedans en hulle het hul kind wat daarna gebore is Plesier genoem, of in die Romeinse mitologie [[Voluptas]]. === Adonis === [[Lêer:Adonis01.jpg|duimnael|links|150px|'n 19de-eeuse namaaksel van ’n Griekse bronsstandbeeld van Adonis wat in [[Pompeji]] gevind is.]] Afrodite was [[Adonis]] se minnares en sy surrogaatma. [[Kinuras]], die koning van [[Siprus]], het ’n pragtige dogter, [[Mirra]], gehad. Toe Mirra se ma beweer haar dogter is mooier as Afrodite, straf die godin vir Mirra met ’n oneindige seksuele begeerte vir haar eie pa. Kinuras vind dit weersinwekkend, maar Mirra vermom haar as ’n prostituut om snags by haar pa te kan slaap. Toe word sy swanger en word deur Kinuras uitgevang. Hy jaag haar weg met ’n mes en Mirra vlug terwyl sy tot die gode bid. Die gode hoor haar en verander haar in ’n [[mirreboom]] sodat haar pa haar nie kan vermoor nie. Eindelik pleeg Kinuras selfmood om sy familie se eer te red. Mirra skenk die lewe aan Adonis. Toe Afrodite by die boom verbyloop en die seuntjie sien, voel sy jammer vir hom, sit hom in ’n boks en neem hom na [[Hades]] (die onderwêreld) sodat [[Persefone]] vir hom kan sorg. Adonis word ’n uiters aantreklike man en Afrodite gaan hom eindelik haal. Persefone wil hom egter nie teruggee nie en die twee godinne begin so baklei dat Zeus tussenbeide moet tree. Hy verklaar dat Adonis ’n derde van die jaar by Afrodite sal bly, ’n derde van die jaar by Persefone en die ander derde by wie hy wil. Natuurlik kies hy vir Afrodite. Adonis was ’n groot jagter en Afrodite het saam met hom aan die sport begin deelneem om naby hom te kan wees. Ná ’n ruk het sy skuldig begin voel oor haar pligte wat sy versuim en besluit toe om vir ’n ruk huis toe te gaan. Voor sy weg is, waarsku sy Adonis egter om nooit ’n dier te jag wat geen vrees toon nie. Kort ná haar vertrek kom Adonis op ’n wildebeer af. Hy vergeet van Afrodite se waarskuwing en maak jag op die beer. Dis egter nie lank nie, toe is Adonis die een wat vlug. Die beer haal hom in en kastreer hom, waarna Adonis hom doodbloei. Afrodite is te laat om hom te red en die treurende godin laat toe [[anemoon|anemone]] groei waar sy bloed val. Ná sy dood gaan Adonis terug na die onderwêreld, waar Persefone verheug is om hom te sien. Eindelik besef Afrodite waar hy is en haas haar na die onderwêreld om Adonis te gaan haal. Die twee godinne stry weer so erg dat Zeus tussenbeide moet tree. Dié keer gee hy Adonis vir ses maande van die jaar aan Afrodite en die ander ses maande van die jaar aan Persefone. === Minnaars en kinders === <div style="-moz-column-count:1; column-count:1;"> 1. [[Ares]] * [[Eros (mitologie)|Eros]] * [[Fobos]] * [[Deimos]] * [[Harmonia]] * [[Aretousa]] * [[Adrestia]] * [[Anteros]] * [[Himeros]] * [[Atesia]] 2. [[Hermes]] * [[Tyche]] * [[Rodos (mitologie)|Rodos]] * [[Peito]] * [[Eunomia]] * [[Hermafroditos]] 3. [[Dionusos]] * Die [[Grasieë]] * [[Himenaios]] * [[Priapus]] 4. [[Anchises]] * [[Aineas]] </div> == Verwysings == {{Verwysings}} * C. Kerényi (1951). ''The Gods of the Greeks''. * Walter Burkert (1985). ''Greek Religion'' (Harvard University Press). == Eksterne skakels == * [http://www.theoi.com/Olympios/Aphrodite.html Theoi Project, Aphrodite] inligting uit klassieke letterkunde ** [http://www.theoi.com/Cult/AphroditeCult.html Afrodite: standbeelde en kultus] ** [http://www.theoi.com/Olympios/AphroditeGoddess.html#Foreign Ooreenkoms met ander gode] * [http://www.helium.com/items/1518376-greek-mythology-who-is-aphrodite-the-goddess-of-love-and-beauty Wie is Afrodite?]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://web.archive.org/web/20011218170003/http://homepage.mac.com/cparada/GML/Aphrodite.html Aphrodite - ’n opsomming] *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Aphrodite|Engelse Wikipedia]] {{Griekse mitologie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Olimpiese gode]] n7h85gi17kyl627qhk7fztrqowanhlx Andy Murray 0 45052 3372881 3292579 2026-11-15T20:46:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372881 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Tennisspeler | spelernaam = Andy Murray | beeld = [[Lêer:Murray A. US16 (10) (29236489603).jpg|250px]] | onderskrif = Andy Murray tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] in 2016 | vollenaam = Andrew Barron Murray | noemnaam = | land = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | woonplek = [[Surrey]], [[Engeland]], [[Verenigde Koninkryk]]<ref name=atp_profile>{{en}} {{cite web |url=https://www.atptour.com/en/players/andy-murray/mc10/overview |title=Player profile – Andy Murray |publisher=ATP World Tour |accessdate=27 Januarie 2025}}</ref> | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|5|15}}<ref name=atp_profile /> | geboorteplek = [[Glasgow]], [[Skotland]], [[Verenigde Koninkryk]]<ref name=atp_profile /><ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.biography.com/people/andy-murray-20875203 |title=Andy Murray Biography |publisher=Biography.com |accessdate=12 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725111331/https://www.biography.com/people/andy-murray-20875203 |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="birth1">{{en}} {{cite web |url = https://www.scottishroots.com/people/andy.php |title = Scottish Roots: Scottish Family Tree History: Andy Murray |publisher = Scottishroots.com |date = 15 Mei 1987 |accessdate = 12 September 2018 |archive-date = 17 Junie 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130617050559/http://www.scottishroots.com/people/andy.php |url-status = dead }}</ref><ref name="fullextra">{{en}} {{cite book | url = https://books.google.co.uk/books?id=ATMdAAAAQBAJ&pg=PA1835&lpg=PA1835&source=bl&hl=en#v=onepage&q&f=false | title = Andy Murray Wimbledon Champion: The Full and Extraordinary Story | publisher = Simon and Schuster | author = Hodgkinson, Mark | year = 2013 | isbn = 978-1-4711-3275-9 }}</ref> | sterftedatum = | sterfteplek = | lengte = 1,91&nbsp;m<ref name=atp_profile /><ref>{{en}} {{cite web | url = http://www.wimbledon.com/en_GB/players/overview/atpmc10.html | title = Wimbledon Tennis Tournament official website | accessdate = 12 September 2018 }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rolandgarros.com/en_FR/players/overview/atpmc10.html |title=Tournoi de Roland-Garros official website |work=Roland Garros |accessdate=17 Julie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128151310/http://www.rolandgarros.com/en_FR/players/overview/atpmc10.html |archive-date=28 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.australianopen.com/en_AU/players/overview/atpmc10.html |title=Australian Open official website |accessdate=12 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131016183653/http://www.australianopen.com/en_AU/players/overview/atpmc10.html |archive-date=16 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | gewig = 82&nbsp;kg<ref name=atp_profile /> | college = | afrigter = Ivan Lendl (2012–14, 2016–17, 2022–''hede'')<ref name=atp_profile /> | beginpro = 2005<ref name=atp_profile /> | afgetree = 1 Augustus 2024 | speel = Regshandig (tweehandige handrughou)<ref name=atp_profile /> | loopbaanwengeld = $64&nbsp;687&nbsp;542 <small>(soos op 27 Januarie 2025)</small><ref name=atp_profile /> <small>(4de van alle tye)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.protennislive.com/posting/ramr/career_prize.pdf |title=Career Prize Money |publisher=Pro Tennis Live |format=PDF |date=27 Januarie 2025 |accessdate=27 Januarie 2025}}</ref> | tennishsjaar = | tennishsid = | webblad = [http://www.andymurray.com/ andymurray.com] | enkelspelrekord = 739–262 (73,8%)<ref name=atp_profile /> | enkelspeltitels = 46<ref name=atp_profile /> | hoogsteenkelspelrang = No. '''1''' (7 November 2016)<ref name=atp_profile /> | huidigeenkelspelrang = No. – (27 Januarie 2025)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeuitslag = E (2010, 2011, 2013, 2015, 2016) | AustralieseOpejunioruitslag = | AustralieseOpesenioruitslag = | FranseOpeuitslag = E (2016) | FranseOpejunioruitslag = HE (2005) | FranseOpesenioruitslag = | Wimbledonuitslag = '''W''' (2013, 2016) | Wimbledonjunioruitslag = 3R (2004) | Wimbledonsenioruitslag = | VSAOpeuitslag = '''W''' (2012) | VSAOpejunioruitslag = '''W''' (2004) | VSAOpesenioruitslag = | Andertoernooie = Groot toernooie | MeestersBekeruitslag = '''W''' (2016) | WTAKampioenskapuitslag = | Olimpieseuitslag = [[Lêer:Gold medal.svg|20px]] '''Goue medalje''' ([[Olimpiese Somerspele 2012|2012]], [[Olimpiese Somerspele 2016|2016]]) | dubbelspelrekord = 83–86 (49,1%)<ref name=atp_profile /> | dubbelspeltitels = 3<ref name=atp_profile /> | hoogstedubbelspelrang = No. 51 (17 Oktober 2011)<ref name=atp_profile /> | huidigedubbelspelrang = No. – (27 Januarie 2025)<ref name=atp_profile /> | AustralieseOpeDubbelspeluitslag = 1R (2006) | AustralieseOpeDubbelspeljunioruitslag = | AustralieseOpeDubbelspelsenioruitslag = | FranseOpeDubbelspeluitslag = 2R (2006) | FranseOpeDubbelspeljunioruitslag = | FranseOpeDubbelspelsenioruitslag = | WimbledonDubbelspeluitslag = 2R (2019) | WimbledonDubbelspeljunioruitslag = | WimbledonDubbelspelsenioruitslag = | VSAOpeDubbelspeluitslag = 2R (2008) | VSAOpeDubbelspeljunioruitslag = | VSAOpeDubbelspelsenioruitslag = | AndertoernooieDubbelspel = Groot dubbelspeltoernooie | MeestersBekerDubbelspeluitslag = | WTAKampioenskapDubbelspeluitslag = | OlimpieseDubbelspeluitslag = KE ([[Olimpiese Somerspele 2020|2020]], [[Olimpiese Somerspele 2024|2024]]) | Gemeng = Gemengde dubbelspel | gemengdetitels = 0 | gemengderekord = 7–4 (63,6%) | AustralieseOpeGemengdeuitslag = | FranseOpeGemengdeuitslag = | WimbledonGemengdeuitslag = 3R (2019) | VSAOpeGemengdeuitslag = | opgedateer = 27 Januarie 2025 }} '''Sir Andrew Barron Murray''', beter bekend as '''Andy Murray''' (gebore [[15 Mei]] [[1987]] in [[Glasgow]], [[Skotland]]), is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] professionele [[tennis]]afrigter en voormalige -wêreld-no.&nbsp;1-speler. Hy het sy ridderskap op 16 Mei 2019 van [[Charles III van die Verenigde Koninkryk|Prins Charles]] ontvang, twee jaar nadat dié eer hom te beurt geval het.<ref name=bbc1>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/news/uk-scotland-48294552 |title=Sir Andy Murray receives knighthood at Buckingham Palace |date=16 Mei 2019 |publisher=BBC News |accessdate=16 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721233503/https://www.bbc.com/news/uk-scotland-48294552 |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Prestasies == [[Lêer:Andy murray cincy 2008.jpg|duimnael|links|upright|Murray wen die Cincinnati-meesters in 2008]] [[Lêer:Andy Murray at the 2009 French Open 6.jpg|duimnael|links|upright|Murray tydens die [[Franse Ope]] in 2009]] [[Lêer:2010 Rogers Cup Men's Champion (2).jpg|duimnael|links|upright|Andy Murray in 2010]] [[Lêer:Andy Murray at the 2011 Australian Open1 crop.jpg|duimnael|links|upright|Murray in 2011 tydens die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]]] [[Lêer:2015 Australian Open - Andy Murray 3.jpg|duimnael|links|upright|Murray tydens die Australiese Ope in 2015]] Murray beklee tans die no. 97-posisie op die wêreldranglys as enkelspelspeler.<ref name=atp_profile /> Hy het tydens die [[Olimpiese Somerspele 2016|Olimpiese Somerspele van 2016]] die goue medalje in die mansenkelspel gewen en sodoende sy titel van die [[Olimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]] verdedig, ’n prestasie wat nog geen ander enkelspelspeler bereik het nie.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/olympics/37071924 |title=Rio Olympics 2016: Andy Murray to face Juan Martin del Potro in tennis final |publisher=BBC Sport |accessdate=12 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211172342/https://www.bbc.com/sport/olympics/37071924 |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens die openingseremonie het hy as draer van die [[Vlag van die Verenigde Koninkryk|Britse vlag]] opgetree.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/olympics/36964112 |title=Rio Olympics 2016: Andy Murray to be Team GB flag bearer |date=3 Augustus 2016 |publisher=[[BBC]] |accessdate=12 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213225019/https://www.bbc.com/sport/olympics/36964112 |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Murray het al drie [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-toernooie gewen. Benewens Olimpiese kampioen, was hy ook al ’n Davisbekerkampioen en wenner van die ATP-eindrondte in 2016. Hy het [[Novak Djokovic]] in 2012 in die VSA-Ope se eindstryd geklop en was die eerste Britse speler sedert 1977, en die eerste Britse man sedert 1936, wat ’n Grand Slam-enkelspeleindstryd gewen het. Hy is ook die eerste Britse man sedert [[Fred Perry]] in 1936 wat meer as een Wimbledon-enkelspeltitels gewen het.<ref name="Newbery">{{en}} {{cite news |last=Newbery |first=Piers |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/36758518 |title=Andy Murray wins Wimbledon by beating Milos Raonic |work=BBC Sport |accessdate=17 Julie 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116010520/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/36758518 |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy was in die Britse span wat die Davisbeker in 2015 die eerste keer sedert 1936 gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-goffin-davis-cup-final-2015-sunday |title=Murray Goffin Davis Cup Final 2015 |work=ATP World Tour |archive-url=https://web.archive.org/web/20180725110253/https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-goffin-davis-cup-final-2015-sunday |archive-date=25 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Newbery" /> == Loopbaan == Murray het in 2005 professioneel begin tennis speel. Hy het al tot 11 [[Grand Slam (tennis)|Grand Slam]]-eindstryde deurgedring en drie titels ingepalm. Sy eerste keer was tydens die [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] van 2012, die tweede keer in die [[Wimbledon-kampioenskap]] van 2013 en die derde keer in die Wimbledon-kampioenskap van 2016. === 2010 === Murray verloor in drie stelle teen [[Roger Federer]] in die [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]]. Die eindtelling was 6–3, 6–4, 7–6(11). === 2011 === Murray verloor in drie stelle teen Djokovic in die Australiese Ope. Die eindtelling was 6–4, 6–2, 6–3. === 2012 === Murray wen die VSA-Ope met 'n telling van 7-6 (12/10), 7-5, 2-6, 3-6, 6-2 teen Djokovic. Hiermee word hy die eerste Britse man sedert Fred Perry in 1936 wat 'n Grand Slam-titel wen. === 2017 === Murray is in 2017 tot ridder geslaan danksy sy diens aan tennis en welsyn. Hy het die kwarteindrondte van die Katar-Ope gehaal, maar teen Djokovic verloor.<ref>{{en}} {{Cite news|url=https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-djokovic-doha-2017-final|title=Novak Djokovic Beats Andy Murray For Doha Title {{!}} ATP World Tour {{!}} Tennis|newspaper=ATP World Tour|accessdate=7 Januarie 2017|archive-date= 8 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170108093729/http://www.atpworldtour.com/en/news/murray-djokovic-doha-2017-final|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.nytimes.com/2017/01/06/sports/andy-murray-to-face-novak-djokovic-in-qatar-open-final.html |title=Andy Murray to Face Novak Djokovic in Qatar Open Final |last=The Associated Press |date=6 Januarie 2017 |newspaper=The New York Times |issn=0362-4331 |accessdate=7 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721201314/https://www.nytimes.com/2017/01/06/sports/andy-murray-to-face-novak-djokovic-in-qatar-open-final.html |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die Australiese Ope het hy in die vierde rondte teen Mischa Zverev verloor.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2017-01-22/no1_goes_down_zverev_stuns_murray.html |title=No.1 goes down: Zverev stuns Murray |last=Ramsey |first=Alix |date=22 Januarie 2017 |work=AusOpen.com |publisher=Tennis Australia |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202010038/http://www.ausopen.com/en_AU/news/match_reports/2017-01-22/no1_goes_down_zverev_stuns_murray.html |archive-date=2 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Doebai het Murray in Februarie sy enigste toernooi van die jaar in skoon stelle teen Fernando Verdasco gewen.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/39168363 |title=Andy Murray beats Fernando Verdasco to win first Dubai Championships title |date=4 Maart 2017 |work=BBC Sport |accessdate=8 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724213158/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/39168363 |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die volgende week het hy ’n skoknederlaag in Indian Wells teen Vasek Pospisil gely.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/03/12/andy-murray-suffers-shock-second-round-exit-indian-wells-against/ |title=Andy Murray at a loss to explain shock Indian Wells exit to world number 129 Vasek Pospisil |last=Briggs |first=Simon |date=12 Maart 2017 |work=The Telegraph |accessdate=7 November 2018 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721201318/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/03/12/andy-murray-suffers-shock-second-round-exit-indian-wells-against/ |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die Franse Ope het hy tot die halfeindrondte deurgedring waar hy in vyf stelle deur Stan Wawrinka geklop is.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/06/09/andy-murray-vs-stan-wawrinka-french-open-2017-live-score-updates/ |title=Andy Murray loses epic French Open semi-final to Stan Wawrinka |last=Briggs |first=Simon |date=9 Junie 2017 |work=The Telegraph |accessdate=7 November 2018 |last2=Eccleshare |first2=Charlie |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721201315/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/06/09/andy-murray-vs-stan-wawrinka-french-open-2017-live-score-updates/ |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ondanks kommer oor ’n heupbesering het hy as die verdedigende kampioen aan Wimbledon deelgeneem. Hy het tot die kwarteindrondte deurgedring, waar hy in vyf stelle deur Sam Querrey verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/07/12/andy-murray-vs-sam-querrey-wimbledon-mens-quarter-final-live/ |title=Hobbling Andy Murray knocked out of Wimbledon as Sam Querrey books first semi-final spot with five-sets win |last=Hodges |first=Vicki |date=12 Julie 2017 |accessdate=12 Julie 2017 |work=The Telegraph |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113032130/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/07/12/andy-murray-vs-sam-querrey-wimbledon-mens-quarter-final-live/ |archive-date=13 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het die Kanadese Ope en Cincinnati-meesterstoernooi misgeloop weens sy heupbesering en hy het sy no.&nbsp;1-posisie aan [[Rafael Nadal]] afgestaan.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/tennis/article-4759040/Andy-Murray-withdraws-Canadian-Open.html |title=Andy Murray withdraws from Canadian Open |work=Daily Mail |accessdate=5 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171212210434/http://www.dailymail.co.uk/sport/tennis/article-4759040/Andy-Murray-withdraws-Canadian-Open.html |archive-date=12 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/40880994 |title=Andy Murray: British world number one pulls out of Cincinnati Masters |date=9 Augustus 2017 |work=BBC Sport |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116012346/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/40880994 |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Weens sy besering het hy aan die VSA-Ope onttrek; dit was die eerste Grand Slam-toernooi sedert die Franse Ope van 2013 wat hy misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/41063581 |title=Andy Murray withdraws from US Open because of ongoing hip injury |date=26 Augustus 2017 |work=BBC Sport |accessdate=26 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116012416/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/41063581 |archive-date=16 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Murray het daarna gesê hy sal moontlik nie weer in 2017 aan ’n professionele toernooi deelneem nie.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/41171849 |title=Andy Murray: World number two 'most likely' to miss rest of season with hip injury |date=6 September 2017 |work=BBC Sport |accessdate=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190730155906/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/41171849 |archive-date=30 Julie 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> Eindelik het hy nie weer gespeel nie en in November het hy gedaal tot no.&nbsp;16, sy laagste posisie sedert Mei 2008.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atpworldtour.com/en/players/andy-murray/mc10/rankings-history |title=Andy Murray: Rankings history (all years) |publisher=ATP |date=6 November 2017 |accessdate=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116055737/https://www.atpworldtour.com/en/players/andy-murray/mc10/rankings-history |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.eveningtimes.co.uk/news/15643521.Andy_Murray_falls_to_lowest_ranking_in_nine_years_after_injury_hit_year/ |title=Andy Murray falls to lowest ranking in nine years after injury-hit year |newspaper=Evening Times |date=6 November 2017 |accessdate=23 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201041410/http://www.eveningtimes.co.uk/news/15643521.Andy_Murray_falls_to_lowest_ranking_in_nine_years_after_injury_hit_year/ |archive-date=1 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 2018 === Murray het weens sy heupbesering aan die Brisbane-Internasionaal en die Australiese Ope onttrek.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-withdraws-from-australian-open-2018 |title=Murray Withdraws From Australian Open |date=4 Januarie 2018 |accessdate=4 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180722070131/https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-withdraws-from-australian-open-2018 |archive-date=22 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op [[Instagram]] het hy gesê rehabilitasie en ’n operasie was moontlikhede vir herstel, maar dat laasgenoemde dalk nie suksesvol sou wees nie.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.instagram.com/p/BdcSGu6lMYj/ |title=Instagram post by Andy Murray • Jan 2, 2018 at 9:23am UTC |website=Instagram |accessdate=8 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107011903/https://www.instagram.com/p/BdcSGu6lMYj/ |archive-date=7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2018/jan/02/andy-murray-doubt-australian-open-pulls-out-brisbane-international-tennis |title=Andy Murray considers hip surgery as career hangs in the balance |last=Mitchell |first=Kevin |date=2 Januarie 2018 |work=The Guardian |accessdate=8 Januarie 2018 |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721194025/https://www.theguardian.com/sport/2018/jan/02/andy-murray-doubt-australian-open-pulls-out-brisbane-international-tennis |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 8 Januarie het hy op Instagram aangekondig hy het ’n heupoperasie ondergaan.<ref name="auto" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.instagram.com/p/Bdsc_RxllbS/ |title=Instagram post by Andy Murray • Jan 8, 2018 at 4:06pm UTC |website=Instagram |accessdate=8 Januarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107011905/https://www.instagram.com/p/Bdsc_RxllbS/ |archive-date=7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Maart het Murray sy Britse no.&nbsp;1-posisie vir die eerste keer sedert 2006 verloor.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/43279832 |title=Kyle Edmund replaces Andy Murray to become British number one for first time |date=5 Maart 2018 |work=BBC Sport |accessdate=31 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721233510/https://www.bbc.com/sport/tennis/43279832 |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het in die Queen's Club-kampioenskapsbyeenkoms sy terugkeer gemaak en in die eerste rondte in drie stelle teen Nick Kyrgios verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/44506760 |title=Andy Murray to play Fever-Tree Championships at Queen's Club |date=16 Junie 2018 |work=BBC Sport |accessdate=16 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721233514/https://www.bbc.com/sport/tennis/44506760 |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die Eastbourne-Internasionaal het hy in die eerste rondte teen Stan Wawrinka gewen, maar in die tweede rondte teen Kyle Edmund verloor.<ref>{{en}} {{cite web |title=Edmund Ends Murray's Eastbourne Comeback |url=https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-edmund-eastbourne-2018-wednesday |date=27 Junie 2018 |accessdate=28 Junie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701073341/https://www.atpworldtour.com/en/news/murray-edmund-eastbourne-2018-wednesday |archive-date=1 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het aan Wimbledon onttrek.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/44675401 |title=Andy Murray: Two-time champion withdraws from Wimbledon |date=1 Julie 2018 |work=BBC Sport |accessdate=1 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213001403/https://www.bbc.com/sport/tennis/44675401 |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> As gevolg hiervan het hy tot no.&nbsp;839 op die ATP-ranglys geval.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/44849260 |title=Andy Murray drops to world number 839 in latest tennis rankings |work=BBC Sport |date=16 Julie 2018 |accessdate=17 Julie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724213134/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/44849260 |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die VSA-Ope het hy in die tweede rondte in vier stelle teen Fernando Verdasco verloor.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/45350013 |title=US Open 2018: Andy Murray loses to Fernando Verdasco in second round |date=30 Augustus 2018 |work=BBC Sport |accessdate=30 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721233512/https://www.bbc.com/sport/tennis/45350013 |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het daarna aan die Davisbeker onttrek om van sy besering te herstel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Andy_Murray/59940/andy-murray-to-skip-davis-cup-apologizes-through-emotional-post/ |title=Andy Murray to skip Davis Cup, apologizes through emotional post |website=Tennis World USA |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908092814/https://www.tennisworldusa.org/tennis/news/Andy_Murray/59940/andy-murray-to-skip-davis-cup-apologizes-through-emotional-post/ |archive-date=8 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ná die Shenzhen-Ope, waarin hy in die kwarteindrondte deur Fernando Verdasco geklop is,<ref name=bbc>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/45683803 |title=Andy Murray beaten by Fernando Verdasco at Shenzhen Open |date=28 September 2018 |work=BBC Sport |accessdate=28 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722103827/https://www.bbc.com/sport/tennis/45683803 |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het hy sy seisoen vroeg beëindig weens ’n probleem met sy enkel sodat hy fiks kon wees vir die volgende jaar.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2018/09/29/andy-murray-ends-season-earlier-scheduled-straight-sets-defeat/ |title=Andy Murray ends season earlier than scheduled after straight sets defeat to Fernando Verdasco |last=Sport |first=Telegraph |date=29 September 2018 |work=The Telegraph |accessdate=29 September 2018 |issn=0307-1235 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207002859/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2018/09/29/andy-murray-ends-season-earlier-scheduled-straight-sets-defeat/ |archive-date=7 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=bbc /> === 2019 === In die Brisbane-Internasionaal het hy die eerste rondte teen James Duckworth in skoon stelle gewen, maar erken dat hy nie weet hoe lank hy nog topgehaltetennis sou kon speel nie weens sy heupprobleme.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jan/01/andy-murray-class-return-tennis-james-duckworth-brisbane-international |title=Andy Murray’s class and vulnerability both on display in long-awaited return |last=Mitchell |first=Kevin |date=1 Januarie 2019 |work=The Guardian |accessdate=1 Januarie 2019 |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721190855/https://www.theguardian.com/sport/2019/jan/01/andy-murray-class-return-tennis-james-duckworth-brisbane-international |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Murray is in die volgende rondte uitgeskakel deur Daniil Medvedev, wat in dié stadium die wêreld se no. 16-speler was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/46734233 |title=Andy Murray and Kyle Edmund beaten at the Brisbane International |work=BBC Sport |date=2 Januarie 2019 |accessdate=2 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724213123/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/46734233 |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 11 Januarie 2019, op ’n perskonferensie net voor die Australiese Ope, het ’n emosionele Murray aangekondig hy gaan uittree omdat sy heup hom al lank las gee. Hy het die moontlikheid van ’n tweede heupoperasie genoem, maar gesê dit sou wees om sy pyn te verlig en nie noodwendig om sy loopbaan te verleng nie.<ref name=bbclast19>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/46833018 |title=Andy Murray: Australian Open could be last tournament |work=BBC Sport |date=11 Januarie 2019 |accessdate=12 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191127041716/https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/46833018 |archive-date=27 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 29 Januarie het Murray op Instagram gesê hy het ’n tweede operasie ondergaan.<ref>{{en}} {{cite news |title=Andy Murray undergoes hip resurfacing surgery in London |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2019/01/29/andy-murray-undergoes-hip-resurfacing-surgery-london/ |accessdate=29 Januarie 2019 |work=The Telegraph |date=29 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009051738/https://www.telegraph.co.uk/tennis/2019/01/29/andy-murray-undergoes-hip-resurfacing-surgery-london/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Maart het hy aangekondig hy het nie meer pyn nie danksy die operasie en sou dalk terugkeer om professionele tennis te speel, maar dit sou van sy heup afhang en hy sou sy toestand toets deur dubbelspelwedstryde te speel.<ref>{{en}} {{cite web |title=Andy Murray on rushing back for Wimbledon 2019 and possibly playing doubles |url=https://www.tennis365.com/atp-tour/andy-murray-rushing-back-wimbledon-2019-playing-doubles/ |publisher=Tennis365 |accessdate=14 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428040722/https://www.tennis365.com/atp-tour/andy-murray-rushing-back-wimbledon-2019-playing-doubles/ |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 16 Mei het Murray sy ridderskap van prins Charles in [[Buckingham-paleis]] ontvang twee jaar nadat dit aan hom toegeken is.<ref name=bbc1 /> Murray het in Junie na professionele tennis teruggekeer deur in die Queen's Club-kampioenskapsbyeenkoms saam met Feliciano Lopez in dubbelspelwedstryde te speel.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/48497850 |title=Andy Murray to make competitive return in doubles at Queen's Club |date=3 Junie 2019 |work=BBC Sport |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825120451/https://www.bbc.com/sport/tennis/48497850 |archive-date=25 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle het tot die eindstryd deurgedring en Rajeev Ram en Joe Salisbury geklop.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/23/andy-murray-queens-doubles-tennis |title=Andy Murray wins Queen’s doubles title in first tournament since hip surgery |last=Mitchell |first=Kevin |date=23 Junie 2019 |work=The Guardian |accessdate=23 Junie 2019 |issn=0261-3077 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707131212/https://www.theguardian.com/sport/2019/jun/23/andy-murray-queens-doubles-tennis |archive-date=7 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarna het Murray gesê sy heup voel goed en hy het nie pyn nie.<ref>{{en}} {{cite news |url=https://www.bbc.com/sport/tennis/48739206 |title=Andy Murray wins Queen's doubles title with Feliciano Lopez |last=Jurejko |first=Jonathan |date=23 Junie 2019 |work=BBC Sport |accessdate=23 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190825111754/https://www.bbc.com/sport/tennis/48739206 |archive-date=25 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hy het saam met Marcelo Melo as dubbelspelmaat in die Eastbourne-Internasionaal gespeel, waar hulle in die eerste rondte verloor het.<ref>{{en}} {{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/48765815|title=Andy Murray & Marcelo Melo beaten in doubles at Eastbourne International|date=25 Junie 2019|accessdate=25 Junie 2019}}.</ref> Op Wimbledon het hy en sy mansdubbelspelmaat, Pierre-Hugues Herbert, in die twee rondte verloor, terwyl hy en sy gemengdedubbelspelmaat, [[Serena Williams]], in die derde rondte verloor het.<ref>{{en}} {{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/48938846|title=Andy Murray and Serena Williams' run in the Wimbledon mixed doubles ends|work=BBC Sport|date=10 Julie 2019|accessdate=10 Julie 2019}}</ref> == Grand Slam-rekord == [[Lêer:Murray and the Wimbledon Trophy (cropped).jpg|duimnael|upright|Andy Murray nadat hy die [[Wimbledon-kampioenskap]] in 2013 gewen het]] [[Lêer:AndyMurrayWimbledon2016.jpg|duimnael|upright|Andy Murray nadat hy die Wimbledon-kampioenskap in 2016 gewen het]] Die tabel toon Murray se prestasie tydens elk van die Grand Slam-toernooie in mansenkels waaraan hy deelgeneem het: {| class="wikitable" style="text-align: center;" width = 60%; !width=10%| Jaar !width=20%| [[Australiese Ope (tennis)|Australiese Ope]] !width=20%| [[Franse Ope]] !width=20%| [[Wimbledon-kampioenskap|Wimbledon]] !width=20%| [[VSA-Ope (tennis)|VSA-Ope]] |- |2005 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2006 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2007 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2008 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |- |2009 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2010 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2011 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |- |2012 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |- |2013 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |''Nie gespeel nie'' |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2014 |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2015 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |- |2016 |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#D8BFD8;"| Eindstryd |style="background:#98FB98;"| '''Wenner''' |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |- |2017 |style="background:#afeeee;"| Rondte 4 |style="background:#FFEC8B;"| Halfeindstryd |style="background:#ffebcd;"| Kwarteindstryd |''Nie gespeel nie'' |- |2018 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2019 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |- |2020 |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 | ''Toernooi nie gehou nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2021 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |- |2022 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |- |2023 |style="background:#afeeee;"| Rondte 3 |''Nie gespeel nie'' |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |style="background:#afeeee;"| Rondte 2 |- |2024 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |style="background:#afeeee;"| Rondte 1 |''Nie gespeel nie'' |''Nie gespeel nie'' |} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} [http://www.andymurray.com/ Andy Murray se amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.murraysworld.com/ Webwerf vir bewonderaars] * {{en}} [https://www.atptour.com/en/players/andy-murray/mc10/overview Andy Murray se ATP-profiel] * {{en}} [https://www.itftennis.com/en/players/andy-murray/800233481/gbr/mt/s/overview/ Andy Murray se ITF-profiel] * {{en}} {{IMDb naam|2367673}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Murray, Andy}} [[Kategorie:Skotse sportlui]] [[Kategorie:Tennisspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Olimpiese deelnemers]] pi0mobml9xdmhzkyefq3fman9vgw73p Aalwynfamilie 0 46651 3372816 3278828 2026-11-15T16:34:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372816 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Aalwynfamilie | image = Aloe ferox 1.jpg | image_caption = [[Bitteraalwyn]], ''Aloe ferox'' | taxon = Asphodelaceae | authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] 1789 | subdivision_ranks = Genera | subdivision = <center>[[#Genera|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Aloaceae'' <small>Batsch</small> * ''Hemerocallidaceae'' * ''Xanthorrhoeaceae'' <small>Dumort.</small> }} Die '''aalwynfamilie''' (''Asphodelaceae'') bevat, soos die naam aandui, die [[aalwyn]]e, maar ook ander [[vetplant]]e. Baie van hierdie plante was eers in die omvattende [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Liliaceae]]'' geklassifiseer, maar word nou in afsonderlike families soos hierdie geplaas. Baie van die [[spesie]]s in hierdie familie kan redelike hoog groei, dog het hulle tipies onvertakte of ylvertakte stamme. Van die familie se spesies is [[geofiet]]e, soos die genera ''Bulbine'', ''Bulbinella'' en ''Trachyandra''. == Genera == Die familie bevat 41 genera:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60006629-3 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211123135130/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60006629-3 |argiefdatum=23 November 2021 |besoekdatum=23 November 2021 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Agrostocrinum]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Aloe]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Aloestrela]]'' <small>Molteno & [[Gideon Smith|Gideon.F.Sm.]]</small> * ''[[Aloiampelos]]'' <small>[[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & Gideon F.Sm.</small> * ''[[Aloidendron]]'' <small>(A.Berger) Klopper & Gideon F.Sm.</small> * ''[[Aristaloe]]'' <small>Boatwr. & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Arnocrinum]]'' <small>Endl. & [[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]]</small> * ''[[Asphodeline]]'' <small>Rchb.</small> * ''[[Asphodelus]]'' <small>L.</small> * ''[[× Astrolista]]'' <small>Molteno & Figueiredo</small> * ''[[Astroloba]]'' <small>[[Antonius Josephus Adrianus Uitewaal|Uitewaal]]</small> * ''[[Bulbine]]'' <small>Wolf</small> * ''[[Bulbinella]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Caesia]]'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''[[Chamaescilla]]'' <small>F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Corynotheca]]'' <small>F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Dianella]]'' <small>Lam. ex Juss.</small> * ''[[Eremurus]]'' <small>M.Bieb.</small> * ''[[Excremis]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Gasteria]]'' <small>Duval</small> * ''[[Geitonoplesium]]'' <small>A.Cunn. ex R.Br.</small> * ''[[Gonialoe]]'' <small>(Baker) Boatwr. & J.C.Manning</small> * ''[[Haworthia]]'' <small>(Duval)</small> * ''[[Haworthiopsis]]'' <small>G.D.Rowley</small> * ''[[Hemerocallis]]'' <small>L.</small> * ''[[Hensmania]]'' <small>W.Fitzg.</small> * ''[[Herpolirion]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Hodgsoniola]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Johnsonia]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Kniphofia]]'' <small>Moench</small> * ''[[Kumara]]'' <small>Medik.</small> * ''[[Pasithea]]'' <small>D.Don</small> * ''[[Phormium]]'' <small>J.R.Forst. & G.Forst.</small> * ''[[Rhuacophila]]'' <small>Blume</small> * ''[[Simethis]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Stawellia]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Stypandra]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Trachyandra]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Tricoryne]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Tulista]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Xanthorrhoea]]'' <small>Sm.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Asphodelus albus0.jpg Asphodelus macrocarpus (1).jpg Giardino alpino d. broglio 6.jpg The wild nature.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [[Abraham Erasmus van Wyk|Braam van Wyk]] & Piet van Wyk: ''Identifiseer die bome van Suider-Afrika'' (2008). Struik Uitgewers. {{ISBN|978-1-77007-730-0}}. {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vetplante]] f6glsgtp87lyc9hqeqhknt4k9gm9c6v Bongani Khumalo 0 48476 3372966 3367733 2026-11-16T03:13:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372966 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Bongani Khumalo | image = [[Lêer:Khumalo 2012.JPG|220px]] | image_size = 220px | caption = Bongani Khumalo in 2012 | fullname = Bongani Sandile Khumalo<ref name="B. Khumalo">{{cite web |title=B. Khumalo |url=http://uk.soccerway.com/players/bongani-khumalo/62551/ |publisher=Soccerway |access-date=16 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010224756/https://uk.soccerway.com/players/bongani-khumalo/62551/ |archive-date=10 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | birth_date = {{Geboortedatum en ouderdom|1987|1|6|df=yes}} | birth_place = [[Manzini]], Swaziland (nou [[eSwatini]]) | height = 1,80&nbsp;m | position = Middelagter | currentclub = [[Tottenham Hotspur]] | clubnumber = | youthyears1 = ?–2005 | youthclubs1 = [[Arcadia Shepherds FC|Arcadia Shepherds]] | years1 = 2005-2007 | clubs1 = [[Universiteit van Pretoria|AmaTuks]] | caps1 = 50 | goals1 = 4 | years2 = 2007-2010 | clubs2 = [[Supersport United]] | caps2 = 81 | goals2 = 8 | years3 = 2011– | clubs3 = [[Tottenham Hotspur]] | caps3 = 0 | goals3 = 0 | years4 = 2011 | clubs4 = → [[Preston North End FC|Preston North End]] (leen) | caps4 = 6 | goals4 = 0 | years5 = 2011-2012 | clubs5 = → [[Reading FC|Reading]] (leen) | caps5 = 4 | goals5 = 0 | years6 = 2012-2013 | clubs6 = → [[PAOK FC|PAOK]] (leen) | caps6 = 22 | goals6 = 0 | years7 = 2013-2014 | clubs7 = → [[Doncaster Rovers FC|Doncaster Rovers]] (leen) | caps7 = 30 | goals7 = 0 | years8 = 2015 | clubs8 = → [[Colchester United FC|Colchester United]] (leen) | caps8 = 10 | goals8 = 0 | club-update = 3 Mei 2024 | nationalyears1 = 2008– | nationalteam1 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] | nationalcaps1 = 42 | nationalgoals1 = 1 | nationalteam-update = 13 Maart 2025 }} '''Bongani Sandile Khumalo''' (gebore op [[6 Januarie]] [[1987]] in [[Manzini]], [[Swaziland]]) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[sokker]]speler wat as 'n verdediger vir [[Supersport United]] en die [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan]] speel. Khumalo is in Swaziland gebore, maar trek saam met sy ouers na [[Pretoria]] toe hy slegs twee jaar oud is. == Internasionale loopbaan == Khumalo het sy eerste doel op internasionale vlak op 22 Junie 2010 tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010]] in 'n wedstryd teen [[Frankryk]] aangeteken. {| class="wikitable" align=center ! # !! Datum !! Stadion !! Teenstander !! Telling !! Uitslag !! Kompetisie |- | 1. || 22 Junie 2010 || [[Vrystaatstadion]], [[Suid-Afrika]] || {{vlag|Frankryk}} || <center>1&ndash;0</center> || <center>2&ndash;1</center> || [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|FIFA Wêreldbeker in 2010]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=297811/ FIFA se statistieke] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104182121/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=297811/ |date= 4 November 2012 }} * [http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=26490 Loopbaangeskiedenis] {{Suid-Afrikaanse-sokkerspeler-saadjie}} {{DEFAULTSORT:Khumalo, Bongani}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1987]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] 7366ow31mngostoe6axmpp9czjg9ial David Villa 0 48761 3373130 3293368 2026-11-16T11:30:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373130 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = David Villa | image = [[Beeld:Spain-Tahiti, Confederations Cup 2013 (02) (Villa crop).jpg|senter|raamloos]] | image_size = | caption = Villa saam met die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] by die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2013]] | fullname = David Villa Sánchez<ref name="fifadata">{{cite web |url=https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players: Spain |publisher=FIFA |access-date=13 September 2013 |page=29 |date=4 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616010702/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf |archive-date=16 June 2010 |url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1981|12|3}}<ref name="fifadata"/> | birth_place = [[Langreo]], [[Spanje]] | height = 1.75 m<ref name="fifadata"/> | position = Voorspeler | currentclub = | youthyears1 = 1991-1999 | youthclubs1 = [[UP Langreo|Langreo]] | youthyears2 = 1999-2000 | youthclubs2 = [[Sporting de Gijón (youth)|Sporting Gijón]] | years1 = 2000-2001 | clubs1 = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón B]] | caps1 = 36 | goals1 = 14 | years2 = 2001-2003 | clubs2 = [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] | caps2 = 80 | goals2 = 38 | years3 = 2003-2005 | clubs3 = [[Real Zaragoza]] | caps3 = 73 | goals3 = 32 | years4 = 2005-2010 | clubs4 = [[Valencia CF|Valencia]]<ref>{{cite web|title=David Villa Stats|url=https://fbref.com/en/players/ade08a67/David-Villa|access-date=2021-06-02|website=FBref.com|language=en}}</ref> | caps4 = 166 | goals4 = 108 | years5 = 2010-2013 | clubs5 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps5 = 77 | goals5 = 33 | years6 = 2013-2014 | clubs6 = [[Atlético Madrid]] | caps6 = 36 | goals6 = 13 | years7 = 2014-2018 | clubs7 = [[New York City FC]] | caps7 = 117 | goals7 = 77 | years8 = 2014 | clubs8 = → [[Melbourne City FC|Melbourne City]] (leen) | caps8 = 4 | goals8 = 2 | years9 = 2019-2020 | clubs9 = [[Vissel Kobe]] | caps9 = 28 | goals9 = 13 | totalcaps = 617 | totalgoals = 330 | nationalyears1 = 2001-2002 | nationalteam1 = [[Asturiese outonome sokkerspan|Asturië]] | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 1 | nationalyears2 = 2002-2003 | nationalteam2 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje O/21]] | nationalcaps2 = 7 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2005-2017 | nationalteam3 = [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spanje]] | nationalcaps3 = 98 | nationalgoals3 = 59 }} '''David Villa Sánchez''' ([[Spaans|Spaanse]] uitspraak: [daˈβið ˈbiʎa santʃeθ]; gebore [[3 Desember]] [[1981]]) is ’n voormalige [[Spanje|Spaanse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler gespeel het. Villa word as een van die beste aanvallers van sy generasie beskou. Hy is die [[Spaanse nasionale sokkerspan|Spaanse nasionale span]] se algehele topskuts van alle tye. Hy is tans die vise-president van die Spaanse Tercera Federación-klub CF Benidorm.<ref name="Benidorm">{{cite web|url=https://cfbenidorm.es/ultimahora/dv7-group-presenta-en-benidorm-su-proyecto-de-futbol-en-la-iconica-ciudad-desde-la-base-y-a-largo-plazo%e2%80%8b/ |title=La sociedad de David Villa y Víctor Oñate adquiere la propiedad del CF Benidorm. |language=es |publisher=cfbenidorm.es |date=8 March 2023 |accessdate=8 October 2024}}</ref> Villa het die bynaam "''El Guaje''" (Die Kind in [[Asturies]]) gekry vanweë sy reputasie om saam met ouer kinders sokker te speel.<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/people/spain/1713/david-villa/profile#|title=David Villa - Barcelona FC|archive-url=https://web.archive.org/web/20130716073434/http://www.goal.com/en/people/spain/1713/david-villa/profile|archive-date=16 July 2013|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://football-tickets.barcelona.com/index.php/david_villa|title=David Villa Sánchez - FC Barcelona player|archive-url=https://web.archive.org/web/20141102074612/http://football-tickets.barcelona.com/index.php/david_villa|archive-date=2 November 2014|access-date=2 November 2014|url-status=dead}}</ref> As kind het hy ’n ernstige besering opgedoen, maar hy het daarin geslaag om sy professionele loopbaan in 2001 by Sporting de Gijón te begin. Ná twee seisoene het hy na Real Zaragoza oorgegaan, waar hy sy [[La Liga]]-debuut gemaak het en die Copa del Rey en Supercopa de España gewen het. In 2005 het hy vir €12 miljoen by Valencia aangesluit en nóg ’n Copa del Rey gewen. Na vyf seisoene in Valencia, waar Villa homself as een van die topspelers in La Liga gevestig het, het hy in 2010 vir €40 miljoen by [[FC Barcelona|Barcelona]] aangesluit. In sy eerste seisoen het hy sy eerste La Liga- en [[UEFA Champions League]]-titels gewen en het hy in die 2011-einstryd ’n doel aangeteken. In 2013 het hy by die klub wegbeweeg en na Atlético Madrid oorgegaan, waar hy nog ’n La Liga-titel gewen het en die eindstryd van die UEFA Champions League 2014 gehaal het. Ná een seisoen in Madrid het Villa na die nuwe [[Major League Soccer|MLS]]-klub New York City verhuis, waar hy die klub se rekorddoelskutter en speler met die meeste verskynings geword het, en die MLS Mees Waardevolle Speler-toekenning in 2016 gewen het. In 2018 het hy sy vertrek aangekondig om by [[Vissel Kobe]] in Japan aan te sluit, voordat hy in 2020 afgetree het.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/46411014|title=David Villa: Ex-Barcelona striker to join Andres Iniesta at Vissel Kobe|date=1 December 2018|website=BBC Sport|access-date=20 December 2018}}</ref> Villa het sy internasionale debuut vir Spanje in 2005 gemaak. Hy het aan vier groot toernooie deelgeneem en was ’n sleutelspeler in die Spaanse spanne wat [[UEFA Europa-beker|UEFA Euro 2008]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010 FIFA Wêreldbeker]] gewen het. Hy het drie doele in die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006 Wêreldbeker]] aangeteken, was die topskuts by Euro 2008, en het die Silwerstewel tydens die 2010 Wêreldbeker gewen. Sy spel vir Spanje en Valencia het hom in 2010 ’n plek in die FIFPro Wêreldspan en die UEFA-span van die Jaar besorg. Ná sy doel tydens die 2014 Wêreldbeker, het Villa homself gevestig as Spanje se topskuts in Wêreldbeker-geskiedenis met nege doele.<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/span-recintlp.html|title=Goalscoring for Spain National Team|website=rsssf.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20090204122142/http://rsssf.com/miscellaneous/span-recintlp.html|archive-date=4 February 2009|access-date=12 February 2009|url-status=live}}</ref> Hy was ook die eerste Spaanse speler om 50 internasionale doele te bereik, en het ná ’n kort terugkeer in 2017 met 59 doele in 98 wedstryde van internasionale sokker afgetree. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Villa, David}} [[Kategorie:Spaanse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1981]] [[Kategorie:Lewende mense]] puzr4o6pmdejbvermgw57plooyb7z31 Lineêre algebra 0 50757 3373044 3293766 2026-11-16T07:33:58Z JMK 649 /* Geskiedenis */ inleiding 3373044 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Linear subspaces with shading.svg|duimnael|250px|regs|Die breë blou lyn wat deur die [[oorsprong (wiskunde)|oorsprong]] loop in [[Euklidiese ruimte|'''R'''<sup>3</sup>]], vorm 'n lineêre deelruimte, 'n algemene konsep vir oorweging in lineêre algebra.]] '''Lineêre algebra''' is 'n vertakking van [[wiskunde]] begaand met die studie van [[Euklidiese vektor|vektore]], met families van vektore genaamd ''[[vektorruimte]]s'' of ''lineêre ruimtes'', en met funksies wat vektore as invoer (definisieversameling) en ander vektore as resultaat (waardeversameling) het, volgens sekere reëls. Hierdie funksies word ''[[lineêre afbeelding]]s'' genoem (of lineêre transformasies of lineêre operatore) en word dikwels voorgestel deur [[matriks (wiskunde)|matrikse]]. Lineêre algebra staan sentraal tot moderne wiskunde en die toepassings daarvan. 'n Elementêre toepassing van lineêre algebra is die oplossing van 'n [[stelsel van lineêre vergelykings]] in verskeie onbekendes. Meer gevorderde toepassings is alomteenwoordig, in studierigtings so uiteenlopend as [[abstrakte algebra]] en [[funksionaalanalise]]. Lineêre algebra beskik oor 'n konkrete voorstelling in [[analitiese meetkunde]] (kyk illustrasie) en word veralgemeen in [[operatorteorie]] en [[moduleteorie]]. Dit het omvangryke toepassings in [[ingenieurswese]], [[fisika]], [[natuurwetenskap]]pe en die [[sosiale wetenskappe]]. Nie-lineêre [[wiskundige model]]le kan dikwels deur lineêre modelle benader word. == Geskiedenis == In 1844 het die [[Pruise|Pruisiese]] hoërskoolonderwyser Hermann Grassmann die grondslae van lineêre algebra en vektorruimtes gepubliseer in 'n boek wat te [[Leipzig]] uitgegee is. Sy baanbrekerswerk was getiteld ''Die lineale Ausdehnungslehre, ein neuer Zweig der Mathematik'', oftewel “Die teorie van lineêre uitbreiding, 'n nuwe vertakking van wiskunde”. [[Matriks (wiskunde)|Matrikse]] en [[tensor]]s is in die latere deel van die 19de eeu ingevoer. In die eerste helfte van die twintigste eeu, waartydens etlike idees en metodes van vorige eeue as [[abstrakte algebra]] veralgemeen is, het die vakgebied die moderne vorm begin aanneem. Die gebruik van hierdie objekte in [[kwantummeganika]], [[spesiale relatiwiteit]] en [[statistiek]] het heelwat bygedra om die vak van lineêre algebra buite suiwer wiskunde te bevorder. Die oorsprong van baie van hierdie idees is verwant aan die konsepte van [[determinant]]e en [[Gauss-eliminasie]]. Nogtans is enige aanspraak dat die konsepte van lineêre algebra voor die einde van die negentiende eeu aan wiskundiges bekend was, onakkuraat, en 'n voorbeeld van die historiese fout van anakronisme. Byvoorbeeld is die [[Kleinstekwadratemetode|metode van kleinste kwadrate]] eerste deur [[Legendre]] en [[Gauss]] gebruik, om en by 1800, en word nou tipies beskryf in terme van lineêre algebra, maar die voorstellings in terme van lineêre algebra is eers in die 1940's opgestel deur Henry Jensen, 'n Deense geodesis,{{Citation needed}} en deur Paul Dwyer, 'n Amerikaanse statistikus.{{Citation needed}} == Hoofstrukture == Die hoofstrukture van lineêre algebra, is [[vektorruimte]]s en die [[lineêre afbeelding]]s tussen hulle. 'n '''Vektorruimte''' is 'n [[versameling (wiskunde)|versameling]] waarvan die elemente bymekaargetel kan word, en vermenigvuldig kan word met die '''skalare''', of getalle. In baie fisiese toepassings is die skalare [[reële getal]]le, oftewel '''R'''. Meer algemeen beskou kan die skalare enige [[veld (wiskunde)|veld]] '''F''' vorm — sodat vektorruimtes oor die veld '''Q''' van [[rasionale getal]]le, die veld '''C''' van [[komplekse getal]]le, of 'n [[eindige veld]] '''F'''<sub>''q''</sub> beskou kan word. Hierdie twee operasies moet soortgelyk werk as die gewone optelling en vermenigvuldiging van getalle: optelling is [[kommutatief]] en [[assosiatief]], terwyl vermenigvuldiging [[distributief]] oor optelling is, ensomeer. Meer spesifiek, moet die twee vektoroperasies 'n lys aksiomas bevredig, wat juis gekies word om die eienskappe van optelling en skalaarvermenigvuldiging van [[Euklidiese vektor]]e in die koördinaat ''n''-ruimte '''R'''<sup>''n''</sup> te ewenaar. Een van die aksiomas stipuleer die bestaan van 'n '''nulvektor''', wat analoog aan die nulgetal fungeer met betrekking tot vermenigvuldiging. Elemente van 'n algemene vektorruimte ''V'' kan objekte van enige aard wees, byvoorbeeld [[funksie (wiskunde)|funksies]] of [[polinoomring|polinome]], maar wanneer dit as elemente van ''V'' beskou word, word hulle dikwels '''vektore''' genoem. Gegewe twee vektorruimtes ''V'' en ''W'' oor 'n veld '''F''', is 'n '''lineêre transformasie''' 'n [[afbeelding (wiskunde)|afbeelding]] : <math> T:V\to W </math> wat voldoen aan optelling en skalaarvermenigvuldiging: : <math> T(u+v)=T(u)+T(v), \quad T(rv)=rT(v) </math> vir enige vektore ''u'',''v'' ∈ ''V'' en 'n skalaar ''r'' ∈ '''F'''. Kernbegrippe in lineêre algebra is [[lineêre kombinasie]], [[span (lineêre algebra)|span]] en [[lineêre afhanklikheid]] van vektore, asook [[basis (lineêre algebra)|basis]] en die [[dimensie (lineêre algebra)|dimensie]] van 'n vektorruimte. Gegewe 'n vektorruimte ''V'' oor 'n veld '''F''', word 'n uitdrukking van die vorm : <math> r_1 v_1 + r_2 v_2 + \ldots + r_k v_k, </math> waar ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''k''</sub> vektore is en ''r''<sub>1</sub>, ''r''<sub>2</sub>, …, ''r''<sub>''k''</sub> skalare is, die '''lineêre kombinasie''' van die vektore ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''k''</sub> met koëffisiënte ''r''<sub>1</sub>, ''r''<sub>2</sub>, …, ''r''<sub>''k''</sub> genoem. Die versameling van alle lineêre kombinasies van vektore ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''k''</sub> word hulle '''span''' genoem. 'n Lineêre kombinasie van enige stelsel van vektore met alle nulkoëffisiënte is die nulvektor van ''V''. Indien dit die unieke wyse is om nulvektore uit te druk as 'n lineêre kombinasie van ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''k''</sub> dan is hierdie vektore '''lineêr onafhanklik'''. 'n Lineêr onafhanklike stel vektore wat 'n vektorruimte ''V'' oorspan is 'n '''basis''' van ''V''. Indien 'n vektorruimte 'n eindige basis toelaat, het enige twee basisse dieselfde getal elemente (genoem die '''dimensie''' van ''V'') en is ''V'' dan 'n eindig-dimensionale vektorruimte. Hierdie teorie kan uitgebrei word na eindig-dimensionale ruimtes. Daar bestaan 'n belangrike onderskeid tussen die koördinaat ''n''-ruimte '''R'''<sup>''n''</sup> en 'n algemene eindig-dimensionale vektorruimte ''V''. Terwyl '''R'''<sup>''n''</sup> beskik oor 'n '''standaardbasis''' {''e''<sub>1</sub>, ''e''<sub>2</sub>, …, ''e''<sub>''n''</sub>}, sal 'n vektorruimte ''V'' tipies nie oor 'n behorende basis beskik nie, en baie verskillende basisse bestaan (alhoewel hulle almal uit dieselde getal elemente opgemaak word, gelyk aan die dimensie van ''V''). Indien 'n spesifieke basis {''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''n''</sub>} van ''V'' beskikbaar is, kan 'n '''koördinaatstelsel''' in ''V'' gekonstrueer word: die vektor met koördinate (''r''<sub>1</sub>, ''r''<sub>2</sub>, …, ''r''<sub>''n''</sub>) is die lineêre kombinasie : <math> r_1 v_1 + r_2 v_2 + \ldots + r_n v_n. </math> Die voorwaarde dat ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''n''</sub> vir ''V'' oorspan, waarborg dat elke vektor ''v'' koördinate toegeken kan word, terwyl die lineêre onafhanklikheid van ''v''<sub>1</sub>, ''v''<sub>2</sub>, …, ''v''<sub>''n''</sub> verder verseker dat hierdie koördinate uniek bepaal word; daar bestaan dan slegs een lineêre kombinasie van die basisvektore wat aan ''v'' gelyk is. Hiervolgens sal, met 'n gekose basis van 'n vektorruimte ''V'' oor '''F''', ''V'' met die koördinate van ''n''-ruimte '''F'''<sup>''n''</sup> geïdentifiseer kan word. Met hierdie identifikasie sal die optelling en skalaarvermenigvuldiging van vektore in ''V'' ooreenstem met die optelling en skalaarvermenigvuldiging van hul koördinaatvektore in '''F'''<sup>''n''</sup>. Verder, indien ''V'' en ''W'' 'n ''n''-dimensionale en ''m''-dimensionale vektorruimte is oor '''F''', en 'n basis van ''V'' en 'n basis van ''W'' vasgestel is, kan enige lineêre transformasie ''T'': ''V'' → ''W'' deur 'n ''m'' × ''n'' [[matriks (wiskunde)|matriks]] ''A'' geënkodeer word, met inskrywings in die veld '''F''', genaamd die matriks van ''T'' met verwysing na hierdie basisse. Daarom kan die bestudering van lineêre transformasies, wanneer aksiomaties gedefinieer, grootliks vervang word deur die studie van matrikse, wat konkrete objekte is. Dit is 'n hooftegniek van lineêre algebra. {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Lineere algebra}} [[Kategorie:Lineêre algebra| ]] f7h8025q1w8c9njcmd53dbsohn1xd3a Anglo-Zoeloeoorlog 0 51027 3372885 3293838 2026-11-15T20:53:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372885 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik |konflik = Anglo-Zoeloeoorlog |deelvan = |beeld = [[File:Anglo-Zulu War collage.png|320px]] |byskrif = 'n Versameling belangrike gebeurtenisse tydens die Anglo-Zoeloe-oorlog van 1879. Van links na regs kloksgewys: Die [[Slag van Isandlwana]], Die 17de Lancers by Ulundi, Die Britse verdediging van [[Slag van Rorke's Drift|Rorke's Drift]], en die Britse verdediging van Kambula |datum = [[11 Januarie]] – [[4 Julie]] [[1879]] |plek = [[Suid-Afrika]] |gebied = |resultaat = Oorwinning vir die Britse Ryk<br />Anneksasie van die Zoeloekoninkryk |party1 = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |party2 = [[Zoeloe-koninkryk]] |party3 = |aanvoerder1 = {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Henry Bartle Frere|Sir Henry Frere]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford|Lord Chelmsford]]<br />{{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Garnet Wolseley]] |aanvoerder2 = [[Cetshwayo|Cetshwayo kaMpande]]<br />[[Ntshingwayo|Ntshingwayo Khoza]]<br />[[Dabulamanzi|Dabulamanzi kaMpande]] |aanvoerder3 = |sterkte1 = '''1ste inval:'''<br />15&nbsp;000–16&nbsp;000:<ref>{{en}} Colenso, 1880, bl. 263-264.</ref><ref>{{en}} Morris,Donald R.; Buthelezi, Mangosuthu ''The Washing of the Spears'', Da Capo Press, 1998, bl. 292.</ref> * 6&nbsp;600 Britse soldate * 9&nbsp;000 Afrikaners 17 kanonne<br />1 Gatling-kanon<br />1 vuurpyl battery<br />'''2de inval:'''<br />25&nbsp;000:<ref>{{en}} Morris,Donald R. (1994) ''The Washing of the Spears'', reissued: Da Capo Press, 1998, bl. 498.</ref><ref>{{en}} Colenso, 1880, bl. 396.</ref> * 16&nbsp;000 Britse soldate * 7&nbsp;000 Natalse inboorlinge * 2&nbsp;000–3&nbsp;000 draers 10 kanonne<br /> 2 Gatlink-kanonne |sterkte2 = 35&nbsp;000<ref>{{en}} Colenso, 1880, bl. 318</ref> |sterkte3 = |ongevalle1 = 1&nbsp;727 gesneuweldes<br />256 gewondes |ongevalle2 = 6&nbsp;000+ gesneuweldes<ref>{{en}} Knight & Castle, ''Zulu War'', 2004, bl. 115.</ref> |ongevalle3 = |notas = }} Die '''Anglo-Zoeloeoorlog''' is in 1879 tussen die [[Britse Ryk]] en die [[Zoeloe-koninkryk]] gevoer. Met [[Henry Howard Molyneux Herbert, 4de Graaf van Carnarvon|lord Carnarvon]] se suksesvolle instelling van 'n federasie in [[Kanada]] is die idee gehuldig dat soortgelyke politieke pogings, gekoppel aan militêre veldtogte, moontlik suksesvol kan wees met die [[Afrika]]ryke, stamgebiede en die [[Boererepubliek]]e in [[Suid-Afrika]]. In 1877 is [[Henry Bartle Frere]] as hoëkommissaris vir die Britse Ryk gestuur om so 'n plan in Suid-Afrika te implementeer. Van die struikelblokke vir sy planne was die twee onafhanklike state van die Boererepublieke en die Zoeloekoninkryk en sy leër.<ref>Knight (1992, 2002), bl. 8.</ref> Frere, wat op sy eie inisiatief, en sonder die goedkeuring van die Britse regering opgetree het,{{Sfn|Spiers|2006|p=41}} en 'n oorlog met die [[Zoeloes]] wou ontlok, gee op 11 Desember 1878 'n ultimatum aan die Zoeloekoning [[Cetshwayo]] wat die koning nie kon nakom nie.{{Sfn|Colenso|1880|pp=261–262}} Bartle Frere stuur toe vir [[Frederick Augustus Thesiger, 2de Baron van Chelmsford|lord Chelmsford]] na Zoeloeland.{{Sfn|Morris|1998|pp=291–292}} Die oorlog is gekenmerk deur verskeie bloedige slagtings, insluitende 'n verrassende oorwinning vir die Zoeloekrygers by die [[Slag van Isandlwana]], asook as 'n baie belangrike tydperk in die tydlyn van imperialisme in die gebied. == Agtergrond == === Britse Ryk === Teen die 1870's het die Britse Ryk kolonies in [[Suider-Afrika]] gehad wat gegrens het aan die [[Boere]]nedersettings, inheemse Afrika-koninkryke, soos die Zoeloes, en ander inheemse stamgebiede. Verskeie interaksies met van hierdie gebiede was deel van 'n beleid van [[ekspansionisme]] (uitbreiding). Die [[Kaapkolonie]] is gestig met die Anglo-Nederlandse Verdrag van 1814 wat die [[Nederlandse Kaapkolonie]] aan die [[Verenigde Koninkryk]] oorgedra het. Die Britte se gebiede het in die 1800's aansienlik uitgebrei. [[Natal (kolonie)|Natal]] is op 4 Mei 1843 geproklameer as 'n Britse kolonie met die Britse regering se anneksasie van die Boere se [[Natalia Republiek]]. Die toestande is tot op 'n punt gedryf toe drie seuns en 'n broer van die Zoeloe-hoofman Sirayo invalle in Natal geloods het en twee vroue onder Britse beskerming ontvoer het. Die ontdekking van [[diamant]]e in 1867 naby die [[Vaalrivier]], sowat 890 kilometer noordoos van [[Kaapstad]], was die einde van die Boere se isolasie in die binneland, en het die landskap van die Suid-Afrikaanse geskiedenis verander. Die ontdekking het 'n wêreldwye diamantstormloop ontketen wat [[Kimberley]] in 'n kwessie van vyf jaar omskep het in 'n dorp van 50&nbsp;000 inwoners. Die diamante het baie vinnig die Britse imperialiste se aandag getrek. In die 1870's annekseer Brittanje [[Griekwaland-Wes]] vir die grond waarop Kimberley se diamantvelde lê. Lord Carnarvon, Britse sekretaris van buitelandse sake belas met die kolonies, het geglo dat die federasie wat hy in 1876 in Kanada tot stand gebring het, ook in Suid-Afrika sou werk. Sy plan het bestaan uit 'n wit minderheidsregering wat oor 'n onderdrukte swart meerderheid sou heers. Dit het 'n groot arbeidsmag van goedkoop handearbeid vir die Britse suikerplantasies en myne gewaarborg.{{Sfn|Gump|1996|pp=73-93}} In 'n poging om die Britse invloed verder uit te brei nader Carnarvon in 1875 die Boererepublieke van [[Oranje-Vrystaat]] en die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] ([[Transvaal]]) en probeer om 'n federasie van die Britse en Boere se grondgebied te stig, maar die Boereleiers het hom weggewys. In 1877 word Sir [[Henry Bartle Frere]] deur Carnarvon as die hoëkommissaris van Suider-Afrika aangestel. Carnarvon het hom met die doel aangestel om sy konfederasie-planne in werking te stel. In ruil hiervoor sou Frere die eerste Britse goewerneur van so 'n federasie van 'n Suider-Afrikaanse dominium aangestel word. Frere se grootste struikelblokke was die twee Boererepublieke en die Zoeloekoninkryk. Frere het nie op hom laat wag nie en beraam toe sy slinkse plan teen die Zoeloes deur 'n paar voorvalle buite verband op te blaas.{{Sfn|Gump|1996|p=91}} [[Lêer:BartleFrere, crop.jpg|links|duimnael|150px|[[Henry Bartle Frere]]]] In 1877 annekseer Sir [[Theophilus Shepstone]], die Britse sekretaris van naturellesake in Natal, die Zuid-Afrikaansche Republiek, ingevolge 'n spesiale lasbrief. Die Transvaalse Boere het beswaar gemaak, maar terwyl die Zoeloebedreiging bestaan het, was hulle tussen twee bedreigings vasgevang. Hulle was bang as hulle die wapens opneem teen die Britse anneksasie, kan Koning [[Cetshwayo]] die situasie uitbuit en hulle aanval. Die daaropvolgende anneksasies, en in besonder die anneksasie van Griekwaland-Wes, het 'n klimaat van broeiende ongemaklikheid by die Boererepublieke geskep. In sy hoedanigheid as Britse goewerneur van Natal, het Shepstone sy kommer uitgespreek oor die Zoeloeleër van Cetshwayo en die potensiële bedreiging wat dit vir Natal inhou - veral in die lig van ou [[voorlaaier]]s en ander uitgediende vuurwapens wat in die Zoeloes se hande beland het. In sy nuwe rol as administrateur van Transvaal was Shepstone nou verantwoordelik vir die beskerming van die gebied en het 'n regstreekse belang by die grensgeskil van die Zoeloes met die Boere gehad. Voorvalle van Zoeloeaanvalle aan albei kante van die Transvaal/Natalgrens, het Shepstone laat besluit dat Cetshwayo 'n uitdagende houding inslaan. Die Natalse biskop John Colenso was 'n kampvegter vir die regte van die boorlinge van Natal en Zoeloeland en het geglo dat die mense onregverdig behandel word deur die koloniale regering van Natal. In 1874 gaan bekla hy die lot van [[Langalibalele]], die Hlubi en Ngwe-stamme by lord Carnarvon. In sy voorlegging sê Colenso dat Langalibalele valslik in 1873 van 'n rebellie beskuldig is en daarna in 'n belaglike hofsaak skuldig bevind en na [[Robbeneiland]] gestuur is. Die feit dat Colenso Langalibalele se kant teen die koloniale bewind van Natal gekies het, en sy lot aan die sekretaris van naturellesake, Theophilus Shepstone gaan voorlê het, het hom nog verder van die koloniale gemeenskap in Natal vervreem. Biskop Colenso was 'n promimente kritikus van Frere se pogings om die Zoeloekoninkryk as 'n bedreiging vir Natal voor te hou. Colenso se veldtog het die donker, rassistiese grondslag van die koloniale bewind in Natal ontbloot en vir hom baie vyande onder die koloniste gemaak. Die Britse eerste minister [[Benjamin Disraeli]] se regering wou nie 'n oorlog met die Zoeloes hê nie. Sir Bartle Frere was toe al sedert 1877 in die Kaapkolonie waar hy as goewerneur en hoëkommissaris reeds ver gevorder het met sy opdrag om 'n federasie in Suid-Afrika te stig. Hy het geglo die Zoeloes staan in die pad van so 'n federasie en Shepstone het sy siening gedeel dat Koning [[Cetshwayo]] die vrede in die gebied bedreig. Die voorbereiding vir 'n Britse inval van die Zoeloekoninkryk was reeds vir maande aan die gang. Ondanks die Britse regering se onwilligheid om in nog 'n konflik betrokke te raak, stuur Frere in Desember 1878 'n ultimatum aan Cetshwayo om sy gevegsmagte te ontbind en hulle aan Britse gesag te onderwerp. Dit was vanselfsprekend onaanvaarbaar vir die Zoeloes, want dit sou beteken dat Cetshwayo sy troon moes prysgee. === Zoeloekoninkryk === [[Lêer:Cetshwayo-c1875.jpg|duimnael|150px|[[Cetshwayo]] kaMpande in 1875]] [[Shaka]], die eerste Zoeloekoning het met oorlog en verowering die klein Zoeloestam tot 'n Zoeloekoninkryk uitgebou wat teen 1825 'n gebied van 30&nbsp;000 vierkante kilometer beslaan het. Hy is in 1828 deur een van sy indoenas en twee van sy halfbroers by Dukuza vermoor. Een van die halfbroers, [[Dingaan]], het Shaka as koning opgevolg. Hy is op 1 Desember 1838 met die [[Slag van Bloedrivier]] deur die [[Voortrekkers]] verslaan. Dingaan het gevlug, maar is ook doodgemaak. [[Mpande kaSenzangakhona]] het hom as koning opgevolg. Toe hy in 1877 op 'n hoë ouderdom sterf, het Cetshwayo by Mpande oorgeneem. Cetshwayo wou nie oorlog maak nie en het oorlog met die Britte vermy. Hy het sy troepe opdrag gegee om hul land te verdedig maar nie die oorlog oor die grense te voer nie. Sy opdrag was om slegs hulself te verdedig as hulle aangeval word en om net Britse soldate met hul [[militêre uniform|rooi uniform]]s dood te maak. == Britse inval en terugslae == [[Lêer:Isandhlwana.jpg|duimnael|links|Die Slag van Isandlwana – skildery deur Charles Edwin Fripp (1854–1906)]] In Januarie 1879 val die Britse mag, onder aanvoering van Lt.genl. lord Chelmsford, Zoeloeland in - sonder enige goedkeuring van die Britse regering.{{Sfn|Spiers|2006|p=41}}</span>{{Sfn|Knight|2003|p=9}} Lord Chelmsford het sy invalsmag van [[Pietermaritzburg]] na Helpmekaar naby [[Greytown]] verskuif en op 9 Januarie 1879 na Rorke's Drift beweeg. Daarvandaan is die [[Buffelsrivier (KwaZulu-Natal)|Buffelsrivier]] oorgesteek en die Zoeloekoninkryk binnegeval.{{Sfn|Giliomee|Mbenga|2007}} Drie eenhede het uit die Laer-Tugela, Rorke's Drift en [[Utrecht, KwaZulu-Natal|Utrecht]] inbeweeg met die gemeenskaplike teiken, die koninklike setel, [[Ulundi]]. Hoewel Cetshwayo se gevegsmag uit sowat 35&nbsp;000 man bestaan het was dit hoofsaaklik 'n burgermag wat opgeroep kon word in geval van nasionale gevaar.<ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Knight|1996|p=11}}</ref> Sy mag het beperkte logistieke vermoëns gehad en kon net vir 'n paar weke in die veld bly voordat hulle moes terugkeer na hul burgerlike pligte.{{Sfn|Knight|2005|p=8}}<ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Archer|Ferris|Herwig|Travers|2008|p=462}}</ref>{{Sfn|Lock|Quantrill|2002|p=62}} Aanvanklik het die oprukkende Britse magte geen weerstand ondervind nie en op 22 Januarie slaan die middelste flank van [[Slag van Rorke's Drift|Rorke's Drift]] af, kamp op by Isandlwana. Daardie oggend deel lord Chelmsford sy magte op en beweeg uit om 'n verkenningseenheid te gaan ondersteun en laat die bevel oor aan kol. Pulleine. Die Britte is deur die Zoeloemag van sowat 20&nbsp;000 krygers uitoorlê en Chelmsford is ooswaarts saam met die meeste van sy middelste flank deur 'n klein Zoeloe-eenheid weggelok terwyl die impi die hoofkamp aangeval het. Die [[Slag van Isandlwana]] was die grootste oorwinning van die Zoeloes tydens die oorlog. Die Britse eenheid is verwoes en sy kamp uitgewis. Die Britte het ook al hul voorrade, ammunisie en vervoer verloor. Chelmsford het geen keuse gehad nie en moes inderhaas uit Zoeloeland terugval. In die doodsnikke van die slag het 4&nbsp;000 Zoeloe-reserwemagte 'n ongemagtigde aanval op 'n Britse grenspos geloods en in die bloedige 10-uur-lange [[Slag van Rorke's Drift]] het die Britse magte daarin geslaag om die aanvallers terug te dryf. [[Lêer:Guerriers zoulous.jpg|duimnael|links|Zoeloekrygers in 1879 (Charles Edwin Fripp)]] Terwyl die Britse middelste eenheid onder die aanvoering van Chelmsford in gevegte betrokke was, het die regterflank kuslangs, onder die bevel van Kol. Charles Pearson, die [[Tugelarivier]] oorgesteek en in gevegte betrokke geraak met 'n Zoeloe-impi wat 'n hinderlaag by die Inyezanerivier wou gaan opstel. Toe Pearson hoor van die Slag by Isandlwana wou hy weer terugval oor die Tugelarivier, maar nog voor hy die besluit kon neem is sy toevoerlyne deur die Zoeloes afgesny, en die Beleg van Eshowe het begin. Intussen moes die linkerflank by Utrecht onder aanvoering van Kol. Evelyn Wood, die Zoeloestamme van noordwes-Zoeloeland aandurf en verhoed dat hulle die middelste eenheid se opmars na Ulundi kan stuit. Hy het beplan om die Zoeloemag van 4&nbsp;000 krygers, wat by die Hlobaneberg saamgetrek het, op 24 Januarie aan te val, maar toe hy hoor van Isandlwana het hy teruggetrek. Dus, een maand na die Britse inval, is dit net die linkerflank wat militêr aktief was, maar te swak was om op sy eie met die veldtog voort te gaan. Die eerste inval in Zoeloeland was dus 'n nederlaag vir die Britte.<ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Laband|2009|p=5}}</ref> [[Lêer:Ntombe.jpg|duimnael|Die Slag van Intombe-rivier]] Cetshwayo wou nooit Natal binneval nie en wou sy gevegte binne die grense van die Zoeloekoninkryk gehou het. In die daaropvolgende twee maande hergroepeer Chelmsford en die Britse regering stuur inderhaas nog sewe regimente en twee [[artillerie]]-eenhede na Natal. Op 12 Maart word 'n gewapende konvooi voorrade op pad [[Lüneberg]] toe deur sowat 500 Zoeloes in die Slag van Intombe oorweldig; waartydens 80 Britse soldate sneuwel<ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Morris|1998|p=474}}</ref> en al die voorrade gebuit word. Die eerste troepe kom op 7 Maart in [[Durban]] aan. Op 29 Maart ruk Chelmsford met 3&nbsp;400 Britse en 2&nbsp;300 inheemse soldate op en ontset Eshowe. Chelmsford beveel Sir Evelyn Wood se troepe om die abaQulusui Zoeloevesting in [[Hlobane]] aan te val. Lt.kol. [[Redvers Henry Buller]] lei op 28 Maart die aanval. Toe die 20&nbsp;000 soldate van die Zoeloes se leër opmars om hul beleërde stamlede te help, val die Britse mag terug met 1&nbsp;000 Zoeloes van die abaQulusui op hul spoor. Sowat 225 Britse soldate sneuwel. Die volgende dag val 20&nbsp;000 Zoeloekrygers<ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Colenso|1880|p=353}}</ref> Wood se 2&nbsp;068 man in hul goed gefortifiseerde kamp by Kambula aan. Dit was blykbaar sonder Cetshwayo se toestemming. Die Britte veg terug met die Slag van Kambula en na vyf ure se bloedige stryd slaan die Zoeloes op die vlug met 'n Britse berede mag op hul hakke. Terwyl 28 Britte in die slag sneuwel, was die dodetal aan die kant van die Zoeloes meer as 2&nbsp;000.<ref name="raugh5">{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Raugh|2011|p=5}}</ref><ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Knight|1995|p=142}}</ref> Die slag het die Zoeloes 'n lelike knou gegee en hul moraal was so swak dat baie eenvoudig opgepak en huiswaarts gekeer het.{{Sfn|Knight|1995|p=142}} [[Lêer:The burning of Ulundi.jpg|duimnael|Ulundi afgebrand]] Met Woods aan die veg het Chelmsford se mag Eshowe toe beweeg. Op 2 April word hulle by [[Gingindlovu]] aangeval, maar die Zoeloes word teruggedryf. Die volgende dag word Pearson en sy manne ontset en Eshowe ontruim waarna die Zoeloes dit afbrand. == Tweede inval en die oorwinning oor die Zoeloes == [[Lêer:Last Sleep of the Brave.jpg|duimnael|Die Laaste Rusplek van die Dapperes – skildery deur Alphonse de Neuville in 1879]] Die nuwe begin van die groter, beter toegeruste tweede inval<ref name="raugh5" /><ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Thompson|2006|p=75}}</ref><ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Knight|2003|p=27}}</ref><ref>{{Harvard aanhaling geen hakkies nie|Morris|1998|pp=498–511}}</ref> was nie juis 'n verbetering nie. Ondanks die suksesse by Kambula, Gingindlovu en Eshowe, was die Britse mag weer terug waar hulle aan die begin van Januarie afgeskop het. Chelmsford het 'n goeie rede gehad om vinnig te beweeg aangesien Sir Garnet Wolseley op pad was om by hom oor te neem en hy wou baie graag 'n beslissende oorwinning oor Cetshwayo hê voor hy die leisels moet oorgee. Daar was uiteindelik 16&nbsp;000 Britse en 7&nbsp;000 inheemse troepe vir die opmars. Dit begin in Junie en hierdie keer bou die Britte gefortifiseerde kampe al die pad soos hulle beweeg om 'n herhaling van Isandlwana te verhoed. Een van die eerste ongevalle was [[Napoléon Eugène Louis Bonaparte]], die uitgeweke troonopvolger van die Franse kroon wat as vrywilliger by die Britse leër aangesluit het. Hy is op 1 Junie dood terwyl hy met 'n verkenningseenheid in die veld was. Cetshwayo het geweet hy gaan dié keer teen 'n meer gedugte vyand moet veg en het probeer om vir 'n vredesverdrag te onderhandel. Chelmsford was nie lus vir praat nie en hy wou sy verlore eer herstel voor Wolseley kom oorvat. Die opmars na Cetshwayo se kraal by Ulundi het voortgegaan en op 4 Julie begin die [[Slag van Ulundi]] waartydens Cetshwayo se gevegsmag die finale nekslag toegedien is. == Nabetragting == Na die slag van Ulundi is die Zoeloemag uiteen gedryf, die meeste hoofmanne het oorgegee en [[Cetshwayo]] het gevlug. Wolseley het ná Ulundi die bevel by Chelmsford oorgeneem en die finale operasies hanteer. Op 28 Augustus is die Zoeloekoning gevange geneem en na Kaapstad gebring. Wolseley het nie op hom laat wag nie en Frere se konfederasieplan opgeskort en 'n nuwe plan opgestel waarvolgens Zoeloeland in 13 stamgebiede verdeel is, sodat die volk nie weer onder 'n enkele koning herenig kon word nie. == Laaste veterane == * Colour Sergeant (later lt-kolonel) Frank Bourne, DCM (1854–1945). Laaste oorlewene van [[Slag van Rorke's Drift|Rorke's Drift]].<ref name="rorkesdriftvc">[http://www.rorkesdriftvc.com/discussion.php?topid=693&forid=1 "The Rorke's Drift VC Discussion Forum"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303174530/http://www.rorkesdriftvc.com/discussion.php?topid=693&forid=1 |date= 3 Maart 2016 }}. ''rorkesdriftvc.com''. 15 Desember 2001</ref> * Manskap Charles Wallace Warden (oorlede op 8 Maart 1953) * Henry "Harry" Figg R.N. (oorlede op 23 Mei 1953)<ref name="findagrave">[http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=138956928 Henry "Harry" Figg] at ''Find a Grave''</ref> == Anglo-Zoeloeoorlog in rolprente == Twee gedramatiseerde rolprente oor die oorlog is: * ''Zulu'' (1964), gegrond op die Slag van Rorke's Drift, en * ''Zulu Dawn'' (1979), wat handel oor die Slag van Isandlwana. * ''Monty Python's The Meaning of Life'' (1983) skets die komediese sy van die oorlog waar mans in tierpakke die been van 'n Britse soldaat steel. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{en}} Donald Featherstone: ''Victorian Colonial Warfare – AFRICA'', Cassell, London 1992, {{ISBN|0-304-34174-6}} * {{en}} Ian Knight: ''ZULU WAR'', Osprey Publishing, Oxford 2004, {{ISBN|1-84176-858-8}} * {{en}} ''The Illustrated London News'', 1879 * {{en}} Ian Knight: ''National Army Museum Book Of The Zulu War'', Pan MacMillan, September 2004, {{ISBN|0-283-07327-6}} * {{en}} Ron Lock, Peter Quantrill: ''Zulu Vanquished: The Destruction Of The Zulu Kingdom'', Greenhill Books, November 2005, {{ISBN|1-85367-660-8}} * {{en}} Leigh Maxwell: ''The Ashanti ring: Sir Garnet Wolseley’s Campaigns 1870–1882''. Leo Cooper, London 1985 * {{en}} Saul David: ''Zulu – The Heroism and Tragedy of the Zulu War of 1879'', Penguin, London 2005, {{ISBN|0-14-101569-1}} * {{en}} Ian Knight: ''Zulu: Isandhlwana and Rorke’s Drift, 22–23 January 1879'', {{ISBN|1-872004-88-1}} * {{en}} Haythornthwaite, Philip J.: ''The Colonial Wars Source Book''. {{ISBN|978-1-85409-436-0}} * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Anglo-Zulu War|Anglo-Zoeloeoorlog}} * {{en}} [http://www.rorkesdriftvc.com/ ''Rorke's Drift and the Anglo-Zulu War website''] * {{en}} [http://www.anglozuluwar.com/ ''Anglo-Zulu War Historical Society''] * {{en}} [http://www.1879memorials.com/ ''The Keynsham Light Horse''] * {{en}} [http://www.kwazulu.co.uk/ ''History of the Anglo-Zulu War''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090811055509/http://www.kwazulu.co.uk/ |date=11 Augustus 2009 }} * {{en}} [http://onwar.com/aced/chrono/c1800s/yr75/fzulu1878.htm ''Anglo-Zulu War, 1878–1879''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080706170914/http://www.onwar.com/aced/chrono/c1800s/yr75/fzulu1878.htm |date= 6 Julie 2008 }} * {{en}} [http://rapidttp.com/milhist/vol044sb.html ''The Zulu military organisation and the challenge of 1879''] * {{en}} [http://www.travellersimpressions.com/process/articlepage.php?storycode=rg0001 ''Travellers Impressions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071101031138/http://www.travellersimpressions.com/process/articlepage.php?storycode=rg0001 |date= 1 November 2007 }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Anglo-Zoeloe-oorlog| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse militêre geskiedenis]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] k4hlzzjd58l2l4hujvi65jrszf2i85z Alter Bridge 0 53498 3372867 3294253 2026-11-15T19:52:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372867 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Alter Bridge | beeld = Alter Bridge - 2017155184426 2017-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X MK II - 1315 - AK8I0610.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Alter Bridge tree in 2017 by Rock am Ring op. | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = [[Orlando, Florida]], [[VSA]] | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Post-grunge, [[Hardrock]] | beroep = | instrument = | jare_aktief = [[2004]]-hede | etiket = Wind-up, Universal Republic, Roadrunner, EMI, DC3 Global | assosiasies = [[Creed]], [[The Mayfield Four]], Projected | webwerf = [http://www.alterbridge.com/ Amptelike webblad] | huidige_lede = [[Myles Kennedy]]<br />[[Mark Tremonti]]<br />[[Scott Phillips]]<br />[[Brian Marshall]] | gewese_lede = }} [[Lêer:Alter bridge logo.gif|duimnael|regs|Die logo wat die groep op hul CD’s gebruik.]] '''Alter Bridge''' is ’n [[Amerika]]anse rockgroep wat in 2004 gestig is in [[Orlando, Florida]] deur Mark Tremonti (hoofkitaar), Bryan Marshall (baskitaar), Scott Philips (tromme), destyds voormalige lede van [[Creed]],<ref name="allmusic">{{cite web |url=http://www.allmusic.com/artist/alter-bridge-mn0000958087 |title=Alter Bridge |publisher=Allmisuc |access-date=2 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502113837/https://www.allmusic.com/artist/alter-bridge-mn0000958087 |archive-date=2 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en Myles Kennedy, voorheen van die groep [[The Mayfield Four]]. Sedert die stigting van die groep is al die oorspronklike lede steeds lede. Die groep se naam is ontleen aan ’n werklike brug wat bestaan het in [[Detroit]], [[Michigan]] naby waar Tremonti se huis langs Alterweg was. Na die ontbinding van Creed in 2004 het Tremonti, Marshall en Phillips met Kennedy begin saamwerk. Die groep het vier albums vrygestel—''[[One Day Remains]]'' (2004), ''[[Blackbird (Alter Bridge album)|Blackbird]]'' (2007), ''[[AB III]]'' (2010) en ''[[Fortress (Alter Bridge album)|Fortress]]'' (2013); twee konsertrolprente— ''Live from Amsterdam'' en ''Live at Wembley'' — en het steeds opnames gedoen en getoer ten spyte van Creed se reünie in 2009. Sedertdien het die twee groepe gelyktydig gewerk. Die lede van Alter Bridge is ook betrokke by verskeie ander projekte insluitend Creed, solo- en sessiewerk en Kennedy se samewerkings met die voormalige kitaarspeler van [[Guns N' Roses]], Slash. Teen Junie [[2023]] het Alter Bridge meer as vyf miljoen opnames wêreldwyd verkoop.<ref name="spin">[https://www.spin.com/2022/10/alter-bridge-greatest-moments/#:~:text=Alter%20Bridge%20has%20consistently%20charted%20in%20the%20top,of%20the%20Billboard%20200%20with%20every%20studio%20album Alter Bridge’s Greatest Moments] Spin verkry Maart 2023</ref> == Geskiedenis == === Stigting en ''One Day Remains'' (2003–2006) === Alter Bridge se hoofkitaarspeler en stigter Mark Tremonti, baskitaarspeler Brian Marshall en tromspeler Scott Phillips was lede van [[Creed]] saam met die hoofsanger Scott Stapp sedert 1997. Na die vrystelling van twee suksesvolle albums het Marshall die groep in 2000 verlaat, gevolg deur die vrystelling van hulle derde album in 2001. Die groep het in 2003 ’n breek geneem na afloop van ’n kontroversiële toer. Daardie jaar het Tremonti nuwe liedjies begin skryf met die oog op die stigting van ’n nuwe groep met Phillips en Marshall. Hulle het gehou van [[Myles Kennedy]] se vorige groep, [[The Mayfield Four]] en het vir Kennedy genooi om as die nuwe hoofsanger op te tree.<ref name="life after creed">{{cite web |url=http://www.mtv.com/bands/a/alter_bridge/news_feature_040608/ |title=Lewe na Creed: Alter Bridge kyk na ’n Stapp-vrye toekoms |date=8 Junie 2004 |publisher=[[MTV News]] |author=Joe D'Angelo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216051109/http://www.mtv.com/bands/a/alter_bridge/news_feature_040608/ |archive-date=16 Februarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die nuwe groep Alter Bridge genoem na ’n werklike brug wat bestaan het naby Tremonti se huis langs Alterweg in [[Detroit]], en het daarna begin met opnames vir hul debuutalbum.<ref name="vh1">{{cite web |url=http://www.vh1.com/artists/az/alter_bridge/artist.jhtml#biographyEnd |title=Alter Bridge |publisher=[[VH1]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104150137/http://www.vh1.com/artists/az/alter_bridge/artist.jhtml |archive-date=4 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Creed het hul ontbinding in Junie 2004 aangekondig en kreatiewe verskille en toenemende spanning tussen Stapp en die ander groeplede as redes aangevoer.<ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1488149/creed-have-been-split-up-months.jhtml |title=Mark Tremonti blameer spanning tussen groep, sanger Scott Stapp. |publisher=MTV |date=4 Junie 2004 |author=Joe D'Angelo |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140321072516/http://www.mtv.com/news/articles/1488149/creed-have-been-split-up-months.jhtml |archive-date=21 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=16 April 2012 }}</ref> Die stigting van Alter Bridge en van hul debuutalbum en die album se eerste enkelspeler, “Open Your Eyes”, het saamgeval met hierdie aankondiging. Die groeplede het gevoel dat Creed sy eindpunt bereik het en was vasberade om te fokus op hulle toekoms met die nuwe sanger.<ref name="life after creed" /> Alter Bridge se debuutalbum, ''One Day Remains'' is op 10 Augustus 2004 vrygestel deur Wind-up Records en het gemengde resensies ontvang.<ref name="allmusic one day remains">{{cite web |url=http://allmusic.com/album/one-day-remains-r699341/review |title=One Day Remains – Alter Bridge |publisher=Allmusic |author=Johnny Loftus |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429105029/http://allmusic.com/album/one-day-remains-r699341/review |archive-date=29 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="slant">{{cite web |url=http://www.slantmagazine.com/music/review/alter-bridge-one-day-remains/500 |title=Alter Bridge: One Day Remains |author=Scott Shelter |publisher=Slant Magazine |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140314085425/http://www.slantmagazine.com/music/review/alter-bridge-one-day-remains/500 |archive-date=14 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die album is vervaardig deur Ben Grosse (wat ook albums vir kunstenaars soos [[Filter]], Fuel en Sevendust vervaardig het),<ref name="vh1" /> en het 750,000 eksemplare wêreldwyd verkoop en slegs goue status bereik,<ref name="odr gold">{{en}} {{cite web |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS&artist=Alter%20Bridge&format=ALBUM&go=Search&perPage=50 |title=RIAA Soekbare databasis – Goud en Platinum |publisher=Opname-industrievereniging van Amerika |accessdate=29 Augustus 2010 |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924155118/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH_RESULTS&artist=Alter%20Bridge&format=ALBUM&go=Search&perPage=50 |url-status=dead }}</ref> baie minder as die multi-platinum sukses wat Creed bereik het. Dit #5 op die [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] bereik en vir veertien weke daar gebly.<ref name="billboard">{{cite web |url=http://www.billboard.com/artist/alter-bridge/chart-history/620698#/artist/alter-bridge/chart-history/620698 |title=Alter Bridge Album- & Liedaanwysergeskiedenis |publisher=billboard.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110111706/http://www.billboard.com/artist/alter-bridge/chart-history/620698 |archive-date=10 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Na “Open Your Eyes,” is nog twee enkelspeler van die album vrygestel: “Find the Real” en “Broken Wings.” Hierdie album is ook die enigste waarop Kennedy nie kitaar speel nie aangesien die album naby aan klaar was teen die tyd wat Kennedy by die groep aangesluit het. Kennedy het wel op toer met verskeie liedjies saamgespeel. Al die musiek en die meeste van die lirieke is deur Tremonti geskryf met Kennedy wat van die oorblywende liedjies se lirieke self geskryf of ook daarmee gehelp het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thefish.com/music/reviews/11617297/ |title=One Day Remains, Christelike musiekoorsig |publisher=The Fish |author=Russ Breimeier }}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Verskeie liedjies van ''One Day Remains'' het ’n affiliasie met [[World Wrestling Entertainment|WWE]] gevestig, “Metalingus” in besonder aangesien dit deur voormalige WWE-superster Edge in 2004 aangeneem is as sy intreelied en dit het so gebly tot sy uittrede in 2011. Alter Bridge het later saam met Edge in ’n agter-die-skerms-insetsel verskyn in ’n episode van ''WWE Raw'' in 2005.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.obsessedwithwrestling.com/results/raw/050829.php |title=WWE RAW UITSLAE |date=29 Augustus 2005 |access-date=16 April 2012 |archive-date=14 Augustus 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814141726/http://www.obsessedwithwrestling.com/results/raw/050829.php |url-status=dead }}</ref> Alter Bridge het in 2005 ook ’n buitengewone instrumentale lied getiteld “Ahavo Rabo Taco Salad” vrygestel vir ''Total Guitar''-tydskrif. Dit was aanvanklik slegs ’n projek van Tremonti maar die res van die groep het hulle by hom aangesluit.<ref>{{cite web |url=http://www.activemusician.com/Alter-Bridge-Biography--t8i3296 |title=Alter Bridge Biografie by ActiveMusician |publisher=AciveMusician |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110070346/http://www.activemusician.com/Alter-Bridge-Biography--t8i3296 |archive-date=10 Januarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Lied getiteld “Save Me” is ingesluit in die klankbaan vir die rolprent ''Elektra'' in 2005.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cduniverse.com/search/xx/music/pid/6806322/a/Elektra%3A+The+Album.htm |title=Elektra: Die Album Klankbaan CD |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> Die klankbaan vir ’n ander rolprent van Marvel, ''Fantastic Four'' het ook ’n lied van Alter Bridge, “Shed My Skin,” ingesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/B0009OPO12 |title=Fantastic Four – Die Album Klankbaan |publisher=[[Amazon.com]]}}</ref> Daardie jaar het die groep ’n [[EP]], ''Fan EP'', vrygestel met vier liedjies op wat hulle as ’n promosionele CD in Europa gebruik het. === Verandering van platemaatskappy en ''Blackbird'' (2006–2009) === [[Lêer:Myles and Mark (Alter Bridge).jpg|duimnael|links|Alter Bridge het omvattend getoer ter bevordering van hul 2007-album ''[[Blackbird (Alter Bridge album)|Blackbird]]''.]] Voor die laaste been van die ''One Day Remains''-toer in 2006 het Alter Bridge se verhouding met Wind-up Records begin versleg omdat die platemaatskappy nie die groep se visie gedeel het nie. Die groep het sedert die vrystelling van ''One Day Remains'' gevra om vrygestel te word maar is tot April 2006 geweier toe alle opname-, publiserings- en bevoorradingsooreenkomste uiteindelik beëindig is.<ref name="alter bridge leaves windup">{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=51580 |title=Alter Bridge verlaat Wind-up Records |date=28 April 2006 |publisher=Blabbermouth.net |access-date= 1 Oktober 2013 |archive-date=22 Junie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080622162236/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=51580 |url-status=dead }}</ref> Alter Bridge het egter steeds kritiek ervaar, insluitend kritiek oor die ontbinding van Creed, druk om Creed weer op die been te bring en verskeie vals aantygings dat Creed herenig sou word. Sommige kritici het so ver gegaan as om te sê dat Alter Bridge se musiek klink soos dié van Creed met ’n ander sanger. Ten spyte daarvan dat Creed in 2009 weer ’n album uitgegee het,<ref name="creed reunion">{{cite news |first=Jessica |last=Herndon |title=Creed herenig vir nuwe album |url=http://www.people.com/people/article/0,,20274934,00.html |publisher=People |date=27 April 2009 |access-date=29 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303165753/http://www.people.com/people/article/0,,20274934,00.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Tremonti gesê dat “Creed as ’n groep nooit weer sal bestaan nie.”<ref name="alter bridge leaves windup" /> In 2007 het Alter Bridge aangekondig dat hulle ’n kontrak met Universal Republic Records onderteken het. Tremonti het van die groep se nuwe liedjies gesê: “Ek dink dit is die beste werk wat ons nóg gedoen het.”<ref name="universal republic">{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=76378 |title=Alter Bridge teken kontrak met Universal Republic |date=9 Julie 2007 |publisher=Blabbermouth.net |access-date= 1 Oktober 2013 |archive-date= 1 Februarie 2013 |archive-url=https://archive.is/20130201084717/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=76378 |url-status=dead }}</ref> Alter Bridge se tweede album, ''Blackbird'', met die suksesvolle enkelspelers “Rise Today” en “Watch Over You” is op 9 Oktober 2007 vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=77095 |title=Alter Bridge: Nuwe albumtitel, vrystellingsdatum bekend gemaak |date=19 Julie 2007 |publisher=Blabbermouth.net |access-date= 1 Oktober 2013 |archive-date=25 Augustus 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825091058/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=77095 |url-status=dead }}</ref> “Watch Over You” was in 2008 te sien in [[VH1]] se ''Celebrity Rehab with Dr. Drew'' en die musiekvideo bevat grepe van die reeks.<ref>{{cite web |url=http://www.vh1.com/video/alter-bridge/286601/watch-over-you-celebrity-rehab-2.jhtml |title=“Watch Over You (Celebrity Rehab 2)” deur Alter Bridge |publisher=[[VH1]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303223228/http://www.vh1.com/video/alter-bridge/286601/watch-over-you-celebrity-rehab-2.jhtml |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Ander weergawe van die lied met Cristina Scabbia van Lacuna Coil is beskikbaar in iTunes Store.<ref>{{cite web |url=http://itunes.apple.com/gb/album/watch-over-you-duet-with-christina/id281305513 |title=Watch Over You (duet met Christina Scabbia) – Enkelspeler |publisher=[[iTunes Store]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180416134642/https://itunes.apple.com/gb/album/watch-over-you-duet-with-christina/id281305513 |archive-date=16 April 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ''Blackbird'' is goed ontvang deur kritici en het ’n gradering van 9,4 uit 10 gekry op die Ultimate Guitar Archive.<ref name="ultimate guitar blackbird">{{cite web |url=http://www.ultimate-guitar.com/reviews/compact_discs/alter_bridge/blackbird/index.html |title=Blackbird-resensie |publisher=[[Ultimate Guitar Archive]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305080732/https://www.ultimate-guitar.com/reviews/compact_discs/alter_bridge/blackbird/index.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die album het ook die hoogaangeskrewe titelsnit bevat met die kitaarsolo wat later deur ''Guitarist'' aangeprys is en no. 1 op hulle lys van beste kitaarsolo’s van alle tye bereik het<ref name="greatest guitar solo">{{cite web |url=http://www.musicradar.com/guitarist/greatest-guitar-solo-poll-winners-alter-bridge-speak-403308 |title=Peiling vir beste solo: Alter Bridge praat |publisher=[[MusicRadar]] |date=21 Maart 2011 |work=[[Guitarist (tydskrif)|Guitarist]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114044600/http://www.musicradar.com/guitarist/greatest-guitar-solo-poll-winners-alter-bridge-speak-403308 |archive-date=14 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=30 September 2013 }}</ref> Die groep het ’n suksesvolle wêreldtoer onderneem ter ondersteuning van ''Blackbird'' en het hul konsert in die Heineken Music Hall in [[Amsterdam]] op 7 Desember 2008 opgeneem vir ’n konsertrolprent getiteld ''Live from Amsterdam''.<ref name="live dvd">{{cite web |url=http://roadcrewmag.com/issue/boo-we-got-the-interviews-for-you/article/alter-bridge-to-release-first-ever-live-dvd-live-in-amsterdam |title=Alter Bridge gaan eerste konsertrolprent ‘Live from Amsterdam’ vrystel |publisher=Road Crew Mag |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310072930/http://roadcrewmag.com/issue/boo-we-got-the-interviews-for-you/article/alter-bridge-to-release-first-ever-live-dvd-live-in-amsterdam |archive-date=10 Maart 2012 |url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> Die DVD is eksklusief verkoop by lokale gedurende Creed se reünietoer in 2009 en op [[Amazon.com]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.amazon.com/dp/B002RKD8CS |title=Alter Bridge ‘Live from Amsterdam’ |publisher=[[Universal Republic Records|Universal Republic]] }}</ref> Die DVD is besonder goed ontvang en het “by die duisende” verkoop in teenstelling met Amazom se verwagting van “honderde”. Dit het die no. 1-plek bereik op Amazon se “Topverkopers in Musiekvideo’s en Konserte” en vir ’n aantal weke daar gebly.<ref name="live dvd" /><ref name="#1 on amazon">{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2009/10/26/alter-bridge-live-in-amsterdam-1-in-concertmusic-dvds-on-amazon/ |title=Alter Bridge – Live from Amsterdam No. 1 in Konsert/Musiek DVD’s op Amazon |date=26 Oktober 2010 |author=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100814015545/http://www.alterbridge.com/html/2009/10/26/alter-bridge-live-in-amsterdam-1-in-concertmusic-dvds-on-amazon |archive-date=14 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 1 Oktober 2013 }}</ref> 'n [[Blu-ray Disc|Blu-ray]]-weergawe en ’n luukse weergawe wat in winkels verkoop sou word het egter in ’n kontroversie uitgeloop omdat dit telke male deur Universal Republic vertraag is, wat ondersteuners en groeplede gefrustreerd gelaat het. Dit is uiteindelik op 11 Januarie 2011 in winkels regoor Noord-Amerika vrygestel na twee jaar se gesloer.<ref name="live from amsterdam release">{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/10/alter-bridge-live-from-amsterdam-out-now-usacanada/ |title=Alter Bridge – Live from Amsterdam – Nou beskikbaar VSA/Kanada |author=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110116014947/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/10/alter-bridge-live-from-amsterdam-out-now-usacanada/ |archive-date=16 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=22 Maart 2011 }}</ref> Myles Kennedy het sedert 2008 groot lof ontvang toe daar gerugte ontstaan het dat hy saam met voormalige lede van [[Led Zeppelin]] gewerk het.<ref name="ledzeppelin">{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/music/2008/oct/13/led-zeppelin-new-singer |title=Gaan Led Zeppelin opnuut bestaan met Myles Kennedy as sanger? |publisher=guardian.co.uk |first=Sean |last=Michaels |date=13 Oktober 2008 |access-date=13 Oktober 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121114031259/http://www.guardian.co.uk/music/2008/oct/13/led-zeppelin-new-singer |archive-date=14 November 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="ledzeppelin2">{{cite web |url=http://www.zmemusic.com/feature/news/led-zeppelin-to-reform-with-myles-kennedy-on-deck/ |title=Gaan Led Zeppelin opnuut bestaan met Myles Kennedy aan boord? |first=Tibi |last=Puiu |date=10 Oktober 2008 |publisher=ZME Music |access-date=10 Oktober 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128132959/http://www.zmemusic.com/feature/news/led-zeppelin-to-reform-with-myles-kennedy-on-deck/ |archive-date=28 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="ledzeppelin3">{{cite web |url=http://everyjoe.com/entertainment/led-zeppelin-to-tour-with-myles-kennedy-instead-of-robert-plant/ |title=Gaan Led Zeppelin saam met Myles Kennedy eerder as Robert Plant toer? |first=Dave |last=Parrack |publisher=EveryJoe.com |date=13 Oktober 2008 |access-date=13 Oktober 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120406173219/http://everyjoe.com/entertainment/led-zeppelin-to-tour-with-myles-kennedy-instead-of-robert-plant/ |archive-date=6 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die gerugte dat Kennedy met Led Zeppelin sou saamwerk onwaar was,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=112790 |title=Alter Bridge sanger sê dat gerugte oor Led Zeppelin-lede ‘onwerklik’ was |date=20 Januarie 2009 |publisher=Blabbermouth.net |accessdate=20 Januarie 2009 |archive-date= 2 Mei 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67MewMo3t?url=http://legacy.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=112790 |url-status=dead }}</ref> Kennedy het later bevestig dat hy saam met Jimmy Page, John Paul Jones en Jason Bonham liedjies geskryf en geoefen het.<ref name="ledzeppelin4">{{cite web |url=http://www.ledzeppelinnews.com/2009/12/exclusive-interview-myles-kennedy.html |title=Eksklusiewe onderhoud: Myles Kennedy verheug om met Zeppelin-lede te kon saamwerk |first=Steve |last=Sauer |date=16 Desember 2009 |publisher=LedZeppelinNews.com |access-date=16 Desember 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407054324/http://www.ledzeppelinnews.com/2009/12/exclusive-interview-myles-kennedy.html |archive-date=7 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Weer ’n verandering in platemaatskappy en ''AB III'' (2009–2012) === In 2009 het Alter Bridge ’n ruskans geniet na die bekendmaking van Creed se reünie-toer en nuwe album. Terwyl Tremonti, Marshall en Phillips saam met Scott Stapp as [[Creed]] getoer het, het Kennedy gewerk aan sy eerste solo-album en het hy breedvoerig met die kitaarspeler van Velvet Revolver, Slash, begin saamwerk, soveel so dat hy in 2010 en 2011 as hoofsanger saam met Slash getoer het.<ref name="slash">{{cite web |url=http://www.musicradar.com/news/guitars/slash-picks-alter-bridges-myles-kennedy-for-solo-tour-236017 |title=Slash kies Alter Bridge se Myles Kennedy vir solotoer |first=Joe |last=Bosso |date=7 Februarie 2010 |publisher=[[MusicRadar]] |access-date=7 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009114105/https://www.musicradar.com/news/guitars/slash-picks-alter-bridges-myles-kennedy-for-solo-tour-236017 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alter Bridge het egter steeds regdeur 2009 musiek geskryf en tussen Februarie en Mei 2010 het hulle begin met opnames vir hul derde album.<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2010/02/16/recording-of-ab-iii-starts-today-with-photos/ |title=Opnames van AB III begin vandag (met foto’s) |date=16 Februarie 2010 |author=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731082141/http://www.alterbridge.com/html/2010/02/16/recording-of-ab-iii-starts-today-with-photos |archive-date=31 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2010/05/11/alter-bridge-in-new-york-finalizing-mixing-of-third-album/ |title=Alter Bridge in New York – Finaliseer meng van derde album |date=11 Mei 2010 |author=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100822060455/http://www.alterbridge.com/html/2010/05/11/alter-bridge-in-new-york-finalizing-mixing-of-third-album |archive-date=22 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> Op 17 Julie 2010 het ''Billboard'' geskryf dat Alter Bridge ’n platekontrak met Roadrunner Records onderteken het an dat hulle in 2011 saam met Godsmack sou toer.<ref>{{cite web |url=http://www.billboard.com/articles/news/957316/creed-hits-the-studio-before-launching-summer-tour |title=Creed op pad na ateljee voor somertoer |publisher=Billboard (tydskrif) |first=Gary |last=Graff |date=17 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718114118/https://www.billboard.com/articles/news/957316/creed-hits-the-studio-before-launching-summer-tour |archive-date=18 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die groep ontken het dat hulle saam met Godsmack sou toer, het hulle die titel van die nuwe album as ''AB III'' bekendgemaak saam met ’n snitlys op hul webblad vroeg in Augustus<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2010/08/09/new-alter-bridge-albums-title-and-tracklisting/ |title=Nuwe Alter Bridge album se titel en snitlys |date=9 Augustus 2010 |author=Alter Bridge |publisher=Official Alter Bridge website |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825083858/http://www.alterbridge.com/html/2010/08/09/new-alter-bridge-albums-title-and-tracklisting |archive-date=25 Augustus 2010 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> en die gerugte dat ’n kontrak met Roadrunner onderteken is, is deur die maatskappy in ’n persverklaring bevestig. Die persverklaring het ook ’n aankondiging ingesluit dat ''AB III'' op 8 Oktober 2010 vrygestel sou word.<ref name="roadrunner">{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.co.uk/page/News?news_id=99701 |title=Roadrunner verwelkom Alter Bridge |date=31 Augustus 2010 |author=Roadrunner Records |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827075400/http://roadrunnerrecords.co.uk/page/News/?news_id=99701 |archive-date=27 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 September 2010 het Roadrunner die eerste enkelspeler, ''Isolation'', op hul webblad bekendgestel waar aangekondig is dat die enkelspeler op 26 September 2010 in die Verenigde Koninkryk beskikbaar gestel sou word,<ref>{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.co.uk/page/News?news_id=100106 |title=Luister na ’n splinternuwe snit van Alter Bridge |date=6 September 2010 |publisher=[[Roadrunner Records]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905200413/http://roadrunnerrecords.co.uk/page/News/?news_id=100106 |archive-date=5 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die lied het uiteindelik die groep se mees suksesvolel lied geword deur no. 1 op ''active rock''-radio te bereik en ook op die Hot Mainstreak Rock Tracks, ’n eerste vir Alter Bridge.<ref name="number one">{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/18/alter-bridge-press-release-isolation-goes-1-on-rock-radio/ |title=Alter Bridge Persverklaring – Isolation bereik no. 1 op Rock Radio |date=1 Desember 2011 |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110122050804/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/18/alter-bridge-press-release-isolation-goes-1-on-rock-radio/ |archive-date=22 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> ''AB III'' is deur Roadrunner Records op 8 Oktober 2010 in Australië en Duitsland vrygestel en op 11 Oktober in die Verenigde Koninkryk. Op 9 November 2010 is dit in Noord-Amerika vrygestel deur Alter Bridge Recordings via [[EMI]].<ref name="alter bridge recordings">{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2010/10/06/ab-iii-to-hit-stores-in-usa-november-9th-featuring-hit-single-%E2%80%9Cisolation%E2%80%9D/ |title=AB III kom 9 November op die rakke met die enkelspeler “Isolation” |date=6 Oktober 2010 |work=Alter Bridge woernaal |access-date=6 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101016073540/http://www.alterbridge.com/html/2010/10/06/ab-iii-to-hit-stores-in-usa-november-9th-featuring-hit-single-%E2%80%9Cisolation%E2%80%9D/ |archive-date=16 Oktober 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die album het sy buiging op no. 17 op die [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] gemaak.<ref name="number one" /> Die musiekvideo vir “Isolation” is vir die eerste keer op 6 Desember 2010 op Noisecreep vertoon.<ref>{{cite web |url=http://www.noisecreep.com/2010/12/06/alter-bridge-isolation-video-premiere/ |title=Alter Bridge fokus op die ondersteuners vir ‘Isolation’ |date=6 Desember 2010 |publisher=[[Noisecreep]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120716200224/http://www.noisecreep.com/2010/12/06/alter-bridge-isolation-video-premiere/ |archive-date=16 Julie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 11 Januarie 2011 is die langverwagte konsertrolprent en -album, ''Live from Amsterdam'' in winkels vrygestel.<ref name="live from amsterdam release" /> “I Know It Hurts” is later op 21 Januarie 2011 slegs in Australië as die tweede enkelspeler vrygestel.<ref>{{cite web |url=http://itunes.apple.com/au/album/i-know-it-hurts-single/id415239995 |title=I Know It Hurts – Enkelspeler |publisher=[[iTunes]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827005331/https://itunes.apple.com/au/album/i-know-it-hurts-single/id415239995 |archive-date=27 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> “Ghost of Days Gone By” is op 18 April 2011 as die volgende enkelspeler vrygestel,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=155775 |title=Alter Bridge gaan met Abbey Road Live saamwerk vir komende toer |date=24 Maart 2011 |publisher=Blabbermouth.net |access-date= 2 Oktober 2013 |archive-date= 7 September 2012 |archive-url=https://archive.is/20120907223823/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=155775 |url-status=dead }}</ref> gevolg deur “Wonderful Life” op 5 Junie 2011 in die Verenigde Koninkryk.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.co.uk/release/Wonderful+Life |title=Alter Bridge – Wonderful Life – Roadrunner Records UK |publisher=Roadrunner Records |access-date= 2 Oktober 2013 |archive-date= 9 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909045621/http://www.roadrunnerrecords.co.uk/release/Wonderful+Life |url-status=dead }}</ref> Die groep het bekendgemaak dat ''AB III'' veel “donkerder” en wat die lirieke betref verder verwyderd sou wees van hul vorige albums en dit is ook bevestig dat die album saamgestel is as ’n konsepalbum.<ref name="ab iii">{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/band.aspx |title=Nuwe Alter Bridge biografie |author=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160704063423/http://www.alterbridge.com/band.aspx |archive-date= 4 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> ''AB III'' is met vrystelling met “oorweldigende toejuiging” deur professionele resensente ontvang<ref name="alter bridge storms charts">{{en}} {{cite web |url=http://www.muenmagazine.net/2010/11/alter-bridge-storm-the-charts-with-ab-iii/ |title=Alter Bridge bestorm die trefferlyste met “AB III” |date=10 November 2010 |publisher=Muen-tydskrif }}</ref> met MusicRadar wat dit “een van dié kitaaralbums van die jaar” genoem het.<ref name="musicradar ab iii">{{cite web |url=http://www.musicradar.com/guitarist/alter-bridge-ab-iii-track-by-track-review-278474 |title=Alter Bridge – AB III: snit-vir-snit-resensie |first=Rob |last=Laing |date=17 September 2010 |work=MusicRadar |publisher=Future Publishing Limited |access-date=4 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701070033/https://www.musicradar.com/guitarist/alter-bridge-ab-iii-track-by-track-review-278474 |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Artistdirect het die album ’n perfekte telling gegee en dit ’n “meesterstuk” genoem.<ref name="artistdirect ab iii review">{{cite web |url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/alter-bridge-ab-iii-review-5-out-of-5-stars-review/7680895 |title=Alter Bridge “AB III” Resensie — 5 uit 5 sterre |last=Florino |first=Rick |date=12 Oktober 2010 |access-date=12 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101014183217/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/alter-bridge-ab-iii-review-5-out-of-5-stars-review/7680895 |archive-date=14 Oktober 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ’n Huldigingsalbum aan Alter Bridge getiteld ''String Tribute to Alter Bridge'' met klassieke verwerkings van verskeie Alter Bridge-liedjies is op 8 Maart 2011 vrygestel.<ref>{{en}}{{cite web |url=http://www.bestbuy.com/site/String+Tribute+To+Alter+Bridge+%5B3/8%5D+-+CD/19045394.p?id=2189002&skuId=19045394 |title=String Tribute to Alter Bridge |publisher=Bestbuy.com |accessdate=17 Julie 2011 |archive-date=20 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120102435/https://www.bestbuy.com/site/String%20Tribute%20To%20Alter%20Bridge%20%5B3/8%5D%20-%20CD/19045394.p?id=2189002&skuId=19045394 |url-status=dead }}</ref> Op 25 Oktober 2011 het Alter Bridge ’n spesiale uitgawe van ''AB III'', getiteld ''AB III.5'', bekendgestel waarop drie bonussnitte en ’n uurlange dokumentêr getiteld ''One by One'' was.<ref>{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=163612 |title=Alter Bridge: ‘AB III.5’ CD/DVD Spesiale Uitgawe Detail |date=21 September 2011 |publisher=Blabbermouth.net }}</ref> IN 2010 het die groep saam met Slaves of Gravity in die Verenigde Koninkryk en Teddy Porter en Like a Storm in die Verenigde State getoer ter ondersteuning van ''AB III''.<ref>{{cite web |url=http://eventful.com/performers/alter-bridge-/P0-001-000006755-4 |title=Alter Bridge Toerdatums – Alter Bridge Konsertskedule |publisher=Eventful.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601132934/http://eventful.com/performers/alter-bridge-/P0-001-000006755-4 |archive-date=1 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2 Oktober 2013 }}</ref> In 2011 het hulle saam met Black Stone Cherry en Like a Storm in die Verenigde State getoer.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/#!/alterbridge/status/31000225397088257 |title=Alter Bridge laat ondersteuners via Twitter weet |publisher=[[Twitter]] |date=28 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429102210/https://twitter.com/ |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/28/alter-bridge-ab-iii-usa-spring-tour-first-dates-announced/ |title=Alter Bridge AB III VSA Lentetoer – Eerste datums bekendgemaak |date=28 Januarie 2011 |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110131114053/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/28/alter-bridge-ab-iii-usa-spring-tour-first-dates-announced/ |archive-date=31 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/02/03/new-usa-spring-tour-date-like-a-storm-added-to-bill/ |title=Nuwe VSA Lentetoerdatum + Like A Storm toegevoeg |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |date=3 Februarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110207192558/http://www.alterbridge.com/html/2011/02/03/new-usa-spring-tour-date-like-a-storm-added-to-bill/ |archive-date= 7 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> In die middel van 2011 het Alter Bridge by verskeie Europese feeste opgetree, insluitend die Rock am Ring en Rock am Park-feeste,<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/13/alter-bridge-to-rock-german-festivals-in-june/ |title=Alter Bridge gaan Duitse feeste in Junie vermaak |date=13 Januarie 2011 |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110122050748/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/13/alter-bridge-to-rock-german-festivals-in-june/ |archive-date=22 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rock-am-ring.com/news/schon-60000-eintrittskarten-fur-ring-und-park-verkauft |title=Naastenby 60.000 kaartjies vir Ring en Park verkoop |publisher=Rock am Ring |date=13 Januarie 2011 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20140826151138/http://www.rock-am-ring.com/news/schon-60000-eintrittskarten-fur-ring-und-park-verkauft |archive-date=26 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Nova Rock-fees,<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/19/alter-bridge-to-play-nova-rock-festival-austria-in-june/ |title=Alter Bridge gaan in Junie by Nova Rock-fees (Oostenryk) optree |date=19 Januarie 2011 |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110123102725/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/19/alter-bridge-to-play-nova-rock-festival-austria-in-june/ |archive-date=23 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.novarock.at/ |title=Novarock – Tuis |publisher=Nova Rock-fees |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422170222/https://www.novarock.at/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die 2011 Download-fees,<ref>{{cite web |url=http://www.downloadfestival.co.uk/2011/lineup/ |title=Groepe vir Download-fees |publisher=Download-fees |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102053145/http://www.downloadfestival.co.uk/2011/lineup/ |archive-date= 2 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> die 2011 Hellfest Summer Open Air<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/01/27/alter-bridge-to-rock-hellfest-france-in-june/ |title=Alter Bridge gaan in Junie by Hellfest (Frankryk) optree |date=27 Januarie 2011 |author=Alter Bridge |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110131094600/http://www.alterbridge.com/html/2011/01/27/alter-bridge-to-rock-hellfest-france-in-june/ |archive-date=31 Januarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> en verskeie ander. Op 25 April 2011 het Alter Bridge ’n gratis konsert op ''Jimmy Kimmel Live'' gehou wat op die ABC-netwerk uitgesaai is.<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/html/2011/02/16/press-release-jimmy-kimmel-new-video-tour-news/ |title=Persverklaring – Jimmy Kimmel, Nuwe video en toerdatums |author=Alter Bridge |date=16 Februarie 2011 |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110220185828/http://www.alterbridge.com/html/2011/02/16/press-release-jimmy-kimmel-new-video-tour-news/ |archive-date=20 Februarie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> Die groep was medehoofkunstenaar saam met Theory of a Deadman tydens die tweede jaarlikse Carnival of Madness-toer in 2011, met ondersteunende groepe soos Black Stone Cherry, Adelitas Way en Emphatic.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/notes/carnival-of-madness/the-second-annual-car%20nival-of-madness-press-release/224460604247066 |title=Persverklaring van die tweede jaarlikse “Carnival of Madness” |date=23 Mei 2011 |publisher=Facebook |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128132536/https://www.facebook.com/notes/carnival-of-madness/the-second-annual-car%2520nival-of-madness-press-release/224460604247066 |archive-date=28 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die toer is verleng tot Januarie 2012 toe die groep in Australië by onder meer die Soundwave-fees gespeel het.<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/news/2011-09/alter-bridge-to-rock-australia-in-early-2012.aspx |title=Alter Bridge gaan vroeg in 2012 in Australië speel |date=19 September 2011 |publisher=Alter Bridge |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110070346/http://www.alterbridge.com/news/2011-09/alter-bridge-to-rock-australia-in-early-2012.aspx |archive-date=10 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die groep het ’n aantal webisodes vrygestel wat hul toer uiteensit en deur DC3 Music Group vervaardig is.<ref>{{cite web |url=http://www.alterbridge.com/alter-reality.aspx |title=Alter Reality |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708201641/http://www.alterbridge.com/alter-reality.aspx |archive-date= 8 Julie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 2 Oktober 2013 }}</ref> In aansluiting hierby is ’n tweede konsertrolprent getiteld ''Live at Wembley'' op 29 November 2011 opgeneem in die Wembley-arena tydens die groep se grootste optrede tot nog toe.<ref>{{cite web |url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/alter-bridge-to-film-show-at-wembley-arena-for-dvd-release/9745612 |title=Alter Bridge gaan vertoning by Wembley-arena opneem vir DVD-vrystelling |first=Amy |last=Sciarretto |publisher=[[Artistdirect]] |date=11 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170904012753/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/alter-bridge-to-film-show-at-wembley-arena-for-dvd-release/9745612 |archive-date=4 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is op 26 Maart 2012 wêreldwyd vrygestel<ref>{{cite web |url=http://audioinkradio.com/2012/03/alter-bridge-live-at-wembley-dvd-update-director/ |title=Alter Bridge ‘Live at Wembley’-DVD opdatering van regisseur |date=17 Maart 2012 |publisher=Audio Ink Radio |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128133214/http://audioinkradio.com/2012/03/alter-bridge-live-at-wembley-dvd-update-director/ |archive-date=28 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en sal later in 3D vrygestel word.<ref>{{cite web |url=http://www.nme.com/news/alter-bridge/61153 |title=Alter Bridge gaan konsertalbum en DVD ‘Live At Wembley’ volgende jaar vrystel |publisher=[[NME]] |date=27 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918234011/http://www.nme.com/news/alter-bridge/61153 |archive-date=18 September 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Musikale styl == Daar word dikwels van Alter Bridge se musiek gesê dat dit “swaar, dog melodies” is.<ref>{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.co.uk/page/News?news_id=101701 |title=’n Inleiding tot Alter Bridge met Myles Kennedy |publisher=[[Roadrunner Records]] |date=30 September 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120616111635/http://www.roadrunnerrecords.co.uk/page/News?news_id=101701 |archive-date=16 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle musiek word onder verskeie genres ingedeel insluitend [[rockmusiek|rock]], [[hardrock]], alternatiewe metal, post-grunge, [[heavy metal]] en progressiewe metal.<ref name="allmusic" /><ref name="Myles ">{{cite web |url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/myles-kennedy-of-alter-bridge-talks-ab-iii-slash-and-john-irving/7680874 |title=Myles Kennedy van Alter Bridge praat oor “AB III,” Slash en John Irving |first=Rick |last=Florino |date=11 Oktober 2010 |work=Artistdirect |publisher=Rogue Digital, LLC |access-date=20 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113085959/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/myles-kennedy-of-alter-bridge-talks-ab-iii-slash-and-john-irving/7680874 |archive-date=13 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="progressive metal">{{cite web |url=http://www.ultimate-guitar.com/reviews/compact_discs/alter_bridge/ab_iii/index.html |title=AB III-resensie |publisher=[[Ultimate Guitar Archive]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305081120/https://www.ultimate-guitar.com/reviews/compact_discs/alter_bridge/ab_iii/index.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Alter Bridge se musiek word deur Kennedy en Tremonti geskryf en deur Alter Bridge verwerk met die lirieke wat hoofsaaklik deur Kennedy geskryf is. Tremonti het egter die meeste van die lirieke en al die musiek op ''One Day Remains'' self geskryf. Die lirieke op die eerste twee albums gaan grootliks in op [[hoop]] en die oorwinning van berou, [[hartseer]], verdriet, eensaamheid, [[pyn]] en [[verslawing]].<ref name="ultimate guitar blackbird" /><ref name="ab iii" /><ref name="allmusic blackbird review">{{cite web |url=http://allmusic.com/album/blackbird-r1212538/review |title=Blackbird – Alter Bridge |first=Sharon |last=Mawer |publisher=[[Allmusic]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710015642/http://www.allmusic.com/album/blackbird-r1212538/review |archive-date=10 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2 Oktober 2013 }}</ref> Die onderwerpe op ''AB III'' is aansienlik donkerder met liriese temas wat gebaseer is op ’n geworstel met geloof en die verlies van onskuld.<ref>{{cite web |url=http://theywillrockyou.com/2010/11/myles-kennedy-alter-bridge/ |title=Nuwe onderhoud met Myles Kennedy van Alter Bridge |date=17 November 2010 |publisher=They Will Rock You |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128133253/http://theywillrockyou.com/2010/11/myles-kennedy-alter-bridge/ |archive-date=28 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Myles " /> Die groep is bekend vir hul konserte en speel gewoonlik nie in groot lokale soos arenas en amfiteaters nie. Hulle speel eerder in kleiner lokale soos House od Blues, soos wat hul bedoeling aanvanklik was.<ref name="life after creed" /> Myles Kennedy het in ’n onderhoud met Artistdirect gesê “Alter Bridge is definitief ’n konsertgroep. Dit is waaroor dit vir ons gaan. Ons maak albums sodat ons vir mense kan gaan speel.”<ref>{{cite web |url=http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/myles-kennedy-of-alter-bridge-talks-field-of-dreams-solo-record-and-ab-iii/8189828 |title=Myles Kennedy of Alter Bridge Talks "Field of Dreams," Solo Record and "AB III" |date=29 November 2010 |author=Rick Florino |publisher=[[Artistdirect]] |accessdate=29 November 2010 |archive-date= 1 Desember 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101201001910/http://www.artistdirect.com/entertainment-news/article/myles-kennedy-of-alter-bridge-talks-field-of-dreams-solo-record-and-ab-iii/8189828 |url-status=dead }}</ref> Die groep het saam met verskeie gaste opgetree, insluitend Slash<ref>{{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=148741 |date=2 November 2010 |publisher=Blabbermouth.net |title=Slash op die verhoog saam met Alter Bridge in Stockholm |access-date= 2 Oktober 2013 |archive-date= 6 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101106052143/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=148741 |url-status=dead }}</ref> Paul Reed Smith,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.shockwavemagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=394:paul-reed-smith-a-alter-bridge-rams-head-live-12-16-2010&catid=41:live-shows&Itemid=86 |first=Johnnie |last=Vrana |date=18 Desember 2010 |publisher=Shockwave Magazine |title=Paul Reed Smith & Alter Bridge @ Rams Head Live 12-16-2010 |access-date= 2 Oktober 2013 |archive-date=28 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130928045845/http://www.shockwavemagazine.com/index.php?option=com_content&view=article&id=394:paul-reed-smith-a-alter-bridge-rams-head-live-12-16-2010&catid=41:live-shows&Itemid=86 |url-status=dead }}</ref> Wolfgang Van Halen,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=151972 |title=Wolfgang van Halen speel tromme vir Alter Bridge; video beskikbaar |date=7 Januarie 2011 |publisher=Blabbermouth.net |access-date= 2 Oktober 2013 |archive-date=10 Januarie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110112502/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=151972 |url-status=dead }}</ref> Eric Friedman en verskeie noemenswaardige musikante soos Eddie Van Halen,<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.vhnd.com/2011/01/05/eddie-wolfgang-van-halen-attend-alter-bridge-concert-in-la/ |title=Eddie & Wolfgang Van Halen woon Alter Bridge konsert by, Wolfgang sluit aan op tromme |date=5 Januarie 2011 |publisher=Van Halen News Desk}}</ref> Jimmy Page en John Paul Jones,<ref name="page and jones at AB concert">{{cite web |url=http://www.ledzeppelinnews.com/2008/11/source-page-jones-bonham-watch-alter.html |title=Bron: Page, Jones, Bonham kyk na Alter Bridge in Londen; DVD-verfilming uitgestel |date=10 November 2008 |first=Steve |last=Sauer |publisher=LedZeppelinNews.com |access-date=10 November 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160405023209/http://www.ledzeppelinnews.com/2008/11/source-page-jones-bonham-watch-alter.html |archive-date=5 April 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het al na Alter Bridge se konserte gaan kyk. Alter Bridge se konsertoptredes word oor die algemeen hoog aangeslaan.<ref>{{cite web |url=http://theaudioperv.com/2009/12/25/dvd-review-alter-bridge-live-from-amsterdam/ |publisher=The Audio Perv |date=25 Desember 2009 |title=DVD-resensie: Alter Bridge: Live from Amsterdam |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128132716/http://theaudioperv.com/2009/12/25/dvd-review-alter-bridge-live-from-amsterdam/ |archive-date=28 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Aktivisme == Alter Bridge het vroeg in 2010 by die Rolstoelstigting, DC3 Music Group en ander kunstenaars soos Scott Stapp, Godsmack en New Kids on the Block aangesluit om by te staan met die ''Plane to Haiti''-projek, ’n hulpverleningsprojek vir die slagoffers van die aardbewing in Haïti in 2010.<ref>{{cite web |url=http://www.spinner.com/2010/01/26/scott-stapp-plane-to-haiti/ |title=Scott Stapp wag in Port-Au-Prince vir ‘Plane to Haiti’-hulpverlening |first=Benjy |last=Eisen |date=26 Januarie 2010 |publisher=[[Spinner (webblad)|Spinner.com]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190617105700/http://www.spinner.com/2010/01/26/scott-stapp-plane-to-haiti/ |archive-date=17 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die groep het ook by die stryd teen kanker aangesluit in 2011 deur die “Play for Life”-organisasie te help met insamel van fondse vir die City of Hope Mediese Sentrum, ’n leidende kankernavorsingsentrum.<ref>{{cite web |url=http://www.playforlife.fm/auction-alterbridge/ |title=Play for Life – Veiling: Alter Bridge |publisher=Play for Life |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105175447/http://www.playforlife.fm/auction-alterbridge/ |archive-date= 5 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date= 1 Oktober 2013 }}</ref> == Toekennings en eerbetone == In Oktober 2010 is die groep se lied “Ties That Bind” van ''Blackbird'' deur ''Total Guitar'' gelys as die 41ste grootste kitaarlied van die dekade<ref>{{cite web |url=http://www.musicradar.com/totalguitar/the-50-greatest-riffs-of-the-decade-277092/10 |title=Die 50 grootste riffs van die dekade |author=Matthew Parker |date=8 Oktober 2010 |publisher=[[Total Guitar]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709153857/http://www.musicradar.com/totalguitar/the-50-greatest-riffs-of-the-decade-277092/10 |archive-date=9 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> met Ultimate Guitar wat ''AB III'' in Desember 2010 benoem het as die sewende beste album van daardie jaar.<ref>{{cite web |url=http://www.ultimate-guitar.com/columns/features/ug_top_ten_albums_of_2010.html |title=UG toptien albums van 2010 |date=24 Desember 2010 |author=Samuel Agini |publisher=[[Ultimate Guitar Archive]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160110070346/https://www.ultimate-guitar.com/columns/features/ug_top_ten_albums_of_2010.html |archive-date=10 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Maart van die volgende jaar is die dubbele kitaarsolo in die hoogaangeskrewe lied “Blackbird” deur ''Guitarist'' benoem as die grootste kitarsolo van alle tye, bo liedjies deur kunstenaars soos [[Led Zeppelin]], [[Guns N' Roses]], Van Halen, [[Pink Floyd]] en andere.<ref name="greatest guitar solo" /> Myles Kennedy het hierop gereageer deur te sê dat hy “effens ongemaklik is met die idee dat dit as die ‘beste’ benoem is” maar hy en Tremonti het albei genoem dat hule geëerd voel.<ref>{{cite web |url=http://www.musicradar.com/guitarist/greatest-guitar-solo-poll-winners-alter-bridge-speak-403308/2 |title=Peiling vir greatest solo: Alter Bridge praat, bladsy 2 |publisher=[[MusicRadar]] |date=21 Maart 2011 |work=[[Guitarist (tydskrif)|Guitarist]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005005650/http://www.musicradar.com/guitarist/greatest-guitar-solo-poll-winners-alter-bridge-speak-403308/2 |archive-date=5 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Mei 2011 het die groep groepe soos Avenged Sevenfold, [[Linkin Park]], Three Days Grace en ander verslaan in Fuse TV se peiling vir “Battle of the Fans”. Daar is soveel as 7,2 miljoen stemme ontvang tydens die peiling.<ref>{{cite web |url=http://fuse.tv/music/polls/battle-of-the-fans-rockers/ |title=“Battle of the Fans &#124; Rockers” |publisher=fuse.tv |access-date=17 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131004234939/http://www.fuse.tv/music/polls/battle-of-the-fans-rockers/ |archive-date=4 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Alter Bridge se musiek is in hul vroeë jare nie goed deur resensente ontvang nie maar hul eerste album ''One Day Remains'' het volgens die Amerikaanse Opname-industrievereniging goue status behaal in November 2004. Dit is die groep se enigste RIAA-gesertifiseerde album.<ref>Hierdie statistiek is saamgestel uit die aanlyndatabasis van die RIAA-sertifisering: {{cite news |url=http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH |publisher=[[Recording Industry Association of America]] |title=Goud-en-Platinumdatabasis}}</ref> Sedertdien is die groep se volgende albums oor die algemeen goed ontvang. Die groep se konsertrolprent, ''Live from Amsterdam'' is ook goed ontvang: dit is oorspronklik via [[Amazon.com]] vrygestel waar dit in slegs agt uur 15&nbsp;000 plekke geklim het op Amazon se “Topverkopers in Musiekvideo’s en Konserte” bo kunstenaars soos [[Michael Jackson]] en Bon Jovi, tot heel bo waar dit vir ’n aantal weke gebly het. Dit is behaal sonder enige amptelike promosie of die ondersteuning van enige platemaatskappy.<ref name="live dvd" /> In laat 2009 is Alter Bridge deur die Ultimate Guitar Archive benoem as die 36ste beste [[heavy metal]]<nowiki/>groep van die dekade.<ref name="ultimate guitar 36th">{{cite web |url=http://www.ultimate-guitar.com/columns/features/the_top_ten_bands_of_the_decade_metal_continues_to_rule_supreme.html |title=Die toptien groepe van die dekade: Metal voer steeds hoogty |publisher=[[Ultimate Guitar Archive]] |date=24 Desember 2009 |author=Amy Kelly |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160306090727/https://www.ultimate-guitar.com/columns/features/the_top_ten_bands_of_the_decade_metal_continues_to_rule_supreme.html |archive-date=6 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Groeplede == * Myles Kennedy – hoofsanger, ritme- en hoofkitaar * Mark Tremonti – hoof- en ritmekitaar, sang * Brian Marshall – baskitaar * Scott Phillips – tromme en perkussie <gallery class="center" caption="Alter Bridge tree in 2017 by Rock am Ring op."> Lêer:Alter Bridge - 2017155184247 2017-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X MK II - 1243 - AK8I0538.jpg| Myles Kennedy Lêer:Alter Bridge - 2017155184229 2017-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X MK II - 1199 - AK8I0494.jpg| Mark Tremonti Lêer:Alter Bridge - 2017155184325 2017-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X MK II - 1265 - AK8I0560.jpg| Brian Marshall Lêer:Alter Bridge - 2017155184828 2017-06-04 Rock am Ring - Sven - 1D X II - 0822 - B70I8852.jpg| Scott Phillips </gallery> == Diskografie == * ''[[One Day Remains]]'' (2004) * ''[[Blackbird (Alter Bridge album)|Blackbird]]'' (2007) * ''[[AB III]]'' (2010) * ''[[Fortress (Alter Bridge album)|Fortress]]'' (2013) * ''[[The Last Hero]]'' (2016) * ''[[Walk the Sky]]'' (2019) * ''[[Pawns & Kings]]'' (2022) * ''Alter Bridge'' (2026) == Verwysings == <div class="reflist4" style="height: 220px; overflow: auto; padding: 3px" > {{Verwysings|2}} </div> == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Alter Bridge}} * {{en}} [http://www.alterbridge.com/ Alter Bridge se amptelike webblad] * {{en}} [http://www.myspace.com/alterbridge Alter Bridge] op [[Myspace]] * {{en}} {{Facebook|alterbridge}} * {{en}} {{Twitter|alterbridge}} * {{en}} [http://www.youtube.com/user/AlterBridgeVEVO Alter Bridge] op [[YouTube]] * {{en}} [http://www.flickr.com/photos/23124042@N02 Alter Bridge] by Flickr * {{en}} [http://www.thealterbridgenation.com/ The Alter Bridge Nation] * {{en}} [http://www.alterbridgeeurope.com/ Die Alter Bridge Europese Ondersteunersblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216194521/http://alterbridgeeurope.com/ |date=16 Desember 2014 }} * {{en}} [http://www.roadrunnerrecords.co.uk/artist/Alter+Bridge Roadrunner Records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524021807/http://www.roadrunnerrecords.co.uk/artist/Alter+Bridge |date=24 Mei 2011 }} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Amerikaanse musiekgroepe]] 6nx3nsbofcl5c4t6ee5cczumekopk0m Big Sur 0 54320 3372944 3294421 2026-11-16T02:03:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372944 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Big Sur |ander_naam= |inheemse_naam= |nedersetting_tipe=Streek |bynaam= |slagspreuk= |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Big Sur June 2008.jpg |beeldgrootte=230px |beeldbyskrif=Uitsig oor die Big Sur-kuslyn |beeld_vlag= |vlaggrootte= |vlagskakel= |beeld_seël= |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte= |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=BigSurMap2.png |kaartgrootte=220px |kaartbyskrif=Ligging van Big Sur in Kalifornië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie= |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Verenigde State}} |onderafdelingtipe1=[[Deelstaat]] |onderafdelingtipe2=Streek |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=Streek in [[Kalifornië]] |onderafdelingnaam2=Central Coast |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe= |leiertitel= |leiernaam= |leiertitel1= |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1= |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel= |stigtingsdatum= |stigtingstitel2= |stigtingsdatum2= |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas= |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2= |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2= |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2l= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2l= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate = {{Koördinate|36|06|N|121|37|W|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2018 |bevolkingnotas= |bevolking_totaal=1761<ref>{{Verwys web |titel=''TownCharts.com: Big Sur. Besoek op 26 Maart 2020'' |url=https://www.towncharts.com/California/Demographics/Big-Sur-CCD-CA-Demographics-data.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20200326191519/https://www.towncharts.com/California/Demographics/Big-Sur-CCD-CA-Demographics-data.html |argiefdatum=26 Maart 2020 |besoekdatum=26 Maart 2020 |url-status=dead}}</ref> |bevolkingsdigtheid_km2= |bevolkingsdigtheid_myl2= |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel= |bevolking_leeg1= |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=[[Pasifisiese Standaardtyd|PST]] |utcafset=-8 |tydsone_DST=[[Pasifiese Dagligtyd|PDT]] |uctafset_DST=-7 |poskodetipe=Poskode (ZIP code) |poskode=93920 |skakelkode= |leë_naam= |leë_inligting= |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf= }} '''Big Sur''' is 'n yl bevolkte kusstreek in [[Kalifornië|Sentraal-Kalifornië]] waar die Santa Lucia-bergreeks skielik uit die [[Stille Oseaan]] verrys. Sy naam is afgelei van die [[Spaans]]e ''el sur grande'' ("die groot suide") of ''el país grande del sur'' ("die groot Suidland"). Toe die gebied in 1848 deur [[Meksiko]] aan die [[Verenigde State]] afgestaan is, was dit die laaste Amerikaanse grensstreek (''frontier''). Nog tot 1937, toe die snelweg tussen Carmel en San Simeon (Kalifornië se Staatsroete 1 of ''California State Highway 1'') ná 'n boutyd van 18 jaar geopen is, was Big Sur een van die mees afgeleë streke in Kalifornië en die hele Verenigde State. In Mei 2017 het deurdringende reëns modderstortings veroorsaak. Ná 'n storting naby Mud Creek op 22 Mei is Staatsroete 1 gesluit en Big Sur maande lank van die buitewêreld afgesny.<ref>[https://www.theguardian.com/us-news/2017/jun/19/big-sur-storms-wealthy-tourists-helicopter-vacation Rory Carroll: ''Storms cut Big Sur off from the world. But for a price, the trip of a lifetime awaits''. In: ''The Guardian'', 19 Junie 2017. Besoek op 19 Junie 2017]</ref> Die streek bied puik uitsigte wat van Big Sur 'n gewilde toeristebestemming maak. Cone Peak (1&nbsp;571 m bo seevlak) is die hoogste bergpiek langs die kuslyn van die 48 vastelandse Amerikaanse deelstate.<ref>Paul Henson en Donald Usner: ''The Natural History of Big Sur''. Berkeley: University of California Press 1993, bl. 11</ref> Alhoewel Big Sur geen vaste grense het nie, sluit baie definies van die gebied die kuslyn tussen die Carmel-rivier en die San Carpoforo Creek in die suide in wat ongeveer 32&nbsp;km landinwaarts tot by die suidelike voetheuwels van die Santa Lucias strek. Ander beskrywings beperk die oostelike grens tot dié bergreeks se flanke langs die kuslyn waarvolgens Big Sur slegs 19&nbsp;km landinwaarts sou strek. 'n Ander handige definisie van die streek is die deel van Kalifornië se Staatsroete 1 (''California State Route 1'') wat tussen San Simeon en Carmel loop. Die noordelike grens van Big Sur is sowat 190&nbsp;km suid van [[San Francisco]], terwyl sy suidelike grenslyn sowat 394&nbsp;km noordwes van [[Los Angeles]] loop. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Big Sur}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Kalifornië]] kfrevco6uwmgid0n8gsd08ud3klzc0y Noemi 0 56412 3372961 3294708 2026-11-16T03:02:32Z Vickvvy 166755 image 3372961 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Noemi | beeld = Noemi Musica e Tv 2.0 2025.png | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Noemi in 2025 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Veronica Scopelliti | alias = Noemi | geboortedatum = {{GDEO|1982|1|25}} | geboorteplek = [[Rome]] {{ITA}} | oorsprong = | sterfdatum = | sterfplek = | genre = [[Popmusiek]], soul, [[blues]], rhythm and blues, rock | beroep = Sangeres | instrument = [[Stem]],<br />[[Klavier]], <br />[[Kitaar]] | jare_aktief = 2009-hede | etiket = Sony Music | assosiasies = | webwerf = [http://www.noemiofficial.it/ Noemiofficial.it]<br />[http://www.arcadinoemi.it/ Arcadinoemi.it] | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Veronica Scopelliti''' (gebore [[25 Januarie]] [[1982]], [[Rome]] ([[Italië]])), beter bekend onder haar verhoognaam '''Noemi''', is 'n [[Italië|Italiaanse]] sangeres-liedjieskryfster en musikant. == Diskografieë == === Ateljeealbums === * [[2009]] – ''Sulla mia pelle'' (#3 [[Italië]], #44 [[Europa]]) * [[2010]] – ''Sulla mia pelle (Deluxe Edition)'' (#3 [[Italië]], #42 [[Europa]]) * [[2011]] – ''RossoNoemi'' (#6 [[Italië]]) === [[EP]] === * [[2009]] – ''Noemi'' (#8 [[Italië]], #97 [[Europa]]) === Enkelspelers === * [[2009]] – ''Briciole'' (#2 [[Italië]], #51 [[Europa]]) * [[2009]] – ''L'amore si odia'' (Noemi met Fiorella Mannoia) (#1 [[Italië]], #34 [[Europa]]) * [[2010]] – ''Per tutta la vita'' (#1 [[Italië]], #42 [[Europa]]) * [[2010]] – ''Vertigini'' * [[2011]] – ''Vuoto a perdere'' (#6 [[Italië]], #47 [[Europa]]) * [[2011]] – ''Odio tutti i cantanti'' * [[2011]] – ''Poi inventi il modo'' * [[2012]] – ''Sono solo parole'' (#3 [[Italië]]) * [[2012]] - ''La promessa'' (Noemi met Stadio) * [[2012]] - ''In un giorno qualunque'' === Musiekvideo's === * [[2009]] – ''Briciole'' * [[2009]] – ''L'amore si odia'' (Noemi met Fiorella Mannoiaga) * [[2010]] – ''Per tutta la vita'' * [[2011]] – ''Vuoto a perdere'' * [[2011]] – ''Odio tutti i cantanti'' * [[2011]] – ''Poi inventi il modo'' * [[2012]] – ''Sono solo parole'' * [[2012]] - ''In un giorno qualunque'' * [[2012]] - ''La promessa'' (Noemi met Stadio) === Samewerking === [[Lêer:Noemimannoia.jpg|300px|regs|duimnael|Noemi met Fiorella Mannoia]] * [[2009]] – ''L'amore si odia'' met Fiorella Mannoia * [[2009]] – ''Quanto ti voglio'' met Claudio Baglioni en Gianluca Grignani * [[2010]] – ''Il mio canto libero'' met Amiche per l'Abruzzo * [[2010]] – ''L'amore si odia (acustic version)'' met Fiorella Mannoia * [[2010]] – ''Come si cambia'' met Neri per Caso * [[2011]] – ''La promessa'' met Stadio == Sanremo festival == * [[2010]] - ''Per tutta la vita'' * [[2012]] - ''Sono solo parole'' == Tour == * [[2009]] - ''Noemi tour'': {{ITA}} * [[2009]]/[[2010]] - ''Sulla mia pelle tour I'': {{ITA}} * [[2010]] - ''Sulla mia pelle tour II'': {{ITA}}, {{SLO}} * [[2011]]/[[2012]] - ''RossoNoemi tour I'': {{ITA}} * [[2012]] - ''RossoNoemi tour II'': {{ITA}} == Eksterne skakel == {{commons|Noemi (singer)|Noemi}} * [http://www.noemiofficial.it/ Noemiofficial.it] * [http://www.youtube.com/noemiofficial Oficial Youtube] * [http://www.arcadinoemi.it/ Arcadinoemi.it] * [http://www.youtube.com/arcadinoemi1 Arca di Noemi Youtube] * [https://archive.is/20121212172432/www.facebook.com/arcadinoemi%23!/noemiofficial?ref=ts Facebook noemiofficial] * [https://archive.is/20121212172256/www.facebook.com/arcadinoemi Facebook arcadinoemi] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geboortes in 1982]] [[Kategorie:Italiaanse sangers]] [[Kategorie:Lewende mense]] k9q4p4o9s9tmurcl14dsn78duhfpd54 Bihar 0 57354 3372945 3294856 2026-11-16T02:03:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372945 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam=Bihar |ander_naam= |inheemse_naam=बिहार <small>([[Hindi]])</small><br />بہار <small>([[Oerdoe]])</small> |nedersetting_tipe=[[Federale staatsvorm van Indië|Deelstaat]] |bynaam= |slagspreuk=Volkslied: ''Mere Bharat Ke Kanth Haar''<br /><small>''([[Hindi]] vir: "Die krans van my Indië")''</small> |translit_taal1= |translit_taal1_tipe= |translit_taal1_inligting= |translit_taal2= |translit_taal2_tipe= |translit_taal2_inligting= |beeld_stadsilhoeët=Bihar Highlights.jpg |beeldgrootte= |beeldbyskrif=Besienswaardighede in Bihar |beeld_vlag= |vlaggrootte=100px |vlagskakel= |beeld_seël=Seal of Bihar.svg |seëlskakel= |seëlgrootte= |beeld_skild= |skildskakel= |skildgrootte=80px |beeld_leë_embleem= |leë_embleemtipe= |leë_embleemgrootte= |leë_embleemskakel= |beeld_kaart=Bihar in India (disputed hatched).svg |kaartgrootte=220px |kaartbyskrif=Ligging van Bihar in Indië |beeld_kaart1= |kaartgrootte1= |kaartbyskrif1= |beeld_punt_kaart= |puntkaartgrootte= |puntkaartbyskrif= |punt-x= |punt-y= |duimdrukkerkaart= |duimdrukkeretiketposisie=bokant |duimdrukkerkaartgrootte= |duimdrukkerkaartbyskrif= |onderafdelingtipe=[[Land]] |onderafdelingnaam={{vlag|Indië}} |onderafdelingtipe1=Hoofstad |onderafdelingtipe2=Grootste stad |onderafdelingtipe3= |onderafdelingtipe4= |onderafdelingnaam1=[[Patna]] |onderafdelingnaam2=Patna |onderafdelingnaam3= |onderafdelingnaam4= |regeringvoetnotas= |regeringstipe=Regering van Bihar |leiertitel=Goewerneur |leiernaam=Phagu Chauhan (BJP) |leiertitel1=Hoofminister |leiertitel2= |leiertitel3= |leiertitel4= |leiernaam1=Nitish Kumar (JD(U)) |leiernaam2= |leiernaam3= |leiernaam4= |stigtingstitel=Gestig op |stigtingsdatum=22 Maart 1912 |stigtingstitel2=Deelstaat |stigtingsdatum2=26 Januarie 1950 |stigtingstitel3= |stigtingsdatum3= |eenheidvoorkeur= |oppervlakvoetnotas=<ref name=BiharProfile>{{en}} {{cite web |url=http://gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |title=State Profile |publisher=Regering van Bihar |accessdate=27 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922043241/http://www.gov.bih.nic.in/Profile/default.htm |archive-date=22 September 2017 |url-status=live}}</ref> |oppervlakgroottes= |oppervlak_totaal_km2=94163 |oppervlak_land_km2= |oppervlak_water_km2= |oppervlak_totaal_myl2=36357 |oppervlak_land_myl2= |oppervlak_water_myl2= |oppervlak_water_persent= |oppervlak_stedelik_km2= |oppervlak_stedelik_myl2= |oppervlak_metro_km2= |oppervlak_metro_myl2= |oppervlak_leeg1_titel= |oppervlak_leeg1_km2= |oppervlak_leeg1_myl2= |oppervlak_leeg2_titel= |oppervlak_leeg2_km2= |oppervlak_leeg2_myl2= |hoogtevoetnotas= |hoogte_m= |hoogte_voet= |koördinaattipe= |koördinate={{Koördinate|25|24|0|N|85|6|0|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op=2011 |bevolkingnotas=<ref>{{en}} {{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011census/censusinfodashboard/stock/profiles/en/IND010_Bihar.pdf |title=Bihar Profile |publisher=census.gov.in |accessdate=14 Maart 2020}}</ref> |bevolking_totaal=104099452 |bevolkingsdigtheid_km2=1102 |bevolkingsdigtheid_myl2=2850 |bevolking_metro= |bevolkingsdigtheid_metro_km2= |bevolkingsdigtheid_metro_myl2= |bevolking_stedelik= |bevolkingsdigtheid_stedelik_km2= |bevolkingsdigtheid_stedelik_myl2= |bevolking_leeg1_titel=Rang |bevolking_leeg1=3de |bevolkingsdigtheid_leeg1_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg1_myl2= |bevolking_leeg2_titel= |bevolking_leeg2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_km2= |bevolkingsdigtheid_leeg2_myl2= |bevolkingnota= |tydsone=IST |utcafset=+05:30 |tydsone_DST= |uctafset_DST= |poskodetipe= |poskode= |skakelkode= |leë_naam=[[Amptelike taal|Amptelike tale]] |leë_inligting=[[Hindi]] (hele deelstaat)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://csd.bih.nic.in/Act&rule/Act1english.pdf |title=The Bihar Official Language Act, 1950 |date=1950 |publisher=Cabinet Secretariat Department, Government of Bihar |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150413072041/http://csd.bih.nic.in/Act%26rule/Act1english.pdf |archive-date=13 April 2015 |accessdate=9 April 2015}}</ref><br />[[Oerdoe]] (sekondêre ampstaal)<ref>{{en}} {{cite book |last=Benedikter |first=Thomas |url=https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89 |title=Language Policy and Linguistic Minorities in India: An Appraisal of the Linguistic Rights of Minorities in India |date=2009 |publisher=LIT Verlag |isbn=978-3-643-10231-7 |location=Münster |page=89 |accessdate=10 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151019053006/https://books.google.com/books?id=vpZv2GHM7VQC&pg=PA89&lpg=PA89 |archive-date=19 Oktober 2015 |url-status=live}}</ref> |leë1_naam= |leë1_inligting= |leë2_naam= |leë2_inligting= |leë3_naam= |leë3_inligting= |voetnotas= |webwerf=[http://www.gov.bih.nic.in/ www.gov.bih.nic.in] }} '''Bihar''' ([[Hindi]]: बिहार, [bɪˈɦaːr]; [[Oerdoe]]: بہار) is 'n [[Federale staatsvorm van Indië|deelstaat]] in die noordooste van [[Indië]] en een van die armstes in die land. Die hoofstad en grootste stad van die deelstaat is [[Patna]] (met 'n bevolking van 5&nbsp;772&nbsp;804 in 2010). Volgens die 2011-sensus het Bihar 'n bevolking van sowat 104 miljoen gehad en is dus die derde mees bevolkte deelstaat in die land. Bihar se geografie word veral deur die groot [[Ganges]]rivier gekenmerk. Naas die ampstale word veral die [[Bihari-tale]] [[Angika]], [[Bhojpuri]], [[Magahi]], [[Maithili]] en [[Pali]], asook [[Ho]] in dié deelstaat gepraat. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [http://gov.bih.nic.in/ Amptelike webwerf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110615165115/http://gov.bih.nic.in/ |date=15 Junie 2011}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Bihar|title=Bihar|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Maart 2021}} {{Indiësaadjie}} {{Navigasie indeling Indië}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Bihar| ]] 2i53u5fv8cbqgvc07445snr7u4rotxx Cabo Delgado (provinsie) 0 58266 3372998 2248855 2026-11-16T05:42:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372998 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Mozambique Provinces Cabo Delgado 250px.png|regs|duimnael|250px|Ligging van die provinsie in Mosambiek.]] '''Cabo Delgado''' is die mees noordelike [[Provinsies van Mosambiek|provinsie]] in [[Mosambiek]] en grens aan die provinsies [[Niassa]] en [[Nampula (provinsie)|Nampula]] asook aan [[Tanzanië]]. Die provinsie het sowat 1,6 miljoen inwoners (2006). Die hoofstad is [[Pemba]] (voorheen bekend as ''Porto Amélia''), met 141&nbsp;000 inwoners in 2007. == Insurgensie in Cabo Delgado == Die [[insurgensie in Cabo Delgado]] is 'n voortdurende konflik in die Cabo Delgado provinsie, wat hoofsaaklik geveg word tussen Islamitiese militantes wat 'n Islamitiese staat in die streek wil stig, en die Mosambiekse veiligheidsmagte. Burgerlikes bly die belangrikste teikens vir aanvalle deur hierdie Islamitiese militantes.<ref>{{cite web|url=http://allafrica.com/stories/201712050740.html|title=Mozambique: Islamist Raids Continuing in Mocimboa Da Praia|date=5 Desember 2017|website=AllAfrica.com|accessdate=27 Desember 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171226234748/http://allafrica.com/stories/201712050740.html|archivedate=26 Desember 2017}}</ref> Die belangrikste oproerige faksie is [[Ansar al-Sunna]], 'n inheemse ekstremistiese faksie met sterk internasionale bande. Vanaf middel 2018 het die [[Islamitiese Staat|Islamitiese Staat Irak en die Levant (ISIL)]] na bewering ook in Noord-Mosambiek aktief geraak,<ref name="confirm">{{cite news |url=https://www.independent.co.ug/au-confirms-isis-infiltration-in-east-africa/ |title=AU confirms ISIS infiltration in East Africa |work=The Independent (Uganda) |date=24 Mei 2018 |accessdate=31 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180823174150/https://www.independent.co.ug/au-confirms-isis-infiltration-in-east-africa/ |archive-date=23 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en het sy eerste aanval op die Mosambiekse veiligheidsmagte in Junie 2019 beweer.<ref name="IS first attack">{{cite news |url=https://www.longwarjournal.org/archives/2019/06/islamic-state-claims-first-attack-in-mozambique.php |title=Islamic State claims first attack in Mozambique |author=Caleb Weiss |work=Long War Journal |date=4 Junie 2019 |accessdate=5 Junie 2019 }}</ref> Boonop het struikrowers die rebellie uitgebuit om strooptogte uit te voer.<ref name="jazeera">{{cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2020/02/beheadings-kidnappings-surge-mozambique-attacks-200207142444970.html |title=Beheadings, kidnappings amid surge in Mozambique attacks: UN |work=Al Jazeera |date=7 Februarie 2020 |accessdate=1 Mei 2020 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Provinsies van Mosambiek}} [[Kategorie:Provinsies van Mosambiek]] lx15gitsk0n5piw76npqyzoj3udk3s3 Demokratiese Republiek van Azerbeidjan 0 59775 3372835 3295207 2026-11-15T17:30:36Z Yousiphh 189945 There is no official coat of arms of Azerbaijan Democratic Republic 3372835 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'' |conventional_long_name = Demokratiese Republiek Azerbeidjan |common_name = Azerbeidjan |continent=Eurasië |region1= Wes-Asië |region2=Oos-Europa |country= Azerbeidjan |era=Nuwe Tyd |status=Onafhanklikheid |year_start = 1918 |year_end = 1920 |date_start = 29 Mei |date_end = 28 April |event_start = Stigting |event_end = Besetting en anneksasie |p1 = Transkaukasiese Demokraties-Federatiewe Republiek |flag_p1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg |s1 = Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_s1 = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg |image_flag = Flag of Azerbaijan (1918–1920).svg |image_coat = |image_map = Map of the Azerbaijan Democratic Republic.png |image_map_caption = Kaart van die Demokratiese Republiek Azerbeidjan |national_motto = ''Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!''<br /><small>(Die vlag wat eens geopper is sal nooit val nie!)</small> |national_anthem = ''[[Volkslied van Azerbeidjan|Azərbaycan marşı]]''<br /><small>''([[Azerbeidjans]] vir: "Mars van Azerbeidjan")''</small><br /><center>[[Lêer:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]]</center> |capital = [[Gence]] (<small>tot September 1918</small>) <br /> [[Bakoe]] |common_languages = [[Azerbeidjans]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |legislature = ''Milli Medjlis''<small><br />(Nasionale Vergadering)</small> |house1 = |house2 = |stat_year1=1918 |stat_area1=99908.87 |stat_pop1 =2000000 |currency = Manat |footnotes = }} Die '''Demokratiese Republiek van Azerbeidjan''' (DRA) ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'') was die eerste [[demokrasie|demokratiese]] en [[sekulêr]]e [[republiek]] in die [[Islam]]itiese wêreld.<ref>{{en}} {{cite web | title =93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic | work = | publisher = Azerbaijan Press Agency| date = | url = http://en.apa.az/news.php?id=148210| doi = | accessdate = 28 Mei 2011}}</ref><ref name="kazemzadeh">{{en}} {{cite book | last = Kazemzadeh | first = Firuz | title = The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921 | publisher = The New York Philosophical Library | year= 1951 | location = | isbn = 0-8305-0076-6 | pages = 124, 222, 229, 269–270 }}</ref><ref name="Swietochowski2">{{en}} {{cite book | last = Swietochowski | first = Tadeusz | title = Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community | url = http://books.google.com/books?id=cozSOSsv7ZsC&printsec=frontcover&dq=Russian+Azerbaijan,+1905-1920:+The+Shaping+of+a+National+Identity+in+a+Muslim+Community#v=snippet&q=129&f=false | publisher = Cambridge University Press | year= 2004 | isbn = 0-521-52245-5 | pages = 129 }}</ref> Dit het op 28 Mei 1918 ontstaan ná die verbrokkeling van die Transkaukasiese Demokratiese Federatiewe Republiek, en het tot op 28 April 1920 bestaan. Een van die belangrikste besluite van die parlement was die invoering van vroulike stemreg. Die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan was sodoende nie net die eerste merendeels Islamitiese staat waar vroue dieselfde politieke regte as mans verwerf het nie, maar ook een van die eerste state wêreldwyd. Die huidige Republiek van Azerbeidjan beskou homself as regsopvolger van die DRA. == Geskiedenis == Die DRA is gestig op 28 Mei 1918, ná die val van tsaristiese Rusland. Die land het in die noorde aan [[Rusland]], in die ooste aan [[Armenië]], en in die suide aan die [[Persiese Ryk]] gegrens. Gence het tydelik as hoofstad van die republiek gedien omdat [[Bakoe]] nog deur Bolsjewistiese troepe beset was. In 1920 is die DRA deur die [[Sowjetunie]] verower. Vir [[Wladimir Lenin]] was Azerbeidjan se olierykdom van strategiese belang. == Beelde == <gallery> Lêer:Azerbaijan Parlament.jpg|Eerste byeenkoms van die Azerbeidjanse parlement Lêer:First meeting of the Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic.jpg|Die vergadersaal van die parlement Lêer:Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg|Nieamptelike wapen van die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 |title=State Symbols |publisher=State Committee on Work with Diaspora of the Republic of Azerbaijan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols |title=National symbols of the Republic of Azerbaijan |publisher=President van die Republiek Azerbeidjan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref> </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijan Democratic Republic}} {{Azerbeidjansaadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geskiedenis van Azerbeidjan]] n4f2zoi39ef4fntpkv13jwxpgwskyri 3372901 3372835 2026-11-15T22:00:10Z SpesBona 2720 Lees asb. die bronne, dit het wel 'n nieamptelike wapen gehad: https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 & https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols 3372901 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'' |conventional_long_name = Demokratiese Republiek Azerbeidjan |common_name = Azerbeidjan |continent=Eurasië |region1= Wes-Asië |region2=Oos-Europa |country= Azerbeidjan |era=Nuwe Tyd |status=Onafhanklikheid |year_start = 1918 |year_end = 1920 |date_start = 29 Mei |date_end = 28 April |event_start = Stigting |event_end = Besetting en anneksasie |p1 = Transkaukasiese Demokraties-Federatiewe Republiek |flag_p1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg |s1 = Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_s1 = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg |image_flag = Flag of Azerbaijan (1918–1920).svg |image_coat = Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg |image_map = Map of the Azerbaijan Democratic Republic.png |image_map_caption = Kaart van die Demokratiese Republiek Azerbeidjan |national_motto = ''Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!''<br /><small>(Die vlag wat eens geopper is sal nooit val nie!)</small> |national_anthem = ''[[Volkslied van Azerbeidjan|Azərbaycan marşı]]''<br /><small>''([[Azerbeidjans]] vir: "Mars van Azerbeidjan")''</small><br /><center>[[Lêer:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]]</center> |capital = [[Gence]] (<small>tot September 1918</small>) <br /> [[Bakoe]] |common_languages = [[Azerbeidjans]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |legislature = ''Milli Medjlis''<small><br />(Nasionale Vergadering)</small> |house1 = |house2 = |stat_year1=1918 |stat_area1=99908.87 |stat_pop1 =2000000 |currency = Manat |footnotes = }} Die '''Demokratiese Republiek van Azerbeidjan''' (DRA) ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'') was die eerste [[demokrasie|demokratiese]] en [[sekulêr]]e [[republiek]] in die [[Islam]]itiese wêreld.<ref>{{en}} {{cite web | title =93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic | work = | publisher = Azerbaijan Press Agency| date = | url = http://en.apa.az/news.php?id=148210| doi = | accessdate = 28 Mei 2011}}</ref><ref name="kazemzadeh">{{en}} {{cite book | last = Kazemzadeh | first = Firuz | title = The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921 | publisher = The New York Philosophical Library | year= 1951 | location = | isbn = 0-8305-0076-6 | pages = 124, 222, 229, 269–270 }}</ref><ref name="Swietochowski2">{{en}} {{cite book | last = Swietochowski | first = Tadeusz | title = Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community | url = http://books.google.com/books?id=cozSOSsv7ZsC&printsec=frontcover&dq=Russian+Azerbaijan,+1905-1920:+The+Shaping+of+a+National+Identity+in+a+Muslim+Community#v=snippet&q=129&f=false | publisher = Cambridge University Press | year= 2004 | isbn = 0-521-52245-5 | pages = 129 }}</ref> Dit het op 28 Mei 1918 ontstaan ná die verbrokkeling van die Transkaukasiese Demokratiese Federatiewe Republiek, en het tot op 28 April 1920 bestaan. Een van die belangrikste besluite van die parlement was die invoering van vroulike stemreg. Die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan was sodoende nie net die eerste merendeels Islamitiese staat waar vroue dieselfde politieke regte as mans verwerf het nie, maar ook een van die eerste state wêreldwyd. Die huidige Republiek van Azerbeidjan beskou homself as regsopvolger van die DRA. == Geskiedenis == Die DRA is gestig op 28 Mei 1918, ná die val van tsaristiese Rusland. Die land het in die noorde aan [[Rusland]], in die ooste aan [[Armenië]], en in die suide aan die [[Persiese Ryk]] gegrens. Gence het tydelik as hoofstad van die republiek gedien omdat [[Bakoe]] nog deur Bolsjewistiese troepe beset was. In 1920 is die DRA deur die [[Sowjetunie]] verower. Vir [[Wladimir Lenin]] was Azerbeidjan se olierykdom van strategiese belang. == Beelde == <gallery> Lêer:Azerbaijan Parlament.jpg|Eerste byeenkoms van die Azerbeidjanse parlement Lêer:First meeting of the Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic.jpg|Die vergadersaal van die parlement Lêer:Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg|Nieamptelike wapen van die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 |title=State Symbols |publisher=State Committee on Work with Diaspora of the Republic of Azerbaijan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols |title=National symbols of the Republic of Azerbaijan |publisher=President van die Republiek Azerbeidjan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref> </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijan Democratic Republic}} {{Azerbeidjansaadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geskiedenis van Azerbeidjan]] sp6dlv17rf59740sw4yw6323buio1fk 3372902 3372901 2026-11-15T22:00:16Z SpesBona 2720 Beskerm "[[Demokratiese Republiek van Azerbeidjan]]": Vandalisme ([Wysig=Laat slegs administrateurs toe] (verval op 15 November 2027 om 22:00 (UTC)) [Skuif=Laat slegs administrateurs toe] (verval op 15 November 2027 om 22:00 (UTC))) 3372901 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'' |conventional_long_name = Demokratiese Republiek Azerbeidjan |common_name = Azerbeidjan |continent=Eurasië |region1= Wes-Asië |region2=Oos-Europa |country= Azerbeidjan |era=Nuwe Tyd |status=Onafhanklikheid |year_start = 1918 |year_end = 1920 |date_start = 29 Mei |date_end = 28 April |event_start = Stigting |event_end = Besetting en anneksasie |p1 = Transkaukasiese Demokraties-Federatiewe Republiek |flag_p1 = Flag of the Transcaucasian Federation.svg |s1 = Azerbeidjanse Sosialistiese Sowjetrepubliek |flag_s1 = Flag of Azerbaijan SSR (1920-1921).svg |image_flag = Flag of Azerbaijan (1918–1920).svg |image_coat = Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg |image_map = Map of the Azerbaijan Democratic Republic.png |image_map_caption = Kaart van die Demokratiese Republiek Azerbeidjan |national_motto = ''Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz!''<br /><small>(Die vlag wat eens geopper is sal nooit val nie!)</small> |national_anthem = ''[[Volkslied van Azerbeidjan|Azərbaycan marşı]]''<br /><small>''([[Azerbeidjans]] vir: "Mars van Azerbeidjan")''</small><br /><center>[[Lêer:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]]</center> |capital = [[Gence]] (<small>tot September 1918</small>) <br /> [[Bakoe]] |common_languages = [[Azerbeidjans]] |government_type = Republiek |title_leader = Staatshoof |legislature = ''Milli Medjlis''<small><br />(Nasionale Vergadering)</small> |house1 = |house2 = |stat_year1=1918 |stat_area1=99908.87 |stat_pop1 =2000000 |currency = Manat |footnotes = }} Die '''Demokratiese Republiek van Azerbeidjan''' (DRA) ([[Azerbeidjans]]: ''Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti'') was die eerste [[demokrasie|demokratiese]] en [[sekulêr]]e [[republiek]] in die [[Islam]]itiese wêreld.<ref>{{en}} {{cite web | title =93 years pass since establishment of first democratic republic in the east – Azerbaijan Democratic Republic | work = | publisher = Azerbaijan Press Agency| date = | url = http://en.apa.az/news.php?id=148210| doi = | accessdate = 28 Mei 2011}}</ref><ref name="kazemzadeh">{{en}} {{cite book | last = Kazemzadeh | first = Firuz | title = The Struggle for Transcaucasia: 1917–1921 | publisher = The New York Philosophical Library | year= 1951 | location = | isbn = 0-8305-0076-6 | pages = 124, 222, 229, 269–270 }}</ref><ref name="Swietochowski2">{{en}} {{cite book | last = Swietochowski | first = Tadeusz | title = Russian Azerbaijan, 1905–1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community | url = http://books.google.com/books?id=cozSOSsv7ZsC&printsec=frontcover&dq=Russian+Azerbaijan,+1905-1920:+The+Shaping+of+a+National+Identity+in+a+Muslim+Community#v=snippet&q=129&f=false | publisher = Cambridge University Press | year= 2004 | isbn = 0-521-52245-5 | pages = 129 }}</ref> Dit het op 28 Mei 1918 ontstaan ná die verbrokkeling van die Transkaukasiese Demokratiese Federatiewe Republiek, en het tot op 28 April 1920 bestaan. Een van die belangrikste besluite van die parlement was die invoering van vroulike stemreg. Die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan was sodoende nie net die eerste merendeels Islamitiese staat waar vroue dieselfde politieke regte as mans verwerf het nie, maar ook een van die eerste state wêreldwyd. Die huidige Republiek van Azerbeidjan beskou homself as regsopvolger van die DRA. == Geskiedenis == Die DRA is gestig op 28 Mei 1918, ná die val van tsaristiese Rusland. Die land het in die noorde aan [[Rusland]], in die ooste aan [[Armenië]], en in die suide aan die [[Persiese Ryk]] gegrens. Gence het tydelik as hoofstad van die republiek gedien omdat [[Bakoe]] nog deur Bolsjewistiese troepe beset was. In 1920 is die DRA deur die [[Sowjetunie]] verower. Vir [[Wladimir Lenin]] was Azerbeidjan se olierykdom van strategiese belang. == Beelde == <gallery> Lêer:Azerbaijan Parlament.jpg|Eerste byeenkoms van die Azerbeidjanse parlement Lêer:First meeting of the Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic.jpg|Die vergadersaal van die parlement Lêer:Coat of arms of the Azerbaijan Democratic Republic.svg|Nieamptelike wapen van die Demokratiese Republiek van Azerbeidjan<ref>{{en}} {{cite web |url=https://diaspor.gov.az/en/page/state-symbols-8 |title=State Symbols |publisher=State Committee on Work with Diaspora of the Republic of Azerbaijan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://president.az/en/pages/view/azerbaijan/symbols |title=National symbols of the Republic of Azerbaijan |publisher=President van die Republiek Azerbeidjan |accessdate=20 Mei 2025}}</ref> </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Azerbaijan Democratic Republic}} {{Azerbeidjansaadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geskiedenis van Azerbeidjan]] sp6dlv17rf59740sw4yw6323buio1fk Boomaalwyn 0 65747 3372968 3063908 2026-11-16T03:21:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372968 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Boomaalwyn | beeld = Aloe barberae.jpg | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Aloidendron barbarae | outeur = ([[Robert Allen Dyer|Dyer]]) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]], (2013) | verspreidingskaart = The Tree Aloes of Southern Africa - Aloidendron.png | verspreidingskaart_byskrif = Verspreidingskaart van ''Aloidendron barberae'' (khaki) in [[Suider-Afrika]] | sinonieme = * ''Aloe bainesii'' <small>Dyer</small> * ''Aloe bainesii var. barberae'' <small>(Dyer) Baker</small> * ''Aloe barberae'' <small>Dyer</small> * ''Aloe zeyheri'' <small>M.E.Barber</small> }} Die '''boomaalwyn''' (''Aloidendron barberae'') - voorheen ''Aloe barberae'' en ''Aloe bainesii'' <ref name="pza">{{cite web |url=http://pza.sanbi.org/aloidendron-barberae |title=PlantzAfrica (SANBI): Aloidendron barberae (Dyer) Klopper & Gideon F.Sm. |access-date=20 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720103058/http://pza.sanbi.org/aloidendron-barberae |archive-date=20 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77125489-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220926052705/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77125489-1 |argiefdatum=26 September 2022 |besoekdatum=26 September 2022 |url-status=dead}}</ref> - is 'n [[boom]] wat vanaf die [[Oos-Kaap]], deur [[KwaZulu-Natal]] tot in [[Mpumalanga]] voorkom. Dit kom ook voor in [[Eswatini]] en [[Mosambiek]]. Hierdie [[spesie]] is die grootste en hoogste [[aalwyn]] en word tot 18&nbsp;m hoog. Dit groei in gebiede wat hoë jaarlikse reënval geniet in digte bosse of beboste klowe en op ruwe berghellings. Die [[blom]]me word regop in are gedra en hulle is [[roospienk]] tot oranje met groen punte. In die [[Krugerwildtuin]] is hulle beperk tot twee rivierklowe net noord van die [[Krokodilrivier (Mpumalanga)|Krokodilrivier]] in die Malelane-omgewing.<ref>{{cite book | last = Van Wyk | first = Piet | title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park| publisher = Struik | location = Kaapstad | date = 2008 | page = 22 | isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> Die boom se FSA-nommer is 28.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> In Engels staan die plant bekend as ''tree aloe''. == Galery == <gallery> Aloidendron barberae at Mhlopeni Nature Reserve, KwaZulu-Natal (46447456065).jpg Aloe bainesii south of the Tugela Gold Fields Natal and What led to the discovery of the Gold Fields (1874).jpg Aloe barberae bainesii Tree Aloe South Africa.JPG Aloe barberae Tree Aloe South Africa Flora.JPG Aloe barberae, raseme, Merops, Bronberg.jpg At Kew Gardens 2026 140.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=15461-1 REDLIST Sanbi] * Susan Carter, John J. Lavranos, Leonard E. Newton, Colin C. Walker: . Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, Kew 2011, {{ISBN|978-1-84246-439-7}}, S. 695. * Leonard Eric Newton: . In: Urs Eggli (Hrsg.): . Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, {{ISBN|3-8001-3662-7}}, S. 113–114. * Moran, R. 1992. Aloe wild in California. Cact. Succ. J. (Los Angeles) 64: 55-56. * Reynolds, G. W. 1982. The Aloes of South Africa, ed. 4. Rotterdam. * Urs Eggli (Hrsg.): Sukkulenten-Lexikon. Einkeimblättrige Pflanzen (Monocotyledonen). Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, {{ISBN|3-8001-3662-7}}, S. 104–193. * Walter C. Holmes & Heather L. White: Aloaceae in der Flora of Northern America, Volume 26, S. 410: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=101163 Aloe - Online]. == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Aloidendron barberae}} * {{wikispecies-inlyn|Aloidendron barberae}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aloidendron]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1874 beskryf is]] jt2y4l68whzl8oszcbyqkwmd6dw6hl2 Bosvlier 0 66554 3372972 3063948 2026-11-16T03:35:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372972 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam= Bosvlier | beeld= Nuxia floribunda.jpg | byskrif= ''Nuxia floribunda'' | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | statusverwysing = <ref name = iucn>Botanic Gardens Conservation International (BGCI) & IUCN SSC Global Tree Specialist Group. 2019. ''Nuxia floribunda''. The IUCN Red List of Threatened Species 2019: e.T146221137A146221139. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T146221137A146221139.en. Accessed 3 December 2022.</ref> | takson = Nuxia floribunda | outeur = Benth., (1836) | sinonieme =* ''Chilianthus triphyllus'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Lachnopylis floribunda'' <small>(Benth.) [[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''Lachnopylis polyantha'' <small>(Gilg) C.A.Sm.</small> * ''Nuxia floribunda'' var. ''holstii'' <small>Gilg</small> * ''Nuxia holstii'' <small>(Gilg) Gilg</small> * ''Nuxia polyantha <small> Gilg</small> * ''Nuxia usambarensis'' <small>Gilg</small> * ''Nuxia volkensii'' <small>Gilg</small> }} Die '''bosvlier''' (''Nuxia floribunda'') is 'n middelgroot [[boom]] wat deel is van die ''Stilbaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. == Beskrywing == Dit is 'n multi-vertakte struik met eenvoudige, blink[[groen]] en groot [[blaar|blare]] (tot 15 x 5&nbsp;cm). Die piepklein [[blom]]metjies (3&nbsp;mm lank) is roomwit, word aan groot trosse gedra en ruik geurig. Die [[vrugte]] is ook klein (4&nbsp;mm) en word vaal[[bruin]] wanneer ryp. Die boom se FSA-nommer is 634.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref><ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title=Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher=Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 226 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> == Verspreiding == Die spesie is inheems aan suidelike en oostelike Afrika, vanaf [[Suid-Afrika]], deur [[Eswatini]], [[Zimbabwe]], [[Mosambiek]], [[Zambië]], [[Malawi]], [[Tanzanië]], [[Burundi]], [[Rwanda]], oostelike [[Demokratiese Republiek van die Kongo]], na [[Uganda]] en [[Kenia]].<ref name=jhb>{{cite web |last1=Burring |first1=Jan-Hakon |title=Nuxia floribunda Benth. |url=http://www.plantzafrica.com/plantnop/nuxiaflor.htm |website=PlantZAfrica |publisher=Kirstenbosch National Botanical Garden, SANBI |date = August 2004 |accessdate=1 July 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=''Nuxia floribunda'' Benth |work=Flora of Zimbabwe |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=144480 |accessdate=2009-10-26}}</ref><ref name = iucn/><ref name = powo>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:546825-1 ''Nuxia floribunda'' Benth.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251219165008/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A546825-1 |date=19 Desember 2025 }} ''Plants of the World Online'', Kew Science. Accessed 3 December 2022.</ref> == Galery == <gallery> COI00005647 - Nuxia floribunda - Schlechter, Rudolf - 9138.jpg Loganiaceae spp EP-IV2-026.png Nuxia floribunda - Kirstenbosch.jpg Nuxia floribunda 1DS-II 0164.jpg Nuxia floribunda 5Dsr 3032.jpg Nuxia floribunda Benth. (AM AK362137-3).jpg Nuxia floribunda, bloeiwyse, Skeerpoort, a.jpg Nuxia floribunda, bloeiwyses, Skeerpoort, a.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees donnes tu Plantes à Fleurs D'Afrique. * Gibbs Russell, G. Et., W. G. Welman, Et. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. V. Wyk & À. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2). * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:546825-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Nuxia]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1836 beskryf is]] 0irmt3sdjaitvde8t8mpm258z75t10y Combretaceae 0 66778 3373083 3277312 2026-11-16T09:14:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373083 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Combretaceae | image = Combretum constrictum3.jpg | image_width = 240px | image_caption = ''Combretum constrictum'' | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Myrtales]] | familia = '''Combretaceae''' | familia_authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) | type_genus = ''[[Combretum]]'' | type_genus_authority = [[Pehr Löfling|Loefl.]] | subdivision_ranks = Genera | subdivision = <div class="center">10, sien teks.</div> | synonyms = * ''Bucidaceae'' <small>Spreng.</small> * ''Myrobalanaceae'' <small>Martinov</small> * ''Strephonemataceae'' <small>Venkat. & Prak.Rao</small> * ''Terminaliaceae'' <small>J.St.-Hil.</small><ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?280 |title=Family: ''Combretaceae'' R.Br., nom. cons. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2003-01-17 |accessdate=2010-11-27 |archive-date=2010-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530012119/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?280 |url-status=dead }}</ref> }} '''Combretaceae''' is die Combretum-[[familie (biologie)|familie]] wat hoort tot die [[Orde (biologie)|orde]] ''Myrtales''. Die familie is betreklik klein met omtrent 10 [[genus|genera]] en 500 [[spesie]]s wat wêreldwyd voorkom.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126653-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230104113126/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126653-1 |argiefdatum= 4 Januarie 2023 |besoekdatum=13 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> In [[Suid-Afrika]] is die genera ''Combretum'' en ''Terminalia'' die belangrikste. Die genus ''Combretum'' het opvallende vrugte met vier vlerke en die genus ''Terminalia'' se vrugte het twee vlerke. Die genus ''Lumnitzera'' het geen vlerke nie. Al die genera het enkelvoudige blare met gawe of ongetande rande. == Genera == {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Combretum]]'' <small>Loefl.</small> * ''[[Conocarpus]]'' <small>L.</small> * ''[[Dansiea]]'' <small>Byrnes</small> * ''[[Getonia]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Guiera]]'' <small>Adans. ex Juss.</small> * ''[[Laguncularia]]'' <small>C.F.Gaertn.</small> * ''[[Lumnitzera]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Macropteranthes]]'' <small>F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Strephonema]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Terminalia]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Suider-Afrikaanse spesies == * [[Bosvaderlandswilg]] (''Combretum kraussii'') * [[Fluweelboswilg]] (''Combretum molle'') * [[Hardekool]] (''Combretum imberbe'') * [[Kierieklapper]] (''Combretum hereroense'') * [[Riviervaderlandswilg]] (''Combretum erythrophyllum'') * [[Sterkbos]] (''Terminalia prunioides'') * [[Vaalboom]] (''Terminalia sericea'') * [[Vlamklimop]] (''Combretum microphyllum'') == Galery == <gallery> Quisqualis indica MS4133.JPG Capitão do campo folha face adaxial.jpg IMG-20200704-WA0030.jpg Kindel tree flower 2.jpg </gallery> == Sien ook == {{Commonskat|Combretaceae}} {{Wikispecies|Combretaceae}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Combretaceae]] oeljplibdc51mnqeu3mlklzahsbjoa4 Witseebasboom 0 67684 3372725 3063999 2026-11-15T13:10:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372725 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Witseebasboom | beeld = Mature mangrove tree (Avicennia marina) at edge of Lake Be Malae.jpg | byskrif = ''Avicennia marina '' in Timor-Leste. | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Avicennia marina | outeur = ([[Forssk.]]) [[Vierh.]], (1907) | sinonieme = * ''Sceura marina'' <small>Forssk.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:861130-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221127095658/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:861130-1 |argiefdatum=27 November 2022 |besoekdatum=30 September 2022 |url-status=dead}}</ref> }} [[File:Avicennia marina MHNT.BOT.2025.31.4.jpg|thumb|''Avicennia marina'']] Die '''witseebasboom''' (''Avicennia marina'') is 'n wortelboom en dikwels die oorheersende [[boom]]spesie in wortelboommoerasse. Die wydverspreide spesie is [[inheems]] aan [[Afrika]] se ooskus, Suidwes-, Suid- en Suidoos-Asië, [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]]. In Afrika is hulle inheems aan [[Suid-Afrika]], [[Madagaskar]], [[Mosambiek]], [[Tanzanië]], [[Kenia]], [[Somalië]], [[Djiboeti]], [[Eritrea]], [[Soedan]] en [[Egipte]]. Op die [[Arabiese Skiereiland]] is die boom inheems in [[Saoedi-Arabië]], [[Jemen]] en [[Oman]]. In [[Asië]] is die boom onder andere inheems in [[Iran]], [[Pakistan]], [[Indië]], [[Sri Lanka]], [[Bangladesj]], suidoos [[China]] en [[Borneo]]. Hulle groei ook weg van die [[see]] af aan die oewers van varswaterriviere. Dis gewoonlik 'n krom en knoetserige boom met kenmerkende pneumatofore wat uit sy ondergrondse wortels opkom. Dit is baie aanpasbaar en is 'n pionierspesie na versteurings in die maglietgemeenskappe. Hulle word in die [[wortelboommoerasse van Suid-Afrika en Mosambiek]] aangetref. In Suid-Afrika kom dit voor op die kus van [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]].<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4079-1 |title=SANBI |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612093651/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4079-1 |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[spesie]] word op die [[SANBI-rooilys]] as ''veilig'' (LC) genoem, maar dit is nie aan evaluasie onderwerp nie. == Galery == <gallery> Semporna Sabah Mangroves-between-Kg-Bubul-and-Kg-Air-Sri-Jaya-01.jpg Avicennia marina chloroplast genome.png Avicennia marina genome features.webp A bird in Muthupet.JPG Al Marfa Mangrove at Al Mugheirah Bay - Abu Dhabi.jpg Altona Coastal Park Kororoit Creek.jpg Avic marin 070728 020 mank.jpg Avic marin 070728 030 mank rsz.jpg </gallery> == Sien ook == {{Wikispecies|Avicennia marina}} {{Commons|Avicennia marina}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Algemene gids tot BOME. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:861130-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Australië]] [[Kategorie:Flora van Bangladesj]] [[Kategorie:Flora van Borneo]] [[Kategorie:Flora van Djiboeti]] [[Kategorie:Flora van Egipte]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Indië]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Sri Lanka]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Plante wat in 1775 beskryf is]] 1k838l7icr3kmajw07i88qg4y1qqlfk Buig-my-nie 0 68693 3372992 3313526 2026-11-16T05:01:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372992 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | naam = Buig-my-nie<br />Afrikaanse buksboom | beeld = Buxus macowanii, loof, a, Jan Celliers Park.jpg | byskrif = Lenteloof van 'n buig-my-nie in Jan Celliers Park, Pretoria. | takson = Buxus macowanii | outeur = Oliv., (1886) | sinonieme =* ''Buxella macowanii'' <small>(Oliv.) Tiegh.</small> * ''Notobuxus macowanii'' <small>(Oliv.) E.Phillips</small> }} Die '''buig-my-nie''' of '''Afrikaanse buksboom''' (''Buxus macowanii'') is 'n regopgroeiende [[boom]] met een of meer stamme en hangende takke. Die plant is [[Endemie (ekologie)|endemies]]<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:340299-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230312180234/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:340299-1 |argiefdatum=12 Maart 2023 |besoekdatum=12 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> aan [[Suid-Afrika]] en die FSA nommer is 358.<ref name="gw">{{cite web |url=http://growwild.co.za/trees/buxus-macowanii |title=Grow Wild: Buxus macowanii - Cape Box |access-date=8 Mei 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180831070134/http://www.growwild.co.za/trees/buxus-macowanii |archive-date=31 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' gelys. Dit kom in die [[Oos-Kaap]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Noordwes]] voor.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3773-1 |title=SABNI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200502160510/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3773-1 |archive-date=2 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is bladhoudend, groei baie stadig en word 4 tot 10 meter hoog. Dit is gehard, rypbestand en ook droogtebestand. Die boom dra klein groenerige blommetjies van winter tot lentetyd. Die ryp vrugte is bruinerig en die blare heldergroen. Dit kan in potte geplant word, tot 'n [[bonsai]] gesnoei word, en kan ook in allerhande vorme, soos heinings of lolliepop-boompies, gesnoei word.<ref>[http://www.plantzone.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=85:buxus-macowanii&catid=36:trees&Itemid=68 Inligting op plantzone.co.za]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, besoek op 9 September 2012</ref> <gallery> Lêer:Buxus macowanii, vrugte, Manie van der Schijff BT.jpg|<center>vrugte</center> </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Buxus macowanii|''Buxus macowanii''}} {{Wikispecies|Buxus sect. Notobuxus}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1886 beskryf is]] icp3uphxlgxqthtavs2xnie1lzlm811 Bram Fischer Internasionale Lughawe 0 71213 3372979 2827740 2026-11-16T04:01:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372979 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Bram Fischer Int. Lughawe | image = Bloemfontein Airport - panoramio.jpg | IATA = BFN | ICAO = FABL | type = Openbaar / Militêr | owner = | operator = Airports Company South Africa (ACSA)<br />[[Suid-Afrikaanse Lugmag]] | location = [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]], [[Suid-Afrika]] | elevation-f = 4 457 | elevation-m = 1 358 | coordinates = {{Koördinate|29|05|34|S|26|18|09|O|aansig=inlyn,titel}} | coordinates_type = | coordinates_region = ZA-FS | coordinates_notitle = | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = Vrystaat | pushpin_label_position = | pushpin_label = BFN | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Ligging van die lughawe in die Vrystaat | website = [http://www.airports.co.za/airports/bram-fischer Bram Fischer Internasionale Lughawe] | metric-rwy = y | r1-number = 02/20 | r1-length-f = 8 395 | r1-length-m = 2 559 | r1-surface = Teer | r2-number = 12/30 | r2-length-f = 7 201 | r2-length-m = 2 195 | r2-surface = Teer | stat-year = 2019 | stat1-header = Passasiers | stat1-data = 365&nbsp;200 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 20&nbsp;000 | footnotes = Bron: Lughawe se webwerf<ref name=ACSA>{{Cite web |url=http://www.airports.co.za/StatisticsLib/BFIA_airport_Aircraft_Movements_JuL18.pdf |title=Bram Fischer Lughawe: Aantal lugbewegings tot in 2018/19 |access-date=15 September 2018 |archive-date=16 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210516174959/https://www.airports.co.za/StatisticsLib/BFIA_airport_Aircraft_Movements_JuL18.pdf |url-status=dead }}</ref> en DAFIF<ref name=WAD>{{cite web|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=FABL|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=FABL|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for FABL|website=World Aero Data}}</ref> }} '''Bram Fischer Internasionale Lughawe''' ([[IATA-kode|IATA]]: '''BFN''', [[ICAO]]: '''FABL''')<ref>{{Cite web |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |title=World Aero Data |access-date=15 Junie 2014 |archive-date=29 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120929082129/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=SF82502&sch=FABL |url-status=dead }}</ref> is 'n [[lughawe]] in [[Bloemfontein]], [[Suid-Afrika]]. Dit is na die kommunis [[Bram Fischer]] genoem. Die lughawe het in vroeëre jare (tot 1995) as die '''JBM Hertzog-lughawe''' en daarna as die '''Bloemfontein Internasionale Lughawe''' bekend gestaan. Pres. [[Jacob Zuma]] het die naamsverandering op Donderdag, 13 Desember 2012 aangekondig en dit as " 'n stap in die rigting van nasiebou wat 'n gedeelde erfenis en toekoms uitstraal" beskryf.<ref>[http://praag.co.za/nuus-magazine-402/suider-afrika-magazine-400/12795-bloem-se-lughawe-kry-nuwe-naam.html Bloem se lughawe kry nuwe naam]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, [[PRAAG]], 14 Desember 2012</ref> Die aanloopbaan word met die [[Lugmagbasis Bloemspruit]] gedeel. Die terminaalgebou is geleë by: <small>{{Koördinate|29|05|45|S|26|17|53|E|aansig=inlyn}}</small> == Lugrederye en bestemmings == {| class="wikitable" style="text-align:center; |[[Airlink]] || [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]] |- |[[CemAir]] || [[Koning Shaka Internasionale Lughawe|Durban]],<ref>[https://www.flycemair.co.za/ flycemair.co.za]</ref> [[George-lughawe|George]], [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flycemair.co.za/destinations_r/dest_bloemfontein.php|title=CemAir / Bloemfontein}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |[[FlySafair]] || [[Kaapstad Internasionale Lughawe|Kaapstad]],<ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/travel/travel-news/new-sa-route-alert-flysafair-launches-flights-between-bloemfontein-and-cape-town-372c885b-e839-40bb-8304-8f32bea345fc|title = New SA route alert: FlySafair launches flights between Bloemfontein and Cape Town}}</ref> [[O.R. Tambo Internasionale Lughawe|Johannesburg–O.R. Tambo]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Passasierslughawens van Suid-Afrika}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Bloemfontein]] [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Bloemfontein]] gqhdl2htupzr3sw0csybksde5kdhp5b Basilius I die Masedoniër 0 72816 3372928 3297026 2026-11-16T00:36:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372928 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Basilius I |kleur = #FFCC33 |titel = ''Keiser van die Bisantynse Ryk'' |beeld = Solidus-Basil I with Constantine and Eudoxia-sb1703.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = ’n Muntstuk wat Basilius I uitbeeld asook sy seun Konstantyn en tweede vrou, Eudokia Ingerina. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Bewind |1 = [[867]]–[[886]] |opskrif2 = Ander naam |2 = Basilius die Masedoniër |opskrif3 = Dinastie |3 = [[Masedoniese Dinastie|Masedoniese]] |opskrif4 = Gebore |4 = 830/835/836<ref name="ODB">{{cite book|last=Bury|first=John Bagnell|authorlink=J. B. Bury|title=A History of the Eastern Roman Empire from the Fall of Irene to the Accession of Basil I (A.D. 802–867)|location=Londen|publisher=Macmillan and Company|year=1912|url=http://www.archive.org/details/ahistoryeastern00burygoog|ref=harv}}</ref> |opskrif5 = Oorlede |5 = [[29 Augustus]] [[886]] |opskrif6 = Voorganger |6 = [[Michael III van Bisantium|Michael III]] |opskrif7 = Opvolger |7 = [[Leo VI van Bisantium|Leo die Wyse]] |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = Eggenote |9 = Maria <br />Eudokia Ingerina |opskrif10 = Kinders |10 = Konstantyn, [[Leo VI van Bisantium|Leo]], Alexander, Stephen |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = |12 = |opskrif13 = |13 = |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = }} '''Basilius I''' of '''Basilius die Masedoniër''' ([[Grieks]]: Βασίλειος ὁ Μακεδών; 830/835 – 29 Augustus 886) was die [[Bisantynse Ryk|Bisantynse]] keiser van 867 tot 886. Hy was waarskynlik van [[Armenië|Armeense]] afkoms. Hy het opgang in die hof gemaak en eindelik keiser [[Michael III van Bisantium|Michael III]] se bewind oorgeneem. Ondanks sy nederige herkoms uit ’n boeregesin het hy die staatsake doeltreffend hanteer en die ryk gelei tot ’n [[renaissance]] van Bisantynse kuns. Die Masedoniese Dinastie wat hy gestig het, het oor Bisantium geheers in wat as sy mees glorieryke en vooruitstrewende tydperk beskou word. == Van boer tot keiser == [[Lêer:BasileiosWrestlingMatch.jpg|duimnael|links|250px|Basilius (links) wen ’n stoeigeveg teen ’n Bulgaarse kampioen (uit die ''Madrid Skylitzes''-manuskrip).]] Basilius is in laat 811 (of volgens sommige hostorici iewers in die 830's) gebore as die seun van boere.<ref name="Treadgold">{{cite book|last=Treadgold|first=Warren|title=A History of the Byzantine State and Society|url=http://books.google.com/?id=nYbnr5XVbzUC|location=Stanford, California|publisher=Stanford University Press|year=1997|isbn=0-8047-2630-2|ref=harv}}</ref><ref name="Vasiliev">{{cite book|last=Vasiliev|first=Alexander Alexandrovich|title=History of the Byzantine Empire|year=1928–1935|location=Madison, Wisconsin|publisher=The University of Wisconsin Press|url=http://www.intratext.com/X/ENG0832.HTM|isbn=0-299-80925-0|ref=harv|archive-url=https://web.archive.org/web/20171012025524/http://www.intratext.com/X/ENG0832.HTM|archive-date=12 Oktober 2017|access-date=23 Julie 2016|url-status=dead}}</ref> [[Thracië]] is in dié tyd deur verskeie volke bewoon, maar daar word geglo hy was van Armeense afkoms. As ’n bedrewe perdetemmer en wenner van ’n stoeigeveg teen ’n Bulgaarse kampioen het hy die aandag getrek van keiser Michael III. Hy het gou die keiser se vertroueling en lyfwag geword.<ref name="Gregory">{{cite book|last=Gregory|first=Timothy E.|title=A History of Byzantium|location=Malden, Massachusetts en Wes-Sussex, VK|publisher=Wiley-Blackwell|year=2010|url=http://books.google.com/books?id=gXCl9P0vKS4C|isbn=1-4051-8471-X|ref=harv}}</ref> Op bevel van Michael het Basilius omstreek 865 van sy eerste vrou, Maria, geskei en met Michael se [[minnares]], Eudokia Ingerina, getrou. Tydens ’n ekspedisie teen die Arabiere in 866 het Basilius Michael daarvan oortuig dat sy oom Bardas teen hom saamsweer en hy is toegelaat om Bardas te vermoor. Hy het toe die mees vooraanstaande howeling geword en in Bardas se plek ''caesar'' geword. Op 26 Mei 866 is hy as medekeiser gekroon. Michael het daarna die veel ouer man aangeneem. Daar word algemeen geglo dit was omdat Basilius se seun [[Leo VI van Bisantium|Leo die Wyse]] eintlik Michael se seun was en sy troonopvolging so verseker is. Toe Michael III begin voorkeur gee aan ’n ander howeling, Basiliskianus, en hom ook tot medekeiser verhef, het Basilius besluit sy posisie word ondermyn en hy het Michael in die nag van 23/24 September 867 laat vermoor.<ref name="Finlay">{{cite book|last=Finlay|first=George|title=History of the Byzantine Empire from DCCXVI to MLVII|year=1853|location=Edinburg en Londen|publisher=William Blackwood and Sons|url=http://books.google.com/books?id=CH0OAAAAQAAJ|ref=harv}}</ref> Omdat hy klaar medekeiser was, het Basilius toe outomaties keiser geword.<ref name="Treadgold" /> == Bewind == [[Lêer:Basil I (867-886) from the Chronikon of Ioannis Skylitzes.jpg|duimnael|regs|Basilius I op sy perd.]] In die tyd van die Masedoniese Dinastie wat Basilius gestig het, is die ryk se grondgebied uitgebrei en het dit die magtigste staat in [[Europa]] en die oostelike [[Middellandse See|Mediterreense]] gebied geword. Dit is merkwaardig dat Basilius ’n doeltreffende en gerespekteerde heerser geword het sonder dat hy enige formele onderwys of ondervinding in militêre en administratiewe sake gehad het. Om sy kinders se plek op die troon te verseker het hy sy oudste twee seuns, Konstantyn en Leo, tot medekeisers verhef. Op regsgebied het hy baie uitgerig en sy wette is saamgevat in die ''Basilika'' van 60 boeke en ’n kleiner versameling, die ''Eisagoge''. Leo VI het later die werke voltooi. Die Basilika het die wette van die ryk gebly tot met sy oorname deur die [[Ottomaanse Ryk]]. Op godsdienstige gebied het Basilius goeie betrekkinge met [[Rome]] gehandhaaf. Een van sy eerste take as keiser was om die [[patriarg van Konstantinopel]] af te dank en te vervang met een wat deur [[pous Adrianus II]] gesteun is.<ref name="Treadgold" /> Daar was egter ook probleme met Rome. Die besluit van [[Boris I van Bulgarye]] om die Bulgaarse Kerk in lyn te bring met dié van [[Konstantinopel]], was ’n groot slag vir Rome. Ná die dood van die nuwe patriarg was daar ook ’n breuk met Rome – dit was een van die gebeure wat gelei het tot die [[Oos-Wes-skisma]] waardeur die Katolieke Kerk geskeur het in twee kerke: die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en die [[Oosters-Ortodokse Kerk]]. Op buitelandse gebied is Basilius se bewind gekenmerk deur ’n voortslepende oorlog teen die heidense [[Paulisianisme|Paulisiane]] wat gerebelleer en hulle by die Arabiere geskaar het. Hulle het daarna [[Efese]] oorgeneem. In 872 is die Paulisiane verslaan en ná die dood van hul leier, Chrysocheir, is hulle finaal onderwerp.<ref name="Jenkins">{{cite book|last=Jenkins|first=Romilly|title=Byzantium: The Imperial Centuries, AD 610–1071|url=http://books.google.com/?id=O5JqH_NXQBsC|location=Toronto, Ontario, Kanada|publisher=University of Toronto Press|year=1987|isbn=0-8020-6667-4|ref=harv}}</ref> In [[Klein-Asië]] was daar steeds oorlog teen die Arabiere aan die Bisantynse grens, maar die oosgrens is versterk. Die eiland [[Siprus]] is herower, maar net vir sewe jaar. Basilius het ook probeer om die ryk se mag in die ou [[Wes-Romeinse Ryk]] te hervestig. Ná aanvanklike suksesse het dit egter misluk. Tog het die ryk sy teenwoordigheid op die Italiaanse Skiereiland hervestig en ’n sterk teenwoordigheid in die Mediterreense gebied gehandhaaf.<ref name="Jenkins" /> == Laaste jare en opvolging == In 879 is Basilius se oudste seun, Konstantyn, oorlede. Basilius het nie van sy tweede oudste seun, Leo, gehou nie – waarskynlik omdat hy vermoed het Leo is Michael III se seun. Later het die verhouding verder verslag toe Basilius vermoed het Leo wou Michael se dood wreek. Leo is later gevange geneem en dit het tot openbare onluste gelei. Leo is eindelik ná drie jaar vrygelaat.<ref name="Jenkins" /> Basilius is op 29 Augustus 886 dood weens [[koors]] ná ’n jagongeluk. Een van Leo se eerste dade as nuwe keiser was om Michael III se oorskot op ’n groot seremonie in die keiserlike [[mausoleum]] te laat herbegrawe. Dit het die openbare mening versterk dat Leo homself as Michael se seun beskou het.<ref name="Finlay" /> == Gesin == By sy eerste vrou, Maria, het Basilius verskeie kinders gehad, onder andere Bardas, Anastasia en Konstantyn (medekeiser van 6 Januarie 868 tot 3 September 879). By sy tweede vrou, Eudokia Ingerina, het hy amptelik die volgende kinders gehad: * [[Leo VI van Bisantium|Leo VI]], wat hom opgevolg het en waarskynlik eintlik Michael III se seun was * Patriarg Stephen I van Konstantinopel, ook dalk Michael III se seun * [[Alexander van Bisantium|Alexander III]], wat in 912 keiser geword het * Anna Porphyrogenita, ’n non * Helena Porphyrogenita, ’n non * Maria Porphyrogenita, ’n moederowerste == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commons-kategorie inlyn|Basil I|Basilius I}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Basil I the Macedonian|Engelse Wikipedia]] {{Bisantynse keisers}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Bisantynse keisers]] [[Kategorie:Geboortes in 811]] [[Kategorie:Sterftes in 886]] nc7sgrqkof3e64tv1zytga0evwx1fei Yf 0 74803 3372762 3064314 2026-11-15T14:19:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372762 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Yf | beeld = | takson = Taxus baccata | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]] (1753) | sinonieme =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} Die '''yf''' of '''taksus(boom)''' (''Taxus baccata'') is 'n [[naaldboom]] van die taksusfamilie (''Taxaceae''). == Verspreiding == Die yf is [[inheems]] aan [[Europa]], die noorde van [[Afrika]] en die suidweste van [[Asië]]. Dit kom in [[Algerië]], [[Asore]], [[Baleariese Eilande]], [[Belarus]], [[België]], [[Bulgarye]], [[Denemarke]], [[Duitsland]], [[Estland]], [[Finland]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Hongarye]], [[Ierland]], [[Iran]], [[Italië]], [[Korsika]], [[Kreta]], [[Letland]], [[Litaue]], [[Marokko]], [[Nederland]], [[Noorweë]], [[Oekraïne]], [[Oostenryk]], [[Pole]], [[Portugal]], [[Roemenië]], Europese [[Rusland]], [[Sardinië]], [[Sisilië]], [[Slowakye]], [[Spanje]], [[Swede]], [[Switserland]], [[Tsjeggië]], [[Turkye]] en die [[Verenigde Koninkryk]] voor. == Algemeen == Die yf is 'n stadiggroeiende plant en kan 12–20 m hoog word. Die yf is tweehuisig (daar is manlike en vroulike plante). Die yf kan baie oud word. Daar is plante in [[Engeland]] bekend wat al van voor die begin van die jaartelling staan. Die yf is giftig. Vee eet wel van die yf en vrek. By die saag en verwerking daarvan moet mens rekening hou dat die stof van die yf giftige bestanddele bevat. Die giftige bestanddele van die yf word al lank gebruik in medisyne teen kanker. Die taksusboom is trouens die mees gebruikte middel teen bepaalde kankervorme (handelsmerk ''taxol''). 'n Ander giftige bestanddeel van die yf is taksien. Dit kon 'n bestanddeel van 'n soort pylgif wees. Dit veroorsaak hartritme-stoornisse, hartstilstand, lewer- en nierbeskadiging.<ref>{{Cite web |url=http://www.aspca.org/site/DocServer/vetm0905_646-650.pdf?docID=9644 |title=Cope, R.B. - The dangers of yew ingestion |access-date= 4 April 2013 |archive-date=23 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071023062912/http://www.aspca.org/site/DocServer/vetm0905_646-650.pdf?docID=9644 |url-status=dead }}</ref> Die rooi vrugtevleis is glad nie giftig nie. Die blare bly egter giftig, selfs as dit verlep; die [[giftigheid]] neem toe as dit gedroog is. Die blare is giftiger as die saad. == Galery == <gallery> Taxus baccata seedling.jpg Taxus baccata01 by Line1.jpg Barlind - bark.JPG Taxus baccata MHNT.jpg TXbaccata.jpg Taxus bacata 52.jpg </gallery> == Sinonieme == Die spesie het 108 sinonieme:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:306036-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230625194730/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A306036-2 |argiefdatum=25 Junie 2023 |besoekdatum=10 Mei 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''Cephalotaxus adpressa'' <small>Beissn.</small> * ''Cephalotaxus brevifolia'' <small>Beissn.</small> * ''Cephalotaxus tardiva'' <small>Siebold ex Endl.</small> * ''Taxus adpressa'' <small>Carrière</small> * ''Taxus adpressa adpressa-stricta'' <small>Carrière</small> * ''Taxus aurea'' <small>K.Koch</small> * ''Taxus baccata var. adpressa-aurea'' <small>A.Henry</small> * ''Taxus baccata adpressa-pendula'' <small>V.Gibbs</small> * ''Taxus baccata var. albovariegata'' <small>Späth</small> * ''Taxus baccata f. aurea'' <small>(J.Nelson) Pilg.</small> * ''Taxus baccata aurea'' <small>(J.Nelson) Carrière</small> * ''Taxus baccata subf. aureovariegata'' <small>Pilg.</small> * ''Taxus baccata var. cavendishii'' <small>Hornibr.</small> * ''Taxus baccata var. cheshuntensis'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata var. dovastoniana'' <small>Leight.</small> * ''Taxus baccata f. dovastoniana'' <small>(Leight.) Rehder</small> * ''Taxus baccata var. dovastonii'' <small>(Lindl. & Gordon) Paul</small> * ''Taxus baccata dovastonii'' <small>Lindl. & Gordon</small> * ''Taxus baccata var. dovastonii-aurea'' <small>Sénécl.</small> * ''Taxus baccata var. dovastonii-aureovariegata'' <small>Beissn.</small> * ''Taxus baccata var. dovastonii-variegata'' <small>Gordon</small> * ''Taxus baccata f. elegantissima'' <small>(C.Lawson) Beissn.</small> * ''Taxus baccata var. elegantissima'' <small>C.Lawson</small> * ''Taxus baccata elvastonensis'' <small>Barron ex Gordon</small> * ''Taxus baccata var. erecta'' <small>Loudon</small> * ''Taxus baccata f. erecta'' <small>(Loudon) Pilg.</small> * ''Taxus baccata var. erecta-crowderi'' <small>Blandy & Rosher</small> * ''Taxus baccata var. ericoides'' <small>(Carrière) Paul</small> * ''Taxus baccata ericoides'' <small>Carrière</small> * ''Taxus baccata f. ericoides'' <small>(Carrière) Pilg.</small> * ''Taxus baccata subsp. eubaccata'' <small>Pilg.</small> * ''Taxus baccata f. expansa'' <small>(Carrière) Rehder</small> * ''Taxus baccata expansa'' <small>Carrière</small> * ''Taxus baccata var. fastigiata'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata fastigiata'' <small>(Paul) Jacob-Makoy</small> * ''Taxus baccata var. fastigiata-variegata'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata var. glauca'' <small>Jacques ex Carrière</small> * ''Taxus baccata gracilis-pendula'' <small>Lauche</small> * ''Taxus baccata var. jacksonii'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata linearis'' <small>Carrière</small> * ''Taxus baccata f. linearis'' <small>(Carrière) Pilg.</small> * ''Taxus baccata var. lutea'' <small>Endl.</small> * ''Taxus baccata f. lutea'' <small>Rehder</small> * ''Taxus baccata var. macrocarpa'' <small>Lavallée</small> * ''Taxus baccata var. nana'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata var. nidpathensis'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata var. nigra'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata f. pendula'' <small>(J.Nelson) Pilg.</small> * ''Taxus baccata pendula'' <small>Rinz</small> * ''Taxus baccata pendula-densa'' <small>J.Dix</small> * ''Taxus baccata f. pendula-graciosa'' <small>(Overeynder) Beissn.</small> * ''Taxus baccata pendula-graciosa'' <small>Overeynder</small> * ''Taxus baccata var. pendula-overeynderi'' <small>Fitschen</small> * ''Taxus baccata pendula-variegata'' <small>(J.Nelson) Simon-Louis ex Beissn.</small> * ''Taxus baccata var. prostrata'' <small>Bean</small> * ''Taxus baccata var. pyramidalis'' <small>C.Lawson</small> * ''Taxus baccata f. pyramidalis'' <small>(C.Lawson) Beissn.</small> * ''Taxus baccata var. recurvata'' <small>Paul</small> * ''Taxus baccata repandens'' <small>Parsons</small> * ''Taxus baccata f. repandens'' <small>(Parsons) Rehder</small> * ''Taxus baccata semperaurea'' <small>Dallim.</small> * ''Taxus baccata f. semperaurea'' <small>(Dallim.) Rehder</small> * ''Taxus baccata f. stricta'' <small>(C.Lawson) Rehder</small> * ''Taxus baccata subvar. stricta'' <small>(C.Lawson) Jacob-Makoy</small> * ''Taxus baccata var. stricta'' <small>(C.Lawson) Paul</small> * ''Taxus baccata stricta'' <small>C.Lawson</small> * ''Taxus baccata f. variegata'' <small>(Weston) Rehder</small> * ''Taxus baccata var. variegata'' <small>Weston</small> * ''Taxus baccata f. xanthocarpa'' <small>Kuntze</small> * ''Taxus baccifera'' <small>Theophr. ex Bubani</small> * ''Taxus columnaris'' <small>K.Koch</small> * ''Taxus communis'' <small>J.Nelson</small> * ''Taxus communis aurea'' <small>J.Nelson</small> * ''Taxus communis fastigiata-variegata'' <small>J.Nelson</small> * ''Taxus communis pendula'' <small>J.Nelson</small> * ''Taxus communis pendula-variegata'' <small>J.Nelson</small> * ''Taxus disticha'' <small>Wender. ex Henkel & Hochst.</small> * ''Taxus dovastonii'' <small>Carrière</small> * ''Taxus elegantissima'' <small>Carrière</small> * ''Taxus elvastonensis'' <small>Beissn.</small> * ''Taxus empetrifolia'' <small>Gordon</small> * ''Taxus erecta'' <small>Carrière</small> * ''Taxus ericoides'' <small>Carrière</small> * ''Taxus expans'' <small>K.Koch</small> * ''Taxus fastigiata'' <small>Lindl.</small> * ''Taxus foxii'' <small>Carrière</small> * ''Taxus hibernica'' <small>Hook. ex Jacques</small> * ''Taxus horizontalis'' <small>Carrière</small> * ''Taxus imperialis'' <small>Gordon & Glend.</small> * ''Taxus jacksonii'' <small>K.Koch</small> * ''Taxus lugubris'' <small>Salisb.</small> * ''Taxus marginata'' <small>Carrière</small> * ''Taxus michelii'' <small>Carrière</small> * ''Taxus microphylla'' <small>Gordon & Glend.</small> * ''Taxus mitchellii'' <small>Carrière</small> * ''Taxus monstrosa'' <small>Gordon & Glend.</small> * ''Taxus nana'' <small>Parl.</small> * ''Taxus parvifolia'' <small>Wender.</small> * ''Taxus pectinata'' <small>Gilib.</small> * ''Taxus pendula'' <small>Carrière</small> * ''Taxus pyramidalis'' <small>Carrière</small> * ''Taxus recurvata'' <small>C.Lawson</small> * ''Taxus sparsifolia'' <small>Loudon</small> * ''Taxus tardiva'' <small>(Siebold ex Endl.) C.Lawson</small> * ''Taxus variegata'' <small>Carrière</small> * ''Taxus vellevette'' <small>Jacques</small> * ''Taxus virgata'' <small>Wall. ex Gordon & Glend.</small> * ''Verataxus adpressa'' <small>(Carrière) Carrière</small> {{div col end}} == Verwysing == {{Commonskat|Taxus baccata}} {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Taxus]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Asore]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Belarus]] [[Kategorie:Flora van België]] [[Kategorie:Flora van Bulgarye]] [[Kategorie:Flora van Denemarke]] [[Kategorie:Flora van Duitsland]] [[Kategorie:Flora van Estland]] [[Kategorie:Flora van Finland]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Griekeland]] [[Kategorie:Flora van Hongarye]] [[Kategorie:Flora van Ierland]] [[Kategorie:Flora van Iran]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Korsika]] [[Kategorie:Flora van Kreta]] [[Kategorie:Flora van Letland]] [[Kategorie:Flora van Litaue]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Nederland]] [[Kategorie:Flora van Noorweë]] [[Kategorie:Flora van Oekraïne]] [[Kategorie:Flora van Oostenryk]] [[Kategorie:Flora van Pole]] [[Kategorie:Flora van Portugal]] [[Kategorie:Flora van Roemenië]] [[Kategorie:Flora van Rusland]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Sisilië]] [[Kategorie:Flora van Slowakye]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Swede]] [[Kategorie:Flora van Switserland]] [[Kategorie:Flora van Tsjeggië]] [[Kategorie:Flora van Turkye]] [[Kategorie:Flora van die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] kuntnozg0cyscxzc5j14ymvyr15grxs Commiphora 0 81045 3373086 3278879 2026-11-16T09:17:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373086 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Kanniedoods | image = Commiphora caudata leaves.jpg | image_caption = 'n Groenkanniedood (''C. caudata'') in [[Indië]] | taxon = Commiphora | authority = [[Nikolaus Joseph von Jacquin|Jacq.]] | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = ca. 190. [[#Spesies|Sien teks.]] | synonyms = *''Balsamea'' *''Balsamodendron'' L. }} [[Lêer:Commiphora simplicifolia 01.jpg|duimnael|240px|''C. simplicifolia'' in [[Madagaskar]]]] [[Lêer:Commiphora pyracanthoides 1DS-II 4-0308.jpg|duimnael|240px|Die blom van 'n gewone kanniedood]] '''''Commiphora''''' is 'n hoofsaaklik [[Ou Wêreld|ouwêreldse]] [[genus]] van [[boom|bome]] wat tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Burseraceae]]'', ook as die Mirrefamilie bekend, behoort. Die genus self staan in Afrikaans as die '''kanniedoods''' bekend, en in Engels as ''corkwood trees''. == Kenmerke == Die bome is van 'n klein tot middelslag grootte, is soms veelstammig. Hulle groei tipies in droë bosveld- en halfwoestynareas, en is dikwels op klipkoppies en aan ravynhange aanwesig. Hulle het gepunte aromatiese blare, wat na [[terpentyn]] ruik indien hulle gekneus word. Die blare is glad of fluweelagtig, veervormig saamgestel, getrifolioleer, of minder dikwels enkelvoudig. Die plante bevat 'n sigbare, troebel melksap wat tydens droogtes egter kwalik sigbaar is. Die [[bas]] is gewoonlik glad en skilfer kenmerkend in groot papieragtige repe af. Die bas en sap is insgelyk aromaties. Hul blomme is klein en onopvallend. Die klein, ronde tot ovoïde vrugte van sowat 1 tot 2&nbsp;cm lank ontwikkel uit 'n bostandige vrugbeginsel. Die vrugte het 3 tot 5 vrugblare of karpels, maar splyt tipies in twee kleppe oop wanneer dit ryp word om die saad vry te stel. Buitelangs is die vrug met 'n dun vlesige laag, die mesokarp, bedek. Die vrug se kleur verander van groen tot bruin, rooi of pienkerig rooi namate dit ryp word, en dit kan 'n vierlobbige mesokarp hê. Die steenvrug se harde steen (endokarp) bevat gewoonlik slegs 1, of soms 2, meestal blinkswart sade. Die sade is deels met 'n vlesige pseudo-arillus bedek. Dié is rooi, oranje of geel, en kan vier uitstulpings hê wat die saad omklem. ==Gebruike== Mirre is die harsagtige stof wat deur plante van die genus afgeskei word. In tradisionele Chinese, Ajurwediese en tradisionele Arabiese medisyne word mirre as 'n belangrike medikament geag, wat algemeen in behandeling van beserings, artritis, hiperlipidemie en ander kwale aangewend word. Die hars van ''C. erlangeriana'' weer, is giftig vir mens en dier en is tradisioneel as 'n pylgif gebruik. Die boom kan met 'n steggie voortgeplant word, en word soms as 'n heining aangewend. Hierdie taaiheid het tot die naam kanniedood gelei. Die plante is ook 'n aanwins vir rotstuine. Mense gebruik die gom van die bome om klein tuisnywerhede in [[Kaokoland]] te bedryf. Uit sommige se wortels word 'n soet, koubare sap verkry. Die ryp vrugvlees is eetbaar, en konfyt kan daarvan gemaak word. Die ryp vrugte is ook 'n gunsteling by voëls soos [[Neushoringvoëls|neushorings]] en [[spreeus]], benewens klein soogdiere wat almal bydra om die sade te versprei. Olifante vind die bome smaaklik en verkies dit dikwels bo ander beskikbare spesies. == Spesies == Daar is omtrent 190 spesies in die genus.<ref>Daly et al. 2011. Burseraceae. Families and genera of vascular plants. 10:76–104.</ref><ref name="Weeks, A 2007">Weeks, A. en Simpson, B.B. 2007. Molecular phylogenetic analysis of ''Commiphora'' (Burseraceae) yields insight on the evolution and historical biogeography of an “impossible” genus. Molecular Phylogenetics and Evolution. 42:62–79.</ref><ref>{{Cite web |title=''Commiphora'' Jacq. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331509-2 |access-date=2022-05-05 |website=Plants of the World Online |language=en}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die verskillende spesies kanniedoods is nie altyd maklik van mekaar onderskeibaar nie, en daar is in onlangse jare nuwe [[spesie]]s in die noorde van [[Namibië]] ontdek. Van die Suid-Afrikaanse spesies is: * [[Blinkblaarkanniedood]] ''Commiphora schimperi'' * [[Boskanniedood]] ''Commiphora woodii'' * [[Doringkanniedood]] ''Commiphora glandulosa'' * [[Fluweelkanniedood]] ''Commiphora mollis'' * [[Gariepkanniedood]] ''Commiphora gariepensis'' * [[Gewone kanniedood]] ''Commiphora pyracanthoides'' * [[Groenstamkanniedood]] ''Commiphora neglecta'' * [[Hangvrugkanniedood]] ''Commiphora zanzibarica'' * [[Harige kanniedood]] ''Commiphora africana'' * [[Kareekanniedood]] ''Commiphora gracilifrondosa'' * [[Koperstamkanniedood]] ''Commiphora harveyi'' * [[Namakanniedood]] ''Commiphora namaensis'' * [[Namakwakanniedood]] ''Commiphora capensis'' * [[Papierbaskanniedood]] ''Commiphora marlothii'' * [[Peperblaarkanniedood]] ''Commiphora mossambicensis'' * [[Sandkanniedood]] ''Commiphora angolensis'' * [[Sebrabaskanniedood]] ''Commiphora viminea'' * [[Skurweblaarkanniedood]] ''Commiphora edulis'' * [[Spoegboom]] ''Commiphora cervifolia'' * [[Witstamkanniedood]] ''Commiphora tenuipetiolata'' Die imboerana-kanniedood (''C. leptophloeos'') is inheems aan Suid-Amerika, en is die enigste van die genus in die [[Nuwe Wêreld]]. == Galery == <gallery> Commiphora myrrha - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-019.jpg Commiphora neglecta 1DS-II 3-4049.jpg Bdélio.jpg Cammiphora 01.jpg </gallery> == Sien ook == {{commonskat|Commiphora}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Commiphora| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] tb8fr49axnvk8y6g4wnd78ir6y4x080 Balanites 0 82474 3372923 3278883 2026-11-16T00:01:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372923 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Zarga mountains (11).jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Balanites |authority = Delile, (1813)<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1241 |title=Genus: ''Balanites'' Delile |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |accessdate=2010-10-12}}</ref> |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Agialid'' <small>Adans.</small> * ''Agiella'' <small>Tiegh.</small> * ''Agihalid'' <small>Alpinio ex Juss.</small> * ''Alanites'' <small>Delile</small> }} '''Balanites''' is 'n [[genus]] van [[Bedeksadiges|blomdraende plante]] in die [[familie (biologie)|familie]] ''Zygophyllaceae''. Die genus kom in [[Afrika]] en [[Asië]] voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331380-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221122141059/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331380-2 |argiefdatum=22 November 2022 |besoekdatum=22 November 2022 |url-status=dead}}</ref> == Kenmerke == [[Spesie]]s van die genus het saamgestelde blare wat eenkeer verdeel met twee pinnas en ook stewige dorings wat óf enkelvoudig óf gevurk is. Die vrugte, [[bas]] en blare van groendorings kan as 'n visgif gebruik word en 'n ekstrak kan selfs gebruik word om landslakke dood te maak. Die vrugte lewer eetbare olie van goeie gehalte. Wanneer die vrugte brand is dit hulle olie-inhoud wat die genus ook die naam ''fakkelhout'' gee. Die hput van die boom word gebruik om lepels en bakke mee te maak. == Spesies == {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Balanites aegyptiaca]]'' <small>(L.) Delile</small> * ''[[Balanites angolensis]]'' <small>(Welw.) Mildbr. & Schltr.</small> * ''[[Balanites glabra]]'' <small>Mildbr. & Schltr.</small> * ''[[Balanites maughamii]]'' <small>Sprague</small> * ''[[Balanites pedicellaris]]'' <small>Mildbr. & Schltr.</small> * ''[[Balanites rotundifolia]]'' <small>(Tiegh.) Blatt.</small> * ''[[Balanites roxburghii]]'' <small>Planch.</small> * ''[[Balanites triflora]]'' <small>Tiegh.</small> * ''[[Balanites wilsoniana]]'' <small>Dawe & Sprague</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Balanites.jpg Sauce à base des feuille du balanite.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Eksterne skakels == * {{commonskat-inlyn|Balanites}} * {{wikispecies-inlyn|Balanites}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Balanites| ]] [[Kategorie:Blomme]] jw075jgpeqaau45lk86bmpsfjl1r5dp Brosblaar 0 83294 3372984 3065135 2026-11-16T04:34:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372984 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Brosblaar | beeld = | takson = Galpinia transvaalica | outeur = N.E.Br., (1894) | sinonieme =* ''Galpinia parviflora'' <small>H.M.L.Forbes</small> }} Die '''brosblaar''' of '''transvaalliguster''' (''Galpinia transvaalica'') is 'n [[struik]] of 'n klein [[boom]] wat in die bosveld op klipperige plekke voorkom. Die boom kom voor noordwaarts vanaf [[Durban]], al langs die [[Lebomboberge]] tot oorkant die [[Limpoporivier]] in [[Zimbabwe]] asook [[Mosambiek]] en [[Eswatini]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553442-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230113201218/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:553442-1 |argiefdatum=13 Januarie 2023 |besoekdatum=13 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die [[vrug]]te is klein, harde kapsules. == Fotogalery == <gallery> Galpinia transvaalica, vars loof, b, Jan Celliers Park.jpg Galpinia_transvaalica_bark_-_Kirstenbosch_Botanical_garden_-_4.jpg|die brosblaar se bas. </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Galpinia transvaalica}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1894 beskryf is]] csx47qh5daoas0y0ep25ymsrdhi9dyk Bauhinia 0 83412 3372931 3278890 2026-11-16T00:47:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372931 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Bauhinia | titelweergawe=''Bauhinia'' | image = Bauhinia × blakeana (Kachnar) in Hyderabad, AP W IMG 1463.jpg | image_caption = ''[[Bauhinia variegata]]'' | taxon = Bauhinia | authority = Plum. ex [[Carl Linnaeus|L.]],<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |title=Genus: ''Bauhinia'' L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-03-29 |accessdate=2010-12-06 |archive-date=2012-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503085928/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?1337 |url-status=dead }}</ref> (1753) | type_species = ''[[Bauhinia divaricata|B. divaricata]]'' | type_species_authority = <small>L.</small> | subdivision_ranks = <center>Spesies</center> | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Bracteolanthus'' <small>de Wit</small> * ''Cardenasia'' <small>Rusby</small> * ''Caspareopsis'' <small>Britton & Rose</small> * ''Casparia'' <small>Kunth</small> * ''Pauletia'' <small>Cav.</small> * ''Schnella'' <small>Raddi</small> * ''Tournaya'' <small>A.Schmitz</small><ref name="GRIN"/> |}} '''''Bauhinia''''' is 'n [[plant]] [[genus]] wat hoort tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' in die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''. Plante van die genus het merkwaardige tweelobbige of diep ingekeepte [[blaar|blare]]. Die blare lyk baie soos dié van 'n skoenlapper. Bykans alle [[spesie]]s in die genus dra groot en aanskoulike blomme en peule wat normaalweg oopbars om sade vry te stel. Daar is tans 194 spesies wat tot die genus hoort.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327181-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211118113313/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327181-2 |argiefdatum=18 November 2021 |besoekdatum=18 November 2021 |url-status=dead}}</ref> == Spesies == === Boom spesies === * [[Bosbeesklou]] (''Bauhinia tomentosa'') * [[Bauhinia natalensis|Fynbauhinia]] (''Bauhinia natalensis'') * [[Bauhinia bowkeri|Keibauhinia]] (''Bauhinia bowkeri'') * [[Koffiebeesklou]] of Kalaharibauhinia (''Bauhinia petersiana'') * [[Vlam-van-die-vlakte]] (''Bauhinia galpinii'') == Galery == <gallery> Bauhinia tree.jpg Bauhinia divaricata.jpg Bauhinia ( blakeana ).jpg Bauhinia bauhinioides.jpg Bauhinia miriamae.jpg Bauhinia ramirezii.jpg Bauhinia sp 3.jpg BauhiniaDSC9372.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Bauhinia}} * {{Wikispecies-inlyn|Bauhinia}} * {{ITIS|ID=26490|taxon=''Bauhinia''}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bauhinia| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 5avnksjqt40by1u9bsg96h4x5jjollm Brachystegia 0 83515 3372977 3278892 2026-11-16T03:51:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372977 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = ''Brachystegia'' | image = Brachystegia spiciformis.png | image_caption = Loof-, blom- en vrugdetails van die [[msasa]] | taxon = Brachystegia | authority = Benth., (1865) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = Sien teks. }} [[lêer:Bomanga.JPG|duimnael|regs|Bomanga, die hout van ''B. laurentii'']] '''''Brachystegia''''' is 'n [[boom]][[genus]] wat tot die sub-familie ''[[Caesalpinioideae]]'' behoort, wat op sy beurt weer onder die ''[[Fabaceae]]''-[[familie (biologie)|familie]] resorteer. Die genus is inheems aan die trope en subtrope van Afrika, waar hulle dikwels op die hoogliggende plato's en aan berghange aangetref word. Sommige is dominante komponente van [[miombo]]-boomveld. Die blomme is onopvallend en die peule spring plofbaar oop wanneer dit uitdroog. Die jong loof van sommige spesies het besonder fraai kleure, en die hout van etlike spesies is duursaam. Die kroonblare van ''Brachystegia''-blomme is afwesig, of soms gereduseer tot klein, rudimentêre of filiforme (draadagtige) strukture. Die blomme het dikwels klein, groen, harige kelkblare (soms 4 of 5, of volkome afwesig). Die blomme bestaan hoofsaaklik uit 'n aantal lang, bleekwit tot rosige meeldrade (gewoonlik 10 tot 18), wat aan die blomtrosse hul kleur en donsige voorkoms verskaf. Twee groot, groen, blomblaaragtige brakteole omsluit tipies die blomknop en dien as beskerming. Dié word soms vir die blomblare self aangesien. == Spesies == Daar is 32 spesies wat tot die genus behoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21846-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Brachystegia allenii]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia angustistipulata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Brachystegia appendiculata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Brachystegia astlei]]'' <small>Hoyle</small> * ''[[Brachystegia bakeriana]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia bequaertii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Brachystegia boehmii]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Brachystegia bournei]]'' <small>Greenway</small> * ''[[Brachystegia bussei]]'' <small>Harms</small> * ''[[Brachystegia cynometroides]]'' <small>Harms</small> * ''[[Brachystegia eurycoma]]'' <small>Harms</small> * ''[[Brachystegia floribunda]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Brachystegia glaberrima]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Brachystegia gossweileri]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia kennedyi]]'' <small>Hoyle</small> * ''[[Brachystegia laurentii]]'' <small>(De Wild.) Louis ex J.Léonard</small> * ''[[Brachystegia leonensis]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia letestui]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Brachystegia longifolia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Brachystegia lujae]]'' <small>De Wild. ex Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia manga]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Brachystegia michelmorei]]'' <small>Hoyle</small> * ''[[Brachystegia mildbraedii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Brachystegia nigerica]]'' <small>Hoyle & A.P.D.Jones</small> * ''[[Brachystegia oblonga]]'' <small>Sim</small> * ''[[Brachystegia puberula]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia russelliae]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Brachystegia spiciformis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Brachystegia stipulata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Brachystegia tamarindoides]]'' <small>Welw. ex Benth.</small> * ''[[Brachystegia taxifolia]]'' <small>Harms</small> * ''[[Brachystegia utilis]]'' <small>Hutch. & Burtt Davy</small> * ''[[Brachystegia × welwitschii]]'' <small>Taub.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Brachystegia tamarindoides00.jpg Brachystegia microphylla, Mt Nkhunguni trail (Chembe View Trail), Lake Malawi National Park, Malawi iNaturalist.jpg Miombo in Niassa Plateau.JPG </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Brachystegia}} * {{Wikispecies-inlyn|Brachystegia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Brachystegia| ]] [[Kategorie:Fabaceae]] kb7omvwj6874ctwdet8juchu65gukxk Appelblaar 0 83603 3372899 3065231 2026-11-15T21:52:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372899 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Appelblaar | beeld = | takson = Philenoptera violacea | outeur = (Klotzsch) Schrire, (2000) | sinonieme =* ''Derris violacea'' <small>(Klotzsch) Harms</small> * ''Capassa violacea'' <small>Klotzsch</small> * ''Lonchocarpus capassa'' <small>Rolfe</small><ref name="KewPViolaceaTax">{{Cite web |date=2000 |title=''Philenoptera violacea'' (Klotzsch) Schrire - Taxonony |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1013771-1 |access-date=4 August 2023 |website=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] Plants of the World Online |archive-url=https://web.archive.org/web/20230718085216/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1013771-1 |archive-date=18 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''Lonchocarpus violaceus'' <small>(Klotzsch) Oliv.</small> }} Die '''appelblaar''' (''Philenoptera violacea'') is 'n middelgroot tot groot [[boom]] wat onder die [[Familie (biologie)|familie]] [[Fabaceae]] resorteer. Dit is een van 11 ''[[Philenoptera]]''-spesies wat almal endemies aan Afrika is. Die appelblaar is inheems aan Afrika suidwaarts van die [[ewenaar]], en is in [[Suid-Afrika]] 'n beskermde spesie.<ref name="dwaf">{{cite web |url = http://www2.dwaf.gov.za/dwaf/cmsdocs/4116___poster%20protected%20trees.pdf |title = Protected Trees |access-date = 13 Junie 2013 |publisher = [[Departement van Water en Sanitasie|Departement van Waterwese en Bosbou]], RSA |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20100705085122/http://www2.dwaf.gov.za/dwaf/cmsdocs/4116___poster%20protected%20trees.pdf |archive-date = 5 Julie 2010}}</ref> Die FSA-nommer is 238.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Taksonomie == Materiaal van die appelblaar is in 1861 tydens 'n veldekskursie in [[Mosambiek]] deur [[Johann Friedrich Klotzsch|Johann Klotzsch]] versamel en afgebeeld as ''Capassa violacea''. In 2000 is dit egter as ''Philenoptera violacea'' herbenaam.<ref>{{Cite web |title=Capassa violacea, Klotzsch, Naturw. Reise Mossambique [Peters] 6(Bot., 1): 27, t. 28 (1861) |url=https://www.ipni.org/n/483779-1 |access-date=4 Augustus 2023 |website=[[International Plant Names Index]]}}</ref> Homotipiese sinonieme sluit ''Lonchocarpus violaceus'' deur [[Daniel Oliver (botanist)|Daniel Olivier]] en ''Derris violacea'' deur [[Hermann Harms]] in, wat onderskeidelik in 1872 en 1902 beskryf is.<ref name="KewPViolaceaTax" /> == Beskrywing == [[lêer:Philenoptera violacea 1DS-II 4-5878.jpg|duimnael|links|175px|Bloeiwyse in November]] Die boom groei tot 20 meter hoog en is bladwisselend. Dit het krom of gedraaide stamme, en die blarekroon is gewoonlik redelik oop. Die blare is veervormig saamgesteld, met die blaartjies in pare, benewens een eindstandige blaartjie. Die blomme wat in lentetyd verskyn is ligpers van kleur. Die plat, hangende peul bevat 2 tot 4 niervormige sade.<ref name="bec1"/> == Habitat == Die appelblaar is inheems aan die suidelike trope en subtrope van Afrika, waar dit voorkom in areas met voldoende grondwater. Dit is algemeen aan rivieroewers en in grasveld van [[vloedvlakte]]s, benewens in [[miombo]]-boomveld van plato's. Die substraat is dikwels alluvium, Kalaharisand of termiethope. Dit groei algemeen in laagliggende gebiede maar word tot op hoogtes van 1&nbsp;400&nbsp;m aangetref.<ref name="KewPViolacea" /> == Verspreiding == Dit is inheems aan [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[KwaZulu-Natal]] in Suid-Afrika, [[Eswatini]], noordoostelike [[Namibië]] insluitend die [[Caprivistrook]], [[Botswana]] insluitend die [[Okavangodelta]], [[Zimbabwe]], Mosambiek, suidoostelike [[Angola]], [[Zambië]], die Katangastreek van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo|DRK]] en [[Tanzanië]].<ref name="KewPViolacea">{{Cite web |date=2000 |title=''Philenoptera violacea'' (Klotzsch) Schrire - General information: Description |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1013771-1/general-information#descriptions |access-date=4 Augustus 2023 |website=[[Royal Botanic Gardens, Kew]] Plants of the World Online}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Gebruike == Die termietwerende hout word in die bou van tradisionele behuising soos [[rondawel]]s gebruik, en benewens vir handvatsels van implemente ensomeer. Die blare en peule word deur wild en mak diere gevreet.<ref name="bec1"/> Die wortels en bas is egter toksies, en laasgenoemde word soms as visgif benut. Ten spyte van die toksisiteit van die bas word dit wel as [[Tradisionele Afrika-medisyne|tradisionele medisyne]] gebruik.<ref name="bec1">{{cite web |last1=Becking |first1=David |title=Philenoptera violacea |url=https://treesa.org/philenoptera-violacea/ |website=Tree SA |publisher=treesa.org |access-date=26 Maart 2024 |date=2020}}</ref> == Ander name == In Afrikaans staan dit ook as olifantsoor, raasboom of stamperhout bekend.<ref name="bec1"/> In Engels staan dit benewens ''apple leaf'' as die ''rain tree'' bekend. Laasgenoemde naam is afgelei van die waterdruppels wat selfs tydens droë weer uit die boom val om poeletjies op die grond te vorm. Die verskynsel word veroorsaak deur skuimnesbesies (''Ptyelus grossus'') wat die boom infekteer en die sap uitsuig. Nadat hulle suiker en soute uit die sap onttrek het, word byna suiwer water afgeskei om die sogenaamde reën te vorm.<ref name="ZimbabweFlora_RainTree">{{cite web|last=Hyde|first=Mark|title=''Philenoptera violacea'' (Klotzsch) Schrire |url=http://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=131190 |work=Flora of Zimbabwe |publisher=zimbabweflora.co.zw |access-date=5 Mei 2013|display-authors=etal}}</ref><ref>{{Cite web |last=FitzPatrick |first=Moira |title=Note 20: A note on the Rain tree bug: ''Ptyelus grossus'' |url=https://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/note-display.php?note_id=20 |access-date=3 Augustus 2023 |website=Flora of Zimbabwe}}</ref> Ander name sluit in Mphata in [[Noord-Sotho]], Mopororo in [[Tswana]],<ref name="bec1"/> Mbhandzu, Mbhandu of Mohata in [[Tsonga]], isiHomohomo, Umbhandu of Umphanda in [[Zoeloe]], Mufhanda in [[Venda (taal)|Venda]]<ref name="bec1"/> en iChithamuzi, iDungamuzi of iPhanda in [[Noord-Ndebele]]. == Fotogalery == <gallery> Philenoptera violacea Kruger-NP bark.jpg|<center>Stam en bas</center> Philenoptera violacea Kruger-NP leaves.jpg|<center>Tak met blare Philenoptera violacea, blaardetail, Pafuri, b.jpg|<center>Ondersy-detail van saamgestelde blaar Day 34 Apple-Leaf (Philenoptera violacea) (53591179774).jpg|<center>In blomtyd (Oktober) Philenoptera violacea 1DS-II 2-5197.jpg|<center>Blomme (Oktober) Apple-leaf (Philenoptera violacea) fruits (11712060946).jpg|<center>Peule (Desember) </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4329-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1013771-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Philenoptera violacea}} * {{Wikispecies-inlyn|Philenoptera violacea}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Philenoptera]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1861 beskryf is]] oau1prrj4vpvwbjeidog4x1611m0a1q Wildemango 0 83632 3372719 3065241 2026-11-15T12:28:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372719 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Wildemango | beeld = Cordyla africana04.jpg | beeld2 = Cordyla africana00.jpg | geslag = Cordyla (plant) | spesie = africana | outeur = [[João de Loureiro|Lour.]], (1790) | verspreidingskaart = Cordyla africana02.jpg }} Die '''wildemango''' (''Cordyla africana'') is 'n groot bladwisselende spreiende [[boom]]. Die boom kom voor vanaf die noorde van [[KwaZulu-Natal]] tot in [[Mosambiek]] en noord en wes langs die [[Zambezirivier|Zambezivallei]]. Dit is ook [[inheems]] in [[Eswatini]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:487136-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220421033314/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:487136-1 |argiefdatum=21 April 2022 |besoekdatum=25 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> Dit verkies om in bosveld, sandwoud en op rivieroewers te groei. Die eetbare [[vrugte]] is vlesig en 40 – 80&nbsp;mm lank met 'n enkele blink [[swart]] saad in geelbruin vrugvleis. Die boom se FSA-nommer is 216.<ref name=PvanWyk>{{cite book |last = Van Wyk |first = Piet |title = Field guide to the TREES of the Kruger National Park|publisher = Struik |location = Kaapstad |date = 2008 |page = 90 |isbn = 978-1-77007-759-1}}</ref> [[Lêer:Cordyla africana (4351324476).jpg|duimnael|links|'n Vrug]] [[Lêer:Cordyla africana02.jpg|duimnael|links|Verspreiding]] == Galery == <gallery> Cordyla africana 1DS-II 2-5813.jpg Day 6 Wild-Mango (Cordyla africana) (53215337124).jpg Day 8 Wild-Mango (Cordyla africana) flowers ... (53219771521).jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:487136-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Cordyla africana}} * {{Wikispecies-inlyn|Cordyla africana}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1790 beskryf is]] dsg55inh1ugdc4t9gsbxvxmqtyzn28x Witstippelbospendoring 0 83654 3372727 3065247 2026-11-15T13:12:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372727 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |naam = Witstippelbospendoring <!-- Afrikaanse naam --> |beeld = Maytenus nemorosa 01.jpg |beeld2 = Maytenus nemorosa 02.jpg |bewaringstatus = LC |statusstelsel = iucn3.1 |statusverwysing = |geslag = Gymnosporia |spesie = nemorosa |outeur = ([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Szyszyl., 1888 |sinonieme_verwysing = <ref>{{cite web |url=http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:161402-1 |title=''Gymnosporia nemorosa'' |author=<!--Not stated--> |date=2019 |website=Plants of the World Online |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=2019-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212021808/http://www.plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:161402-1 |archive-date=2019-02-12 |url-status=dead}}</ref> |sinonieme = {{Specieslist|Celastrus leptopus| Bernh.|Celastrus nemorosus|Eckl. & Zeyh.|Maytenus nemorosa|(Eckl. & Zeyh.) Marais}} }} Die '''witstippelbospendoring''' (''Gymnosporia nemorosa'') is 'n [[boom]] wat voorkom in woude en woudrande vanaf [[Knysna]], deur [[KwaZulu-Natal]] tot in [[Eswatini]]. Hierdie boom se pendorings is dunner as ander pendorings s'n. Die boom se FSA-nommer is 399.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1883-17 REDLIST Sanbi] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1883-17 Plants of the Worls Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gymnosporia]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1834 beskryf is]] q6xvyxqhyxthghuzkt02fys4fzlsre9 Zimbabwe-aalwyn 0 83719 3372780 3065270 2026-11-15T14:54:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372780 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Zimbabwe-aalwyn | beeld = | bewaringstatus = NT | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Aloe excelsa | outeur = A. Berger, 1906 | verspreidingskaart = | verspreidingskaart_byskrif = | sinonieme = }} Die '''Zimbabwe-aalwyn''' (''Aloe excelsa'') is 'n [[boom]] wat voorkom vanaf die [[Limpoporivier]] tot in [[Zimbabwe]] en die suide van [[Malawi]] asook [[Botswana]], [[Mosambiek]] en [[Zambië]].<ref>''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll. 2013. {{ISBN|978 1 77007 832 1}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529444-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241228075957/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529444-1 |argiefdatum=28 Desember 2024 |besoekdatum= 3 November 2026 |url-status=dead}}</ref>Die boom se FSA-nommer is 28.8.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> Daar is twee subspesies: * ''Aloe excelsa var. breviflora'' <small>L.C.Leach</small> * ''Aloe excelsa var. excelsa'' == Beskrywing == Die Zimbabwe-aalwyn is 'n hoë aalwyn wat soms boomafmetings van 5-6 meter bereik, hoewel 3 meter 'n meer algemene hoogte is. Dit het 'n enkele stam, en alles behalwe die laagste deel van die stam word in die oorblyfsels van dooie blare toegedraai. Die blare vorm 'n kompakte roset aan die bokant wat versprei en word tot 1 meter lank. Blare is donkergroen in die somer en sappig, tot 3 cm dik in die middel. Soos sommige ander aalwynspesies, het jong plante 'n groot aantal stekels oor hul blaaroppervlaktes. Aangesien dit langer en minder kwesbaar vir weiding is, verdwyn hierdie bruinrooi tande en bly dit slegs op die blaarrand oor.<ref>Flora Zambesiaca, www.kew.org. Besoek op 2009-04-13</ref> Hierdie spesie word gereeld verwar met die verwante ''[[Aloe ferox]]''- en ''[[Aloe africana]]''-spesies in die suide, en hulle lyk baie dieselfde as dit volgroei is. Die blomme is egter verskillend; die bloeisels van ''Aloe excelsa'' is baie korter en effens geboë. == Verspreiding == Die Zimbabwe-aalwyn is vernoem na die groot aantal eksemplare wat rondom die ruïnes van Groot Zimbabwe groei, waar dit baie aandag getrek het vir sy grootte en vorm. Dit word oor 'n relatiewe klein gebied van suid-sentraal-Afrika aangetref vanaf die Magato-berge in die [[Limpopo]]provinsie van Suid-Afrika, aan die suidelike grens, noordwaarts langs die suidekant van die sentrale waterskeiding van Zimbabwe en strek tot heuwelagtige liggings aan die suidekant van die [[Zambezirivier]] in Mosambiek, met twee bevolkings in die buiteland wat sy noordelike grense vorm rondom die Mulanje-berg in Malawi en in die Kafue-kloof net oorkant die Zambezirivier in Zambië.<ref>Trees of Southern Africa, Coates Palgrave, K., Struik Publishers. (2002)</ref> == Habitat == Binne hierdie gebiede, verkies dit matig stabiele grond met goeie dreinering, soos klipperige, beboste heuwels. Dit word beperk deur te veel hitte in die droë seisoen na die noorde en koue winde in die winterseisoen na die suide. Dit verdra ligte ryp gedurende die rusperiode (en blomseisoen) wat soms op sy gunstelinghoogtes van 800–1600 meter voorkom.<ref>{{Cite web|url=https://www.zimbabweflora.co.zw/cult/species.php?species_id=113880|title=Flora of Zimbabwe: ''Aloe excelsa''|website=www.zimbabweflora.co.zw|language=en|access-date=2020-07-24}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Aloe excelsa 3.jpg|'n Variëteit met geel blomme. Nampoela-dorp in Mosambiek Aloe excelsa 2.jpg|Rooi blomme. Matsinho in Mosambiek Aloe excelsa at Mount Coot-tha.JPG|In 'n botaniese tuin naby Brisbane Aloe excelsa.jpg|5 m hoë-eksemplaar. Chimoio-dorp in Mosambiek PHOT0180 - Aloe Excelsa.jpg|In 'n pot </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] * [[Lys van aalwynspesies]] == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Aloe excelsa}} * {{Wikispecies-inlyn|Aloe excelsa}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1906 beskryf is]] nzu6y962uyqw0ctocnx28ywuc3u9njd Chicxulub-krater 0 84330 3373064 3325013 2026-11-16T07:58:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373064 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Yucatan chix crater.jpg|duimnael|300px|Beelde van [[Nasa]] se Shuttle Radar Topography Mission [[STS-99]] wys ’n deel van die 180&nbsp;km wye ring van die Chicxulub-krater.]] Die '''Chicxulub-krater''' (uitspraak: /tʃikʃuˈlub/) is ’n prehistoriese [[slagkrater]] in die see onder die [[Yucatán-skiereiland]] in [[Mexiko]].<ref>[http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/chicxulub.html Earth Impact DB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115045109/http://www.passc.net/EarthImpactDatabase/chicxulub.html |date=15 November 2010 }} URL besoek op 2008-12-30</ref> Sy middelpunt lê naby die dorp Chicxulub Puerto, waarna dit genoem is. Die ouderdom van die [[asteroïed]]botsing en die [[Kryt-Paleogeen-grens]] (K-Pg-grens) stem presies ooreen. Die krater is 180&nbsp;km breed en 20&nbsp;km diep, en dit is dus een van die grootste impakkraters op [[Aarde]]. Die hemelliggaam wat dit veroorsaak het, se deursnee was minstens 10&nbsp;km. Die krater is in die 1970's ontdek deur twee geofisici wat [[petroleum]] op Yucatán gesoek het. Die ouderdom van die rotse wat deur die impak geraak is, wys die krater dateer uit sowat 66&nbsp;miljoen jaar gelede, die einde van die [[Periode (geologie)|geologiese periode]] [[Kryt (geologie)|Kryt]] en die begin van die [[Paleogeen]]-periode. Dit val saam met die K-Pg-grens, die geologiese grens tussen die Kryt en Paleogeen. Dit dui daarop dat die impak verantwoordelik was vir die [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]], waarin onder meer al die nievlieënde [[dinosourus]]se uitgesterf het.<ref name="SchulteOthers2010">{{Cite journal |last1=Schulte |first1=P. |last2=Alegret |first2=L. |last3=Arenillas |first3=I. |last4=Arz |first4=J. A. |last5=Barton |first5=P.J. |last6=Bown |first6=P.R. |last7=Bralower |first7=T.J. |last8=Christeson |first8=G.L. |last9=Claeys |first9=P. |display-authors=3 |year=2010 |title=The Chicxulub Asteroid Impact and Mass Extinction at the Cretaceous-Paleogene Boundary |url=http://www3.nd.edu/~cneal/CRN_Papers/Schulte10_Sci_Chicxulub.pdf |journal=Science |volume=327 |issue=5970 |pages=1214–1218 |doi=10.1126/science.1177265 |issn=0036-8075 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111209132114/http://www.nd.edu/~cneal/CRN_Papers/Schulte10_Sci_Chicxulub.pdf |archive-date=December 9, 2011 |access-date=December 9, 2016 |last10=Cockell |first10=C.S. |last11=Collins |first11=G.S. |last12=Deutsch |first12=A. |last13=Goldin |first13=T.J. |last14=Goto |first14=K. |last15=Grajales-Nishimura |first15=J. M. |last16=Grieve |first16=R.A.F. |last17=Gulick |first17=S.P.S. |last18=Johnson |first18=K.R. |last19=Kiessling |first19=W. |last20=Koeberl |first20=C. |last21=Kring |first21=D. A. |last22=MacLeod |first22=K.G. |last23=Matsui |first23=T. |last24=Melosh |first24=J. |last25=Montanari |first25=A. |last26=Morgan |first26=J.V. |last27=Neal |first27=C.R. |last28=Nichols |first28=D.J. |last29=Norris |first29=R. D. |last30=Pierazzo |first30=E. |last31=Ravizza |first31=G. |last32=Rebolledo-Vieyra |first32=M. |last33=Reimold |first33=W.U. |last34=Robin |first34=E. |last35=Salge |first35=T. |last36=Speijer |first36=R.P. |last37=Sweet |first37=A.R. |last38=Urrutia-Fucugauchi |first38=J. |last39=Vajda |first39=V. |last40=Whalen |first40=M.T. |last41=Willumsen |first41=P.S. |pmid=20203042|bibcode=2010Sci...327.1214S |s2cid=2659741 }}; {{Cite news |last=Rincon, Paul |date=March 4, 2010 |title=Dinosaur extinction link to crater confirmed |publisher=[[BBC]] |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8550504.stm |url-status=live |access-date=March 5, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031034913/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8550504.stm |archive-date=October 31, 2019}}</ref> ==Ontdekking== In die laat 1970’s het die geoloog Walter Alvarez en sy pa, die [[Nobelprys]]-wetenskaplike Luis Walter Alvarez, hulle teorie voorgestel dat die [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] deur ’n botsvoorval veroorsaak is.<ref name="Bates_1992"/><ref name="newyorker_2019-03-29"/> Die hoofbewys van so ’n botsing was vervat in ’n dun kleilaag wat by die K-Pg-grens in Gubbio, [[Italië]], voorkom. Die Alvareze en kollegas het berig dit bevat ’n abnormaal hoë konsentrasie [[iridium]], ’n [[chemiese element]] wat skaars op die [[Aarde]] is, maar algemeen in [[asteroïed]]e voorkom.<ref name="Bates_1992">{{Cite conference |last1=Alvarez, W. |last2=Alvarez, L.W. |last3=Asaro, F. |last4=Michel, H.V. |year=1979 |editor2-last=Birkelund, T. |title=Anomalous iridium levels at the Cretaceous/Tertiary boundary at Gubbio, Italy: Negative results of tests for a supernova origin |location=KopUniversiteit van Kopenhagen, Denemark| volume=2 |pages=69 |book-title=Cretaceous/Tertiary Boundary Events Symposium |editor=Christensen, W.K.}}; {{cite journal | first1=Luann | last1=Becker | url=http://www.miracosta.edu/home/kmeldahl/articles/blows.pdf | title=Repeated Blows | access-date=January 28, 2016 | journal=Scientific American | year=2002 | volume=286 | issue=3 | pages=76–83 | bibcode=2002SciAm.286c..76B | doi=10.1038/scientificamerican0302-76 | pmid=11857903 | archive-date=December 8, 2003 | archive-url=https://web.archive.org/web/20031208144031/http://www.miracosta.edu/home/kmeldahl/articles/blows.pdf | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite conference |last1=Alvarez, W. |last2=Alvarez, L.W. |last3=Asaro, F. |last4=Michel, H.V. |year=1979 |editor2-last=Birkelund, T. |title=Anomalous iridium levels at the Cretaceous/Tertiary boundary at Gubbio, Italy: Negative results of tests for a supernova origin |location=[[Universiteit van Kopenhagen]], Kopenhagen, Denemarke| volume=2 |pages=69 |book-title=Cretaceous/Tertiary Boundary Events Symposium |editor=Christensen, W.K.}}; {{cite journal | first1=Luann | last1=Becker | url=http://www.miracosta.edu/home/kmeldahl/articles/blows.pdf | title=Repeated Blows | access-date=January 28, 2016 | journal=Scientific American | year=2002 | volume=286 | issue=3 | pages=76–83 | bibcode=2002SciAm.286c..76B | doi=10.1038/scientificamerican0302-76 | pmid=11857903 | archive-date=December 8, 2003 | archive-url=https://web.archive.org/web/20031208144031/http://www.miracosta.edu/home/kmeldahl/articles/blows.pdf | url-status=dead }}</ref> Iridiumvlakke in dié laag was tot 160 keer dié van ander lae.<ref name="Alvarez et al-1980" /> Die hipotese is gestel dat die iridium in die atmosfeer versprei is toe die impaktor verdamp is en oor die Aarde se oppervlak neergesak het saam met ander materiaal wat deur die impak opgeskiet is, en dit het die iridiumverrykte kleilaag gevorm.<ref>{{Cite web |first=Hillary|last=Mayell |date=May 15, 2005 |title=Asteroid Rained Glass Over Entire Earth, Scientists Say |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2005/04/0415_050418_chicxulub.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918074556/http://news.nationalgeographic.com/news/2005/04/0415_050418_chicxulub.html |archive-date=September 18, 2016 |access-date=October 1, 2007 |website=National Geographic News}}</ref> Destyds was daar geen konsensus oor wat die Kryt-Paleogeen-uitsterwing en die grenslaag veroorsaak het nie. Teorieë het ingesluit ’n nabygeleë [[supernova]], [[klimaatsverandering]] of ’n geomagnetiese omkering.<ref name="Alvarez et al-1980">{{Cite journal |last1=Alvarez |first1=Luis |last2=Alvarez |first2=Walter |last3=Asaro |first3=Frank |last4=Michel |first4=Helen |date=June 6, 1980 |title=Extraterrestrial Cause for the Cretaceous-Tertiary Extinction |journal=Science |volume=208 |issue=4408 |pages=1095–1108 |bibcode=1980Sci...208.1095A |doi=10.1126/science.208.4448.1095 |issn=0036-8075 |pmid=17783054 |s2cid=16017767}}</ref>{{rp|1095}} Die Alvareze se botsingshipotese is deur baie paleontoloë verwerp, want hulle het geglo die gebrek aan fossiele wat naby die K-Pg-grens gevind is, dui op ’n geleideliker afsterwe van [[spesie]]s.<ref name="newyorker_2019-03-29" /><ref name="Alvarez_2008"/> Die Alvareze, saam met Frank Asaro en Helen Michel van die [[Universiteit van Kalifornië, Berkeley]], het hulle artikel oor die iridiumanomalie in Junie 1980 in die tydskrif ''Science'' gepubliseer.<ref name="Alvarez et al-1980" /> Min of meer gelyktydig het Jan Smit en Jan Hertogen hulle iridiumbevindings van Caravaca, [[Spanje]], in Mei 1980 in die tyskrif ''Nature'' gepubliseer.<ref name="Smit and Hertogen-1980">{{cite journal |last1=Smit |first1=Jan |last2=Hertogen |first2=Jan |title=An extraterrestrial event at the Cretaceous-tertiary boundary |journal=Nature |date=1980 |volume=285 |issue=5762 |pages=198–200 |doi=10.1038/285198a0 |bibcode=1980Natur.285..198S |s2cid=4339429 |url=https://www.nature.com/articles/285198a0 |access-date=March 5, 2024 |archive-date=May 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504002910/https://www.nature.com/articles/285198a0 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Dié artikels is gevolg deur ander verslae van soortgelyke iridiumpieke by die K-Pg-grens oor die wêreld heen en het wye belangstelling in die oorsaak van die K-Pg-uitsterwing ontketen; meer as 2&nbsp;000 artikels is in die 1980’s oor die onderwerp gepubliseer.<ref name="Alvarez_2008"/>{{rp|82}}<ref name="Weinreb_2002">{{cite journal |last1=Weinreb |first1=David B. |title=Catastrophic Events in the History of Life: Toward a New Understanding of Mass Extinctions in the Fossil Record&nbsp;– Part I |journal=Journal of Young Investigators |date=March 2002 |volume=5 |issue=6 |url=https://www.jyi.org/2002-march/2017/10/23/catastrophic-events-in-the-history-of-life-toward-a-new-understanding-of-mass-extinctions-in-the-fossil-record-part-i |access-date=27 July 2024 |issn=1539-4026 |archive-date=September 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918010420/https://www.jyi.org/2002-march/2017/10/23/catastrophic-events-in-the-history-of-life-toward-a-new-understanding-of-mass-extinctions-in-the-fossil-record-part-i |url-status=live }}</ref> Daar was geen bekende [[slagkrater]]s van die regte ouderdom en grootte nie, wat ’n soektog na ’n geskikte kandidaat aangespoor het.<ref name="newyorker_2019-03-29"/> Met erkenning van die omvang van die werk het Lee Hunt en Lee Silver in 1981 ’n kruisdissiplinêre vergadering in Snowbird, [[Utah]], gereël. Onbekend aan hulle is bewyse van die krater waarna hulle gesoek het dieselfde week aangekondig, en dit sou grootliks deur die wetenskaplike gemeenskap misgekyk word.<ref name="Alvarez_2008"/>{{rp|83–84}}<ref name="Weinreb_2002"/> [[Beeld:Chicxulub impact - artist impression.jpg|thumb|260px|links|'n Kunstenaar se voorstelling van die asteroïed wat die tropiese, vlak see van die swaelryke [[Yucatán-skiereiland]] tref in wat vandag Suidoos-Mexiko is.<ref name="nhm.ac.uk">{{Cite web |last=Osterloff |first=Emily |year=2018 |title=How an asteroid ended the age of the dinosaurs |url=https://www.nhm.ac.uk/discover/how-an-asteroid-caused-extinction-of-dinosaurs.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220426174952/https://www.nhm.ac.uk/discover/how-an-asteroid-caused-extinction-of-dinosaurs.html |archive-date=April 26, 2022 |access-date=May 18, 2022 |publisher=Natural History Museum, Londen|location=Londen, Engeland}}</ref> Die nasleep van die asteroïedbotsing, wat ongeveer 66 miljoen jaar gelede plaasgevind het, is vermoedelik die massauitsterwing van nievlieënde dinosourusse en baie ander spesies op Aarde.<ref name="nhm.ac.uk" /> Die slag het honderde miljarde ton swael die [[atmosfeer]] in gespoeg, wat ’n wêreldwye verduistering en vriesende temperature veroorsaak het wat minstens ’n dekade lank voortgeduur het.<ref name="nhm.ac.uk" />]] In 1978 het die geofisici Glen Penfield en Antonio Camargo vir die Mexikaanse staatsbeheerde oliemaatskappy Petróleos Mexicanos (Pemex) gewerk as deel van ’n lugmagnetiese opname van die [[Golf van Meksiko|Golf van Mexiko]] noord van die [[Yucatán-skiereiland]].<ref name="Verschuur_1996">{{Cite book |last=Verschuur |first=Gerrit L. |title=Impact!: The Threat of Comets and Asteroids |url=https://archive.org/details/impactthreatofco0000vers |date=1996 |publisher=Oxford University Press (VSA) |isbn=978-0-19-511919-0 }}</ref>{{rp|20–21}} Penfield se taak was om geofisiese data te gebruik om moontlike liggings vir olieboorwerk te verken.<ref name="Bates_1992"/> In die magnetiese data het Penfield afwykings opgemerk waarvan hy die diepte beraam en gekarteer het. Hy het toe [[swaartekrag]]data uit die 1940’s verkry. Toe die swaartekragkaarte en magnetiese afwykings vergelyk is, het Penfield ’n vlak “kol” met 'n deursnee van 180&nbsp;km beskryf wat in die andersins niemagnetiese en eenvormige omgewing verskyn – vir hom 'n duidelike bewys van ’n slagkrater.<ref name="Bates_1992"/><ref name="Penfield">{{Cite journal |last=Penfield |first=Glen |year=2019 |title=Unlikely Impact The unexpected discovery of the Paleogene-Cretaceous impact crater |url=https://www.researchgate.net/publication/337771587_UNLIKELY_IMPACT_The_Unexpected_Discovery_of_the_Paleogene-Cretaceous_Impact_Crater |url-status=live |journal=AAPG Explorer |volume=40 |issue=12 |pages=20–23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130195517/https://www.aapg.org/news-and-media/details/explorer/articleid/55293/unlikely-impact |archive-date=November 30, 2025 |access-date=November 30, 2025}}</ref> ’n Dekade vroeër het dieselfde kaart ’n krater aan die kontrakteur Robert Baltosser uitgewys, maar Pemex se korporatiewe beleid het hom verhinder om sy gevolgtrekking bekend te maak.<ref name="Verschuur_1996"/>{{rp|20}} Penfield het sy bevindinge aan Pemex voorgelê, wat die kraterteorie verwerp het en eerder steun verleen het aan bevindings wat die kenmerk aan [[Vulkaan|vulkaniese aktiwiteit]] toegeskryf het.<ref name="Penfield" /> Pemex het die vrystelling van spesifieke data verbied, maar het Penfield en Camargo toegelaat om die resultate in 1981 op 'n konferensie vir geofisici aan te bied.<ref name="Weinreb_2002"/> Dié jaar se konferensie is swak bygewoon en hulle verslag het min aandag getrek, aangesien baie kenners oor slagkraters en die K-Pg-grens eerder die Snowbird-konferensie bygewoon het. Hoewel Penfield oor baie geofisiese datastelle beskik het, het hy geen boorkerne of ander fisiese bewys van ’n impak gehad nie.<ref name="Bates_1992"/> Hy het geweet Pemex het verkennende putte in die streek geboor. In 1951 het een put deurgedring tot in wat beskryf is as ’n dik laag [[andesiet]] ongeveer 1,3&nbsp;km diep. Dié laag kon die gevolg gewees het van die intense hitte en druk van ’n aardimpak, maar ten tyde van die boorwerk is dit afgemaak as ’n [[lawakoepel]] – ’n kenmerk wat nie tipies van die streek se geologie is nie.<ref name="Bates_1992"/> Penfield is deur William C. Phinney, kurator van maanrotse by die Johnson-ruimtesentrum, aangemoedig om dié monsters te vind om sy hipotese te ondersteun.<ref name="Penfield" /> Penfield het probeer om terreinmonsters te bekom, maar is meegedeel dat hulle verlore geraak of vernietig is. Toe pogings vrugteloos was om na die boorplekke terug te keer om bevestigende rotse te soek, het Penfield sy soektog laat vaar, sy bevindings gepubliseer en na sy Pemex-werk teruggekeer.<ref name="Bates_1992"/> Nadat hy die 1980-''Science''-artikel gesien het, het Penfield aan Walter Alvarez oor die Yucatán-struktuur geskryf, maar geen antwoord ontvang nie.<ref name="Weinreb_2002"/> Alvarez en ander wetenskaplikes het hulle soektog na die krater voortgesit, maar hulle het in [[Oseaan|oseane]] gesoek op grond van foutiewe ontledings wat daarop gedui het dat die impaktor in oop water geland het.<ref name="Alvarez_2008"/> Onbewus van Penfield se ontdekking het 'n nagraadse student aan die Universiteit van Arizona, Alan R. Hildebrand, en sy studieleier, William V. Boynton, na ’n krater naby die Brazosrivier in [[Texas]] gesoek.<ref name="Alvarez_2008"/> Hulle bewyse het groen-bruin klei met 'n oormaat iridium ingesluit, wat geskoktekwartskorrels en klein verweerde glasballetjies bevat het wat soos [[tektiet]]e gelyk het.<ref name="Hildebrand et al_1991-09">{{Cite journal |last1=Hildebrand |first1=Alan R. |last2=Penfield |first2=Glen T. |last3=Kring |first3=David A. |last4=Pilkington |first4=Mark |last5=Zanoguera |first5=Antonio Camargo |last6=Jacobsen |first6=Stein B. |last7=Boynton |first7=William V. |display-authors=3 |date=September 1991 |title=Chicxulub Crater; a possible Cretaceous/Tertiary boundary impact crater on the Yucatan Peninsula, Mexico |url=https://archive.org/details/sim_geology_1991-09_19_9/page/867 |journal=Geology |volume=19 |issue=9 |pages=867–871 |bibcode=1991Geo....19..867H |doi=10.1130/0091-7613(1991)019<0867:CCAPCT>2.3.CO;2}}</ref> Dik, deurmekaar afsettings van growwe rotsfragmente was ook teenwoordig, wat vermoedelik deur ’n impakgebeurtenis van een plek afgeskuur en elders neergelê is. Sulke afsettings kom op baie plekke voor, maar het gekonsentreerd gelyk in die Karibiese Bekken by die K-Pg-grens. Toe die Haïtiaanse professor Florentine Morás ontdek wat hy gedink het bewys van ’n antieke vulkaan op [[Haïti]] was, het Hildebrand voorgestel dat dit ’n kenmerkende teken van ’n nabygeleë impak kon wees. Toetse op monsters wat van die K-Pg-grens verkry is, het meer tektietglas onthul, wat slegs in die hitte van asteroïedbotsings en [[kernwapen|kernontploffings]] gevorm word.<ref name="Bates_1992"/> In 1990 het Hildebrand van Penfield se vroeëre ontdekking van ’n moontlike slagkrater gehoor.<ref>{{Cite book |last=Frankel, Charles |title=The End of the Dinosaurs: Chicxulub Crater and Mass Extinctions |date=1999 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, Engeland|isbn=978-0-521-47447-4 |page=[https://archive.org/details/endofdinosaursch00fran/page/236 236]}}</ref>{{rp|50}} Hildebrand het Penfield gekontak en die paar het spoedig twee boormonsters uit die Pemex-putte verkry wat vir dekades in [[New Orleans]] gestoor is.<ref name="Penfield" /> Hildebrand se span het die monsters getoets, wat duidelik skokmetamorfiese materiale getoon het.<ref name="Bates_1992"/> ’n Span Kaliforniese navorsers wat satellietbeelde ondersoek het, het ’n sinkgatring ontdek wat op die dorp Chicxulub Pueblo gesentreer is en ooreengestem het met die een wat Penfield vroeër gesien het.<ref>{{Cite journal |last1=Pope KO |last2=Baines, K.H. |last3=Ocampo, A.C. |last4=Ivanov, B.A. |year=1997 |title=Energy, volatile production, and climatic effects of the Chicxulub Cretaceous/Tertiary impact |journal=Journal of Geophysical Research |publisher=American Geophysical Union |location=Washington, D.C.| volume=102 |issue=E9 |pages=245–264 |bibcode=1997JGR...10221645P |doi=10.1029/97JE01743 |pmid=11541145 |doi-access=free}}</ref> Meer onlangse bewyse dui daarop dat die krater 300&nbsp;km breed is en dat die waargenome ring van 180&nbsp;km ’n binnemuur van die groter krater is.<ref>{{Cite journal |first1=Vernon L.|last1=Sharpton |first2=Luis E.|last2=Marin |date=May 1997 |title=The Cretaceous–Tertiary impact crater and the cosmic projectile that produced it |journal=Annals of the New York Academy of Sciences | publisher=Wiley-Blackwell| location=New York| volume=822 |issue=1 |pages=353–380 |bibcode=1997NYASA.822..353S |doi=10.1111/j.1749-6632.1997.tb48351.x |pmid=11543120 |s2cid=11962090}}</ref> Hildebrand, Penfield, Boynton, Camargo en ander het in 1991 hulle artikel gepubliseer waarin die krater geïdentifiseer is.<ref name="Alvarez_2008"/><ref name="Hildebrand et al_1991-09"/> In Maart 2010 het 41 kundiges uit baie lande die beskikbare bewyse hersien: 20 jaar se data wat ’n verskeidenheid velde dek. Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat die impak by Chicxulub die massauitsterwings by die K-Pg-grens veroorsaak het.<ref name="newyorker_2019-03-29"/><ref name="SchulteOthers2010"/> ’n Studie uit 2013 het [[Isotoop|isotope]] in impakglas van die Chicxulub-krater vergelyk met isotope in as van die K-Pg-grens, en tot die gevolgtrekking gekom dat hulle uit byna presies dieselfde tyd dateer en binne eksperimentele foutmarges val.<ref name="RenneDeino2013">{{Cite journal |last1=Renne |first1=P. R. |last2=Deino |first2=A.L. |last3=Hilgen |first3=F.J. |last4=Kuiper |first4=K.F. |last5=Mark |first5=D.F. |last6=Mitchell |first6=W.S. |last7=Morgan |first7=L.E. |last8=Mundil |first8=R. |last9=Smit |first9=J. |display-authors=3 |year=2013 |title=Time Scales of Critical Events Around the Cretaceous-Paleogene Boundary |url=https://eps.harvard.edu/files/eps/files/renne.kt_.science.2013.pdf |url-status=dead |journal=Science |volume=339 |issue=6120 |pages=684–687 |bibcode=2013Sci...339..684R |doi=10.1126/science.1230492 |issn=0036-8075 |pmid=23393261 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403154929/https://eps.harvard.edu/files/eps/files/renne.kt_.science.2013.pdf |archive-date=April 3, 2018 |access-date=July 28, 2017 |s2cid=6112274}}</ref> ==Impakbesonderhede== [[Beeld:Chicxulub Free-Air Gravity anomaly.png|thumb|250px|Vryelug-swaartekraganomalie oor die Chicxulub-struktuur (kuslyn en staatsgrense as swart lyne aangedui).]] ’n Studie uit 2013 wat in ''Science'' gepubliseer is, het die ouderdom van die impak geraam op 66&nbsp;043&nbsp;000 ± 11&nbsp;000 jaar gelede, gebaseer op verskeie bewyse, insluitend argon-argon-datering van tektiete uit Haïti en [[bentoniet]]horisonne wat bo die impakhorison in Noordoos-[[Montana]] lê.<ref name="RenneDeino2013" /> Dié datum is ondersteun deur ’n studie uit 2015 wat op argon-argon-datering gebaseer is van [[tefra]] wat in [[ligniet]]lae in die Hell Creek- en oorliggende Fort Union-formasies in Noordoos-Montana gevind is.<ref>{{Cite journal |last1=Sprain |first1=C.J. |last2=Renne |first2=P.R. |last3=Wilson |first3=G.P. |last4=Clemens |first4=W.A. |date=March 1, 2015 |title=High-resolution chronostratigraphy of the terrestrial Cretaceous-Paleogene transition and recovery interval in the Hell Creek region, Montana |url=https://pubs.geoscienceworld.org/gsabulletin/article/127/3-4/393-409/126101 |journal=Geological Society of America Bulletin |language=en |volume=127 |issue=3–4 |pages=393–409 |bibcode=2015GSAB..127..393S |doi=10.1130/B31076.1 |issn=0016-7606 |s2cid=129291530|url-access=subscription }}</ref> ’n Studie uit 2018 wat op argon-argon-datering van sferules van Gorgonilla-eiland, [[Colombia]], gebaseer is, het ’n effens ander resultaat van 66&nbsp;051&nbsp;000 ± 31&nbsp;000 jaar gelede opgelewer.<ref>{{Cite journal |last1=Renne |first1=Paul R. |last2=Arenillas |first2=Ignacio |last3=Arz |first3=José A. |last4=Vajda |first4=Vivi |last5=Gilabert |first5=Vicente |last6=Bermúdez |first6=Hermann D. |display-authors=3 |date=June 1, 2018 |title=Multi-proxy record of the Chicxulub impact at the Cretaceous-Paleogene boundary from Gorgonilla Island, Colombia |url=https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/46/6/547/530690/Multiproxy-record-of-the-Chicxulub-impact-at-the |journal=Geology |language=en |volume=46 |issue=6 |pages=547–550 |bibcode=2018Geo....46..547R |doi=10.1130/G40224.1 |issn=0091-7613 |s2cid=135274460}}</ref> Die impak is vertolk as dat dit gedurende die Noordelike Halfrond se lente plaasgevind het, gebaseer op jaarlikse isotoopkrommes in steur- en roeivisbene wat in ’n uitwerpselhoudende sedimentêre eenheid op die Tanis-terrein in suidwestelike [[Noord-Dakota]] gevind is. Daar word vermoed dat hierdie sedimentêre eenheid binne ure ná die impak gevorm het.<ref>{{Cite journal |last1=During |first1=Melanie A.D. |last2=Smit |first2=Jan |last3=Voeten |first3=Dennis F.A.E. |last4=Berruyer |first4=Camille |last5=Tafforeau |first5=Paul |last6=Sanchez |first6=Sophie |last7=Stein |first7=Koen H. W. |last8=Verdegaal-Warmerdam |first8=Suzan J.A. |last9=van der Lubbe |first9=Jeroen H.J.L. |display-authors=3 |date=February 23, 2022 |title=The Mesozoic terminated in boreal spring |journal=Nature |volume=603 |issue=7899 |pages=91–94 |bibcode=2022Natur.603...91D |doi=10.1038/s41586-022-04446-1 |pmc=8891016 |pmid=35197634}}</ref> Die terrein van die krater ten tyde van die impak was ’n mariene [[karbonaat]]platform.<ref name="Gulick_etal_2013">{{Cite journal |last1=Gulick |first1=S.P.S. |last2=Christeson |first2=G.L. |last3=Barton |first3=P.J. |last4=Grieve |first4=R.A.F. |last5=Morgan |first5=J.V. |last6=Urrutia-Fucugauchi |first6=J. |display-authors=3 |date=January 2013 |title=Geophysical characterization of the Chicxulub impact crater |journal=Reviews of Geophysics |language=en |volume=51 |issue=1 |pages=31–52 |bibcode=2013RvGeo..51...31G |doi=10.1002/rog.20007 |issn=8755-1209 |s2cid=55502139|doi-access=free }}</ref> Die waterdiepte op die impakterrein het gewissel van 100&nbsp;m aan die westelike rand van die krater tot meer as 1&nbsp;200&nbsp;m aan die noordoostelike rand, met ’n geraamde diepte by die middelpunt van die impak van ongeveer 650&nbsp;m.<ref name="Gulick_etal_2008">{{Cite journal |last1=Gulick |first1=Sean P. S. |last2=Barton |first2=Penny J. |last3=Christeson |first3=Gail L. |last4=Morgan |first4=Joanna V.|last5=McDonald |first5=Matthew |last6=Mendoza-Cervantes |first6=Keren |last7=Pearson |first7=Zulmacristina F. |last8=Surendra |first8=Anusha |last9=Urrutia-Fucugauchi |first9=Jaime |last10=Vermeesch |first10=Peggy M. |last11=Warner |first11=Mike R. |display-authors=3 |date=February 2008 |title=Importance of pre-impact crustal structure for the asymmetry of the Chicxulub impact crater |url=http://www.nature.com/articles/ngeo103 |journal=Nature Geoscience |language=en |volume=1 |issue=2 |pages=131–135 |bibcode=2008NatGe...1..131G |doi=10.1038/ngeo103 |issn=1752-0894 |s2cid=128949260|url-access=subscription }}</ref> Die seebodemgesteentes het bestaan uit ’n opeenvolging van mariene sedimente uit die Jura en Kryt van 3&nbsp;km dik. Hulle was oorwegend karbonaatgesteente, insluitend [[dolomiet]] (35-40% van die totale opeenvolging) en [[kalksteen]] (25-30%), saam met [[evaporiet]]e en klein hoeveelhede [[skalie]] en [[sandsteen]] (3-4%), onderlê deur ongeveer 35&nbsp;km kontinentale kors. Die kors was saamgestel uit gesteente soos [[graniet]].<ref>{{Cite journal |last1=Navarro |first1=Karina F. |last2=Urrutia-Fucugauchi |first2=Jaime |last3=Villagran-Muniz |first3=Mayo |last4=Sánchez-Aké |first4=Citlali |last5=Pi-Puig |first5=Teresa |last6=Pérez-Cruz |first6=Ligia |last7=Navarro-González |first7=Rafael |display-authors=3 |date=August 2020 |title=Emission spectra of a simulated Chicxulub impact-vapor plume at the Cretaceous–Paleogene boundary |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0019103520301962 |journal=Icarus |language=en |volume=346 |article-number=113813 |bibcode=2020Icar..34613813N |doi=10.1016/j.icarus.2020.113813 |s2cid=218965047 |access-date=February 19, 2022 |archive-date=May 22, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230522063946/https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0019103520301962 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> Die impaktor was ongeveer 10&nbsp;km in deursnee<ref name="Desch et al_2021">{{Cite journal |last1=Desch |first1=Steve |last2=Jackson |first2=Alan |last3=Noviello |first3=Jessica |last4=Anbar |first4=Ariel |date=June 1, 2021 |title=The Chicxulub impactor: comet or asteroid? |journal=Astronomy & Geophysics |language=en |volume=62 |issue=3 |pages=3.34–3.37 |arxiv=2105.08768 |doi=10.1093/astrogeo/atab069 |issn=1366-8781 |s2cid=234777761}}</ref> – groot genoeg dat, indien dit op seevlak geplaas is, dit hoër sou reik as die berg [[Everest]].<ref name="Alvarez_2008">{{Cite book |last=Alvarez |first=Walter |title=T. Rex and the Crater of Doom |url=https://archive.org/details/trexcraterofdoom0000alva_k4w5 |publisher=Princeton University Press |year=2008 |isbn=978-0-691-13103-0}}</ref>{{rp|9}} ’n Studie uit 2021 het beraam dat die impaktor ’n snelheid van 20&nbsp;km/s gehad het, met ’n helling van 45-60° teenoor die horisontaal, en dat dit die Aarde uit die noordooste getref het.<ref name="collins">{{Cite journal |last1=Collins |first1=G. S. |last2=Patel |first2=N. |last3=Davison |first3=T. M. |last4=Rae |first4=A. S. P. |last5=Morgan |first5=J. V. |last6=Gulick |first6=S. P. S. |date=May 26, 2020 |title=A steeply-inclined trajectory for the Chicxulub impact |journal=Nature Communications |volume=11 |issue=1 |pages=1480 |bibcode=2020NatCo..11.1480C |doi=10.1038/s41467-020-15269-x |s2cid=218898524 |issn=2041-1723 |pmc=7251121 |pmid=32457325}}</ref> ===Gevolge=== [[Beeld:Chicxulub-animation.gif|thumb|’n Animasie wat die Chicxulub-impak en daaropvolgende kratervorming toon.]] Die [[kinetiese energie]] van die impak is geskat op sowat 72&nbsp;teraton [[TNT]].<ref name="Richards">{{Cite journal |last1=Richards |first1=Mark A. |last2=Alvarez |first2=Walter |last3=Self |first3=Stephen |last4=Karlstrom |first4=Leif |last5=Renne |first5=Paul R. |last6=Manga |first6=Michael |last7=Sprain |first7=Courtney J. |last8=Smit |first8=Jan |last9=Vanderkluysen |first9=Loÿc |last10=Gibson |first10=Sally A. |date=November 2015 |title=Triggering of the largest Deccan eruptions by the Chicxulub impact |url=https://seismo.berkeley.edu/~manga/richardsetal2015.pdf |url-status=live |journal=GSA Bulletin |volume=127 |issue=11–12 |pages=1507–1520 |bibcode=2015GSAB..127.1507R |doi=10.1130/B31167.1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414192356/http://seismo.berkeley.edu/~manga/richardsetal2015.pdf |archive-date=2024-04-14 |access-date=August 10, 2024 |s2cid=3463018 |issn=0016-7606}}</ref> Die impak het winde van vinniger as 1&nbsp;000&nbsp;km/h naby die middel van die ontploffing gegenereer,<ref>{{Cite web |title=Chicxulub Impact Event: Regional Effects |url=https://www.lpi.usra.edu/science/kring/Chicxulub/regional-effects/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190726023401/https://www.lpi.usra.edu/science/kring/Chicxulub/regional-effects/ |archive-date=July 26, 2019 |access-date=June 1, 2020 |website=Lunar and Planetary Institute}}</ref> en ’n kortstondige holte van 100&nbsp;km breed en 30&nbsp;km diep geskep wat later ineengestort het. Dit het ’n krater gevorm wat hoofsaaklik onder die see lê en tans deur ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;m sediment bedek is.<ref name="Gulick_etal_2013"/><ref name="Amos_2017-05-15">{{Cite web |last=Amos, Jonathan |date=May 15, 2017 |title=Dinosaur asteroid hit 'worst possible place' |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-39922998 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180318162335/http://www.bbc.com/news/science-environment-39922998 |archive-date=March 18, 2018 |access-date=August 19, 2017 |website=BBC News |department=Science and Environment}}</ref> Die impak, die uitbreiding van water nadat die krater gevul is en verwante [[Seismologie|seismiese]] aktiwiteit het megatsoenami’s van meer as 100&nbsp;m hoog veroorsaak, met een simulasie wat voorstel dat die onmiddellike golwe van die impak moontlik tot 1,5&nbsp;km hoog kon gereik het.<ref name=":2">{{Cite web |date=December 20, 2018 |title=Huge Global Tsunami Followed Dinosaur-Killing Asteroid Impact |url=https://eos.org/articles/huge-global-tsunami-followed-dinosaur-killing-asteroid-impact |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200711221446/https://eos.org/articles/huge-global-tsunami-followed-dinosaur-killing-asteroid-impact |archive-date=July 11, 2020 |access-date=July 11, 2020}}</ref><ref name="Bryant">{{Cite book |last=Bryant |first=Edward |url=https://books.google.com/books?id=tOkpBAAAQBAJ&pg=PA178 |title=Tsunami: The underrated hazard |date=June 2014 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-06133-7 |page=178}}</ref> Die golwe het die seebodem uitgeskuur en rimpels gelaat onder wat nou [[Louisiana]] is, met gemiddelde golflengtes van tot 600&nbsp;m en gemiddelde golfhoogtes van tot 16&nbsp;m.<ref>{{Cite web |last=Koumoundouros |first=Tessa |date=July 14, 2021 |title=Fossilized Tsunami 'Megaripples' Reveal The Devastation From The Chicxulub Asteroid |url=https://www.sciencealert.com/tsunami-megaripples-from-the-dinosaur-killing-asteroid-impact-discovered-in-louisiana |access-date=January 1, 2022 |website=ScienceAlert |language=en-gb}}</ref><ref name="sciencedirect.com">{{Cite journal |last1=Kinsland |first1=Gary L. |last2=Egedahl |first2=Kaare |last3=Strong |first3=Martell Albert |last4=Ivy |first4=Robert |date=September 15, 2021 |title=Chicxulub impact tsunami megaripples in the subsurface of Louisiana: Imaged in petroleum industry seismic data |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0012821X21003186 |journal=Earth and Planetary Science Letters |language=en |volume=570 |article-number=117063 |bibcode=2021E&PSL.57017063K |doi=10.1016/j.epsl.2021.117063 |issn=0012-821X |s2cid=237653482|url-access=subscription }}</ref> Materiaal wat deur daaropvolgende aardbewings verskuif is en die golwe het gereik tot by wat nou [[Texas]] en [[Florida]] is, en kon sedimente so ver as 6&nbsp;000&nbsp;km van die impakterrein af versteur het.<ref name="Palmer_2016-02-25">{{Cite web |last=Palmer, Jane |date=February 25, 2016 |title=We Finally Know How Much the Dino-Killing Asteroid Reshaped Earth |url=http://www.smithsonianmag.com/science-nature/we-finally-know-how-much-dino-killing-asteroid-reshaped-earth-180958222/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160228025905/http://www.smithsonianmag.com/science-nature/we-finally-know-how-much-dino-killing-asteroid-reshaped-earth-180958222/ |archive-date=February 28, 2016 |access-date=February 26, 2016 |website=Smithsonian.com |publisher=Smithsonian Institution}}</ref> Die impak het ’n seismiese voorval met ’n geraamde momentmagnitude van 9&nbsp;111&nbsp;M<sub>w</sub> veroorsaak.<ref name="Richards"/> ’n Wolk van warm stof, as en stoom sou vanaf die krater versprei het, met tot 25&nbsp;biljoen<!-- biljoen reg hier --> metrieke ton materiaal wat deur die ontploffing die atmosfeer ingeslinger is. Sommige van hierdie materiaal het uit die Aarde se wentelbaan ontsnap en deur die [[Sonnestelsel]] versprei,<ref name="newyorker_2019-03-29" /> terwyl ander na die Aarde teruggeval en tydens herintrede tot die atmosfeer verdamp het. Die verhitte rots het die Aarde se oppervlak verhit en veldbrande ontketen, wat na raming byna 70% van die planeet se woude omhul het. Die uitwerking op lewende wesens selfs honderde kilometers ver was enorm, en groot dele van die hedendaagse Mexiko en [[VSA]] sou verwoes gewees het.<ref name="Bates_1992"/><ref name="Alvarez_2008" />{{rp|10–13}}<ref name="newyorker_2019-03-29" /> Fossielbewyse vir ’n onmiddellike uitwissing van uiteenlopende diere is gevind in ’n grondlaag slegs 10&nbsp;cm dik in [[New Jersey]], 2&nbsp;500&nbsp;km van die impakterrein af, wat aandui dat dood en begrawing onder puin skielik en vinnig oor wye afstande op nabygeleë land plaasgevind het.<ref name="Amos_2017-05-15" /> Veldnavorsing uit die Hell Creek-formasie in Noord-Dakota wat in 2019 gepubliseer is, toon die gelyktydige massauitwissing van talle spesies, gekombineer met geologiese en atmosferiese kenmerke wat met die impakgebeurtenis ooreenstem.<ref name="newyorker_2019-03-29">{{Cite magazine |last=Preston |first=Douglas |date=March 29, 2019 |title=The Day The Dinosaurs Died |url=https://www.newyorker.com/magazine/2019/04/08/the-day-the-dinosaurs-died |url-status=live |magazine=The New Yorker |archive-url=https://web.archive.org/web/20190518000523/https://www.newyorker.com/magazine/2019/04/08/the-day-the-dinosaurs-died |archive-date=May 18, 2019 |access-date=May 13, 2019}}</ref> Weens die relatief vlak water op die impakterrein het die gesteente wat verdamp is swaelryke [[gips]] uit die onderste deel van die Kryt-opeenvolging ingesluit, en dit is die atmosfeer in gespuit.<ref name="Amos_2017-05-15" /> Dié wêreldwye verspreiding van stof en [[Sulfaat|sulfate]] sou ’n skielike en katastrofiese uitwerking op die klimaat wêreldwyd gehad het, wat groot temperatuurdalings veroorsaak en die [[voedselketting]] verwoes het. Navorsers het verklaar dat die impak nie net ’n omgewingsramp veroorsaak het wat lewe uitgewis het nie, maar ook ’n uitgestrekte ondergrondse hidrotermiese stelsel veroorsaak het wat ’n oase vir die herstel van lewe geword het.<ref name="Kring_2017">{{Cite magazine |last1=Kring |first1=David A |last2=Claeys |first2=Philippe |last3=Gulick |first3=Sean P.S. |last4=Morgan |first4=Joanna V. |last5=Collins |first5=Gareth S. |date=October 10, 2017 |title=Chicxulub and the Exploration of Large Peak-Ring Impact Craters through Scientific Drilling |url=https://www.geosociety.org/gsatoday/science/G352A/GSATG352A.pdf |magazine=GSA Today |publisher=The Geological Society of America |issn=1052-5173 |access-date=February 1, 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155225/https://www.geosociety.org/gsatoday/science/G352A/GSATG352A.pdf |archivedate=October 10, 2017}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Shaulis |first1=Barry J. |last2=Riller |first2=Ulrich |last3=Cockell |first3=Charles |last4=Coolen |first4=Marco J.L. |year=2017 |title=Probing the impact-generated hydrothermal system in the peak ring of the Chicxulub crater and its potential as a habitat |url=https://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2017/pdf/1212.pdf |journal=Lunar and Planetary Science |volume=XLVIII |issue=1964 |page=1212 |bibcode=2017LPI....48.1212K |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026101301/https://www.hou.usra.edu/meetings/lpsc2017/pdf/1212.pdf |archive-date=October 26, 2020}}</ref> Met behulp van seismiese beelde van die krater in 2008 het wetenskaplikes bepaal die impaktor het in dieper water geland as wat voorheen gedink is, wat moontlik tot verhoogde sulfaataërosols in die atmosfeer gelei het as gevolg van meer waterdamp wat beskikbaar was om met die verdampte [[Suuranhidried|anhidriet]] te reageer. Dit kon die impak selfs dodeliker gemaak het deur die klimaat vinnig af te koel en [[suurreën]] te genereer.<ref>{{Cite news |last=Airhart |first=Marc |date=January 1, 2008 |title=Seismic Images Show Dinosaur-Killing Meteor Made Bigger Splash |url=http://www.jsg.utexas.edu/news/2008/01/seismic-images-show-dinosaur-killing-meteor-made-bigger-splash/ |url-status=live |access-date=November 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220175132/http://www.jsg.utexas.edu/news/2008/01/seismic-images-show-dinosaur-killing-meteor-made-bigger-splash/ |archive-date=December 20, 2014}}</ref> Die vrystelling van stof en deeltjies kon die hele oppervlak van die Aarde vir etlike jare, moontlik tot ’n dekade, bedek het en ’n strawwe omgewing vir biologiese lewe geskep het. Die vervaardiging van [[koolstofdioksied]] wat deur die vernietiging van karbonaatgesteentes veroorsaak is, sou tot ’n skielike [[kweekhuiseffek]] gelei het.<ref name="Hildebrand et al_1991-09"/>{{rp|5}} Vir ’n dekade of langer sou sonlig verhinder gewees het om die Aarde se oppervlak te bereik deur die stofdeeltjies in die atmosfeer, wat die oppervlak drasties afgekoel het. [[Fotosintese]] deur plante sou ook onderbreek gewees het, wat die hele voedselketting beïnvloed het.<ref name="perlman_2007-09-06">{{Cite news |last=Perlman |first=David |date=September 6, 2007 |title=Scientists say they know where dinosaur-killing asteroid came from |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/09/06/MNVFRUVCK.DTL |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120404030311/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2007/09/06/MNVFRUVCK.DTL |archive-date=April 4, 2012 |access-date=October 3, 2007 |journal=San Francisco Chronicle}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Pope KO |last2=Ocampo AC |last3=Kinsland GL |last4=Smith R |year=1996 |title=Surface expression of the Chicxulub crater |url=https://archive.org/details/sim_geology_1996-06_24_6/page/527 |journal=Geology |volume=24 |issue=6 |pages=527–530 |bibcode=1996Geo....24..527P |doi=10.1130/0091-7613(1996)024<0527:SEOTCC>2.3.CO;2 |pmid=11539331}} Sien ook [https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19980211540/downloads/19980211540.pdf ’n soortgelyke verslag uit 1998 deur dieselfde groep].</ref> ’n Plaaslike uitwerking van die impak op lang termyn was die skepping van die Yucatán- sedimentêre kom wat “uiteindelik gunstige toestande vir menslike nedersetting geskep het in ’n streek waar oppervlakwater skaars is”.<ref>{{Cite conference |last=Winemiller |first=Terance L. |year=2007 |title=The Chicxulub meteor impact and ancient locational decisions on the Yucatán Peninsula, Mexico: The application of remote sensing, GIS, and GPS in settlement pattern Studies |url=http://www.asprs.org/a/publications/proceedings/tampa2007/0080.pdf |conference=ASPRS 2007 Annual Conference |publisher=American Society for Photogrammetry and Remote Sensing |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810112923/http://asprs.org/a/publications/proceedings/tampa2007/0080.pdf |archive-date=August 10, 2017 |access-date=October 2, 2012 |place=Tampa, Florida |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170810112923/http://asprs.org/a/publications/proceedings/tampa2007/0080.pdf |date=10 Augustus 2017 }}</ref> ==Morfologie== [[Beeld:Chicxulub schematic section.png|thumb|320px|links|Skematiese dwarssnit van die impakstruktuur.]] Die vorm en struktuur ([[geomorfologie]]) van die Chicxulub-krater is hoofsaaklik bekend uit [[Geofisika|geofisiese]] data. Dit het ’n goed gedefinieerde konsentriese veelringstruktuur. Die buitenste ring is met behulp van seismiese refleksiedata geïdentifiseer. Dit lê tot 130&nbsp;km van die middelpunt van die krater af en bestaan uit ’n ring van normale [[Geologiese breuk|breuke]] wat na die krater se middelpunt afsak en die buitenste grens van beduidende vervorming aandui. Dit maak dit een van die drie grootste impakstrukture op Aarde.<ref name="Morgan_etal_1997">{{Cite journal |last1=Morgan |first1=J.|last2=Warner |first2=M. |last3=the Chicxulub Working Group |last4=Brittan |first4=J. |last5=Buffler |first5=R. |last6=Camargo |first6=A. |last7=Christeson |first7=G. |last8=Denton |first8=P. |last9=Hildebrand |first9=A. |last10=Hobbs |first10=R. |last11=Macintyre |first11=H. |year=1997 |title=Size and morphology of the Chicxulub impact crater |url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1997-12-04_390_6659/page/472 |s2cid=4398542|journal=Nature |volume=390 |pages=472–476 |doi=10.1038/37291 |last12=Mackenzie |first12=G. |last13=Maguire |first13=P. |last14=Marin |first14=L. |last15=Nakamura |first15=Y. |last16=Pilkington |first16=M. |last17=Sharpton |first17=V. |last18=Snyder |first18=D. |last19=Suarez |first19=G. |last20=Trejo |first20=A.|display-authors=3|issue=6659 |bibcode=1997Natur.390..472M }}</ref> As 'n mens na die middelpunt toe beweeg, is die volgende ring die hoofkraterwal, ook bekend as die “binnewal”. Dit het ’n radius wat wissel tussen 70 en 85&nbsp;km.<ref name="Gulick_etal_2013"/> Die volgende binneste ringstruktuur is die piekring. Die gebied tussen die binnewal en die piekring word beskryf as die “terrasone”, wat gekenmerk word deur ’n reeks breukblokke wat deur normale breuke gedefinieer word wat na die krater se middelpunt toe hel en soms “insakkingsblokke” genoem word. Die piekring is ongeveer 80&nbsp;km in deursnee en het ’n wisselende hoogte, 400-600&nbsp;m bo die basis van die krater in die weste en noordweste, en 200-300&nbsp;m in die noorde, noordooste en ooste.<ref name="Gulick_etal_2013"/> Die ringstrukture is die beste ontwikkel in die suide, weste en noordweste, en word minder duidelik na die noorde en noordooste van die struktuur. Dit word vertolk as ’n gevolg van wisselende waterdieptes ten tyde van die botsing, met minder goed gedefinieerde ringe wat ontstaan het in gebiede waar water aansienlik dieper as 100&nbsp;m was.<ref name="Gulick_etal_2008"/> ==Geologie== ===Voor die botsing=== [[Beeld:Chicxulub Wharf Yucatan Mexico.jpg|thumb|240px|Die middelpunt van die krater is naby Chicxulub Puerto.]] [[Beeld:Chicxulub Puerto.jpg|240px|thumb|'n [[Stele]] op die hoofplein van Chicxulub Puerto wat die botsing herdenk.]] Voor die impak het die geologie van die Yucatán-gebied, soms die “teikengesteentes” genoem, bestaan uit ’n opeenvolging van hoofsaaklik Kryt-kalkstene, bo-op rooi lae van onsekere ouderdom bo ’n diskordansie met die oorwegend granietbasement. Die basement vorm deel van die Maya-blok en inligting oor die samestelling en ouderdom daarvan in die Yucatán-gebied kom slegs van boorresultate rondom die Chicxulub-krater en uit die ontleding van basementmateriaal wat as deel van die uitwerpsels by meer afgeleë K-Pg-grensplekke gevind is. Die Maya-blok is een van ’n groep korsblokke wat aan die rand van die kontinent [[Gondwana]] voorkom. Rooi lae van wisselende dikte, tot 115&nbsp;m, lê bo die granietbasement, veral in die suidelike deel van die gebied. Hierdie kontinentale klastiese gesteentes word beskou as van [[Trias]]- tot Jura-ouderdom, hoewel hulle moontlik tot in die Vroeë Kryt strek. Die onderste deel van die Vroeë Kryt-reeks bestaan uit [[dolomiet]] met tussenlae van anhidriet en gips, terwyl die boonste deel uit kalksteen bestaan, deels met dolomiet en anhidriet. Die dikte van die Vroeë Kryt wissel van 750&nbsp;m tot 1&nbsp;675&nbsp;m. Die reeks van die Laat Kryt is hoofsaaklik platformkalksteen, met mergel en tussenlae van anhidriet. Dit wissel in dikte van 600&nbsp;m tot 1&nbsp;200&nbsp;m. Daar is bewyse van ’n Kryt-bekken binne die Yucatán-gebied wat die Yucatán-trog genoem word, wat ongeveer suid–noord loop en noordwaarts verbreed, wat die waargenome diktewisseling verklaar.<ref name="Guzman_Hidalgo_etal_2021">{{Cite journal |last1=Guzmán-Hidalgo |first1=E. |last2=Grajales-Nishimura |first2=J.M. |last3=Eberli |first3=G.P. |last4=Aguayo-Camargo |first4=J.E. |last5=Urrutia-Fucugauchi |first5=J. |last6=Pérez-Cruze |first6=L. |display-authors=3|year=2021 |title=Seismic stratigraphic evidence of a pre-impact basin in the Yucatán Platform: morphology of the Chicxulub crater and K/Pg boundary deposits |journal=Marine Geology |volume=441 |article-number=106594 |doi=10.1016/j.margeo.2021.106594|bibcode=2021MGeol.44106594G |s2cid=238783773}}</ref> ===Botsingsgesteentes=== Die algemeenste waargenome botsingsgesteentes is sueviete, wat in baie van die boorgate rondom die Chicxulub-krater gevind word. Die meeste van die sueviete is kort ná die botsing hersedimenteer deur die terugvloei van oseaanwater in die krater. Dit het gelei tot ’n laag sueviet wat strek van die binneste deel van die krater tot so ver as die buiterand.<ref name="Kaskes_etal_2022">{{Cite journal |last1=Kaskes |first1=P. |last2=de Graaf |first2=S.J. |last3=Feignon |first3=J.-G. |last4=Déhais |first4=T. |last5=Goderis |first5=S. |last6=Ferrière |first6=LO. |last7=Koeberl |first7=C. |last8=Smit |first8=J. |last9=Wittmann |first9=A. |last10=Gulick |first10=S.P.S. |last11=Debaille |first11=V. |last12=Mattielli|first12=N.|last13=Claeys|first13=P.|display-authors=3|year=2022 |title=Formation of the crater suevite sequence from the Chicxulub peak ring: A petrographic, geochemical, and sedimentological characterization |journal=GSA Bulletin |volume=134 |issue=3–4 |pages=895–927 |doi=10.1130/B36020.1|bibcode=2022GSAB..134..895K |s2cid=237762081|url=https://biblio.vub.ac.be/vubirfiles/72890608/b36020.pdf }}</ref> Smeltgesteentes van die botsing vul die sentrale deel van die krater, met ’n maksimum dikte van 3&nbsp;km. Die monsters van smeltgesteente wat bestudeer is, het oor die algemeen samestellings soortgelyk aan dié van die basementgesteentes, met aanduidings van vermenging met ’n karbonaatbron, vermoedelik afkomstig van die Kryt-karbonate. ’n Ontleding van smeltgesteentes wat deur die M0077A-boorgat bemonster is, dui op twee soorte smeltgesteentes: ’n boonste botsingsmelt (UIM), wat ’n duidelike karbonaatkomponent bevat, soos blyk uit die algehele chemie en die teenwoordigheid van skaars kalksteenklaste; en ’n onderste botsingsmeltdraende eenheid (LIMB), wat geen karbonaatkomponent bevat nie. Die verskil tussen die twee botsingsmelte word vertolk as gevolg daarvan dat die boonste deel van die aanvanklike botsingsmelt, verteenwoordig deur die LIMB in die boorgat, vermeng geraak het met materiale uit die vlak deel van die kors wat óf in die krater teruggeval het óf teruggebring is deur die terugvloei wat die UIM gevorm het.<ref name="de Graaf_etal_2022">{{Cite journal |last1=de Graaf |first1=S.J. |last2=Kaskes |first2=P. |last3=Déhais |first3=T. |last4=Goderis |first4=S. |last5=Debaille |first5=V. |last6=Ross |first6=C.H. |last7=Gulick |first7=S.P.S. |last8=Feignon |first8=J.-G. |last9=Ferrière |first9=L. |last10=Koeberi |first10=C. |last11=Smit |first11=J. |last12=Mattielli |first12=N. |last13=Claeys |first13=P. |display-authors=3 |year=2022 |title=New insights into the formation and emplacement of impact melt rocks within the Chicxulub impact structure, following the 2016 IODP-ICDP Expedition 364 |journal=GSA Bulletin |volume=134 |issue=1–2 |pages=293–315 |doi=10.1130/B35795.1 |bibcode=2022GSAB..134..293D |hdl=2013/ULB-DIPOT:oai:dipot.ulb.ac.be:2013/324574 |s2cid=236541913 |url=https://biblio.vub.ac.be/vubirfiles/79061460/deGraaff_ImpactMelt_GSA_B_Manuscript_v3_MasterFile_Clean.pdf |access-date=May 18, 2022 |archive-date=May 18, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518033352/https://biblio.vub.ac.be/vubirfiles/79061460/deGraaff_ImpactMelt_GSA_B_Manuscript_v3_MasterFile_Clean.pdf |url-status=live }}</ref> Die “pienk graniet”, ’n granitoïed ryk aan [[Veldspaat|alkaliveldspaat]] wat in die piekringboorgat gevind is, toon baie vervormingskenmerke wat die uiterste spannings aanteken wat met die vorming van die krater en die daaropvolgende ontwikkeling van die piekring verbind word.<ref name="Kring_2017" /><ref>{{cite news|last1=St. Fleur|first1=Nicholas|title=Drilling into the Chicxulub Crater, Ground Zero of the Dinosaur Extinction|url=https://www.nytimes.com/2016/11/18/science/chicxulub-crater-dinosaur-extinction.html|newspaper=The New York Times|date=November 17, 2016|access-date=March 1, 2017|archive-date=November 19, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161119200501/http://www.nytimes.com/2016/11/18/science/chicxulub-crater-dinosaur-extinction.html?_r=0|url-status=live}}</ref> Die granitoïed het ’n ongewoon lae digtheid en P-golfsnelheid in vergelyking met tipiese granietbasementgesteentes. Studie van die kern uit M0077A toon die volgende vervormingskenmerke in skynbare volgorde van ontwikkeling: deurdringende frakturering langs en deur korrelgrense, ’n hoë digtheid van skuiffoute, bande van kataklasiet en ultrakataklasiet, en sommige rekbare skuifstrukture. Dié vervormingsvolgorde word vertolk as die gevolg van aanvanklike kratervorming wat akoestiese fluïdisering behels het, gevolg deur skuiffouting met die ontwikkeling van kataklasiete met foutsones wat botsingsmelte bevat.<ref name="Riller_etal_2018">{{Cite journal |last1=Riller |first1=U. |last2=Poelchau |first2=M.H. |last3=Rae |first3=A.S.P. |last4=Schulte |first4=F.M. |last5=Collins |first5=G.S. |last6=Melish |first6=H.J. |last7=Grieve |first7=R.A.F. |last8=Morgan |first8=J.V. |last9=Gulick |first9=S.P. |last10=Lofi |first10=J. |last11=Diaw |first11=A. |last12=McCall|first12=N.|last13=Kring|first13=D.A.|last14=((IODP–ICDP Expedition 364 Science Party))|display-authors=3|year=2018 |title=Rock fluidization during peak-ring formation of large impact structures |journal=Nature |volume=562 |issue=7728 |pages=511–518 |doi=10.1038/s41586-018-0607-z|pmid=30356184 |bibcode=2018Natur.562..511R |s2cid=53026325|url=http://eprints.gla.ac.uk/173925/1/173925.pdf }}</ref> In die piekringboorwerk onder die seevloer is ook bewyse ontdek van ’n massiewe hidrotermiese stelsel wat ongeveer {{nowrap|1,4 × 10<sup>5</sup> km<sup>3</sup>}} van die Aarde se kors gemodifiseer het en honderdduisende jare voortgeduur het. Dié hidrotermiese stelsels kan ondersteuning bied vir die botsingsoorsprong-van-lewe-hipotese vir die [[Hadeïkum|Hadeïese Eon]],<ref>{{cite journal|last1=Kring |first1=David |first2=Sonia M. |last2=Tikoo |first3=Martin |last3=Schmieder |display-authors=etal|title=Probing the hydrothermal system of the Chicxulub impact crater|journal=Science Advances |year=2020|volume=6|issue=22|doi=10.1126/sciadv.aaz3053|s2cid=219244669}}</ref> toe die hele oppervlak van die Aarde geraak is deur impaktors wat baie groter as die Chicxulub-impaktor was.<ref>{{cite journal |first2= W.F. |last2=Bottke |first3=L.T. |last3=Elkins-Tanton |first4=M. |last4=Bierhaus|first5= K. |last5=Wuennemann|first6=A. |last6=Morbidelli |first7=D.A. |last7=Kring|last1=Marchi |first1=S. |display-authors=3|title=Widespread mixing and burial of Earth's Hadean crust by asteroid impacts|url= https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2014-07-31_511_7511/page/578 |journal=Nature|year=2014|volume=511|issue=7511 |pages=578–582|doi=10.1038/nature13539|pmid=25079556 |bibcode=2014Natur.511..578M |s2cid=205239647}}</ref> ===Ná die botsing=== Nadat die onmiddellike gevolge van die botsing opgehou het, het sedimentasie in die Chicxulub-gebied teruggekeer na die vlakwaterplatformkarbonaat-afsettingsomgewing wat dit voor die impak gekenmerk het. Die reeks, wat so ver terugdateer as die [[Paleoseen]], bestaan uit mergel en kalksteen en bereik ’n dikte van ongeveer 1&nbsp;000&nbsp;m.<ref name="Hildebrand et al_1991-09" />{{rp|3}} Die K-Pg-grens binne die krater is aansienlik dieper as in die omliggende gebied.<ref name="Hildebrand et al_1991-09" />{{rp|4}} Op die Yucatán-skiereiland word die binnewal van die krater gemerk deur groepe senote<ref>{{cite magazine |url=https://www.youtube.com/watch?v=dNRTtLLuNM8 |type=video |title=Meteor impact site |series=Earth: The biography |magazine=National Geographic |date=July 11, 2008 |access-date=August 19, 2015 |archive-date=October 17, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017002003/https://www.youtube.com/watch?v=dNRTtLLuNM8 |url-status=live }}</ref> (sinkgate wat ontstaan wanneer kalksteengesteentebedding ineenstort en grondwater blootgestel word deur 'n karstiese akwiferstelsel).<ref name="Hildebrand et al_1991-09" />{{rp|4}}<ref name="Pérez-Ceballos_etal_2021">{{Cite journal |last1=Pérez-Ceballos |first1=R. |last2=Canul-Macario |first2=C. |last3=Pacheco-Castro |first3=R. |last4=Pacheco-Ávila |first4=J. |last5=Euán-Ávila |first5=J. |last6=Merino-Ibarra |first6=M. |display-authors=3|year=2021 |title=Regional Hydrogeochemical Evolution of Groundwater in the Ring of Cenotes, Yucatán (Mexico): An Inverse Modelling Approach |journal=Water |volume=13 |issue=5 |page=614 |doi=10.3390/w13050614 |doi-access=free |bibcode=2021Water..13..614P }}</ref> Uit die ligging van die senote is dit duidelik dat die karstiese akwifer verwant aan die onderliggende kraterwal is,<ref>{{cite web|author=Kring, David A.|work=lpl.arizona.edu|url=http://www.lpl.arizona.edu/SIC/impact_cratering/Chicxulub/Discovering_crater.html|title=Discovering the Crater|access-date=October 12, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071010021337/http://www.lpl.arizona.edu/SIC/impact_cratering/Chicxulub/Discovering_crater.html|archive-date=October 10, 2007}}</ref> moontlik deur hoër vlakke van frakturering wat veroorsaak is deur differensiële kompaksie.<ref name="Hildebrand_etal_1998">{{Cite book |last1=Hildebrand |first1=A.R.|last2=Pilkington|first2=M.|last3=Ortiz-Aleman|first3=C.|last4=Chavez|first4=R.E.|last5=Urrutia-Fucugauchi|first5=J.|last6=Connors|first6=M.|last7=Graniel-Castro|first7=E.|last8=Camara-Zi|first8=A.|last9=Halfpenny|first9=J.F.|last10=Niehaus|first10=D. |title=Meteorites: Flux with Time and Impact Effects |publisher=Geological Society |year=1998 |isbn=9781862390171 |display-authors=3|editor-last=Grady |editor-first=M.M. |series=Special Publications |volume=140 |publication-place=London |pages=160 |chapter=Mapping Chicxulub crater structure with gravity and seismic reflection data |doi=10.1144/GSL.SP.1998.140.01.12 |s2cid=130177601 |editor-last2=Hutchinson |editor-first2=R. |editor-last3=McCall |editor-first3=G.J.H. |editor-last4=Rothery |editor-first4=D.A.}}</ref> ==Oorsprong van die impaktor== Daar is algemene konsensus dat die Chicxulub-impaktor ’n tipe C-asteroïed met ’n [[koolstof]]houdende [[chondriet]]agtige samestelling was, eerder as ’n [[komeet]].<ref name="Desch et al_2021" /><ref name=":0" /> Dié soorte asteroïede het oorspronklik in die buitenste [[Sonnestelsel]] gevorm, anderkant die wentelbaan van [[Jupiter]].<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Fischer-Gödde |first1=Mario |last2=Tusch |first2=Jonas |last3=Goderis |first3=Steven |last4=Bragagni |first4=Alessandro |last5=Mohr-Westheide |first5=Tanja |last6=Messling |first6=Nils |last7=Elfers |first7=Bo-Magnus |last8=Schmitz |first8=Birger |last9=Reimold |first9=Wolf U. |last10=Maier |first10=Wolfgang D. |last11=Claeys |first11=Philippe |last12=Koeberl |first12=Christian |last13=Tissot |first13=François L.H. |last14=Bizzarro |first14=Martin |last15=Münker |first15=Carsten |date=2024-08-16 |title=Ruthenium isotopes show the Chicxulub impactor was a carbonaceous-type asteroid |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk4868 |journal=Science |language=en |volume=385 |issue=6710 |pages=752–756 |doi=10.1126/science.adk4868 |pmid=39146402 |bibcode=2024Sci...385..752F |issn=0036-8075 |access-date=August 15, 2024 |archive-date=August 15, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240815223354/https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk4868 |url-status=live |doi-access=free }}</ref> [[Beeld:Chicxulub.png|thumb|links|220px|3D-model van die Chicxulub-krater.]] In 1998 is ’n meteoriet met 'n deursnee van ongeveer 2,5&nbsp;mm in die noordelike [[Stille Oseaan]] ontdek, in ’n sedimentreeks wat die K-Pg-grens beslaan. Daar is voorgestel dat dit ’n fragment van die Chicxulub-impaktor was. Volgens ontledings was dit 'n koolstofhoudende chondriet.<ref>{{Cite journal |last=Kyte |first=Frank T. |date=November 1998 |title=A meteorite from the Cretaceous/Tertiary boundary |url=http://www.nature.com/articles/24322 |url-status=live |journal=Nature |language=en |volume=396 |issue=6708 |pages=237–239 |bibcode=1998Natur.396..237K |doi=10.1038/24322 |issn=0028-0836 |s2cid=4381596 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210520071110/https://www.nature.com/articles/24322 |archive-date=May 20, 2021 |access-date=June 7, 2021|url-access=subscription }}</ref> In ’n artikel in 2021 is dit bevestig na aanleiding van geochemiese bewyse, insluitend ’n oormaat van die chroomisotoop <sup>54</sup>Cr en die verhoudings van platinumgroepmetale wat in mariene impaklae gevind is.<ref name="Desch et al_2021" /> Verhoudings van [[rutenium]]isotope wat in impaklae gevind is, ondersteun ook ’n koolstofhoudende chondrietsamestelling vir die impaktor.<ref name=":0" /> In 'n verslag van 2007 in die tydskrif ''Nature'' is ’n spesifieke [[Sterrekunde|sterrekundige]] oorsprong vir die Chicxulub-asteroïed voorgestel.<ref name="perlman_2007-09-06" /> Die skrywers, William F. Bottke, David Vokrouhlický en David Nesvorný, het geglo ’n botsing in die [[asteroïedgordel]] 160&nbsp;miljoen jaar gelede het gelei tot die ontstaan van die Baptistinafamilie asteroïede, waarvan die grootste oorlewende lid 298&nbsp;Baptistina is. Hulle het voorgestel dat die Chicxulub-asteroïed ook ’n lid van dié groep was.<ref>{{cite journal|url=http://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Bottke_2007_Nature_449_48_Baptistina_KT.pdf|title=An asteroid breakup 160 Myr ago as the probable source of the K/T impactor|date=September 2007|journal=Nature|author=Bottke, W.F.|author2=Vokrouhlicky, D.|author3=Nesvorny, D.|access-date=October 3, 2007|volume=449|pages=23–25|doi=10.1038/nature06070|pmid=17805288|issue=7158|bibcode=2007Natur.449...48B|s2cid=4322622|archive-date=April 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424184913/https://www.boulder.swri.edu/~bottke/Reprints/Bottke_2007_Nature_449_48_Baptistina_KT.pdf|url-status=live}}; {{Cite web |last=Ingham, Richard |date=September 5, 2007 |title=Traced: The asteroid breakup that wiped out the dinosaurs |url=http://afp.google.com/article/ALeqM5jz3TGi2zcsmdYQDxwbdCwq2kanMA |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071114031858/http://afp.google.com/article/ALeqM5jz3TGi2zcsmdYQDxwbdCwq2kanMA |archive-date=November 14, 2007 |access-date=September 27, 2007 |agency=Agence France-Presse}}</ref> Latere bewyse het dié teorie weerlê. ’n Spektrografiese ontleding van 2009 het getoon 298&nbsp;Baptistina het ’n ander samestelling, meer tipies van ’n S-tipe asteroïed.<ref>{{Cite journal |last1=Reddy |first1=Vishnu |last2=Emery |first2=Joshua P. |last3=Gaffey |first3=Michael J. |last4=Bottke |first4=William F. |last5=Cramer |first5=Abigail |last6=Kelley |first6=Michael S. |display-authors=3 |date=December 2009 |title=Composition of 298 Baptistina: Implications for the K/T impactor link |journal=Meteoritics & Planetary Science |language=en |volume=44 |issue=12 |pages=1917–1927 |bibcode=2009M&PS...44.1917R |doi=10.1111/j.1945-5100.2009.tb02001.x |s2cid=39644763|doi-access=free }}</ref> In 2011 het data van die Wide-field Infrared Survey Explorer ([[WISE-teleskoop|WISE]]) die datum van die botsing wat die Baptistinafamilie gevorm het, hersien tot ongeveer 80&nbsp;miljoen jaar gelede,<ref>{{Cite journal |last1=Masiero |first1=Joseph R. |last2=Mainzer |first2=A.K. |last3=Grav |first3=T. |last4=Bauer |first4=J.M. |last5=Cutri |first5=R.M. |last6=Dailey |first6=J. |last7=Eisenhardt |first7=P.R.M. |last8=McMillan |first8=R.S. |last9=Spahr |first9=T.B. |last10=Skrutskie |first10=M.F. |last11=Tholen |first11=D. |display-authors=3 |date=November 10, 2011 |title=Main belt asteroids with WISE / NEOWISE. I. Preliminary albedos and diameters |url=https://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/741/2/68 |journal=The Astrophysical Journal |volume=741 |issue=2 |pages=68 |arxiv=1109.4096 |bibcode=2011ApJ...741...68M |doi=10.1088/0004-637X/741/2/68 |issn=0004-637X |s2cid=118745497 |access-date=July 17, 2022 |archive-date=January 16, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220116201153/https://iopscience.iop.org/article/10.1088/0004-637X/741/2/68 |url-status=live }}</ref> en dit het dié hipotese uitgeskakel. In 2021 het ’n simulasie gelei tot die vermoede dat die impaktor waarskynlik uit die buitenste hoofdeel van die asteroïedgordel kom.<ref>{{Cite journal |last1=Nesvorný |first1=David |last2=Bottke |first2=William F. |last3=Marchi |first3=Simone |date=November 1, 2021 |title=Dark primitive asteroids account for a large share of K/Pg-scale impacts on the Earth |journal=Icarus |language=en |volume=368 |article-number=114621 |arxiv=2107.03458 |bibcode=2021Icar..36814621N |doi=10.1016/j.icarus.2021.114621 |issn=0019-1035 |s2cid=235765478}}</ref> Sommige kenners het gereken die impaktor was 'n komeet,<ref name="NYT-20210215">{{Cite news |last=Ferreira |first=Becky |date=February 15, 2021 |title=Where Did the Dinosaur-Killing Impactor Come From? – A new study blames a comet fragment for the death of the dinosaurs 66 million years ago. But most experts maintain that an asteroid caused this cataclysmic event. |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2021/02/15/science/dinosaur-extinction-kt-comet-asteroid.html |url-status=live |access-date=February 15, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210215200655/https://www.nytimes.com/2021/02/15/science/dinosaur-extinction-kt-comet-asteroid.html |archive-date=February 15, 2021}}; {{Cite journal |last=Siraj |first=Amir |date=February 15, 2021 |title=Breakup of a long-period comet as the origin of the dinosaur extinction |journal=Scientific Reports |volume=11 |page=3803 |arxiv=2102.06785 |bibcode=2021NatSR..11.3803S |doi=10.1038/s41598-021-82320-2 |pmc=7884440 |pmid=33589634 |doi-access=free |number=3803}}</ref> maar in ’n artikel in ''Astronomy & Geophysics'' is geargumenteer dat alle beskikbare bewyse sterk op ’n asteroïed dui.<ref name="Desch et al_2021" /> == Sien ook == [[Kryt-Paleogeen-uitwissing]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} ==Skakels== * [http://www.chicxulubcrater.org Chicxulub Crater] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180722035405/http://www.chicxulubcrater.org/ |date=July 22, 2018 }} * [http://www.lpi.usra.edu/publications/slidesets/craters/slide_37.html Chicxulub: Variations in the magnitude of the gravity field at sea level image] (Lunar and Planetary Institute, USRA) * [https://gsa.confex.com/gsa/2017AM/webprogram/Session43180.html Papers and presentations resulting from the 2016 Chicxulub drilling project] {{CommonsKategorie-inlyn|Chicxulub crater}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Chicxulub crater}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geografie van Meksiko]] [[Kategorie:Geologie]] [[Kategorie:Uitwissingsvoorvalle]] [[Kategorie:Slagkraters]] [[Kategorie:Dinosourusse]] ibd11ko4bgg9ofg292f58hjs288qyy3 Bottelboom 0 84946 3372973 3065396 2026-11-16T03:39:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372973 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |naam = Bottelboom |beeld = Pachypodium lealii.jpg |takson = Pachypodium lealii |outeur = [[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]], (1869) |sinonieme = * ''Pachypodium giganteum'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> |verspreidingskaart = Phylogeny-of-the-plant-genus-Pachypodium-(Apocynaceae)-peerj-01-70-g001, Pachypodium lealii.jpg |verspreidingskaart_byskrif = {{legend0|#f0cb63|border=1.5px solid black|&nbsp;verspreiding van ''P. lealii''}} }} __NOTOC__ Die '''bottelboom''' (''Pachypodium lealii'') is 'n dik, sukkulente [[boom]] wat tot 6 m hoog kan word en kom voor in die noorde van [[Kaokoland]] in [[Namibië]]. Dit is ook [[inheems]] aan [[Angola]] en [[Botswana]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80706-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211124093637/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:80706-1 |argiefdatum=24 November 2021 |besoekdatum=24 November 2021 |url-status=dead}}</ref> Dit lyk baie soos die [[halfmens]] maar het minder dorings op sy stam en is yl vertak. Soos tipies van die genus, groei die [[blaar|blare]] in 'n eindstandige roset. Die boom se FSA-nommer is 648.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Fotogalery == <gallery> Bottle-tree(flowers).jpg|Blomme Flaschenbaum.jpg|In [[Damaraland]] </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Pachypodium lealii}} * {{Wikispecies-inlyn|Pachypodium lealii}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Pachypodium]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Plante wat in 1869 beskryf is]] odar6r0316raroxknpwqg1bjzreypui Ötzi 0 85028 3372785 3362012 2026-11-15T15:18:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372785 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Otzi-Quinson.jpg|duimnael|250px|’n Rekonstruksie van Ötzi die ysman (Prehistoriese Museum van Quinson, Alpes-de-Haute-Provence, Frankryk).]] [[Lêer:Oetzi Memorial.jpg|duimnael|200px|’n Monument is aangebring op die plek in die Alpe waar hy gevind is.]] [[Lêer:ReconstructedOetziAxe.jpg|duimnael|200px|’n Rekonstruksie van Ötzi se koperbyl (ArchäoTechnik Wulf Hein, Dorn-Assenheim, Duitsland).]] '''Ötzi''' is die naam van die ysmummie uit die [[Kopertyd]] wat op [[19 September]] [[1991]] in die [[Alpe]] op die grens tussen [[Oostenryk]] en [[Italië]] gevind is deur twee Duitse amateurbergklimmers. Hy is die oudste menslike mummie wat nog in [[Europa]] gevind is. Die bestudering van Ötzi, sy kos, klere, uitrusting en wapens het lig gewerp op die lewe in die Nuwe [[Steentydperk]] 5&nbsp;300 jaar gelede. Veral die [[koper]]byl wat by hom gevind is, was uitsonderlik. == Ontdekking == Die mummie het in ’n rotskom aan die rand van ’n gletser in die Ötztal-Alpe (’n bergmassief in die Sentraal-Alpe) op ’n hoogte van 3&nbsp;210 meter gelê. Die terrein is op die grens tussen Oostenryk en Italië, maar het later net sowat 92,56&nbsp;m aan die Italiaanse kant van die grens blyk te wees.<ref>{{en}} [http://students.washington.edu/mastyles/eng198spring06/iceman_reconsidered.pdf The Iceman Reconsidered] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081012023432/http://students.washington.edu/mastyles/eng198spring06/iceman_reconsidered.pdf |date=12 Oktober 2008 }} James H. Dickson, Klaus Oeggl en Linda L. Handley – Scientific American (mei 2003)</ref> Die mummie is eers na [[Innsbruck]] in Oostenryk geneem, maar is nou te sien in die stad [[Bolzano]] in Italië. Die museum waar dit gehou word, lok sowat 300&nbsp;000 besoekers per jaar.<ref>{{en}} [http://www.iceman.it/en/node/310 The Iceman’s Return to South Tyrol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026051730/http://www.iceman.it/en/node/310 |date=26 Oktober 2011 }} Museo Archeologico Dell'Alto Adige</ref> Toe die egpaar Helmut en Erika Simon die vonds die eerste keer aanmeld, is gemeen die persoon het in die winter aan blootstelling gesterf. Toe dit blyk hoe belangrik die vonds is, is die terrein verder gefynkam en nog oorblyfsels soos naels en hare is gevind.<ref>{{de}} [http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/fundgeschichte/fundgeschichte.pdf Der Mann vom Hauslabjoch – Von der Entdeckung bis zur Bergung] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140225061857/http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/fundgeschichte/fundgeschichte.pdf |date=25 Februarie 2014 }} E. Rastbichler-Zissernig (3 september 2001)</ref> ’n Paar geskille het rondom die mummie ontstaan. Eerstens was daar die stryd tussen die Oostenrykse en die Italiaanse regering oor eienaarskap. Daarna het die Simon-egpaar aangekondig hulle wil ’n hofsaak begin om amptelik as die ontdekkers erken te word.<ref>[http://mummytombs.com/otzi/lawsuit.htm Ötzi, Iceman of the Alps – Finders' Fee Lawsuit] Mummy Tombs</ref> Helmut Simon is in 2004 oorlede. In 2008 is die Simons as amptelike ontdekkers erken en ’n vergoeding aan Erika Simon toegestaan.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7643286.stm BBC NEWS | Europe | 'Iceman' row ends after 17 years]</ref> == Ouderdom == Ötzi het ’n wetenskaplike opskudding veroorsaak toe [[radiokoolstofdatering]] wys die mummie dateer uit sowat 3500-3000 v.C. Dit is dus honderde jare ouer as die [[piramide van Cheops]]. In teenstelling met [[Egipte|Egiptiese]] en ander mummies wat begrawe is, was Ötzi se liggaam ongeskonde en is die klere en gebruiksvoorwerpe wat hy ten tyde van sy dood by hom gehad het, gevind. Hy kan dus inligting verskaf oor ’n tyd in die Europese voorgeskiedenis waaroor min bekend is. == Beskrywing == Ötzi was ’n man van ongeveer 45&nbsp;jaar, wat oud was vir dié tyd. Hy was sowat 1,6&nbsp;m lank<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WJS-4JHMXW7-1&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=0b121df2f3b408c44bae73935d291cf2 |title=Sciencedirect.com |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=16 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916205601/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WJS-4JHMXW7-1&_user=10&_rdoc=1&_fmt=&_orig=search&_sort=d&view=c&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=0b121df2f3b408c44bae73935d291cf2 |url-status=dead }}</ref> en het min liggaamsvet gehad; hy het sowat 50&nbsp;kg geweeg. Aan sy liggaam is 59 [[tatoeëermerk]]e gevind.<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6X0X-4C4DWWN-1&_user=10&_coverDate=03%2F31%2F2004&_rdoc=4&_fmt=summary&_orig=browse&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=2c4aa32c939363346a233408d82b584e |title=Sciencedirect.com |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=12 Maart 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312040107/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6X0X-4C4DWWN-1&_user=10&_coverDate=03%2F31%2F2004&_rdoc=4&_fmt=summary&_orig=browse&_sort=d&view=c&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=2c4aa32c939363346a233408d82b584e |url-status=dead }}</ref> Dit is geskep deur insnydings in die vel waarin steenkoolpoeier gevryf is en kon ’n behandeling vir sy gewrigslytasie gewees het.<ref>[http://radiology.rsnajnls.org/cgi/content/full/226/3/614 The Iceman: Discovery and Imaging – Murphy et al. 226 (3): 614 – Radiology]</ref><ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2000/sep/26/rorycarroll Iceman is defrosted for gene tests | World news | guardian.co.uk]</ref> In sy longe is rookdeeltjies van houtskoolvure gevind. Uit ’n ontleding van sy [[DNA]], van stof en stuifmeelkorrels en van die [[isotoop]]verhoudings<ref>[http://www.sciencemag.org/cgi/content/short/302/5646/862 Origin and Migration of the Alpine Iceman – Müller et al. 302 (5646): 862 – Science]</ref> in sy tande, waarin daar gaatjies was, blyk dat hy sy jeug in die omgewing van die huidige dorp [[Feldthurns]] noord van Bolzano deurgebring het, maar later tot sowat 50&nbsp;km noord van daar gewoon het. Sy klere was redelik ongeskonde en was goed aangepas by die koue klimaat van die Alpe. Hy het ingewikkelde, uitgevoerde skoene gedra. In sy ingewande is die oorskot van twee maaltye gevind.<ref>{{Cite web |url=http://www.wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |title=Otzi, the 5,300 year old Iceman from the Alps |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date=12 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312171223/http://wilderdom.com/evolution/OtziIcemanAlpsPictures.htm |url-status=dead }}</ref> Die laaste een was van takbokvleis en ’n soort koring,<ref>[http://www.pbs.org/wgbh/nova/icemummies/iceman.html NOVA Online | Ice Mummies | The Iceman's Last Meal]</ref> moontlik in die vorm van brood. Die voorlaaste maaltyd was van steenbokvleis.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/2262615.stm BBC NEWS | Science/Nature | Iceman's final meal]</ref> Tekens van wortels en vrugte is ook gevind. Stuifmeel in die kos dui aan Ötzi het moontlik in die lente gesterf. Ötzi had donkerbruin tot swart hare gehad wat tot ’n lengte van sowat 8&nbsp;cm geknip was. Hy het ’n [[baard]] en bruin [[oog|oë]] gehad. Hy het nie [[luis]]e gehad nie, maar twee [[vlooi]]e is in sy klere gekry.<ref>{{Verwys web |titel=Oetzi the Iceman, Ötzi the Iceman: His Health |url=http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20061113232822/http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm |argiefdatum=13 November 2006 |besoekdatum= 9 Julie 2012 |url-status=dead}}</ref> Sy gevorderde leeftyd vir dié tyd en die voorwerpe wat by hom gekry is, veral die kosbare koperbyl en beervelmus, wys dat hy ’n redelike status moes gehad het. === Gesondheid === Hy het waarskynlik ''Trichuris trichiura'' – ’n inwendige [[parasiet]] – gehad. Met behulp van [[CT-skandering]]s is aangetoon dat drie of vier van sy regterribbes ineengedruk is terwyl hy ná sy dood op sy gesig gelê het of toe sy liggaam deur ys verpletter is. Verder het sy buitenste huidlaag ontbreek, wat ’n gevolg was van die natuurlike mummifisering in die ys.<ref>[http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm Ötzi, Iceman of the Alps – His Health] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061113232822/http://www.mummytombs.com/otzi/health.htm |date=13 November 2006 }} Mummy Tombs</ref> Hy het ook [[aarverkalking]] en verskeie probleme met mondhigiëne gehad.<ref>[http://www.deredactie.be/permalink/1.1600599 Ötzi krijgt een slecht rapport van de tandarts], 10 April 2013</ref> == Oorsaak van dood == Ötzi was vermoedelik die slagoffer van ’n jagvoorval of gewapende konflik. ’n Pylpunt is naby sy linkerskouer in sy borskas gevind. Die wond was nog vars toe hy dood is. Die skag van die pyl is verwyder, maar die punt het agtergebly. Aanvanklik is gemeen die skoot was die dodelik nie en dat hy ure of dae later aan uitputting kon gesterf het. Ondersoeke met ’n CT-skandeerder het egter gewys die slagaar na die linkerarm kon getref gewees het;<ref>{{Verwys web |titel=Oetzi the Iceman, Ötzi the Iceman: Scientific Studies |url=http://www.mummytombs.com/otzi/scientific.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20080817041549/http://www.mummytombs.com/otzi/scientific.htm |argiefdatum=17 Augustus 2008 |besoekdatum= 6 Januarie 2008 |url-status=dead}}</ref> in die weefsel is ook tekens van bloeduitstorting ([[hematoom]]) gevind. Dit sou beteken Ötzi het hom binne minute doodgebloei.<ref>[http://www.guardian.co.uk/science/2007/jun/07/archaeology.internationalnews Iceman bled to death, scientists say | Science | The Guardian]</ref><ref>Patrizia Perntera, Paul Gostnera, Eduard Egarter Vigl and Frank Jakobus Rühli. Journal of Archaeological Science Article in Press</ref> ’n Span patoloë het ook in 2005 tot die gevolgtrekking gekom die pyl het die linkerskouerblad deurboor en die slagaar getref wat die linkerarm van bloed voorsien het.<ref>{{de}}[http://www.nzz.ch/2006/09/13/vm/newzzES1TP7FO-12.html Ötzi innert weniger Minuten gestorben]</ref> Naas die skietwond het Ötzi ’n snywond aan sy regterhand<ref>[http://www.guardian.co.uk/world/2002/mar/21/humanities.research1 How Oetzi the Iceman was stabbed in the back and lost his fight for life | World news | The Guardian]</ref> en ’n kopwond<ref>[http://www.abc.net.au/science/news/stories/2007/2020609.htm?health News in Science – Blow to head, not arrow, killed Otzi the iceman – 31/08/2007]</ref> gehad. Daar is ook bloedspore aan sy klere en wapens gevind. DNA-ondersoeke het getoon dit kan die bloed van tot vier verskillende mense wees. Aan die wonde in sy hand en skouer is [[rooibloedsel]]le gevind – die oudste bloed wat nog gevind is.<ref>{{Cite web |url=http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1030_031030_icemandeath.html |title=Was Ancient Alpine "Iceman" Killed in Battle? |access-date=16 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20031209130254/http://news.nationalgeographic.com/news/2003/10/1030_031030_icemandeath.html |archive-date= 9 Desember 2003 |url-status=dead}}</ref> Een teorie is dus dat Ötzi hom teen ’n aantal vyande moes verdedig. In die proses het hy sy pyle weggeskiet. Hy het dalk met opset so hoog in die berge geklim om van sy vyand te ontsnap. Hy het dalk self in die rotskom gaan lê en sy rugsak, onafgewerkte boog en byl teen die rotswand en die pylkoker op ’n plat rots neergesit. Sy mes het hy in sy hand gehad. Meer onlangse ondersoeke toon die skietwond is met ’n kopwond opgevolg, óf deur iemand wat hom met ’n klip gekap het óf toe hy op die rots geval het. Voor sy dood sou hy op sy maag gelê het en sou iemand (vriend of vyand) die pyl uit die wond probeer trek het.<ref>[http://www.spiegel.de/wissenschaft/mensch/0,1518,502581,00.html Der Spiegel Wissenschaft online, 28 Augustus 2007]</ref> == Ander voorwerpe == Ötzi se vonds is veral interessant omdat hy heelwat gereedskap, wapens en ander voorwerpe by hom gehad het wat andersins deur die eeue verlore sou gegaan het. Die voorwerpe is ook nie by hom begrawe soos in die geval van ander mummies nie, maar is dinge wat hy in sy alledaagse lewe gebruik het. Dit verskaf dus baie inligting oor die gebruiksvoorwerpe van mense in die Steentydperk. Ötzi se klere en uitrusting het uit die volgende bestaan: === Klere === [[Lêer:Ötzischuh 2.jpg|duimnael|220px|Ötzi se skoen.]] * Ingewikkelde skoene wat van verskillende soorte leer soos bok- en beervel gemaak is. Dit het breë sole gehad om loop op sneeu te vergemaklik en die binnekant is uitgevoer met hooi vir isolasie. * ’n Gordel met ’n kalfsleerriem van 4 tot 4,8&nbsp;cm breed en byna twee meter lank wat twee maal om sy lyf gedraai was. Aan die riem was ’n sakkie vasgewerk waarin verskillende soorte vuursteenvoorwerpe was. * ’n Lendeskort van leer. * Beenbeskermers van leer met twee los pype (geen broek nie). * ’n Knielengte-leerjas wat sorgvuldig uit reghoekige stukkies aanmekaargewerk is met dun stukkies diersenings. * Vermoedelik ’n mantel wat uit gras geknoop en gevleg was. * ’n Mus van beervel. === Ander toerusting === [[Lêer:Otzi museo.jpg|duimnael|regs|Voorstelling Ötzi met sy neolitiese kleredrag en gereedskap]] * Oorblyfsels van ’n net wat uit gras geknoop was, waarskynlik vir jag. * Toerusting om vuur te maak en esdoringblare waarin ’n smeulende kooltjie gebêre kon word. * Twee pyle en ’n paar deels voltooide pyle wat deur verskillende mense gemaak is. * ’n Boog van 1,82&nbsp;m wat nog nie voltooi was nie. * ’n Pylkoker van leer wat met ’n flap toegemaak het. * ’n Byl van [[koper]] wat met leerrieme aan die houthandvatsel vasgemaak is, waarskynlik om bome te kap. Dit is die enigste volledige byl uit die Nuwe Steentydperk wat nog ooit gevind is. * ’n Paar rowwe stukke vuursteen van hoë gehalte. * ’n Mes met ’n eshouthandvatsel en ’n skede van gevlegde grasse. * ’n Skraper van vuursteen, miskien om die pyle of boog mee te bewerk. * Stukke swamme, moontlik vir medisinale gebruik. * ’n Ronde steenring met rieme daardeur. Die funksie daarvan is onbekend. == Genetiese ondersoek == In 2006 het die resultate van ’n genetiese ondersoek in die Amerikaanse ''Journal of Physical Anthropology'' verskyn. Daarvolgens was Ötzi moontlik onvrugbaar. Die ondersoek het ook bevestig dat sy wortels moontlik in Midde-Europa lê. Twee soorte mutasies van die [[mitochondriale DNA]], wat uitsluitlik van die ma geërf word, word verbind met ’n lae vrugbaarheid.<ref>{{Cite web |url=http://www.nu.nl/news/668275/84/IJsman_Otzi_was_waarschijnlijk_onvruchtbaar.html |title=nu.nl/wetenschap {{!}} IJsman Otzi was waarschijnlijk onvruchtbaar |access-date=16 Februarie 2014 |archive-date= 2 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302165832/http://www.nu.nl/news/668275/84/IJsman_Otzi_was_waarschijnlijk_onvruchtbaar.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4674866.stm BBC NEWS | Science/Nature | Infertility link in iceman's DNA]</ref> Die bevinding het ’n teorie van die ondersoeker Konrad Spindler in die 1990's ondersteun dat Ötzi uit die gemeenskap verstoot is om in die berge te leef. In 2012 het die resultaat van ’n ondersoek van sy volledige [[genoom]] verskyn.<ref>[http://www.nature.com/uidfinder/10.1038/ncomms1701 New insights into the Tyrolean Iceman's origin and phenotype as inferred by whole-genome sequencing], Nature Communications, 28 Februarie 2012</ref> Hieruit is onder meer afgelei hy het bruin hare gehad, asook ’n groot kans op ’n paar siektes. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{de}} {{en}} {{it}} [http://www.archaeologiemuseum.it/ www.archaeologiemuseum.it] * {{de}} [http://www.uibk.ac.at/forschung/alpine_vorzeit/videos/ Universiteit van Innsbruck] * {{en}} {{nl}} [http://www.angelfire.com/me/ij/oetzie-home.html Nog inligting en foto's] * {{Commons-kategorie inlyn|Ötzi}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:nl:Ötzi|Nederlandse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Otzi}} [[Kategorie:Prehistoriese mense]] [[Kategorie:Sterftes in die 33ste eeu v.C.]] mkk4o0x9d23qucy5pchm5w6886acirn Brachylaena 0 85216 3372976 2852916 2026-11-16T03:50:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372976 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Brachylaena discolor tree - South Africa.jpg |image_caption = Die [[Kusvaalbos]] (''Brachylaena discolor'') |display_parents = 3 |taxon = Brachylaena |authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1817) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Oligocarpha'' <small>Cass.</small> * ''Synchodendron'' <small>Bojer ex DC.</small> }} '''''Brachylaena''''' is 'n [[boom]] [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Asteraceae]]''. Hierdie genus is wydverspreid en is die tweede grootste genus in die familie. Die meeste [[spesie]]s klein tot middelgroot bome. Al die spesies se [[blare]] is enkelvoudig, spiraalgewys gerangskik en ongelykkleurig. Die blare is glansend en donkergroen aan die bokant en wollerig aan die onderkant. == Spesies == Daar is twaalf spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:7973-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230101190243/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:7973-1 |argiefdatum= 1 Januarie 2023 |besoekdatum=14 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Brachylaena discolor]]'' <small>DC.</small> * ''[[Brachylaena elliptica]]'' <small>Less.</small> * ''[[Brachylaena glabra]]'' <small>(L.f.) Druce</small> * ''[[Brachylaena huillensis]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Brachylaena ilicifolia]]'' <small>(Lam.) E.Phillips & [[Herold Georg Wilhelm Johannes Schweickerdt|Schweick.]]</small> * ''[[Brachylaena merana]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Brachylaena microphylla]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Brachylaena neriifolia]]'' <small>(L.) R.Br.</small> * ''[[Brachylaena perrieri]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Brachylaena ramiflora]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Brachylaena stellulifera]]'' <small>Humbert</small> * ''[[Brachylaena uniflora]]'' <small>Harv.</small> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Brachylaena}} * {{Wikispecies-inlyn|Brachylaena}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Brachylaena| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] 0i4jqlmjk86lqo7kmp3fkveoxe46r3c China Southern Airlines 0 86045 3373065 2618406 2026-11-16T08:02:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373065 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="float:right;margin:0 0 1em 1em;font-size:90%;clear:right;" cellspacing="5" |+ style="text-align:center; font-size:larger;" | '''China Southern Airlines''' |- | colspan="2" style="padding-bottom:1em;text-align:center;" | [[Lêer:China Southern Airlines A380 Kustov-1.jpg|duimnael|280px|<center>'n [[Airbus A380]] van China Southern Airlines.</center>]] |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''IATA:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | CZ |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''ICAO:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | CSN |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Roepsein:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | CHINA SOUTHERN |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Slagspreuk:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | ''Fly your dreams'' |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Gestig:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | {{Begin datum en ouderdom|1988}} |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Ondernemingsvorm:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | Aandelemaatskappy |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Hoofkwartier:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Guangzhou]], Guangdong,<br /> [[Volksrepubliek China]] |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Hooflughawe:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | [[Beijing Capital Internasionale Lughawe|Beijing Capital Int. Lughawe]] |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''President:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | Tan Wangeng |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Markkapitalisasie:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | VS$ 11 miljard <small>(2010)</small><ref>[http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 IATA-persverklaring.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141128021927/http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 |date=28 November 2014 }} URL besoek op 22 November 2014</ref><br />¥62,543 miljard RMB<small>(2017)</small> |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Werknemers''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | 100&nbsp;000 <small>(2015-2016)</small><ref>{{cite web |url=http://static.skyteam.com/cdn-1d0662ab098c929/Global/Press/Facts%20and%20figures/2015%20-%20Skyteam%20Facts%20and%20Figures/SkyTeam%20Fact%20and%20Figure%20sheet_Apr%202015.pdf?_ga=1.242393090.1467732059.1431682893 |title=SkyTeam - 2015 Facts and Figures |access-date=17 Mei 2015 |publisher=China Southern Airlines |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518103301/http://static.skyteam.com/cdn-1d0662ab098c929/Global/Press/Facts%20and%20figures/2015%20-%20Skyteam%20Facts%20and%20Figures/SkyTeam%20Fact%20and%20Figure%20sheet_Apr%202015.pdf?_ga=1.242393090.1467732059.1431682893 |archive-date=18 Mei 2015}}</ref> |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Alliansie:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | SkyTeam |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Bestemmings:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | 216 |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Vloot:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | 657 (insluitend vrag) |- | style="vertical-align: top; text-align: right;" | '''Webtuiste:''' | style="vertical-align: top; text-align: left;" | http://us.csair.com/ |} '''China Southern Airlines''' is 'n [[lugredery]] met sy hoofkwartier in Baiyun-distrik, [[Guangzhou]], Guandong-provinsie, [[Volksrepubliek China]]. Dit is die wêreld se sesde grootste lugredery gemeet aan passasiers vervoer en Asië se grootste lugredery in vlootgrootte en passasiers vervoer. Dit is die vierde grootste lugredery in die wêreld in binnelandse passasiersverkeer en die sesde grootste in geskeduleerde plaaslike passasierskilometers gevlieg. Sy belangrikste [[spil (lughawe)|spille]] is op [[Guangzhou Baiyun Internasionale Lughawe]] en [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]]. Die lugredery vlieg tans na 216 bestemmings met 'n vloot van meer as 650 vliegtuie. China Southern Airlines is op 1 Julie 1988 gestig as gevolg van die herstrukturering van die Burgerlugvaartadministrasie van China. Sedertdien is dit oorgeneem en het ook saamgesmelt met 'n aantal plaaslike lugrederye, steeds as een van China se "Groot Drie" (naas [[Air China]] en [[China Eastern Airlines]]).<ref>{{en}} {{Cite journal|title=BIGGER IS BETTER|publisher=Flight International|date=16–22 September 2003|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/2003/2003%20-%202005.html|accessdate=17 Januarie 2011}}</ref> China Southern Airlines is 'n lid van [[SkyTeam]].<ref>{{en}} [http://www.csair.com/en/aboutcsn/aboutcsn.asp Maatskappyprofiel: China Southern Airlines] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120309184635/http://www.csair.com/en/aboutcsn/aboutcsn.asp |date= 9 Maart 2012 }}. Besoek op 15 Januarie 2011.</ref> Die redery se logo is 'n rooi kapokblom op 'n blou vertikale stertvin. In 2012 het China Southern Airlines 86,5 miljoen plaaslike en internasionale passasiers vervoer met 'n gemiddelde laaifaktor van 81%. == [[Spil (lughawe)|Spilpunte]] == * [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] * Chongqing Jiangbei Internasionale Lughawe * [[Guangzhou Baiyun Internasionale Lughawe]] * Ürümqi Diwopu Internasionale Lughawe == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|China Southern Airlines}} [[Kategorie:Chinese lugrederye]] hsd6idh9nqy796m4o7c0spuhle0n9cv Air China 0 86087 3372847 2849254 2026-11-15T18:22:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372847 wikitext text/x-wiki : ''Moet nie verwar word met ''China Airlines'' nie'' {{Inligtingskas Lugredery |airline = Air China<br />{{lang|zh-Hans|中国国际航空公司}} |logo = Air China wordmark.svg |image = Air China B747-4J6 B-2447 EDDS 01.jpg |beeldbeskrywing = Die Chinese landsvlag pryk op die romp van 'n Air China vliegtuig. Air China is die enigste vlagdraer van China. |image_size = 270 |fleet_size = 317 |destinations = 185 |IATA = CA |ICAO = CCA |callsign = AIR CHINA |parent = [[China National Aviation Corporation]] [[Cathay Pacific]] (Hongkong) |founded = 1988 |company_slogan = '''我们去超越''' (Eenvoudige Chinees)<br />'''我們去超越''' (Tradisionale Chinees)<br />'''We go above and beyond''' (Engels) |headquarters = Beijing Tianzhu Lughawe Industriële Sone<br />Shunyi-distrik, [[Beijing]], [[Volksrepubliek China]] |key_people = Wang Changshun (Voorsitter)<br />Cai Jianjiang ([[President]]) |equity = VS$ 20 miljard <small>(2010)</small><ref>[http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 IATA-persverklaring.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141128021927/http://travel.usatoday.com/flights/post/2010/12/worlds-biggest-airlines/134876/1 |date=28 November 2014 }} URL besoek op 22 November 2014</ref> |hubs = <div> *[[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] *[[Chengdu Shuangliu Internasionale Lughawe]] *[[Shanghai Pudong Internasionale Lughawe]] </div> |focus_cities = <div> *[[Chongqing Jiangbei Internasionale Lughawe]] *[[Guangzhou Baiyun Internasionale Lughawe]] *[[Guiyang Longdongbao Internasionale Lughawe]] *[[Hangzhou Xiaoshan Internasionale Lughawe]] *[[Hohhot Baita Internasionale Lughawe]] *[[Lhasa Gonggar Lughawe]] *[[Tianjin Binhai Internasionale Lughawe]] *[[Wuhan Tianhe Internasionale Lughawe]] </div> |frequent_flyer = Phoenix Miles |lounge = VIP Lounge |alliance = Star Alliance |subsidiaries = <div> *[[Air China Cargo]] (51%) *[[Shenzhen Airlines]] (51%) *[[Air Macau]] (67%) *[[Dalian Airlines]] (80%) *[[Beijing Airlines]] (51%) *[[Shandong Airlines]] (22.8%) </div> |website = http://www.airchina.com }} '''Air China Limited''' ({{zh}} 中国国际航空公司) ([[IATA-kode]]: '''CA''', [[ICAO]]: '''CCA''') is die vlagdraer en een van die [[lugredery|hooflugrederye]] van die [[Volksrepubliek China]], met sy hoofkantoor in Shunyi-distrik, [[Beijing]]. Air China bedryf sy vlugoperasies uit [[Beijing Capital Internasionale Lughawe]] as basis. Die Chinese landsvlag pryk op die romp van Air China vliegtuie. Air China is die enigste vlagdraer van China. == Huidige vloot == <gallery mode="packed" heights="120px"> Air China 747 Taking Off From Beijing Capital Airport.JPG|[[Boeing 747-400]] Air China Boeing 777-300ER in Smiling China Livery.jpg|[[Boeing 777|Boeing 777-300ER]] in Smiling China kleure Air China B777-39LER (B-2032) departing Beijing Capital International Airport.jpg|Boeing 777-300ER in Star Alliance kleure AirChina772.jpg|[[Boeing 777|Boeing 777-200]] Air China A330-200.jpg|[[Airbus A330|Airbus A330-200]] Air China A321.JPG|[[Airbus A321|Airbus A321-200]] 20090319 Air China YL921 2845 (BEJ) 737-800 Exteriors.jpg|[[Boeing 737|Boeing 737-800]] Air China BAe 146-100 JetPix.jpg|BAe 146 </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Air China}} [[Kategorie:Chinese lugrederye]] jwl5m4dpzyko1widb93z8pkun6p5d3o Woestynsand (kleur) 0 88504 3372730 1824718 2026-11-15T13:17:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372730 wikitext text/x-wiki {{kleurmonster|#EDC9AF}} '''Woestynsand''' is 'n helder taankleur wat ooreenstem met die [[kleur]] van 'n woestyn se sand. Dit kan ook beskou word as 'n diep skakering van [[beige]]. In 1998 het Crayola 'n krytkleur genaamd "woestynsand" begin maak.<ref>{{Verwys web |titel=Crayola crayon colors |url=http://www.crayola.com/colorcensus/history/current_120_colors.cfm |argief-url=https://web.archive.org/web/20090324084542/http://www.crayola.com/colorcensus/history/current_120_colors.cfm |argiefdatum=24 Maart 2009 |besoekdatum=26 Augustus 2020 |url-status=dead}}</ref> Die kleur regs stem ooreen met die ligste van die drie kleure in die 3-kleurige woestynkamoefleeruniform van die [[VS Gewapende Magte|Verenigde State van Amerika Gewapende Magte]],<ref>[http://www.kamouflage.net/camouflage/00015.php Three Color Desert Camouflage Pattern (blaai halfpad ondertoe op die webbladsy):]</ref> wat sedert 1990 die 6-kleurige ''Desert Battle Dress'' uniform vervang het. == Kleurkoördinate == Volgens verskeie kleurskemas word '''woestynsand''' as volg voorgestel: {| class="wikitable" !Model !Koördinate |- |''[[Heksadesimale]] kode'' |#EDC9AF |- |[[RGB-kleurmodel]] |(237, 201, 175) |- |CMYK |(0, 15, 26, 7) |- |[[HSV (kleurruimte)|HSV]] |(25°, 26%, 93%) |} == Sien ook == * [[Lys van kleure]] <br /> {{Kleurskakerings van bruin}} {{Kleurskakerings van geel}} {{Kleurskakerings van oranje}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Kleure]] tb94u0ml84w9q4ksqv6nklecs4s9cdx Alfred Hitchcock 0 88734 3372859 3363203 2026-11-15T19:25:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372859 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Sir Alfred Hitchcock | Beeld = Hitchcock, Alfred 02.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Publisiteitsfoto, omstreeks 1955. | Geboortenaam = Alfred Joseph Hitchcock | Alias = | Geboortedatum = {{geboortedatum|1899|08|13}} | Geboorteplek = Leytonstone, [[Essex]], [[Engeland]] | Nasionaliteit = | Sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1899|08|13|1980|04|29}} | Sterfteplek = [[Los Angeles]], [[VSA]] | Skool = Salesian College, [[Londen]],<br />St. Ignatius' College | Universiteit = | Beroep = Rolprentregisseur, <br />-vervaardiger | Aktiewe jare = 1921–1976 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 0000033 | Toekennings = Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire (KBE) }} '''Sir Alfred Joseph Hitchcock''' KBE ([[13 Augustus]] [[1899]] tot [[29 April]] [[1980]])<ref name="senses">{{webaanhaling |laaste= Mogg |eerste= Ken |titel= Alfred Hitchcock |url= http://web.archive.org/web/20100328022641/http://archive.sensesofcinema.com/contents/directors/05/hitchcock.html |werk=Senses of Cinema |uitgewer=Sensesofcinema.com |toegangsdatum=18 Julie 2010}}</ref> was ’n Britse rolprentregisseur en -vervaardiger.<ref name="WVobit">{{cite news |title= Obituary |work=Variety |publisher=Variety |date= 7 Mei 1980}}</ref> Hy is dikwels "die Meester van Spanning" genoem<ref name="Moerbeek2006">{{cite book|last=Moerbeek|first=Kees|title=Alfred Hitchcock: The Master of Suspense|url=http://books.google.com/books?id=oTo3AAAACAAJ|year=2006|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4169-0467-0}}</ref> en het baie tegnieke ontwikkel in die spanning- en rillergenres. Ná ’n suksesvolle loopbaan in [[Brittanje]] in stil- en vroeë praatrolprente, het hy in 1939 [[Hollywood]] toe getrek.<ref name="Life">''Life'', 19 Junie 1939, p. 66: [http://books.google.com/books?id=b0kEAAAAMBAJ&pg=PA66&lpg=PA66&dq=alfred+hitchcock+englands+best+director+starts+work+in+hollywood&source=bl&ots=zLFR62HJHG&sig=p6sH_Vuhm-VRZmTJyG__NgbPKSo&hl=en&sa=X&ei=xqxtUPiQCYGX0QX9vIGgCg&ved=0CFUQ6AEwBg#v=onepage&q=alfred%20hitchcock%20englands%20best%20director%20starts%20work%20in%20hollywood&f=false ''Alfred Hitchcock: England's Best Director starts work in Hollywood'']. URL besoek op 4 Oktober 2012</ref> Hy het in 1955 ’n Amerikaanse burger geword. In sy loopbaan van langer as ’n halfeeu het Hitchcock sy eie regisseurstyl ontwikkel.<ref name="Heritage02-28-07">{{cite web |last= Lehman |first= David |url= http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2007/2/2007_2_28.shtml |title= Alfred Hitchcock's America |work= American Heritage |date= April 2007 |accessdate= 21 Julie 2010 |archive-date= 11 Julie 2007 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070711184905/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2007/2/2007_2_28.shtml |url-status= dead }}</ref> Hy het ’n kamerategniek geskep wat so beweeg dat dit lyk of dit die akteur se blik volg en so het hy die gehoor in staat gestel om ’n soort [[voyeurisme]] te beleef.<ref name="techniques">{{cite web |last=Bays |first=Jeff |title=Film Techniques of Alfred Hitchcock |url=http://www.borgus.com/think/hitch.htm |work=Borgus.com |publisher=Borgus Productions |date=Desember 2007 |access-date=13 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003004441/http://www.borgus.com/think/hitch.htm |archive-date=3 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Hy het skote geraam om angstigheid, vrees of empatie te verhoog en het geïnnoveerde regisseurstegnieke gebruik.<ref name="techniques" /> Sy prente het dikwels mense uitgebeeld wat voor die gereg vlug en baie van die vroulike karakters was blondines.<ref name="whitington">{{cite web |last=Whitington |first=Paul |title=NOTORIOUS! (Hitchcock and his icy blondes) |url=http://www.independent.ie/entertainment/books/notorious-hitchcock-and-his-icy-blondes-1435652.html |work=The Irish Independent |date=18 Julie 2009 |access-date=13 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116020504/http://www.independent.ie/entertainment/books/notorious-hitchcock-and-his-icy-blondes-1435652.html |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="dowd">{{cite web |last=Dowd |first=Maureen |title=Spellbound by Blondes, Hot and Icy |publisher=New York Times |date=1 Desember 2012 |url=http://www.nytimes.com/2012/12/02/opinion/sunday/dowd-spellbound-by-blondes-hot-and-icy.html?_r=0 |access-date=13 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171108071809/http://www.nytimes.com/2012/12/02/opinion/sunday/dowd-spellbound-by-blondes-hot-and-icy.html?_r=0 |archive-date=8 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy rolprente het dikwels uitbeeldings van geweld, moord en misdaad en ’n onverwagte einde gehad. Van hulle het ook temas ontleen aan [[psigoanalise]] en het sterk seksuele ondertone gehad. Danksy sy [[kameerol]]le in baie van sy rolprente het Hitchcock ’n kultuurikoon geword. Hitchcock het in sowat ses dekades altesaam 50 rolprente geregisseer. Hy word dikwels as die beste Britse regisseur van alle tye beskou en het die eerste plek behaal in ’n meningsopname in 2007 in die Britse ''[[Daily Telegraph]]'', wat geskryf het: "Hitchcock is onteenseglik die beste rolprentmaker wat hierdie eilande opgelewer het en hy het meer as enige ander regisseur gedoen om die moderne rolprentwese te vorm, wat heeltemal anders sou gewees het sonder hom. Hy het ’n aanleg gehad vir die vertellende styl en het op ’n wrede manier belangrike inligting weerhou (van sy karakters en van ons), en so die gehoor se emosies betrek soos niemand anders nie."<ref>{{cite news |last=Avedon |first=Richard |title=The top 21 British directors of all time |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/3664474/The-top-21-British-directors-of-all-time.html |work=The Daily Telegraph |location=UK |access-date=8 Julie 2009 |date=14 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328061236/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/3664474/The-top-21-British-directors-of-all-time.html |archive-date=28 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title= British Directors |url= http://www.rssfilmstudies.co.uk/british-directors |publisher= RSS Film studies |accessdate= 11 Junie 2008 |archive-date= 17 Februarie 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100217173705/http://www.rssfilmstudies.co.uk/british-directors |url-status= dead }}</ref> Die tydskrif ''MovieMaker'' het hom beskryf as die invloedrykste regisseur van alle tye,<ref>{{cite web |last=Wood |first=Jennifer |title=The 25 Most Influential Directors of All Time |url=http://www.moviemaker.com/directing/article/the_25_most_influential_directors_of_all_time_3358/ |work=MovieMaker |publisher=Moviemaker.com |date=6 Julie 2002 |access-date=26 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122071510/http://www.moviemaker.com/directing/article/the_25_most_influential_directors_of_all_time_3358/ |archive-date=22 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en hy word wyd beskou as een van die rolprentwese se belangrikste kunstenaars.<ref>{{cite web |title=The Directors' Top Ten Directors |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |publisher=British Film Institute |access-date=10 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517155218/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |archive-date=17 Mei 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Vroeë lewe == Hitchcock is op [[13 Augustus]] [[1899]] in Leytonstone (toe deel van [[Essex]], nou van [[Londen]]) in [[Engeland]] gebore as die tweede seun en jongste kind van William Hitchcock (1862–1914), ’n vrugte-, groente- en pluimveehandelaar, en Emma Jane Hitchcock (gebore Whelan; 1863–1942). Hy het skoolgegaan aan die Salesian College<ref>{{cite web |url=http://www.filmreference.com/Directors-Ha-Ji/Hitchcock-Alfred.html |title=Alfred Hitchcock profile at |publisher=Filmreference.com |access-date=28 Mei 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190909103616/http://www.filmreference.com/Directors-Ha-Ji/Hitchcock-Alfred.html |archive-date= 9 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> en die [[Jesuïet]]ekollege St. Ignatius' College in Londen.<ref>{{cite web |title=Death and the Master |url=http://www.vanityfair.com/hollywood/classic/features/death-and-the-master-199904 |work=Vanity Fair |date=April 1999 |access-date=30 Desember 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129105344/http://www.vanityfair.com/hollywood/classic/features/death-and-the-master-199904 |archive-date=29 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Welcome to St. Ignatius College |url=http://www.st-ignatius.enfield.sch.uk |access-date=5 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191018200011/http://www.st-ignatius.enfield.sch.uk/ |archive-date=18 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Toe Hitchcock 15 was, is sy pa oorlede. Hy het daarna aan ’n ingenieurskool in Poplar, Londen, studeer<ref>Patrick McGillang, p. 25.</ref> en toe ’n tegniese tekenaar en advertensie-ontwerper geword by ’n maatskappy met die naam Henley's.<ref>Patrick McGilligan, pp. 24–25</ref> Met die [[Eerste Wêreldoorlog]] is hy afgekeur vir militêre diens weens sy oorgewig. Tog het hy in 1917 by ’n kadetregiment van die Royal Engineers aangesluit. Toe Henley's in 1919 ’n maatskappypublikasie, ''The Henley Telegraph'', stig, het Hitchcock dikwels kort artikels daarvoor geskryf en gou een van die mees gereelde bydraers geword. In dié tyd het hy ook in [[fotografie]] begin belangstel en in Londen in die rolprentwese begin werk.<ref name="SantaCruzInspiration">{{cite web |title=Local Inspiration for Movie Classics: Hitchcock had Link to Santa Cruz |publisher=Santa Cruz Public Libraries, Ca. |url=http://www.santacruzpl.org/history/films/hitch.shtml |access-date=4 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517154025/http://www.santacruzpl.org/history/films/hitch.shtml |archive-date=17 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1920 het hy ’n voltydse pos by Islington Studios gekry<ref name="Gainsborough">{{cite web |title=Gainsborough Pictures (1924–1951) |publisher=British Film Institute ScreenOnline |url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/448996 |access-date=6 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003002311/http://www.screenonline.org.uk/people/id/448996/ |archive-date=3 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> as ontwerper van stilrolprente se onderskrifte.<ref>Patrick McGilligan, pp. 46–51</ref> Sy opgang na rolprentregisseur het vyf jaar geduur. == Britse loopbaan == [[Lêer:Number 13.jpg|duimnael|links|Hitchcock (regs) tydens die maak van ''Number 13''.]] Hitchcock het heelwat teenspoed gehad met sy eerste paar films. Die eerste, met die gepaste naam ''Number 13'',<ref name="autogenerated3">Donald Spoto. ''The Art of Alfred Hitchcock''. New York: Anchor Books, 1976–1992. p. 3 {{ISBN|978-0-385-41813-3}}</ref> se vervaardiging is beëindig weens finansiële probleme.<ref name="autogenerated3" /> In 1925 het Michael Balcon<ref name="Balcon">{{cite web |title=Balcon, Michael (1896–1977) Executive Producer |publisher=British Film Institute ScreenOnline |url=http://www.screenonline.org.uk/people/id/447085/index.html |access-date=6 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022185805/http://www.screenonline.org.uk/people/id/447085/index.html |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> van Gainsborough Pictures hom die geleentheid gegee om ’n prent in Duitsland te regisseer: ''The Pleasure Garden''.<ref name="UFA">{{cite web |title=Studio Babelsberg makes Comeback |url=http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/awards_festivals/berlin/features/e3i1e0e186c138b9329812cc14639122aac |publisher=The Hollywood Reporter |date=8 Februarie 2008 |access-date=6 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090115034934/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/awards_festivals/berlin/features/e3i1e0e186c138b9329812cc14639122aac |archive-date=15 Januarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Dit was ’n kommersiële mislukking.<ref>Patrick McGilligan, pp. 68–71</ref> Sy volgende prent, ''The Mountain Eagle'', het nes die ander eindelik verlore geraak.<ref>Donald Spoto. ''The Art of Alfred Hitchcock''. New York: Anchor Books, 1976–1992. p. 5 {{ISBN|978-0-385-41813-3}}</ref> In 1926 was Hitchcock gelukkiger met sy eerste riller, ''The Lodger: A Story of the London Fog''. Dit was ’n spanningsprent oor ’n [[Jack the Ripper]]-tipe reeksmoordenaar in Londen.<ref name="Harris">Robert A. Harris, Michael S. Lasky. "The films of Alfred Hitchcock". p.6. Citadel Press, 1976</ref> Dit is in Januarie 1927 uitgereik en was ’n groot kommersiële sukses in Brittanje.<ref>See Robert E. Kapsis, ''Hitchcock: The Making of a Reputation.'' Illustrated Edition. (University of Chicago Press, 1992). p. 19</ref> Ná die sukses van ''The Lodger'' het Hitchcock ’n publisiteitsagent gehuur om te help bou aan sy groeiende reputasie. Op 2 Desember 1926 is Hitchcock getroud met sy assistentregisseur, Alma Reville.<ref name="Harris" /> Hul dogter en enigste kind, Patricia, is op 7 Julie 1928 gebore. In 1929 het Hitchcock aan die prent ''Blackmail'' begin werk. Terwyl hulle besig was met die vervaardiging, het die ateljee, British International Pictures (BIP), besluit dit moet ’n klankprent wees. Die prent word dikwels ’n mylpaal genoem en beskou as die eerste Britse dialoogrolprent.<ref>Rob White, Edward Buscombe. ''British Film Institute film classics, Volume 1'' p. 94. Taylor & Francis, 2003</ref><ref>Richard Allen, S. Ishii-Gonzalès. [http://books.google.com/books?id=cFEYI_wNKAcC&pg=PR15&dq=Blackmail+(1929),+is+regarded+as+the+first+British+sound+feature,&hl=en&ei=2k49TOa-G6KI0wT0ubTIDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=8&ved=0CE0Q6AEwBw#v=onepage&q&f=false Hitchcock: past and future]. p.xv. Routledge, 2004</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=AvxgFdRJ66kC&pg=PA79&dq=blackmail+first+british+sound+film&hl=en&ei=cQ0UTZnuMsSwhQebkrG3Dg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDQQ6AEwAzgK#v=onepage&q=blackmail%20first%20british%20sound%20film&f=false Music hall mimesis in British film, 1895–1960: on the halls on the screen] p.79. Associated University Presse, 2009</ref> Die klimaks van die rolprent speel af op die koepel van die Britse Museum, en dit was die begin van Hitchcock se tradisie om bekende landmerke as die agtergrond vir spanningstonele te gebruik. Hy het ook sy langste kameerol daarin gehad, dié van ’n man wat op ’n [[moltrein]] deur ’n seuntjie lastig geval word.<ref>Walker, Michael (2005). [http://books.google.com/books?id=v2dnVhpwVssC&pg=PA88&dq=hitchcock+longest+cameo+blackmail&hl=en&ei=rhw_TL_7HMGJ4Qbp3vn0Cg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCwQ6AEwAA#v=onepage&q=hitchcock%20longest%20cameo%20blackmail&f=false Hitchcock's motifs]. p.88. Amsterdam University Press</ref> In 1933 het Hitchcock weer vir Michael Balcon gewerk by<ref name="Balcon" /> Gaumont-British Picture Corporation.<ref>{{cite web |title=Gaumont-British Picture Corporation |url=http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/organisation/8529 |publisher=British Film Institute |access-date=6 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130930161758/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/organisation/8529 |archive-date=30 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sy eerste prent vir die ateljee, ''The Man Who Knew Too Much'' (1934), was ’n sukses en sy tweede, ''The 39 Steps'' (1935), word dikwels beskou as een van sy bestes in sy vroeë periode in Brittanje; die British Film Institute beskou dit as die vierde beste Britse rolprent van die 20ste eeu.<ref>{{cite web |title=The British Film Institute 100 |url=http://www.bfi.org.uk/features/bfi100/1-10.html#4 |access-date=26 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517160653/http://www.bfi.org.uk/features/bfi100/1-10.html |archive-date=17 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit was ook in Amerika gewild en het Hitchcock ’n ster in dié land gemaak. Dit het die tradisie gevestig van die Engelse "Hitchcock-blondine" in sy prente.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/femail/article-437780/From-Hollywood-starlet-wartime-angel.html "From Hollywood starlet to wartime angel"]. Daily Mail. URL besoek op 16 Februarie 2014</ref> Sy volgende groot sukses was ''The Lady Vanishes'' (1938), ’n prent in ’n vinnige trant oor die soektog na ’n vrou wat op ’n trein in ’n denkbeeldige land verdwyn het.<ref name="Bandrika">{{cite web |title=Lions of British Cinema-Sir Alfred Joseph Hitchcock, (13 August 1899 – 29 April 1980) |publisher=AvantGardeNow.com |url=http://www.avantgardenow.com/hitchcock.html |access-date=6 Maart 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609050118/http://www.avantgardenow.com/hitchcock.html |archive-date= 9 Junie 2008 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sy gewildheid het nou nog toegeneem oorsee. Die ''New York Times'' het berig daar is drie waardevolle Britse instellings wat Amerika nie het nie: die [[Magna Carta]], [[Tower Bridge]] en Alfred Hitchcock.<ref>Leff, 1999. p. 16</ref> Die tydskrif ''Variety'' het na hom verwys as "moontlik die beste vertelstyl-regisseur in Engeland".<ref>Leff, 1999. p. 21.</ref> [[David O. Selznick]] het hom ’n kontrak vir sewe jaar aangebied en in 1939 het die Hitchcocks na Hollywood getrek.<ref>Leff, 1999. p. 35.</ref> == Hollywood == In Hollywood het die spanning en [[galgehumor]] wat Hitchcock se handelsmerk geword het, steeds in sy rolprente voorgekom. Die werkomstandighede was egter nie baie goed nie; Selznick het dikwels geldelike probleme gehad en Hitchcock was dikwels ontevrede oor Selznick se beheer oor sy werk. Selznick het Hitchcock meer aan die groter ateljees verhuur as wat hy self Hitchcock-prente vervaardig het. Daarby het Selznick net ’n paar prente per jaar gemaak en het hy nie altyd projekte vir Hitchcock gehad nie. Hitchcock se eerste goeie prent in Amerika was Selznick se ''Rebecca'' (1940), met [[Laurence Olivier]] en [[Joan Fontaine]]. Dit het in 1941 die [[Oscar]] vir [[13de Oscar-toekenningsaand|beste prent]] gewen.<ref name="Rebecca">{{cite web |title=Awards for ''Rebecca'' (1940) |publisher=Internet Movie Database |url=http://www.imdb.com/title/tt0032976/awards |access-date=7 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180311063820/http://www.imdb.com/title/tt0032976/awards |archive-date=11 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Oscar het gegaan aan Selznick, as die vervaardiger.<ref name="Rebecca" /> Hitchcock is benoem as beste regisseur, die eerste van vyf keer, maar het nie gewen nie. Sy tweede Amerikaanse prent, ''Foreign Correspondent'' (1940), wat in [[Europa]] afspeel, is in dieselfde jaar as beste prent benoem. === 1940's === {{Kombi-beeld|Ingrid Bergman in Notorious Trailer.jpg|Notorious1946.jpg| |align=right |width=250px |caption1= |caption2=Cary Grant en Ingrid Bergman in ''Notorious'' (1946). }} Hitchcock se rolprente in die 1940's was uiteenlopend; dit het gewissel van die romantiese komedie ''Mr. & Mrs. Smith'' (1941) tot die hofdrama ''The Paradine Case'' (1947) en die donker en ontstellende [[film noir]] ''Shadow of a Doubt'' (1943). ''Suspicion'' (1941) was Hitchcock se eerste prent as regisseur én vervaardiger. Dit was die eerste keer dat die akteur [[Cary Grant]] saam met hom gewerk het.<ref name="SantaCruzInspiration" /> Joan Fontaine<ref>{{cite web |title=Joan Fontaine |publisher=Hollywood.com |url=http://www.hollywood.com/celebrity/Joan_Fontaine/197679 |access-date=5 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080524074045/http://www.hollywood.com/celebrity/Joan_Fontaine/197679 |archive-date=24 Mei 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> het vir haar spel ’n Oscar as beste aktrise gewen.<ref name="SantaCruzInspiration" /> ''Saboteur'' (1942) was die eerste van twee prente wat Hitchcock vir Universal Studios gemaak het. Hy was verplig om die Universal-kontrakakteurs [[Robert Cummings]] en [[Priscilla Lane]] te gebruik, wat albei bekend was vir hul rolle in komedies en ligte dramas.<ref>Patrick Humphries (1994). "The Films of Alfred Hitchcock". p. 71.Random House Value Pub,</ref> In dié jaar het hy ook ''Have You Heard?'' gemaak.<ref name="life1942071368">{{cite news | url=http://books.google.com/books?id=3E0EAAAAMBAJ&lpg=PA21&pg=PA68#v=onepage&q&f=true | title="Have You Heard?": The Story of Wartime Rumors | work=Life | date=13 Julie 1942 | accessdate=17 November 2011 | pages=68–73}}</ref> ''Shadow of a Doubt'' (1943) was Hitchcock se gunsteling van al sy prente en die tweede een vir Universal. Hy het sy persoonlike geboeidheid met misdaad en misdadigers gewys met ’n toneel waarin twee karakters verskeie maniere bespreek waarop ’n mens iemand kan vermoor. Hitchcock het weer vir Selznick gewerk toe hy ''Spellbound'' (1945) regisseer waarin psigoanalise verken word.<ref>{{cite web |last= Boyd |first= David |title= The Parted Eye: ''Spellbound'' and Psychoanalysis |url= http://archive.sensesofcinema.com/contents/00/6/spellbound.html |year= 2000 |access-date= 20 Julie 2014 |archive-date= 24 Desember 2010 |archive-url= https://web.archive.org/web/20101224214107/http://archive.sensesofcinema.com/contents/00/6/spellbound.html |url-status= dead }}</ref> Dit bevat ’n droomtoneel wat deur [[Salvador Dalí]] ontwerp is. [[Gregory Peck]] en [[Ingrid Bergman]] het daarin gespeel. In 1946 het ''Notorious'' gevolg, met Grant en Bergman. Dit was ’n reusesukses by die loket en is steeds een van Hitchcock se prente wat die hoogste aangeslaan word. Weens sy gebruik van [[uraan]] as deel van die storielyn is hy vir ’n kort ruk deur die [[FBI]] dopgehou. Hy het ook navraag gedoen oor die bou van ’n [[atoombom]], maar Selznick het gemeen dit is "wetenskapsfiksie". Kort daarna, in Augustus 1945, was die atoombomme op [[Hirosjima]] en [[Nagasaki]] in [[Japan]] in die nuus.<ref>Patrick McGilligan, pp. 366–381</ref> Ná nog ’n prent vir Selznick het Hitchcock sy eerste kleurprent gemaak: ''Rope'' (1948). Hy wou die hele prent in een skoot opneem, maar die langste film wat ’n kamera op ’n slag kon hou, was 10 minute lank. Die prent is toe in ’n paar skote geskiet, maar van die oorgange tussen skote is verdoesel deur ’n donker voorwerp die hele skerm te laat vul. Die volgende skoot is dan van presies dieselfde plek geneem. [[James Stewart]] was in die hoofrol. In 1949 het ''Under Capricorn'' gevolg. Hitchcock het vir dié twee prente sy eie produksiemaatskappy gestig saam met Sidney Bernstein, maar dit het ophou prente vervaardig ná dié twee onsuksesvolle pogings. Hitchcock het hierna vir die res van sy lewe sy eie rolprente vervaardig. === 1950's === [[Lêer:Rearwindow trailer 2.jpg|duimnael|links|[[James Stewart]] en [[Grace Kelly]] in ''Rear Window'' (1954).]] In 1950 het Hitchcock ''Stage Fright'' in Brittanje gemaak. Vir die eerste keer het hy een van Warner Bros. se gewildste sterre, [[Jane Wyman]], en die Duitse aktrise [[Marlene Dietrich]] saam in ’n prent gebruik. Hy het ook verskeie vooraanstaande Britse akteurs gebruik soos [[Michael Wilding]], [[Richard Todd]] en [[Alastair Sim]]. Ná ''I Confess'' (1953) met [[Montgomery Clift]] het drie gewilde prente met [[Grace Kelly]] gevolg. Die eerste was ''Dial M for Murder'' (1954). In dieselfde jaar het hy ''Rear Window'' vir Paramount Pictures gemaak met James Stewart en weer Kelly. In 1955 het Hitchcock ’n Amerikaanse burger geword.<ref>Patrick Mcgilligan, p. 512</ref> Sy derde Kelly-rolprent, ''To Catch a Thief'' (1955), het ook Cary Grant ingehad. Ondanks ’n liggewig-storielyn was die prent ’n kommersiële sukses.<ref>Leitch, p. 366</ref> Dit was sy laaste prent met Kelly; sy is in 1956 met prins [[Rainier III van Monaco]] getroud en die idee dat sy nog prente maak, was nie gewild in dié land nie. Hitchcock het in 1956 sy eie 1934-prent ''The Man Who Knew Too Much'' oorgemaak. Dié keer was Stewart en [[Doris Day]] in die prent te sien. Day het die temalied, "Que Sera, Sera (Whatever Will Be, Will Be)", gesing en dit het die Oscar vir beste oorspronklike liedjie gewen. [[Lêer:Vertigo 1958 trailer embrace 2.jpg|duimnael|[[James Stewart]] en [[Kim Novak]] in ''Vertigo'' (1958).]] ''The Wrong Man'' (1957) was Hitchcock se laaste prent vir Warner Bros. en sy enigste een waarin [[Henry Fonda]] gespeel het. ''Vertigo'' (1958), weer met Stewart asook [[Kim Novak]] en [[Barbara Bel Geddes]], het hierop gevolg. In dié prent gebruik Hitchcock ’n kamerategniek wat deur Irmin Roberts ontwikkel is en wat sedertdien dikwels deur ander regisseurs gebruik is – die tegniek laat dit lyk of die beeld "rek". Dit word gedoen deur die kamera in die teenoorgestelde rigting te beweeg as die kamera se zoem. Dit is onder verskeie name bekend, soos "dolly zoom", "zolly," "Hitchcock-zoem" en "vertigo-effek". Hoewel ''Vertigo'' deesdae as ’n klassieke prent beskou word, het dit nie goed gevaar by die loket of goeie resensies gekry nie, en dit was die laaste keer dat Hitchcock en Stewart saamgewerk het.<ref>Leitch, pp. 376–377</ref> Hoewel dit amper 50 jaar lank as tweede beste prent van die dekade beskou is (naas ''Citizen Kane''), het resensente dit in ’n 2012-opname in ''Sight and Sound'' gekies as die beste. [[Lêer:North by Northwest movie trailer screenshot (12).jpg|duimnael|Cary Grant in ''North by Northwest'' (1959).]] ''Vertigo'' is deur nog drie suksesvolle prente gevolg. Twee word beskou as van sy beste prente: ''North by Northwest'' (1959), met Cary Grant, en ''Psycho'' (1960). Die derde prent was ''The Birds'' (1963). === 1960's === ''Psycho'' (1960) is feitlik seker Hitchcock se bekendste prent.<ref>Leitch, p. 260</ref> Dit is vervaardig met ’n klein begroting van $800,000 en is in swart-wit geskiet.<ref>Leitch, p. 261</ref> Die ongekende geweld van die storttoneel, die vroeë dood van die heldin en die onskuldige lewens wat deur ’n versteurde moordenaar uitgewis word, het die kenmerke van ’n nuwe rilfliek-genre geword.<ref>Leitch, p. 262</ref> Die publiek was dol oor die fliek en lang rye mense het buite teaters gestaan om dit te sien. Dit het loketrekords in [[China]] en die res van [[Asië]], [[Frankryk]], [[Brittanje]], [[Suid-Amerika]], Amerika en [[Kanada]] oortref.<ref name="Leigh 1995">Leigh, Janet met Christopher Nickens. ''Psycho: Behind the Scenes of the Classic Thriller''. Harmony Press, 1995.</ref> Dit was die swart-wit prent wat die meeste geld nog gemaak het. === Ná 1960 === [[Lêer:Hitch-at-work;1975-FamilyPlot;SF-On-Location.jpg|duimnael|upright|links|Hitchcock op die stel van sy laaste prent, ''Family Plot'', in [[San Francisco]].]] ''The Birds'' was Hitchcock se 49ste rolprent.<ref>Leitch, p. 32</ref> Die nuweling [[Tippi Hedren]] het haar debuut daarin gemaak. In sy volgende prent, ''Marnie'', het Hedren saam met [[Sean Connery]] gespeel. Dit was ’n romantiese drama en sielkundige riller. Dekades later het Hedren die regisseur ’n vrouehater genoem en gesê hy het haar loopbaan verwoes deur haar vir twee jaar op ’n eksklusiewe kontrak te hou nadat sy sy seksuele toenadering van die hand gewys het.<ref>{{cite news |last=Goldman |first=Andrew |title=The Revenge of Alfred Hitchcock’s Muse |url=http://www.nytimes.com/2012/10/07/magazine/the-revenge-of-tippi-hedren-alfred-hitchcocks-muse.html?ref=magazine&_r=0 |newspaper=New York Times |date=5 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190401013715/https://www.nytimes.com/2012/10/07/magazine/the-revenge-of-tippi-hedren-alfred-hitchcocks-muse.html?ref=magazine |archive-date=1 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=FT-2012-07-27>{{cite news |last=Millard |first=Rosie |url=http://www.ft.com/cms/s/2/14e3358c-d5f1-11e1-a5f3-00144feabdc0.html#axzz2HbGxCPMO |title=Hitchcock’s girl |publisher=Pearson PLC |newspaper=Financial Times |date=27 Julie 2012 |access-date=19 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304114206/http://www.ft.com/cms/s/2/14e3358c-d5f1-11e1-a5f3-00144feabdc0.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In antwoord hierop het verskeie aktrises wat saam met hom gewerk het, onder andere Eva Marie Saint, Doris Day en Kim Novak, in ’n ''[[Daily Telegraph]]''-berig gesê hulle het nooit gesien dat hy seksuele toenadering by enigiemand soek of snaaks teenoor iemand optree nie.<ref name=Telegraph-2012-12-26>{{cite news |last=Millward |first=David |url=http://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/9766218/BBC-under-fire-over-Hitchcock-drama.html |title=BBC under fire over Hitchcock drama |newspaper=The Daily Telegraph |date=26 Desember 2012 |access-date=4 Januarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191221162602/https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/9766218/BBC-under-fire-over-Hitchcock-drama.html |archive-date=21 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |first=Richard |last=Rushfield |url=http://www.telegraph.co.uk/culture/film/9586303/Kim-Novak-tells-all.html |title=Kim Novak tells all |publisher=Telegraph Media Group |newspaper=The Daily Telegraph |date=8 Oktober 2012 |access-date=23 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305031018/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/9586303/Kim-Novak-tells-all.html |archive-date=5 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Swak gesondheid het daartoe bygedra dat Hitchcock in die laaste twee dekades van sy loopbaan minder rolprente gemaak het. Die biograaf Stephen Rebello het beweer Universal het hom "gedwing" om twee prente te maak: ''Torn Curtain'' (1966) en ''Topaz'' (1969).<ref name="Stephen Rebello 1990">Stephen Rebello, ''Alfred Hitchcock and the Making of Psycho'', Soft Skull Press, Berkeley, 1990.</ref> Albei het [[Koue Oorlog]]-verwante temas gehad. [[Paul Newman]] en [[Julie Andrews]] het in ''Torn Curtain'' gespeel en ’n samewerking van 12 jaar tussen Hitchcock en die komponis Bernard Herrmann is beëindig omdat Hitchcock ontevrede was met sy musiek vir die prent. ''Topaz'' was geskoei op ’n boek deur [[Leon Uris]] en speel in [[Kuba]] af. Albei rolprente het gemengde resensies gekry. In 1972 het Hitchcock teruggekeer na Engeland om sy voorlaaste prent, ''Frenzy'', te maak. Dit was weer ’n moordriller en soortgelyk aan sy vroeë prent ''The Lodger''. Hy het vir die eerste keer naaktheid en vloekwoorde in ’n prent toegelaat; voorheen was dit taboe. ''Family Plot'' (1976) was Hitchcock se laaste prent. Die akteurs was onder andere [[Barbara Harris]] en [[Bruce Dern]]. Dit is die enigste van sy prente waarvoor [[John Williams (musiekkomponis)|John Williams]] die musiek geskryf het. Hitchcock is op 29 April 1980 op 80 oorlede in sy huis in [[Los Angeles]].<ref>Patrick Mcgilligan (2010). "Alfred Hitchcock: A Life in Darkness and Light". p. 745. Harper Collins</ref> Hy is veras en sy as is in die [[Stille Oseaan]] gestrooi.<ref name="obit">{{cite news |last=Flint |first=Peter B. |title=Alfred Hitchcock Dies; A Master of Suspense; Alfred Hitchcock, Master of Suspense and Celebrated Film Director, Dies at 80 Increasingly Pessimistic Sought Exotic Settings Technical Challenges Became a Draftsman Lured to Hollywood |url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0B16FF395410728DDDA90B94DC405B8084F1D3&scp=1&sq=Alfred+Hitchcock+Dies&st=p |date=30 April 1980 |work=The New York Times |access-date=7 Maart 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140518011734/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0B16FF395410728DDDA90B94DC405B8084F1D3 |archive-date=18 Mei 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Kameerolle == Hitchcock verskyn vir ’n kort rukkie in die meeste van sy eie rolprente. Hy word byvoorbeeld gesien waar hy sukkel om ’n [[kontrabas]] op ’n trein te kry (''Strangers on a Train''), waar hy met sy honde uit ’n troeteldierwinkel loop (''The Birds''), as ’n skaduwee (''Family Plot''), waar hy by ’n tafel sit op ’n foto (''Dial M for Murder'') of waar hy ’n bus verpas (''North by Northwest''). == Temas en motiewe == Hitchcock het dikwels teruggekeer na die spanning-genre, met die gehoor as [[voyeur]]. ’n Sentrale tema was [[moord]] en die [[sielkunde]] daaragter.<ref name="McDevittJuan2009">{{cite book|last1=McDevitt|first1=Jim|last2=Juan|first2=Eric San|title=A Year of Hitchcock: 52 Weeks with the Master of Suspense|url=http://books.google.com/books?id=VP_DGfInVBcC&pg=PA369|date=1 April 2009|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6389-7|page=369}}</ref><ref name="RaubicheckSrebnick1991">{{cite book|last1=Raubicheck|first1=Walter|last2=Srebnick|first2=Walter|title=Hitchcock's Rereleased Films: From Rope to Vertigo|url=http://books.google.com/books?id=CfVeQ5BaPVsC&pg=PA122|year=1991|publisher=Wayne State University Press|isbn=0-8143-2326-X|page=122}}</ref> == Sielkunde van sy karakters == In ’n paar van Hitchcock se prente het karakters ’n moeilike verhouding met hul moeders. In ''North by Northwest'' (1959) is Roger Thornhill (Cary Grant) ’n onskuldige man wat deur sy ma gespot word omdat hy volhou dat skaduagtige, moorddadige mans agter hom aan is. In ''The Birds'' (1963) word die wêreld van Rod Taylor se karakter, ’n onskuldige man, aangeval deur wreedagtige voëls en hy sukkel om homself te bevry van sy klouerige ma (Jessica Tandy). Die moordenaar in ''Frenzy'' (1972) verag vroue, maar aanbid sy ma. Bruno in ''Strangers on a Train'' haat sy pa, maar het ’n ongelooflike noue band met sy ma. Sebastian in ''Notorious'' (1946) se verhouding met sy ma is vol konflik terwyl sy sy nuwe bruid verdink. Norman Bates het probleme met sy ma in ''Psycho'' (1960). Hitchcock se heldinne is gewoonlik blond.<ref name="whitington" /><ref name="dowd" /> Die slagoffers in ''The Lodger'' is almal blondines. In ''Marnie'' (1964) is die naamkarakter (Tippi Hedren) ’n dief. In ''To Catch a Thief'' (1955) bied Francie (Grace Kelly) aan om ’n man te help wat sy dink is ’n inbreker. Die bekendste blondine is ''Psycho'' se Janet Leigh, wie se ongelukkige karakter $40&nbsp;000 steel en deur ’n psigopaat vermoor word. Sy laaste blonde heldin was Barbara Harris in sy laaste prent, ''Family Plot'' (1976). Sommige resensente, onder andere Donald Spoto en [[Roger Ebert]], stem saam dat ''Vertigo'' die prent is wat die persoonlikste is en die meeste van die regisseur onthul – dit gaan oor die obsessies van ’n man wat ’n vrou verander in die soort vrou wat hy begeer. Dit verken meer openlik en vir langer sy belangstelling in die verhouding tussen seks en die dood as enige ander van sy prente.<ref>{{cite book|last=Kehr|first=Dave|title=When Movies Mattered: Reviews from a Transformative Decade|year=2011|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|isbn=978-0-226-42940-3|page=259|url=http://books.google.com/books?id=ZGgPCODtVZsC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref> Hitchcock het dikwels gesê sy gunsteling onder sy eie prente was ''Shadow of a Doubt''.<ref>[Dick Cavett Show interview, 8 Junie 1972]</ref> == Toekennings == Hitchcock is ’n paar keer benoem vir pryse en hy het verskeie van hulle gewen. Hy het twee [[Golden Globe]]s, agt [[Laurel-prys]]e en vyf toekennings vir sy lewenswerk gewen (insluitende ’n [[Bafta]]). Hy is ook vyf keer vir ’n [[Oscar]] vir beste regisseur benoem, maar het dit nooit gewen nie. ''Rebecca'' (wat in 1941 elf Oscar-benoemings gekry het) het die prys vir beste prent gewen. Nog ’n Hitchcock-prent, ''Foreign Correspondent'', is in dieselfde jaar ook vir beste prent benoem.<ref>[http://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/13th-winners.html "The 13th Academy Awards (1941) Nominees and Winners"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141001072025/https://www.oscars.org/awards/academyawards/legacy/ceremony/13th-winners.html |date= 1 Oktober 2014 }}. 2012 Academy of Motion Picture Arts and Sciences</ref> In 1980 het Hitchcock ’n ''Knight Commander of the Most Excellent Order of the British Empire'' (KBE) geword.<ref>Adair, Gene. "Alfred Hitchcock: Filming Our Fears". p. 145. Oxford University Press, 2002</ref> == Filmografie == {{col-begin}}{{col-break}} * ''Number 13'' (1922) (onvoltooi) * ''Always Tell Your Wife'' (1923) * ''The Pleasure Garden'' (1925) * ''The Mountain Eagle'' (1926) (verlore) * ''The Lodger: A Story of the London Fog'' (1927) * ''The Ring'' (1927) * ''Downhill'' (1927) * ''The Farmer's Wife'' (1928) * ''Easy Virtue'' (1928) * ''Champagne'' (1928) * ''The Manxman'' (1929) * ''Blackmail'' (1929) * ''Juno and the Paycock'' (1930) * ''Murder!'' (1930) * ''Elstree Calling'' (1930) * ''The Skin Game'' (1931) * ''Mary'' (1931) * ''Rich and Strange'' (1931) * ''Number Seventeen'' (1932) * ''Waltzes from Vienna'' (1934) {{col-break}} * ''The Man Who Knew Too Much'' (1934) * ''The 39 Steps'' (1935) * ''Secret Agent'' (1936) * ''Sabotage'' (1936) * ''Young and Innocent'' (1937) * ''The Lady Vanishes'' (1938) * ''Jamaica Inn'' (1939) * ''Rebecca'' (1940) * ''Foreign Correspondent'' (1940) * ''Mr. & Mrs. Smith'' (1941) * ''Suspicion'' (1941) * ''Saboteur'' (1942) * ''Shadow of a Doubt'' (1943) * ''Lifeboat'' (1944) * ''Aventure Malgache'' (1944) * ''Bon Voyage'' (1944) * ''Spellbound'' (1945) * ''Notorious'' (1946) * ''The Paradine Case'' (1947) * ''Rope'' (1948) {{col-break}} * ''Under Capricorn'' (1949) * ''Stage Fright'' (1950) * ''Strangers on a Train'' (1951) * ''I Confess'' (1953) * ''Dial M for Murder'' (1954) * ''Rear Window'' (1954) * ''To Catch a Thief'' (1955) * ''The Trouble with Harry'' (1955) * ''The Man Who Knew Too Much'' (1956) * ''The Wrong Man'' (1956) * ''Vertigo'' (1958) * ''North by Northwest'' (1959) * ''[[Psycho]]'' (1960) * ''The Birds'' (1963) * ''Marnie'' (1964) * ''Torn Curtain'' (1966) * ''Topaz'' (1969) * ''Frenzy'' (1972) * ''Family Plot'' (1976) * ''The Short Night'' (1979, gekanselleer) {{col-end}} == Herhaaldelik gebruikte akteurs == '''Sewe prente''' * Clare Greet: ''Number 13'' (1922), ''The Ring'' (1927), ''The Manxman'' (1929), ''Murder!'' (1930), ''The Man Who Knew Too Much'' (1934), ''Sabotage'' (1936), ''Jamaica Inn'' (1939) '''Ses prente''' * Leo G. Carroll: ''Rebecca'' (1940), ''Suspicion'' (1941), ''Spellbound'' (1945), ''The Paradine Case'' (1947), ''Strangers on a Train'' (1951), ''North By Northwest'' (1959) '''Vyf prente''' * Hannah Jones: ''Downhill'' (1927), ''Champagne'' (1928), ''Blackmail'' (1929), ''Murder!'' (1930), ''Rich and Strange'' (1932) '''Vier prente''' * Donald Calthrop: ''Blackmail'' (1929), ''Murder!'' (1930), ''Juno and the Paycock'' (1930), ''Number Seventeen'' (1932) * Cary Grant: ''Suspicion'' (1941), ''Notorious'' (1946), ''To Catch a Thief'' (1955), ''North By Northwest'' (1959) * Edmund Gwenn: ''The Skin Game'' (1931), ''Waltzes from Vienna'' (1934), ''Foreign Correspondent'' (1940), ''The Trouble with Harry'' (1955) * Phyllis Konstam: ''Champagne'' (1928), ''Blackmail'' (1929), ''Murder!'' (1930), ''The Skin Game'' (1931) * John Longden: ''Blackmail'' (1929), ''Juno and the Paycock'' (1930), ''The Skin Game'' (1931), ''Young and Innocent'' (1937) * James Stewart: ''Rope'' (1948), ''Rear Window'' (1954), ''The Man Who Knew Too Much'' (1956), ''Vertigo'' (1958) '''Drie prente''' * Ingrid Bergman: ''Spellbound'' (1945), ''Notorious'' (1946), ''Under Capricorn'' (1949) * Charles Halton: ''Foreign Correspondent'' (1940), ''Mr. & Mrs. Smith'' (1941), ''Saboteur'' (1942) * Patricia Hitchcock: ''Stage Fright'' (1950), ''Strangers on a Train'' (1951), ''Psycho'' (1960) * Ian Hunter: ''The Ring'' (1927), ''Downhill'' (1927), ''Easy Virtue'' (1928) * Grace Kelly: ''Dial M for Murder'' (1954), ''Rear Window'' (1954), ''To Catch a Thief'' (1955) * Basil Radford: ''Young and Innocent'' (1937), ''The Lady Vanishes'' (1938), ''Jamaica Inn'' (1939) * John Williams: ''The Paradine Case'' (1947), ''Dial M for Murder'' (1954), ''To Catch a Thief'' (1955) == Uitbeeldings op film en televisie == * [[Anthony Hopkins]], in die 2012-prent ''Hitchcock''. * [[Toby Jones]], in die 2012-telefilm ''The Girl''. * [[Roger Ashton-Griffiths]], in die 2014-prent ''Grace of Monaco''. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Auiler, Dan: ''Hitchcock's notebooks: an authorised and illustrated look inside the creative mind of Alfred Hitchcock''. New York, Avon Books, 1999. * Barr, Charles: ''English Hitchcock''. Cameron & Hollis, 1999. * [http://mcfarland.metapress.com/content/k55w13746764/?sortorder=asc ''Clues: A Journal of Detection''] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130615212213/http://mcfarland.metapress.com/content/k55w13746764/?sortorder=asc |date=15 Junie 2013 }}'31.1 (2013). * DeRosa, Steven: ''Writing with Hitchcock''. Faber and Faber, 2001. * Deutelbaum, Marshall; Poague, Leland (ed.): ''A Hitchcock Reader''. Iowa State University Press, 1986. * Durgnat, Raymond: ''The strange case of Alfred Hitchcock'' Cambridge, Massachusetts: MIT Press, 1974 [http://www.worldcat.org/oclc/1233570 OCLC 1233570] == Eksterne skakels == * {{Imdb naam|id=0000033|naam=Alfred Hitchcock}} * {{Commons-kategorie inlyn|Alfred Hitchcock}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Alfred Hitchcock|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Hitchcock, Alfred}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Britse rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1899]] [[Kategorie:Sterftes in 1980]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Londen]] 6ai2oo9bh8mknkbn5isihgt44y8qpzy Akira Kurosawa 0 88773 3372852 3299198 2026-11-15T18:35:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372852 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Akira Kurosawa<br />黒澤 明 | Beeld = Akirakurosawa-onthesetof7samurai-1953-page88.jpg | Beeldgrootte = 200 | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = Akira Kurosawa in 1953 op die stel van ''Seven Samurai''. | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{geboortedatum|1910|3|23}} | Geboorteplek = Shinagawa, [[Tokio]], [[Japan]] | Nasionaliteit = | Sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1910|3|23|1998|9|6}} | Sterfteplek = Setagaya, Tokio, Japan | Skool = | Eggenoot = Yōko Yaguchi (1945–1985; haar dood) | Kinders = 2, waaronder Kazuko Kurosawa | Universiteit = | Beroep = Rolprentregisseur, {{nowrap|-vervaardiger}},<br />-draaiboekskrywer, -snyer en skilder | Aktiewe jare = 1936–1993 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | imdb = 0000041 | Toekennings = [[Oscar]] vir lewensbydrae (1990) | Handtekening = [[Lêer:Akira Kurosawa Signature.svg|150px]] }} '''Akira Kurosawa''' ([[Japannees]]: 黒澤 明, 23 Maart 1910&nbsp;– 6 September 1998) was 'n [[Japan]]nese rolprentregisseur, {{nowrap|-vervaardiger}} en {{nowrap|-draaiboekskrywer}}. Hy word beskou as een van die belangrikste en invloedrykste rolprentmakers in die geskiedenis van die [[rolprent]]wese; hy het 30 rolprente geregisseer in sy loopbaan van 57 jaar. Met 'n gedurfde en dinamiese styl wat sterk deur die Westerse rolprentkuns beïnvloed is, maar tog daarvan verskil, word hy wyd beskou as een van die grootste en invloedrykste rolprentmakers in die geskiedenis van die rolprentkuns. Hy was bekend as 'n rolprentmaker wat self hand bysit en was intens by alle aspekte van die produksie betrokke – as regisseur, skrywer, vervaardiger en snyer.<ref name="G1415">Galbraith (2002), bl. 14–15.</ref> == Lewe en loopbaan == Kurosawa het in 1936 in die rolprentbedryf betrokke geraak ná 'n kort loopbaan as skilder. Nadat hy jare lank as hulpregisseur en draaiboekskrywer gewerk het, het hy sy debuut as regisseur in 1943 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gemaak met die gewilde aksieprent ''Sanshiro Sugata'' (ook bekend as ''Judo Saga''). Ná die oorlog het ''Drunken Angel'' (1948) hom 'n gerekende regisseur in [[Japan]] gemaak. Een van die hoofspelers was die toe onbekende akteur [[Toshiro Mifune]]. Die twee mans het later nog 15 prente saam gemaak. Sy vrou, Yōko Yaguchi, het ook in een van sy prente gespeel. === Kinderjare tot die oorlogsjare (1910–1945) === ==== Kinderjare en jeug (1910–1935) ==== Kurosawa is op 23 Maart 1910 in Ōi, in die distrik Ebara (nou deel van die Shinagawa-wyk van [[Tokio]]), gebore. Hy het egter een keer beweer dat hy in Akita gebore is en later as suigling na Tokio gekom het. Sy moeder, Shima (1870–1952), het uit 'n handelaarsfamilie in [[Osaka]] gekom; sy vader, Isamu (1864–1948), was 'n lid van 'n [[samoerai]]familie uit die Akita-prefektuur en het as die direkteur van die weermag se Instituut vir Liggaamlike Opvoeding se laer sekondêre skool gewerk. Akira was die agtste en jongste kind van die redelik welgestelde familie; twee van sy broers en susters was met sy geboorte al grootmens en een was oorlede, sodat hy met drie susters en 'n broer opgegroei het.<ref name="G1415" /> Benewens die bevordering van liggaamlike oefening was Isamu ontvanklik vir Westerse tradisies en het hy die teater en die rolprentkuns as opvoedkundig waardevol beskou. Hy het sy kinders aangemoedig om rolprente te kyk, en die jong Kurosawa het sy eerste prent op sesjarige ouderdom gesien. Hy het laerskool bygewoon en bevriend geraak met Keinosuke Uekusa, terwyl sy onderwyser mnr. Tachikawa 'n belangrike vormende invloed was: dié se progressiewe onderwyspraktyke het eers 'n liefde vir tekenkuns en daarna 'n belangstelling in die onderwys as sodanig by hom aangesteek. Gedurende dié tyd het hy ook [[kalligrafie]] en die kendo-swaardvegkuns gestudeer.<ref>Galbraith (2002), bl. 16.</ref> Nog 'n groot invloed in sy kinderjare was Kurosawa se broer Heigo (1906–1933), vier jaar sy senior. Ná die groot Kanto-[[aardbewing]] van 1923 en die daaropvolgende Kanto-slagting het Heigo die 13-jarige Kurosawa geneem om die verwoesting te aanskou. Toe Kurosawa van die menslike en dierlike lyke wat oral rondgelê het, wou wegkyk, het Heigo hom verbied om dit te doen en hom eerder aangemoedig om sy vrese in die oë te kyk deur hulle direk te trotseer. Sommige kommentators het gesuggereer dat dié voorval Kurosawa se latere kunsloopbaan sou beïnvloed, aangesien hy geredelik bereid was om onaangename waarhede in sy werk te trotseer en te ondersoek. Heigo was akademies begaafd, maar nadat hy nie 'n plek in Tokio se voorste hoërskool kon kry nie, het hy hom van die res van die familie begin losmaak en verkies om op sy belangstelling in buitelandse letterkunde te konsentreer. In die laat 1920's het Heigo hom gou 'n naam gemaak as 'n ''benshi'' (verteller by stilprente) vir Tokio se teaters wat buitelandse rolprente vertoon het. Kurosawa, wat op daardie stadium beplan het om skilder te word, het by Heigo ingetrek en die twee het onafskeidbaar geword.<ref name="k1">Galbraith (2002), bl. 19.</ref> Onder Heigo se leiding het Kurosawa nie net gretig rolprente gekyk nie, maar ook teater- en sirkusopvoerings, terwyl hy sy skilderye uitgestal het en vir die linkse Bond van Proletariese Kunstenaars gewerk het. Hy kon nooit 'n bestaan uit sy kuns maak nie en het sy entoesiasme vir die skilderkuns verloor weens dit en sy groeiende oortuiging dat die grootste deel van die proletariese beweging daarop neergekom het om "onvervulde politieke ideale direk op die doek te plaas". Met die toenemende produksie van klankfilms in die vroeë 1930's het rolprentvertellers soos Heigo werk begin verloor, en Kurosawa het weer by sy ouers ingetrek. In Julie 1933 het Heigo sy eie lewe geneem; Kurosawa het gepraat oor die blywende gevoel van verlies wat hy oor sy broer se dood gevoel het, en die hoofstuk van ''Something Like an Autobiography'' waarin dit beskryf word – byna 50 jaar ná die gebeurtenis geskryf – is getitel "'n Verhaal wat ek nie wil vertel nie". Net vier maande ná Heigo se selfdood is Kurosawa se oudste broer ook oorlede, wat die 23-jarige Kurosawa as die enigste oorlewende broer onder sy drie susters gelaat het.<ref name="k1" /> ==== Regisseur in opleiding (1935–1941) ==== [[Lêer:Akira Kurosawa, Ishiro Honda, Senkichi Taniguchi, and Kajiro Yamamoto.jpg|duimnael|regs|200px|Van links: Kurosawa, Ishirō Honda en Senkichi Taniguchi met hul mentor Kajirō Yamamoto, laat 1930's]] In 1935 het die nuwe rolprentateljee Photo Chemical Laboratories, bekend as P.C.L. (wat later die groot ateljee Toho geword het), vir hulpregisseurs geadverteer. Hoewel hy geen vroeëre belangstelling in die rolprentkuns as beroep getoon het nie, het Kurosawa die vereiste opstel ingelewer, waarin aansoekers gevra is om die fundamentele gebreke van Japannese rolprente te bespreek en maniere te vind om hulle te oorkom. Sy half-spottende siening was dat as die gebreke fundamenteel was, daar geen manier was om hulle te regstel nie. Kurosawa se opstel het hom 'n uitnodiging na die opvolgeksamens besorg, en die regisseur Kajirō Yamamoto, een van die eksaminatore, het van Kurosawa gehou en daarop aangedring dat die ateljee hom aanstel. Kurosawa het in Februarie 1936, op die ouderdom van 25, by P.C.L. aangesluit.<ref>Galbraith (2002), bl. 25.</ref> [[Lêer:Akira Kurosawa and Mikio Naruse during the shooting of Nadare, 1937.jpg|duimnael|regs|200px|Kurosawa (links) en Mikio Naruse (regs) tydens die verfilming van ''Avalanche'' (1937)]] Gedurende sy vyf jaar as hulpregisseur het Kurosawa onder talle regisseurs gewerk, maar die belangrikste figuur in sy ontwikkeling was by verre Yamamoto. Van sy 24 rolprente as hulpregisseur het hy 17 onder Yamamoto gewerk, baie daarvan komedies met die gewilde akteur Ken'ichi Enomoto, bekend as "Enoken". Yamamoto het Kurosawa se talent gekoester en hom ná 'n jaar direk van derde hulpregisseur tot hoofhulpregisseur bevorder. Kurosawa se verantwoordelikhede het toegeneem en hy het aan take gewerk wat gestrek het van die bou van dekors en rolprentontwikkeling tot die soek van lokasies, die verfyning van draaiboeke, repetisies, beligting, oorklanking, snywerk en tweede-eenheidregie. In die laaste van Kurosawa se rolprente as hulpregisseur vir Yamamoto, ''Horse'' (1941), het Kurosawa die grootste deel van die produksie oorgeneem, aangesien sy mentor met die verfilming van 'n ander prent besig was.<ref>Galbraith (2002), bl. 29–30, 35.</ref> Yamamoto het Kurosawa aangeraai dat 'n goeie regisseur die draaiboekskryfkuns moet bemeester. Kurosawa het gou besef dat die moontlike verdienste uit sy draaiboeke veel hoër was as wat hy as hulpregisseur betaal is. Hy het later al sy rolprente self geskryf of mede-geskryf en gereeld draaiboeke vir ander regisseurs geskryf, soos Satsuo Yamamoto se ''A Triumph of Wings'' (''Tsubasa no gaika'', 1942). Dié buitewerk sou vir Kurosawa 'n winsgewende sylyn wees wat tot diep in die 1960's voortgeduur het, lank nadat hy bekend geword het.<ref>Galbraith (2002), bl. 658–707.</ref> ==== Oorlogsprente en huwelik (1942–1945) ==== In die twee jaar ná die vrystelling van ''Horse'' in 1941 het Kurosawa gesoek na 'n verhaal waarmee hy sy regisseursloopbaan kon begin. Teen die einde van 1942, omtrent 'n jaar ná die Japannese aanval op [[Pearl Harbor]], het die romanskrywer Tsuneo Tomita sy judo-roman ''Sanshiro Sugata'' gepubliseer, en die advertensies daarvoor het Kurosawa geïntrigeer. Hy het die boek op die dag van publikasie gekoop, dit in een sitting verslind en Toho onmiddellik gevra om die rolprentregte te bekom. Kurosawa se aanvanklike instink was reg: binne 'n paar dae het drie ander groot Japannese ateljees ook aangebied om die regte te koop. Toho het geseëvier en Kurosawa het met die voorproduksie van sy regisseursdebuut begin.<ref>Galbraith (2002), bl. 39.</ref> Die verfilming van ''Sanshiro Sugata'' het in Desember 1942 op lokasie in Yokohama begin. Die produksie het glad verloop, maar om die voltooide prent by die sensors verby te kry, was 'n heel ander saak. Die sensuurkantoor het die werk volgens die standaarde van oorlogstydse Japan as aanstootlik "Brits-Amerikaans" beskou, en dit was slegs deur die tussenkoms van die regisseur Yasujirō Ozu, wat vir die prent in die bres getree het, dat ''Sanshiro Sugata'' uiteindelik op 25 Maart 1943 vir vrystelling aanvaar is. Kurosawa het pas 33 geword. Die prent was sowel 'n kritiese as 'n kommersiële sukses. Nietemin het die sensuurkantoor later besluit om 18 minute se materiaal uit te sny, waarvan die grootste deel vandag as verlore beskou word.<ref>Galbraith (2002), bl. 43, 45–46.</ref> Hy het hom daarna tot die onderwerp van oorlogstydse vroulike fabriekswerkers gewend in ''The Most Beautiful'', 'n propagandaprent wat hy vroeg in 1944 in 'n half-dokumentêre styl verfilm het. Om realistiese vertolkings uit sy aktrises te kry, het die regisseur hulle tydens die verfilming in 'n werklike fabriek laat woon, die fabriekskos laat eet en mekaar op hul karakters se name laat noem. Hy sou soortgelyke metodes met sy spelers deur sy hele loopbaan gebruik. Tydens die produksie is die aktrise wat die leier van die fabriekswerkers vertolk het, Yōko Yaguchi, deur haar kollegas gekies om hul eise aan die regisseur voor te lê. Sy en Kurosawa was voortdurend met mekaar oorhoop, en dit was juis deur dié argumente dat die twee paradoksaal naby aan mekaar gekom het. Hulle is op 21 Mei 1945 getroud, met Yaguchi twee maande swanger (sy het nooit haar akteursloopbaan hervat nie), en die paar het saam gebly tot haar dood in 1985. Hulle het twee kinders gehad: 'n seun, Hisao, gebore op 20 Desember 1945, wat as vervaardiger van sommige van sy vader se laaste projekte gedien het, en 'n dogter, Kazuko, gebore op 29 April 1954, wat 'n kostuumontwerper geword het.<ref>Galbraith (2002), bl. 46–51.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 55–57.</ref><ref name="G64191">Galbraith (2002), bl. 64, 191.</ref> [[Lêer:Photo during the shooting of The Men Who Tread on the Tiger's Tail 2, 1945.jpg|duimnael|regs|Die verfilming van ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'', 1945]] Kort voor sy huwelik is Kurosawa deur die ateljee teen sy wil gedruk om 'n opvolger tot sy debuutprent te regisseer. Die dikwels onbeskaamd propagandistiese ''Sanshiro Sugata Part II'', wat in Mei 1945 première gehad het, word oor die algemeen as een van sy swakste prente beskou. Kurosawa het besluit om die draaiboek te skryf vir 'n prent wat sowel sensorvriendelik as goedkoper sou wees om te vervaardig. ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'', gebaseer op die kabuki-toneelstuk ''Kanjinchō'' en met die komediant Enoken in die hoofrol, is in September 1945 voltooi. Teen daardie tyd het Japan oorgegee en die besetting van Japan het begin. Die nuwe Amerikaanse sensors het die waardes wat na bewering in die prent bevorder is, as oormatig "feodaal" vertolk en die werk verban. Dit is eers in 1952 vrygestel, dieselfde jaar waarin nog 'n Kurosawa-prent, ''Ikiru'', ook vrygestel is.<ref>Galbraith (2002), bl. 51–55.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 660–661.</ref> === Vroeë naoorlogse jare tot ''Red Beard'' (1946–1965) === ==== Eerste naoorlogse werke (1946–1950) ==== Ná die oorlog het Kurosawa, beïnvloed deur die demokratiese ideale van die besetting, gepoog om rolprente te maak wat 'n nuwe respek vir die individu en die self sou vestig. Die eerste sodanige prent, ''No Regrets for Our Youth'' (1946), geïnspireer deur sowel die Takigawa-voorval van 1933 as die Hotsumi Ozaki-spioenasiesaak, het Japan se voorlogse bewind vir sy politieke onderdrukking gekritiseer. Buitengewoon vir die regisseur is die heldhaftige hoofkarakter 'n vrou, Yukie (Setsuko Hara), wat in hoëmiddelklas-voorregte gebore is en in 'n tyd van politieke krisis haar waardes begin bevraagteken. Die oorspronklike draaiboek moes ingrypend herskryf word en, weens sy omstrede tema en die geslag van sy hoofkarakter, het die voltooide werk die kritici verdeel. Nietemin het dit die goedkeuring van gehore weggedra, wat variasies op die prent se titel ("geen spyt oor ...") in 'n naoorlogse slagspreuk verander het.<ref>Galbraith (2002), bl. 65–67.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 70–79.</ref> Sy volgende prent, ''One Wonderful Sunday'', het in Julie 1947 première gehad tot gemengde resensies. Dit was die resultaat van 'n samewerking met sy kindervriend Keinosuke Uekusa. Die prent is 'n sentimentele liefdesverhaal oor 'n arm paartjie wat probeer om hul een weeklikse afdag binne die verwoesting van die naoorlogse Tokio te geniet, en dra die invloed van Frank Capra, [[D.W. Griffith]] en F.W. Murnau, wat elkeen onder Kurosawa se gunstelingregisseurs was. Nog 'n prent wat in 1947 met Kurosawa se betrokkenheid vrygestel is, was die aksie-avontuurriller ''Snow Trail'', deur Senkichi Taniguchi geregisseer uit Kurosawa se draaiboek. Dit was die debuut van die intense jong akteur [[Toshiro Mifune]]. Dit was Kurosawa wat, saam met sy mentor Yamamoto, ingegryp het om Toho te oorreed om Mifune te kontrakteer tydens 'n oudisie waarin die jong man Kurosawa sterk beïndruk het maar die meeste van die ander beoordelaars van hom vervreem het.<ref>Galbraith (2002), bl. 87–91.</ref> [[Lêer:Shimura Takashi.JPG|duimnael|links|upright|Takashi Shimura het 'n toegewyde dokter vertolk wat 'n siek bendelid help in ''Drunken Angel''. Shimura het in meer as 20 van Kurosawa se rolprente gespeel.]] ''Drunken Angel'' word dikwels as die regisseur se eerste groot werk beskou. Hoewel die draaiboek, soos al Kurosawa se werke uit die besettingstyd, weens Amerikaanse sensuur herskryf moes word, het Kurosawa gevoel dat dit die eerste prent was waarin hy hom vrylik kon uitdruk. Dit is 'n rou verhaal van 'n dokter wat 'n bendelid ([[yakuza]]) met [[tuberkulose]] probeer red, en dit was ook die eerste keer dat Kurosawa vir Mifune geregisseer het, wat daarna hoofrolle in al behalwe een van die regisseur se volgende 16 prente sou speel (die uitsondering was ''Ikiru''). Terwyl Mifune nie as die hoofkarakter in ''Drunken Angel'' gekies is nie, het sy plofbare vertolking as die bendelid die drama so oorheers dat hy die fokus van die titelkarakter, die alkoholiese dokter wat deur Takashi Shimura vertolk is, verskuif het. Kurosawa wou egter nie die jong akteur se enorme lewenskrag versmoor nie, en Mifune se rebelse karakter het gehore geëlektrifiseer op baie dieselfde manier as wat [[Marlon Brando]] se uitdagende houding 'n paar jaar later Amerikaanse rolprentgehore sou verras. Die prent het in April 1948 in Tokio première gehad tot uitbundige resensies en is deur die aansienlike ''Kinema Junpo''-kritici-meningsopname as die beste prent van sy jaar gekies, die eerste van drie Kurosawa-prente wat so vereer is.<ref>Hirano (1992), bl. 225–226.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 100–104.</ref> Ná die voltooiing van ''Drunken Angel'' het Toho in 'n maandelange arbeidstaking verval, waarin die Toho-vakbond die ateljeeterrein beset het. Toe die Toho-bestuur ophou om werkers se salarisse te betaal, het Kurosawa 'n reisende toneelgeselskap gestig om geld in te samel, en [[Anton Tsjechof]] se ''Die Huweliksaanbod'' sowel as 'n verwerking van ''Drunken Angel'' met Mifune en Shimura geregisseer. Ontnugter deur die verdeeldheid en geweld tussen werknemers by Toho, die onderduimse taktiek van die Toho-leierskap en die verbreking van die beleg deur polisie en weermag, het Kurosawa Toho verlaat en later onthou: "Ek het begin verstaan dat die ateljee wat ek as my tuiste beskou het, eintlik aan vreemdelinge behoort het." Kurosawa het saam met die vervaardiger Sōjirō Motoki en sy mede-regisseurs en vriende Kajiro Yamamoto, Mikio Naruse en Senkichi Taniguchi 'n nuwe onafhanklike produksie-eenheid gestig met die naam Film Art Association (''Eiga Geijutsu Kyōkai''). Vir dié organisasie se debuutwerk, en sy eerste prent vir die Daiei-ateljee, het Kurosawa hom tot 'n eietydse toneelstuk deur Kazuo Kikuta gewend en dit saam met Taniguchi vir die doek verwerk. ''The Quiet Duel'' het Toshiro Mifune vertoon as 'n idealistiese jong dokter wat met [[sifilis]] worstel, 'n doelbewuste poging deur Kurosawa om die akteur weg te breek van die tipering as bendelid. Dit is in Maart 1949 vrygestel en was 'n kaskraker, maar word oor die algemeen as een van die regisseur se mindere prestasies beskou.<ref>Broe (2014), bl. 162–167.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 108–115.</ref> [[Lêer:Toshiro Mifune 1954 Scan10003 160913.jpg|duimnael|upright=0.8|Toshiro Mifune, 'n gereelde hoofrolspeler in Kurosawa se rolprente, in 1954]] Sy tweede prent van 1949, ook deur die Film Art Association vervaardig en deur Shintoho vrygestel, was ''Stray Dog''. Dit is 'n speurprent – waarskynlik die eerste belangrike Japannese prent in dié genre – wat die gemoed van Japan tydens sy pynlike naoorlogse herstel verken deur die verhaal van 'n jong speurder, vertolk deur Mifune, en sy fiksasie op die terugkry van sy handwapen, wat deur 'n brandarm oorlogsveteraan gesteel is wat dit dan gebruik om te roof en te vermoor. Dit is verwerk uit 'n ongepubliseerde roman deur Kurosawa in die styl van een van sy gunstelingskrywers, Georges Simenon, en was die regisseur se eerste samewerking met die draaiboekskrywer Ryuzo Kikushima, wat later sou help om agt ander Kurosawa-prente te skryf. 'n Bekende, feitlik woordelose reeks wat meer as agt minute duur, wys die speurder, verklee as 'n verarmde veteraan, wat die strate deurkruis op soek na die wapendief; dit het werklike dokumentêre beeldmateriaal van oorlogsverwoeste Tokio-woonbuurte gebruik wat deur Kurosawa se vriend Ishirō Honda, die toekomstige regisseur van ''[[Godzilla]]'', geneem is. Die prent word as 'n voorloper van die hedendaagse polisieprosedure- en makkerpolisiegenres beskou.<ref>Galbraith (2002), bl. 118–126.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 126, 129–130.</ref> ''Scandal'', in April 1950 deur Shochiku vrygestel, is geïnspireer deur die regisseur se persoonlike ervarings met (en woede teenoor) die Japannese sensasiejoernalistiek. Die werk is 'n ambisieuse mengsel van hofdrama en maatskaplike-probleemprent oor vryheid van spraak en persoonlike verantwoordelikheid, maar selfs Kurosawa het die finale produk as dramaties ongefokus en onbevredigend beskou, en byna al die kritici stem saam. Dit sou egter Kurosawa se tweede prent van 1950 wees wat hom (en die Japannese rolprentkuns) uiteindelik 'n heel nuwe internasionale gehoor sou besorg.<ref>Galbraith (2002), bl. 127–138.</ref> ''Rashomon'', waarvan die première in Augustus 1950 in [[Tokio]] was, weer met Mifune in, het op 10 September 1951 in 'n verrassende wending die [[Goue Leeu]] op die rolprentfees van [[Venesië]] gewen en is daarna in [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] uitgereik. Die sukses van die prent het gemaak dat die Weste vir die eerste keer kennis geneem het van Japannese rolprente, en dit het weer gelei tot die erkenning van ander Japannese rolprentmakers. Regdeur die 1950's en vroeë 1960's het Kurosawa sowat een prent per jaar geregisseer, onder meer 'n paar wat goed ontvang is soos ''Ikiru'' (1952), ''Seven Samurai'' (1954) en ''Yojimbo'' (1961). Ná die middel 1960's het hy baie minder produktief geraak, maar sy latere werk het sy laaste twee epiese prente ingesluit: ''Kagemusha'' (1980) en ''Ran'' (1985). Hy het nog pryse gewen, onder meer die [[Palme d'Or]] vir ''Kagemusha'' – meer dikwels oorsee as in Japan. ==== Internasionale erkenning (1950–1952) ==== Ná die voltooiing van ''Scandal'' is Kurosawa deur die Daiei-ateljee genader om nog 'n prent vir hulle te maak. Kurosawa het 'n draaiboek gekies deur 'n aspirant-jong draaiboekskrywer, Shinobu Hashimoto, wat uiteindelik aan nege van sy prente sou werk. Hul eerste gesamentlike poging was gebaseer op Ryūnosuke Akutagawa se eksperimentele kortverhaal "In a Grove", wat die moord op 'n samoerai en die verkragting van sy vrou uit verskeie verskillende en botsende gesigspunte vertel. Kurosawa het potensiaal in die draaiboek gesien en dit met Hashimoto se hulp verfyn en uitgebrei, en dit toe aan Daiei voorgelê, wat die projek graag aanvaar het weens sy lae begroting. Die verfilming van ''Rashomon'' het op 7 Julie 1950 begin en, ná uitgebreide lokasiewerk in die oerbos van [[Nara-prefektuur|Nara]], op 17 Augustus afgehandel. Net een week is aan gehaaste na-produksie bestee, belemmer deur 'n ateljeebrand, en die voltooide prent het op 25 Augustus in Tokio se Keiserlike Teater première gehad en die volgende dag landwyd uitgebrei. Die prent is met louwarm resensies ontvang, met baie kritici verward oor sy unieke tema en behandeling, maar dit was nietemin 'n matige finansiële sukses vir Daiei.<ref>Galbraith (2002), bl. 136.</ref><ref name="G137140">Galbraith (2002), bl. 137–140.</ref> [[Lêer:Vasily Perov - Портрет Ф.М.Достоевского - Google Art Project.jpg|duimnael|upright|[[Fjodor Dostojefski]] het ''The Idiot'' geskryf, wat Kurosawa in 1951 in 'n Japannese rolprent van dieselfde naam verwerk het. Vasily Perov se portret uit 1872.]] Kurosawa se volgende prent, vir Shochiku, was ''The Idiot'', 'n verwerking van die roman deur die regisseur se gunstelingskrywer, [[Fjodor Dostojefski]]. Die verhaal word van Rusland na [[Hokkaido]] verplaas, maar hou verder na aan die oorspronklike – 'n feit wat deur baie kritici as nadelig vir die werk beskou is. 'n Ateljee-opgelegde snit het dit van Kurosawa se oorspronklike 265 minute tot net 166 minute verkort, wat die gevolglike verhaal uiters moeilik gemaak het om te volg. Die swaar gesnyde weergawe word wyd as een van die regisseur se minste geslaagde werke beskou, en die oorspronklike volledige weergawe bestaan nie meer nie. Eietydse resensies van die verkorte weergawe was baie negatief, maar die prent was 'n matige sukses by die loket, hoofsaaklik weens die gewildheid van een van sy sterre, Setsuko Hara.<ref name="G137140" /> Intussen is ''Rashomon'', sonder dat Kurosawa daarvan geweet het, vir die rolprentfees van [[Venesië]] ingeskryf danksy die pogings van Giuliana Stramigioli, 'n Japan-gebaseerde verteenwoordiger van 'n Italiaanse rolprentmaatskappy, wat die prent gesien en bewonder het en Daiei oorreed het om dit in te skryf. Op 10 September 1951 is ''Rashomon'' die fees se hoogste prys, die [[Goue Leeu]], toegeken, wat nie net Daiei nie maar die internasionale rolprentwêreld geskok het, wat destyds grootliks onbewus was van Japan se dekades oue rolprenttradisie. Nadat Daiei die prent kortliks met onderskrifte in Los Angeles vertoon het, het RKO die verspreidingsregte op ''Rashomon'' in die Verenigde State gekoop. Die maatskappy het 'n aansienlike waagstuk aangedurf: dit het net een vorige prent met onderskrifte op die Amerikaanse mark uitgereik, en die enigste vorige Japannese klankfilm wat kommersieel in New York vrygestel is, was Mikio Naruse se komedie ''Wife! Be Like a Rose!'' in 1937 – 'n kritiese en finansiële mislukking. ''Rashomon'' se kommersiële vertoning, wat sterk gehelp is deur goeie resensies van kritici en selfs die rubriekskrywer Ed Sullivan, het egter in sy eerste drie weke by 'n enkele New Yorkse teater $35&nbsp;000 ingesamel, 'n destyds byna ongehoorde bedrag.<ref>Galbraith (2002), bl. 155–167.</ref> Dié sukses het op sy beurt tot 'n mode in Amerika en die Weste vir Japannese rolprente deur die 1950's gelei, wat die entoesiasme vir die Italiaanse neorealistiese rolprentkuns vervang het. Teen die einde van 1952 is ''Rashomon'' in Japan, die Verenigde State en die grootste deel van Europa vrygestel. Onder die Japannese rolprentmakers wie se werk gevolglik feespryse en kommersiële vrystelling in die Weste begin verower het, was Kenji Mizoguchi (''The Life of Oharu'', ''Ugetsu'', ''Sansho the Bailiff'') en, ietwat later, Yasujirō Ozu (''Tokyo Story'', ''An Autumn Afternoon'') – kunstenaars wat in Japan hoog geag is maar voor dié tydperk byna heeltemal onbekend in die Weste was.<ref name="k2">Galbraith (2002), bl. 170–171.</ref> ==== Eietydse dramas en ''Seven Samurai'' (1953–1955) ==== Met sy loopbaan aangehelp deur sy plotselike internasionale bekendheid het Kurosawa, nou weer verenig met sy oorspronklike ateljee Toho (wat sy volgende 11 prente sou vervaardig), aan sy volgende projek begin werk: ''Ikiru''. Gebaseer op [[Leo Tolstoi]] se ''Die Dood van Ivan Iljitsj'', vertoon die prent Takashi Shimura as 'n Tokiose amptenaar met [[kanker]], Watanabe, op 'n laaste soeke na betekenis voor sy dood. Vir die draaiboek het Kurosawa Hashimoto sowel as die skrywer Hideo Oguni ingebring, wat twaalf Kurosawa-prente sou mede-skryf. Ten spyte van die werk se grimmige onderwerp het die draaiboekskrywers 'n satiriese benadering gevolg, wat sommige met die werk van Brecht vergelyk het, tot sowel die burokratiese wêreld van sy held as die Amerikaanse kulturele kolonisering van Japan. Weens dié strategie word die rolprentmakers gewoonlik daarmee vereer dat hulle die prent gered het van die soort sentimentaliteit wat algemeen is in dramas oor terminaal siek karakters. ''Ikiru'' het in Oktober 1952 geopen tot uitbundige resensies – dit het Kurosawa sy tweede ''Kinema Junpo''-toekenning vir "Beste Prent" besorg – en enorme loketsukses. Dit bly die mees geloofde van al die kunstenaar se prente wat in die moderne era gestel is.<ref name="k2" /> In Desember 1952 het Kurosawa sy ''Ikiru''-draaiboekskrywers, Shinobu Hashimoto en Hideo Oguni, vir 'n afgesonderde verblyf van vyf-en-veertig dae na 'n herberg geneem om die draaiboek vir sy volgende prent, ''[[Seven Samurai]]'', te skep. Die ensemblewerk was Kurosawa se eerste eintlike samoeraiprent, die genre waarvoor hy die bekendste sou word. Die eenvoudige verhaal, oor 'n arm boeredorp in Japan van die Sengoku-tydperk wat 'n groep samoerai huur om dit teen 'n dreigende aanval deur rowers te verdedig, is 'n volle epiese behandeling gegee, met 'n enorme rolverdeling (hoofsaaklik veterane van vorige Kurosawa-produksies) en noukeurig gedetailleerde aksie wat tot byna drie-en-'n-half uur skermtyd strek.<ref name="G214223">Galbraith (2002), bl. 214–223.</ref> Drie maande is aan voorproduksie bestee en 'n maand aan repetisies. Die verfilming het 148 dae geneem, verspreid oor byna 'n jaar, onderbreek deur produksie- en finansieringsprobleme en Kurosawa se gesondheidsprobleme. Die prent het uiteindelik in April 1954 geopen, 'n halfjaar ná sy oorspronklike vrystellingsdatum en omtrent drie keer oor die begroting, wat dit destyds die duurste Japannese prent ooit gemaak het. Die prent het positiewe kritiese reaksie ontvang en 'n groot treffer geword, wat die geld wat daarin belê is vinnig teruggewen het. Met verloop van tyd – en met die teater- en tuisvideovrystellings van die ongesnyde weergawe – het sy aansien gestadig gegroei. Dit word nou deur sommige kommentators as die grootste Japannese prent ooit beskou, en in 1999 het 'n meningsopname van Japannese rolprentkritici dit ook as die beste Japannese prent ooit gekies. In die jongste (2022) weergawe van die Britse Rolprentinstituut se ''Sight & Sound''-meningsopname "Greatest Films of All Time" was ''Seven Samurai'' 20ste onder alle rolprente uit alle lande in die kritici se opname en gelyk 14de in die regisseurs se opname.<ref name="G214223" /> In 1954 het kerntoetse in die Stille Oseaan radioaktiewe reënstorms in Japan veroorsaak, en een besondere voorval in Maart het 'n Japannese vissersboot aan kernuitval blootgestel, met rampspoedige gevolge. Dit is in dié angstige atmosfeer dat Kurosawa se volgende prent, ''I Live in Fear'', bedink is. Die verhaal handel oor 'n bejaarde fabriekseienaar (Toshiro Mifune) wat so verskrik is oor die vooruitsig van 'n kernaanval dat hy besluit om sy hele uitgebreide familie na wat hy as die veiligheid van 'n plaas in Brasilië beskou, te verhuis. Die produksie het veel gladder verloop as die regisseur se vorige prent, maar 'n paar dae voordat die verfilming geëindig het, is Kurosawa se komponis, medewerker en goeie vriend Fumio Hayasaka op die ouderdom van 41 aan tuberkulose oorlede. Die prent se musiek is deur Hayasaka se student, Masaru Sato, voltooi, wat al Kurosawa se volgende agt prente sou toonset. ''I Live in Fear'' het in November 1955 geopen tot gemengde resensies en gedempte gehoorreaksie, en was die eerste Kurosawa-prent wat geld verloor het tydens sy oorspronklike teatervertoning. Vandag word dit deur baie beskou as een van die beste prente wat oor die sielkundige gevolge van die wêreldwye kernpatstelling handel.<ref>Galbraith (2002), bl. 230–239.</ref> ==== Verwerkings en die geboorte van 'n maatskappy (1956–1960) ==== Kurosawa se volgende projek, ''Throne of Blood'', 'n verwerking van [[William Shakespeare]] se ''[[Macbeth]]'' – soos ''Seven Samurai'' in die Sengoku-era gestel – was 'n ambisieuse oorplasing van die Engelse werk na 'n Japannese konteks. Kurosawa het sy hoofaktrise, Isuzu Yamada, opdrag gegee om die werk te beskou asof dit 'n rolprentweergawe van 'n ''Japannese'' eerder as 'n Europese literêre klassieke werk was. Gegewe Kurosawa se waardering vir die tradisionele Japannese toneelspel steun die akteurs se vertolkings, veral dié van Yamada, sterk op die gestileerde tegnieke van die no-teater. Dit is in 1956 verfilm en in Januarie 1957 vrygestel tot 'n effens minder negatiewe binnelandse reaksie as die regisseur se vorige prent. In die buiteland het ''Throne of Blood'', ongeag die vryhede wat dit met sy bronmateriaal neem, gou 'n plek onder die mees gevierde Shakespeare-verwerkings verwerf.<ref>Galbraith (2002), bl. 239–246.</ref> Nog 'n verwerking van 'n klassieke Europese toneelwerk het byna onmiddellik gevolg, met die produksie van ''The Lower Depths'', gebaseer op 'n toneelstuk deur [[Maksim Gorki]], wat in Mei en Junie 1957 plaasgevind het. In teenstelling met die Shakespeariaanse omvang van ''Throne of Blood'' is ''The Lower Depths'' op slegs twee beperkte dekors verfilm om die beknopte aard van die karakters se lewens te beklemtoon. Hoewel dit getrou aan die toneelstuk is, is dié verwerking van Russiese materiaal na 'n volkome Japannese omgewing – in dié geval die laat Edo-tydperk – anders as sy vroeëre ''The Idiot'', as artistiek geslaagd beskou. Die prent het in September 1957 première gehad en 'n gemengde reaksie ontvang soortgelyk aan dié van ''Throne of Blood''. Sommige kritici plaas dit egter onder die regisseur se mees onderskatte werke.<ref>Galbraith (2002), bl. 253–264.</ref> Kurosawa se volgende drie prente ná ''Seven Samurai'' het nie daarin geslaag om Japannese gehore te vang op die manier waarop daardie prent dit gedoen het nie. Die gemoed van die regisseur se werk het toenemend pessimisties en donker geword, juis terwyl Japan 'n bloeityd van snelle groei en stygende lewenstandaarde betree het. Uit pas met die heersende gemoed van die era het Kurosawa se prente die moontlikheid van verlossing deur persoonlike verantwoordelikheid bevraagteken, veral in ''Throne of Blood'' en ''The Lower Depths''. Hy het dit besef en doelbewus 'n ligter, meer vermaaklike prent vir sy volgende produksie beoog, terwyl hy oorgeskakel het na die nuwe breëskermformaat wat in Japan gewild geraak het. Die gevolglike prent, ''The Hidden Fortress'', is 'n aksie-avontuurkomediedrama oor 'n middeleeuse prinses, haar lojale generaal en twee kleinboere wat deur vyandelike linies moet reis om hul tuisstreek te bereik. Ná sy vrystelling in Desember 1958 het ''The Hidden Fortress'' 'n enorme loketsukses in Japan geword en is dit warm deur kritici in sowel Japan as die buiteland ontvang. Vandag word die prent as een van Kurosawa se ligste pogings beskou, hoewel dit gewild bly, nie die minste nie omdat dit een van verskeie groot invloede op [[George Lucas]] se ruimte-epos ''[[Star Wars Episode IV: A New Hope|Star Wars]]'' van 1977 was.<ref name="G264">Galbraith (2002), bl. 264.</ref> Vanaf ''Rashomon'' het Kurosawa se produksies toenemend groter in omvang geword, en so ook die regisseur se begrotings. Toho, bekommerd oor dié ontwikkeling, het voorgestel dat hy sy eie projekte help finansier, wat die ateljee se moontlike verliese sou verminder en hom op sy beurt as mede-vervaardiger meer artistieke vryheid sou gee. Kurosawa het ingestem, en die Kurosawa-produksiemaatskappy is in April 1959 gestig, met Toho as die meerderheidsaandeelhouer.<ref name="G264" /> Ten spyte daarvan dat hy sy eie geld gewaag het, het Kurosawa 'n verhaal gekies wat meer direk krities was oor die Japannese sake- en politieke elite as enige vorige werk. ''The Bad Sleep Well'', gebaseer op 'n draaiboek deur Kurosawa se broerskind Mike Inoue, is 'n wraakdrama oor 'n jong man wat in die hiërargie van 'n korrupte Japannese maatskappy kan infiltreer met die bedoeling om die mans wat vir sy vader se dood verantwoordelik was, te ontbloot. Sy tema was aktueel: terwyl die prent in produksie was, is die massiewe Anpo-betogings gehou teen die nuwe veiligheidsverdrag tussen die VSA en Japan, wat deur baie Japanners, veral die jeug, beskou is as 'n bedreiging vir die land se demokrasie deur te veel mag aan korporasies en politici te gee. Die prent het in September 1960 geopen tot positiewe kritiese reaksie en matige loketsukses. Die openingsreeks van 25 minute, wat 'n korporatiewe huweliksonthaal uitbeeld, word wyd as een van Kurosawa se vaardigste uitgevoerde episodes beskou, maar die res van die prent word dikwels in vergelyking as teleurstellend ervaar.<ref>Galbraith (2002), bl. 286–293.</ref> ==== Loketsukses (1961–1964) ==== ''Yojimbo'' (''The Bodyguard''), Kurosawa Produksies se tweede prent, sentreer om 'n meesterlose samoerai, Sanjuro, wat in 'n 19de-eeuse dorp instap wat deur twee opponerende gewelddadige faksies regeer word en hulle uitlok om mekaar te vernietig. Die regisseur het dié werk gebruik om met baie genre-konvensies te speel, veral dié van die Western, terwyl hy ook 'n ongekende grafiese uitbeelding van geweld (vir die Japannese doek) gebied het. Sommige kommentators het die Sanjuro-karakter in dié prent gesien as 'n fantasiefiguur wat die historiese oorwinning van die korrupte handelaarsklas oor die samoeraiklas op magiese wyse omkeer. Met Tatsuya Nakadai in sy eerste groot rol in 'n Kurosawa-prent, en met vernuwende fotografie deur Kazuo Miyagawa (wat ''Rashomon'' verfilm het) en Takao Saito, het die prent in April 1961 première gehad en was dit 'n krities en kommersieel geslaagde onderneming wat meer verdien het as enige vorige Kurosawa-prent. Die prent en sy swartkomiese toon is ook wyd in die buiteland nageboots: Sergio Leone se ''A Fistful of Dollars'' was 'n virtuele (ongemagtigde) toneel-vir-toneel-hermaak, waaroor Toho namens Kurosawa 'n geding aanhangig gemaak en gewen het.<ref>Galbraith (2002), bl. 301–313.</ref> [[Lêer:Evan Hunter 5312.jpg|duimnael|upright|Kurosawa het sy misdaadprent ''High and Low'' van 1963 op Ed McBain se roman ''King's Ransom'' gebaseer. Beeld van McBain, 1953.]] Ná die sukses van ''Yojimbo'' het Kurosawa hom onder druk van Toho bevind om 'n opvolger te maak. Kurosawa het hom gewend tot 'n draaiboek wat hy voor ''Yojimbo'' geskryf het en dit herwerk om die held van sy vorige prent in te sluit. ''Sanjuro'' was die eerste van drie Kurosawa-prente wat uit die werk van die skrywer Shūgorō Yamamoto verwerk is, die ander twee ''Red Beard'' en ''Dodesukaden''. Dit is ligter van toon en nader aan 'n konvensionele tydperkprent as ''Yojimbo'', hoewel sy verhaal van 'n magstryd binne 'n samoerai-geslag met sterk komiese ondertone uitgebeeld word. Die prent het op 1 Januarie 1962 geopen en het ''Yojimbo'' se loketsukses gou oortref en positiewe resensies ontvang.<ref>Galbraith (2002), bl. 324–329.</ref> Kurosawa het intussen Toho opdrag gegee om die rolprentregte op ''King's Ransom'' te koop, 'n roman oor 'n ontvoering wat deur die Amerikaanse skrywer Evan Hunter onder sy skuilnaam Ed McBain geskryf is as een van sy 87ste Distrik-misdaadboeke. Die regisseur wou 'n werk skep wat ontvoering veroordeel, wat hy as een van die allerergste misdade beskou het. Die spanningsprent, getitel ''High and Low'', is in die tweede helfte van 1962 verfilm en in Maart 1963 vrygestel. Dit het Kurosawa se loketrekord verbreek (die derde prent op 'n ry wat dit gedoen het), die hoogste-inkomste Japannese prent van die jaar geword en gloeiende resensies gewen. Sy triomf is ietwat besoedel toe die prent geblameer is vir 'n golf ontvoerings wat omtrent daardie tyd in Japan voorgekom het; hy het self ontvoeringsdreigemente teenoor sy jong dogter Kazuko ontvang. ''High and Low'' word deur baie kommentators as een van die regisseur se sterkste werke beskou.<ref>Galbraith (2002), bl. 341–361.</ref> ==== ''Red Beard'' (1965) ==== Kurosawa het gou na sy volgende projek beweeg, ''Red Beard''. Gebaseer op 'n kortverhaalbundel deur Shūgorō Yamamoto en met elemente uit Dostojefski se roman ''The Insulted and Injured'', is dit 'n tydperkprent wat in 'n kliniek vir die armes in die middel-19de eeu gestel is, en waarin Kurosawa se humanistiese temas hul volste uitdrukking kry. 'n Verwaande en materialistiese, buitelands opgeleide jong dokter, Yasumoto, word gedwing om intern by die kliniek te word onder die streng leiding van dokter Niide, bekend as "Akahige" ("Rooibaard"), vertolk deur Mifune. Hoewel hy Rooibaard aanvanklik weerstaan, kom Yasumoto om sy wysheid en moed te bewonder en om die pasiënte by die kliniek, wat hy eers verag het, as waardig vir deernis en waardigheid te beskou.<ref>Galbraith (2002), bl. 372–374.</ref> Yūzō Kayama, wat Yasumoto vertolk, was destyds 'n uiters gewilde rolprent- en musieksterretjie, veral vir sy "Young Guy"-reeks musiekkomedies, sodat sy kontraktering vir die prent Kurosawa feitlik 'n sterk loketopbrengs gewaarborg het. Die verfilming, die rolprentmaker se langste ooit, het meer as 'n jaar geduur (ná vyf maande se voorproduksie) en is in die lente van 1965 afgehandel, wat die regisseur, sy span en sy akteurs uitgeput gelaat het. ''Red Beard'' het in April 1965 première gehad en het die jaar se hoogste-inkomste Japannese produksie geword en die derde (en laaste) Kurosawa-prent wat die aansienlike ''Kinema Junpo''-jaarlikse kritici-opname bo-aan gehaal het. Dit bly een van Kurosawa se bekendste en geliefdste werke in sy geboorteland. Buite Japan was kritici veel meer verdeeld: die meeste kommentators erken sy tegniese meriete en sommige prys dit as van Kurosawa se beste, terwyl ander volhou dat dit kompleksiteit en werklike verhaalkrag ontbreek.<ref>Galbraith (2002), bl. 374–389.</ref> Die prent het iets van 'n einde van 'n era vir sy skepper beteken. Die regisseur self het dit met die vrystelling besef en aan die kritikus Donald Richie gesê dat 'n soort siklus pas tot 'n einde gekom het en dat sy toekomstige prente en produksiemetodes anders sou wees. Sy voorspelling was heel akkuraat. Van die laat 1950's het die televisie toenemend die vryetyd van die voorheen groot en lojale Japannese rolprentgehoor oorheers, en soos rolprentmaatskappye se inkomste geval het, so ook hul lus vir risiko – veral die risiko wat Kurosawa se duur produksiemetodes verteenwoordig het. ''Red Beard'' het ook die halfwegpunt, chronologies, in die kunstenaar se loopbaan gemerk: gedurende sy vorige nege-en-twintig jaar in die rolprentbedryf (insluitend sy vyf jaar as hulpregisseur) het hy drie-en-twintig prente geregisseer; gedurende die oorblywende agt-en-twintig jaar sou hy, om baie komplekse redes, net sewe meer voltooi. Om redes wat nooit voldoende verklaar is nie, sou ''Red Beard'' ook sy laaste prent met Toshiro Mifune wees. Yū Fujiki, 'n akteur wat aan ''The Lower Depths'' gewerk het, het oor die noue band tussen die twee mans op die stel opgemerk: "Mnr. Kurosawa se hart was in mnr. Mifune se liggaam." Donald Richie het die verhouding tussen hulle as 'n unieke "simbiose" beskryf.<ref>Galbraith (2002), bl. 342.</ref> === Hollywood-ambisies tot die laaste prente (1966–1998) === ==== Hollywood-ompad (1966–1968) ==== Toe Kurosawa se eksklusiewe kontrak met Toho in 1966 verstryk het, het die 56-jarige regisseur ernstig aan verandering gedink. Nadat hy die geteisterde toestand van die binnelandse rolprentbedryf gesien het en al dosyne aanbiedinge uit die buiteland ontvang het, het die gedagte om buite Japan te werk vir hom aantrekliker as ooit geword. Vir sy eerste buitelandse projek het Kurosawa 'n verhaal gekies wat op 'n artikel in die tydskrif ''Life'' gebaseer is. Die aksieriller van Embassy Pictures, wat in Engels verfilm sou word en eenvoudig ''Runaway Train'' genoem is, sou sy eerste in kleur gewees het. Die taalgrens het egter 'n groot probleem geblyk, en die Engelse weergawe van die draaiboek was nie eens voltooi toe die verfilming in die herfs van 1966 moes begin nie. Die verfilming, wat sneeu nodig gehad het, is na die herfs van 1967 verskuif en toe in 1968 gekanselleer. Byna twee dekades later het 'n ander buitelandse regisseur in Hollywood, Andrei Konchalovsky, uiteindelik ''Runaway Train'' (1985) gemaak, hoewel uit 'n nuwe draaiboek wat losweg op Kurosawa se een gebaseer is.<ref>Galbraith (2002), bl. 440–441.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 440–448.</ref> Die regisseur het intussen by 'n veel ambisieuser Hollywood-projek betrokke geraak. ''Tora! Tora! Tora!'', vervaardig deur 20th Century Fox en Kurosawa Produksies, sou 'n uitbeelding wees van die Japannese aanval op Pearl Harbor uit sowel die Amerikaanse as die Japannese gesigspunt, met Kurosawa wat die Japannese helfte regisseer en 'n Engelstalige rolprentmaker die Amerikaanse helfte. Hy het etlike maande daaraan bestee om die draaiboek saam met Ryuzo Kikushima en Hideo Oguni te skryf, maar die projek het gou begin ontrafel. Die regisseur van die Amerikaanse dele was uiteindelik nie David Lean, soos oorspronklik beplan nie, maar die Amerikaner Richard Fleischer. Die begroting is ook besnoei, en die skermtyd wat vir die Japannese segment toegeken is, sou nou nie langer as 90 minute wees nie – 'n groot probleem, aangesien Kurosawa se draaiboek meer as vier uur lank was. Ná talle hersienings met die direkte betrokkenheid van Darryl Zanuck is 'n grootliks finale draaiboek in Mei 1968 ooreengekom.<ref>Galbraith (2002), bl. 448–449, 451–456.</ref> Die verfilming het vroeg in Desember begin, maar Kurosawa sou slegs drie weke as regisseur dien. Hy het gesukkel om met 'n onbekende span en die vereistes van 'n Hollywood-produksie te werk, terwyl sy werkmetodes sy Amerikaanse vervaardigers verbaas het, wat uiteindelik tot die gevolgtrekking gekom het dat die regisseur geestelik siek moes wees. Kurosawa is by die Kyoto Universiteitshospitaal deur 'n neuropsigoloog, dr. Murakami, ondersoek, wie se diagnose van neurastenie aan Darryl en Richard Zanuck by Fox deurgegee is, met die stelling: "Hy ly aan slaapversteuring, is opgewonde met gevoelens van angs en in maniese opgewondenheid wat deur bogenoemde siekte veroorsaak word. Dit is nodig dat hy vir meer as twee maande rus en mediese behandeling kry." Op Kersaand 1968 het die Amerikaners aangekondig dat Kurosawa die produksie weens "uitputting" verlaat het, wat hom effektief afgedank het. Hy is uiteindelik vir die prent se Japannese dele deur twee regisseurs vervang, Kinji Fukasaku en Toshio Masuda.<ref>Galbraith (2002), bl. 450.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 452–453.</ref> ''Tora! Tora! Tora!'', wat uiteindelik in September 1970 tot onbegeesterde resensies vrygestel is, was, soos Donald Richie dit gestel het, 'n "byna onversagte tragedie" in Kurosawa se loopbaan. Hy het jare bestee aan 'n logisties nagmerrieagtige projek waartoe hy uiteindelik nie 'n enkele voet self verfilmde materiaal bygedra het nie. Hy het sy naam van die krediete laat verwyder, hoewel die draaiboek wat vir die Japannese helfte gebruik is, steeds syne en dié van sy mede-skrywers was. Hy het van sy langtermyn-medewerker, die skrywer Ryuzo Kikushima, vervreem geraak en nooit weer met hom gewerk nie. Die projek het onbedoeld korrupsie binne sy produksiemaatskappy ontbloot – 'n situasie wat aan sy eie prent ''The Bad Sleep Well'' herinner het. Sy geestesgesondheid is bevraagteken. Die ergste van alles is dat die Japannese rolprentbedryf – en Kurosawa self, moontlik – begin vermoed het dat hy nooit weer 'n prent sou maak nie.<ref>Galbraith (2002), bl. 448–468.</ref> ==== 'n Moeilike dekade (1969–1977) ==== Omdat hy geweet het dat sy reputasie ná die veel gepubliseerde ''Tora! Tora! Tora!''-debakel op die spel was, het Kurosawa vinnig na 'n nuwe projek beweeg om te bewys dat hy nog lewensvatbaar was. Sy vriende en bekende regisseurs Keisuke Kinoshita, Masaki Kobayashi en Kon Ichikawa het hom te hulp gekom en saam met Kurosawa in Julie 1969 'n produksiemaatskappy gestig met die naam die Klub van die Vier Ridders (''Yonki no kai''). Hoewel die plan was dat die vier regisseurs elk 'n prent sou maak, is gesuggereer dat die werklike motief vir die ander drie regisseurs was om dit vir Kurosawa makliker te maak om 'n prent suksesvol te voltooi en sodoende sy weg terug in die bedryf te vind.<ref>Galbraith (2002), bl. 458–471.</ref> Die eerste projek wat voorgestel en aan gewerk is, was 'n tydperkprent met die naam ''Dora-heita'', maar toe dit as te duur beskou is, het die aandag na ''Dodesukaden'' verskuif, 'n verwerking van nog 'n werk van Shūgorō Yamamoto, weer oor die armes en behoeftiges. Die prent is vinnig (volgens Kurosawa se standaarde) in ongeveer nege weke verfilm, met Kurosawa vasbeslote om te wys dat hy steeds in staat was om vinnig en doeltreffend binne 'n beperkte begroting te werk. Vir sy eerste werk in kleur is die dinamiese snywerk en komplekse komposisies van sy vroeëre prente eenkant gesit, en die kunstenaar het gekonsentreer op die skep van 'n gedurfde, byna surrealistiese palet van primêre kleure om die giftige omgewing te openbaar waarin die karakters leef. Dit is in Oktober 1970 in Japan vrygestel, maar hoewel dit 'n geringe kritiese sukses was, is dit met gehooronverskilligheid begroet. Die prent het geld verloor en die Klub van die Vier Ridders het ontbind. Die aanvanklike ontvangs in die buiteland was ietwat gunstiger, maar ''Dodesukaden'' word sedertdien tipies as 'n interessante eksperiment beskou wat nie met die regisseur se beste werk vergelykbaar is nie.<ref>Galbraith (2002), bl. 437–474.</ref> Nadat hy deur die produksie van ''Dodesukaden'' gesukkel het, het Kurosawa hom die volgende jaar vir die enigste keer in sy loopbaan tot televisiewerk gewend met ''Song of the Horse'', 'n dokumentêr oor volbloedreisiesperde. Dit is die enigste dokumentêr in Kurosawa se filmografie; die klein span het sy gereelde medewerker Masaru Sato ingesluit, wat die musiek gekomponeer het. ''Song of the Horse'' is ook uniek in Kurosawa se oeuvre daarin dat dit 'n snyerkrediet insluit, wat suggereer dat dit die enigste Kurosawa-prent is wat hy nie self gesny het nie.<ref>Galbraith (2002), bl. 474–486.</ref> Onvermoënd om finansiering vir verdere werk te bekom en na bewering met gesondheidsprobleme, het Kurosawa blykbaar die breekpunt bereik: op 22 Desember 1971 het hy sy handgewrigte en keel verskeie kere gesny. Hy het die selfdoodpoging oorleef en sy gesondheid het redelik vinnig herstel. Hy het hom daarna in die huislike lewe teruggetrek, onseker of hy ooit weer 'n prent sou regisseer.<ref>Galbraith (2002), bl. 487–489, 522.</ref> Vroeg in 1973 het die Sowjet-ateljee [[Mosfilm]] die rolprentmaker gevra of hy daarin sou belangstel om met hulle te werk. Kurosawa het voorgestel dat hy die Russiese ontdekkingsreisiger Vladimir Arsenjef se outobiografiese werk ''Dersu Uzala'' verwerk. Die boek, oor 'n Goldi-jagter wat in harmonie met die natuur leef totdat hy deur die oprukkende beskawing vernietig word, was een wat hy sedert die 1930's wou verfilm. In Desember 1973 het die 63-jarige Kurosawa met vier van sy naaste helpers na die [[Sowjetunie]] vertrek en 'n verblyf van 'n jaar en 'n half in die land begin. Die verfilming het in Mei 1974 in [[Siberië]] begin, met verfilming in uiters strawwe natuurlike omstandighede wat baie moeilik en veeleisend was. Die prent is in April 1975 afgehandel, met 'n deeglik uitgeputte en huisverlangende Kurosawa wat in Junie na Japan en sy familie teruggekeer het. ''Dersu Uzala'' het sy wêreldpremière op 2 Augustus 1975 in Japan gehad en goed by die loket gedoen. Terwyl die kritiese ontvangs in Japan gedemp was, is die prent beter in die buiteland beoordeel en het dit die Goue Prys by die 9de Internasionale Rolprentfees van Moskou gewen, sowel as 'n [[Oscar]] vir die beste vreemdetaalprent. Vandag bly kritici oor die prent verdeeld: sommige sien dit as 'n voorbeeld van Kurosawa se vermeende artistieke agteruitgang, terwyl ander dit onder sy beste werke reken.<ref>Galbraith (2002), bl. 518–522.</ref> Hoewel hy voorstelle vir televisieprojekte ontvang het, het hy geen belangstelling gehad om buite die rolprentwêreld te werk nie. Nietemin het die swaar drinkende regisseur ingestem om in 'n reeks televisie-advertensies vir Suntory-[[whisky]] te verskyn, wat in 1976 uitgesaai is. Terwyl hy gevrees het dat hy nooit weer 'n prent sou kon maak nie, het Kurosawa nietemin aan verskeie projekte voortgewerk, draaiboeke geskryf en gedetailleerde illustrasies geskep met die bedoeling om 'n visuele rekord van sy planne agter te laat ingeval hy sy verhale nooit sou kon verfilm nie.<ref>Galbraith (2002), bl. 513–514, 522–523, 544–546.</ref> ==== Twee epiese prente (1978–1986) ==== In 1977 het George Lucas ''Star Wars'' vrygestel, 'n uiters suksesvolle wetenskapfiksieprent wat deur Kurosawa se ''The Hidden Fortress'' beïnvloed is. Lucas, soos baie ander regisseurs van die Nuwe Hollywood, het Kurosawa vereer en hom as 'n rolmodel beskou, en was geskok om te ontdek dat die Japannese rolprentmaker nie finansiering vir enige nuwe werk kon bekom nie. Die twee het mekaar in Julie 1978 in San Francisco ontmoet om die projek te bespreek wat Kurosawa as die finansieel lewensvatbaarste beskou het: ''Kagemusha'', die epiese verhaal van 'n dief wat as die dubbelganger van 'n middeleeuse Japannese heer van 'n groot geslag aangestel word. Lucas, in vervoering oor die draaiboek en Kurosawa se illustrasies, het sy invloed by 20th Century Fox gebruik om die ateljee wat Kurosawa net tien jaar vroeër afgedank het, te oorreed om ''Kagemusha'' te vervaardig, en het toe sy mede-bewonderaar [[Francis Ford Coppola]] as mede-vervaardiger gewerf.<ref>Galbraith (2002), bl. 547.</ref> Die produksie het die volgende April begin, met Kurosawa in hoë geeste. Die verfilming het van Junie 1979 tot Maart 1980 geduur en is deur probleme geplaag, nie die minste nie die afdanking van die oorspronklike hoofrolspeler, Shintaro Katsu – bekend vir sy vertolking van die gewilde karakter Zatoichi – weens 'n voorval waarin die akteur, teen die regisseur se wense, daarop aangedring het om sy eie vertolking op video op te neem. Hy is deur Tatsuya Nakadai vervang, in die eerste van twee opeenvolgende hoofrolle in 'n Kurosawa-prent. Die prent is net 'n paar weke agter skedule voltooi en het in April 1980 in Tokio geopen, waar dit gou 'n massiewe treffer in Japan geword het. Die prent was ook 'n kritiese en loketsukses in die buiteland en het in Mei die gesogte [[Palme d'Or]] by die [[Cannes-rolprentfees]] van 1980 gewen, hoewel sommige kritici, destyds en nou, die prent vir sy vermeende koudheid verwyt het. Kurosawa het die grootste deel van die res van die jaar in Europa en Amerika bestee om ''Kagemusha'' te bevorder, toekennings en lofbetuigings in te samel en die tekeninge uit te stal wat hy as verhaalborde vir die prent gemaak het.<ref>Galbraith (2002), bl. 547–558.</ref> [[Lêer:SidneyLumet07TIFF.jpg|duimnael|[[Sidney Lumet]] (op die foto) het suksesvol versoek dat Kurosawa as beste regisseur genomineer word vir sy prent ''Ran'' by die 58ste Oscar-toekennings; die toekenning is deur Sydney Pollack gewen.]] Die internasionale sukses van ''Kagemusha'' het Kurosawa in staat gestel om met sy volgende projek voort te gaan, ''Ran'', nog 'n epiese prent in 'n soortgelyke trant. Die draaiboek, gedeeltelik gebaseer op Shakespeare se ''[[King Lear]]'', het 'n onbarmhartige, bloeddorstige ''daimyō'' (krygsheer) uitgebeeld, vertolk deur Tatsuya Nakadai, wat, nadat hy sy een lojale seun dwaas verban het, sy koninkryk aan sy ander twee seuns oorgee, wat hom dan verraai en so die hele koninkryk in oorlog stort. Aangesien Japannese ateljees steeds versigtig was om nog 'n prent te vervaardig wat onder die duurste ooit in die land sou tel, was internasionale hulp weer nodig. Dié keer het dit van die Franse vervaardiger Serge Silberman gekom, wat Luis Buñuel se laaste prente vervaardig het. Die verfilming het eers in Desember 1983 begin en meer as 'n jaar geduur. In Januarie 1985 is die produksie van ''Ran'' gestaak toe Kurosawa se 64-jarige vrou Yōko siek geword het; sy is op 1 Februarie oorlede. Kurosawa het teruggekeer om sy prent te voltooi, en ''Ran'' het op 31 Mei by die Tokio-rolprentfees première gehad, met 'n wye vrystelling die volgende dag. Die prent was 'n matige finansiële sukses in Japan, maar 'n groter een in die buiteland.<ref>Galbraith (2002), bl. 569–576.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 576–583.</ref> ''Ran'' het verskeie toekennings in Japan gewen, maar is daar nie heeltemal so vereer soos baie van die regisseur se beste prente van die 1950's en 1960's nie. Die rolprentwêreld was egter verras toe Japan die keuse van ''Ran'' verbygaan ten gunste van 'n ander prent as sy amptelike inskrywing om vir 'n Oscar-nominasie in die kategorie beste vreemdetaalprent mee te ding. Sowel die vervaardiger as Kurosawa self het die versuim om ''Ran'' vir die kompetisie in te skryf aan 'n misverstand toegeskryf: weens die akademie se ingewikkelde reëls was niemand seker of ''Ran'' as 'n ''Japannese'' prent, 'n ''Franse'' prent (weens sy finansiering) of albei gekwalifiseer het nie, sodat dit glad nie ingeskryf is nie. In reaksie op wat minstens na 'n onbeskaamde verontagsaming deur sy eie landgenote gelyk het, het die regisseur [[Sidney Lumet]] 'n suksesvolle veldtog gelei om Kurosawa daardie jaar 'n Oscar-nominasie vir beste regisseur te laat kry; Sydney Pollack het die toekenning uiteindelik vir sy regie van ''Out of Africa'' gewen. ''Ran'' se kostuumontwerper, Emi Wada, het die prent se enigste Oscar gewen.<ref>Galbraith (2002), bl. 582–586.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 580–586.</ref> ''Kagemusha'' en ''Ran'', veral laasgenoemde, word dikwels onder Kurosawa se beste werke gereken. Ná ''Ran'' se vrystelling het Kurosawa daarna verwys as sy beste prent – 'n groot verandering in houding vir die regisseur wat, wanneer hy gevra is watter van sy werke die beste was, altyd voorheen "my volgende een" geantwoord het.<ref>Galbraith (2002), bl. 604–608.</ref> ==== Laaste werke en laaste jare (1987–1998) ==== [[Lêer:Steven Spielberg Masterclass Cinémathèque Française 2 cropped.jpg|duimnael|upright|[[Steven Spielberg]], hier by die Cinémathèque Française in 2012, het gehelp om verskeie van Kurosawa se laaste prente te finansier.]] Vir sy volgende prent het Kurosawa 'n onderwerp gekies wat heel anders was as enigiets wat hy al verfilm het. Terwyl sommige van sy vorige prente (byvoorbeeld ''Drunken Angel'' en ''Kagemusha'') kort droomtonele ingesluit het, sou ''Dreams'' geheel en al op die regisseur se eie drome gebaseer wees. Beduidend het Kurosawa vir die eerste keer in meer as veertig jaar die draaiboek vir dié diep persoonlike projek alleen geskryf. Hoewel sy beraamde begroting laer was as dié van die prente wat dit onmiddellik voorafgegaan het, was Japannese ateljees steeds onwillig om een van sy produksies te steun, en Kurosawa het hom dus tot nog 'n bekende Amerikaanse bewonderaar gewend, [[Steven Spielberg]], wat Warner Bros. oorreed het om die internasionale regte op die voltooide prent te koop. Dit het dit vir Kurosawa se seun Hisao, as mede-vervaardiger en aanstaande hoof van Kurosawa Produksies, makliker gemaak om 'n lening in Japan te beding wat die prent se produksiekoste sou dek. Die verfilming het meer as agt maande geneem om te voltooi, en ''Dreams'' het in Mei 1990 by Cannes première gehad tot 'n hoflike maar gedempte ontvangs.<ref>Galbraith (2002), bl. 612–618.</ref><ref>Galbraith (2002), bl. 619.</ref> Kurosawa het hom daarna tot 'n meer konvensionele verhaal gewend In 1990 het hy die [[62ste Oscar-toekenningsaand|Oscar ontvang]] vir sy lewensbydrae tot die rolprentbedryf.<ref>{{cite web |url=http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&TN=AAtrans&RF=WebReportPermaLink&MF=oscarsmsg.ini&NP=255&BU=http://aaspeechesdb.oscars.org/index.htm&QY=find+acceptorlink+%3D062-25 |title=Academy Award Acceptance Speech Database |accessdate=13 Junie 2010 |archive-date=17 Februarie 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217234929/http://aaspeechesdb.oscars.org/ics-wpd/exec/icswppro.dll?AC=qbe_query&TN=AAtrans&RF=WebReportPermaLink&MF=oscarsmsg.ini&NP=255&BU=http://aaspeechesdb.oscars.org/index.htm&QY=find+acceptorlink+%3D062-25 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=HRiBBehTnZU |title=Akira Kurosawa Tribute with George Lucas, Steven Spielberg |date=19 November 2008 |access-date=28 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307034824/https://www.youtube.com/watch?v=HRiBBehTnZU |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> met ''Rhapsody in August'' – die regisseur se eerste prent wat ten volle in Japan vervaardig is sedert ''Dodesukaden'' meer as twintig jaar tevore – wat die letsels van die kernbombardement verken het wat [[Nagasaki]] aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog verwoes het. Dit is uit 'n roman van Kiyoko Murata verwerk, maar die prent se verwysings na die Nagasaki-bombardement het van die regisseur eerder as van die boek gekom. Dit was sy enigste prent met 'n rol vir 'n Amerikaanse rolprentster: [[Richard Gere]], wat 'n klein rol as die broerskind van die bejaarde heldin vertolk. Die verfilming het vroeg in 1991 plaasgevind en die prent het op 25 Mei daardie jaar geopen tot 'n grootliks negatiewe kritiese reaksie, veral in die Verenigde State, waar die regisseur daarvan beskuldig is dat hy naïef anti-Amerikaanse sentimente verkondig, hoewel Kurosawa dié beskuldigings verwerp het.<ref>Galbraith (2002), bl. 622–627.</ref> Kurosawa het geen tyd gemors om na sy volgende projek te beweeg nie: ''Madadayo'', of ''Not Yet''. Gebaseer op outobiografiese essays deur Hyakken Uchida, volg die prent die lewe van 'n Japannese professor in Duits deur die Tweede Wêreldoorlog en daarna. Die verhaal sentreer om jaarlikse verjaardagvieringe met sy voormalige studente, waartydens die hoofkarakter sy onwilligheid om nou al te sterf verklaar – 'n tema wat toenemend relevant geword het vir die prent se 81-jarige skepper. Die verfilming het in Februarie 1992 begin en teen die einde van September afgehandel. Sy vrystelling op 17 April 1993 is met 'n selfs meer teleurgestelde reaksie begroet as sy twee voorafgaande werke.<ref>Galbraith (2002), bl. 636–639.</ref> Kurosawa het nietemin voortgegaan om te werk. Hy het die oorspronklike draaiboeke ''The Sea Is Watching'' in 1993 en ''After the Rain'' in 1995 geskryf. Terwyl hy in 1995 die laaste hand aan laasgenoemde gelê het, het hy gegly en die basis van sy werwelkolom gebreek. Daarna het hy vir die res van sy lewe 'n rolstoel gebruik, wat 'n einde gemaak het aan enige hoop dat hy nog 'n prent sou regisseer. Sy langdurige wens om op die stel te sterf terwyl hy 'n prent verfilm, sou nooit vervul word nie. Ná sy ongeluk het sy gesondheid begin verswak. Sy verstand het skerp en lewendig gebly, maar sy liggaam het opgegee, en hy het die laaste ses maande van sy lewe grootliks bedlêend by die huis deurgebring, waar hy na musiek geluister en televisie gekyk het. Op 6 September 1998, op die ouderdom van 88, is hy aan 'n beroerte in Tokio se Setagaya-wyk oorlede.<ref>Galbraith (2002), bl. 639–640.</ref> Ten tyde van sy dood het Kurosawa twee kinders gehad: 'n seun met die naam Hisao, wat 'n vervaardiger geword het en met die sangeres Hiroko Hayashi getroud is, en 'n dogter met die naam Kazuko, wat 'n kostuumontwerper geword het en met Harayuki Kato getroud is. Kurosawa is deur sy kinders en verskeie kleinkinders oorleef. Een van Kazuko se kinders, Takayuki Kato, het later 'n akteur geword en ondersteunende rolle gehad in twee prente wat postuum uit draaiboeke van Kurosawa ontwikkel is: Takashi Koizumi se ''After the Rain'' (1999) en Kei Kumai se ''The Sea Is Watching'' (2002).<ref name="G64191" /> == Styl, temas en tegnieke == [[Lêer:Making of Throne of Blood Scan10020-1.jpg|duimnael|links|upright|Die rolverdeling en span van ''Throne of Blood'' in 1956, met (van links na regs) Shinjin Akiike, Fumio Yanoguchi, Kuichiro Kishida, Samaji Nonagase, Takao Saito, [[Toshiro Mifune]] (in die jeep), Minoru Chiaki, Takashi Shimura, Teruyo Nogami, Yoshirō Muraki, Akira Kurosawa, Hiroshi Nezu, Asakazu Nakai en Sōjirō Motoki]] Kurosawa het 'n gedurfde en dinamiese styl gehad wat sterk deur die Westerse rolprentkuns beïnvloed is maar tog daarvan verskil; hy was by alle aspekte van die produksie betrokke as skrywer, regisseur, vervaardiger en snyer. Hy was 'n begaafde draaiboekskrywer en het van 'n prent se ontwikkeling af nou met sy mede-skrywers saamgewerk om 'n draaiboek van hoë gehalte te verseker, wat hy as die vaste grondslag van 'n goeie prent beskou het. Hy het ook gereeld sy eie prente gesny. Sy span gereelde medewerkers, bekend as die "Kurosawa-gumi" (黒澤組, Kurosawa-groep), het die akteur Takashi Shimura, die kameraman Asakazu Nakai en die produksie-assistent Teruyo Nogami ingesluit.<ref>Galbraith (2002), bl. 10, 41–42, 374–375.</ref> Kurosawa se styl word deur 'n aantal middele en tegnieke gekenmerk. In sy prente van die 1940's en 1950's gebruik hy dikwels die "aksiale snit", waarin die kamera na die subjek toe of daarvan af beweeg deur 'n reeks passende sprongsnitte eerder as volgskote of oorvloeiings. Nog 'n stylkenmerk is die "snit op beweging", wat die beweging op die skerm in twee of meer skote in plaas van een onderbroke skoot vertoon. 'n Vorm van rolprentinterpunksie wat sterk met Kurosawa geïdentifiseer word, is die veeg, 'n effek wat met 'n optiese drukker geskep word: 'n lyn of balk beweeg oënskynlik oor die skerm, vee die einde van 'n toneel weg en openbaar die eerste beeld van die volgende. As oorgangsmiddel word dit as 'n plaasvervanger vir die reguit snit of die oorvloeiing gebruik; in sy volwasse werk het die veeg Kurosawa se kenmerk geword.<ref>Galbraith (2002), bl. 41.</ref> In die prent se klankbaan het Kurosawa die klank-beeld-kontrapunt verkies, waarin die musiek of klankeffekte ironies op die beeld lyk kommentaar te lewer eerder as om dit te beklemtoon. Teruyo Nogami se memoires gee verskeie sulke voorbeelde uit ''Drunken Angel'' en ''Stray Dog''. Kurosawa was ook betrokke by verskeie van Japan se uitstaande eietydse komponiste, waaronder Fumio Hayasaka en Tōru Takemitsu. [[Lêer:Marunikenkatabami.png|duimnael|upright=0.8|Kurosawa se ''kamon'', wat deur verskeie van sy karakters as hul ''mon-tsuki'' gebruik is]] Kurosawa het 'n aantal herhalende temas in sy prente gebruik: die meester-dissipel-verhouding tussen 'n gewoonlik ouer mentor en een of meer nuwelinge, wat dikwels geestelike sowel as tegniese meesterskap en selfbeheersing behels; die heldhaftige kampvegter, die buitengewone individu wat uit die massa mense na vore kom om iets voort te bring of 'n onreg reg te stel; die uitbeelding van uiterste weerstoestande as sowel dramatiese middele as simbole van menslike passie; en die herhaling van siklusse van wilde geweld binne die geskiedenis. Volgens Stephen Prince het die laaste tema, wat hy "die teentradisie tot die toegewyde, heldhaftige modus van Kurosawa se rolprentkuns" noem, met ''Throne of Blood'' (1957) begin en in die prente van die 1980's herhaal.<ref>Prince, bl. 149.</ref> == Nalatenskap en kulturele invloed == Kurosawa word dikwels as een van die grootste rolprentmakers van alle tye aangehaal. Hy is ná sy dood deur die tydskrif ''AsianWeek'' en [[CNN]] aangewys as "Asiër van die Eeu" in die kategorie Kuns, Letterkunde en Kultuur. Hy is genoem "een van die (vyf) mense wat in die afgelope 100 jaar die meeste bygedra het tot die verbetering van [[Asië]]".<ref>{{cite web|url=http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|title=ASIANOW&nbsp;– Asiaweek&nbsp;– Asian of the Century&nbsp;– Kurosawa Akira&nbsp;– 12/10/99|accessdate=18 Junie 2010|archive-date= 3 Junie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130603092605/http://www-cgi.cnn.com/ASIANOW/asiaweek/features/aoc/aoc.kurosawa.html|url-status=dead}}</ref> Hy is derde geplaas in die regisseurs se opname en vyfde in die kritici se opname in ''Sight & Sound'' se lys van 2002 van die grootste regisseurs van alle tye. Ter herdenking van die 100ste herdenking van Kurosawa se geboorte in 2010 is 'n projek met die naam AK100 in 2008 van stapel gestuur. Die AK100-projek beoog om "jong mense wat die verteenwoordigers van die volgende geslag is, en alle mense oral, aan die lig en gees van Akira Kurosawa en die wonderlike wêreld wat hy geskep het, bloot te stel".<ref>{{Cite web |title=BFI – Sight & Sound – Top Ten Poll 2002 – The Critics' Top Ten Directors |url=http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518075142/http://www.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html |archive-date=18 Mei 2012}}</ref><ref>{{Cite web |last=Maunula |first=Vili |url=http://akirakurosawa.info/2008/09/21/ak100-world-tour-website/ |title=AK100 World Tour website |publisher=Akira Kurosawa info |date=21 September 2008}}</ref> === Aansien onder rolprentmakers === [[Lêer:Popiersie Ingmar Bergman ssj 20110627.jpg|duimnael|regs|upright=0.8|[[Ingmar Bergman]], hier as 'n bors in Kielce, Pole, was 'n bewonderaar van Kurosawa se werk.]] Baie rolprentmakers is deur Kurosawa se werk beïnvloed. [[Ingmar Bergman]] het sy eie prent ''The Virgin Spring'' 'n "toeristiese ... swak nabootsing van Kurosawa" genoem en bygevoeg: "In daardie tyd was my bewondering vir die Japannese rolprentkuns op sy hoogtepunt. Ek was self amper 'n samoerai!" [[Federico Fellini]] het Kurosawa beskou as "die grootste lewende voorbeeld van alles wat 'n outeur van die rolprentkuns behoort te wees". [[Steven Spielberg]] het Kurosawa se rolprentvisie aangehaal as iets wat sy eie gevorm het. [[Satyajit Ray]], aan wie die ''Akira Kurosawa-toekenning vir lewenslange prestasie in regie'' postuum by die Internasionale Rolprentfees van San Francisco in 1992 toegeken is, het vroeër oor ''Rashomon'' gesê:<ref>Sano (1986), bl. 241.</ref> {{Blockquote|text=Die uitwerking van die prent op my [toe ek dit die eerste keer in 1952 in Kalkutta gesien het] was elektries. Ek het dit drie dae op 'n ry gesien en elke keer gewonder of daar êrens 'n ander prent was wat so volgehoue en skitterende bewys gelewer het van 'n regisseur se beheer oor elke aspek van die rolprentmaakkuns.|sign=Satyajit Ray}} [[Roman Polanski]] het Kurosawa beskou as een van die drie rolprentmakers wat hy die meeste bo ander verkies het, saam met Fellini en [[Orson Welles]], en het ''Seven Samurai'', ''Throne of Blood'' en ''The Hidden Fortress'' vir lof uitgesonder. [[Bernardo Bertolucci]] het Kurosawa se invloed as beslissend beskou: "Kurosawa se prente en ''La Dolce Vita'' van Fellini is die dinge wat my gestoot het, my ingesuig het om 'n rolprentregisseur te word." [[Andrei Tarkofski]] het Kurosawa as een van sy gunstelinge aangehaal en ''Seven Samurai'' as een van sy tien gunstelingprente genoem. [[Sidney Lumet]] het Kurosawa die "[[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] van rolprentregisseurs" genoem. Volgens 'n assistent het [[Stanley Kubrick]] Kurosawa as "een van die groot rolprentregisseurs" beskou en "konsekwent en bewonderend" van hom gepraat, tot die punt dat 'n brief van hom "meer beteken het as enige Oscar". Robert Altman het beweer dat hy, toe hy ''Rashomon'' die eerste keer sien, so beïndruk was met die reeks rame van die son dat hy die volgende dag dieselfde reekse in sy eie werk begin verfilm het. [[George Lucas]] het ''The Hidden Fortress'' as een van sy belangrikste inspirasies vir ''Star Wars'' aangehaal en ook ''Seven Samurai'', ''Yojimbo'' en ''Ikiru'' onder sy gunstelinge genoem: "Ek het nog nooit iets so kragtig of rolprentmatig gesien nie. Die emosies was so sterk dat dit nie saak gemaak het dat ek nie die kultuur of die tradisies verstaan nie. Van daardie oomblik af het Kurosawa se prente as een van my sterkste bronne van kreatiewe inspirasie gedien." [[Wes Anderson]] se animasieprent ''Isle of Dogs'' is gedeeltelik deur Kurosawa se verfilmingstegnieke geïnspireer, en Zack Snyder het hom as een van sy invloede vir sy [[Netflix]]-prent ''Rebel Moon'' aangehaal.<ref>Ray, bl. 180.</ref><ref>Morrison, bl. 160.</ref><ref>{{Cite web |last=Wrigley |first=Nick |title=Stanley Kubrick, cinephile |date=8 Februarie 2018 |publisher=BFI |url=https://www2.bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/polls-surveys/stanley-kubrick-cinephile |access-date=8 Augustus 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140716230256/http://bfi.org.uk/news-opinion/sight-sound-magazine/polls-surveys/stanley-kubrick-cinephile |archive-date=16 Julie 2014 |url-status=dead}}</ref> === Kritiek === [[Lêer:Jacques Rivette Dreaming.jpg|duimnael|links|Jacques Rivette, 'n prominente kritikus van die Franse Nuwe Golf, het Mizoguchi se werk as meer volledig Japannees beoordeel in vergelyking met dié van Kurosawa]] Kenji Mizoguchi, die gevierde regisseur van ''Ugetsu'' (1953) en ''Sansho the Bailiff'' (1954), was elf jaar Kurosawa se senior. Ná die middel-1950's het sommige kritici van die Franse Nuwe Golf Mizoguchi bo Kurosawa begin verkies. Die Nuwe Golf-kritikus en rolprentmaker Jacques Rivette het veral gemeen dat Mizoguchi die enigste Japannese regisseur was wie se werk terselfdertyd geheel en al Japannees en werklik universeel was; Kurosawa, daarteenoor, is geag as meer deur die Westerse rolprentkuns en kultuur beïnvloed – 'n siening wat betwis is.<ref>{{Cite web |url=https://www.moviemaker.com/archives/moviemaking/directing/articles-directing/beauty-beneath-the-brutality-japanese-masters-mizoguchi-and-ozu-3225/ |title=Beauty Beneath the Brutality: Japanese Masters Mizoguchi and Ozu |work=MovieMaker}}</ref> In Japan het sommige kritici en rolprentmakers Kurosawa as elitisties beskou. Hulle het gemeen dat hy sy inspanning en aandag op buitengewone of heldhaftige karakters gesentreer het. In haar DVD-kommentaar op ''Seven Samurai'' het Joan Mellen aangevoer dat sekere skote van die samoeraikarakters Kambei en Kyuzo, wat wys dat Kurosawa aan hulle hoër status of geldigheid toegeken het, bewys vir dié gesigspunt uitmaak. Dié Japannese kritici het aangevoer dat Kurosawa nie voldoende progressief was nie omdat die kleinboere nie leiers uit hul eie geledere kon vind nie. In 'n onderhoud met Mellen het Kurosawa hom verdedig:<ref>Mellen (2002), bl. 65.</ref> {{Blockquote|text=Ek wou sê dat die kleinboere ná alles die sterkers was, wat na aan die aarde vasgeklou het ... Dit was die samoerai wat swak was, omdat hulle deur die winde van die tyd gewaai is.|sign=Akira Kurosawa}} Van die vroeë 1950's is Kurosawa ook daarvan beskuldig dat hy Westerse smaak bedien weens sy gewildheid in Europa en Amerika. In die 1970's het die polities betrokke, linkse regisseur Nagisa Ōshima, wat vir sy kritiese reaksie op Kurosawa se werk bekend was, Kurosawa daarvan beskuldig dat hy Westerse oortuigings en ideologieë vleiend najaag. Die skrywer Audie Bock het egter beoordeel dat Kurosawa nooit vir 'n nie-Japannese kykerspubliek gespeel het nie en dat hy juis dié regisseurs wat dit gedoen het, veroordeel het.<ref>Mellen (2002), bl. 60.</ref><ref>Bock (1978), bl. 172.</ref> === Postume draaiboeke === Ná Kurosawa se dood is verskeie postume werke wat op sy onverfilmde draaiboeke gebaseer is, vervaardig. ''After the Rain'', geregisseer deur Takashi Koizumi, is in 1999 vrygestel, en ''The Sea Is Watching'', geregisseer deur Kei Kumai, het in 2002 première gehad. 'n Draaiboek wat deur die ''Yonki no kai'' ("Klub van die Vier Ridders") – Kurosawa, Keisuke Kinoshita, Masaki Kobayashi en Kon Ichikawa – omtrent die tyd van ''Dodesukaden'' geskep is, is uiteindelik in 2000 as ''Dora-heita'' verfilm en vrygestel deur die enigste oorlewende stigterslid van die klub, Kon Ichikawa. Huayi Brothers Media en CKF Pictures in China het in 2017 planne aangekondig om 'n prent te vervaardig van Kurosawa se postume draaiboek van ''The Masque of the Red Death'' deur Edgar Allan Poe.<ref>{{Cite web |url=https://www.rottentomatoes.com/m/after_the_rain_1999 |title=After the Rain (1999) |work=Rotten Tomatoes |access-date=2 Julie 2018}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://variety.com/2017/film/asia/china-japan-pair-to-complete-akira-kurosawas-unfinished-movies-1202432044/ |title=Chinese-Japanese Partnership to Complete Akira Kurosawa's Unfinished Movies |work=Variety |date=Mei 2017}}</ref> === Kurosawa Produksies === In September 2011 is berig dat die hermaakregte op die meeste van Kurosawa se prente en onvervaardigde draaiboeke deur die Akira Kurosawa 100-projek aan die Los Angeles-gebaseerde maatskappy Splendent toegewys is. Kurosawa Produksies, wat in 1959 gestig is, gaan voort om baie van die aspekte van Kurosawa se nalatenskap te bestuur; die regisseur se seun, Hisao Kurosawa, is die huidige hoof van die maatskappy en sy Amerikaanse filiaal, Kurosawa Enterprises, is in Los Angeles gevestig. Kurosawa Produksies werk nou saam met die Akira Kurosawa-stigting, wat in Desember 2003 gestig is en ook deur Hisao Kurosawa bestuur word. Die stigting organiseer 'n jaarlikse kortprentkompetisie en lei Kurosawa-verwante projekte, waaronder 'n onlangs laat vaarde projek om 'n gedenkmuseum vir die regisseur te bou.<ref name="Patterson2011">{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/film/2011/sep/01/akira-kurosawa-remakes |title=Why Hollywood can't get enough Akira Kurosawa remakes |newspaper=The Guardian |last=Patterson |first=John |date=1 September 2011}}</ref><ref>{{Cite web |title=Plans for Akira Kurosawa museum officially abandoned |url=http://akirakurosawa.info/2010/06/05/plans-for-akira-kurosawa-museum-officially-abandoned/ |publisher=Akira Kurosawa info |date=5 Junie 2010}}</ref> === Rolprentateljees en skole === In 1981 is die Kurosawa-rolprentateljee in Yokohama geopen; twee bykomende plekke is sedertdien in Japan bekendgestel. 'n Groot versameling argiefmateriaal, waaronder geskandeerde draaiboeke, foto's en nuusartikels, is deur die Akira Kurosawa Digitale Argief beskikbaar gestel, 'n Japannese webwerf wat deur die Ryukoku-universiteit se Navorsingsentrum vir Digitale Argiewe in samewerking met Kurosawa Produksies onderhou word.<ref>{{Cite web |url=http://www.kurosawafilmstudio.com/info.html |title=Kurosawa Film Studio |publisher=Kurosawa Film Studio Co. Ltd. |language=ja |access-date=10 Junie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091105004851/http://www.kurosawafilmstudio.com/info.html |archive-date=5 November 2009}}</ref> Die Anaheim-universiteit het in samewerking met Kurosawa Produksies en die Kurosawa-familie in die lente van 2009 die Anaheim-universiteit se Akira Kurosawa-skool vir Rolprentkuns gestig, wat 'n aanlyn meestersgraad in digitale rolprentmaak aanbied.<ref>{{Cite web |title=The Anaheim University Akira Kurosawa School of Film – Online MFA in Digital Filmmaking |publisher=Anaheim University |url=http://www.anaheim.edu/schools-and-institutes/akira-kurosawa-school-of-film}}</ref> === Kurosawa Restaurantgroep === [[Lêer:TeppanyakiKurosawaTsukiji.jpg|duimnael|Die Teppanyaki Kurosawa-restaurant is in 'n klein systraatjie in Tsukiji, Tokio, weggesteek.]] Kurosawa was bekend as 'n kenner van die Japannese kookkuns, en die Kurosawa-familiestigting het ná sy dood in 1999 die Kurosawa Restaurantgroep gestig en vier restaurante in die Tokio-omgewing geopen wat die familienaam dra: ''Nagatacho Kurosawa'', wat in shabu-shabu spesialiseer, ''Teppanyaki Kurosawa'' in Tsukiji, ''Keyaki Kurosawa'' in Nishi-Azabu, wat in soba spesialiseer, en ''Udon Kurosawa'' in Roppongi. Al vier plekke is ontwerp om die Meiji-era-''machiya'' van Kurosawa se jeug op te roep en bevat gedenkstukke uit sy loopbaan. Vanaf 2023 is slegs die Tsukiji-plek nog in bedryf.<ref>{{Cite news |last=Lindsay |first=Dennis |title=Kurosawa Restaurant Tokyo |url=https://www.thebetterlivingindex.com/kurosawa-restaurant-tokyo/ |publisher=thebetterlivingindex.com |date=November 2019}}</ref> == Filmografie == Van Kurosawa se werk sluit in: === As regisseur === {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 90%;" |- ! Jaar !! Engelse titel !! Japannees !! Transliterasie |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1943 | ''Sanshiro Sugata'' (''Judo Saga'') | 姿三四郎 | ''Sanshiro Sugata'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1944 | ''The Most Beautiful'' | 一番美しく | ''Ichiban utsukushiku'' |- | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1945 | ''Sanshiro Sugata Part II'' (''Judo Saga 2'') | 續姿三四郎 | ''Zoku Sugata Sanshirō'' |- style="background:#efefef;" | ''The Men Who Tread on the Tiger's Tail'' | 虎の尾を踏む男達 | ''Tora no o wo fumu otokotachi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1946 | ''No Regrets for Our Youth'' | わが青春に悔なし | ''Waga seishun ni kuinashi'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1947 | ''One Wonderful Sunday'' | 素晴らしき日曜日 | ''Subarashiki nichiyōbi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1948 | ''Drunken Angel'' | 酔いどれ天使 | ''Yoidore tenshi'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1949 | ''The Quiet Duel'' | 静かなる決闘 | ''Shizukanaru kettō'' |- | ''Stray Dog'' | 野良犬 | ''Nora inu'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1950 | ''Scandal'' | 醜聞 | ''Sukyandaru'' (''Shūbun'') |- | ''Rashomon'' | 羅生門 | ''Rashomon'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1951 | ''The Idiot'' | 白痴 | ''Hakuchi'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1952 | ''Ikiru'' (''To Live'') | 生きる | ''Ikiru '' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1954 | ''[[Seven Samurai]]'' | 七人の侍 | ''Shichinin no samurai'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1955 | ''I Live in Fear'' (''Record of a Living Being'') | 生きものの記録 | ''Ikimono no kiroku'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=2 style=background:#efefef; | 1957 | ''Throne of Blood'' (''Spider Web Castle'') | 蜘蛛巣城 | ''Kumonosu-jō'' |- | ''The Lower Depths'' | どん底 | ''Donzoko'' |- style="background:#efefef;" | style=background:#efefef; | 1958 | ''The Hidden Fortress'' | 隠し砦の三悪人 | ''Kakushi toride no san akunin'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1960 | ''The Bad Sleep Well'' | 悪い奴ほどよく眠る | ''Warui yatsu hodo yoku nemuru'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1961 | ''Yojimbo'' (''The Bodyguard'') | 用心棒 | ''Yōjinbō'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1962 | ''Sanjurō'' | 椿三十郎 | ''Tsubaki Sanjūrō'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1963 | ''High and Low'' (''Heaven and Hell'') | 天国と地獄 | ''Tengoku to jigoku'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1965 | ''Red Beard'' | 赤ひげ | ''Akahige'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1970 | ''Dodesukaden'' | どですかでん | ''Dodesukaden'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1975 | ''Dersu Uzala'' | デルス・ウザーラ | ''Dersu Uzala'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1980 | ''Kagemusha'' (''The Shadow Warrior'') | 影武者 | ''Kagemusha'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1985 | ''Ran'' | 乱 | ''Ran'' |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1990 | ''Dreams'' (''Akira Kurosawa's Dreams'') | 夢 | ''Yume'' |- | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1991 | ''Rhapsody in August'' | 八月の狂詩曲 | ''Hachigatsu no rapusodī '' (''Hachigatsu no kyōshikyoku'') |- style="background:#efefef;" | rowspan=1 style=background:#efefef; | 1993 | ''Madadayo'' (''Not Yet'') | まあだだよ | ''Mādadayo'' |} === As vervaardiger === Vir die volgende prente wat Kurosawa geregisseer het, het hy ook krediet as vervaardiger ontvang: * ''Stray Dog'' (assistent-vervaardiger) * ''Throne of Blood'' (mede-vervaardiger) * ''The Lower Depths'' (vervaardiger) * ''The Hidden Fortress'' (mede-vervaardiger) * ''The Bad Sleep Well'' (mede-vervaardiger) * ''Yojimbo'' (mede-vervaardiger) * ''Sanjuro'' (mede-vervaardiger) * ''High and Low'' (mede-vervaardiger) * ''Red Beard'' (mede-vervaardiger) * ''Dodesukaden'' (uitvoerende vervaardiger en vervaardiger) * ''Kagemusha'' (vervaardiger) == Dokumentêre prente == 'n Aansienlike aantal kort en volledige dokumentêre prente oor Kurosawa se lewe en werk is sowel tydens sy artistieke hoogtepunt as ná sy dood gemaak. ''AK'', deur die Franse regisseur Chris Marker, is verfilm terwyl Kurosawa aan ''Ran'' gewerk het; die dokumentêr gaan egter meer oor Kurosawa se afsydige tog hoflike persoonlikheid as oor die maak van die prent. Ander dokumentêre prente oor Kurosawa se lewe en werk wat postuum vervaardig is, sluit in:<ref>{{Cite web |url=https://www.chicagoreader.com/chicago/ak/Film?oid=1054410 |publisher=Chicago Reader |last=Kehr |first=Dave |title=A.K. |date=7 Maart 1986}}</ref> * ''Kurosawa: The Last Emperor'' (Alex Cox, 1999) * ''A Message from Akira Kurosawa: For Beautiful Movies'' (Hisao Kurosawa, 2000) * ''Kurosawa'' (Adam Low, 2001) * ''Akira Kurosawa: It Is Wonderful to Create'' (Toho Masterworks, 2002) * ''Akira Kurosawa: The Epic and the Intimate'' (2010) * ''Kurosawa's Way'' (Catherine Cadou, 2011) * ''Life Work of Akira Kurosawa'' (Mitsuhiko Kawamura, 2023) * ''Searching For Kurosawa'' (Richard Rowland, 2025) == Toekennings en eerbewyse == Twee rolprenttoekennings is ook ter ere van Kurosawa vernoem. Die Akira Kurosawa-toekenning vir lewenslange prestasie in rolprentregie word tydens die Internasionale Rolprentfees van San Francisco toegeken, terwyl die Akira Kurosawa-toekenning tydens die Internasionale Rolprentfees van Tokio toegeken word.<ref>{{Cite web |url=http://history.sffs.org/awards_tributes/search.php?search_by=1&searchfield=Akira+Kurosawa+Award |title=Awards & Tributes |publisher=San Francisco Film Society}}</ref> Kurosawa het ook 'n aantal staatseerbewyse ontvang: hy is in 1984 as offisier van die Franse [[Erelegioen]] aangewys en in 1986 as Ridder-Grootkruis van die Orde van Verdienste van die Italiaanse Republiek, en hy was in 1985 die eerste rolprentmaker wat die Orde van Kultuur van sy geboorteland Japan ontvang het. Postuum is hy met die Junior Derde Hofrang erken, wat die moderne ekwivalent van 'n adellike titel onder die Kazoku-aristokrasie sou wees.<ref>{{Cite web |title=黒澤明 |url=https://www.praemiumimperiale.org/ja/laureate/laureates/kuros |website=praemiumimperiale.org}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|30em}} == Bronnelys == * {{en}} Bock, Audie (1978). ''Japanese Film Directors''. Kodansha. {{ISBN|0-87011-304-6}} * {{en}} Broe, Dennis (2014). ''Class, Crime and International Film Noir: Globalizing America's Dark Art''. Palgrave Macmillan, Londen. {{ISBN|978-1-137-29013-7}} * {{en}} Galbraith, Stuart IV (2002). ''The Emperor and the Wolf: The Lives and Films of Akira Kurosawa and Toshiro Mifune''. Faber and Faber, Londen. {{ISBN|978-0-571-19982-2}} * {{en}} Hirano, Kyoko (1992). ''Mr. Smith Goes to Tokyo: Japanese Cinema Under the American Occupation, 1945–1952''. Smithsonian Institution Press, Washington en Londen. {{ISBN|1-56098-157-1}} * {{en}} Kurosawa, Akira (1983). ''Something Like an Autobiography''. Vertaal deur Audie E. Bock. Vintage Books. {{ISBN|978-0-394-71439-4}} * {{en}} Mellen, Joan (2002). ''Seven Samurai (BFI Classics)''. British Film Institute. {{ISBN|978-0-85170-915-4}} * {{en}} Morrison, James (2007). ''Roman Polanski (Contemporary Film Directors)''. University of Illinois Press. {{ISBN|978-0-252-07446-2}} * {{en}} Nogami, Teruyo (2006). ''Waiting on the Weather''. Stone Bridge Press. {{ISBN|978-1-933330-09-9}} * {{en}} Prince, Stephen (1999). ''The Warrior's Camera: The Cinema of Akira Kurosawa'', 2de hersiene uitgawe. Princeton University Press. {{ISBN|978-0-691-01046-5}} * {{en}} Ray, Satyajit (2007). ''Our Films Their Films''. Orient Blackswan. {{ISBN|978-81-250-1565-9}} * {{en}} Richie, Donald (1999). ''The Films of Akira Kurosawa'', derde uitgebreide uitgawe. University of California Press. {{ISBN|978-0-520-22037-9}} * {{en}} Sano, Frank (1986). ''The Passion of Ingmar Bergman''. Duke University Press. {{ISBN|978-0-8223-0586-6}} == Eksterne skakels == * {{IMDb naam|id=0000041|naam=Akira Kurosawa}} * {{Commons-kategorie inlyn|Akira Kurosawa}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Akira Kurosawa|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Kurosawa, Akira}} [[Kategorie:Japannese skrywers]] [[Kategorie:Draaiboekskrywers]] [[Kategorie:Rolprentregisseurs]] [[Kategorie:Rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Geboortes in 1910]] [[Kategorie:Sterftes in 1998]] e5fvl4xwg10x278100s6i1yx95esmu5 Buiteaardse lewe 0 93275 3372993 3313644 2026-11-16T05:01:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372993 wikitext text/x-wiki {{Kombi-beeld|PIA16239 High-Resolution Self-Portrait by Curiosity Rover Arm Camera.jpg|C G-K - DSC 0421.jpg|Telescope-KeplerSpacecraft-20130103-717260main pia11824-full.jpg| |align=right |width=160px |caption1= |caption2= |caption3=Die verkenning van die ruimte sluit in die soeke na buiteaardse lewe. }} '''Buiteaardse''' of '''buiteruimtelike lewe''' is [[lewe]] met ’n oorsprong elders as die [[Aarde]]. Daar word ook van '''buiteaardse wesens''' gepraat as verwys word na relatief komplekse individue. In ’n breë sin is buiteaardse lewe tot nog toe hipotetiese lewensvorme wat kan wissel van [[bakterie]]-agtige [[organisme]]s tot wesens wat veel meer kompleks as die mens is. Die moontlikheid dat [[virus]]se buite die Aarde kan bestaan, is ook al voorgestel.<ref name="Astro-20130814">{{cite journal |last=Griffin |first=Dale Warren |title=The Quest for Extraterrestrial Life: What About the Viruses? |url=http://online.liebertpub.com/doi/abs/10.1089/ast.2012.0959 |date=14 Augustus 2013 |journal=Astrobiology |volume=13 |issue=8 |pages=774–783 |doi=10.1089/ast.2012.0959 |accessdate=6 September 2013 |bibcode = 2013AsBio..13..774G }}</ref> Die ontwikkeling en toets van hipoteses oor buiteaardse lewe is bekend as [[astrobiologie]], hoewel dit ook handel oor aardgebaseerde lewe in ’n astronomiese verband. Baie wetenskaplikes glo buiteaardse lewe is moontlik, maar daar is geen direkte bewys dat dit wel bestaan nie.<ref name="NYT-20131118">{{cite news |last=Davies |first=Paul |title=Are We Alone in the Universe? |url=http://www.nytimes.com/2013/11/19/opinion/are-we-alone-in-the-universe.html |date=18 November 2013 |work=New York Times |access-date=20 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527010946/https://www.nytimes.com/2013/11/19/opinion/are-we-alone-in-the-universe.html |archive-date=27 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sedert die middel van die [[20ste eeu]] is daar ’n voortdurende soeke na tekens van buiteaardse lewe, van radio's wat ontwerp is om seine uit die heelal te bespeur tot teleskope wat soek na moontlike bewoonbare [[Eksoplaneet|eksoplanete]]. Dit speel ook ’n groot rol in werke van [[wetenskapsfiksie]]. == Agtergrond == ’n Hipotese bestaan dat buiteaardse lewe soos bakterieë in die res van die [[Sonnestelsel]] en die res van die [[heelal]] voorkom. Dié hipotese is gegrond op die grootte en die konsekwente fisiese wette van die [[sigbare heelal]]. Wetenskaplikes wat dit voorstaan, soos [[Carl Sagan]] en [[Stephen Hawking]], glo dit is onwaarskynlik dat lewe ''nie'' buite die Aarde bestaan nie.<ref>{{cite book | page=3 | title=Other Worlds, Other Universes | editor-first1=Brad|editor-last1=Steiger|editor-first2=John |editor-last2 = White | publisher=Health Research Books | year=1986 | isbn=0-7873-1291-6 | url=http://books.google.com/books?id=vgQj5D524PYC&pg=PA3 }}</ref><ref>{{cite book | first1=David | last1=Filkin | first2=Stephen W. | last2=Hawking | title=Stephen Hawking's universe: the cosmos explained | page=194 | series=Art of Mentoring Series | publisher=Basic Books | year=1998 | isbn=0-465-08198-3 | url=http://books.google.com/books?id=95Kog5v4ZxkC&pg=PA194 | access-date=24 September 2014 | archive-date= 4 Junie 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054109/http://books.google.com/books?id=95Kog5v4ZxkC&pg=PA194 | url-status=dead }}</ref> Die argument berus op die [[Koperniese beginsel]], waarvolgens die Aarde nie ’n spesiale posisie in die heelal beklee nie, en die [[beginsel van middelmatigheid]], waarvolgens daar niks buitengewoons aan lewe op Aarde is nie.<ref>{{Cite book | first=Horst | last=Rauchfuss | year=2008 | title=Chemical Evolution and the Origin of Life | publisher=Springer | isbn=3-540-78822-0 | url=http://books.google.com/books?id=aRkvNoDYtvEC&pg=PA300 | others=T. N. Mitchell }}</ref> Lewe kon tegelykertyd op baie plekke regdeur die heelal ontstaan het. ’n Alternatiewe teorie is dat lewe minder algemeen voorkom, maar tussen bewoonbare planete versprei kon gewees het deur middel van [[panspermia]] of eksogenese.<ref>{{cite book | first1=Guillermo | last1=Gonzalez | first2=Jay Wesley | last2=Richards | title=The privileged planet: how our place in the cosmos is designed for discovery | pages=343–345 | publisher=Regnery Publishing | year=2004 | isbn=0-89526-065-4 | url=http://books.google.com/books?id=KFdu4CyQ1k0C&pg=PA343 }}</ref> [[Lêer:M42proplyds.jpg|duimnael|links|Lewe op Aarde kon reeds in die [[Son]] se [[protoplanetêre skyf]] ontstaan het.]] Volgens rekenaarsimulasies kon komplekse organiese molekules wat nodig is vir lewe, gevorm gewees het in die [[protoplanetêre skyf]] of [[ruimtestof]] om die [[Son]] voor die vorming van die Aarde.<ref name="Space-20120329">{{cite web |last=Moskowitz |first=Clara |title=Life's Building Blocks May Have Formed in Dust Around Young Sun |url=http://www.space.com/15089-life-building-blocks-young-sun-dust.html |date=29 Maart 2012 |publisher=Space.com |access-date=30 Maart 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201224804/https://www.space.com/15089-life-building-blocks-young-sun-dust.html |archive-date=1 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens dié studies kon dieselfde proses voorgekom het om ander [[ster]]re waar [[Planeet|planete]] gevorm het.<ref name="Space-20120329" /> Voorgestelde hemelliggame waar lewe sou kon ontstaan het, sluit in die planete [[Venus (planeet)|Venus]]<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3746583.stm |title=Venus clouds 'might harbour life' |publisher=BBC News |access-date=5 Desember 2007 |date=25 Mei 2004 |first=Martin |last=Redfern |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105139/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/3746583.stm |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Mars (planeet)|Mars]], asook [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] se [[Natuurlike satelliet|maan]] [[Europa (maan)|Europa]]<ref name="EuropaPlanetary" />en [[Saturnus]] se mane [[Titaan (maan)|Titaan]] en [[Enkelados]].<ref>{{cite journal | display-authors=1 | title=TandEM: Titan and Enceladus mission | last1=Coustenis | first1=A. | last2=Atreya | first2=S. K. | last3=Balint | first3=T. | last4=Brown | first4=R. H. | last5=Dougherty | first5=M. K. | last6=Ferri | first6=F. | last7=Fulchignoni | first7=M. | last8=Gautier | first8=D. | last9=Gowen | first9=R. A. | journal=Experimental Astronomy | volume=23 | issue=3 | pages=893–946 |date=Maart 2009 | doi=10.1007/s10686-008-9103-z | bibcode=2009ExA....23..893C }}</ref> In Mei 2011 het wetenskaplikes van [[Nasa]] berig Enkelados "lyk al hoe meer soos die mees bewoonbare plek in die Sonnestelsel buite die Aarde vir lewe soos ons dit ken".<ref>{{cite journal |last1=Lovett |first1=Richard A. |title=Enceladus named sweetest spot for alien life |url=http://www.nature.com/news/2011/110531/full/news.2011.337.html |date=31 Mei 2011 |publisher=Nature |doi=10.1038/news.2011.337 |accessdate=2011-06-03 |journal=Nature }}</ref> Wetenskaplikes glo sedert die 1950's die [[bewoonbare sone]] om sterre is die mees waarskynlike plek waar lewe kan voorkom. Verskeie ontdekkings sedert 2007 in hierdie sones het gelei tot skattings dat daar miljarde aardagtige habitats is.<ref name=wethington-2008>{{cite news | url=http://www.universetoday.com/22380/how-many-stars-are-in-the-milky-way/ | title=How Many Stars are in the Milky Way? | work=UniverseToday | date=16 September 2008 | agency=UniverseToday | accessdate=21 April 2013 | author=Wethington, Nicholos}}</ref><ref name="ChoiCQ">{{cite web |last1=Choi |first1=Charles Q. |url=http://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html |title=New Estimate for Alien Earths: 2 Billion in Our Galaxy Alone |date=21 Maart 2011 |publisher=Space.com |access-date=24 April 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421150257/https://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2013 was daar nog net ’n paar planete in bewoonbare sones ontdek.<ref name=torres-2013-2>{{cite web |url=http://phl.upr.edu/press-releases/tenpotentiallyhabitableexoplanetsnow |title=Ten potentially habitable exoplanets now |publisher=University of Puerto Rico |work=Habitable Exoplanets Catalog |date=26 April 2013 |access-date=29 April 2013 |author=Torres, Abel Mendez |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191021202042/http://phl.upr.edu/press-releases/tenpotentiallyhabitableexoplanetsnow |archive-date=21 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 4 November 2013 het sterrekundiges egter aangekondig daar kan tot 40 miljard aardgrootte-eksoplanete in die bewoonbare sones van sonagtige sterre of [[rooidwerg]]e in die [[Melkweg]] voorkom, gebaseer op data van die [[Kepler-ruimteteleskoop]].<ref name="NYT-20131104">{{cite news |last=Overbye |first=Dennis |title=Far-Off Planets Like the Earth Dot the Galaxy |url=http://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |date=4 November 2013 |work=New York Times |access-date=5 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509030547/https://www.nytimes.com/2013/11/05/science/cosmic-census-finds-billions-of-planets-that-could-be-like-earth.html |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PNAS-20131031">{{cite journal |last1=Petigura |first1=Eric A. |last2=Howard |first2=Andrew W. |last3=Marcy |first3=Geoffrey W. |title=Prevalence of Earth-size planets orbiting Sun-like stars |url=http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110 |date=31 Oktober 2013 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |doi=10.1073/pnas.1319909110 |accessdate=5 November 2013 |arxiv=1311.6806 |bibcode=2013PNAS..11019273P |archive-date= 9 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131109010831/http://www.pnas.org/content/early/2013/10/31/1319909110 |url-status=dead }}</ref> Van hulle kan 11 miljard om sonagtige sterre voorkom.<ref name="LATimes-20131104">{{cite news |last=Khan |first=Amina |title=Milky Way may host billions of Earth-size planets |url=http://www.latimes.com/science/la-sci-earth-like-planets-20131105,0,2673237.story |date=4 November 2013 |work=Los Angeles Times |accessdate=5 November 2013 }}</ref> Die naaste sodanige planeet kan volgens die wetenskaplikes minder as 12 [[ligjare]] van die Aarde af wees.<ref name="NYT-20131104" /><ref name="PNAS-20131031" /> Geen algemeen aanvaarde bewyse van buiteaardse lewe is al gevind nie; heelwat omstrede bewerings daarvan is egter al gemaak.<ref>{{cite news |first=John |last=Pickrell |title=Top 10: Controversial pieces of evidence for extraterrestrial life |date=4 September 2006 |url=http://www.newscientist.com/article/dn9943-top-10-controversial-pieces-of-evidence-for-extraterrestrial-life.html |work=New Scientist |access-date=18 Februarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516213257/http://www.newscientist.com/article/dn9943-top-10-controversial-pieces-of-evidence-for-extraterrestrial-life.html |archive-date=16 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die oortuiging dat [[vreemde vlieënde voorwerp]]e ’n buiteaardse oorsprong het,<ref>{{cite journal | first=Anne | last=Cross | title=The Flexibility of Scientific Rhetoric: A Case Study of UFO Researchers | url=https://archive.org/details/sim_qualitative-sociology_spring-2004_27_1/page/3 | journal=Qualitiative Sociology | volume=27 | issue=1 | pages=3–34 | doi=10.1023/B:QUAS.0000015542.28438.41 | year=2004 }}</ref> asook bewerings van ontvoering deur buiteaardse wesens,<ref>{{cite book | first=Susan A. | last=Clancy | year=2005 | pages=[https://archive.org/details/abductedhowpeopl0000clan/page/4 4]–6 | title=Abducted: how people come to believe they were kidnapped by aliens | url=https://archive.org/details/abductedhowpeopl0000clan | publisher=Harvard University Press | isbn=0-674-02401-X }}</ref> word deur die meeste wetenskaplikes verwerp. Die verskynsel word toegeskryf aan veral waarnemings van aardgebaseerde vliegtuie of sterrekundevoorwerpe, of aan poetse.<ref>{{cite journal | first=Philippe | last=Ailleris |date=Januarie–Februarie 2011 | title=The lure of local SETI: Fifty years of field experiments | journal=Acta Astronautica | volume=68 | issue=1–2 | pages=2–15 | doi=10.1016/j.actaastro.2009.12.011 |bibcode = 2011AcAau..68....2A }}</ref> In November 2011 het die [[VSA|Amerikaanse]] [[Withuis]] amptelik gereageer op twee petisies waarin die regering gevra word om amptelik te erken dat buiteaardse wesens die Aarde al besoek het en om enige doelbewuste geheimhouding van interaksies tussen die regering en buiteaardse wesens te onthul. Volgens die regering se verslag "het die Amerikaanse regering geen bewyse dat lewe buite ons planeet bestaan of dat ’n buiteaardse teenwoordigheid al enige kontak gemaak het met enige lid van die menslike geslag nie".<ref name="WhiteHouse">{{cite web |last=Larson |first=Phil |title=Searching for ET, But No Evidence Yet |url=https://wwws.whitehouse.gov/petitions#!/response/searching-et-no-evidence-yet |date=5 November 2011 |publisher=White House |access-date=6 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111083325/https://wwws.whitehouse.gov/petitions |archive-date=11 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Atkinson">{{cite web |last=Atkinson |first=Nancy |title=No Alien Visits or UFO Coverups, White House Says|url=http://www.universetoday.com/90717/no-alien-visits-or-ufo-coverups-white-house-says/|date=5 November 2011 |publisher=UniverseToday |accessdate=2011-11-06 }}</ref> Daarvolgens is daar ook "geen geloofbare inligting wat daarop dui dat enige bewyse van die publiek weerhou word nie".<ref name="WhiteHouse" /><ref name="Atkinson" /> Volgens die verslag is daar pogings, soos [[SETI]], die Kepler-ruimteprogram en Nasa se [[Mars-wetenskaplaboratorium]], om tekens van lewe te soek. Die kans is "redelik groot" dat daar lewe op ander planete kan wees, maar die kans om met hulle kontak te maak – veral met intelligente wesens – is bitter klein as ’n mens die afstande in ag neem wat ter sprake is.<ref name="WhiteHouse" /><ref name="Atkinson" /> == Moontlike grondslag == Verskeie hipoteses is al voorgestel vir die moontlike grondslag van buiteaardse lewe uit ’n [[biochemie]]se, [[morfologie (biologie)|morfologie]]se en [[evolusie]]-oogpunt. === Biochemie === [[Lêer:CHNOPS.svg|duimnael|260px|Die ses [[chemiese element]]e noodsaaklik vir lewe op Aarde: [[koolstof]], [[waterstof]], [[stikstof]], [[suurstof]], [[fosfor]] en [[swawel]].]] Alle lewe op Aarde is gebaseer op 26 [[chemiese element]]e. Sowat 95% van lewe is egter afhanklik van net ses van dié elemente: [[koolstof]], [[waterstof]], [[stikstof]], [[suurstof]], [[fosfor]] en [[swawel]], afgekort as KWSSFS. Hulle vorm die basiese boustene van feitlik alle lewe op Aarde, terwyl die meeste van die ander elemente net in klein hoeveelhede aangetref word.<ref>{{cite book | first1=Lucas John | last1=Mix | year=2009 | title=Life in space: astrobiology for everyone | page=76 | publisher=Harvard University Press | isbn=0-674-03321-3 | url=http://books.google.com/books?id=A60E-v4Sr-gC&pg=PA76 | accessdate=2011-08-08 }}</ref> Lewe op Aarde vereis [[water]] as die [[oplosmiddel]] waarin biochemiese reaksies plaasvind. Genoegsame hoeveelhede koolstof en die ander elemente kan saam met water die vorming van lewende organismes moontlik maak op ander planete met ’n soortgelyke chemiese samestelling en temperatuurgrense.<ref>{{cite journal | first=Norman R. | last=Pace | date=20 Januarie 2001 | title=The universal nature of biochemistry | url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2001-01-30_98_3/page/805 | journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America | volume=98 | issue=3 | pages=805–808 | doi=10.1073/pnas.98.3.805 | pmid=11158550 | bibcode=2001PNAS...98..805P | pmc=33372}}</ref> Aardplanete vorm in ’n proses wat ’n soortgelyke samestelling as die Aarde s’n moontlik maak.<ref>{{cite journal | last1=Bond | first1=Jade C. | last2=O'Brien | first2=David P. | last3=Lauretta | first3=Dante S. | title=The Compositional Diversity of Extrasolar Terrestrial Planets. I. In Situ Simulations | journal=The Astrophysical Journal | volume=715 | issue=2 | pages=1050–1070 |date=June 2010 | doi=10.1088/0004-637X/715/2/1050 | bibcode=2010ApJ...715.1050B |arxiv = 1004.0971 }}</ref> Die kombinasie van koolstof, waterstof en suurstof in die chemiese vorm van [[Koolhidraat|koolhidrate]] (m.a.w. [[suiker]]) kan ’n bron van chemiese [[energie]] wees waarvan lewe afhanklik is, en kan die strukturele elemente vir lewe verskaf (soos [[ribose]] in die molekules [[DNS]] en [[RNS]], en [[sellulose]] in plante). [[Plant]]e verkry energie deur die omskakeling van ligenergie in chemiese energie deur [[fotosintese]]. Lewe soos ons dit ken, vereis koolstof in beide gereduseerde (metaan-derivate) en gedeeltelik geöksideerde (koolstofoksiede) toestande. Stikstof is nodig as ’n gereduseerde ammoniak-derivaat in alle [[proteïen]]e, swawel as ’n derivaat van [[waterstofsulfied]] in sommige noodsaaklike proteïene, en [[fosfor]] geöksideer tot [[Fosfaat|fosfate]] in genetiese materiaal en in energieoordrag. Suiwer water het ’n neutrale [[pH]] danksy die voortgesette dissosiasie tussen [[hidroksied]]- en [[hidronium]]-ione. Daarom kan dit positiewe metaliese ione en negatiewe niemetaliese ione ewe doeltreffend oplos. Verder skep die feit dat organiese molekules óf hidrofobies (afgestoot deur water) óf hidrofilies (oplosbaar in water) kan wees, die vermoë van organiese samestellings om hulself te oriënteer om wateromsluitende membrane te vorm. Boonop gee die waterstofbindings tussen watermolekules dit die vermoë om energie te stoor met [[verdamping]], waarop kondensasie vrygestel word. Dit help om die klimaat matiger te maak – om die tropiese gebiede af te koel en die pole warmer te maak. So word die termodinamiese stabiliteit gehandhaaf wat nodig is vir lewe. Koolstof is noodsaaklik vir aardse lewe vanweë die groot buigsaamheid daarvan in die skepping van [[Kovalente binding|kovalente chemiese bindings]] met ’n verskeidenheid niemetaliese elemente, veral stikstof, suurstof en waterstof. Koolstofdioksied en water maak saam die berging van sonenergie moontlik in suikers en [[stysel]]s, soos [[glukose]]. Die [[oksidasie]] van glukose stel biochemiese energie vry wat nodig is vir alle ander biochemiese reaksies. Die vermoë om [[Organiese suur|organiese sure]] (-COOH) en [[Basis|amienbasisse]] (-NH<sub>2</sub>) te skep, lei tot die vorming van die lang polimeer-peptiedes en katalitiese proteïene van [[monomeer]]-[[Aminosuur|aminosure]]. Wanneer dit met fosfate gekombineer word, kan hierdie sure die inligtingbergende molekule van erflikheid, [[DNS]], en die hoof-energieoordragmolekule van sellulêre lewe, [[adenosientrifosfaat]], bou. Vanweë hul oorvloed en vermoë om lewe te onderhou, is daar ’n hipotese dat lewensvorme elders in die ruimte dieselfde basiese materiale sal nodig hê. Ander elemente en oplosmiddels sou egter ’n grondslag vir lewe kon verskaf. Lewensvorme in [[ammoniak]] (eerder as water) is al voorgestel, hoewel hierdie oplossing minder gunstig lyk as water.<ref>{{cite web |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/ammonialife.html |publisher=daviddarling.info |title=Ammonia-based life |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210141458/https://www.daviddarling.info/encyclopedia/A/ammonialife.html |archive-date=10 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uit ’n chemiese standpunt is lewe basies ’n selfrepliserende reaksie, maar een wat kan ontstaan in baie verskillende omstandighede en met talle moontlike bestanddele. Dit lyk egter of koolstof-suurstof binne die vloeistof-temperatuurgrense van water die bevordelikste is. === Evolusie en morfologie === [[Lêer:Alien head 2.jpg|duimnael|220px|Buiteaardse wesens word dikwels in [[wetenskapsfiksie]] uitgebeeld met ’n groen of grys vel en groot kop.]] Benewens die biochemiese grondslag, is [[evolusie]] en morfologie ook terreine wat in ag geneem word wanneer buiteaardse lewe ter sprake is. In [[wetenskapsfiksie]] het buiteaardse wesens dikwels halfmenslike of [[reptiel]]vorms. Hulle word dikwels uitgebeeld met ’n groen of grys vel, ’n groot kop en vier arms en bene – dus as mensagtig – maar soms ook as [[katagtiges]], [[insek]]te, vormlose massas, ens. ’n Onderskeid is al voorgestel tussen universele en parogiale (meer beperkte) eienskappe. Universele eienskappe is dié wat vermoedelik meer as een keer onafhanklik op Aarde ontwikkel het. Hulle is dus nie te moeilik om te ontwikkel nie en is so nuttig dat spesies hulle noodwendig sal ontwikkel. Die algemeenste hiervan is waarskynlik [[simmetrie]], maar ander wat net so basies maar ingewikkelder is, sluit in sig, fotosintese, ledemate en die vermoë om te vlieg – hulle het almal vermoedelik verskeie kere op Aarde ontwikkel. Daar is byvoorbeeld ’n groot verskeidenheid oë en baie van hulle werk op heeltemal verskillende maniere en het verskillende visuele fokusse: die [[sigbare spektrum]], [[infrarooi]], [[Polarisasie (elektromagnetisme)|polarisasie]] en [[akoestiek]]. Intelligente buiteaardse wesens sal op verskeie ander maniere kan kommunikeer: deur gebare (soos doofstom mense), klanke wat op ander maniere as met asemhaling voortgebring word (soos [[kriek]]e) of [[bioluminesensie]] (liguitstraling). Pogings om parogiale eienskappe te definieer lei tot baie idees uit oor watter eienskappe noodsaaklik is en watter nie. [[Skelet]]te, wat volgens baie kenners noodsaaklik is vir groot aardse lewensvorme, sal waarskynlik elders in die een of ander vorm herhaal word. Die aanname dat buiteaardse wesens radikaal van mekaar sal verskil, is geensins vanselfsprekend nie. Terwyl baie bioloë klem lê daarop dat die enorme heterogene aard van lewe op Aarde daarop dui dat daar in die res van die heelal ’n nog groter diverse verskeidenheid sal wees, wys ander daarop dat [[konvergente evolusie|konvergente (ooreenstemmende) evolusie]] dalk tot gevolg kan hê dat daar groot ooreenkomste tussen aardse en buiteaardse wesens is. Dié twee gedagterigtings word onderskeidelik "divergionisme" en "konvergionisme" genoem.<ref name="Darlingvariety">{{cite web |url=http://www.daviddarling.info/encyclopedia/E/etlifevar.html |publisher=daviddarling.info |title=extraterrestrial life, variety of |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190704142312/http://www.daviddarling.info/encyclopedia/E/etlifevar.html |archive-date= 4 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> == Bewoonbaarheid van planete == [[Lêer:Anaxagoras.png|duimnael|160px|links|Die [[Antieke Griekeland|Antieke Griekse]] filosoof [[Anaxagoras]].]] Daar was al voorstelle dat sommige planete in die [[Sonnestelsel]] die potensiaal het om lewe te huisves, veral dié met [[Oseaan|oseane]] onder die oppervlak. Astrobioloë glo egter as lewe elders in die Sonnestelsel ontdek word, sal dit waarskynlik [[ekstremofiele]] [[mikroörganisme]]s wees (klein organismes wat in ekstreme toestande voorkom wat skadelik vir lewe op Aarde sal wees). Die planete Venus en Mars, verskeie mane van Jupiter en Saturnus en selfs komete bevat vermoedelik nisomgewings waar lewe kan voorkom. ’n Mariene omgewing onder die oppervlak van Jupiter se maan [[Europa (maan)|Europa]] kan die mees geskikte habitat in die Sonnestelsel wees vir meersellige lewe. Volgens die begrip [[panspermia]] kan lewe in die Sonnestelsel ’n gemeenskaplike oorsprong hê. As buiteaardse lewe op ’n ander plek in die Sonnestelsel gevind word, kon dit moontlik op Aarde ontstaan het, net soos wat lewe op Aarde elders kon ontstaan het (eksogenese). Die eerste keer dat die term "panspermia" gebruik is, was in die [[5de eeu v.C]]. deur die [[Antieke Griekeland|Griekse]] filosoof [[Anaxagoras]].<ref>Margaret O'Leary (2008) Anaxagoras and the Origin of Panspermia Theory, iUniverse publishing Group, # {{ISBN|978-0-595-49596-2}}</ref> In die [[19de eeu]] het wetenskaplikes dit in ’n moderne vorm laat herleef; hulle sluit in Jöns Jacob Berzelius (1834),<ref>{{Cite journal| last = Berzelius (1799–1848) | first = J. J. | title = Analysis of the Alais meteorite and implications about life in other worlds | postscript = <!--None-->}}</ref> Kelvin (1871),<ref>{{Cite journal| last = Thomson ([[William Thomson, 1ste Baron Kelvin|Lord Kelvin]]) | first = W. | title = Inaugural Address to the British Association Edinburgh. "We must regard it as probably to the highest degree that there are countless seed-bearing meteoritic stones moving through space." | journal = Nature | volume = 4 | pages = 261–278 [262] | year = 1871 | postscript = <!--None-->|doi=10.1038/004261a0| issue = 92 |bibcode = 1871Natur...4..261. }}</ref> Hermann von Helmholtz (1879) en Svante Arrhenius (1903).<ref>Arrhenius, S., ''Worlds in the Making: The Evolution of the Universe''. New York, Harper & Row, 1908.</ref> Sir Fred Hoyle (1915–2001) en Chandra Wickramasinghe (geb. 1939) was belangrike voorstanders van die hipotese. Hulle het verder geglo lewensvorme dring steeds die Aarde se atmosfeer binne en kan verantwoordelik wees vir nuwe siektes en genetiese veranderings.<ref>Fred Hoyle, Chandra Wickramasinghe and John Watson, ''Viruses from Space and Related Matters'', University College Cardiff Press, 1986.</ref> === Venus === Carl Sagan, David Grinspoon, Geoffrey A. Landis en Dirk Schulze-Makuch het ’n hipotese voorgestel dat mikrobes in die stabiele wolklae 50&nbsp;km bo [[Venus (planeet)|Venus]] se oppervlak kan voorkom; dit is gebaseer op die veronderstelling van herbergsame klimate en chemiese onewewigtigheid.<ref>[https://web.archive.org/web/20070807083309/http://www.astrobio.net/news/article311.html Venusian Cloud Colonies] :: Astrobiology Magazine</ref><ref>Geoffrey A. Landis [https://web.archive.org/web/20110807004311/http://gltrs.grc.nasa.gov/reports/2003/TM-2003-212310.pdf Astrobiology: The Case for Venus]</ref><ref name="Cockell1999">{{cite journal | doi = 10.1016/S0032-0633(99)00036-7 | last = Cockell | first = C. S. | title = Life on Venus | url = https://archive.org/details/sim_planetary-and-space-science_1999-12_47_12/page/1487 | journal = Planetary and Space Science | volume = 47 | issue = 12 | pages = 1487–1501 |date=December 1999 | bibcode = 1999P&SS...47.1487C }}</ref> === Mars === Daar word al lank gegis oor lewe op [[Mars (planeet)|Mars]]. Vloeibare water het lank gelede op Mars voorgekom en daar kan steeds water onder die oppervlak wees. Dit kan ook voorkom as dun lae soutwater in die eerste sentimeter of so vir dele van die jaar op sekere plekke.<ref>{{cite journal | doi = 10.1073/pnas.031581098 | last1 = Lobitz | first1 = B. | last2 = Wood | year = 2001 | first2 = BL | last3 = Averner | first3 = MM | last4 = McKay | first4 = CP | title = Use of spacecraft data to derive regions on Mars where liquid water would be stable | url =https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2001-02-27_98_5/page/2132| journal=Proc. Natl. Acad. Sci. | volume = 98 | issue = 5| pages = 2132–2137 | pmid = 11226204 | pmc = 30104 |bibcode = 2001PNAS...98.2132L }}</ref><ref>{{cite journal | doi = 10.1029/2000JE001360 | last1 = Haberie | first1 = Robert M.| last2 = McKay | year = 2001 | first2 = Christopher P. | last3 = Schaeffer | first3 = James | last4 = Cabrol | first4 = Nathalie A. | last5 = Grin | first5 = Edmon A. | last6 = Zent | first6 = Aaron P. | last7 = Quinn | first7 = Richard | title = On the possibility of liquid water on present-day Mars | url = | journal=J. Geophysical Research | volume = 106 | pages = 23317–23326 | bibcode=2001JGR...10623317H}}</ref> Teen Julie 2008 is water geïdentifiseer toe ’n grondmonster verhit is in laboratoriumtoetse aan boord van Nasa se Phoenix-landingstuig op Mars. Foto's deur die Mars Global Surveyor het in 2006 tekens gewys dat vloeistof onlangs (binne die vorige tien jaar) op Mars se oppervlak gevloei het.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6214834.stm |work=BBC News |title=Water 'flowed recently' on Mars |date=6 Desember 2006 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200202141750/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6214834.stm |archive-date=2 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daar is bewyse dat Mars in die verlede warmer en natter was: droë [[rivier]]beddings, [[ys]] by die pole, [[Vulkaan|vulkane]] asook [[Mineraal|minerale]] wat in die teenwoordigheid van water vorm. Mars kan egter steeds lewe huisves, aangesien onlangs gevind is [[korsmos]] kan in die toestande op die planeet oorleef, soos vasgestel in ’n simulasielaboratorium van die Duitse Ruimtesentrum.<ref name="Skymania-20120426">{{cite web |last=Baldwin |first=Emily |title=Lichen survives harsh Mars environment |url=http://www.skymania.com/wp/2012/04/lichen-survives-harsh-martian-setting.html |date=26 April 2012 |publisher=Skymania News |access-date=27 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702171755/http://www.skymania.com/wp/2012/04/lichen-survives-harsh-martian-setting.html/ |archive-date=2 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="EGU-20120426">{{cite web |last1=de Vera |first1=J.-P. |last2=Kohler |first2=Ulrich |title=The adaptation potential of extremophiles to Martian surface conditions and its implication for the habitability of Mars |url=http://media.egu2012.eu/media/filer_public/2012/04/05/10_solarsystem_devera.pdf |date=26 April 2012 |publisher=European Geosciences Union |accessdate=27 April 2012 |archive-date= 8 Junie 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/68GROCilv?url=http://media.egu2012.eu/media/filer_public/2012/04/05/10_solarsystem_devera.pdf |url-status=dead }}</ref> In Junie 2012 het wetenskaplikes berig die meet van die verhouding tussen waterstof- en metaanvlakke op Mars kan die moontlikheid van lewe daar help bepaal.<ref name="PNAS-20120607">{{cite journal |last1=Oze |first1=Christopher |last2=Jones |first2=Camille |last3=Goldsmith |first3=Jonas I. |last4=Rosenbauer |first4=Robert J. |title=Differentiating biotic from abiotic methane genesis in hydrothermally active planetary surfaces |url=http://www.pnas.org/content/109/25/9750.abstract |date=June 7, 2012 |journal=PNAS |volume=109 |issue=25 |pages=9750–9754 |doi=10.1073/pnas.1205223109 |accessdate=June 27, 2012 |bibcode=2012PNAS..109.9750O |pmid=22679287 |pmc=3382529 |archive-date=29 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129054621/http://www.pnas.org/content/109/25/9750.abstract |url-status=dead }}</ref><ref name="Space-20120625">{{cite web |author=Staff |title=Mars Life Could Leave Traces in Red Planet's Air: Study |url=http://www.space.com/16284-mars-life-atmosphere-hydrogen-methane.html |date=25 Junie 2012 |publisher=Space.com |access-date=27 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121855/https://www.space.com/16284-mars-life-atmosphere-hydrogen-methane.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens hulle "dui lae H<sub>2</sub>/CH<sub>4</sub>-verhoudings (minder as sowat 40) daarop dat lewe waarskynlik teenwoordig en aktief is".<ref name="PNAS-20120607" /> Ander wetenskaplikes het onlangs verslag gedoen oor metodes om waterstof en metaan in buiteaardse atmosfere te bespeur.<ref name="Nature-20120627">{{cite journal |last1=Brogi |first1=Matteo |last2=Snellen |first2=Ignas A. G. |last3=de Krok |first3=Remco J. |last4=Albrecht |first4=Simon |last5=Birkby |first5=Jayne |last6=de Mooij |first6=Ernest J. W. |title=The signature of orbital motion from the dayside of the planet t Boötis b |url=http://www.nature.com/nature/journal/v486/n7404/full/nature11161.html?WT.ec_id=NATURE-20120628 |date=28 Junie 2012 |journal=Nature |volume=486 |pages=502–504 |doi=10.1038/nature11161 |accessdate=28 Junie 2012 |arxiv = 1206.6109 |bibcode = 2012Natur.486..502B |issue=7404}}</ref><ref name="Wired-20120627">{{cite web |last=Mann |first=Adam |title=New View of Exoplanets Will Aid Search for E.T. |url=http://www.wired.com/wiredscience/2012/06/tau-bootis-b/ |date=27 Junie 2012 |publisher=Wired |access-date=28 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829202703/http://www.wired.com/wiredscience/2012/06/tau-bootis-b/ |archive-date=29 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 9 Desember 2013 het Nasa berig data van die [[Curiosity-verkenningstuig]] tydens sy bestudering van [[Aeolis Palus]], dui daarop dat die [[Gale (krater)|Gale-krater]] ’n antieke varswatermeer bevat het wat mikrobiese lewe kon gehuisves het.<ref name="NYT-20131209">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=On Mars, an Ancient Lake and Perhaps Life |url=http://www.nytimes.com/2013/12/10/science/space/on-mars-an-ancient-lake-and-perhaps-life.html |date=9 Desember 2013 |work=New York Times |access-date=9 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200505065631/https://www.nytimes.com/2013/12/10/science/space/on-mars-an-ancient-lake-and-perhaps-life.html |archive-date=5 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="SCI-20131209">{{cite journal |authors=Various |title=Science – Special Collection – Curiosity Rover on Mars |url=http://www.sciencemag.org/site/extra/curiosity/ |date=December 9, 2013 |journal=Science |accessdate=9 Desember 2013 }}</ref> Die soeke na tekens van antieke lewe op Mars duur voort en is nou ’n primêre mikpunt van [[Nasa]].<ref name="SCI-20140124a">{{cite journal |last=Grotzinger |first=John P. |title=Introduction to Special Issue – Habitability, Taphonomy, and the Search for Organic Carbon on Mars |url=https://archive.org/details/sim_science_2014-01-24_343_6169/page/386 |journal=Science |date=24 Januarie 2014 |volume=343 |number=6169 |pages=386–387 |doi=10.1126/science.1249944 |bibcode=2014Sci...343..386G |pmid=24458635}}</ref> === Ceres === Onlangs het die [[Herschel-ruimtesterrewag]] bevestig dat die [[dwergplaneet]] [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] waterdamp in sy atmosfeer het.<ref name="Kuppers2014">{{cite journal |last1=Küppers |first1=M. |last2=O'Rourke |first2=L. |last3=Bockelée-Morvan |first3=D. |last4=Zakharov |first4=V. |last5=Lee |first5=S. |last6=Von Allmen |first6=P. |last7=Carry |first7=B. |last8=Teyssier |first8=D. |last9=Marston |first9=A. |last10=Müller |first10=T. |last11=Crovisier |first11=J. |last12=Barucci |first12=M. A. |last13=Moreno |first13=R. |title=Localized sources of water vapour on the dwarf planet (1) Ceres |journal=Nature |volume=505 |issue=7484 |date=2014-01-23 |pages=525–527 |issn=0028-0836 |doi=10.1038/nature12918 |pmid=24451541 |bibcode = 2014Natur.505..525K }}</ref> Ryp is moontlik ook op die oppervlak waargeneem.<ref name="Ahearn1992">{{cite journal|last1=A'Hearn|first1=Michael F.|author2=Feldman, Paul D.|title=Water vaporization on Ceres|url=https://archive.org/details/icarus_1992-07_98_1/page/54|journal=Icarus|volume=98|issue=1|pages=54–60|year=1992|doi=10.1016/0019-1035(92)90206-M|bibcode= 1992Icar...98...54A}}</ref> Die teenwoordigheid van water en die temperature op Ceres het gelei tot spekulasies dat lewe daar moontlik is.<ref>{{cite web|url=http://www.universetoday.com/26587/life-on-ceres-could-the-dwarf-planet-be-the-root-of-panspermia/|title=Life on Ceres: Could the Dwarf Planet be the Root of Panspermia|date=5 March 2009|author=O'Neill, Ian|work=Universe Today|accessdate=30 Januarie 2012}}</ref><ref>{{cite book|author=Catling, David C.|year=2013|title=Astrobiology: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/astrobiologyvery0000catl|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|isbn=0-19-958645-4|page=[https://archive.org/details/astrobiologyvery0000catl/page/99 99]}}</ref><ref>[http://www.nbcnews.com/science/there-life-ceres-dwarf-planet-spews-water-vapor-space-2D11970722 Is there life on Ceres? Dwarf planet spews water vapor into space.] (22 Januarie 2014)</ref> === Jupiter === Carl Sagan en ander<ref>{{cite journal | author=Ponnamperuma, Cyril; Molton, Peter | title=The prospect of life on Jupiter | url=https://archive.org/details/origins-of-life-and-evolution-of-biospheres_1973-01_4_1/page/32 | journal=Space Life Sciences | volume=4 | issue=1 | pages=32–44 |date=Januarie 1973 | doi=10.1007/BF02626340 | bibcode=1973SLSci...4...32P }}</ref> het in die 1960's en 1970's toestande opgestel vir hipotetiese aminosuurgebaseerde makroskopiese lewe in [[Jupiter (planeet)|Jupiter]] se atmosfeer, gebaseer op bestaande toestande daar. Dit lyk egter nie of die atmosfeer geskik is vir die soort [[inkapseling]] wat nodig blyk te wees vir molekulêre biochemie nie, en dus word geglo lewe is onmoontlik.<ref>{{cite journal | author=Irwin, Louis Neal; Schulze-Makuch, Dirk | title=Assessing the Plausibility of Life on Other Worlds | journal=Astrobiology | volume=1 | issue=2 | pages=143–160 |date=June 2001 | doi=10.1089/153110701753198918 | bibcode=2001AsBio...1..143I | pmid=12467118}}</ref> Van Jupiter se mane kan egter moontlik lewe onderhou. Wetenskaplikes het voorgestel verhitte oseane bestaan dalk diep onder die oppervlak van die buitenste drie [[Mane van Galilei]] – Europa, [[Ganimedes (maan)|Ganimedes]] en [[Kallisto (maan)|Kallisto]]. Die [[EJSM/Laplace]]-sending is beplan om die bewoonbaarheid van dié omgewings te ondersoek. ==== Europa ==== [[Lêer:PIA01130 Interior of Europa.jpg|duimnael|250px|Oseane onder die oppervlak, soos in dié voorstelling van Europa, kan dalk lewe huisves.<ref>{{Cite web |url=http://orca.phys.uvic.ca/~hsiao/talks/hsiao_europa.pdf |title=Possibility of Life on Europa |access-date=24 September 2014 |archive-date=11 Januarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111223615/http://orca.phys.uvic.ca/~hsiao/talks/hsiao_europa.pdf |url-status=dead }}</ref>]] Jupiter se maan [[Europa (maan)|Europa]] is al lank die onderwerp van spekulasies oor buiteaardse lewe vanweë die sterk moontlikheid van vloeibare water onder sy yslaag. Hidrotermiese gate op die bodem van die oseane, as hulle bestaan, kan dalk die ys verhit en meersellige lewe moontlik maak.<ref name="EuropaPlanetary">{{Cite journal | first1=Louis | last1=Friedman | date=December 14, 2005 | title=Projects: Europa Mission Campaign | publisher=The Planetary Society | url=http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html | accessdate=2011-08-08 | archive-date=2006-02-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060215134920/http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html | url-status=dead }}</ref> Daar is ook ’n moontlikheid dat Europa aërobiese makrofauna kan onderhou deur middel van suurstof wat geskep word deur kosmiese strale wat sy oppervlak-ys tref.<ref>{{cite web|title=Europa Capable of Supporting Life, Scientist Says|author= Nancy Atkinson|year=2009|publisher=Universe Today|url=http://www.universetoday.com/2009/10/08/europa-capable-of-supporting-life-scientist-says/|accessdate=2011-08-18}}</ref> Die oortuiging dat daar lewe op Europa is, het in 2011 ’n hupstoot gekry toe ontdek is groot mere kom in Europa se dik ysskil voor. Volgens wetenskaplikes lyk dit of yswalle om die mere in hulle instort, en dit skep ’n moontlike meganisme waardeur lewevormende chemikalieë wat in sonverligte gebiede op die oppervlak geskep word, na binne die mere verplaas word.<ref>Phil Plait, [http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/17/huge-lakes-of-water-may-exist-under-europas-ice/ "Huge lakes of water may exist under Europa's ice"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409071231/http://blogs.discovermagazine.com/badastronomy/2011/11/17/huge-lakes-of-water-may-exist-under-europas-ice/ |date= 9 April 2012 }}, "Bad Astronomy Blog"</ref><ref>[http://www.jsg.utexas.edu/news/2011/11/scientists-find-evidence-for-great-lake-on-europa/ "Scientists Find Evidence for "Great Lake" on Europa and Potential New Habitat for Life"]</ref> Op 11 Desember 2013 het Nasa bekend gemaak wetenskaplikes het klei-agtige minerale wat dikwels met organiese materiale verbind word, op Europa se yskors waargeneem.<ref name="NASA-20131211">{{cite web |last=Cook |first=Jia-Rui c. |title=Clay-Like Minerals Found on Icy Crust of Europa |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-362 |date=11 Desember 2013 |work=Nasa |access-date=11 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130044515/https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2013-362 |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die wetenskaplikes kan die teenwoordigheid van die minerale wees danksy ’n botsing met ’n [[asteroïde]] of [[komeet]].<ref name="NASA-20131211" /> === Saturnus === Hoewel wetenskaplikes nie glo daar is lewe op [[Saturnus]] nie, is sy mane Titaan en Enkelados twee moontlike kandidate. ==== Titaan ==== [[Titaan (maan)|Titaan]], die grootste maan van Saturnus, is die enigste bekende maan met ’n betekenisvolle atmosfeer. Data van die [[Cassini-Huygens]]-sending het teorieë van ’n globale [[koolwaterstof]]oseaan weerlê, maar later die teenwoordigheid van vloeibare koolwaterstofmere in die poolstreke bespeur – dit was die eerste stabiele massas oppervlakvloeistof wat buite die Aarde ontdek is.<ref>[http://www.space.com/scienceastronomy/050913_titan_life.html SPACE.com&nbsp;– Scientists Reconsider Habitability of Saturn's Moon<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[http://www.space.com/scienceastronomy/060728_titan_lake.html SPACE.com&nbsp;– Lakes Found on Saturn's Moon Titan<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>{{cite web |url=http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2214 |title=Lakes on Titan, Full-Res: PIA08630 |date=24 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610204050/http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2214 |archive-date=10 Junie 2008 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> Die ontleding van die data het aspekte ontbloot van atmosferiese chemie naby die oppervlak wat ooreenstem met die hipotese (maar dit nie bewys nie) dat organismes op Titaan waterstof, [[asetileen]] en [[etaan]] gebruik en metaan produseer.<ref name=methlife>{{cite web|title=What is Consuming Hydrogen and Acetylene on Titan?|publisher=NASA/JPL|year=2010|accessdate=2010-06-06|url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2010-190|archive-date=2012-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20121012173157/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?release=2010-190|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|title=Molecular hydrogen in Titan's atmosphere: Implications of the measured tropospheric and thermospheric mole fractions|author=Darrell F. Strobel|journal=Icarus|volume=208|page=878|year=2010|doi=10.1016/j.icarus.2010.03.003|bibcode=2010Icar..208..878S|issue=2}}</ref><ref name=mckay>{{cite journal|journal = Icarus|volume= 178|issue = 1|pages = 274–276|year= 2005|doi = 10.1016/j.icarus.2005.05.018|title = Possibilities for methanogenic life in liquid methane on the surface of Titan|author = McKay, C. P.; Smith, H. D.|bibcode=2005Icar..178..274M}}</ref> ==== Enkelados ==== [[Enkelados]], nog ’n maan van Saturnus, het van die toestande wat nodig is vir lewe, soos geotermiese aktiwiteit en waterdamp, sowel as moontlike oseane onder sy ys wat dalk deur gety-effekte verhit word. Cassini het in 2005 koolstof, waterstof, stikstof en suurstof – alles sleutelelemente vir lewende organismes – bespeur tydens ’n verbyvlug deur een van Enkelados se geisers wat ys en gas uitspuit. Die temperatuur en digtheid van die uitgespuite stowwe het gedui op ’n warmer, wateragtige bron onder die oppervlak. Geen lewe is egter bespeur nie.<ref name="news.discovery">{{cite web |url=http://news.discovery.com/space/top-10-places-to-find-alien-life.html |title=Top 10 Places To Find Alien Life: Discovery News |publisher=News.discovery.com |date=8 Junie 2010 |access-date=13 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022144823/http://news.discovery.com/space/top-10-places-to-find-alien-life.html |archive-date=22 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> === Klein hemelliggame === [[Ekstremofiel]]e kan moontlik ook op kleiner hemelliggame in die Sonnestelsel aangetref word. Fred Hoyle het voorgestel mikrobiese lewe kan op [[Komeet|komete]] voorkom.<ref>Hoyle, Fred, ''Evolution from Space'', Omni Lecture, Royal Institution, Londen, 12 Januarie 1982; ''Evolution from Space'' (1982) pp.&nbsp;27–28 {{ISBN|0-89490-083-8}}; ''Evolution from Space: A Theory of Cosmic Creationism'' (1984) {{ISBN|0-671-49263-2}}</ref> == Wetenskaplike soektog == [[Lêer:Keplerspacecraft-20110215.jpg|duimnael|230px|Nasa se [[Kepler-ruimteteleskoop]], wat na eksoplanete soek.]] Die wetenskaplike soektog na buiteaardse lewe geskied op ’n direkte en indirekte manier. === Direkte soektog === Wetenskaplikes soek direk na biospore in die Sonnestelsel deur middel van ondersoeke na Mars se oppervlak en die bestudering van [[Meteoroïde|meteoriete]] wat die Aarde getref het. In 2008 het [[Nasa]] en die [[Europese Ruimteagentskap]] (ESA) hul gesamentlike EJSM/Laplace-sending aangekondig wat ’n soektog na lewe op die maan Europa sou insluit.<ref>[http://opfm.jpl.nasa.gov/, "Outer Planet Flagship Mission"], "Jet Propulsion Laboratory"</ref> In 2011 moes Nasa egter afskaal weens ’n gebrek aan geld. Daar is ’n moontlikheid dat ESA die projek in die toekoms alleen sal aanpak.<ref>[http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=48661, "New approach for L-class mission candidates"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150113024537/http://sci.esa.int/science-e/www/object/index.cfm?fobjectid=48661, |date=13 Januarie 2015 }}, "ESA"</ref> Nasa het wel in November 2011 die [[Mars-wetenskaplaboratorium]] (MSL) gelanseer wat ’n verkenningstuig, [[Curiosity-verkenningstuig|Curiosity]], op 6 Augustus 2012 op Mars laat land het.<ref name="Gale Crater">{{cite web |last1=Webster |first1=Guy |last2=Brown |first2=Dwayne |title=NASA's Next Mars Rover To Land At Gale Crater |date=22 Julie 2011 |publisher=NASA JPL |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-222#1 |access-date=22 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607022755/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-222 |archive-date=7 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="Gale Crater2">{{cite web |last1=Chow |first1=Dennis |title=NASA's Next Mars Rover to Land at Huge Gale Crater |url=http://www.space.com/12394-nasa-mars-rover-landing-site-unveiled.html |date=22 Julie 2011 |publisher=Space.com |access-date=22 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025174128/https://www.space.com/12394-nasa-mars-rover-landing-site-unveiled.html |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is ontwerp om te soek na die moontlikheid van lewe (in die verlede en hede) met behulp van ’n verskeidenheid wetenskaplike instrumente. Volgens die [[Gaia-hipotese]] sal enige planeet met ’n aansienlike mate van lewe ’n chemies onewewigtige atmosfeer hê. Dit is redelik maklik om dit van ’n afstand af vas te stel met behulp van [[spektroskopie]]. Aansienlike vooruitgang in die vermoë om lig van kleiner rotsagtige wêrelde naby hul ster te vind is egter nodig voor spektroskopiese metodes gebruik kan word om eksoplanete te ontleed. Nasa het op 21 Februarie 2014 aangekondig hulle het ’n grootliks bygewerkte databasis vir die opsporing van [[Polikliniese aromatiese koolwaterstof|polikliniese aromatiese koolwaterstowwe]] (PAK's) in die heelal. Volgens wetenskaplikes kan meer as 20% van die [[koolstof]] in die heelal dalk verbind word met PAK's, wat moontlik aanvangsmateriale kan wees vir die vorming van lewe. Dit lyk of PAK's kort ná die [[Oerknal]] ontstaan het, wydverspreid in die heelal voorkom en verbind kan word met nuwe sterre en eksoplanete.<ref name="NASA-20140221">{{cite web |last=Hoover |first=Rachel |title=Need to Track Organic Nano-Particles Across the Universe? NASA's Got an App for That |url=http://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/ |date=21 Februarie 2014 |work=Nasa |access-date=22 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510124801/https://www.nasa.gov/ames/need-to-track-organic-nano-particles-across-the-universe-nasas-got-an-app-for-that/ |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Indirekte soektog === As daar ’n gevorderde buiteaardse gemeenskap is, is daar geen waarborg dat hulle inligting in die Aarde se rigting sal uitstuur of dat die inligting as sodanig deur die mens erken sal word nie. Die tyd wat nodig is vir ’n sein om deur die heelal te trek, beteken ook dat enige sein wat wel bespeur word (of nie), uit die verre verlede kom. Projekte soos [[SETI]] voer enorme soektogte uit na radioaktiwiteit wat die bestaan van buiteaardse lewe kan bevestig. Daar is ook voorstelle dat buiteaardse wesens gepulseerde en aaneenlopende [[laser]]seine in die sigbare sowel as infrarooispektrum kan uitstuur.<ref>{{cite web |url=http://www.coseti.org/ |publisher=The Columbus Optical SETI Observatory |title=The Search for Extraterrestrial Intelligence (SETI) in the Optical Spectrum |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022060115/http://www.coseti.org/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=24 September 2014 }}</ref> Laserseine het die voordeel dat hulle nie in die [[interstellêre medium]] sal "smeer" nie en dalk voordeliger sal wees vir kommunikasie tussen die sterre. Terwyl kommunikasietegnieke soos die uitstuur van laserseine en interstellêre vlugte ernstig ondersoek is en wel uitvoerbaar kan wees, sal dit nie kostedoeltreffend wees nie. Sommige wetenskaplikes het selfs al voorgestel dat gevorderde beskawings kunsmatige [[swartkolk]]e sal kan skep as ’n energiebron of ’n manier om van afval ontslae te raak. Hulle stel voor die waarneming van ’n swartkolk met ’n massa van minder as 3,5 [[sonmassa]]s (die teoretiese perk vir ’n natuurlike swartkolk) sal ’n bewys wees van ’n buiteaardse beskawing.<ref>Ray Villard, [http://news.discovery.com/space/super-civilizations-might-live-off-black-holes-110430.html "Super-Civilizations Might Live Off Black Holes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113174123/http://news.discovery.com/space/super-civilizations-might-live-off-black-holes-110430.html |date=13 November 2012 }}, "Discovery News"</ref> === Eksoplanete === Sterrekundiges soek ook na [[Eksoplaneet|eksoplanete]] wat lewe sal kan onderhou, veral in die [[bewoonbare sone]] van sterre waar toestande geskik is vir vloeibare water om voor te kom.<ref name="Earth-likeplanet1">{{cite web |url=http://planet.iap.fr/OB05390.news.html |date=25 Januarie 2006 |title=Discovery of OGLE 2005-BLG-390Lb, the first cool rocky/icy exoplanet |work=IAP.fr |postscript=<!--None--> |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190118163536/http://planet.iap.fr/OB05390.news.html |archive-date=18 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="GlieseSpace">[http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html SPACE.com&nbsp;– Major Discovery: New Planet Could Harbor Water and Life<!-- Bot generated title -->]</ref> Huidige radiowaarnemingsmetodes is onvoldoende vir so ’n soektog. Teleskope van die toekoms behoort die vermoë te hê om planete om nabygeleë sterre waar te neem om so die teenwoordigheid van lewe – óf direk óf deur spektrografie – te onthul, asook sleutelinligting soos die teenwoordigheid van vrye suurstof in ’n planeet se atmosfeer. Sommige wetenskaplikes glo [[Alpha Centauri]], die naaste [[veelvoudige ster]] aan die Aarde, kan planete hê waar lewe moontlik is.<ref>[http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?1997AJ....113.1445W 1997AJ 113.1445W Page 1445<!-- Bot generated title -->]</ref> [[Lêer:Kepler22b-artwork.jpg|duimnael|links|’n Kunstenaarsvoorstelling van Kepler-22b.]] Op 24 April 2007 het wetenskaplikes by die Europese Suidelike Sterrewag in La Silla, [[Chili]], gesê hulle het die eerste aardagtige eksoplaneet ontdek. Die planeet, bekend as Gliese&nbsp;581&nbsp;c, se wentelbaan is in die bewoonbare sone van sy moederster, [[Gliese 581]], ’n [[rooidwerg]] sowat 20,5&nbsp;[[ligjare]] van die Aarde af. Daar is aanvanklik geglo die planeet het vloeibare water, maar onlangse rekenaarsimulasies van Gliese&nbsp;581&nbsp;c se klimaat deur Werner von Bloh en sy span by die Duitse Instituut vir Klimaatimpaknavorsing dui daarop dat [[koolstofdioksied]] en [[metaan]] in die atmosfeer ’n weghol-[[kweekhuiseffek]] skep. Dit sal die planeet verhit tot oor die [[kookpunt]] van water (100&nbsp;°C), en dus sal lewe onwaarskynlik wees. Wetenskaplikes konsentreer nou op [[Gliese 581#Gliese 581d: Die eerste planemo wat by Gliese 581 ontdek is|Gliese&nbsp;581&nbsp;d]], wat net buite die ster se tradisionele bewoonbare sone lê.<ref name="Hopes Dim for life on distant planet">{{cite news |url=http://www.usatoday.com/tech/science/space/2007-06-18-earthlike-planet-questioned_N.htm |work=USA Today |title=Hopes dim for life on distant planet |date=18 Junie 2007 |access-date=2 Mei 2010 |first=Ker |last=Than |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413105250/http://www.usatoday.com/tech/science/space/2007-06-18-earthlike-planet-questioned_N.htm |archive-date=13 April 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In Mei 2011 het navorsers voorspel die planeet val nie net in die bewoonbare sone nie, maar is groot genoeg vir ’n stabiele atmosfeer van koolstofdioksied en "warm genoeg om oseane, wolke en reën te hê", volgens die Franse Nasionale Sentrum vir Wetenskaplike Navorsing.<ref>{{cite web |author=View all 26 comments Leave a comment |url=http://www.newser.com/story/118825/gliese-581d-identified-as-habitable-exoplanet.html |title=Scientists ID 'Habitable' Exoplanet — New model suggests Gliese 581D a likely candidate for life |publisher=Newser.com |date=18 Mei 2011 |access-date=13 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105205/https://www.newser.com/story/118825/gliese-581d-identified-as-habitable-exoplanet.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Desember 2011 het Nasa bevestig dat [[Kepler-22b]], wat 600&nbsp;ligjare van die Aarde af is en ’n radius van 2,4 keer dié van die Aarde het, moontlik die naaste aan die Aarde kom wat betref grootte en temperatuur.<ref name="bbc20111205">{{cite news |title=Kepler 22-b: Earth-like planet confirmed |url=http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16040655 |publisher=BBC |access-date=5 Desember 2011 |date=5 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507193218/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-16040655 |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="NASA20111205_2011_373">{{cite news |work=Nasa-nuusvrystelling |title=NASA's Kepler Confirms Its First Planet In Habitable Zone |date=5 Desember 2011 |url=http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-373 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120505032958/http://www.jpl.nasa.gov/news/news.cfm?release=2011-373 |archive-date=5 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 1992 is 'n paar duisend eksoplanete in die [[Melkweg]] ontdek. ({{Eksoplaneetgetal|vol}}) en dit sal in die komende jare na verwagting grootliks toeneem.<ref>{{cite news |url=http://www.space.com/15160-alien-planet-kepler-mission-2016.html |title=NASA Extends Planet-Hunting Kepler Mission Through 2016 |work=Space.com |first=Mike |last=Wall |date=4 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421110454/https://www.space.com/15160-alien-planet-kepler-mission-2016.html |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hulle grootte wissel van aardgrootte-planete tot planete groter as Jupiter. Omdat die [[Kepler-ruimteteleskoop]] drie [[Oorgang (sterrekunde)|oorgange]] van ’n planeet voor sy ster moet waarneem om dit as ’n kandidaat-eksoplaat te bevestig, kon dit nog net planete identifiseer wat teen ’n redelike vinnige tempo om hul sterre wentel. Ondanks dié suksesse beteken die metode van oorgang wat Kepler gebruik dat planete se wentelbaan teen ’n klein [[Baanhelling|inklinasie]] tot die siglyn van die waarnemer moet wees – dit beteken die moontlikheid om ’n planeet van die Aarde se grootte en wentelradius om ’n verafgeleë ster te ontdek is net 0,47%. Die getal planete wat Kepler kan opspoor, is dus net ’n klein deeltjie van die planete wat in die Melkweg kan bestaan.<ref>[http://kepler.nasa.gov/Science/about/characteristicsOfTransits/ "Kepler: A Search for Habitable Planets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130219033119/http://kepler.nasa.gov/Science/about/characteristicsOfTransits/ |date=19 Februarie 2013 }}, "NASA Ames Research Center"</ref> == Die Drake-vergelyking == Dr. Frank Drake, ’n sterrekundige en astrofisikus van die Universiteit van Kalifornië in [[Santa Cruz]] het in 1961 die Drake-vergelyking geskep. Hierdie omstrede vergelyking skat die getal intelligente beskawings in die Melkweg op grond van die volgende faktore: [[Lêer:Dr. Frank Drake.jpg|duimnael|140px|Dr. Frank Drake]] : <math>N = R^{*} ~ \times ~ f_{p} ~ \times ~ n_{e} ~ \times ~ f_{l} ~ \times ~ f_{i} ~ \times ~ f_{c} ~ \times ~ L</math> Dit is: :: ''R*'' = Die tempo van vorming van sterre in die Melkweg. :: ''f<sub>p</sub>'' = Die deel van dié sterre met planete. :: ''n<sub>e</sub>'' = Die getal aardagtige planete. :: ''f<sub>l</sub>'' = Die deel van dié planete waar lewe ontwikkel het. :: ''f<sub>i</sub>'' = Die deel van dié planete waar intelligente lewe ontwikkel het. :: ''f<sub>c</sub>'' = Die deel van dié planete met moontlike beskawings wat kan kommunikeer. :: ''L'' = Die gemiddelde lewensduur van beskawings wat moontlik kan kommunikeer. Kritiek op die Drake-vergelyking was hoofsaaklik dat dit op gissings berus; dus kan dit nie gebruik word om tot enige werklike gevolgtrekking te kom nie.<ref>{{cite book |author= Jack Cohen en Ian Stewart |title=Evolving the Alien |publisher=John Wiley and Sons, Inc., Hoboken, NJ |year=2002}} Hoofstuk 6, ''What does a Martian look like?''</ref> Die vergelyking was egter nie bedoel as wetenskaplike feite nie, maar as ’n manier om dialoog oor hierdie onderwerpe aan te wakker. Dan val die fokus op hoe om dit eksperimenteel op te volg. Drake het juis die vergelyking geformuleer as ’n besprekingsagenda op ’n ruimtekonferensie.<ref>{{cite web |url=http://www.planetary.org/explore/topics/seti/seti_history_07.html |first=Amir |last=Alexander |title=The Search for Extraterrestrial Intelligence: A Short History — Part 7: The Birth of the Drake Equation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304215129/http://www.planetary.org/explore/topics/seti/seti_history_07.html |archive-date=4 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Drake het die vergelyking gebruik om te skat dat daar sowat 10&nbsp;000 planete in die Melkweg is wat intelligente lewe bevat met die moontlike vermoë om met die Aarde te kommunikeer.<ref>{{cite web |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/970924.html |title=The Drake Equation |access-date=5 Februarie 2008 |last=Boyd |first=Padi |work=Imagine the Universe |publisher=NASA |quote=Frank Drake's own current estimate puts the number of communicating civilizations in the galaxy at 10,000 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812121819/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/ask_astro/answers/970924.html |archive-date=12 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Gebaseer op waarnemings van die [[Hubble-ruimteteleskoop]], is daar minstens 125&nbsp;miljard [[sterrestelsel]]s in die [[sigbare heelal]]. Daar word geskat minstens 10% van alle sonagtige sterre het planete,<ref name="marcyprogth05">{{cite journal | author=Marcy, G.; Butler, R.; Fischer, D. | title=Observed Properties of Exoplanets: Masses, Orbits and Metallicities | journal=Progress of Theoretical Physics Supplement | year=2005 | volume=158 | issue= | pages=24–42 | url=http://ptp.ipap.jp/link?PTPS/158/24 | doi=10.1143/PTPS.158.24 | arxiv=astro-ph/0505003 | bibcode=2005PThPS.158...24M | access-date=24 September 2014 | archive-date= 2 Oktober 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081002085400/http://ptp.ipap.jp/link?PTPS%2F158%2F24 | url-status=dead }}</ref> en dus is daar 6,25×10<sup>18</sup> sterre met planete in die sigbare heelal. As ’n mens aanneem net een uit elke miljard sterre het planete met lewe, sal daar 6,25×10<sup>9</sup> (6,25&nbsp;miljard) planeetstelsels in die sigbare heelal wees wat lewe kan onderhou. Die oënskynlike weerspreking tussen die hoë skattings van planete wat lewe kan onderhou en die gebrek aan bewyse daarvoor<ref name='Vinn2014'>{{cite journal | doi = | title = Potential incompatibility of inherited behavior patterns with civilization | year = 2014 | author = Vinn, O | journal = PublishResearch | volume = | pages = 1–3 | url = http://www.publishresearch.com/publication/203 | accessdate = 2014-03-05 | archive-date = 2014-03-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140305193457/http://www.publishresearch.com/publication/203 | url-status = dead }}</ref> of kontak met hulle, staan bekend as die [[Fermi-paradoks]]. == Kulturele impak == === Antieke en Middeleeuse idees === [[Lêer:Nuremberg1561.jpg|duimnael|280px|In 1561 was daar in [[Neurenberg]], [[Duitsland]], massa-waarnemings van lugverskynsels of VVV's.]] In antieke tye is algemeen aanvaar die kosmos bestaan uit "baie wêrelde" wat deur intelligente, niemenslike lewensvorme bewoon word, maar hierdie "wêrelde" was [[mitologie]]s van aard en nie geskoei op die heliosentriese begrip van die [[Sonnestelsel]] of die idee dat die Son net een van baie sterre is nie.<ref>[http://solar-center.stanford.edu/FAQ/Qsunasstar.html ''Who discovered that the Sun was a Star?''] Stanford Solar Center.</ref> ’n Voorbeeld is die 14 [[Loka]] van die [[Hindoe]]-kosmologie of die [[Nege Wêrelde]] van die [[Oud-Noors]]e mitologie. Die [[Son]] en [[Maan]] is dikwels beskou as bewoonde wêrelde in so ’n konteks, of as die voertuie (strydwaens of bote) van die gode, soos dié van die songod [[Ra]] in die [[Egiptiese mitologie]]. [[Boeddhisme|Boeddhiste-]] en Hindoe-oortuigings van eindeloos herhalende siklusse van die lewe wat "Samsara" genoem is, het gelei tot beskrywings van veelvoudige wêrelde en die geloof dat daar baie heelalle is. Volgens die [[Jood]]se [[Talmoed]] is daar minstens 18&nbsp;000 ander wêrelde, maar min inligting word verskaf oor die aard daarvan en of hulle fisiek of spiritueel is. In die 18de eeu is geglo buiteaardse wesens bestaan en dat van hulle intelligent is, asook dat hulle sal verskil van mense "net soos wat seediere verskil van landdiere".<ref>{{cite web |url=http://ohr.edu/ask_db/ask_main.php/318/Q1/ |publisher=ohr.edu |title=Star Struck, a letter to a Rabbi |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426105242/https://ohr.edu/ask_db/ask_main.php/318/Q1/ |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.torah.org/features/secondlook/extraterrestrial.html |publisher=torah.org |title=Extraterrestrial life |first=Rabbi Aryeh |last=Kaplan |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160325031414/http://www.torah.org/features/secondlook/extraterrestrial.html |archive-date=25 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=25 September 2014 }}</ref> Toe die [[Christendom]] deur die Weste versprei, is die [[Ptolemeïese Ryk|Ptolemeïese]] oortuiging van geosentriese kosmologie (dat die [[Aarde]] die middelpunt van die heelal is), wyd aanvaar en hoewel die kerk nooit ’n amptelike verklaring oor die kwessie van buiteaardse lewe uitgereik het nie, was die oortuiging dat dit ’n dwaalleer is. In 1277 het die biskop van [[Parys]] wel gesê God "kon" meer as een wêreld geskep het (vanweë sy almag). Oortuigings dat buiteaardse lewe bestaan, was egter skaars. === Vroegmoderne tydperk === [[Lêer:Giordano Bruno.jpg|duimnael|links|160px|Giordano Bruno.]] Denkrigtings het verander met die uitvinding van [[Teleskoop|teleskope]] en die [[Koperniese Rewolusie|Koperniese aanslag]] op geosentriese kosmologie. Toe dit eers duidelik word die Aarde is net een van tallose hemelliggame in die heelal, het die teorie van buiteaardse lewe ’n onderwerp van bespreking in die wetenskapgemeenskap geword. Die bekendste vroegmoderne voorstander van sulke idees was die Italiaanse filosoof [[Giordano Bruno]], wat in die 16de eeu gemeen het daar is ’n oneindige heelal waarin elke ster deur sy eie planeetstelsel omring word. Hy het geskryf die ander wêrelde "het nie minder deug of ’n ander aard as ons Aarde nie" en dat dit nes die Aarde "diere en bewoners bevat".<ref>{{Cite web |url=http://www.positiveatheism.org/hist/brunoiuw0.htm#IUW0III |title=Giordano Bruno: On the Infinite Universe and Worlds (De l'Infinito Universo et Mondi) Introductory Epistle: Argument of the Third Dialogue |access-date=25 September 2014 |archive-date=13 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013120648/http://www.positiveatheism.org/hist/brunoiuw0.htm#IUW0III |url-status=dead }}</ref> In [[Barok]]-letterkunde soos ''Die State en Ryke van die Maan'' deur [[Cyrano de Bergerac]], is buiteaardse beskawings uitgebeeld as humoristiese of ironiese parodieë op die Aardse lewe. Die moontlikheid van buiteaardse lewe het ’n onderwerp van gissings gebly namate wetenskaplike ontdekkings toegeneem het. [[William Herschel]], die ontdekker van [[Uranus (planeet)|Uranus]], was een van die [[sterrekundige]]s van die 18de en 19de eeu wat oortuig daarvan was dat die Sonnestelsel, en dalk ander sterrestelsels, wel buiteaarde lewe het. Ander bekendes uit dié tyd wat met hom saamgestem het, sluit in [[Immanuel Kant]] en [[Benjamin Franklin]]. Tydens die hoogtepunt van die [[Verligting]] is selfs die Son en Maan beskou as kandidate vir buiteaardse lewe. === 19de eeu === Bespiegelings oor lewe op [[Mars (planeet)|Mars]] het in die laat 19de eeu toegeneem ná die teleskopiese waarneming deur sommige mense van oënskynlike [[Mars-kanaal|Mars-kanale]] – iets wat later optiese illusies blyk te gewees het. Desondanks het die Amerikaanse sterrekundige [[Percival Lowell]] in 1895 sy boek ''Mars'' gepubliseer, gevolg deur ''Mars and its Canals'' in 1906, waarin hy voorstel die kanale is die werk van ’n uitgestorwe beskawing.<ref>''Is Mars habitable? A critical examination of Professor Percival Lowell's book "Mars and its canals''.", ’n ander verduideliking, deur Alfred Russel Wallace, F.R.S., etc. Londen, Macmillan and co., 1907.</ref> Dit het daartoe gelei dat die Britse skrywer [[H.G. Wells]] ''The War of the Worlds'' in 1897 geskryf het, waarin hy vertel van ’n inval van die Aarde deur Mars-bewoners wat vlug weens die planeet se opdroging. Spektroskopiese ontledings van Mars het in 1894 in alle erns begin nadat die Amerikaanse sterrekundige William Wallace Campbell bewys het Mars se atmosfeer bevat nie water of suurstof nie.<ref name="chambers">{{Cite book|first=Paul|last=Chambers|title=Life on Mars; The Complete Story|url=https://archive.org/details/lifeonmarscomple00cham|place=London|publisher=Blandford|year=1999|doi=|isbn=0-7137-2747-0}}</ref> Teen 1909 het beter teleskope en die beste posisie van Mars sedert 1877 ’n besliste einde gebring aan die kanaalhipotese. [[Wetenskapsfiksie]] het in die laat 19de eeu ontwikkel, hoewel dit nie toe so genoem is nie. [[Jules Verne]] se ''Around the Moon'' (1870) het ’n bespreking bevat oor die moontlikheid van lewe op die Maan, maar met die slotsom dat dit verlate is. Stories met buiteaardse wesens word onder meer gevind in Garrett P. Serviss se ''Edison's Conquest of Mars'' (1897). ''The War of the Worlds'' deur H.G. Wells is in 1898 gepubliseer en hierna het die idee van die verowering van die Aarde deur Mars-bewoners in die 20ste-eeuse popkultuur posgevat. === 20ste eeu === [[Lêer:The Sounds of Earth Record Cover - GPN-2000-001978.jpg|180px|duimnael|links|Die [[Voyager Goue Plaat|Goue Plaat]] is in die 1977-ruimtetuie [[Voyager 1]] en [[Voyager 2]] geplaas in die hoop dat intelligente wesens dit sal vind.]] [[Lêer:Arecibo message.svg|100px|duimnael|Die [[Arecibo-boodskap]] is ’n digitale boodskap wat in 1974 na die [[sterreswerm]] [[M13]] gestuur is.]] In 1938 was daar ’n opskudding oor ’n radiodrama-weergawe van Wells se roman oor die Amerikaanse CBS-radionetwerk omdat dit glo by baie mense die indruk gewek het dat ’n werklike inval deur Mars-bewoners plaasvind. Ná die [[Roswellvoorval]] in 1947 het [[VVV]]-teorieë oor die teenwoordigheid van buiteaardse wesens ’n algemene verskynsel in [[Amerika]] geword in die laat 1940's en tydens die begin van die [[Ruimtewedloop|ruimte-eeu]] in die 1950's, en daar was ’n groot toename in VVV-waarnemings. Die term VVV self het in 1952 ontstaan toe die idee van "vlieënde pierings" gewild geword het. Die oortuiging dat feitlik alle hemelliggame bewoon word, is getemper toe satelliete in die middel van die 20ste eeu ander liggame in die Sonnestelsel begin besoek, en teen die 1970's het die geloof in VVV's deel geword van randkulture wat verbind is met die [[paranormale]], [[New Age-beweging]] ens. ’n Paar VVV-godsdienste het in die 1950's en 1970's ontstaan en van hulle, soos [[Sciëntologie]] (in 1953 gestig) en [[Raëlisme]] (in 1974 gestig), is steeds aktief. Aan die wetenskaplike front is die moontlikheid van lewe op die Maan in die 1960's finaal die nekslag toegedien en in die 1970's het dit duidelik geword die meeste ander hemelligame in die Sonnestelsel huisves nie hoogs ontwikkelde lewe nie, hoewel die vraag of daar primitiewe lewe is, steeds relevant is. In die 1980's het Carl Sagan, Bruce Murray en Louis Friedman die Amerikaanse Planetary Society gestig, deels as ’n werktuig vir [[SETI]]-ondersoeke, en sedert die 1990's duur ’n soeke na radioseine uit die ruimte voort. === Onlangse geskiedenis === Die onvermoë van die SETI-program om ná dekades intelligente radioseine op te spoor het minstens gedeeltelik ’n demper geplaas op die optimisme van die begin van die ruimte-eeu. SETI is egter nie ’n aaneenlopende soektog na uitsluitlik radioseine nie; dit gebruik die bronne en mannekrag wat dit kan wanneer dit kan. Die program soek ook op ’n gegewe tyd na ’n beperkte reeks [[frekwensie]]s.<ref>{{cite web |url=http://www.crichton-official.com/speeches/speeches_quote04.html |publisher=crichton-official.com |title=Aliens Cause Global Warming |first=Michael |last=Crichton |date=17 Januarie 2003 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070611005434/http://www.crichton-official.com/speeches/speeches_quote04.html |archive-date=11 Junie 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2000 het die [[geoloog]] en [[paleontoloog]] Peter Ward en die [[astrobiologie|astrobioloog]] Donald Brownlee ’n boek gepubliseer met die naam ''Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe''.<ref>[http://www.amazon.com/dp/0387987010 Amazon.com: Rare Earth: Why Complex Life is Uncommon in the Universe: Books: Peter Ward, Donald Brownlee<!-- Bot generated title -->]</ref> Daarin bespreek hulle die [[Seldsame Aarde-hipotese]] en beweer hulle aardagtige lewe is seldsaam in die heelal, terwyl [[bakterie|mikrobiese lewe]] algemeen voorkom. Ward en Brownlee erken daar kan [[evolusie]] op ander planete voorkom wat nie gebaseer is op lewensnoodsaaklike aardse eienskappe (soos [[DNS]] en [[koolstof]]) nie. Die moontlikheid van mikrobiese lewe in die ruimte is nie so omstrede onder wetenskaplikes nie, maar daar is nog geen direkte bewyse gevind dat dit wel bestaan nie. Daar is wel indirekte bewyse vir die bestaan van primitiewe lewe op Mars, maar die gevolgtrekkings wat van sulke bewyse afgelei moet word, is omstrede. Die teoretiese fisikus [[Stephen Hawking]] het in 2010 gemaan dat die mens nie buiteaardese wesens moet probeer kontak nie. Hy het gewaarsku sulke wesens kan die Aarde plunder vir lewensbronne. Hy het gesê dit kan wees soos toe [[Christopher Columbus|Columbus]] in [[Amerikas|Amerika]] geland het, wat tot nadeel gestrek het van die [[inheemse volke]].<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8642558.stm |work=BBC News |title=Hawking warns over alien beings |date=25 April 2010 |access-date=2 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405081734/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8642558.stm |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wetenskaplikes by Nasa en die Penn-staatsuniversiteit het in April 2011 ’n artikel gepubliseer waarin hulle die vraag behandel: Sal kontak met buiteaardse wesens voordelig of nadelig vir die mens wees? Daarin word positiewe, negatiewe en neutrale scenario's bespreek.<ref>Baum, Seth; Haqq-Misra, Jacob; Domagal-Goldman, Shawn. [http://arxiv.org/ftp/arxiv/papers/1104/1104.4462.pdf "Would Contact with Extraterrestrials Benefit or Harm Humanity? A Scenario Analysis"], ''Acta Astronautica, 2011, 68 (11-12):2014-2129'', 22 April 2011, URL besoek op 18 Augustus 2011.</ref> Op 17 April 2014 is die ontdekking aangekondig van die aardgrootte-[[eksoplaneet]] [[Kepler-186f]], sowat 500&nbsp;ligjare van die Aarde af.<ref name="NYT-20140417">{{cite news |last=Chang |first=Kenneth |title=Scientists Find an 'Earth Twin', or Maybe a Cousin |url=http://www.nytimes.com/2014/04/18/science/space/scientists-find-an-earth-twin-or-maybe-a-cousin.html |date=17 April 2014 |work=New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009121850/https://www.nytimes.com/2014/04/18/science/space/scientists-find-an-earth-twin-or-maybe-a-cousin.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is die eerste planeet met min of meer dieselfde radius as die Aarde wat in die [[bewoonbare sone]] van sy ster ontdek is en daar is ’n hipotese dat water op sy oppervlak voorkom. ==Sien ook== * [[Planetêre bewoonbaarheid]] * [[Geskiedenis van die Aarde]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == {{refbegin}} * {{cite book |last=Baird |first=John C. |year=1987 |title=The Inner Limits of Outer Space: A Psychologist Critiques Our Efforts to Communicate With Extraterrestrial Beings |location= Hannover |publisher=University Press of New England |isbn=0-87451-406-1}} * {{cite book |last1=Cohen |first1=Jack |last2=Stewart |first2=Ian |year=2002 |title=Evolving the Alien: The Science of Extraterrestrial Life |url=https://archive.org/details/evolvingalien0000cohe |publisher=Ebury Press |isbn=0-09-187927-2}} * {{cite book |last=Crowe |first=Michael J. |title=The Extraterrestrial Life Debate, 1750–1900 |publisher=Cambridge |year=1986 |isbn=0-521-26305-0}} * {{cite book |last=Crowe |first=Michael J. |title=The extraterrestrial life debate Antiquity to 1915: A Source Book |url=https://archive.org/details/extraterrestrial0000crow_l4o0 |publisher=University of Notre Dame Press |year=2008 |isbn=0-268-02368-9}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=Plurality of Worlds: The Extraterrestrial Life Debate from Democratis to Kant |publisher=Cambridge |year=1984}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=The Biological Universe: The Twentieth Century Extraterrestrial Life Debate and the Limits of Science |url=https://archive.org/details/biologicaluniver0000dick |publisher=Cambridge |year=1996 |isbn=0-521-34326-7}} * {{cite book |last=Dick |first=Steven J. |title=Life on Other Worlds: The 20th Century Extraterrestrial Life Debate |url=https://archive.org/details/lifeonotherworld0000dick_y2r4 |publisher=Cambridge |year=2001 |isbn=0-521-79912-0}} * {{cite book |last=Goldsmith |first=Donald |year=1997 |title=The Hunt for Life on Mars |url=https://archive.org/details/huntforlifeonmar00gold |location=New York |publisher=A Dutton Book |isbn=0-525-94336-6}} * {{cite book |last=Lemnick |first=Michael T. |year=1998 |title=Other Worlds: The Search for Life in the Universe |url=https://archive.org/details/otherworldssearc00lemo |location=New York |publisher=A Touchstone Book}} * {{cite book |last1=Sagan |first1=Carl |first2=I. S. |last2=Shklovskii |title=Intelligent Life in the Universe |publisher=Random House |year=1966}} * {{cite book |last=Sagan |first=Carl |title=Communication with Extraterrestrial Intelligence |url=https://archive.org/details/communicationwit0000sovi_b2y1 |publisher=MIT Press |year=1973 |isbn=0-262-19106-7}} {{refend}} == Eksterne skakels == * [http://www.rfreitas.com/Astro/ResolvingFermi1983.htm Extraterrestrial Intelligence in the Solar System: Resolving the Fermi Paradox] deur Robert A. Freitas jr. * [http://www.pbs.org/lifebeyondearth/index.html ''PBS: Life Beyond Earth''] ’n rolprent deur Timothy Ferris * [http://www.pbs.org/exploringspace/ ''PBS: Exploring Space&nbsp;– The Quest for Life''] deur Scott Pearson * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/4728228.stm Top stars picked in alien search], van BBC News * {{cite web |publisher=physics.org |title=Is it true that there could be intelligent life out there? |url=http://www.physics.org/facts/sand-et.asp |accessdate=2 November 2012}} * [https://webcast.stsci.edu/webcast/detail.xhtml?talkid=4006 Minerals and the Origins of Life] (Robert Hazen, Nasa) (video, 60&nbsp;m, April 2014). * {{Commons-kategorie inlyn|Aliens|Buiteaardse wesens}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Extraterrestrial life|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Buiteaardse lewe| ]] 9skb11j99y921i01zg55w7ysrxr4cj8 Wikimedia ZA 0 93950 3372715 3043688 2026-11-15T12:22:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372715 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:WikimediaZALogo.svg|regs|raamloos]] '''Wikimedia ZA''' is die verteenwoordiger van die [[Wikimedia-stigting]] in [[Suid-Afrika]].<ref name="ref1" /> Dit is op 26 Maart 2011 amptelik as 'n verteenwoordiger goedgekeur en op 25 Februarie 2012 op die been gebring. Die doelstelling van Wikimedia ZA is om die gebruik van Wikipedia en alle ander Wiki-projekte in Suid-Afrika te bevorder deur so die skepping en verspreiding van inligting te bewerkstellig, vir almal, te eniger tyd, gratis. ==Kontak== <!--T:2--> <!--T:3--> Om met ons in verbinding te tree, stuur 'n e-pos na [mailto:theresa.hume@wikimedia.org.za Die Administrateur] of sluit by ons nuusbrief aan. ===Nuusbrief=== <!--T:4--> <!--T:5--> Om by ons nuusbrief aan te sluit, besoek [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikimediaza Wikimedia ZA Nuusbrief] ===Bly op die Hoogte=== <!--T:7--> <!--T:8--> * [http://www.facebook.com/WikimediaZA Facebook] * [http://www.twitter.com/Wikimedia_ZA Twitter] * [http://www.youtube.com/channel/UCBFQLpvHnAWXcrVFMxdYLPw|YouTube YouTube Kanaal]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ===Ons Webtuiste=== <!--T:9--> <!--T:10--> [http://wikimedia.org.za/wiki/Main_Page Wikimedia ZA] ==Lidmaatskap== <!--T:11--> <!--T:12--> Wikimedia ZA verwelkom enige persoon wat deel wil wees van die groter Wiki-gemeenskap. Die jaarlikse ledegeld is '''R30,00'''. Belangstellendes het ook die opsie om lewenslange lidmaatskap te kry teen 'n koste van '''R300,00'''. Indien jy belangstel om lid te word, e-pos [mailto:theresa.hume@wikimedia.org.za Die Administrateur]. ==Raad van Trustees (2014–2015)== <!--T:15--> <!--T:16--> * '''President''' – Douglas Scott * Dumisani Ndubane * Deon Steyn * Bobby Shabangu * Pria Chetty == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://wikimediafoundation.org/wiki/Home |argief-url=https://web.archive.org/web/20121223090652/http://wikimediafoundation.org/wiki/Home |argiefdatum=23 Desember 2012 |besoekdatum=23 Desember 2012 |url-status=dead}}</ref> }} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse organisasies]] [[Kategorie:Wikipedia]] nqofhpbgn1g55xgkmrww7nvwtplbo98 Boeing F/A-18E/F Super Hornet 0 94951 3372956 2776468 2026-11-16T02:50:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372956 wikitext text/x-wiki {{Infoboks-Vliegtuig |naam= F/A-18E Super Hornet |subsjabloon= |beeld=Lêer:FA-18 Hornet VFA-41.jpg |byskrif=<center>''''n [[Amerikaanse Vloot]] F/A-18F Super Hornet op 'n missie oor die [[Persiese Golf]] in September 2005'''</center> |tipe=Draergebasseerde meerdoelige vegvliegtuig |vervaardiger=McDonnell Douglas <br/>[[Boeing]] Defense, Space & Security |ontwerper= |eerste vlug=29 November 1995 |bekendstelling= |vrygestel=1999 |onttrek= |status=In gebruik |hoofgebruiker=[[Amerikaanse Vloot]] |meer gebruikers= Australiese Lugmag |vorige gebruikers= |vervaardig=sedert 1995 |aantal gebou=500 tot April 2011<ref name=500th>{{cite web |url=http://www.defpro.com/news/details/23934/ |title=Navy celebrates 500th Super Hornet, Growler delivery |author=U.S. Navy |website=defpro.com |date=21 April 2011 |access-date=25 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923213419/http://www.defpro.com/news/details/23934/ |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |programkoste=Totale verkrygingskoste:<br /> VS$ 48.09&nbsp;miljard (tot FJ2011)<ref>[http://costofwar.com/en/publications/2011/analysis-fiscal-year-2012-pentagon-spending-request/ "Analysis of the Fiscal Year 2012 Pentagon Spending Request."] costofwar.com. URL besoek: 22 September 2011.</ref> |eenheidskoste=VS$ 60.9 miljoen (2014, wegvliegkoste)<ref name=usn_fy2015_budget>[http://www.finance.hq.navy.mil/FMB/15pres/APN_BA1-4_BOOK.pdf "Fiscal Year (FY) 2015 President's Budget Submission: Navy Justification Book Volume 1 Aircraft Procurement, Navy Budget Activities 1–4"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140401074058/http://www.finance.hq.navy.mil/FMB/15pres/APN_BA1-4_BOOK.pdf |date= 1 April 2014 }}, p. 1-9. ''V.S.A. Departement van Verdediging'', Maart 2014. URL besoek: 20 Mei 2014.</ref> |ontwikkel van=[[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]] |variante met eie artikels= }} Die '''Boeing F/A-18E Super Hornet''', en die verwante tweesitplek F/A-18F, is tweemotorige [[vliegdekskip]]bruikbare multirol[[vegvliegtuie]] gebaseer op die [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet|F/A-18 Hornet]]. Die F/A-18E enkelsitplek en F/A-18F tandemsitplekvariante is groter en meer gevorderde weergawes van die F/A-18C en D Hornet. Die Super Hornet het 'n interne 20 mm M61 roterende kanon en kan lug-tot-lugmissiele en lug-tot-grondwapens dra. Bykomende [[brandstof]] kan in tot vyf eksterne brandstoftenks gedra word, en die [[vliegtuig]] kan ook as 'n lugtenkwa gekonfigureer word deur die toevoeging van 'n eksterne in-vlug-brandstofhervulstelsel. Die Super Hornet is ontwerp en aanvanklik deur McDonnell Douglas gebou, met sy nooiensvlug in 1995. Volle produksie van die vliegtuig het in September 1997 begin, net ná die samesmelting van McDonnell Douglas en [[Boeing]] die vorige maand. Die Super Hornet is in aktiewe diens van die [[Amerikaanse Vloot]] sedert 1999, nadat dit die [[Grumman F-14 Tomcat]] vervang het, wat in 2006 onttrek is. Die [[Koninklike Australiese Lugmag]] (RAAF), wat die F/A-18A as sy hoofvegter bedryf sedert 1984, het die F/A-18F aangekoop in 2007 om sy verouderde F-111 vloot te vervang. Die Australiese Super Hornets is in diens gestel in Desember 2010. == Tegniese gegewens == Lengte: 18,31 m<br /> Vlerkspan: 13,62 m<br /> Hoogte: 4,88 m<br /> Leë [[massa]]: 14&nbsp;552 kg<br /> Maksimumsnelheid: Mach 1,8<br /> Maksimum opstygmassa: 29&nbsp;937 kg<br /> Reikafstand: 2&nbsp;346 km plus twee AIM-9s<br /> Diensplafon: 15&nbsp;000+ m (50&nbsp;000+ vt)<br /> Enjins: 2 General Electric F414-GE-400 turbowaaierenjins<br /> Droë stukrag: 62,3 kN elk<br /> Stukrag met [[nabrander]]: 97,9 kN elk<br /> Brandstofkapasiteit: 6&nbsp;354 kg (intern) plus 7&nbsp;381 kg (ekstern) == Sien ook == * [[Lys van vegvliegtuie]] == Verwysings == {{Verwysings}}{{en-vertaal|McDonnell Douglas F/A-18E/F Super Hornet}} [[Kategorie:Boeing]] [[Kategorie:Vegvliegtuie]] crwlx9bsw5zlrzw9zexttjtv2pr8ou8 Darlingrivier 0 96402 3373125 3300045 2026-11-16T11:04:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373125 wikitext text/x-wiki {{Rivier | rivier_naam = Darlingrivier | beeld_naam = MenindeeDarlingRiver.JPG | byskrif = Benedeloop van die Darlingrivier naby Menindee, [[Nieu-Suid-Wallis]]. | kaart = Darling Lachlan Murrumbidgee Murray Rivers.png | kaartbyskrif = Die stroomgebied van die Darlingrivier. | oorsprong = samevloei van die Barwon- en Culgoa-riviere naby Brewarrina, [[Nieu-Suid-Wallis]], [[Australië]]<br />[[Australiese Alpe]], [[Groot Skeidingsgebergte]] | monding = Wentworth, [[Nieu-Suid-Wallis]]<br />[[Murrayrivier]] | stroomgebied_lande = [[Nieu-Suid-Wallis]] ([[Australië]]) | lengte = 1&nbsp;472&nbsp;km (915&nbsp;myl) | hoogte = 119&nbsp;m (390&nbsp;voet) | monding_hoogte = 35&nbsp;m (115&nbsp;voet) | afloop = 100&nbsp;m³/s (3&nbsp;530&nbsp;vt³/s) | stroomgebied = | kaart_beeld = | kaart_byskrif = }} Die '''Darlingrivier''' ([[Engels]]: ''Darling River'') is met 'n lengte van 1&nbsp;472&nbsp;km [[Australië]] se derde grootste [[rivier]].<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/education/geoscience-basics/landforms/longest-rivers.html |title=(Australia's) Longest Rivers |publisher=Geoscience Australia |date=10 Desember 2013 |access-date=10 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140608092121/http://www.ga.gov.au/education/geoscience-basics/landforms/longest-rivers.html |archive-date= 8 Junie 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Darlingrivier is die tweede grootste sytak van die [[Murrayrivier]]. [[Lêer:Darling-near-Bourke.jpg|duimnael|links|Die Darlingrivier naby Bourke]] [[Lêer:Confluence of Murray & Darling Rivers, Wentworth, NSW, 9.7.2007.jpg|duimnael|links|Die saamvloei van die Darlingrivier met die [[Murrayrivier]]]] Die Darlingrivier ontspring in die noorde van Nieu-Suid-Wallis, net suid van die grens tot [[Queensland]], in die [[Australiese Alpe]] van die [[Groot Skeidingsgebergte]]. Aansluitend loop hy 1&nbsp;472&nbsp;km in suidwestelike rigting deur die [[Deelstate en gebiede van Australië|Australiese deelstaat]] [[Nieu-Suid-Wallis]], voordat die Darlingrivier naby Wentworth met die Murrayrivier saamvloei. Die Darlingrivier is Australië se mees bekende waterweg.<ref name="drthr">{{cite news |url=http://www.couriermail.com.au/travel/australia/an-historic-route-darling/story-e6freqxf-1111118648230 |title=Darling River townships offer historic route |author=Sally Macmillan |date=24 Januarie 2009 |newspaper=The Courier-Mail |publisher=Queensland Newspapers |access-date=10 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120612033509/http://www.couriermail.com.au/travel/australia/an-historic-route-darling/story-e6freqxf-1111118648230 |archive-date=12 Junie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit het 'n baie onreëlmatige afloop van sowat 100&nbsp;m³/s naby Menindee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.centraldarling.nsw.gov.au/index.php?option=com_jentlacontent&view=category&id=1536&Itemid=2044 |title=The Darling River |publisher=Central Darling Shire Council |accessdate=10 Februarie 2015 }}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Darling River}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Darling-River|title=Darling River|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=28 April 2019}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Nieu-Suid-Wallis]] [[Kategorie:Riviere in Australië]] 24tse4sqji2ncmhkd9g8mffakk67sfb Daewoo Lanos 0 96906 3373121 2433744 2026-11-16T10:32:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373121 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Daewoo Lanos | image = [[Lêer:2001 Daewoo Lanos (T150) Sport 3-door hatchback (2010-06-17) 01.jpg|280px]] | manufacturer = [[Daewoo]] / [[General Motors]] | aka = Chevrolet Lanos<br />Daewoo Sens<br />Doninvest Assol<br />FSO Lanos<br />ZAZ Lanos<br />ZAZ Sens<br />ZAZ Chance | production = 1997–2002 (Daewoo)<br />1997–tans (CKD en lisensiemodelle) | assembly = Bupyeong, [[Suid-Korea]]<br />6de Oktoberstad, [[Egipte]] (GM Egypt)<ref>{{cite web |author=Satyam |url=http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG# |title=Welcome to GMArabia.com |publisher=GMEgypt.com |date= |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122131249/http://www.gmegypt.com/content_data/LAAM/ME/en/GBPME/999/EG/gm_history.html?cntryCd=EG |url-status=dead }}</ref><br />[[Kaïro]], [[Egipte]]<ref>{{cite web |url=http://www.aboulfotouh.com/lanos/main.html |title=Welcome to Lanos Website |publisher=AboulFotouh.com |date= |accessdate=2010-07-19 |archive-date=2012-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120826113855/http://www.aboulfotouh.com/lanos/main.html |url-status=dead }}</ref><br />Taganrog, [[Rusland]] (TagAZ)<br />Zaporizhia, [[Oekraïne]] (AvtoZAZ)<ref>{{cite web |url=http://www.ukravto.ua/eng/production_zaz.htm |title=UkrAVTO Corporation. ZAZ |publisher=UkrAvto.ua |access-date=22 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211062030/http://www.ukravto.ua/eng/production_zaz.htm |archive-date=11 Desember 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br />[[Warskou]], [[Pole]]<ref>{{cite web |url=http://www.ukravto.ua/eng/production_fso.htm |title=UkrAVTO Corporation. FSO |publisher=UkrAvto.ua |access-date=22 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101213003707/http://www.ukravto.ua/eng/production_fso.htm |archive-date=13 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><br />[[Hanoi]], [[Viëtnam]] (VIDAMCO)<ref>{{cite web|title=History|url=http://gmvietnam.com.vn/index.php/en/company/history.html|publisher=GMVietnam.com.vn|accessdate=2011-09-09|archive-date=2012-10-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20121028114612/http://gmvietnam.com.vn/index.php/en/company/history.html|url-status=dead}}</ref> | predecessor = [[Daewoo Cielo]] | successor = [[Chevrolet Aveo|Daewoo Kalos]] | class = Subkompakte motor | body_style = 3- en 5-deur luikrug<br />4-deur sedan<br />2-deur paneelwa | layout = Voorenjin, voorwieldryf | platform = GM T platform | engine = 1.3 of 1.4&nbsp;L ''MeMZ'' [[Inlynviersilinder|I4]] ([[petrol]])<br />1.4, 1.5 of 1.6&nbsp;L ''GM E-TEC'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol)<br />1.5&nbsp;L ''ACTECO'' [[Inlynviersilinder|I4]] (petrol) | transmission = 5-ganghandrat<br />4-gang ''GM 4T40E'' outomaties<br />4-gangZF ''4HP16'' outomaties | wheelbase = 2520 mm | length = 4074 mm (luikrug)<br />4235 mm (sedan)<br />4247 mm (paneelwa) | width = 1678 mm | height = 1432 mm<br />1908 mm (paneelwa) | weight = | related = | designer = Giorgetto Giugiaro }} Die '''Daewoo Lanos''' is 'n subkompakte motor wat van 1997-2002 vervaardig is deur die [[Suid-Korea]]anse vervaardiger '''Daewoo Motors'''. Nadat hy as die "Motor van die Jaar" bekroon is, is produksie onder lisensie voortgesit in verskeie lande wêreldwyd. Dit is ook bemark as die Daewoo Sens, ZAZ Sens en ZAZ Lanos in die [[Oekraïne]], Doninvest Assol en ZAZ Kans in [[Rusland]], FSO Lanos in [[Pole]], of Chevrolet Lanos in die Oekraïne, Rusland en [[Egipte]]. Dit is ontwerp deur Giorgetto Giugiaro en was aanvanklik beskikbaar in drie bakstyle: driedeur- en vyfdeur-luikrugmotors en 'n vierdeursedan. In 2006 is 'n paneelwaweergawe ook bekendgestel, ontwikkel deur ZAZ in die Oekraïne. Die Daewoo Lanos is ontwerp om die Daewoo Nexia in die Daewooreeks te vervang en is self vervang deur die Daewoo Kalos. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Chevroletmodelle}} {{en-vertaal|Daewoo Lanos}} [[Kategorie:Chevrolet|Lanos]] dge3p9odnfmkqzp2ys8li8zs2fijnp0 Crassulaceae 0 96940 3373108 3278257 2026-11-16T10:00:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373108 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = Crassulaceae |image = Rosularia 05660.jpg |image_caption = Die ''Rosularia''-blom. | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Magnoliophyta]] | classis = [[Magnoliopsida]] | ordo = [[Saxifragales]] |familia = '''Crassulaceae''' |familia_authority = J.St.-Hil.<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf | format= PDF |accessdate=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x }}</ref> | subdivision_ranks = Genera | subdivision = <center>Sien teks</center> |}} [[Beeld:Suculenta1.jpg|duimnael|links|180px|''Graptopetalum paraguayense''.]] '''Crassulaceae''', die '''vetkruidfamilie''',<ref>Prof. dr. S.J. du Plessis (samesteller). ''Voorlopige Woordelys in Landbou en Bosbou'' Die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]]. Pro Ecclesia-drukkery, [[Stellenbosch]], 1950.</ref> of die '''plakkieplantfamilie'''.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.landbou.com/kundiges/vra-vir-faffa/gifplant-cotyledon-orbiculata-plakkieplantfamilie/|titel={{Outeur|Faffa}} Landbou.com}}</ref> is ’n [[Familie (biologie)|familie]] [[Eudikotiel|tweesaadlobbige plante]] met [[vetplant]]blare. Hulle is gewoonlik kruidagtig, maar daar is ’n paar [[Struik|substruike]] en sommige is selfs waterplante en boomagtig. Hulle word wêreldwyd aangetref, maar veral in die [[Noordelike Halfrond]] en [[Suider-Afrika]]. Die familie sluit sowat 1&nbsp;200-1&nbsp;500 [[spesie]]s en 36 [[Genus|genera]] in.<ref name=tHart1997>t'Hart, H. (1997). Diversity within Mediterranean Crassulaceae. Lagascalia, 1-2, 93-100.</ref> Geen lede van die familie is belangrike [[landbou]]gewasse nie, maar baie is gewilde [[tuinbou]]plante; hulle het dikwels ’n vreemde, bekoorlike voorkoms en is taamlik gehard. Bekende spesies sluit in die [[kerkeibos]] (''Crassula ovata'') en ''[[Kalanchoe blossfeldiana]]''. == Klassifikasie == Crassulaceae is ’n [[monofileties]]e groep binne die [[eudikotiel]]e as lid van die [[Orde (biologie)|orde]] Saxifragales.<ref name=APG3>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x }}</ref> Sommige ouer [[Wetenskaplike klassifikasie|klassifikasiestelsels]] plaas Crassulaceae in [[Rosales]]. Klassifikasie binne die familie is moeilik omdat baie van die spesies maklik verbaster – in die natuur en in tuinbou. == Genera == Daar is 36 genera wat tot die familie hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000887-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211115093213/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000887-2 |argiefdatum=15 November 2021 |besoekdatum=15 November 2021 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Adromischus]]'' <small>Lem.</small> * ''[[Aeonium]]'' <small>Webb & Berthel.</small> * ''[[Afrovivella]]'' <small>A.Berger</small> * ''[[Aichryson]]'' <small>Webb & Berthel.</small> * ''[[Chaloupkaea]]'' <small>Niederle</small> * ''[[Chiastophyllum]]'' <small>(Ledeb.) A.Berger</small> * ''[[Cotyledon]]'' <small>L.</small> * ''[[Crassula]]'' <small>L.</small> * ''[[Cremnophila]]'' <small>Rose</small> * ''[[Dudleya]]'' <small>Britton & Rose</small> * ''[[Echeveria]]'' <small>DC.</small> * ''[[Graptopetalum]]'' <small>Rose</small> * ''[[Hylotelephium]]'' <small>H.Ohba</small> * ''[[Hypagophytum]]'' <small>A.Berger</small> * ''[[Kalanchoe]]'' <small>Adans.</small> * ''[[Kungia]]'' <small>K.T.Fu</small> * ''[[Lenophyllum]]'' <small>Rose</small> * ''[[Meterostachys]]'' <small>Nakai</small> * ''[[Monanthes]]'' <small>Haw.</small> * ''[[Orostachys]]'' <small>[[Friedrich Ernst Ludwig von Fischer|Fisch.]]</small> * ''[[Pachyphytum]]'' <small>Link, Klotzsch & Otto</small> * ''[[Perrierosedum]]'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> * ''[[Petrosedum]]'' <small>Grulich</small> * ''[[Phedimus]]'' <small>Raf.</small> * ''[[Pistorinia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Prometheum]]'' <small>(A.Berger) H.Ohba</small> * ''[[Pseudosedum]]'' <small>(Boiss.) A.Berger</small> * ''[[Rhodiola]]'' <small>L.</small> * ''[[Rosularia]]'' <small>(DC.) Stapf</small> * ''[[Sedum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sempervivum]]'' <small>L.</small> * ''[[Sinocrassula]]'' <small>A.Berger</small> * ''[[Thompsonella]]'' <small>Britton & Rose</small> * ''[[Tylecodon]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Umbilicus]]'' <small>DC.</small> * ''[[Villadia]]'' <small>Rose</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Crassula ovata 700.jpg Crassula perfoliata, Allan Gardens.jpg Aloe Vera Family Plant.jpg Carnosa 2.jpg Caysongdoinohoa.jpg Chaloupkaea aizoon in BG Goettingen (1).jpg Simply great leafs.JPG Condominios - Flickr - dgorrz.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://succulentcity.org/category/uncategorized/succulentplants/crassulaceae/ Crassulaceae by SucculentCity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140419184354/http://succulentcity.org/category/uncategorized/succulentplants/crassulaceae/ |date=19 April 2014 }} * [http://www.topwalks.net/plants/generos/crassulaceae_01.htm Crassulaceae in Topwalks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120625140724/http://www.topwalks.net/plants/generos/crassulaceae_01.htm |date=25 Junie 2012 }} {{Commons-kategorie inlyn|Crassulaceae}} {{Wikispecies-inlyn|Crassulaceae}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Crassulaceae|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] [[Kategorie:Crassulaceae]] 4j1wb58txj8umdc4wdahb061j3wlp69 Aladin Sky Atlas 0 98934 3372855 2436491 2026-11-15T18:52:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372855 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Aladin_screenshot.JPG|duimnael|250px|’n Skermbeeld van Aladin wat ’n [[sterrestelsel]] vertoon.]] '''Aladin''' is ’n interaktiewe sagteware-ruimte-atlas wat digitale sterrekundebeelde vertoon, inskrywings van sterrekundekatalogusse of {{nowrap|-databasisse}} superimponeer, en verwante inligting van die [[Simbad]]-databasis, die [[VizieR]]-diens en ander argiewe op ’n interaktiewe manier wys. Dit is in 1999 geskep en word wyd gebruik as ’n virtuele sterrewag (VS) met besonderse funksies soos om spesifieke data op te spoor, datastelsels te verken en multilengtegolfdata visueel voor te stel. Van die eienskappe wat dit ’n kragtige werktuig maak, is dat dit gebruik kan word saam met bestaande of nuut ontwikkelde VS-standaarde en ander ontledingsmeganismes, en ’n vermoë het om heterogene data maklik te vergelyk. Aladin is deur die [[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] ontwikkel en word deur dié sentrum bedryf. Dit is uitgereik onder [[GNU GPL]] v3.<ref>{{Verwys web |titel=Aladin VVV – Kan ek die bronkode kry? |url=http://aladin.u-strasbg.fr/java/FAQ.htx#ToC119 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171222050812/http://aladin.u-strasbg.fr/java/FAQ.htx#ToC119 |argiefdatum=22 Desember 2017 |besoekdatum= 2 Desember 2019 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://aladin.u-strasbg.fr/ Aladin-webtuiste] * {{cite journal |author=F. Bonnarel |year=2000 |title=The ALADIN interactive sky atlas. A reference tool for identification of astronomical sources |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=143 |pages=33–40 |bibcode=2000A&AS..143...33B |doi=10.1051/aas:2000331 }} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Aladin Sky Atlas|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Sterrekundige databasisse]] sjvbmc7zv6ivutw9liws9fqmw6t0a4w Akkadiese Ryk 0 101707 3372853 3300723 2026-11-15T18:38:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372853 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |inheemse_naam = {{small|{{wigskrif|𒆳𒌵𒆠}} <br/>'''''māt Akkadi''''' ('''[[Akkadies]]''') <br/>{{wigskrif|𒀀𒂵𒉈𒆠}} <br/>'''''a-ga-de<sub>3</sub><sup>KI</sup>''''' ('''[[Sumeries]]''')}} |gewone_lang_naam=Akkadiese Ryk |gewone_naam =Akkad |kontinent = Asië |gebied =Suidwes-Asië |land = |era = Akkadiese tydperk |status = Voormalige ryk |status_teks = |ryk = |Godsdiens = [[Sumeriese beskawing|Sumeriese godsdiens]] |Religie = [[Sumeriese beskawing|Sumeriese godsdiens]] |regeringstipe = Monargie |jaar_begin = 2334 v.C. |jaar_einde = 2154 v.C. |datum_begin = |datum_einde = |gebeurtenis_begin = Stigting |gebeurtenis_einde = Ontbinding |beeld_vlag = |beeld_wapen = |beeld_kaart = Empire akkad.svg |beeld_kaart_byskrif = Kaart van die Akkadiese Ryk. |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |breedtegraad_grade = |breedtegraad_minute = |breedtegraad_NS = |lengtegraad_grade = |lengtegraad_minute = |lengtegraad_OW = |hoofstad = [[Akkad]] |algemene_tale = [[Akkadies]] |titel_leier = Koning |leier1 = [[Sargon van Akkad|Sargon]] <small>(eerste)</small> |jaar_leier1 = 2334–2279 v.C. |leier2 = [[Shu-turul]] <small>(laaste)</small> |jaar_leier2 = 2170–2154 v.C. |vandag = {{vlagland|Irak}}<br>{{vlagland|Iran}}<br>{{vlagland|Sirië}}<br>{{vlagland|Turkye}} }} [[Beeld:Sargon of Akkad (frontal).jpg|thumb|links|180px|’n Bronskopbeeld van ’n Akkadiese heerser wat in 1931 in [[Nineve]] ontdek is, van óf Sargon óf sy kleinseun Naram-Sin (’n kopie in die Roemer- und Pelizaeus-Museum Hildesheim).]] Die '''Akkadiese Ryk''' <ref group="nota">[[Akkadies]]: {{wigskrif|𒆳𒌵𒆠}}, ''māt Akkadi''; [[Sumeries]]: {{wigskrif|𒀀𒂵𒉈𒆠}}, ''a-ga-de<sub>3</sub><sup>KI</sup>''; [[Hebreeus]]: אַכַּד, ''Akkad''</ref> was die eerste antieke ryk van [[Mesopotamië]], naas die langdurige beskawing van [[Sumer]]. Dit was om die stad [[Akkad]] (Sumeries: ''Agade'') en die omringende gebied gesentreer. Die hele gebied was in antieke [[Mesopotamië]] as Akkad bekend. Die ryk het al die inheemse [[Akkadies]]sprekende Semiete en die [[Sumeries]]sprekendes onder een bewind verenig. Die Akkadiese Ryk het oor Mesopotamië, die [[Levant]] en [[Anatolië]] regeer<ref name="WebsterNinthNewCollege">Mish, Frederick C., Editor in Chief. "Akkad" ''Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary''. ninth ed. Springfield, MA: Merriam-Webster 1985. {{ISBN|0-87779-508-8}}).</ref> en militêre ekspedisies so ver suid as Dilmun en Magan (die moderne [[Bahrein]] en [[Oman]]) op die [[Arabiese Skiereiland]] gestuur.<ref name="WebsterNinthNewCollege"/> In die 3de millennium v.C. het ’n kulturele [[simbiose]] tussen die Sumeriërs en Akkadiërs ontwikkel wat wydverspreide tweetaligheid ingesluit het.<ref name="Deutscher">{{cite book |title=Syntactic Change in Akkadian: The Evolution of Sentential Complementation |author=Deutscher, Guy |publisher=Oxford University Press |year=2007 |isbn=978-0-19-953222-3 |pages=20–21 |url=https://books.google.com/books?id=XFwUxmCdG94C |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128164525/https://books.google.com/books?id=XFwUxmCdG94C |archive-date=28 November 2025 |url-status=live}}</ref> Akkadies, ’n [[Semitiese taalfamilie|Oos-Semitiese taal]],<ref>{{cite book |last1=Hasselbach |first1=Rebecca |title=Sargonic Akkadian: A Historical and Comparative Study of the Syllabic Texts |date=2005 |publisher=Otto Harrassowitz Verlag |isbn=9783447051729 |page=2 |url=https://books.google.com/books?id=eiHXt0yIWiIC&pg=PA2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010203431/https://books.google.com/books?id=eiHXt0yIWiIC&pg=PA2 |archive-date=10 Oktober 2025 |url-status=live |language=en}}</ref> het Sumeries tussen die 3de en 2de millennium&nbsp;v.C. geleidelik as spreektaal vervang (die presiese datum word betwis).<ref name="woods">{{cite web |last1=Woods |first1=C. |year=2006 |title=Bilingualism, Scribal Learning, and the Death of Sumerian |work=S.L. Sanders (red.) Margins of Writing, Origins of Culture: 91–120 |location=Chicago |url=http://oi.uchicago.edu/pdf/OIS2.pdf |access-date= 2 Maart 2021 |archive-date=29 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130429121058/http://oi.uchicago.edu/pdf/OIS2.pdf |url-status=dead }}</ref> Die Akkadiese Ryk het sy politieke hoogtepunt tussen die 24ste en 22ste eeu&nbsp;v.C. bereik ná die verowerings deur sy stigter, [[Sargon van Akkad]]. Onder hom en sy opvolgers is Akkadies kortliks aan verowerde buurstate soos [[Elam]] en [[Goeteërs|Goetium]] opgelê. Akkad word soms beskryf as die eerste ryk ter wêreld, hoewel die term "ryk" nie presies gedefinieer is nie en daar vroeëre Sumeriese aanspraakmakers was.<ref>F Leo Oppenhiem – Ancient Mesopotamia</ref> Ná die val van die Akkadiese Ryk het die mense van Mesopotamië eindelik in twee belangrike Akkadiessprekende nasies versmelt: [[Assirië]] in die noorde en, ’n paar eeue later, [[Babilonië]] in die suide. ==Navorsingsgeskiedenis== Die [[Bybel]] verwys in [[Genesis]] 10:10-12 soos volg na Akkad: :"Nimrod se koninkryk het begin by Babel, Erek, Akkad en Kalne, almal in Sinar. Van hier af het hy na Assirië toe gegaan en Nineve, Regobot-Ir en Kalag gebou, asook Resen tussen Nineve en Kalag. Resen was ’n groot stad."<ref>1983-vertaling</ref> [[Nimrod]] se historiese identiteit is onbekend of word betwis, maar hy is al geïdentifiseer as Sargon van Akkad,<ref>{{cite journal |first=Douglas N. |last=Petrovich |title=Identifying Nimrod of Genesis 10 with Sargon of Akkad by Exegetical and Archaeological Means |journal=Journal of the Evangelical Theological Society |year=2013 |url=https://www.academia.edu/2184113 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130165933/https://www.academia.edu/2184113 |archive-date=30 November 2024 |url-status=live}}</ref> en ook as die legendariese [[Gilgamesj]], stigter van [[Uruk]].<ref>{{cite book |last1=Dalley |first1=Stephanie | |title=The Legacy of Mesopotamia |year=1997 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780198149460 |page=116 |url=https://books.google.com/books?id=UhVfijsPxOMC&pg=PA116 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164823/https://books.google.com/books?id=UhVfijsPxOMC&pg=PA116 |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=live}}</ref><ref name=schrakamp>{{cite encyclopedia |last1=Schrakamp |first1=Ingo|editor1-first=Roger S. |editor1-last=Bagnall |title=The Encyclopedia of Ancient History |year=2013 |publisher=Blackwell |location=Chicago |doi=10.1002/9781444338386.wbeah24182 |chapter=Sargon of Akkad and his dynasty |pages=6045–6047 |isbn=9781444338386}}</ref> Geleerdes het vandag al sowat 7&nbsp;000 tekste uit die Akkadiese tydperk aangeteken wat in beide Sumeries en Akkadies geskryf is. Baie latere tekste uit die opvolgerstate Assirië en Babilonië handel ook oor die Akkadiese Ryk.<ref name=schrakamp/> ’n Begrip van die ryk word gekniehalter deur die feit dat sy hoofstad, Akkad, ondanks talle pogings nog nie ontdek is nie.<ref name=wallromana1990>{{cite journal |last1=Wall-Romana |first1=Christophe |year=1990 |title=An Areal Location of Agade |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-near-eastern-studies_1990-07_49_3/page/205 |journal=Journal of Near Eastern Studies |volume=49 |issue=3 |pages=205–245 |jstor=546244 |doi=10.1086/373442}}</ref><ref>{{citation |last1=Weiss |first1=Harvey |year=1975 |title=Kish, Akkad and Agade |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=95 |issue=3 |pages=434–453 |jstor=599355 |doi=10.2307/599355}}</ref> Die presiese datering van [[argeologie]]se terreine word bemoeilik deurdat daar geen duidelike onderskeid is tussen artefakte wat vermoedelik uit die voorafgaande [[Vroegdinastiese Tydperk van Mesopotamië|Vroegdinastiese Tydperk]] kom en dié wat vermoedelik Akkadies is nie. Net so is materiaal wat vermoedelik Akkadies is, tot in die [[Ur|Ur III-tydperk]] gebruik.<ref>{{cite book |last1=McMahon |first1=Augusta |date=2006 |title=The Early Dynastic to Akkadian Transition. The Area WF Sounding at Nippur |url=http://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/oip129.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152403/http://oi.uchicago.edu/sites/oi.uchicago.edu/files/uploads/shared/docs/oip129.pdf |archive-date=2 April 2015 |url-status=live |location=Chicago |publisher=Oriental Institute |isbn=978-1-885923-38-7 |access-date=19 Maart 2015}}</ref> Baie van die meer onlangse insigte in die Akkadiese Ryk kom van uitgrawings in die Bo-Khabur-gebied in moderne Noordoos-[[Sirië]], wat ná die val van Akkad deel van Assirië geword het. In uitgrawings by Tell Mozan (antieke Urkesh) is byvoorbeeld ’n verseëling ontdek van Tar'am-Agade, ’n voorheen onbekende dogter van [[Naram-Sin van Akkad|Naram-Sin]], wat moontlik met ’n ongeïdentifiseerde plaaslike ''endan'' (heerser) getroud was.<ref>{{cite book|last1=Buccellati|first1=Giorgio|last2=Kelly-Buccellati|first2=Marilyn|editor1-first=Lamia|editor1-last=Al-Gailani Werr|title=Of Pots and Plans. Papers on the Archaeology and History of Mesopotamia and Syria presented to David Oates in Honour of his 75th Birthday|year=2002|publisher=Nabu|location=Londen|isbn=978-1897750629|chapter-url=http://www.urkesh.org/urkesh/website/attach/Buccellati%202002%20Taram%20Agade%20Daughter%20of%20Naram%20Sin.pdf|pages=11–31|chapter=Tar’am-Agade, Daughter of Naram-Sin, at Urkesh|access-date=18 Maart 2015|archive-date= 2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402093710/http://www.urkesh.org/urkesh/website/attach/Buccellati%202002%20Taram%20Agade%20Daughter%20of%20Naram%20Sin.pdf|url-status=dead}}</ref> Die uitgrawers van die nabygeleë Tell Leilan (antieke Shekhna/Shubat-Enlil) het die resultate van hulle ondersoek gebruik om te toon dat die Akkadiese Ryk weens ’n skielike droogte tot ’n einde gekom het (die sogenaamde [[#4,2-kilojaarvoorval|4,2-kilojaarvoorval]]).<ref name="Weiss1993">{{cite journal |last1=Weiss |first1=H |year=1993 |title=The Genesis and Collapse of Third Millennium North Mesopotamian Civilization |journal=Science |volume=261 |issue=5124 |pages=995–1004 |doi=10.1126/science.261.5124.995 |pmid=17739617 |bibcode=1993Sci...261..995W |s2cid=31745857 |display-authors=etal |url=http://revistas.ucm.es/index.php/ILUR/article/view/61022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260425035748/http://revistas.ucm.es/index.php/ILUR/article/view/61022 |archive-date=25 April 2026 |url-status=live}}</ref> Daar word steeds vurig gedebatteer oor die uitwerking van dié kilmaatvoorval op Mesopotamië in die algemeen en die Akkadiese Ryk in besonder.<ref>{{cite journal |last1=Wiener |first1=Malcolm H. |date=2014 |title=The Interaction of Climate Change and Agency in the Collapse of Civilizations ca. 2300–2000 BC |journal=Radiocarbon |volume=56 |issue=4 |pages=S1–S16 |doi=10.2458/azu_rc.56.18325|citeseerx=10.1.1.692.2170}}</ref> Uitgrawings by die moderne terrein [[Tell Brak]] dui daarop dat die Akkadiërs ’n stad ("Brak" of "Nagar") op die terrein herbou het vir gebruik as ’n administratiewe sentrum. Die stad het twee groot geboue ingesluit, onder meer ’n kompleks met ’n [[tempel]], kantore, binnehof en groot [[oond]]e.<ref>J. Oates (2004), pp. [https://books.google.com/books?id=EnQ8W6AmCq0C&pg=PA5 5]–8. </ref><ref>{{Cite journal|jstor = 4200303|title = Akkadian Buildings at Tell Brak|journal = Iraq|volume = 51|pages = 193–211|last1 = Oates|first1 = David|last2 = Oates|first2 = Joan|year = 1989|doi = 10.2307/4200303}}</ref> ==Datums en tydperke== Die Akkadiese Tydperk word gewoonlik aangedui as omstreeks 2334-2154&nbsp;v.C. (volgens die [[middelchronologie]]se tydlyn van die [[antieke Nabye Ooste]]) of omstreeks 2270-2083&nbsp;v.C. (volgens die [[kort chronologie]]se tydlyn). Dit is voorafgegaan deur die Vroegdinastiese Tydperk (ED) en opgevolg deur die Ur III-tydperk, hoewel albei oorgange vaag is. Dit is byvoorbeeld moontlik dat die opkoms van Sargon van Akkad saamgeval het met die laat ED en dat die laaste Akkadiese konings saam met die Goetese konings en die heersers van albei se stadstate, Uruk en [[Lagasj]], regeer het. Die Akkadiese Tydperk stem ooeen met: EB&nbsp;IV (in [[Israel]]), EB&nbsp;IVA en EJ&nbsp;IV (in Sirië) en EB&nbsp;IIIB (in [[Turkye]].)<ref name=schrakamp/><ref name=pruss2004>{{citation |last1=Pruß |first1=Alexander |year=2004 |editor1-last=Lebeau |editor1-first=Marc |editor2-last=Sauvage |editor2-first=Martin |title=Atlas of Preclassical Upper Mesopotamia |chapter=Remarks on the Chronological Periods |pages=7–21 |isbn= 978-2503991207 |series=Subartu |volume=13 }}</ref> ===Tydlyn van heersers=== Die relatiewe volgorde van die Akkadiese konings is duidelik. Die presiese datums van hulle bewind is benader (soos alle datums voor die einde van die laat [[Bronstydperk]], omstreeks 1200 v.C.).<ref>{{cite book|last1=van de Mieroop|first1=M.|title=A History of the Ancient Near East, ca. 3000–323 BC|year=2007|publisher=Blackwell|location=Malden|isbn=978-0-631-22552-2}}</ref> {| class="wikitable" |- ! Heerser ! ! Middelchronologie !Stamboom |- |[[Sargon van Akkad|Sargon]] |[[Beeld:Sargon_of_Akkad_on_his_victory_stele.jpg|30px]] | style="text-align:center;"| 2334-2279 v.C. | style="text-align:center;" rowspan=7|[[Beeld:Akkadkings-af.jpg|400px]] |- |[[Rimush]] |[[Beeld:Rimush_victory_stele_archer.jpg|30px]] | style="text-align:center;"| 2278-2270 v.C. |- |[[Manishtushu]] |[[Beeld:Statue_de_Manishtusu_-_Sb_47_-_Antiquités_orientales_du_Louvre.jpg|30px]] | style="text-align:center;"| 2269-2255 v.C. |- |[[Naram-Sin van Akkad|Naram-Sin]] |[[Beeld:Relief_of_Naram-Sin_(portrait).jpg|30px]] | style="text-align:center;"| 2254-2218 v.C. |- |[[Shar-Kali-Sharri]] |[[Beeld:Impression_of_an_Akkadian_cylinder_seal_with_inscription_The_Divine_Sharkalisharri_Prince_of_Akkad_Ibni-Sharrum_the_Scribe_his_servant.jpg|30px]] | style="text-align:center;"| 2217-2193 v.C. |- |[[Dudu van Akkad|Dudu]] |[[Beeld:Alabaster_vase_of_Dudu_of_Akkad_Louvre_Museum_AO_31549.jpg|30px|Alabaster vase of Dudu of Akkad Louvre Museum AO 31549]] | style="text-align:center;"| 2189-2169 v.C. |- |[[Shu-turul]] |[[Beeld:Votive_hammer_of_Shu-turul_Room_56_Display_case_11_British_Museum_(with_reconstruction_of_the_inscription).jpg|30px|Votive_hammer_of_Shu-turul]] | style="text-align:center;"| 2168-2154 v.C. |} ==Geskiedenis van die ryk== ===Akkad voor Sargon=== [[Beeld:Umma2350.PNG|thumb|240px|Akkad voor sy uitbreiding (in groen). Die grondgebied van [[Sumer]] onder sy laaste koning, [[Lugal-zage-si]], is in oranje. Omstreeks 2350&nbsp;v.C.]] [[Beeld:Sargon on his victory stele.jpg|thumb|240px|Sargon op sy [[Stele|oorwinningstele]] met ’n koninklike bolla, gevolg deur ’n dienskneg met ’n sambreel.<ref name="AOA">{{cite book |last1=Foster |first1=Benjamin R. |title=The Age of Agade: Inventing Empire in Ancient Mesopotamia |date=2015 |publisher=Routledge |isbn=9781317415527 |page=3 |url=https://books.google.com/books?id=O680CwAAQBAJ&pg=PA3 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113213831/https://books.google.com/books?id=O680CwAAQBAJ&pg=PA3 |archive-date=13 November 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref name="LN">{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |page=92 |doi=10.2307/4200454 |jstor=4200454 }}</ref> Sargon se naam in [[wigskrif]] ("Koning Sargon") verskyn dofweg voor sy gesig.<ref name="AOA"/><ref name="LN93-94">{{cite journal |last1=Nigro |first1=Lorenzo |title=The Two Steles of Sargon: Iconology and Visual Propaganda at the Beginning of Royal Akkadian Relief |journal=Iraq |volume=60 |date=1998 |publisher=British Institute for the Study of Iraq |pages=93–94 |doi=10.2307/4200454 |jstor=4200454 }}</ref> [[Louvre]].]] [[Beeld:Akkadian official in the retinue of Sargon of Akkad, holding an axe.jpg|thumb|180px|’n Akkadiese amptenaar met ’n byl in Sargon se gevolg.]] Die Akkadiese Ryk het sy naam gekry van die Akkad-streek en die stad [[Akkad]], wat albei by die samevloei van die [[Tigris]] en [[Eufraat]] geleë was. Hoewel die stad nog nie in die moderne tyd ontdek is nie, is dit uit verskeie teksbronne bekend. Daaronder is minstens een teks van voor Sargon se bewind. Dit, tesame met die feit dat die naam Akkad nie van Akkadiese oorsprong is nie, dui daarop dat die stad reeds voor Sargon se tyd bewoon was.<ref name=wallromana1990/><ref>{{citation |last1=Foster |first1=Benjamin R.|editor1-first=Roger S. |editor1-last=Bagnall |title=The Encyclopedia of Ancient History |year=2013 |publisher=Blackwell |location=Chicago |doi=10.1002/9781444338386.wbeah01005 |chapter=Akkad (Agade) |pages=266–267 |isbn=9781444338386}}</ref> ===Sargon van Akkad=== Sargon van Akkad het [[Lugal-zage-si]] in die Slag van Uruk verslaan, gevange geneem en sy grondgebied verower. Die vroegste rekord van die taal [[Akkadies]] dateer van Sargon se tyd. Sargon was na bewering die seun van La'ibum of Itti-Bel, ’n tuinier, en moontlik ’n priesteres van die godin [[Inanna]]. Een legende wat in Assiriese tye aan Sargon toegedig is, lui {{quote|My moeder het my geruil; my vader het ek nie geken nie. My vader se broers was lief vir die heuwels. My stad is Azurpiranu (wilde kruievelde), wat aan die oewers van die Eufraat geleë is. My moeder het met my swanger geraak en in die geheim aan my die lewe geskenk. Sy het my in ’n mandjie van biesies geplaas en die deksel met bitumen verseël. Sy het my in die rivier gegooi en die water het nie oor my gevloei nie. Die rivier het my gedra na Akki die watertapper. Akki die watertapper het my as sy seun ingeneem en my grootgemaak. Akki die watertapper het my as sy tuinier aangestel. Terwyl ek ’n tuinier was, het Isjtar haar liefde aan my gegee, en vier en (vyftig?) ... jaar lank was ek koning.<ref name=Roux>[[Georges Roux]] (1996), ''Ancient Iraq'' (3de uitgawe) Penguin Harmondsworth</ref>}} Later is namens Sargon beweer dat sy ma ’n hoëpriesteres was. Dit kon gewees het om ’n edel stamboom vir hom te skep, want net lid van ’n familie met aansien kon so ’n posisie beklee.<ref>{{cite book|last1=Stiebing jr.|first1=H. William|title= Ancient Near Eastern History and Culture|publisher=Pearson Longman; University of New Orleans|year=2009|page=69}}</ref> Sargon was oorspronklik ’n hoofskinker (''rabshakeh'') van ’n koning van [[Kisj]] met die Semitiese naam Ur-Zababa, en het daarna ’n tuinier geword wat verantwoordelik was vir die skoonmaak van [[besproeiing]]skanale. Koninklike skinker was in dié tyd ’n belangrike politieke posisie; die persoon was na aan die koning en het verskeie belangrike verantwoordelikhede gehad wat nie deur die naam van die posisie weerspieël word nie.<ref>{{citation|title=Sargon|doi = 10.1163/1574-9347_bnp_e1101500}}</ref> Dit het hom toegang gegee tot ’n korps gedissiplineerde werkers, wat ook sy eerste soldate kon gewees het. Sargon het Ur-Zababa vervang en is as koning gekroon. Hierna het hy die naburige streke begin verower.<ref>Samuel Noah Kramer, ''The Sumerians'', Chicago University Press, 1971, {{ISBN|0-226-45238-7}}</ref> Hy het [[Sirië]] en [[Kanaän]] vier keer binnegeval en het drie jaar lank die lande van "die weste" onderwerp om hulle saam met Mesopotamië "in ’n enkele ryk" te verenig. [[Beeld:Prisoners on the victory stele of an Akkadian king circa 2300 BCE Louvre Museum Sb 3.jpg|thumb|links|200px|Gevangenes wat deur ’n soldaat begelei word, op ’n oorwinningstele van Sargon, omstreeks 2300&nbsp;v.C.<ref>{{cite book |last1=Potts |first1=D. T. |title=The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State |date=1999 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521564960 |page=104 |url=https://books.google.com/books?id=mc4cfzkRVj4C&pg=PA104 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926073457/https://books.google.com/books?id=mc4cfzkRVj4C&pg=PA104 |archive-date=26 September 2024 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Harper |first1=Prudence O. |title=Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre |date=1992 |pages=[https://archive.org/details/RoyalCityofSusaAncientNearEasternTreasuresintheLouvre/page/n182 162]–163|publisher=Metropolitan Museum of Art |url=https://archive.org/details/RoyalCityofSusaAncientNearEasternTreasuresintheLouvre |language=en}}</ref> Louvre.]] Sargon het sy veldtogte egter verder gevoer en baie van die omringende streke verower om ’n ryk te skep wat weswaarts tot by die [[Middellandse See]] en miskien [[Siprus]] (''Kaptara'') gestrek het; noordwaarts tot by die berge diep in [[Anatolië]]; ooswaarts oor [[Elam]]; en suidwaarts tot by Magan ([[Oman]]) – ’n gebied waaroor hy vermoedelik 56 jaar lank regeer het, hoewel net vier "jaarname" bewaar gebly het. Hy het sy heerskappy gekonsolideer deur die vroeëre opposisieheersers met edele burgers van Akkad te vervang om hulle lojaliteit te verseker.<ref>{{cite book|last1=Stiebing Jr|first1=H. William|title= Ancient Near Eastern History and Culture|publisher=Pearson Longman; University of New Orleans|year=2009|page=70}}</ref> Handel is gedryf van die [[silwer]]myne van Anatolië tot die [[lapis lazuli]]-myne in moderne [[Afganistan]], die [[seder]]s van [[Libanon]] en die [[koper]] van Magan. Dié konsolidasie van die stadstate Sumer en Akkad weerspieël die groeiende [[ekonomie]]se en [[politiek]]e mag van Mesopotamië. Die ryk se broodmandjie was die reëndeurdrenkte landboustelsel van [[Assirië]], en ’n reeks forte is gebou om die ryk se graanproduksie te beheer. Beelde van Sargon is opgerig aan die oewers van die Middellandse See ter viering van sy oorwinnings, en stede en paleise is tuis gebou met buit uit die verowerde streke. Elam en die noordelike deel van Mesopotamië is ook onderwerp, en rebellies in Sumer is onderdruk. Kontraktablette is ontdek met datums uit die jare van die veldtogte teen Kanaän en teen Sarlak, koning van Goetium. Hy het ook daarmee gespog dat hy die "vier kwartiere" onderwerp het – die lande om Akkad in die noorde (Assirië), die suide (Sumer), die ooste (Elam) en die weste ([[Amoriete|Martu]]). Sommige van die vroegste historiografiese tekste dui daarop dat hy die stad [[Babilon]] (''Bab-ilu'') in sy nuwe ligging naby Akkad herbou het.<ref>Dalley meen die bronne het dalk oorspronklik verwys na Sargon II van Assirië, eerder as Sargon van Akkad. Stephanie Dalley, "Babylon as a Name for Other Cities Including Nineveh", in [http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc62.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730041524/http://oi.uchicago.edu/pdf/saoc62.pdf |date=30 Julie 2012 }}'' Proceedings of the 51st Rencontre Assyriologique Internationale'', Oriental Institute SAOC 62, pp. 25–33, 2005</ref> Sargon het deur sy lang lewe respek betoon teenoor die Sumeriese gode, veral Inanna, sy beskermingsgodin, en [[Zababa]], die strydergod van Kisj. Hy het homself genoem "die gesalfde priester van [[Anoe]]" en "die groot goewerneur van [[Enlil]]". Sy dogter, Enheduanna, is aangestel as priesteres van [[Nanna]] by die tempel in [[Ur]]. Probleme het teen die einde van sy bewind toegeneem. ’n Latere Babiloniese teks lui: {{quote|In sy ou dae het al die lande teen hom in opstand gekom, en hulle het hom in Akkad (die stad) aangeval [maar] hy het geveg en hulle verslaan […] en hulle groot leër vernietig.}} Dit verwys na sy veldtog in "Elam", waar hy ’n koalisieleër onder die koning van Awan verslaan en hulle gedwing het om sy [[vasal]]le te word.<ref>{{cite book|last1=Stiebing Jr|first1=H. William|title= Ancient Near Eastern History and Culture|publisher=Pearson Longman; University of New Orleans|year=2009|page=71}}</ref> ===Rimush en Manishtushu=== [[Beeld:P1150890 Louvre stèle de victoire Akkad AO2678 rwk.jpg|thumb|240px|Akkadiese soldate verslaan die vyand, omstreeks 2300&nbsp;v.C. Moontlik van ’n oorwinningstele van Rimush.<ref name="ML">{{cite web |title=Musée du Louvre-Lens - Portail documentaire - Stèle de victoire du roi Rimush (?) |url=http://ressources.louvrelens.fr/EXPLOITATION/oeuvre-ao-2678.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20221207021849/http://ressources.louvrelens.fr/EXPLOITATION/oeuvre-ao-2678.aspx |archive-date=7 Desember 2022 |url-status=dead |website=ressources.louvrelens.fr |language=fr-FR}}</ref>]] Sargon het op ’n hoë ouderdom steeds teenstande onderdruk. Dié probleme het voortgeduur gedurende die bewind van sy seuns, met opstande wat uitgebreek het in die nege jaar lange bewind van [[Rimush]] (2278-2270 v.C.). Dié het hard geveg om die ryk verenig te hou. Hy was suksesvol totdat hy deur van sy eie howelinge vermoor is. Volgens sy inskripsies het hy met wydverspreide opstande te doen gehad en moes hy die stede Ur, Umma, Adab, Lagasj, Der en Kazallu verower van opstandige ''[[Ensi|ensi's]]'' (goewerneurs):<ref name="WLH93">{{cite book |last1=Hamblin |first1=William J. |title=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC: Holy Warriors at the Dawn of History |date=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-52062-6 |pages=93–94 |url=https://books.google.com/books?id=biyDDd0uKGMC&pg=PT93 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113102055/https://books.google.com/books?id=biyDDd0uKGMC&pg=PT93 |archive-date=13 November 2025 |url-status=live |language=en}}</ref> Rimush het mense in die Sumeriese stadstate op groot skaal laat vermoor en die stede vernietig. Hy het nougeset rekord gehou van sy vernietigingswerk.<ref name="WJH93"/> Die meeste van die groot Sumeriese stede is verwoes en menslike verliese was enorm:<ref name="WJH93">{{cite book |last1=Hamblin |first1=William J. |title=Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC: Holy Warriors at the Dawn of History |date=2006 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-52062-6 |pages=93–94 |url=https://books.google.com/books?id=biyDDd0uKGMC&pg=PT93 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113102055/https://books.google.com/books?id=biyDDd0uKGMC&pg=PT93 |archive-date=13 November 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Crowe |first1=D. |title=War Crimes, Genocide, and Justice: A Global History |date=2014 |publisher=Springer |isbn=978-1-137-03701-5 |page=10 |url=https://books.google.com/books?id=tSnFAgAAQBAJ&pg=PT10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231215210054/https://books.google.com/books?id=tSnFAgAAQBAJ&pg=PT10 |archive-date=15 Desember 2023 |url-status=live |language=en}}</ref> {| class="wikitable" align="center" style="margin-left: 1em;" style="font-size: 80%;" |- | colspan="7" align="center" cellspacing="0" style="background:lightgrey; color:black" |Sumeriese slagoffers van Rimush se veldtogte<ref name="WJH93"/> |- |Vernietigde stede | align=center rowspan=1 |'''Adab''' en '''Zabala''' |align=center rowspan=1|'''Umma''' en '''KI.AN''' | colspan="1" align=center |'''Ur''' en '''Lagasj''' | colspan="1" align=center |'''Kazallu''' | colspan="1" align=center |'''(Drie veldslae in Sumer)''' | colspan="1" align=center |TOTAAL |- | Vermoor |15 718 |8 900 |8 049 |12 052 |11 322 |56 041 |- | As slawe gevange geneem |14 576 |3 540 |5 460 |5 862 |_ |29 438 |- | "Verban en uitgeroei" |_ |5 600 |5 985 |_ |14 100 |25 685 |- | Totale slagoffers | | | | | |111 164 |} Rimush se ouer broer, [[Manishtushu]] (2269-2255 v.C.), het hom opgevolg. Dit lyk of hy ’n seeslag teen 32 konings geveg het wat teen hom in opstand gekom het. Hy het hulle pre-[[Arabiere|Arabiese]] land oorgeneem wat bestaan het uit die hedendaagse [[Verenigde Arabiese Emirate]] en [[Oman]]. Ondanks sy sukses is hy blykbaar, nes sy broer, in ’n paleissameswering vermoor.<ref>{{cite book|last1=Stiebing Jr|first1=H. William|title= Ancient Near Eastern History and Culture|publisher=Pearson Longman; University of New Orleans|year=2009|page=72}}</ref><ref name="WJH93"/> ===Naram-Sin=== [[Beeld:Stele of Naram-Sin of Akkad.jpg|thumb|200px|’n Portret van Naram-Sin, met ’n inskripsie met sy naam.]] Manishtushu se seun en opvolger, [[Naram-Sin]] (2254-2218 v.C.), het danksy sy groot militêre verowerings die keiserlike titel "koning Naram-Sin, koning van die vier kwartiere" (''Lugal Naram-Sîn, Šar kibrat 'arbaim'') aangeneem – die "vier kwartiere" was ’n verwysing na die hele wêreld. Hy is ook, vir die eerste keer in die Sumeriese kultuur, aangespreek as "die god (Sumeries: DINGIR, Akkadies: ''ilu'') van Agade" (Akkad), in teenstelling met die vorige godsdiensoortuiging dat konings net die mense se verteenwoordigers by die gode was.<ref name="H.William 2009 p.74">{{cite book |last1=Stiebing |first1=H. William jr. |title=Ancient Near Eastern History and Culture |publisher=Pearson Longman |year=2009 |page=74 |isbn=978-0-321-42297-2 }}</ref><ref>{{cite book |chapter-url=http://oi.uchicago.edu/pdf/ois4.pdf |first1=Piotr |last1=Michalowski |chapter=The Mortal Kings of Ur: A Short Century of Divine Rule in Ancient Mesopotamia |title=Oriental Institute Seminars |volume=4 |pages=33–45 |publisher=The Oriental Institute |year=2008 |isbn=978-1-885923-55-4 |access-date= 3 Maart 2021 |archive-date= 5 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905054004/http://oi.uchicago.edu/pdf/ois4.pdf |url-status=dead }}</ref> Naram-Sin het ook aan die begin van sy bewind met opstande te doen gekry,<ref>{{cite journal |first1=Steve |last1=Tinney |title=A New Look at Naram-Sin and the Great Rebellion |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-cuneiform-studies_1995_47/page/n4 |journal=Journal of Cuneiform Studies |volume=47 |pages=1–14 |year=1995 |doi=10.2307/1359810 |jstor=1359810 }}</ref> maar hulle gou onderdruk. [[Beeld:Victory_stele_of_Naram_Sin_9068.jpg|thumb|links|180px|Die [[Oorwinningstele van Naram-Sin]], wat die sege vier oor die Lullubi's van Zagros, 2260&nbsp;v.C. Hy dra ’n helm met horings, ’n teken van goddelikheid.]] Naram-Sin het ook die Akkadiese oorwinning oor Ebla en oor Armanum en sy koning aangeteken.<ref name="Otto2006" /> Die ligging van Armanum is onseker; dit word soms geïdentifiseer as ’n Siriese koninkryk wat in die tablette van Ebla genoem word as Armi, waarvan die ligging ook onseker is. Die historikus Adelheid Otto identifiseer dit as die vesting Bazi by die Tell Banat-kompleks aan die Eufraat tussen Ebla en Tell Brak.<ref>{{cite journal |first1=Benjamin R. |last1=Foster |title=The Siege of Armanum |journal=Journal of the Ancient Near Eastern Society |volume=14 |pages=27–36 |year=1982 }}</ref><ref name="Otto2006">{{cite journal |first1=Adelheid |last1=Otto |title=Archaeological Perspectives on the Localization of Naram-Sin's Armanum |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-cuneiform-studies_2006_58/page/1 |journal=Journal of Cuneiform Studies |volume=58 |pages=1–26 |year=2006 |doi=10.1086/JCS40025220 }}</ref> Ander soos Wayne Horowitz identifiseer dit as [[Aleppo]].<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=P8fl8BXpR0MC&pg=PA82 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241225061107/https://books.google.com/books?id=P8fl8BXpR0MC&pg=PA82 |archive-date=25 Desember 2024 |url-status=live |title=Mesopotamian Cosmic Geography |isbn=0-931464-99-4 |last1=Horowitz |first1=Wayne |last2=Horowitz |first2=Alexandra |year=1998}}</ref> Om beter beheer oor Sirië uit te oefen het hy ’n paleis laat bou by Tell Brak, op ’n kruispad in die hart van die Khaburrivierbekken van Jezirah. Naram-Sin het ’n veldtog gevoer teen Magan, wat ook in opstand gekom het: Naram-Sin het teen Magan opgeruk en die koning, Mandannu, betrap terwyl hy besig was om vestings op te rig om die hoofpaaie te beveilig. Die grootste bedreigings het blykbaar gekom van die noordelike [[Zagros]]berge, die Lulubi's en die Goeteërs. ’n Veldtog teen die Lullubi's het gelei tot die [[Oorwinningstele van Naram-Sin]], wat nou in die [[Louvre]] te sien is. [[Hetiete|Hetitiese]] bronne beweer Naram-Sin van Akkad het selfs tot in Anatolië opgeruk en teen die Hetiete, die [[Horiete]] en ander volke geveg. Die ekonomie is goed beplan. Rantsoene van graan en olie is in gestandaardiseerde houers versprei wat deur die stad se pottebakkers gemaak is. [[Belasting]] is betaal met produkte en werk aan openbare mure, insluitende stadsmure, tempels, besproeiingskanale en waterweë.<ref>{{cite book |last1=Fagan |first1=Brian |year=2004 |title=The Long Summer: how climate changed civilisation |publisher=Granta Books |isbn=1-86207-644-8 }}</ref> Dié nuutgevonde Akkadiese rykdom kon gebaseer gewees het op goeie klimaatstoestande, groot landbousurplusse en beslaglegging op die rykdom van ander mense.<ref name="William J. Burroughs 2008">{{cite book |first1=William J. |last1=Burroughs |title=Climate Change in Prehistory: The end of the age of chaos |publisher=Cambridge University Press |year=2008 |isbn=978-0-521-07010-2 }}</ref> In latere Assiriese en Babiloniese tekste verskyn die name Akkad en Sumer as deel van die koninklike titel, soos in die Sumeriese LUGAL KI-EN-GI KI-URI of die Akkadiese ''Šar māt Šumeri u Akkadi'',<ref name=title>{{cite book |last1=De Mieroop |first1=Marc Van |year=2005 |title=A History of the Ancient Near East ca. 3000–323 BC |location=Malden |publisher=Blackwell |isbn=0-631-22552-8 }}</ref> wat vertaal kan word as "koning van Sumer en Akkad".<ref name="EB1911">{{Cite EB1911|wstitle=Akkad|volume=1|page=457|first=John Dyneley|last=Prince}}</ref> Dié titel is gebruik deur die koning wat beheer oorgeneem het van [[Nippur]],<ref name=title /> die intellektuele en godsdienssentrum van Suid-Mesopotamië. Tydens die Akkadiese tydperk het [[Akkadies]] die omgangstaal van die [[antieke Midde-Ooste]] geword; dit is amptelik gebruik vir administrasiedoeleindes, hoewel [[Sumeries]] ’n spreek- en letterkundetaal gebly het. Akkadies is van Sirië tot Elam gepraat, en selfs [[Elamities]] is tydelik in Mesopotamiese [[wigskrif]] geskryf. Akkadiese tekste is later ontdek in verafgeleë plekke soos [[antieke Egipte]], Anatolië en [[Persië]]. ===Onderwerping van Sumeriese konings=== Die onderwerping van sommige Sumeriese heersers deur die Akkadiese Ryk is aangeteken in die seëlinskripsies van Sumeriese heersers soos Lugal-ushumgal, goewerneur (''[[ensi]]'') van Lagasj ("Shirpula"), omstreeks 2230-2210&nbsp;v.C. Verskeie inskripsies van Lugal-ushumgal is bekend, veral seëlafdrukke, wat na hom verwys as goewerneur van Lagasj en terselfdertyd ’n vasal ({{wigskrif|𒀵}}, ''arad'', "dienskneg" of "slaaf") van Naram-Sin, sowel as van sy opvolger, [[Shar-Kali-Sharri]].<ref>{{cite web |title=Sumerian Dictionary |url=http://oracc.iaas.upenn.edu/epsd2/cbd/sux/A.html |website=oracc.iaas.upenn.edu |access-date=3 Maart 2021 |archive-date=1 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301100954/http://oracc.iaas.upenn.edu/epsd2/cbd/sux/A.html |url-status=dead}}</ref><ref name="HR"/><ref>{{cite book |last1=Woolley |first1=Leonard |title=The Summerians |date=1938 |page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.166848/page/n130 83] |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.166848}}</ref><ref>{{cite book |title=The Art Of Ancient Mesopotamia ( Art Ebook) |page=53 |url=https://archive.org/stream/theartofancientmesopotamiaartebook/The%20Art%20of%20ancient%20Mesopotamia%20%28Art%20Ebook%29#page/n65/mode/2up |language=en}}</ref><ref>Seal image M4 in: {{cite book |title=The Art Of Ancient Mesopotamia ( Art Ebook) |page=53 |url=https://archive.org/stream/theartofancientmesopotamiaartebook/The%20Art%20of%20ancient%20Mesopotamia%20%28Art%20Ebook%29#page/n337/mode/2up |language=en}}</ref> Een van die seëls lui: {{quote|“Naram-Sin, magtige god van Agade, koning van die vier hoeke van die wêreld: Lugal-ushumgal, die skriba, ''ensi'' van Lagasj, is u dienskneg.”|[[:Beeld:Lugal-ushumgal_servant_of_Naram-sin_(with_transcription).jpg|Seël van Lugal-ushumgal as vasal van Naram-sin]].<ref name="HR">{{cite book |last1=Radau |first1=Hugo |title=Early Babylonian History: Down to the End of the Fourth Dynasty of Ur |date=2005 |publisher=Wipf and Stock Publishers |isbn=978-1-59752-381-3 |pages=6–7 |url=https://books.google.com/books?id=8HVLAwAAQBAJ&pg=PA7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113102851/https://books.google.com/books?id=8HVLAwAAQBAJ&pg=PA7 |archive-date=13 November 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=CDLI-Archival View RT 165 |url=https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P216941 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101160550/https://cdli.ucla.edu/search/archival_view.php?ObjectID=P216941 |archive-date=1 November 2022 |url-status=live |website=cdli.ucla.edu}}</ref>}} Daar kan oorweeg word dat Lugal-ushumgal ’n kollaborateur van die Akadiese Ryk was, nes Meskigal, die heerser van [[Adab]].<ref>{{cite book |title=The Cambridge Ancient History |date=1971 |publisher=Cambridge University Press |page=436 |url=https://books.google.com/books?id=KorxAAAAMAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164823/https://books.google.com/books?id=KorxAAAAMAAJ |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=live}}</ref> Later is Lugal-ushumgal egter opgevolg deur Puzer-Mama wat, terwyl Akkadiese mag afgeneem het, onafhanklikheid verkry het van Shar-Kali-Sharri; hy het die titel "koning van Lagasj" aangeneem en die roemryke Tweede Dinastie van Lagasj gestig.<ref>{{cite book |last1=Álvarez-Mon |first1=Javier |last2=Basello |first2=Gian Pietro |last3=Wicks |first3=Yasmina |title=The Elamite World |date=2018 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-32983-1 |page=254 |url=https://books.google.com/books?id=yClKDwAAQBAJ&pg=PT254 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113113607/https://books.google.com/books?id=yClKDwAAQBAJ&pg=PT254 |archive-date=13 November 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=The Cambridge Ancient History |date=1971 |publisher=Cambridge University Press |page=998 |url=https://books.google.com/books?id=KorxAAAAMAAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326164823/https://books.google.com/books?id=KorxAAAAMAAJ |archive-date=26 Maart 2023 |url-status=live}}</ref> ===Val van Akkad=== [[Beeld:The Gutians capturing a Babylonian city.jpg|thumb|180px|Die Goeteërs verower ’n Babiloniese stad.]] Die Akkadiese Ryk het, moontlik in die 22ste eeu&nbsp;v.C., geval binne 180 jaar ná sy stigting. Dit was die begin van ’n "donker eeu" met geen prominente keiserlike gesag nie, tot met die stigting van die [[Derde Dinastie van Ur]]. Die politieke struktuur in die streek kon teruggekeer het na ’n regering deur stadstate.<ref name=Zettler24>Zettler (2003), pp. 24–25.</ref> Dit lyk of [[Shu-turul]] ’n deel van die gesentraliseerde mag herstel het; hy was egter nie in staat om te keer dat die ryk eindelik geval het weens invalle deur barbaarse volke van die Zagrosberge, bekend as die Goeteërs, nie. Min is bekend oor die Goetese tydperk of hoe lank dit geduur het. Uit wigskrifbronne blyk dit dat die Goeteërs nie veel erg gehad het aan die onderhoud van die landbou, geskrewe rekords of openbare veiligheid nie; hulle het na bewering alle plaasdiere losgelaat om vrylik in Mesopotamië rond te swerf en het gou [[hongersnood]] en opskietende graanpryse teweeggebring. Die Sumeriese koning [[Ur-Nammu]] (2112-2095 v.C.) het die Goeteërs tydens sy bewind uit Mesopotamië verdryf. Die ''Sumeriese Koningslys'', in sy rekords van die Akkadiese Ryk ná die dood van Shar-Kali-Shari, lui: {{quote|Wie was koning? Wie was nie koning nie? Irgigi die koning; Nanum die koning; Imi die koning; Ilulu die koning – hulle vier was konings, maar het net 3 jaar regeer. Dudu het 21 jaar regeer; Shu-Turul, die seun van Dudu, het 15 jaar regeer. ... Agade is verslaan en sy koningskap het na Uruk geskuif. In Uruk het Ur-ningin 7 jaar regeer, Ur-gigir, seun van Ur-ningin, het 6 jaar regeer; Kuda het 6 jaar regeer; Puzur-ili het 5 jaar regeer, Ur-Utu het 6 jaar regeer. Uruk is met wapens verslaan en sy koningskap is deur die Goetese hordes weggedra.}} Daar is egter geen bekende jaarname of ander argeologiese bewyse wat die bewind van enige van dié latere konings van Akkad of Uruk bevestig nie, buiten verskeie artefakte wat verwys na koning [[Dudu van Akkad]] en Shu-turul.<ref>{{cite web |title=CDLI-Found Texts |url=https://cdli.ucla.edu/search/search_results.php?SearchMode=Text&requestFrom=Search&DatesReferenced=dudu |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520000738/https://cdli.ucla.edu/search/search_results.php?SearchMode=Text&requestFrom=Search&DatesReferenced=dudu |archive-date=20 Mei 2022 |url-status=live |website=cdli.ucla.edu}}</ref> Die konings van Uruk wat genoem word, kon tydgenote gewees het van die laaste konings van Akkad, maar kon in elk geval nie baie prominent gewees het nie. {{quote|In die Goetese hordes (het) ’n naamlose koning (eers regeer); Imta het (toe) 3 jaar as koning regeer; Shulme het 6 jaar regeer; Elulumesh het 6 jaar regeer; Inimbakesh het 5 jaar regeer; Igeshuash het 6 jaar regeer; Iarlagab het 15 jaar regeer; Ibate het 3 jaar regeer; ... het 3 jaar regeer; Kurum het 1 jaar regeer; ... het 3 jaar regeer; ... het 2 jaar regeer; Iararum het 2 jaar regeer; Ibranum het 1 jaar regeer; Hablum het 2 jaar regeer; Puzur-Sin, seun van Hablum, het 7 jaar regeer; Iarlaganda het 7 jaar regeer; ... het 7 jaar regeer; ... het 40 dae regeer. Altesaam 21 konings het 91 jaar, 40 dae regeer.}} [[Beeld:Akkadian - Cylinder Seal with King or God and Vanquished Lion - Walters 42674 - Side D.jpg|180px|thumb|"Silinderseël met koning of god en verslane leeu" (Ou Akkadies).<ref>{{cite web |publisher=The Walters Art Museum |url=http://art.thewalters.org/detail/4594 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522070913/http://art.thewalters.org/detail/4594 |archive-date=22 Mei 2022 |url-status=live |title=Cylinder Seal with King or God and Vanquished Lion}}</ref> Die Walterskunsmuseum.]] Die tydperk tussen omstreeks 2112&nbsp;v.C. en 2004&nbsp;v.C. is as die Ur III-tydperk bekend. Dokumente is weer in Sumeries geskryf, hoewel Sumeries ’n suiwer letterkundige of liturgiese taal geword het, baie soos [[Latyn]] later in [[Middeleeuse]] [[Europa]].<ref name=Roux/> Een verduideliking vir die val van die Akkadiese Ryk was dat dit eenvoudig nie langer sy politieke heerskappy kon handhaaf teen ander onafhanklike, magtige stadstate nie.<ref name=Zettler24 /><ref>Norman Yoffee, "The Collapse of Ancient Mesopotamian States and Civilization", In ''The Collapse of Ancient States and Civilizations'', red. Norman Yoffee and George L. Cowgill, University of Arizona Press, 1991. Cited in Zettler (2003), p. 22.</ref> ====4,2-kilojaarvoorval==== Een teorie, bekend as die 4,2-kilojaarvoorval, skryf die agteruitgang van die streek aan die einde van die Akkadiese tydperk (en van die [[Eerste Oorgangstydperk van Egipte|Eerste Oorgangstydperk]] ná die [[Ou Ryk van Egipte]]) toe aan ’n vinnige toename in droogte en ’n gebrek aan [[reën]]val in die [[antieke Nabye Ooste]] wat deur ’n globale, honderdjarige [[droogte]] teweeggebring is.<ref>{{cite journal | author = Richard A. Kerr | year = 1998 | title = Sea-Floor Dust Shows Drought Felled Akkadian Empire | url = https://archive.org/details/sim_science_1998-01-16_279_5349/page/325 | journal = Science | volume = 279 | issue = 5349 | pages = 325–326 | doi = 10.1126/science.279.5349.325 |bibcode = 1998Sci...279..325K | s2cid = 140563513 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unreportedheritagenews.com/2011/02/how-did-they-survive-new-research-shows.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260112162431/http://www.unreportedheritagenews.com/2011/02/how-did-they-survive-new-research-shows.html |archive-date=12 Januarie 2026 |url-status=live |title=How did they survive? New research shows ... |website=Unreported Heritage News}}</ref><ref name="Weiss1993" /><ref>{{cite journal |last=de Menocal |first=P.B. |title=North Atlantic influence on Tigris–Euphrates streamflow |url=https://archive.org/details/international-journal-of-climatology_2000-06-30_20_8/page/853 |journal=International Journal of Climatology |volume=20 |issue=8 |pages=853–863 |date=30 Junie 2000}}</ref> ’n Onlangse ontleding van simulasies van klimaatmodelle dui op ’n verandering na ’n droër klimaat op ’n tydskaal wat ooreenstem met die val van die ryk.<ref>{{Cite journal |last1=Cookson |first1=Evangeline |last2=Hill |first2=Daniel J. |last3=Lawrence |first3=Dan |date=2019-06-01 |title=Impacts of long term climate change during the collapse of the Akkadian Empire |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0305440318306198 |journal=Journal of Archaeological Science |language=en |volume=106 |pages=1–9 |doi=10.1016/j.jas.2019.03.009 |issn=0305-4403|archive-url=http://eprints.whiterose.ac.uk/145596/ |archive-date=2 Mei 2019}}</ref> Uitgrawings by Tell Leilan dui daarop dat die terrein verlaat is kort nadat die stad se enorme mure gebou, sy tempel herbou en sy graan gereorganiseer is. Die sand en stof daarna toon geen teken van menslike aktiwiteit nie. Grondmonsters dui op geen aktiwiteit deur [[erdwurm]]s nie, ’n afname in reënval en ’n droër, winderiger klimaat. Daar is bewyse van brandmaer skape en beeste wat weens ’n droogte dood is, en van tot 28&nbsp;000 mense wat die terrein verlaat het, vermoedelik op soek na natter streke. Tell Brak se grootte het met 75% gekrimp. Handel is gestaak. [[Nomade]]s het hulle troppe nader aan betroubare waterbronne geskuif en hulle met die Akkadiërs laat bots. Dit lyk of die hele Midde-Ooste deur die droogte geraak is.<ref name="Weiss1993"/> [[Beeld:Impression of an Akkadian cylinder seal with inscription The Divine Sharkalisharri Prince of Akkad Ibni-Sharrum the Scribe his servant.jpg|thumb|240px|links|’n Reliëfwerk van ’n silinderseël uit die tyd van koning Shar-Kali-Sharri, omstreeks 2200&nbsp;v.C.]] Die afname in die landbou, wat van reën afhanklik was, het beteken die verlies van die landbousubsidies in Suid-Mesopotamië wat die Akkadiese Ryk solvent gehou het. Watervlakke in die Tigris en Eufraat het met 1,5&nbsp;meter gedaal teenoor die vlak van 2600&nbsp;v.C., en hoewel dit vir ’n tyd tydens die daaropvolgende Ur III-tydperk gestabiliseer het, het mededinging tussen vee- en saaiboere toegeneem. Richard Zettler het die droogteteorie gekritiseer en daarop gewys dat die chronologie van die Akkadiese Ryk baie onseker is en dat daar nie genoeg bewyse is vir sy ekonomiese afhanklikheid van die noordelike gebiede waar Weiss en ander uitgrawings gedoen het nie.<ref>Zettler (2003), pp. 18–21.</ref> Volgens Joan Oates lê die "teken" in die grond wat met die droogte verbind word onder die vlak van Naram-Sin se paleis. Daar is egter moontlik bewyse dat Akkadiese beheer strenger geword het ná die Brak-"voorval", soos die bou van die gefortifiseerde "paleis" self en die oënskynlike toename in Akkadiese teenoor plaaslike amptenare, en dit kan moontlik ’n weerspieëling wees van die soort onrus op die platteland wat op ’n natuurramp kon volg. Boonop het Brak steeds gefunksioneer ná die val van die Akkadiërs.<ref>J. Oates (2004), p. [https://books.google.com/books?id=EnQ8W6AmCq0C&pg=PA11 11]–13.</ref> In 2019 het ’n studie deur die Universiteit van Hokkaido in [[Japan]] oor [[fossiel]]e [[Koraal|korale]] in [[Oman]] bewyse gelewer dat langer winterwindseisoene gelei het tot die versouting van die landerye en dus ’n drastiese afname in die verbouing van gewasse – dit kon tot ’n wydverspreide hongersnood en uiteindelik die val van die Akkadiese Ryk gelei het.<ref>{{cite journal |last1=Watanabe |first1=Takaaki K. |last2=Watanabe |first2=Tsuyoshi |last3=Yamazaki |first3=Atsuko |last4=Pfeiffer |first4=Miriam |title=Oman corals suggest that a stronger winter shamal season caused the Akkadian Empire (Mesopotamia) collapse |journal=Geology |volume=47 |issue=12 |pages=1141–1145 |publisher=GeoScienceWorld |year=2019 |doi=10.1130/G46604.1 |bibcode=2019Geo....47.1141W}}</ref><ref>{{cite press release |url=https://www.global.hokudai.ac.jp/blog/strong-winter-dust-storms-may-have-caused-the-collapse-of-the-akkadian-empire/ |title=Strong winter dust storms may have caused the collapse of the Akkadian Empire |website=Hokkaido University |date=24 Oktober 2019}}</ref> ==Regering== Die Akkadiese regeringstelsel het as ’n klassieke standaard gedien vir alle toekomstige Mesopotamiese state. Die ''ensi'' was tradisioneel die hoogste amptenaar van die Sumeriese stadstate. In latere tradisies het iemand ’n ''ensi'' geword deur met die godin Inanna te trou en die heersersposisie met goddelike goedkeuring te bekragtig. [[Beeld:Akkadian Empire soldiers on the victory stele of Naram-Sin circa 2250 BC.jpg|thumb|200px|Soldate van die Akkadiese Ryk op die oorwinningstele van Naram-Sin, omstreeks 2250&nbsp;v.C.]] Aanvanklik was die koninklike ''[[lugal]]'' (''lu'', "man" + ''gal'', "groot") onderworpe aan die priesterlike ''ensi'' en is hy aangestel in tye van probleme, maar later het die ''lugal'' die belangrikste rol vervul: Hy het sy eie ''[[é (tempel)|é]]'' ("huis") of "paleis" buite die tempelkompleks gehad. Teen die bewind van [[Mesalim]] is die een wat die stad [[Kisj]] beheer het, erken as ''šar kiššati'' ("koning van Kisj"), en wie ook al Kisj beheer het, is in Sumer as leier beskou, moontlik omdat Kisj naby die samevloei van die twee riviere gelê het – die leier van Kisj het dus die besproeiingstelsels van die ander stede stroomaf beheer. Toe Sargon sy grondgebied van die "Laer See" ([[Persiese Golf]]) tot die "Hoër See" ([[Middellandse See]]) uitbrei, is hy beskou as heerser van "al die lande onder die hemel", of "van sonsopkoms tot sonsondergang", soos dit destyds in tekste genoem is. Onder Sargon het die ''ensi'' gewoonlik sy posisie behou, maar is hy beskou as ’n provinsiale goewerneur. Die titel ''šar kiššati'' is naderhand beskou as dat dit beteken "meester van die heelal". Met Naram-Sin, Sargon se kleinseun, is dit selfs verder gevoer – die koning is nie net "meester van die vier hoeke (van die aarde)" genoem nie, maar is verhoog tot die aansien van ''[[dingir]]'' ("god"), met sy eie tempelkompleks. Vroeër kon heersers soos [[Gilgamesj]] ná hulle dood goddelik word, maar van Naram-Sin af is die Akkadiese konings beskou as gode op aarde terwyl hulle nog gelewe het. In hulle portrette is hulle groter uitgebeeld as die gewone sterflinge en ook op ’n afstand van hulle gevolg.<ref>Leick, Gwendolyn (2001) "Mesopotamia: Invention of the City" (Penguin Books)</ref> ’n Strategie wat deur beide Sargon en Naram-Sin gebruik is, is om hulle dogters, Enheduanna en Emmenanna onderskeidelik, aan te stel as hoëpriesteres van Sin, die Akkadiese weergawe van die Sumeriese maangodin, Nanna, by Ur in die verre suide van Sumer; om hulle seuns as provinsiale ''ensi'' op strategiese plekke aan te stel; en om hulle ander dogters met heersers van lande aan die rand van die ryk (Urkesh en Marhashe) te laat trou. Een so ’n geval wat aangeteken is, is van Naram-Sin se dogter Tar'am-Agade in Urkesh.<ref>[http://128.97.6.202/attach/Buccellati%202002%20Taram%20Agade%20Daughter%20of%20Naram%20Sin.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010104858/http://128.97.6.202/attach/Buccellati |date=10 Oktober 2017 }} Tar'am-Agade, Daughter of Naram-Sin, at Urkesh, Buccellati, Giorgio and Marilyn Kelly-Buccellati, in of Pots and Plans. Papers on the Archaeology and History of Mesopotamia and Syria presented to David Oates in Honour of his 75th Birthday, London: Nabu Publications, 2002</ref> Volgens rekords van die administrasiekompleks in Brak het die Akkadiërs plaaslike mense as [[belasting]]gaarders aangestel.<ref>J. Oates (2004), p. [https://books.google.com/books?id=EnQ8W6AmCq0C&pg=PA10 10].</ref> ==Ekonomie== [[Beeld:Cylinder seal of the scribe Kalki (photograph).jpg|thumb|240px|’n Silinderseël van die skriba Kalki, met prins Ubil-Eshtar, moontlik Sargon se broer, saam met hooggeplaastes.<ref name="LN93-94"/><ref>{{cite web |title=Cylinder seal of Ubil-Eshtar |url=https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=368710&partId=1&images=true |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328065739/https://www.britishmuseum.org/research/collection_online/collection_object_details.aspx?objectId=368710&partId=1&images=true |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |website=British Museum}}</ref>]] Die bevolking van Akkad was, nes in feitlik alle premoderne state, aangewese op die landboustelsels van die streek, wat blykbaar uit twee hoofsentrums bestaan het: die landerye van Suid-Irak, wat besproei is, en dié van Noord-Irak, wat baie reën gekry het en bekend was as die "Opperland". In die Akkadiese tydperk het Suid-Irak blykbaar min of meer sy huidige reënval gehad van minder as 20&nbsp;mm per jaar, met die gevolg dat landbou totaal en al van besproeiing afhanklik was. Voor die Akkadiese tydperk het die toenemende versouting van die grond, wat veroorsaak is deur swak gedreineerde besproeiing, meegebring dat minder [[koring]] daar geoes is, en daar is oorgeslaan na [[gars]], wat beter in sout grond groei. Stedelike bevolkings daar het reeds teen 2600&nbsp;v.C. ’n hoogtepunt bereik en die demografiese spanning was hoog; dit het net voor die Akkadiese tydperk bygedra tot groter militêre teenwoordigheid. Oorlogvoering tussen stadstate het daartoe gelei dat die bevolkingsyfer afgeneem het – dit is tydelik deur Akkad stopgesit.<ref>Thompson, William J. (2003), "Complexity, Diminishing Marginal Returns and Serial Mesopotamian Fragmentation," ''Journal of World Systems Research''</ref> Dit was dié groot mate van landbouproduktiwiteit in die suide wat gelei het tot die grootste bevolkingsdigthede in die wêreld van destyds, en dit het Akkad sy militêre voorsprong gegee. [[Beeld:Murex Rimush Louvre AO21404.jpg|thumb|links|200px|’n Seeskulp met die naam van Rimush, koning van Kisj, omstreeks 2270&nbsp;v.C. (Louvre). Dit is aan die Mediterreense kus verhandel.]] Die grondwatervlak was hoog in dié streek en is gereeld aangevul deur winterstorms in die opvanggebied van die Tigris en Eufraat van Oktober tot Maart, asook deur sneeu wat van Maart tot Julie gesmelt het. Vloedvlakke, wat sedert omstreeks 3000 tot 2600&nbsp;v.C. konstant was, het begin daal en teen die tyd van die Akkadiese Ryk was dit ’n halfmeter tot ’n meter laer as wat vroeër aangeteken is. Die plat grondoppervlak en weeronsekerhede het egter oorstromimgs minder voorspelbaar gemaak as in die geval van die [[Nyl]]rivier. Groot oorstromings het gereeld voorgekom en dit het voortdurende onderhoud aan die besproeiingslote en dreineringstelsels genoodsaak. Boere is van Augustus tot Oktober, ’n tyd van voedseltekort, vir dié werk in regimente opgedeel. Gwendolyn Leick<ref>Leick Gwendolyn (2003), "Mesopotamia: The invention of the city" (Penguin)</ref> meen dit was Sargon se oorspronklike werk vir die koning van Kisj en dat dit hom ondervinding gegee het in die doeltreffende organisering van groot groepe mans. Oestyd was in die laat lente en die droë somermaande. Nomadiese Amoriete uit die noordweste het hulle skape en bokke laat wei op die oorskot gewasse en laat drink van die rivier en besproeiingskanale. Hiervoor moes hulle belasting aan die tempels betaal in die vorm van [[wol]], [[vleis]], [[melk]] en [[kaas]], en die tempels het die produkte aan die burokrasie en priesters uitgedeel. In goeie jare het alles glad verloop, maar in slegte jare sou weiveld min wees, die nomades sou hulle vee in die graanlanderye laat wei en konflikte met boere het ontstaan. Dit lyk of die invoer van graan uit die noorde na die suidelike bevolkings dié probleem tydelik opgelos het,<ref>{{cite book|last1=Bourke|first1=Stephen|title=The Middle East: the cradle of civilization revealed|url=https://archive.org/details/middleeastcradle0000unse|date=2008|publisher=Thames & Hudson|isbn=9780500251478|page=[https://archive.org/details/middleeastcradle0000unse/page/89 89]}}</ref> en dit het moontlik die ekonomie en groeiende bevolkings in dié streek help herstel. ===Buitelandse handel=== [[Beeld:Moyen_Orient_3mil_aC.svg|thumb|240px|Die ligging van Mesopotamië se buurlande, insluitende Elam, Magan, Dilmun, Marhashi en Meluhha.]] Danksy die gunstige landboutoestande het Sumer en Akkad ’n oorskot landbouprodukte gehad, maar daar was ’n tekort aan feitlik enigiets anders – veral metaalerts, hout en boustene. Al dié goed moes ingevoer word. Die uitbreiding van die Akkadiese Ryk tot by die "silwerberg" (moontlik die [[Taurus]]berge), die "seders" van Libanon en die koperneerslae van Magan is grootliks gemotiveer deur die doel om hierdie invoer te beheer. Een tablet lui: {{Quote|"Sargon, die koning van Kisj, het in 34 veldslae geseëvier (oor die stede) tot by die rand van die see (en) hulle mure vernietig. Hy het die skepe van Meluhha, die skepe van Magan (en) die skepe van Dilmun laat vasmeer aan die kaai van Agade. Sargon die koning het voor (die god) Dagan gekniel (en) smeekbede tot hom gerig; (en) hy (Dagan) het hom die opperland gegee, naamlik Mari, Yarmuti (en) Ebla, tot by die Sederwoud (en) tot by die Silwerberg."|Inskripsie deur Sargon ( omstreeks 2270-2215&nbsp;v.C.)<ref>{{cite book |last1=Ray |first1=Himanshu Prabha |title=The Archaeology of Seafaring in Ancient South Asia |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=9780521011099 |page=85 |url=https://books.google.com/books?id=iHHzP4uVpn4C&pg=PA85 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010203043/https://books.google.com/books?id=iHHzP4uVpn4C&pg=PA85 |archive-date=10 Oktober 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=The Indus Civilization and Dilmun, the Sumerian Paradise Land |url=https://www.penn.museum/sites/expedition/the-indus-civilization-and-dilmun-the-sumerian-paradise-land/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20261004132721/https://www.penn.museum/sites/expedition/the-indus-civilization-and-dilmun-the-sumerian-paradise-land/ |archive-date=4 Oktober 2026 |url-status=live |website=www.penn.museum}}</ref><ref name="JR14">{{cite book |last1=Reade |first1=Julian E. |title=The Indus-Mesopotamia relationship reconsidered (Gs Elisabeth During Caspers) |date=2008 |publisher=Archaeopress |isbn=978-1-4073-0312-3 |pages=14–17 |url=https://www.academia.edu/28245304 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211154543/https://www.academia.edu/28245304 |archive-date=11 Februarie 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Stein |first1=Stephen K. |title=The Sea in World History: Exploration, Travel, and Trade [2 volumes] |date=2017 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781440835513 |page=38 |url=https://books.google.com/books?id=QmOWDgAAQBAJ&pg=PA38 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250303190023/https://books.google.com/books?id=QmOWDgAAQBAJ&pg=PA38 |archive-date=3 Maart 2025 |url-status=live |language=en}}</ref>}} Internasionale handel het in die Akkadiese tydperk ontwikkel. [[Indusvalleibeskawing|Indus]]-Mesopotamiese betrekkinge is blykbaar ook uitgebrei: Sargon was (omstreeks 2300 of 2250&nbsp;v.C.) die eerste Mesopotamiese heerser wat eksplisiet verwys het na die streek Meluhha, wat gewoonlik beskou word as [[Beloetsjistan]] of die [[Indus]]gebied.<ref name="JR14"/> ==Kultuur== ===Akkadiese kuns=== {{Multibeeld | align = right | direction = horizontal | background color = | voetskrif = ’n Soldaat met swaard en naakte gevangenes op die Nasiriyah-stele van Naram-Sin.<ref>{{cite journal |last1=McKeon |first1=John F. X. |title=An Akkadian Victory Stele |journal=Boston Museum Bulletin |date=1970 |volume=68 |issue=354 |page=239 |issn=0006-7997 |jstor=4171539}}</ref> | header=Nasiriyah-oorwinningstele van Naram-Sin | beeld1 = Nasiriyah_Victory_Stele_of_Naram-Sin._From_Mesopotamia,_Iraq,_c._2300_BCE._Iraq_Museum.jpg | width1 = 169 | onderskrif1 = | beeld2 = Nasiriyah Victory Stele of Naram-Sin, from Mesopotamia, Iraq, c. 2300 BCE. Iraq Museum.jpg | width2 = 260 | onderskrif2 = }} In [[kuns]] was daar groot klem op die konings van die dinastie, asook ’n voortsetting van vroeëre Sumeriese kuns. Min van die [[argitektuur]] het behoue gebly. In groot werke, asook in klein werke soos [[silinderseël]]s, is die mate van realisme aansienlik vergroot.<ref>Frankfort, Henri, ''The Art and Architecture of the Ancient Orient'', Pelican History of Art, 4de uitg. 1970, Penguin (nou Yale History of Art), {{ISBN|0140561072}}, pp. 83–91</ref> Die seëls toon egter ’n "meedoënlose wêreld van wrede konflik, van gevaar en onsekerhede, ’n wêreld waarin die mens sonder genade onderwerp is aan onbegryplike dade van verre en vreesaanjaende gode wat hy moet aanbid, maar nie kan liefhê nie. Dié somber gemoedstemming ... bly kenmerkend van Mesopotamiese {{nowrap|kuns ..."}}<ref>Frankfort, p. 91</ref> Akkadiese [[beeldhouwerk]] is besonder fyn en realisties, en wys groot vordering sedert die vroeëre Sumeriese kuns.<ref>{{cite book |title=Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus |date=2003 |publisher=Metropolitan Museum of Art |isbn=978-1-58839-043-1 |pages=204–205 |url=https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&pg=PA204 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406023904/https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&pg=PA204 |archive-date=6 April 2023 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite journal |last1=McKeon |first1=John F. X. |title=An Akkadian Victory Stele |journal=Boston Museum Bulletin |date=1970 |volume=68 |issue=354 |pages=226–243 |jstor=4171539 }}</ref> ====Silinderseëls==== Die Akkadiërs het [[beeldende kunste]] gebruik as medium vir ideologie. Hulle het ’n nuwe styl vir silinderseëls ontwikkel deur tradisionele diereversierings te gebruik, maar hulle te rangskik om inskripsies, wat dikwels sentrale dele van die uitleg geword het. Die figure het ook naturalistieser geword. Nuwe elemente, veral uit die ryk Akkadiese [[mitologie]], is ingesluit. <gallery widths="200px" heights="100px" perrow="4"> Beeld:Adda Seal Akkadian Empire 2300 BC.jpg|Inskripsie "Adda, die skriba", met verskillende figure. Beeld:Akkadian seal Agricultural scene Louvre Museum.jpg|Akkadiese silinderseël, landboutoneel. Beeld:Le dieu de l ete et dumuzi.jpg|Somergod en Dumuzi. Beeld:Periodo accadico, sigillo in calcare verde con eroi a sei ricci che sottomettono un bufalo d'acqua e un leone, 2350-2150 ac ca.jpg|Ea veg teen ’n waterbuffel en Endiku teen ’n leeu. </gallery> ===Taal=== [[Beeld:Tablet in Akkadian language recording domestic animals, Bismaya, reign of Shar-kali-sharri, c. 2100 BC, clay - Oriental Institute Museum, University of Chicago - DSC07076 (cropped).jpg|thumb|150px|links|’n Tablet in Akkadies, omstreeks 2100&nbsp;v.C., klei.]] In die 3de millennium&nbsp;v.C. het ’n baie intieme [[simbiose]] tussen die Sumeriërs en Akkadiërs ontwikkel wat wydverspreide tweetaligheid ingesluit het.<ref name="Deutscher"/> Die invloed van [[Sumeries]] op [[Akkadies]] en omgekeerd is op alle gebiede baie duidelik, van [[woordeskat]] tot [[sintaksis]], [[Morfologie (taalkunde)|morfologie]] en [[fonologie]].<ref name="Deutscher"/> Geleerdes verwys na die twee tale in die 3de millennium as ’n [[spraakbond]].<ref name="Deutscher"/> Omstreeks 2000&nbsp;v.C. het Akkadies Sumeries geleidelik as spreektaal vervang (oor die presiese datum word gedebatteer),<ref name="woods"/> maar Sumeries is steeds gebruik as ’n heilige, seremoniële, letterkundige en wetenskaplike taal in Mesopotamië tot in die 1ste eeu&nbsp;n.C.<ref name=britanica>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/topic/Sumerian-language |archive-url=https://web.archive.org/web/20261015125840/https://www.britannica.com/topic/Sumerian-language |archive-date=15 Oktober 2026 |url-status=live |title=Sumerian language |encyclopedia=Encyclopædia Britannica}}</ref> ===Digter-priesteres Enheduanna=== [[Beeld:Enheduanna, daughter of Sargon of Akkad.jpg|thumb|150px|Enheduanna, dogter van Sargon, omstreeks 2300&nbsp;v.C.]] Die Sumeriese [[letterkunde]] het gedurende die Akkadiese tydperk bly ontwikkel. Enheduanna, die dogter van Sargon en "vrou" (Sumeries: ''dam'', "hoëpriesteres") van [[Nanna]], die Sumeriese maangod,<ref>Winter, Irene J. (1987), "Women in Public: The Disk of Enheduanna, The Beginning of the Office of En-Priestess, the Weight of the Visual Evidence". ''La Femme dans le Proche-Orient Antique''. (Paris: Editions Recherche sur les Civilisations)</ref> by die tempel van Sin by Ur (omstreeks 2285-2250&nbsp;v.C.) is die eerste digter in die geskiedenis wie se naam bekend is. Haar bekende werke sluit in twee gesange vir die godin [[Inanna]]: die ''Juiglied van Inanna'' en ''In-nin sa-gur-ra''. ’n Derde werk, die ''Tempelgesange'', is ’n versameling spesifieke gesange oor die heilige tempels en die gode aan wie hulle opgedra is. Dié digteres se werk is uitsonderlik: Hulle begin in die derde persoon, maar slaan oor na die eerste persoon van die digteres self. Hulle dui ook op ’n aansienlike ontwikkeling in die gebruik van [[wigskrif]]. As digteres, prinses en priesteres het sy, volgens William W. Hallo, "vir baie komende eeue standaarde gestel in al drie haar rolle".<ref>Enheduanna, ''The Exaltation of Inanna''. Vertaal deur William W. Hallo en J.J.A. van Dijk, Ams Pr Inc, 1979, {{ISBN|0-404-60263-0}}</ref> Die ''Juiglied van Inanna'': {{Quote|Enheduanna beeld Inanna uit waar sy die mens dissiplineer. Sy verenig die Akkadiese oorlogsgodin Isjtar se eienskappe met dié van die sagter Sumeriese godin van liefde en vrugbaarheid. Sy vergelyk Inanna met ’n groot stormvoël wat op die mindere gode neerswiep en hulle soos verbaasde vlermuise laat wegfladder. Dan, in waarskynlik die interessantse deel van die gesang, tree Enheduanna self na vore in die eerste persoon en vertel sy van haar eie glories van die verlede, vestig haar geloofwaardigheid en verduidelik haar huidige benarde posisie. Sy is uit die tempel van Ur en van Uruk uitgesit as hoëpriesteres en na die steppe verban. Sy smeek die maangod Nanna om vir haar in die bresse te tree omdat die stad Uruk, onder die heerser Lugalanne, teen Sargon gerebelleer het. Die rebel Lugalanne het selfs die tempel van Eanna, een van die grootste tempels in die antieke wêreld, verwoes en by sy skoonsuster aangelê.<ref>Binkley, Roberta, ''The Importance of Enheduanna''</ref>}} ===Vloek van Akkad=== In latere materiaal word vertel hoe die val van Akkad te wyte is aan Naram-Sin se aanval op die stad Nipper. Toe die koning deur twee onheilige [[orakel]]s aangehits is, het hy die E-kur-tempel verwoes wat blykbaar onder beskerming van die god [[Enlil]], hoof van die [[panteon]], was. As gevolg hiervan het agt hoofgode van die [[Anunnaki]]-panteon glo saamgespan en hulle steun aan Akkad onttrek.<ref>{{cite web |url=http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.1.5 |title=The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature |access-date=4 Maart 2021 |archive-date=7 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210407233729/http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?text=t.2.1.5 |url-status=dead}}</ref> Vir die eerste keer sedert die ontstaan van stede is geen graan geoes nie. Daar was ook geen vis, vrugte, stroop of wyn nie. Dit het nie gereën nie, pryse het gedaal en mense het hulleself geslaan van honger. Die konings van Akkad was legendaries onder latere Mesopotamiese beskawings. Sargon is beskou as die prototipiese sterk en wyse leier, en sy kleinseun Naram-Sin as die bose en heillose leier (''Unheilsherrscher'' in die ontleding van Hans Gustav Güterbock) wat sy ryk tot ondergang lei.<ref>Jerrold S. Cooper, "Paradigm and Propaganda: The Dynasty of Akkade in the 21st Century"; in ''Liverani'' (1993).</ref><ref>Bill T. Arnold, "The Weidner Chronicle and the Idea of History in Israel and Mesopotamia"; in ''Faith, Tradition, and History: Old Testament Historiography in Its Near Eastern Context''; Millard, Hoffmeier & Baker, reds.; Winona Lake, Indiana: Eisenbrauns, 1994; {{ISBN|0-931464-82-X}}; p. [https://books.google.com/books?id=qYudy66ymrUC&pg=PA138 138].</ref> ==Prestasies== Dele van die Akkadiese Ryk was verbind met paaie, waarlangs ’n gereelde posdiens bedryf is. Kleiseëls wat die plek van ander seëls ingeneem het, het die naam van Sargon en sy seun opgehad. Dit lyk of ’n landregisterstelsel ook gebruik is en een van die dokumente daaroor lui ’n sekere Uru-Malik, wie se naam op Kanaänitiese oorsprong dui, was goewerneur van die land van die Amoriete, of ''Amurru'' soos die halfnomadiese volke van Sirië en Kanaän in Akkadies genoem is. Dit is moontlik dat die eerste versameling [[Sterrekunde|sterrekundige]] waarnemings en aardse voorspellings gemaak is vir ’n biblioteek wat deur Sargon gestig is. Die vroegste "jaarname", waardeur elke jaar van ’n koning se bewind genoem is na ’n belangrike daad van die koning, stam uit Sargon se bewind. Lyste van dié jaarname het daarna ’n kalenderstelsel gevorm wat in die meeste onafhanklike Mesopotamiese stadstate gebruik is. In Assirië is name egter genoem na die [[Eponiem|''limmu'']] wat elke jaar deur die koning aangestel is, eerder as na ’n gebeurtenis. ==Sien ook== *[[Mesopotamië]] *[[Assirië]] *[[Irak#Geskiedenis|Geskiedenis van Irak]] ==Notas== {{Reflist|group=nota}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} ===Bibliografie=== {{refbegin}} * Liverani, Mario, red. (1993). ''Akkad: The First World Empire: Structure, Ideology Traditions''. Padova: Sargon srl. {{ISBN|978-8-81120-468-8}} * Oates, Joan (2004). "Archaeology in Mesopotamia: Digging Deeper at Tell Brak". 2004 Albert Reckitt Archaeological Lecture. In ''Proceedings of the British Academy: 2004 Lectures''; Oxford University Press, 2005. {{ISBN|978-0-19726-351-8}}. * {{citation |last1=Sallaberger |first1=Walther |last2=Westenholz |first2=Aage |title=Mesopotamien. Akkade-Zeit und Ur III-Zeit |series=Orbis Biblicus et Orientalis |volume=160/3 |year=1999 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |location=Göttingen |isbn=978-3-525-53325-3 }} * Speiser, E.A. Some Factors in the Collapse of Akkad, Journal of the American Oriental Society, vol. 72, no. 3, pp.&nbsp;97–101, (Jul. - Sep. 1952) * {{Cite journal|jstor=3632803|title=Reconstructing the World of Ancient Mesopotamia: Divided Beginnings and Holistic History|journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient|volume=46|issue=1|pages=3–45|last1=Zettler|first1=Richard L.|year=2003|doi=10.1163/156852003763504320}} {{refend}} ==Skakels== * [http://www.penn.museum/sites/iraq/ Irak se antieke verlede] – Penn-museum * [http://cdli.ucla.edu/tools/yearnames/HTML/T2K3.htm Jaarname van Narim-Sin – CDLI] * [http://cdli.ucla.edu/tools/yearnames/HTML/T2K4.htm Jaarnaam van Shar-Kali-Sharri – CDLI] * [https://web.archive.org/web/20091212064322/http://www.cddc.vt.edu/feminism/Enheduanna.html Webtuiste op Enheduanna by Virginia Tech University] {{CommonsKategorie-inlyn|Akkadian Empire}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Akkadian Empire}} {{Koördinate|33|6|N|44|6|O|aansig=titel}} {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Akkadiese Ryk| ]] h3ex8la27zxvaen01w7i79imy29zegj Angkor Wat 0 104630 3372883 3300980 2026-11-15T20:51:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372883 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wêrelderfenisgebied |naam = Angkor Wat |beeld = [[Lêer:Angkor Wat.jpg|290px]] |beeldbyskrif= Die hooftempel van Angkor Wat |lande = {{vlagland|Kambodja}} |onderafdelings = |tipe = Kultuur |kriteria = i, ii, iii, iv |ID = 668 |skakel = |streek = [[Asië]] |duimdrukkerkaart = Kambodja |duimdrukkerkaartbyskrif = Ligging van Angkor Wat in Kambodja |duimdrukkeretiketposisie = bokant |duimdrukkerkaartgrootte = |kaart_byskrif = |breedtegraad = 13 |breedtegraad_m = 24 |breedtegraad_s = 45 |breedtegraad_NS = N |lengtegraad = 103 |lengtegraad_m = 52 |lengtegraad_s = 0 |lengtegraad_OW = O |koördinate = |jaar = 1992 |sessie = 16de |uitbreiding = |bedreigd = }} {{Kombi-beeld|Angkor Wat M2.png|Angkor Wat M3.png| |align=left |width = 250px |caption1=Algemene plan van Angkor Wat met die sentrale struktuur in die middel |caption2=Gedetailleerde plan van die sentrale struktuur }} '''Angkor Wat''' ([[Khmer]]: អង្គរវត្ត ''Ângkôr Vôtt'', ''ângkôr'' beteken "stad" en ''vôtt'' „Tempelkompleks“) is 'n tempelkompleks in [[Kambodja]] en die grootste godsdienstige monument in die wêreld. Dit is oorspronklik as 'n [[Hindoeïsme|Hindoe]]-tempel vir die Khmer-ryk gebou wat tot die einde van die 12de eeu geleidelik in 'n [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] omgeskep is.<ref>{{cite web |url=http://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor |title=Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor |author=Ashley M. Richter |date=8 September 2009 |publisher=CyArk |access-date=7 Junie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630094240/https://www.cyark.org/news/recycling-monuments-the-hinduismbuddhism-switch-at-angkor |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit is deur die Khmer-koning Suryavarman II in die vroeë 12de eeu in Yaśodharapura (Khmer: យសោធរបុរៈ, hedendaagse Angkor), die [[hoofstad]] van die Khmer-ryk, as sy staatstempel en uiteindelike mausoleum gebou.<ref>{{en}} {{cite book |author=Higham, C. |year= 2014 |title= Early Mainland Southeast Asia |city= Bangkok |publisher= River Books Co., Ltd. |isbn= 978-616-7339-44-3 |pages=372, 378–379}}</ref> In teenstelling met die Shaiva-tradisie van die vorige konings is Angkor Wat aan [[Wisjnoe]] toegewy. As die bes bewaarde tempel van die terrein is dit die enigste wat sedert sy stigting 'n beduidende godsdienstige sentrum gebly het. Die tempel is op die top van die hoë klassieke styl van Khmer-argitektuur. Dit het 'n simbool van Kambodja geword,<ref>{{cite web |title=Government ::Cambodia |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |work=CIA World Factbook |access-date=27 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425142836/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cb.html |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat op dié [[vlag van Kambodja|land se vlag]] verskyn en is Kambodja se hoofattraksie vir toeriste. Angkor Wat kombineer twee basiese planne van die Khmer se tempel-argitektuur: die tempel-berg en die latere galery-tempel. Dit is ontwerp om Berg Meru te verteenwoordig, die tuis van die Devas in die Hindoe-mitologie: binne 'n sloot en 'n buitemuur van 3,6&nbsp;km is drie reghoekige galerye, elkeen styg bo die volgende op. In die middel van die tempel staan 'n quincunx van torings. Anders as die meeste Angkor-tempels is Angkor Wat na die weste georiënteerde; die geleerdes is oneens oor hierdie betekenis. Die tempel word bewonder vir die grootsheid en harmonie van die argitektuur, sy uitgebreide bas-reliëfs en vir die talle devatas wat die mure versier. Die moderne naam, Angkor Wat, beteken "tempel-stad" of "stad van tempels" in Khmer; ''Angkor'' wat "stad" of "hoofstad" beteken, is 'n inheemse vorm van die woord ''nokor'' (នគរ) wat van die [[Sanskrit]]-woord ''nagara'' (नगर) afgelei is.<ref>{{en}} Chuon Nath Khmer Dictionary (1966, Buddhist Institute, Phnom Penh)</ref> ''Wat'' is die Khmer-woord vir "tempel-grond" (Sanskrit: वाट ''vāṭa'' "omheining").<ref>{{en}} Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)</ref> Angkor Wat is sowat 240&nbsp;km noordwes van die Kambodjaanse hoofstad [[Phnom Penh]] naby Siem Reap en 20&nbsp;km noord van die [[Tonlé Sap]]meer geleë. Angkor is in 1992 deur [[Unesco]] as [[wêrelderfenisgebied]] gelys. == Galery == <center><gallery align="center" widths="150"> Flag of Cambodia.svg|Angkor Wat soos op die [[vlag van Kambodja]] afgebeeld Angkor-Wat-from-the-air.JPG|Lugfoto van Angkor Wat கம்போடியா நாட்டில் தமிழர் இரண்டாம் சூர்யவர்மன் இந்த கோயிலை கட்டினான்.jpg|Lugfoto van Angkor Wat </gallery></center> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Angkor Wat}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Angkor-Wat|title=Angkor Wat|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=14 April 2019}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Angkor Wat}} [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Kambodja]] [[Kategorie:Khmer-tempels in Kambodja]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Kambodja]] [[Kategorie:Boeddhistegeboue]] 6ekfzqzh3igghky8fen9rj3hfa8tp5m Anthony Hopkins 0 107379 3372890 3301403 2026-11-15T21:14:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372890 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur2 | voor = | naam = <small>Sir</small><br>Anthony Hopkins | agter = [[Orde van die Britse Ryk|'''CBE''']] | beeld = Anthony Hopkins Red Sea Festival 2025 Portrait.jpg | beeldgrootte = 260px | onderskrif = Hopkins in 2025. | beeld2 = | beeldgrootte2 = | onderskrif2 = | beroep = Akteur, regisseur, vervaardiger | opvoeding = Royal Welsh College of Music & Drama <br>Royal Academy of Dramatic Art | aktief = 1960-tans | rolprente = ''The Elephant Man'' <br>''[[The Silence of the Lambs]]'' <br>''Hitchcock'' | gebore = {{GDEO|df=y|1937|12|31}} | gesterf = | nasionaliteit = [[Brittanje|Brits]], [[VSA|Amerikaans]]<ref>{{cite web |title=Sir Anthony, Citizen Hopkins |url=https://www.cbsnews.com/news/sir-anthony-citizen-hopkins/ |work=CBS News |date=13 April 2000 |agency=Associated Press |access-date=11 January 2020}}</ref> | gade = {{unbulleted list | {{nowrap|Petronella Barker (geskei)}} | Jennifer Lynton (geskei) | Stella Arroyave }} | kinders = 1 | geboortenaam = {{nowrap|Philip Anthony Hopkins}} }} '''Sir Philip Anthony Hopkins''' [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] (gebore 31 Desember 1937) is 'n [[Wallis|Walliese]] [[akteur]], [[komponis]] en [[skilder]].<ref name="Guardian interview 2012">{{cite news | url=http://www.theguardian.com/film/2012/jan/23/anthony-hopkins-composing-music | title=Anthony Hopkins: 'I've never really been close to anyone' |newspaper=The Guardian | date=23 Januarie 2012 | accessdate=23 Januarie 2015 | author=Crace, John}}.</ref> Hy word beskou as een van [[Brittanje]] se herkenbaarste en vrugbaarste akteurs, en is bekend vir sy rolle op die [[rolprent|silwerdoek]] en die [[Teater|verhoog]]. Hopkins het verskeie pryse ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, twee [[Emmy]]s en 'n Laurence Olivier-prys. Hy het ook in 2005 die [[Cecil B. DeMille-prys]] en in 2008 die Bafta Fellowship vir lewenslange prestasie gewen.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |title=AP: Hopkins to Receive Cecil B. DeMille Award |website=IndieWire |accessdate=28 December 2022 |archive-date=28 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228122736/https://www.indiewire.com/2005/11/ap-hopkins-to-receive-cecil-b-demille-award-77646/ |url-status=dead }}</ref> Hy is in 1993 deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot [[Orde van die Britse Ryk|ridder]] geslaan vir sy diens aan drama.<ref>{{cite web |url=https://www.vogue.com/article/celebrities-knighted-queen-elizabeth-royal-family |title=From Lewis Hamilton to Twiggy: All the Celebrities Knighted by the British Royal Family |website=Vogue |date=7 November 2018 |accessdate=28 December 2022}}</ref><ref name="Guardian interview 2012"/> Nadat hy in 1957 aan die Royal Welsh College of Music & Drama gegradueer het, het Hopkins opleiding aan die Royal Academy of Dramatic Art in [[Londen]] ontvang. Hy is toe raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om in 1965 by die Britse Nasionale Teater aan te sluit. Produksies daar het ingesluit ''King Lear'', ''Coriolanus'', ''Macbeth'' en ''Antony and Cleopatra''. In 1985 het hy lof ontvang en die Laurence Olivier-prys vir sy spel in ''Pravda'' gewen. Sy laaste verhoogrol was in 1989 in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. [[Beeld:Movie “The Two Popes” as Pope Benedict (played by Anthony Hopkins) moves to the loggia overlooking Piazza SAN Pietro (49409556453).jpg|thumb|300px|links|Hopkins (middel, tweede van voor) in ''[[The Two Popes]]''.]] Van Hopkins se vroeë rolle was in ''The Lion in Winter'' (1968), ''A Bridge Too Far'' (1977) en ''The Elephant Man'' (1980). Hy het twee [[Oscar]]s vir beste akteur gewen vir sy rol as Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' (1991) en 'n man in sy 80's met [[demensie]] in ''The Father'' (2020). Vir laasgenoemde was hy die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het.<ref name="wrap-oldest-nominee">{{cite web |url=https://www.thewrap.com/anthony-hopkins-becomes-oldest-best-actor-nominee-at-oscars/ |title=Anthony Hopkins Becomes Oldest Best Actor Nominee at Oscars |work=The Wrap |first=Beatrice |last=Verhoeven |date=15 March 2021|access-date=15 March 2021}}</ref><ref name="slate-oldest-winner">{{cite web |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |work=Slate |first=Marissa |last=Martinelli |date=26 April 2021|access-date=12 May 2021}}</ref> Die ander rolprente waarvoor hy vir Oscars benoem is, sluit in ''The Remains of the Day'' (1993), ''Nixon'' (1995), ''Amistad'' (1997) en ''[[The Two Popes]]'' (2019). Ander noemenswaardige prente was onder meer ''84 Charing Cross Road'' (1987), ''Howards End'' (1992), ''Bram Stoker's Dracula'' (1992), ''Shadowlands'' (1993), ''Legends of the Fall'' (1994), ''The Mask of Zorro'' (1998) en die [[Marvel Comics|Marvel Cinematic Universe]] se ''Thor''-prente (2011-'17). Vir sy [[televisie]]werk het Hopkins 'n [[Bafta]] vir beste akteur gewen vir sy spel in ''War and Peace'' (1972). Hy het twee [[Emmy]]s gewen vir ''The Lindbergh Kidnapping Case'' (1976) en ''[[The Bunker (1981-rolprent)|The Bunker]]'' (1981). ==Vroeë lewe en opvoeding== [[Beeld:RADA sign.jpg|thumb|240px|links|Hopkins het van 1961 tot 1963 aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) in [[Londen]] studeer.]] Philip Anthony Hopkins is op 31 Desember 1937 in die Margam-distrik van Port Talbot, [[Wallis]], gebore.<ref>{{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/sir-anthony-hopkins-offers-buy-2496680 |title=Sir Anthony Hopkins offers to buy Welsh childhood home |website=WalesOnline |access-date=2 January 2016 |first=Robin |last=Turner |date=5 January 2013}}</ref> Hy was die seun van Annie Muriel (gebore Yeates) en die bakker Richard Arthur Hopkins.<ref name="actors">Vertel in 'n onderhoud op ''Inside the Actors Studio'', 2007.</ref> Hy het gesê sy pa se werkersklaswaardes het altyd sy lewe beïnvloed: "Wanneer ek voel ek is dalk spesiaal of anders, dink ek aan my pa en onthou ek sy hande – sy harde, gebreekte hande." Sy skooldae was onproduktief; hy sou liewer kuns beoefen, soos skilder en teken, of klavier speel as om op sy studies te fokus. In 1949, om hom dissipline te leer, het sy ouers daarop aangedring dat hy Jones se West Monmouth-seunskool in Pontypool bywoon. Hy het vyf kwartale lank daar gebly en is toe na die Cowbridge-grammatikaskool in die Vale of Glamorgan in Suidoos-Wallis. In ’n onderhoud in 2002 het hy gesê: "Ek was ’n swak leerder, en dit het my oopgestel vir bespotting en my ’n minderwaardigheidskompleks gegee. Ek het grootgeword met die absolute oortuiging dat ek dom is."<ref name="NY Times">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2002/09/29/movies/film-the-scenery-though-he-won-t-chew.html |title=FILM; The Scenery, Though, He Won't Chew |first=Franz |last=Lidz |date=29 September 2002 |newspaper=[[The New York Times]] |access-date=27 October 2017}}</ref> Hopkins is geïnspireer deur die mede- Walliese akteur [[Richard Burton]], wat hy op die ouderdom van 15 ontmoet het. Hy het Burton later beskryf as "baie grasieus, baie gaaf",<ref name="RadioTimes 2018"/> maar gesê: "Ek weet nie waar almal die idee kry dat ons goeie vriende was nie. Ek veronderstel dis omdat ons albei Wallies is en naby dieselfde dorp grootgeword het. Ek het hom eintlik glad nie geken nie."<ref name="Guardian interview 2012"/> Hopkins het aan die Royal Welsh College of Music & Drama in [[Cardiff]] ingeskryf, waar hy in 1957 gegradueer het.<ref name="telegraph"/> Hy het Burton weer in 1975 ontmoet toe Burton voorberei het om Hopkins se rol as die psigiater in Peter Shaffer se Equus oor te neem. Hopkins het gesê: "Hy was ’n fenomenale akteur. So ook [[Peter O'Toole]] – hulle was wonderlike groter-as-lewe-karakters."<ref name="RadioTimes 2018">{{cite news |title=King Lear's Anthony Hopkins on Shakespeare, family break-ups, life – and death |url=https://www.radiotimes.com/news/2018-05-28/anthony-hopkins-king-lear-madness-and-daughter/ |access-date=24 March 2020 |work=Radio Times}}</ref> Hy het van 1958 tot 1960 vir twee jaar sy nasionale diensplig in die [[Britse Leër|Britse leër]] gedoen voordat hy na Londen verhuis het om aan RADA (die Royal Academy of Dramatic Art) te studeer. Hy het in 1963 gegradueer.<ref name="NY Times"/> ==Loopbaan== ===1960-'89=== Hopkins se eerste professionele verhoogrol was in 1960 in die Palace Theatre in [[Swansea]] in ''Have a Cigarette''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Biography |url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |publisher=Bio. |access-date=14 November 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906065406/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/anthony-hopkins.html |archive-date= 6 September 2011}}</ref> In 1965 is hy raakgesien deur [[Laurence Olivier]], wat hom genooi het om by die Nasionale Teater in Londen aan te sluit.<ref name="telegraph">[https://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/nationaltreasures/2193352/Sir-Anthony-Hopkins-portrait.html Sir Anthony Hopkins portrait] ''The Daily Telegraph''. Besoek op 6 Januarie 2011.</ref> [[Beeld:Richard Attenborough.jpg|thumb|220px|[[Richard Attenborough]] was die regisseur van vyf van Hopkins se rolprente. Hy het hom in die 1970's beskryf as "beslis die grootste akteur van sy generasie".]] Hopkins het sy debuut [[Televisie|op die kassie]] in 1967 gemaak in 'n [[BBC]]-uitsending van ''A Flea in Her Ear''. Sy eerste rol in 'n [[rolprent]] was in 1964 in ''Changes'', 'n kortfilm.<ref>{{Cite book |title=Anthony Hopkins: The Authorized Biography |url=https://archive.org/details/anthonyhopkinsau0000falk |last=Falk |first=Quentin |publisher=Interlink Pub Group Inc |year=1994 |isbn=1566561450 |pages=[https://archive.org/details/anthonyhopkinsau0000falk/page/24 24]–25}}</ref><ref>{{cite web |title=Changes (1965) |url=http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49 |website=BFI|access-date = 1 December 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151208090925/http://explore.bfi.org.uk/4ce2b6feadd49|archive-date = 8 December 2015|url-status = dead}}</ref> In 1968 het Hopkins sy deurbraak gemaak in ''The Lion in Winter'' as [[Richard I van Engeland|Richard die Leeuehart]]. Hy is daarvoor vir 'n [[Bafta]] benoem as beste manlike byspeler.<ref name="BAFTA Fellow">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins – Academy Fellow in 2008 |url=https://www.bafta.org/film/awards/sir-anthony-hopkins-academy-fellow-in-2008 |access-date=25 March 2023 |agency=BAFTA.org}}</ref> Hopkins het die rol van Pierre Bezukhov in die BBC se minireeks ''War and Peace'' (1972) vertolk en daarvoor 'n prys van die Britse Akademie ontvang.<ref>[http://www.screenonline.org.uk/people/id/1204295/ BFI Screenonline: Sherrin, Ned (1931–2007) Biography] {{Webarchive|url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20090907082758/http://www.screenonline.org.uk/people/id/1204295/index.html |date= 7 September 2009 }}. BFI. Besoek op 19 Januarie 2015</ref> Hy het begin naam maak as 'n rolprentakteur en in verskeie rolprente verskyn. Vanaf 1973 het Hopkins verskyn in ''A Doll's House'', die komedie ''The Girl from Petrovka'' (1974) saam met [[Goldie Hawn]] and [[Hal Holbrook]] en ''Juggernaut'' (ook 1974) saam met [[Richard Harris]] en [[Omar Sharif]]. In Oktober 1974 het hy die rol van die sielkundige Dysart in die oorspronklike [[Broadway]]-produksie van ''Equus'' vertolk teenoor [[Peter Firth]]. Hy het 'n Drama Desk-prys gewen vir sy spel.<ref>{{cite news |title=Drama Desk Award |url=https://www.ibdb.com/broadway-production/equus-3484#Awards|access-date=23 June 2023 |agency=Internet Broadway Database}}</ref> In 1977 was hy die Britse leëroffisier John Frost in [[Richard Attenborough]] se prent van die [[Tweede Wêreldoorlog]] ''A Bridge Too Far''. In 1978 het hy gespeel in die opvolg van ''National Velvet'' met die naam ''International Velvet'' saam met [[Tatum O'Neal]] en [[Christopher Plummer]]. In dieselfde jaar was hy in Attenborough se sielkundige riller ''Magic''.<ref>{{cite news |title=Magic (1978) |url=https://www.tcm.com/ |access-date=25 April 2022 |agency=Turner Classic Movies }}</ref> [[Beeld:Sir Frederick Treves, Bt by Sir (Samuel) Luke Fildes.jpg|thumb|links|180px|Hopkins het die rol van sir Frederick Treves vertolk in ''The Elephant Man'' (1980).]] In 1980 het Hopkins in [[David Lynch]] se ''The Elephant Man'' gespeel as die Engelse dokter sir Frederick Treves, wat die versorging behartig het van Joseph Merrick (vertolk deur [[John Hurt]]), 'n erg misvormde man van die 19de-eeuse Londen. Die rolprent het die aandag van resensente getrek en is vir agt [[Oscar]]s benoem, insluitende vir beste prent. In dié jaar het hy ook saam met [[Shirley MacLaine]] in ''A Change of Seasons'' gespeel. Hulle het glad nie oor die weg gekom nie en Hopkins het haar later genoem "die onuitstaanbaarste aktrise saam met wie ek nog gewerk het".<ref name="Films and filming">{{cite book |title=Films and filming |url=https://books.google.com/books?id=0kEbAQAAIAAJ |year=1989 |publisher=Hansom Books}}</ref> Die prent het misluk. In 1981 het hy [[Adolf Hitler]] vertolk in die televisieprent ''The Bunker''. John O'Connor het sy spel in ''[[New York Times]]'' geprys: "Sy Hitler is mal, dikwels veragtelik, maar altyd verstaanbaar."<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1981/01/27/arts/tv-bunker-on-hitler-s-last-days.html |title=TV: 'BUNKER,' ON HITLER'S LAST DAYS |website=[[The New York Times]] |date=27 January 1981 |accessdate=16 June 2021 |last1=O'Connor |first1=John J.}}</ref> Hy het 'n [[Emmy]] daarvoor gewen. In die vroeë 80's was hy in ''The Hunchback of Notre Dame'' (1982), saam met [[Mel Gibson]] in ''The Bounty'' (1984) en in ''Mussolini and I'' (1985). In 1984 was hy in die Nasionale Teater se produksie van ''Pravda'', waarvoor hy die Laurence Olivier-prys vir uitsonderlike toneelspel gewen het.<ref>{{cite web |title=Olivier Winners 1985 |website=officiallondontheatre.com |publisher=Society of London Theatre |url=https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |access-date=23 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181119125731/https://officiallondontheatre.com/olivier-awards/winners/olivier-winners-1985/ |archive-date=19 November 2018 |url-status=live}}</ref> In 1986 het hy verskyn in die toneelstuk ''King Lear'', sy gunstelingstuk van [[Shakespeare]].<ref name="RadioTimes 2018"/> Die volgende jaar was hy saam met [[Judi Dench]] op die verhoog as [[Marcus Antonius]] in ''Antony and Cleopatra''. In 1989 het hy sy laaste verhoogrol gespeel in die [[West End, Londen|Weseinde]]-produksie van ''M. Butterfly''. In 1989 was hy in die minireeks ''Great Expectations'', waarvoor hy sy vierde Emmy gewen het. ===1990-'99: Sterstatus=== [[Beeld:Cast of The Silence of the Lambs.jpg|links|thumb|260px|Die sterre van ''[[The Silence of the Lambs]]'': Kolksgewys van links bo is [[Jodie Foster]], Anthony Hopkins, [[Ted Levine]] en [[Scott Glenn]].]] Hopkins het lof van resensente en gehore gekry vir sy vertolking van die [[Kannibalisme|kannibalistiese]] [[reeksmoordenaar]] Hannibal Lecter in ''[[The Silence of the Lambs]]'' saam met [[Jodie Foster]] as Clarice Starling. Hulle het albei op die [[64ste Oscar-toekenningsaand]] 'n Oscar vir hulle spel gewen. Die prent het ook gewen vir beste rolprent, beste regisseur en beste verwerkte draaiboek. Hopkins het ook sy eerste Bafta vir beste akteur gewen. Hy het die rol weer vertolk in [[Ridley Scott]] se ''Hannibal'' (2001) en in ''Red Dragon'' (2002). Sy oorspronklike uitbeelding van die karakter in ''The Silence of the Lambs'' is deur die Amerikaanse Filminstituut (AFI) as die no. 1-rolprentskurk gekies.<ref>{{cite web |url=http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |publisher=AFI.com |title=AFI's 100 Years...100 Heroes & Villains |access-date=21 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070507035737/http://www.afi.com/tvevents/100years/handv.aspx |archive-date=7 May 2007 |url-status=live}}</ref> [[Beeld:I Rossellini A Hopkins.jpg|thumb|260px|[[Isabella Rossellini]] en Hopkins in [[Berlyn]] vir die verfilming van ''The Innocent'' (1993).]] In 1992 het Hopkins byrolle gespeel as [[Charlie Chaplin]] se biograaf in [[Richard Attenborough]] se biografiese drama ''Chaplin'', en as professor Van Helsing in [[Francis Ford Coppola]] se ''Bram Stoker's Dracula''. In dieselfde jaar het hy saam met [[Emma Thompson]] en [[Helena Bonham Carter]] in 'n verwerking van [[E.M. Forster]] se roman ''Howards End'' verskyn as die koue sakeman Henry Wilcox. Die prent is baie goed ontvang.<ref>{{cite news |url=https://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-howards-end-1992 |newspaper=Chicago Sun-Times |date=5 June 2005 |first=Roger |last=Ebert |title=Howards End (1992) | access-date=1 May 2019}}</ref><ref>{{cite book |last=Martin |first=Leonard |title=Leonard Maltin's Movie Guide |url=https://archive.org/details/leonardmaltinsmo0000unse_r6m5 |publisher=Signet Books |year=2015 |pages=[https://archive.org/details/leonardmaltinsmo0000unse_r6m5/page/653 653] |isbn=978-0-451-46849-9}}</ref> Die volgende jaar het Hopkins saam met [[Emma Thompson]] in ''The Remains of the Day'' gespeel. David Hunter van ''The Hollywood Reporter'' het sy spel geprys as "kolossaal" en 'n "kragtoer".<ref>{{cite web|url= https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/remains-day-review-movie-1993-1249155/|title= 'The Remains of the Day': THR's 1993 Review|website= The Hollywood Reporter|date= 5 November 2019|accessdate= August 28, 2023}}</ref> Hopkins het die prent, waarin hy die rol van die butler Stevens vertolk het, een van sy gunstelingflieks genoem.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins on 'The Dresser,' 'Westworld,' & retirement |url=http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |publisher=Ora TV |date=2 December 2017 |access-date=2 December 2017 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326030903/http://www.ora.tv/larrykingnow/2016/5/25/anthony-hopkins-on-the-dresser-westworld-retirement |url-status=dead }}</ref> Hy is vir 'n Oscar benoem en het 'n Bafta gewen.<ref name="bafta">{{cite news |title=Actor in a Leading Role in 1994 |url=http://awards.bafta.org/award/1994/film/actor-in-a-leading-role |publisher=BAFTA |date=27 October 2017}}</ref> Hopkins het die rol van die Oxford-akademikus [[C.S. Lewis]] in ''Shadowlands'' (1993) vertolk en daarvoor 'n Bafta gewen.<ref name="bafta"/> In dieselfde jaar het hy saam met [[Isabella Rossellini]] in die drama ''The Innocent'' verskyn. Hy het daarna in ''Legends of the Fall'' (1994) en ''The Edge'' (1997) verskyn. In 1998 was Hopkins Brittanje se bes betaalde akteur en het hy in ''The Mask of Zorro'' en ''Meet Joe Black'' gespeel. ===2000-'19: Gevestigde akteur=== [[Beeld:London Film Museum - Hannibal (5755433470).jpg|thumb|links|160px|Lecter se T-hemp wat Hopkins in ''Hannibal'' gedra het. Dit word uitgestal in die Londense Rolprentmuseum.]] [[Beeld:Hollywood Walk of Fame, Hollywood, California (2996358855).jpg|thumb|links|160px|Hopkins se ster op die [[Hollywood Walk of Fame]].]] In 2000 was Hopkins die verteller van [[Ron Howard]] se lewendige weergawe van ''How the Grinch Stole Christmas''. Daarna het hy sy rol as Hannibal Lecter herhaal in die vervolg op ''The Silence of the Lambs'', getiteld ''Hannibal'' (2001). Die regisseur [[Ridley Scott]] en die aktrise [[Julianne Moore]] het Jonathan Demme en Jodie Foster vervang. Die film het internasionale loketrekords verbeter.<ref name="indeptaste">{{cite news |title=Taste of success |url=http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |work=The Independent |location=London |date=20 February 2001 |access-date=9 March 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930171355/http://comment.independent.co.uk/leading_articles/article253462.ece |archive-date=30 September 2007}}</ref> maar het gemengde resensies gekry.<ref name="Metacritic">{{cite Metacritic |title=Hannibal |id=hannibal |type=m |access-date=6 March 2018}}</ref> Hopkins het in die derde rolprent in die reeks, ''Red Dragon'' (2002), saam met [[Ralph Fiennes]], [[Edward Norton]], [[Harvey Keitel]], [[Emily Watson]] en [[Philip Seymour Hoffman]] verskyn. Die film het oor die algemeen gunstige resensies ontvang en was ’n lokettreffer.<ref>{{cite web |date=4 October 2002 |last=Ebert |first=Roger |author-link=Roger Ebert |title=Red Dragon |work=Chicago Sun-Times |via=RogerEbert.com |url=https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |access-date=16 February 2025 |archive-date=February 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210227075706/https://www.rogerebert.com/reviews/red-dragon-2002 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=McCarthy |first=Todd|date=26 September 2002 |title=Red Dragon |url=https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720051934/https://variety.com/2002/film/reviews/red-dragon-1200545892/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=16 February 2025|work=Variety}}</ref> [[Beeld:Oliver Mark - Anthony Hopkins, Berlin 2001.jpg|thumb|220px|Hopkins soos gefotografeer deur Oliver Mark, Berlyn 2001.]] In 2003 het Hopkins ’n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily">[http://www.dailytelegraph.com.au/happy-birthday-sir-anthony-hopkins/story-fn6ccwsa-1225978951467 Happy birthday Sir Anthony Hopkins] ''The Daily Telegraph (Sydney)''. Besoek op 5 Februarie 2011</ref> In 2006 het hy die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] vir lewenslange bydrae ontvang<ref name="DeMille">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/4444884.stm Lifetime honour for Sir Anthony] ''[[BBC News]]'' (17 November 2005)</ref> en in 2008 die BAFTA Academy Fellowship Award, die hoogste eerbewys wat die Britse Filmakademie toeken.<ref name="baft">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/7191143.stm Bafta Film Awards 2008: The winners] ''BBC News'' (10 February 2008)</ref> In ’n peiling wat in 2003 deur Channel 4 gedoen is, is Hopkins sewende geplaas op hul lys van die 100 grootste rolprentsterre.<ref>{{cite web |url=http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |title=100 Greatest ... (100 Greatest Movie Stars (Part 1)) |publisher=ITN Source |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221233723/http://www.itnsource.com/en/shotlist/ITVProgs/2003/05/04/Y09420001/ |archive-date=21 February 2015 |access-date=31 May 2019}}</ref> Hopkins het [[Odin]], die koning van [[Asgard]], in die 2011-rolprentweergawe van [[Marvel Comics|Marvel]] se rolprent ''Thor'' vertolk, en het die rol in 2013 herhaal in ''Thor: The Dark World'' en weer in 2017 in ''Thor: Ragnarok''.<ref name="Hopkins">{{cite news |url=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/anthony-hopkins-cast-in-thor-1118010609/ |title=Anthony Hopkins cast in 'Thor' |author=Michael Fleming |work=Variety |date=30 October 2009|access-date=31 October 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091101135506/http://www.variety.com/article/VR1118010609.html?categoryid=13&cs=1&nid=2562|archive-date=1 November 2009|url-status=live}}</ref> Hy het [[Alfred Hitchcock]] vertolk in die biografiese prent ''Hitchcock'', met [[Helen Mirren]] as Hitchcock se vrou. Die prent fokus op die verfilming van die fliek ''Psycho'' (1960) en die gevolge daarvan. Hy het ook verskyn in ''Red 2'' (2013), ''Noah'' (2014) en ''Transformers: The Last Knight'' (2017).<ref>{{cite magazine |title=Transformers: The Last Knight lands Anthony Hopkins |url=https://www.empireonline.com/people/mark-wahlberg/anthony-hopkins-will-part-transformers-last-knight/ |magazine=Empire |date=29 June 2016}}</ref> In Oktober 2015 het Hopkins verskyn as Sir in ’n BBC Two-produksie van Ronald Harwood se ''The Dresser'', saam met [[Ian McKellen]], [[Edward Fox (akteur)|Edward Fox]] en [[Emily Watson]].<ref name="Dresser">{{cite news |date=31 October 2015 |title=Ian McKellen: 'Working with Anthony Hopkins was bliss' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-34660715|access-date=31 October 2015}}</ref> Vanaf Oktober 2016 het Hopkins die rol van Robert Ford vertolk in die [[wetenskapsfiksie]]reeks ''Westworld'', waarvoor hy ’n Emmy-benoeming gekry het. In 2019 het hy [[pous Benedictus XVI]] vertolk teenoor [[Jonathan Pryce]] as [[pous Franciskus]] in ''[[The Two Popes]]''.”<ref name="LATimes">{{cite news |title=Anthony Hopkins won't dissect his 'Two Popes' role. Here's why |url=https://www.latimes.com/entertainment-arts/movies/story/2020-01-30/anthony-hopkins-wont-dissect-his-two-popes-role-heres-why |access-date=27 March 2020 |work=Los Angeles Times}}</ref> Die film speel in die [[Vatikaanstad]] af. In Augustus 2019 het die film sy première op die Telluride-rolprentfees in [[Colorado]] gehad, waar dit met lof ontvang is. Dit het op 20 Desember 2019 op [[Netflix]] begin stroom. Die vertolkings van Pryce en Hopkins, sowel as Anthony McCarten se draaiboek, is wyd deur resensente geprys en al drie is benoem vir 'n Oscar, Golden Globe en Bafta.<ref name="LATimes" /> === 2020-tans=== In 2020 het Hopkins ’n man met [[demensie]]‬ vertolk in ''The Father''. Die première was op die Sundance-rolprentfees in Amerika en dit het internasionale lof gekry, met baie resensente wat Hopkins se spel geprys en hom 'n Oscar-voorloper genoem het.<ref>{{cite web |url=https://www.indiewire.com/2020/09/the-father-anthony-hopkins-best-actor-race-1234586245/ |title=With 'The Father,' Anthony Hopkins Joins the Oscar Race for Best Actor |website=IndieWire |date=14 September 2020|access-date= 15 September 2020}}</ref> [[Olivia Colman]] vertolk die rol van sy dogter. Hopkins het die Bafta vir sy toneelspel gewen. Dit was sy vierde Bafta en die derde een vir beste akteur.<ref name="Yahoo Movies">{{cite web |url=https://uk.movies.yahoo.com/bafta-film-awards-anthony-hopkins-best-actor-194638995.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly93d3cuZ29vZ2xlLmNvbS8&guce_referrer_sig=AQAAAMHaon5GYrndk7552Br9WyNFjX6dV2ofloSfJq7g0fNGhGXl0nwevSfFr4vsYXhvsqpSfkXscwNXgOfRqWylxnd0MDAfchnFc8XMqb21yEuohpWzSzBP8onYqj4fbROq7x5_fEIvaRkBzV1cvDuvX7MiBvoXK72OcwEOTyySbhc |title=Bafta Film Awards 2021: Anthony Hopkins wins fourth Bafta in surprise Best Actor victory |work=Yahoo Movies |first=Tom |last=Beasley |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> Hy het ook ’n tweede Oscar gewen en was daarmee die oudste persoon nog wat 'n Oscar vir beste akteur gewen het (op 83).<ref name="Goldderby">{{cite web |url=https://www.goldderby.com/feature/anthony-hopkins-oscar-nominations-screen-time-1204182057/ |title=Anthony Hopkins: How long was each of his Oscar-nominated performances? |work=Gold Derby |first=Matthew |last=Stewart |date=11 April 2021|access-date=11 April 2021}}</ref> In 2022 het hy in James Gray se halfoutobiografiese grootworddrama, ''Armageddon Time'', gespeel. In ’n onderhoud met ''El País'' het hy gesê sy vertolking is geïnspireer deur sy oupa, wat hom aangemoedig het om akteur te word.<ref>{{cite news |title=Anthony Hopkins: 'At the age of 17, I was tired of being called stupid. I said, "I'm going to do something. I'm going to be an actor"' |url=https://english.elpais.com/culture/2023-03-26/anthony-hopkins-at-the-age-of-17-i-was-tired-of-being-called-stupid-i-said-im-going-to-do-something-im-going-to-be-an-actor.html |access-date=2 September 2024 |work=El Pais}}</ref> Sy medespelers was [[Jeremy Strong (akteur)|Jeremy Strong]] en [[Anne Hathaway]]. Hy het positiewe resensies ontvang vir sy vertolking van ’n vriendelike, bejaarde oupa.<ref>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2022/10/27/movies/armageddon-time-review.html|title= 'Armageddon Time' Review: Hard Lessons About Life in America|work= The New York Times|date= 27 October 2022|accessdate= August 27, 2023|last1= Scott|first1= A. O.}}</ref> In dieselfde jaar was hy saam met [[Hugh Jackman]] in'' The Sun''. Daarna was hy in die biografiese dramafilm ''One Life'' (2023), het hy [[Sigmund Freud]] gespeel in ''Freud's Last Session''<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.com/news/uk-wales-66439471|title= Sir Anthony Hopkins to play man who saved 669 children|website= BBC|date= 9 August 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://variety.com/2023/film/global/anthony-hopkins-matthew-goode-freuds-last-session-1235579267/|title= Anthony Hopkins Plays Sigmund Freud in 'Freud's Last Session,' First Look Revealed|website= Variety|date= 11 April 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> en was hy in die [[Netflix]]-wetenskapsfiksieprent ''Rebel Moon''.<ref>{{cite web|url= https://deadline.com/2022/06/anthony-hopkins-joins-rebel-moon-zack-snyders-netflix-sci-fi-epic-1235039960/|title= Anthony Hopkins Joins Zack Snyder's Netflix Sci-Fi Adventure Pic 'Rebel Moon'|website= Deadline Hollywood|date= 8 June 2022|access-date= August 27, 2023}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.empireonline.com/movies/news/rebel-moon-anthony-hopkins-robot-jimmy-journey-self-discovery-exclusive/|title= Rebel Moon: Anthony Hopkins' Robot Jimmy Is 'On A Journey Of Self-Discovery' In Zack Snyder's Sci-Fi Story – Exclusive Image|website= Empire Magazine|date= 7 February 2023|access-date= August 27, 2023}}</ref> In 2024 het Hopkins [[Herodes die Grote]] vertolk in die Netflix-prent ''Mary''.<ref>{{cite web |url=https://media.benedictine.edu/what-netflix-gets-right-and-wrong-in-its-new-movie-mary |title=What Netflix Gets Right and Wrong in Its New Movie 'Mary' |publisher=Benedictine College |last=Hoopes |first=Tom |date=15 December 2024 |access-date=13 January 2025}}</ref> ==Ander bedrywighede== ===Aktivisme en filantropie=== [[Beeld:Snowdon Ranger path on a cold February day. (16431627106).jpg|thumb|260px|Snowdonia in Noord-Wallis, wat Hopkins beskryf as "een van die mooiste plekke in die wêreld". Volgens hom is Snowdon die juweel van die streek.<ref name="Snowdon">[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/149533.stm "Hopkins gives a million to save Snowdonia"], BBC. Besoek op 19 Oktober 2011.</ref>]] Hopkins gee sy ondersteuning aan verskeie liefdadigheidsorganisasies en veldtogte. Hy was president van die Nasionale Trust se Snowdonia-veldtog, wat geld ingesamel het vir die bewaring van die Snowdonia- Nasionale Park in Noord-Wallis. In 1998 het hy 'n paar miljoen rand aan die trust geskenk om dit te help met die aankoop van dele van Snowdon.<ref name="IndependentHopkins">{{cite web|first=Michael|last=McCarthy|url=https://www.independent.co.uk/news/anthony-hopkins-gives-pounds-1m-to-snowdon-1171083.html|title=Anthony Hopkins gives pounds 1m to Snowdon|website=The Independent|date=11 August 2011|accessdate=19 October 2011}}</ref><ref name="Snowdon" /> Voor die veldtog het hy ''Anthony Hopkins' Snowdonia'' geskryf wat in 1995 gepubliseer is.<ref>Hopkins, Anthony (1995). ''Anthony Hopkins' Snowdonia''. Colin Baxter Photography, 1995</ref> Danksy sy bydraes tot Snowdonia is Hopkins, benewens vir sy filmloopbaan, in 2004 in ’n Walliese peiling as een van 100 Walliese helde aangewys.<ref>{{cite book |url=http://www.gwales.com/bibliographic/?isbn=8888039759&tsid=10 |title=Arwyr Cymru Welsh Heroes |date=April 2004 |publisher=Culturenet Cymru |isbn=8888039759 |page=216 |access-date=23 January 2016}}</ref> Hopkins is al meer as 20 jaar lank 'n beskermheer van die [[YMCA]]-sentrum op Port Talbot, Suid-Wallis, naby sy tuisdorp.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-south-west-wales-10683793 "Drama returns to YMCA where Sir Anthony Hopkins started"], ''BBC Wales'', 20 Julie 2010.</ref> Hy ondersteun ook verskeie ander filantropiese groepe. Hy was 'n eregas by 'n geldinsamelingsgala vir Women in Recovery, Inc., 'n niewinsgewende organisasie in [[Venice, Los Angeles|Venice]], [[Kalifornië]], wat rehabilitasiehulp bied aan vroue in herstel van [[middelmisbruik]]. Hy is ook 'n vrywillige onderwyser by die Ruskin School of Acting in [[Santa Monica, Kalifornië]]. Hopkins het van 1997 tot 2007 gedien as erebeskermheer van The New Heritage Theatre Company in Boise, [[Idaho]], waar hy betrokke was by geldinsameling en bemarkingspogings vir die repertoireteater.<ref>[http://arbiteronline.com/2000/09/07/branthony-hopkins-to-kick-off-5-4-million-fund-drive/ "Anthony Hopkins to kick off $5.4 million fund drive"]. Arbiter. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> Hopkins is 'n prominente lid van die omgewingsbeskermingsgroep [[Greenpeace]] en het sedert vroeg in 2008 in 'n televisiereklameveldtog verskyn waarin hy kommer uitgespreek het oor [[walvis]]vangste in [[Japan]].<ref>{{cite web |date=17 March 2003 |title=Green Peace anti-whaling video |url=http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091005191538/http://www.greenpeace.org/australia/resources/videos/whales/sir-anthony-hopkins-speaks-out |archive-date=5 October 2009 |access-date=17 October 2009 |publisher=Greenpeace}}</ref> Hy was ook 'n beskermheer van RAPt (Rehabilitation for Addicted Prisoners Trust) sedert die vroeë dae daarvan en het in 1992 gehelp om hulle eerste intensiewe dwelm-en-alkoholrehabilitasie-eenheid te open by 'n vrouegevangenis in [[Surrey]], Engeland.<ref>[https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ "Our Team – Patrons: Sir Anthony Hopkins"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210309014234/https://www.forwardtrust.org.uk/about-us/our-team/ |date= 9 Maart 2021 }}. Forward Trust.org. Besoek op 7 Februarie 2019</ref> ===Komponering=== In ’n onderhoud het Hopkins gesê: "Ek komponeer al my hele lewe lank musiek, en as ek slim genoeg op skool was, sou ek graag musiek wou studeer. Ek moes egter maar tevrede wees om ’n akteur te wees."<ref name="Guardian interview 2012" /> In 1986 het hy ’n enkelsnit uitgereik met die titel "Distant Star", wat nommer 75 op die UK singles chart gehaal het.<ref name="British Hit Singles & Albums">{{cite book |last=Roberts |first=David |title=British Hit Singles & Albums |publisher=Guinness World Records Limited |year=2006 |isbn=1-904994-10-5 |edition=19th |location=Londen |page=259}}</ref> In 2007 het hy aangekondig dat hy tydelik uit rolprente sou tree om wêreldwyd op toer te gaan.<ref>{{cite news |date=3 December 2007 |title=De gira como pianista |url=http://www.elnuevodia.com/diario/noticia/musica/flash/de_gira_como_pianista/324637 |agency=Associated Press}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> Hopkins het ook musiek vir die konsertsaal geskryf, in samewerking met Stephen Barton. Hierdie komposisies sluit in ''The Masque of Time'', wat sy wêreldpremière in Oktober 2008 gehad het saam met die Dallas-simfonieorkes, en ''Schizoid Salsa''.<ref>{{cite web |title=Sir Anthony Hopkins Scores big With Dallas Symphony Orchestra |url=https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326031350/https://www.prweb.com/releases/2008/10/prweb1491484.htm |archive-date=26 March 2023 |accessdate=5 May 2021 |website=PRWeb}}</ref> Op 31 Oktober 2011 het [[André Rieu]] ’n album uitgereik wat ’n wals insluit wat Hopkins in 1964 op die ouderdom van 26 gekomponeer het. Hopkins het voor die tyd nooit tevore sy komposisie, "And the Waltz Goes On", gehoor nie.<ref>{{cite news |date=6 July 2011 |title=Hopkins' waltz gets Vienna premiere |url=http://www.upi.com/Entertainment_News/Music/2011/07/06/Hopkins-waltz-gets-Vienna-premiere/UPI-69081309971888/ |access-date=8 January 2012 |work=United Press International}}</ref><ref name="independent.uk">{{cite news |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=2 December 2015 |work=The Independent}}</ref> Rieu se album het dieselfde naam as Hopkins se stuk gekry.<ref>{{cite web |last1=Jaques |first1=Adam |date=9 November 2012 |title=How We Met: André Rieu & Sir Anthony Hopkins |url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/how-we-met-andr-rieu-sir-anthony-hopkins-8294824.html |access-date=6 May 2020 |website=Independent.co.uk}}</ref> In Januarie 2012 het Hopkins ’n klassieke musiekalbum getiteld ''Composer'' op [[CD]] uitgereik wat deur die Birmingham-simfonieorkes uitgevoer word.<ref name="composer">{{cite news |title=Sir Anthony Hopkins' classical music released on CD |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-16584155 |publisher=BBC |date=6 August 2015}}</ref> Die album bestaan uit nege oorspronklike werke en rolprentmusiek, waarvan een stuk, getiteld "Margam", ’n huldeblyk aan sy tuisdorp naby Port Talbot in Wallis is.<ref name="composer"/> ===Regie=== In 1990 was Hopkins die regisseur van 'n rolprent oor sy landgenoot die digter [[Dylan Thomas]]. ''Dylan Thomas: Return Journey'' was sy debuut as rolprentregisseur. In 1995 het hy ''August'', 'n verwerking van [[Anton Tsjechof]] se'' Oom Wanja'', geregisseer. Dit speel in Wallis af. Sy eerste draaiboek, 'n eksperimentele drama genaamd ''Slipstream'', wat hy ook geregisseer en die musiek voor geskryf het, se première was in 2007 op die Sundance-rolprentfees. ==Kunstenaarstalent== [[Beeld:Anthony Hopkins (111435068).jpg|thumb|180px|Hopkins se wasbeeld in [[Madame Tussauds]], Londen.]] Hopkins is bekend vir sy voorbereiding vir rolle. Hy het in 'n onderhoud gesê as hy eers sy kop op 'n rol gesit het, sal hy soveel keer as wat nodig is deur sy reëls gaan (soms tot 200 keer), totdat die reëls vir hom natuurlik klink, sodat hy dit kan sê "sonder om te dink". As improvisasie nodig was, het dit hom soms laat koppe stamp met regisseurs wat dit van akteurs vereis.<ref>"Anthony Hopkins: Lecter and Me"&nbsp;— ''Red Dragon'' DVD interview</ref> In die 1970's het hy begin saamwerk met [[Richard Attenborough]], wat hom "die grootste akteur van sy generasie" genoem het. Attenborough, wat die regisseur van vyf van Hopkins se prente was, het tydens die verfilming van ''Shadowlands'' (1993) uit sy pad gegaan om die verskillende benaderings van sy twee sterre (Hopkins en [[Debra Winger]]) te akkommodeer. Hulle was saam in baie tonele. Terwyl Hopkins repetisies tot die minimum beperk het, het Winger aaneen gerepeteer. Om daarvoor te vergoed het Attenborough in Hopkins se plek saam met haar gerepeteer, en hom net voor die skoot ingebring. Die regisseur was vol lof vir Hopkins se "buitengewone vermoë om jou te laat glo as jy hom hoor dat dit die eerste keer is wat hy daardie reël sê. Dit is 'n ongelooflike gawe."<ref name="falk">{{cite book |first=Quentin |last=Falk |year=2004 |title=Anthony Hopkins: The Biography |url=https://archive.org/details/anthonyhopkinsbi0000falk |edition=4de |publisher=Virgin Books |isbn=0-7535-0999-7}}</ref> Toe [[Morgan Freeman]] eenkeer oor mense gepraat het wat hom geïnspireer het met sy eie toneelspel, het hy Hopkins se uitbeelding van die butler Stevens in ''The Remains of the Day'' genoem.<ref name="Freeman"/> Hy het gesê hy is een van die akteurs by wie hy "stilheid" geleer het: "om regtig stil te wees en die lewe te laat gebeur". Hy het vir Hopkins vertel sy toneelspel in dié rol was vir hom een van die grootste lesse as akteur.<ref name="Freeman">{{cite news |title=The Anthony Hopkins performance that Morgan Freeman calls "one of the great lessons for me as an actor" |url=https://faroutmagazine.co.uk/anthony-hopkins-performance-that-morgan-freeman-calls-one-of-the-great-lessons-for-me-as-an-actor/ |access-date=4 June 2024 |work=Far Out magazine}}</ref> Hopkins is 'n bekende stemnabootser; hy kan sy gebore Walliese aksent aanpas vir enige karakter. Tydens herstelwerk in 1991 aan [[Stanley Kubrick]] se fliek ''Spartacus'' het hy die stem van sy wyle mentor [[Laurence Olivier]] nagemaak in 'n toneel wat verlore gegaan het.<ref name="Universal Pictures">{{cite web |title=Restoration of "Spartacus" – "Spartacus" Production Notes |url=http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |publisher=Universal Pictures |access-date=2 September 2013 |archive-date=4 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140204183532/http://www.in70mm.com/news/2009/spartacus/ |url-status=dead }}</ref> == Persoonlike lewe == Hopkins het ’n huis in [[Malibu, Kalifornië]].<ref>[https://www.theguardian.com/film/2013/oct/17/anthony-hopkins-bryan-cranston-breaking-bad-fan-letter "Anthony Hopkins's letter to ''Breaking Bad'' star Bryan Cranston"], ''The Guardian''. Besoek op 31 Desember 2015.</ref> In Januarie 2025 is sy twee aangrensende huise in Pacific Palisades, [[Los Angeles]], deur die Palisades-brand vernietig.<ref>{{Cite news |first1=E.B. |last1=Solomont |first2=Libertina |last2=Brandt |first3= Jessica |last3=Flint |first4=Sarah |last4=Paynter |date=10 January 2025 |title=$155 Million and Counting: A Tally of Celebrity Homes Lost In and Around the Pacific Palisades |url=https://www.wsj.com/real-estate/luxury-homes/los-angeles-fires-celebrity-homes-destroyed-30d214a4 |work=The Wall Street Journal |url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Jack |first=Smart |date=10 January 2025 |title=Anthony Hopkins Shares Emotional Message After L.A. Home Was Left a Shell in Wake of Palisades Fire |url=https://people.com/anthony-hopkins-los-angeles-fires-house-burned-down-pacific-palisades-8771583 |magazine=People}}</ref> Hy het daaroor op [[Instagram]] gesê: "Die enigste ding wat ons saam met ons neem, is die liefde wat ons gee."<ref>{{cite web |last1=Pigott |first1=Paul |title=Actor Anthony Hopkins' home 'destroyed' in LA fires |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8y0ej1mlno |website=[[BBC News]] |access-date=17 January 2025 |date=11 January 2025}}</ref> Hy het reeds in die laat 1970’s na die Verenigde State verhuis om sy filmloopbaan voort te sit, maar het in die laat 1980’s na Londen teruggekeer. Ná sy sukses in die 1990’s het hy egter besluit om terug te keer na die VSA. Terwyl hy sy Britse burgerskap behou het, het hy op 12 April 2000 ’n Amerikaanse burger geword. Hopkins het gesê: "Ek het dubbele burgerskap; ek woon maar net in Amerika."<ref name="sinkteeth1">{{cite web |title=Anthony Hopkins – A role to sink his teeth into |url=http://www.talktalk.co.uk/entertainment/film/interviews/anthony_hopkins/2 |access-date=11 February 2010 |quote=I have dual citizenship, it just so happens I live in America.}}</ref> Hopkins is drie keer getroud. Hy was van 1966 tot 1972 getroud met die aktrise Petronella Barker, van 1973 tot 2002 met Jennifer Lynton en sedert 2003 met Stella Arroyave. Hopkins het Arroyave, ’n [[Colombia|Colombiaans]] gebore antiekhandelaar, in die vroeë 2000’s ontmoet, en volgens hom het sy hom gehelp het om sy depressie in daardie tyd te oorkom.<ref>{{cite news |date=31 January 2011 |title=Anthony Hopkins' wife saved him from 'depression' |url=https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203033454/https://www.independent.co.uk/news/people/news/anthony-hopkins-wife-saved-him-from-depression-2199439.html |archive-date=3 February 2011 |access-date=8 May 2022 |work=The Independent}}</ref> Hy het ’n dogter uit sy eerste huwelik. Die twee is vervreemd; toe hy gevra is of hy kleinkinders het, het hy gesê: "Ek het geen idee nie. Mense gaan hul eie paaie. Gesinne verdeel, mense maak keuses. Dit pla my nie."<ref>{{cite web |last=Guglielmi |first=Jodi |date=22 May 2018 |title=Anthony Hopkins Doesn't Know If His Estranged Daughter Has Kids: 'I Don't Care' |url=https://people.com/movies/anthony-hopkins-estranged-daughter/ |website=People}}</ref> In ’n ander onderhoud het hy gesê: "Ek dink ek is selfsugtig. Ek was nie ’n goeie man of pa nie."<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1515851/Her-dark-materials.html?ICID=continue_without_subscribing_reg_first |first=Olga |last=Craig |title=Her dark materials |date=16 April 2006|website=The Telegraph |access-date=9 December 2024 |url-access=subscription}}</ref> [[Beeld:Anthony Hopkins-Tuscan Sun Festival.jpg|thumb|180px|Hopkins in 2009 by die Tuscan Sun-fees.]] Hopkins is ’n herstellende [[Alkoholisme|alkoholis]]; hy is nugter sedert net ná Kersfees 1975.<ref>{{cite news |author=Staff |date=5 December 1998 |title=Unlimited: A dark and stormy knight |url=https://www.theguardian.com/film/1998/dec/05/features |access-date=17 October 2009 |work=The Guardian |location=Londen}}</ref><ref>{{cite news |last=Turner |first=Robin |date=29 March 2009 |title=New book tells of Wales' famous boozers |url=https://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302010924/http://www.walesonline.co.uk/news/wales-news/new-book-tells-wales-famous-2120728 |archive-date=2 March 2014 |access-date=12 September 2024 |work=WalesOnline}}</ref> Toe hy in Januarie 2020 gevra is of hy steeds ’n agnostikus is, het hy geantwoord: "[[Agnostisisme]] is 'n bietjie vreemd. ’n Agnostikus twyfel en ’n [[Ateïsme|ateïs]] ontken. Ek is nie ’n heilige nie; ek is net ’n ou sondaar soos almal. Ek glo nou meer as ooit dat daar ’n reusedeel van ons lewens is waarvan ons niks weet nie. Hoe ouer ek word, hoe makliker huil ek, want die wonderlike, verskriklike passie van die lewe is so kort. Ek moet glo daar is iets groters as ek. Ek is net ’n mikrobe. Dít, vir my, is die grootste gevoel van verligting – om te erken dat ek regtig niks is nie. Ek is verplig om te sê: Wie ook al die vertoning bestuur, baie dankie."<ref name="LATimes" /> Hopkins het opgehou rook.<ref>[http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements "Celebrity Clients: Endorsements"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131112143435/http://allencarr.com/40/celebrity-endorsements|date=12 November 2013}}. Allen Carr. Besoek op 4 Januarie 2015</ref> In 2008 het hy met ’n gewigsverliesprogram begin, en teen 2010 het hy 36&nbsp;kg verloor.<ref>{{cite news |title=Silence of the Lamb Chops – Anthony Hopkins Loses 80 Pounds |url=http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101024045846/http://www.motleyhealth.com/celeb/silence-of-the-lamb-chop-anthony-hopkins-loses-70-pounds |archive-date=24 October 2010 |access-date=11 November 2010 |work=Motley Health |location=London, UK}}</ref> In Januarie 2017 het Hopkins in ’n onderhoud met ''The Desert Sun'' gesê hy is drie jaar tevore met [[Aspergersindroom]] gediagnoseer, maar dat hy goed funksioneer.<ref>{{cite news |last=Fessier |first=Bruce |date=2 January 2017 |title='Westworld' star Anthony Hopkins explores consciousness |url=http://www.desertsun.com/story/life/entertainment/people/brucefessierentertainment/2017/01/02/westworld-star-anthony-hopkins-explores-consciousness/96018744 |access-date=8 January 2017 |publisher=The Desert Sun |quote=Well, I've been diagnosed with Asperger's, but I'm high end.}}</ref><ref>{{cite web |last=Martinelli |first=Marissa |date=26 April 2021 |title=Anthony Hopkins' Age Isn't the Only Noteworthy Thing About His Oscar Win |url=https://slate.com/culture/2021/04/anthony-hopkins-oscars-2021-best-actor-autism-aspergers.html |website=Slate}}</ref> In 2020 het hy gesê: "Dit is eintlik 'n groot gawe."<ref>{{cite news |last=Budryk |first=Zack |date=8 September 2021 |title=More celebrities are coming out as autistic. That makes a huge difference. |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221116034241/https://www.washingtonpost.com/outlook/2021/09/08/wentworth-miller-anthony-hopkins-autistic-celebrities/ |archive-date=16 November 2022 |access-date=4 August 2023 |newspaper=The Washington Post}}</ref> ==Pryse en toekennings== Hopkins is in 1987 met 'n [[Orde van die Britse Ryk|CBE]] vereer en is in 1993 tydens 'n seremonie by [[Buckingham-paleis]] deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth II]] tot ridder geslaan vir sy bydraes tot die kunste.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/film/pages/actors-anthony-hopkins.shtml |title=Top 10 Welsh actors: Anthony Hopkins |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=5 March 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/1993/02/23/actor-anthony-hopkins-knighted-by-queen-elizabeth/ |title=Actor Anthony Hopkins Knighted By Queen Elizabeth |newspaper=Chicago Tribune |date=23 February 1993 |access-date=27 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121001002520/http://articles.chicagotribune.com/1993-02-23/news/9303184625_1_actor-anthony-hopkins-knighted-serial-killer |archive-date=1 October 2012 |url-status=live}}</ref> In 1988 is 'n eredoktorsgraad in die lettere (DLitt) aan hom toegeken en in 1992 het hy ’n eregenootskap van die Universiteit van Wallis, Lampeter, ontvang.<ref name="HNRY">{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/wales/arts/sites/anthony-hopkins/pages/biography.shtml |title=Anthony Hopkins biography |work=BBC Wales |publisher=BBC |access-date=2 January 2010 |date=15 March 2010}}</ref> In 1996 is hy as 'n vryburger van Port Talbot vereer.<ref>{{cite news |date=17 October 2013 |title=Max to Join Sheen as Freeman of Borough |newspaper=Western Mail |location=Cardiff, Wallis}}</ref> Hy het talle toekennings vir sy toneelspel ontvang, insluitend twee [[Oscar]]s, vier [[Bafta]]s, ’n Critics' Choice Movie Award, twee [[Emmy]]s en ’n Laurence Olivier-prys. Hy is ook benoem vir agt [[Golden Globe]]s en sewe Screen Actors Guild Awards. Toe hy die Oscar vir beste akteur vir sy rol in ''The Father'' (2020) ontvang, het hy die oudste wenner van die prys geword.<ref name="wrap-oldest-nominee" /><ref name="slate-oldest-winner" /> Hopkins is ook vereer met verskeie lewensprestasietoekennings vir sy werk in rolprente en op televisie. In 2006 het [[Gwyneth Paltrow]] aan hom die Golden Globes se [[Cecil B. DeMille-prys]] oorhandig.<ref name="DeMille" /> In 2008 het [[Richard Attenborough]] aan Hopkins die Bafta Fellowship vir lewensprestasie van die Britse rolprentakademie oorhandig.<ref name="BAFTA Fellow" /> Hy het ook in 2003 'n ster op die [[Hollywood Walk of Fame]] ontvang.<ref name="daily" /> ==Sien ook== * [[Anthony Hopkins op die verhoog en die silwerdoek]] vir al sy rolle == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * {{AllMovie naam|94812}} * {{Mojo naam|anthonyhopkins}} * {{Imdb naam|0000164}} * {{Commons-kategorie inlyn|Anthony Hopkins}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Anthony Hopkins|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Hopkins, Antony}} [[Kategorie:Britse akteurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1937]] [[Kategorie:Lewende mense]] nn55v2prmd8g134lw4nc0bf0phzoqmg Salie 0 111806 3372840 3278436 2026-11-15T18:06:43Z Archaeodontosaurus 16113 3372840 wikitext text/x-wiki {{taksoboks |name = ''Salvia officinalis'' |image = Koeh-126.jpg |image_caption = Sketse uit ''Koehler's Medicinal Plants'' (1887) |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Eudicots]] |unranked_ordo = [[Asterids]] |ordo = [[Lamiales]] |familia = [[Lamiaceae]] |genus = ''[[Salvia]]'' |species = '''''S. officinalis''''' |binomial = ''Salvia officinalis'' |binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} [[Lêer:Salvia officinalis Closeup.jpg|duimnael|links|'n ''Salvia officinalis'' blom van naby.]] [[Lêer:(MHNT) Salvia officinalis flowers.jpg|duimnael|Salieblomme]] '''Salie''' (''Salvia officinalis'',<ref name=RHSLG>{{cite book|last=Harrison|first=Lorraine|title=RHS Latin for gardeners|url=https://archive.org/details/rhslatinforgarde0000harr|year=2012|publisher=Mitchell Beazley|location=United Kingdom|isbn=9781845337315|pages=224}}</ref> ook bekend as '''tuinsalie''' of '''gewone salie''') is 'n meerjarige, [[immergroen]] struik, met houtagtige stingels, [[grys]] blare en [[blou]] tot [[pers]]erige [[blomme]]. Dit is 'n lid van die [[familie (biologie)|familie]] ''Lamiaceae'' en is inheems aan die [[Middellandse See]]gebied, al is dit genaturaliseerd op baie plekke in die wêreld. Dit het 'n lang geskiedenis van medisinale en kulinêre gebruik, en in die moderne tyd as 'n sierplant in die tuin. Die algemene naam "salie" word ook gebruik vir 'n aantal verwante en onverwante spesies. == Taksonomie == '''''S. officinalis''''' is beskryf deur Carl Linnaeus in 1753. Dit is vir eeue lank in die Ou Wêreld vir sy voedsel en helende eienskappe gekweek, en is dikwels in ou herbale beskryf vir sy vele wonderbaarlike eienskappe.<ref name="Clebsch">{{cite book|last=Clebsch|first=Betsy|author2=Carol D. Barner |title=The New Book of Salvias|publisher=Timber Press|year=2003|page=216|isbn=978-0-88192-560-9|url=https://books.google.com/books?id=NM0iwB8GrQYC&pg=PA216}}</ref> Sy spesifieke tweede naam, "officinalis", verwys na sy medisinale gebruik - die ''officina'' was die tradisionele stoorkamer van 'n klooster waar kruie en medisyne geberg is.<ref name="RHSLG"/><ref>{{cite book |author=Stearn, William T. |title=Botanical Latin |publisher=Timber Press (OR) |location= |year=2004 |page=456 |isbn=0-88192-627-2 |url=https://books.google.com/books?id=w0hZvTFJUioC&pg=PA456}}</ref> ''S. officinalis'' is onder baie ander wetenskaplike name geklassifiseer oor die jare, insluitend ses verskillende name sedert 1940 alleen.<ref name="Sutton">{{cite book|last=Sutton|first=John|title=The Gardener's Guide to Growing Salvias|publisher=Workman Publishing Company|year=2004|page=17|isbn=978-0-88192-671-2}}</ref> Dit is die tipiese spesie vir die genus Salvia. Die tweede mees gebruikte spesie van salie is ''Salvia lavandulaefolia'', wat 'n soortgelyke samestelling met ''Salvia officinalis'' deel, met die uitsondering dat lavandulaefolia baie min van die potensieel giftige GABA-blokkeerder monoterpenoied thujone bevat.<ref>{{cite journal|last1=Olsen|first1=RW|title=Absinthe and gamma-aminobutyric acid receptors.|url=https://archive.org/details/sim_proceedings-of-the-national-academy-of-sciences-usa_2000-04-25_97_9/page/4417|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America|date=25 April 2000|volume=97|issue=9|pages=4417–8|pmid=10781032|doi=10.1073/pnas.97.9.4417|pmc=34311}}</ref> == Bestuiwing == Entomofilie ([[bestuiwing]] deur insekte) is 'n vorm van [[biotiese bestuiwing]]. Party blomme verkies om net deur een soort insek bestuif te word. Hulle het dan 'n hele reeks hindernisse om te voorkom dat enige ander insek by hul nektar uitkom. Die '''salie''' is een van hierdie eienaardige soort blomme. Hy het die [[heuningby]] as sy persoonlike dienskneg gekies. Die [[Kroonblaar|kroonblare]] van die [[blom]] is so gevorm dat dit maklik die liggaam van 'n heuningby kan akkomodeer. Die [[Vlieg (insek)|vlieg]] gaan hom vasloop in verskeie hindernisse en die [[hommelby]] is hopeloos te groot. == Galery == <gallery> (MAD) S.officinalis-1.jpg 0 Chenille - Deilephila elpenor - Havré (1).JPG Atlas roslin pl Szałwia lekarska 173 7855.jpg Basil, parsley, sage, and tarragon (6a8f383a-cf90-48a8-9dd6-8bb3281e0ef3).JPG Blau blühender Salbei HD.JPG Bluehender salbei.jpg Blühender salbei garten.jpg Breiter Strauch.jpg </gallery> == Sien ook == * [[bestuiwing]] * [[Kroonblaar|kroonblare]] * blom * [[insek]] == Bronne == * Kennis, 1980, vol 3, bl. 428-429, {{ISBN|0 7981 0825 8}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kruie en speserye}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Kruie]] jje8k2kuxhhvhl9ugsxw76prl9haom6 2012 Britse Grand Prix 0 112156 3372799 2447445 2026-11-15T15:40:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372799 wikitext text/x-wiki Die '''2012 [[Formule Een]] [[Britse Grand Prix]]''' is op [[8 Julie]] [[2012]] op die [[Silverstone-renbaan]] in Silverstone, [[Brittanje]] gehou. Dit was die negende wedren van die kampioenskapseisoen en is deur [[Mark Webber]] in sy [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]] gewen. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Renjaer !Span !K1 !K2 !K3 !Rooster |- ! 1 | 5 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:46.515 | 1:56.921 | '''1:51.746''' | 1 |- ! 2 | 2 | {{AU-VLAG}} [[Mark Webber]] | [[Red Bull Racing]]-[[Renault]] | 1:47.276 | 1:55.898 | 1:51.793 | 2 |- ! 3 | 7 | {{DE-VLAG}} [[Michael Schumacher]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.571 | 1:55.799 | 1:52.020 | 3 |- ! 4 | 1 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Red Bull Racing]]-[[Renault]] | '''1:46.279''' | 1:56.931 | 1:52.199 | 4 |- ! 5 | 6 | {{BR-VLAG}} [[Felipe Massa]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:47.401 | 1:56.388 | 1:53.065 | 5 |- ! 6 | 9 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]] | 1:47.309 | 1:56.469 | 1:53.290 | 6 |- ! 7 | 18 | {{VE-VLAG}} [[Pastor Maldonado]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 1:46.449 | 1:56.802 | 1:53.539 | 7 |- ! 8 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.433 | '''1:54.897''' | 1:53.543 | 8 |- ! 9 | 12 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:46.334 | 1:55.556 | 1:54.382 | 14<ref name="straffen">{{nl}} [http://www.formule1.nl/nieuws/detail/gridstraffen-voor-hulkenberg-en-pic/ Gridstraffen voor Hülkenberg en Pic] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- ! 10 | 10 | {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] | [[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault]] | 1:47.043 | 1:56.388 | geen tyd | 9 |- ! 11 | 11 | {{GB-VLAG}} [[Paul di Resta]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.582 | 1:57.009 | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 12 | 14 | {{JP-VLAG}} Kamui Kobayashi | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:46.649 | 1:57.071 | style="background-color:#ffcccc" | | 17<ref name="Kobayashi">{{nl}} [http://www.rtl.nl/(/sport/rtl_gp/formule1/nieuws/)/sport/rtl_gp/components/formule1/nieuws/2012/06_juni/120624_gridpenalty_kamui_kobayashi.xml Gridpenalty Kamui Kobayashi voor GP Engeland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120627040130/http://www.rtl.nl/(/sport/rtl_gp/formule1/nieuws/)/sport/rtl_gp/components/formule1/nieuws/2012/06_juni/120624_gridpenalty_kamui_kobayashi.xml |date=27 Junie 2012 }}</ref> |- ! 13 | 8 | {{DE-VLAG}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:47.724 | 1:57.108 | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 14 | 16 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Ferrari]] | 1:47.266 | 1:57.132 | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 15 | 19 | {{BR-VLAG}} [[Bruno Senna]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault]] | 1:47.105 | 1:57.426 | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 16 | 17 | {{FR-VLAG}} [[Jean-Éric Vergne]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Ferrari]] | 1:47.705 | 1:57.719 | style="background-color:#ffcccc" | | 23<ref name="Vergne">{{nl}} [http://www.gpupdate.net/nl/f1-nieuws/280514/maldonado-en-vergne-bestraft-na-incidenten-valencia/ Maldonado en Vergne bestraft na incidenten Valencia]</ref> |- ! 17 | 15 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:46.494 | 1:57.895 | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 18 | 3 | {{GB-VLAG}} [[Jenson Button]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:48.044 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 19 | 21 | {{RU-VLAG}} [[Vitaly Petrov]] | [[Caterham F1-span|Caterham]]-[[Renault]] | 1:49.027 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 20 | 20 | {{FI-VLAG}} [[Heikki Kovalainen]] | [[Caterham F1-span|Caterham]]-[[Renault]] | 1:49.477 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 21 | 24 | {{DE-VLAG}} [[Timo Glock]] | [[Marussia F1-span|Marussia]]-[[Cosworth]] | 1:51.618 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- ! 22 | 22 | {{ES-VLAG}} [[Pedro de la Rosa]] | HRT-[[Cosworth]] | 1:52.742 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 21 |- ! 23 | 23 | {{IN-VLAG}} Narain Karthikeyan | HRT-[[Cosworth]] | 1:53.040 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 22 |- !colspan="8"| 107% tyd: 1:53.718 |- ! 24 | 25 | {{FR-VLAG}} Charles Pic | [[Marussia F1-span|Marussia]]-[[Cosworth]] | 1:54.143 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 24<ref name="straffen" /> |} {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 1000 | image1 = Qua09GB.png | caption1 = ← VOOR{{spaces|10}}Posisies na kwalifisering vir die 2012 Britse Grand Prix | image2 = Sta09GB.png | caption2 = ← VOOR{{spaces|10}}Wegspringrooster vir die 2012 Britse Grand Prix }} {{clr}} == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 2 | {{vlagikoon|Australië}} '''[[Mark Webber]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | 1:25:11.288 | 2 | '''25''' |- ! 2 | 5 | {{vlagikoon|Spanje}} '''[[Fernando Alonso]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | +3.060 | 1 | '''18''' |- ! 3 | 1 | {{vlagikoon|Duitsland}} '''[[Sebastian Vettel]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | +4.836 | 4 | '''15''' |- ! 4 | 6 | {{vlagikoon|Brasilië}} '''[[Felipe Massa]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 52 | +9.519 | 5 | '''12''' |- ! 5 | 9 | {{vlagikoon|Finland}} '''[[Kimi Räikkönen]]''' | '''[[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | +10.314 | 6 | '''10''' |- ! 6 | 10 | {{vlagikoon|Frankryk}} '''[[Romain Grosjean]]''' | '''[[Lotus F1-span|Lotus]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | +17.101 | 9 | '''8''' |- ! 7 | 7 | {{vlagikoon|Duitsland}} '''[[Michael Schumacher]]''' | '''[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 52 | +29.153 | 3 | '''6''' |- ! 8 | 4 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 52 | +36.463 | 8 | '''4''' |- ! 9 | 19 | {{vlagikoon|Brasilië}} '''[[Bruno Senna]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]]''' | 52 | +43.347 | 13 | '''2''' |- ! 10 | 3 | {{vlagikoon|VK}} '''[[Jenson Button]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | 52 | +44.444 | 16 | '''1''' |- ! 11 | 14 | {{vlagikoon|Japan}} Kamui Kobayashi | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 52 | +45.370 | 17 | |- ! 12 | 12 | {{vlagikoon|Duitsland}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 52 | +47.856 | 14 | |- ! 13 | 16 | {{vlagikoon|Australië}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Scuderia Toro Rosso]]-[[Ferrari]] | 52 | +51.241 | 12 | |- ! 14 | 17 | {{vlagikoon|Frankryk}} [[Jean-Éric Vergne]] | [[Scuderia Toro Rosso]]-[[Ferrari]] | 52 | +53.313 | 23 | |- ! 15 | 8 | {{vlagikoon|Duitsland}} [[Nico Rosberg]] | [[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 52 | +57.394 | 11 | |- ! 16 | 18 | {{vlagikoon|Venezuela}} [[Pastor Maldonado]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Renault F1|Renault]] | 51 | +1 rondte | 7 | |- ! 17 | 20 | {{vlagikoon|Finland}} Heikki Kovalainen | [[Caterham F1-span|Caterham]]–[[Renault F1|Renault]] | 51 | +1 rondte | 19 | |- ! 18 | 24 | {{vlagikoon|Duitsland}} [[Timo Glock]] | [[Marussia F1-span|Marussia]]-[[Cosworth]] | 51 | +1 rondte | 20 | |- ! 19 | 25 | {{vlagikoon|Frankryk}} Charles Pic | [[Marussia F1-span|Marussia]]-[[Cosworth]] | 51 | +1 rondte | 24 | |- ! 20 | 22 | {{vlagikoon|Spanje}} [[Pedro de la Rosa]] | HRT-[[Cosworth]] | 50 | +2 rondtes | 21 | |- ! 21 | 23 | {{vlagikoon|Indië}} Narain Karthikeyan | HRT-[[Cosworth]] | 50 | +2 rondtes | 22 | |- ! DNF | 15 | {{vlagikoon|Meksiko}} [[Sergio Pérez]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 11 | Botsing | 15 | |- ! DNF | 11 | {{vlagikoon|GBR}} [[Paul di Resta]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 2 | Botsingskade | 10 | |- ! DNS | 21 | {{vlagikoon|Rusland}} [[Vitaly Petrov]] | [[Caterham F1-span|Caterham]]–[[Renault F1|Renault]] | 0 | Enjin | 18 | |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2010–19}} [[Kategorie:Britse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2012|Brittanje]] 7i82a2o2rx5d0664g4c5q8294hyfldi Bysteek 0 112319 3372997 2978733 2026-11-16T05:31:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372997 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas siekte |naam = Bysteek |beeld = Bee-sting-abeille-dard-2.jpg |onderskrif = Die angel van 'n by (van 'n by se lyf geskeur en aan 'n beskermende bekleedsel geheg). |DiseasesDB = |ICD10 = T63.4, X23 |ICD9 = {{ICD9|989.5}}, {{ICD9|E905.3}} |ICDO = |OMIM = |MedlinePlus = |eMedicineSubj = |eMedicineTopic = |MeshID = D007299 }} 'n '''Bysteek''' word met die angel van 'n by toegedien (heuningby, hommelby, gewone by ens.). Die meeste van hierdie spesies se steke kan baie pynlik wees en word terdeë vermy deur meeste mense. Bysteke verskil van [[insek]]byte, en die gif of toksien van stekende insekte is heel anders as die van insekte. Die liggaam se reaksie op 'n bysteek kan aansienlik verskil van een [[spesie]] na 'n ander Die mees aggressiewe stekende insekte is wespe (insluitend kleinkop wit perdebye en geelbaadjie-wespe), maar nie [[perdeby]]e in die algemeen nie (die [[Europese perdeby]] is minder skadelik). Al hierdie insekte verdedig hul neste op aggressiewe wyse. Mense met 'n allergie vir bysteek kan 'n gevaarlike anafilaktiese reaksie ervaar wat potensieel dodelik mag wees. Heuningby steke stel feromone vry wat nabygeleë bye aanhits om ook aan te val. == Heuningby steek == [[Lêer:Sting of Queen Wasp.jpg|duimnael|Mikroskopies vergrote beeld van 'n koninginwesp se angel.]] [[Lêer:Thermal effects of Insect bite by Volkan Yuksel IR001666.jpg|duimnael|Die beeld links wys die ongeveer 4°C temperatuurverhoging (versadigde rooi sone) wat veroorsaak is deur 'n bysteek na ongeveer 28 uur.]] 'n Heuningby wat ver van die korf op soek is na nektar of [[stuifmeel]] sal selde steek, behalwe wanneer mens daarop trap of dit hardhandig hanteer. Heuningbye sal aktief steek wanneer hulle ervaar dat die korf bedreig word; hulle word dikwels gedryf om aan te val deur die vrystelling van feromone. Hoewel dit wyd geglo word dat 'n werkerheuningby net een keer kan steek, is dit 'n gedeeltelike wanopvatting: hoewel die angel weerhakig is sodat dit in die slagoffer se [[vel]] kan vassit, en kan losskeur van die by se agterlyf – wat binne minute tot sy dood lei – gebeur dit net in gevalle waar die slagoffer se vel dik genoeg is bv. dié van 'n soogdier.<ref name="how bees work">[http://science.howstuffworks.com/zoology/insects-arachnids/bee2.htm How Bees Work] – ''howstuffworks.com.''</ref> Heuningbye is die enigste [[vliesvlerkiges]] met 'n sterk weerhakige angel, terwyl geelbaadjies en 'n paar ander perdebye klein weerhake het. Bye met weerhakige angels kan ander insekte steek sonder om hulself te benadeel. Koninginheuningbye en die bye van talle ander spesies, insluitend hommels en alleenlewende bye, het gladde angels en kan soogdiere herhaaldelik steek.<ref name="how bees work"/> Die inspuiting van gif (''apitoksien'') in die slagoffer word vergesel deur die vrystelling van waarskuwingsferomone; 'n proses wat versnel as die bye noodlottig beseer is. Die vrystelling van waarskuwingsferomone naby 'n korf kan ander bye na die plek lok waar hulle beskermende gedrag sal vertoon totdat daar nie meer 'n bedreiging is nie, tipies omdat die slagoffer óf gevlug het of doodgemaak is. (Let wel: 'n swerm bye, wat gesien word as 'n massa bye wat vlieg of saamklomp, is oor die algemeen nie vyandig nie; (dit het die korf verlaat en het geen heuningkoek of kleintjies om te verdedig nie.) Hierdie feromone ontbind nie en was nie vinnig af nie, en wanneer hul teiken in water ingaan, sal bye hul aanval hervat so gou as wat die teiken die water weer verlaat. Die waarskuwingsferomoon wat afgeskei word wanneer 'n by 'n ander dier steek, ruik soos piesangs.<ref>{{cite web |url=http://labs.biology.ucsd.edu/nieh/TeachingBee/honeybee_aggession.htm |title=Analysis of Honeybee Aggression |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914072110/http://labs.biology.ucsd.edu/nieh/TeachingBee/honeybee_aggession.htm |archive-date=14 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 Julie 2016 }}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK200983/|title=Neurobiology of Chemical Communication|editor-first=C|editor-last=Mucignat-Caretta|first=Laura|last=Bortolotti|first2=Cecilia|last2=Costa|publisher=Taylor & Francis|year=2014|chapter=Chemical Communication in the Honey Bee Society|isbn=978-1-4665-5341-5}}</ref> By die groter [[dar]] bye, het die mannetjies nie angels nie. Die vroulike werkerbye is die enigste wat kan steek en hul angel is 'n aangepaste eierboor (ovipositor). Die koninginby het 'n gladde angel en kan diere wat met vel bedek is verskeie kere steek indien dit nodig is. Die koningin verlaat nie die korf onder normale omstandighede nie. Haar angel word nie vir die verdediging van die korf gebruik nie; sy gebruik dit slegs om mededingers dood te maak, verkieslik voordat hulle uit hul selle kom. Koningin telers wat verskeie koninginne hanteer en die koningin reuk op hul hande dra, word soms gesteek deur 'n koningin. Die belangrikste komponent van bygif wat verantwoordelik is vir die pyn in [[gewerweldes]] is die gifstof melittin; histamien en ander biogene amiene kan ook bydra tot pyn en jeuk.<ref name="white">{{Cite book|vauthors=Meier J, White J|title=Clinical toxicology of animal venoms and poisons|url=https://archive.org/details/handbookofclinic0000unse_y3l8|year=1995|publisher=CRC Press, Inc|isbn=0-8493-4489-1}}</ref> In een van die mediese gebruike van heuning bye produkte, (apitherapy), word byegif gebruik vir die behandeling van [[artritis]] en ander pynlike omstandighede.<ref>Phillip Terc.</ref><gallery perrow="5"> Lêer:Stechende Biene 12a.jpg|Bysteek. Die angel skeur uit en bly in die vel agter. Lêer:Bienenstich 20a.jpg|2 minute later Lêer:Bienenstich 25a.jpg|6 minute later, nadat die angel verwyder is. Lêer:Bienenstich 37a.jpg|27 minute later Lêer:Bee-sting-piqure-abeille-scale-2.jpg|'n Bysteek 'n dag daarna </gallery>Die angel bestaan uit drie dele: 'n stilus en twee weerhakies (of lansette), een aan weerskante van die stilus. Die by steek nie die angel in nie, maar dit word ingetrek deur die weerhakies. Die hakies beweeg om die beurt op en af teen die stilus; wanneer die een weerhakie vashaak en terugtrek, dan trek dit die stilus en die ander weerhakie in die wond in. Hierdie proses word herhaal totdat die angel ten volle in is en gaan voort selfs nadat die angel en sy meganisme losgeskeur het van die by se agterlyf. Wanneer 'n heuningby 'n mens steek, kan dit nie die angel weer uittrek nie. Die by laat nie net die angel agter nie, maar ook dele van sy buik en spysverteringskanaal, spiere en senuwee. Die by sterf weens hierdie massiewe abdominale ruptuur. Heuningbye is die enigste spesie wat sterf nadat hul 'n bysteek toegedien het.<ref>[http://nature.berkeley.edu/urbanbeegardens/general_legends.html Urban Bee Gardens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100501141312/http://nature.berkeley.edu/urbanbeegardens/general_legends.html |date= 1 Mei 2010 }} Urban Bee Legends – by Jaime Pawelek</ref> == Behandeling == Die eerste stap in die behandeling van bysteek is om die angel te verwyder. Die angel moet so vinnig as moontlik verwyder word sonder om oorweging aan die metode te skenk. Navorsing het getoon dat die hoeveelheid gif wat toegedien word nie verskil wanneer die angel geknyp of geskraap word nie. Selfs 'n vertraging van 'n paar sekondes kan tot gevolg hê dat meer gif ingespuit word.<ref name="lancet1996-Visscher">{{Cite journal|vauthors=Visscher P, Vetter R, Camazine S|title=Removing bee stings.|url=https://archive.org/details/sim_the-lancet_1996-08-03_348_9023/page/301|journal=Lancet|volume=348|issue=9023|pages=301–2|year=1996|pmid=8709689|doi=10.1016/S0140-6736(96)01367-0}}</ref> Wanneer die angel verwyder is, kan die pyn en swelsel verlig word met 'n koue kompres.<ref name="balit">{{Cite journal|vauthors=Balit C, Isbister G, Buckley N|title=Randomized controlled trial of topical aspirin in the treatment of bee and wasp stings|journal=J. Toxicol. Clin. Toxicol.|volume=41|issue=6|pages=801–8|year=2003|pmid=14677790|doi=10.1081/CLT-120025345}}</ref> 'n Topikale verdowingsmiddel wat bensokaïen bevat sal die pyn verdoof terwyl [[mentol]] effektief is om jeuk te verlig.<ref>{{cite web |url=http://nasdonline.org/document/2144/d001910/bites-stings-and-venomous-things.html |title=Bites, Stings and Venomous Things |work=National Agricultural Safety Database |date=Mei 2009 |access-date=1 September 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150722234423/http://nasdonline.org/document/2144/d001910/bites-stings-and-venomous-things.html |archive-date=22 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Jeuk kan ook verlig word deur orale antihistamien of 'n kortisoonroom.<ref>{{cite web |title=Insect Bites and Stings |url=http://patient.info/health/insect-bites-and-stings-leaflet |publisher=patient.info |access-date=15 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122195606/https://patient.info/health/insect-bites-and-stings-leaflet |archive-date=22 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Talle tradisionele rate word voorgeskryf vir bysteek – insluitend pasta gemaak van tabak, tandepasta, sout, [[koeksoda]], klei, [[knoffel]], [[uriene]], uie, [[aspirien]] en selfs [[koper]] muntstukke.<ref name="glaser">{{cite web |last=Glaser |first=David |title=Are wasp and bee stings alkali or acid and does neutralising their pH then give sting relief? |publisher=www.insectstings.co.uk |url=http://www.insectstings.co.uk/bee-sting-acid-or-alkali/ |access-date=5 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190227182200/https://insectstings.co.uk/bee-sting-acid-or-alkali/ |archive-date=27 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>[http://pubs.caes.uga.edu/caespubs/pubcd/c782-w.html Beverly Sparks, "Stinging and Biting Pests of People"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070214061028/http://pubs.caes.uga.edu/caespubs/pubcd/c782-w.html |date=14 Februarie 2007 }} Extension Entomologist of the University of Georgia College of Agricultural & Environmental Sciences Cooperative Extension Service.</ref> Ammoniak en vloeistowwe wat ammoniak bevat  - soos vensterwasmiddel, word dikwels voorgestel as 'n manier om die vel onmiddellik te reinig en oortollige gif te verwyder. Selfs sweet, wat klein hoeveelhede ammoniak bevat – kan geringe verligting bring. Bygif is suur en alhoewel hierdie intervensies voorgeskryf word om die gif te neutraliseer, is dit onwaarskynlik dat dit effektief kan wees omdat die gif onder die vel en diep in die weefsel ingespuit word waar 'n topikale, alkaliese salf nie die gif kan bereik nie.<ref name="glaser" /> Die hoeveelheid gif wat ingespuit word is baie klein (tussen 5 en 50 mikrogram vloeistof). Dit is onwaarskynlik dat die toediening van 'n groot hoeveelheid alkali naby die steekplek 'n perfek geneutraliseerde Ph kan skep om die pyn te stop.<ref name="glaser" /> Baie mense beweer dat hierdie rate werk, maar dit is onseker of hul enige fisiese effek ervaar ten opsigte van die pyn en hoe lank die pyn voortduur. Die verligting is moontlik toe te skryf aan die vryf van die aangetaste deel of die sielkundige troos wat ervaar word.<ref name="glaser" /> Geeneen van hierdie intervensies is al ooit in wetenskaplike studies bewys as 'n effektiewe behandeling nie. Tydens 'n verewekansigde toets van aspirien pasta en yspakke is gevind dat aspirien nie effektief was om swelling en die duur van pyn te verminder nie – vir sowel bysteek as perdeby steek – en die areas het langer rooi gebly.<ref name="balit"/> Die studie het getoon dat ys 'n beter behandeling is as aspirien vir bysteek en perdebysteek.<ref name="balit"/> Die steekplek mag vir 'n paar uur seer wees. Die gejeuk en swelling kan vir 'n week voortduur. Die aangetaste area moet nie gekrap word nie aangesien dit die jeuk en swelling net sal vererger. Indien 'n reaksie vir langer as 'n week voortduur of 'n area groter as  7 – 10 sentimeter beslaan, moet mediese hulp ingeroep word. Dokters beveel dikwels 'n [[klem-in-die-kaak]] inspuiting aan. In ongeveer 2 persent van die populasie kan daar 'n hipersensitiwiteit ontwikkel na 'n bysteek, wat 'n erger reaksie tot gevolg kan hê wanneer so 'n persoon weer gesteek word. Hierdie sensasie mag voorkom na 'n enkele bysteek of na herhaalde voorvalle waarin daar normale reaskie was. 'n Hoogs allergiese persoon mag anafilaktiese skok opdoen vanweë sekere proteïen in die gif. Dit is lewensgevaarlik en benodig noodbehandeling.<ref>[http://www.beesource.com/resources/usda/hymenopterous-insect-stings/ Thor Lehnert, "Hymenopterous Insect Stings"] ''Beekeeping in the United States'' – USDA – Agricultural HandBook Number 335</ref> Mense wat allergies is behoort adrenalien by hul te dra in die vorm van 'n noodinspuiting (EpiPen) vir die behandeling van anafilaktiese skok. Vir pasiënte wat 'n ernstige of lewensbedreigende reaksie ervaar ten opsigte van inseksteke, is daar allergie inspuitings wat bestaan uit verhoogde konsentrasies van gif wat natuurlik voorkom; hierdie gif mag beskermend werk teen toekomstige inseksteke.<ref>{{Cite journal|last=Resiman|first=R|title=Insect Stings|journal=New England Journal of Medicine|volume=26|date=Augustus 1994|pages=523–7|doi=10.1056/NEJM199408253310808|pmid=8041420|issue=8}}</ref> == Verwysings == {{Commonskat|Bee stings}} {{Verwysings|30em}} [[Kategorie:Noodhulp]] 08bqiyq7ifrxkgf1ii660m67hmnvuio Arthur Owen Vaughan 0 114308 3372911 3302445 2026-11-15T22:39:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372911 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = Lieutenant Colonel | name = Arthur Owen Vaughan | honorific_suffix = DSO, OBE, DCM | image = Portrait of Arthur Owen Vaughan, 'Owen Rhoscomyl' (4671667) (cropped).jpg | alt = Portrait of Arthur Owen Vaughan | caption = Arthur Owen Vaughan, {{circa}} 1880 | birth_name = Robert Scowfield Mills | birth_date = {{Birth date|1863|9|6|df=y}} | birth_place = [[Southport]], [[Lancashire]], Engeland | death_date = {{SDEO|1863|9|6|1919|10|15}} | resting_place = St Thomas' Church, [[Rhyl]], [[Flintshire]] | other_names = Owen Rhoscomyl | occupation = Skrywer, soldaat | known_for = Waliese nasionalisme, skryfwerk | notable_works = ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' | spouse = Katharina Louisa (Katherine Lois) Geere | children = 4 | awards = [[Distinguished Service Order]], [[Order of the British Empire]], [[Distinguished Conduct Medal]] }} [[Luitenant-kolonel|Lt. Kolonel]] '''Arthur Owen Vaughan''', {{Post-nominale|country=GBR|size=100%|sep=,|DSO|OBE|DCM}} (6 September 1863 - 15 Oktober 1919), ook bekend deur sy skuilnaam '''Owen Rhoscomyl''', was 'n [[Engeland|Engels]]-gebore skrywer, soldaat en [[Wallis|Walliese]] nasionalis. Hy is gebore as '''Robert Scowfield Mills''' in England. Owen Rhoscomyl is beïnvloed deur sy Walliese ouma en het 'n noemenswaardige patriot vir Wallis en Wallise geskiedenis geword. In Suid-Afrika is Vaughan veral bekend vir die bydrae wat hy tot die Afrikaanse literatuurgeskiedenis gemaak het met sy, en sy vrou, Katherine Louisa Vaughan se boek ''Ou Hendrik se stories''. As Owen Rhoscomyl publiseer hy verskeie Engelse romans en geskiedkundige werke. == Vroeë lewe == Vaughan is gebore in [[Southport]], [[Lancashire]], maar het verhuis na [[Droylsden]], [[Lancashire]] waar hy groot geword het. In sy grootwordjare ervaar hy verskeie ontwrigtings wat veroorsaak dat hy uiteindelik by sy ouma (aan moederskant) in Wallis grootword. Sy ouers was Robert Mills en Jane Ann, die dogter van Joseph Scourfield. Sy vader is slegs 'n maand na sy geboorte, op [[16 Oktober]] [[1863]], in 'n industriële ongeluk oorlede.<ref name="samh" /> Sy moeder verhuis na [[Manchester]], waar sy weer trou. Daar is drie kinders uit haar tweede huwelik gebore, twee waarvan baie jonk dood is.<ref name="samh" /> Haar tweede man, Luke Etchells, is in [[1869]] oorlede<ref name="dowb" /> en sy moeder self is op [[5 Maart]] [[1869]] oorlede.<ref name="samh" /> In hierdie omstandighede word hy groot gemaak deur sy ouma aan moederskant, wat oorspronklik [[Tremeirchion]] in Noord-Wallis gebore is. Sy het begin om hom Owen te noem, na aanleiding van die Walliese held Owain Glendwr<ref name="samh" /> en hy ontwikkel in hierdie tyd 'n groot belangstelling in die Walliese geskiedenis, wat later in sy werke tot uiting sou kom. Hulle bly vir 'n ruk in die Vallei van Clwyd in Wallis. Op vyftienjarige leeftyd loop hy van die huis af weg en gaan per skip vanaf Portmadoc<ref name="dowb" /> na [[Verenigde State van Amerika|Amerika]],<ref name="ref1" /> waar hy 'n cowboy word, en ook prospekteerwerk doen vir myne in [[Colorado]], [[Wyoming]] en [[Montana]].<ref name="fh" /> == Militêre loopbaan == Hy keer terug na Engeland en sluit op [[15 Januarie]] [[1882]] as soldaat aan by die First Royal Dragoons regiment.<ref name="samh" /> Op hierdie tydstip van sy lewe staan hy bekend as Robert Milne.<ref name="fh" /> Hier word hy bevorder tot onder-korporaal en ontwerp as entrepreneur 'n visier vir 'n masjiengeweer en 'n soldatemantel.<ref name="samh" /> Sy drome van groot rykdom as gevolg van sy uitvindings verdwyn wanneer hy gedwing word om uit die weermag te bedank omdat hy gebruik gemaak het van 'n Franse agent.<ref name="samh" />  Hy bedank dus in [[1890]] uit die weermag, waarna hy vir etlike jare die metgesel is van die sewentigjarige Elizabeth Anne Surtees-Allnat en in huise in [[Hereford]] en [[Conway|Conwy]] in Wallis woon.<ref name="fh" /> Vanaf [[1895]] skryf hy etlike romans onder die skuilnaam [[Owen Rhoscomyl]]. Met die uitbreek van die [[Anglo-Boereoorlog]] in [[1899]] staan hy bekend as Arthur Owen Vaughan en wil hy weer by die Britse weermag aansluit, maar word afgekeur.<ref name="samh" /> Op eie koste en inisiatief gaan hy dan na [[Kaapstad]], waar hy toegelaat word tot die Rimington’s Guides en in hierdie regiment tot sersant bevorder word.<ref name="samh" /> Hy neem deel aan die veldslae by [[Belmont]], [[Modderrivier]], Magersfontein, die ontsetting van [[Kimberley]], [[Paardeberg]], Diamond Hill, [[Johannesburg]], Driefontein en [[Belfast, Mpumalanga|Belfast]]. In [[1901]] ontvang hy die gesogte Distinguished Conduct Medal (DCM) vir dapperheid naby [[Reitz]] in die [[Vrystaat]], waar hy onder hewige vyandelike vuur 'n soldaat red wat onder sy perd vasgepen was nadat die perd op die walle van die rivier doodgeskiet is.<ref name="fh" /> Wanneer die regiment in 1901 ontbind sluit hy aan by Damant’s Horses en daarna by die Canadian Scouts, wat gelei is deur A.L. Howard. In sy tyd in hierdie regiment word hy tot kaptein bevorder.<ref name="samh" /> Vaughan het in verskeie perderuitersmagte gedien, hoofsaaklik<ref name=Zeil /> in "Rimington's Guides" en hul opvolgereenheid "Damant's Horse". As deel van hierdie eenheid is hy betrokke by verskeie veldslae (o.a. [[Slag van Magersfontein|Magersfontein]], [[Modderrivier]] en [[Belmont]])  en ontsettings (o.a. [[Johannesburg]], [[Paardeberg]] en [[Kimberley]]).<ref name="samh" /> Hy is ook in hierdie tyd genoem vir dapperheid onder skoot en die DCM bekroon.<ref name="London-Gazette-27359" /> In October 1901 sluit hy aan by "Ross's Canadian Scouts", 'n anti-[[Boer Kommandos|Boer kommando]] eenheid wat voorheen gelei is deur [[Arthur L. Howard]],<ref name=Zeil/> waarin Vaughan die rang van kaptein bereik het.<ref name="anw" /> Toe die Eerste Wêreldoorlog in Augustus 1914 uitgebreek het, was Vaughan prominent in die werwing van 'n nuwe regiment in Suid-Wallis, die "Welsh Horse Yeomanry", in die hoop – tevergeefs, soos dit geblyk het – om bevel te kry. Tydelike Lt.-Kol. Vaughan van die Arbeidskorps is bekroon met die [[Distinguished Service Order|DSO]] in die [[1919 New Year Honours]].<ref name="London-Gazette-31092" /> Vaughan sit sy loopbaan as soldaat tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] voort. Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook na sy dood die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> == Literêre loopbaan en latere lewe == [[Lêer:Grave of Arthur Owen Vaughan DSO, DCM, OBE.jpg|duimnael|Graf van Lt Kol. A. O. Vaughan DSO, DCM, OBE, in Rhyl]] Terwyl hy in [[Suid-Afrika]] was, ontmoet hy die boeremeisie Katherine Louisa de Geere. Hulle trou in die geheim, sonder die toestemming van haar ouers op [[21 Desember]] [[1900]], aan die oewer van die [[Vaalrivier]] naby [[Parys, Vrystaat|Parys]]<ref name="samh" /><ref name=Zeil/><ref name="dowb" /> Na die einde van die oorlog in [[1902]] keer hy saam met sy vrou terug na Engeland. In 1905 het hy sy beroemdste werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'' voltooi, wat gekyk het na die bydrae van die Walliese volk tot die groei van die [[Britse Ryk]]. In hierdie tyd skryf hy meestal onder die skuilnaam Owen Rhoscomyl, wat hy aflei van Rho(bert) Sco(urfield) Myl(ne), die Mylne synde die Middel-Engelse woord vir “mill”.<ref name="dowb" /> Hy skryf en organiseer die National Pageant of Wales in [[1909]], 'n opvoering van die Walliese geskiedenis.<ref name="Gwales">Gwales: http://www.gwales.com/goto/biblio/en/9781848510357/</ref> Met die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] in [[1914]] stig hy die Welsh Horse Regiment, maar word nie toegelaat om bevelvoerder hiervan te wees nie, waarna hy as majoor by die Nortthumberland Fusiliers aansluit.<ref name="fh" /> Hy dien ook as offisier by verskeie eenhede aan die Westerse Front, insluitende die 21st Division Cyclists en Kings Own Yorkshire Light Infantry<ref name="samh" /> en is persoonlike intelligensie-agent vir die Walliese Minister van Oorlog David Lloyd George, wat in [[1916]] Eerste Minister geword het.<ref name="fh" /> In [[1917]] begin sy gesondheid swakker word en hy dien as tydelike kolonel in die Arbeidskorps.<ref name="fh" /> Vir sy dapperheid en getroue diens in die weermag en in oorlogstoestande verower hy die Distinguished Service Order (DSO) en die koning ken ook [[postuum]] aan hom die Order of the British Empire (OBE) toe.<ref name="fh" /> In 1906 het hy die roman ''Old Fireproof'' geskryf, gevolg deur ''Vronina'' (1906) en ''Lone Tree Lode'' (1913). Hy was 'n lid van die [[Legion of Frontiersmen]]. In 1909 het Vaughan die "National Pageant of Wales" geskrewe, behou by [[Cardiff Castle]]. In 1911 het hy die "National Pageant" by die [[Investiture of the Prince of Wales]] in [[Caernarfon Castle|Carnarvon Castle]] geskrewe.<ref name=Zeil/> Hy en sy vrou het vier kinders, Rhys (wat later na [[Kanada]] emigreer), Olwen, Nest en Emrys Llewellyn. Sy vrou, wat later Catherine genoem word, is in [[1927]] in Penarth oorlede. Arthur Owen Vaughan is op [[15 Oktober]] 1919 in 'n hospitaal in [[Londen]] aan lewerkanker oorlede.<ref name="fh" /> == Nalatenskap == Na sy dood word 'n fonds gestig 'n gedenkteken vir sy graf te bou ter ere van sy Walliese patriotisme in die St Thomas-kerk, [[Rhyl]], [[Flintshire]]. Hierdie fonds word georganiseer deur Edward James, Londen korrespondent van die Western Mail. Na omstredenheid wag hulle tot na die dood van sy weduwee en rig dan twee grafstene by sy graf in Rhyl, Flintshire op, een vir Kolonel Vaughan en een vir Owen Rhoscomyl. Twee kopstene merk sy graf: 'n [[Imperial War Graves Commission]] kopsteen onder die naam, Lt Col A. O. Vaughan,<ref name="cwgc" /> met die kenteken van die "King's Own Yorkshire Light Infantry" en 'n [[Keltiese kruis]] ter ere van sy prestasies vir die Walliesers<ref name=Zeil/> onder sy skuilnaam Owen Roscomyl.<ref name=Zeil/> === In Suid-Afrika === Vaughan en sy vrou word in feitlik alle [[Afrikaans]]e literatuurgeskiedenisse genoem weens hulle boek ''Ou Hendrik se stories'', wat een van die heel eerste [[Afrikaans]]e boeke is met [[dier]]beelding. Dit is gebaseer op die vertellings van Ou Hendrik en sluit daarom ook aan by die inheemse [[volkskuns]]. Die belang van Katherine Louisa en Arthur Owen Vaughan vir die Afrikaanse letterkunde is opgesluit in die boek ''Old Hendrik’s tales'', wat in [[1904]] in Engels gepubliseer word onder die naam Arthur Owen Vaughan met illustrasies deur J.A. Shepherd. Hierdie is diereverhale uit die volkskuns, soos vermoedelik aan Katherine in [[Suid-Afrika]] vertel deur 'n inheemse inwoner (moontlik 'n [[Griekwas (stam)|Griekwa]]) met die naam Hendrik. Die stories verklaar onder meer hoekom bobbejaan se stert so krom is, hoekom skilpad nie hare het nie en hoekom jakkals 'n oorlogdans gedans het en ander mistieke dierverhale wat waarskynlik oor geslagte heen oorvertel is. Later is dit in [[Nederlands]] verwerk (waarskynlik deur Katherine Louisa), met Hendrik se woorde in Afrikaans soos hy dit oorspronklik oorvertel het en dit word gepubliseer onder die titel ''Ou Hendrik z’n stories''. Hierdie is dus een van die vroegste voorbeelde van dierestories in Afrikaans, wat later deur skrywers soos G.R. von Wielligh, [[G.C. en S.B. Hobson]] en ander nagevolg sou word. Arthur skryf verskeie romans en twee geskiedenisse van Wallis en sy mense, ''Flame-bearers of Welsh history'' en die breër opgesette ''The matter of Wales''. Hierdie boeke kry egter nie die stempel van goedkeuring van professionele historici nie.<ref name="dowb" /> == Publikasies == [[Lêer:Flame-bearers of Welsh History Owen Rhoscomyl 00.jpg|duimnael|Titelblad van sy werk ''Flame-Bearers of Welsh History: Being the outline of the Sons of Cunedda'']] {| class="wikitable" !Jaar !Titel !Notas |- |1895 |The Jewel of Ynys Galon | |- |1896 |Battlement and Tower | |- |1897 |The White Rose of Arno | |- |1898 |The Shrouded Face | |- |1899 |''Y Rhosin Du'' | |- |1902 |''The Lady of Castell March'' | |- |1904 |''Old Hendrik's Tales'' |mede-geskryf met sy vrou K. L. Vaughan |- |1905 |Flame-Bearers of Welsh History | |- |1906 |Old Fireproof | |- |1907 |Dewi ''Saint'', St. David |saam met eerw. J.E. Davies |- |1907 |Sweet Rogues | |- |1907 |Vronina | |- |1908 |''Ou Hendrik se Stories'' (''Ou Hendrik z’n stories)'' |vertaal na Nederlands |- |1908 |Isle Raven <ref name="Isle Raven" /> | |- |1908 |A Scout's Story | |- |1912 |The children of Don |saam met lord Howard de Walden |- |1913 |Lone tree lode | |- |1913 |The Matter of Wales | |- |1904-1909 |''Numerous short stories'' | |} == Sien ook == * [[K.L. en A.O. Vaughan]] (besig om met hierdie artikel te versmelt) == Bronnelys == === Boeke === * Antonissen, Rob “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 1” Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Nienaber, P.J.; Senekal, J.H en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde”Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe1969 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 === Internet === * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/CLWYD/2009-04/1239432619{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Ancestry: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/DYFED/2009-04/1239639424{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Rootsweb Archiver: http://archiver.rootsweb.ancestry.com/th/read/GLAMORGAN/2006-03/1143555745{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="Isle Raven">{{cite journal|title=Review: ''Isle Raven'' by Owen Vaughan|journal=[[Athenaeum (British magazine)|The Athenaeum]]|number=4196|pages=380|date=28 March 1908|url=https://books.google.com/books?id=XSI5AQAAIAAJ&pg=PA380|last1=Buckingham|first1=James Silk|last2=Sterling|first2=John|last3=Maurice|first3=Frederick Denison|last4=Stebbing|first4=Henry|last5=Dilke|first5=Charles Wentworth|last6=Hervey|first6=Thomas Kibble|last7=Dixon|first7=William Hepworth|last8=MacColl|first8=Norman|last9=Rendall|first9=Vernon Horace|last10=Murry|first10=John Middleton}}</ref> <ref name="ref1">''The Welsh Academy Encyclopaedia of Wales''. [[John Davies (historian)|John Davies]], [[Nigel Jenkins]], Menna Baines and Peredur Lynch (2008) University of Wales Press p. 558 {{ISBN|978-0-7083-1953-6}}</ref> <ref name=Zeil>A. L. von Zeil, ''Battle Scars and Dragon Tracks'' 2010 {{ISBN|978-0-620-46322-5}}</ref> <ref name="London-Gazette-27359">{{London Gazette | issue = 27359 | date = 27 September 1901 | page = 6330 }} </ref> <ref name="London-Gazette-31092">{{London Gazette | issue = 31092 | date = 31 December 1918 | page = 17 | supp = y }}</ref> <ref name="anw">{{Verwys web |titel=Archive Network Wales |url=http://www.archivesnetworkwales.info/cgi-bin/anw/search2?coll_id=521&inst_id=1&term=Authors%2C%20English%20language%20%7C%20Wales |argief-url=https://web.archive.org/web/20160303185134/http://www.archivesnetworkwales.info/cgi-bin/anw/search2?coll_id=521&inst_id=1&term=Authors,%20English%20language%20%7C%20Wales |argiefdatum= 3 Maart 2016 |besoekdatum=17 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> <ref name="samh">{{Cite web|url=http://www.samilitaryhistory.org/16/c16febne.html|title=FEBRUARY 2016 newsletter - Cape Town - South African Military History Society|website=www.samilitaryhistory.org|access-date=2017-08-24}}</ref> <ref name="fh">Frontiersmen Historian: http://www.frontiersmenhistorian.info/motto.htm</ref> <ref name="dowb">Dictionary of Welsh Biography: http://yba.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html</ref> <ref name="cwgc">{{CWGC|id=671441|name=Arthur Owen Vaughan}}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://wbo.llgc.org.uk/en/s-VAUG-OWE-1863.html ''The National Library of Welsh Biography''] * {{Gutenberg author | id=36107| name=Arthur Owen Vaughan}} * {{Internet Archive author |sname=Arthur Owen Vaughan |sopt=t}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Rhoscomyl, Owen}} [[Kategorie:Engelse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1863]] [[Kategorie:Sterftes in 1919]] 2tsj9mzrj5d3iai6dqglgssrjuehbo0 2016 Wêreldtydrenkampioenskap 0 114921 3372803 3285200 2026-11-15T15:42:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 8 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372803 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} [[Lêer:Sébastien Ogier Rally de Catalunya 2015 001.jpg|duimnael|220x220px|Sébastien Ogier, die verdedigende bestuurderskampioen.]] [[Lêer:2014 Rallye Deutschland by 2eight DSC4116.jpg|duimnael|220x220px|Die [[Volkswagen Polo R WRC]], die motor wat deur die verdedigende vervaardigerskampioen, Volkswagen Motorsport, ingeskryf is.]] Die '''2016 Wêreldtydrenkampioenskap''' is die vier-en-veertigste seisoen van die Wêreldtydrenkampioenskap, 'n motorsportkampioenskap erken deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA) as die hoogste klas van internasionale tydrenne. Spanne en bestuurders ding mee in dertien rondes — beginende met die Rallye Monte Carlo in Januarie en eindigende met die Tydren Australië in November — vir die Wêreldtydrenkampioenskappe vir Bestuurders en Vervaardigers. == Kalender == Die kalender is in November 2015 deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] aangekondig.<ref>{{cite web |title=2016 FIA World Rally Championship Calendar |url=http://www.fia.com/news/2016-fia-world-rally-championship-calendar |work=fia.com |publisher=Fédération Internationale de l'Automobile |date=3 November 2015 |access-date=20 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009125733/https://www.fia.com/news/2016-fia-world-rally-championship-calendar |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die seisoen handhaaf dieselfde byeenkomste as in 2015 – die kampioenskap word beslis oor dertien rondes in [[Europa]], [[Noord-Amerika]], [[Suid-Amerika]] en [[Australië]].<ref>{{cite news |title=WRC 2016 dates confirmed |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/november/2016-calendar/page/2950--12-12-.html |work=WRC.com |access-date=3 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124638/https://www.wrc.com/en/wrc/news/november/2016-calendar/page/2950--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="2016 dates">{{cite news |title=WRC 2016 dates & surfaces |url=http://www.ewrc-results.com/season.php?s=2016&nat=0 |work=eWRC-results.com |access-date=3 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170707195456/https://www.ewrc-results.com/season.php?s=2016 |archive-date=7 Julie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" ! rowspan="2" | Rondte ! colspan="2" | Datum ! rowspan="2" | Tydren se naam ! rowspan="2" | Tydren-<br />hoofkwartier ! rowspan="2" | Oppervlak ! rowspan="2" | Sneldele ! rowspan="2" | Afstand |- ! Begin ! Einde |- ! 1 | 22 Januarie | 24 Januarie | {{vlagikoon|MCO}} 84ème Rallye Automobile Monte-Carlo | Gap, Hautes-Alpes | align="center" | Teer en sneeu | align="center" | 16 | align="center" | 337.59&nbsp;km |- ! 2 | 12 Februarie | 14 Februarie | {{vlagikoon|SWE}} 64th Rally Sweden | Karlstad, Värmland | align="center" | Sneeu | align="center" | 12 | align="center" | 226.48&nbsp;km |- ! 3 | 4 Maart | 6 Maart | {{vlagikoon|MEX}} 30º Rally Guanajuato México | [[León, Meksiko|León]], [[Guanajuato]] | align="center" | Gruis | align="center" | 21 | align="center" | 399.67&nbsp;km |- ! 4 | 22 April | 24 April | {{vlagikoon|ARG}} 36º Rally Argentina | Villa Carlos Paz, Córdoba | align="center" | Gruis | align="center" | 18 | align="center" | 364.68&nbsp;km |- ! 5 | 20 Mei | 22 Mei | {{vlagikoon|PRT}} 50º Rally de Portugal | Matosinhos, Porto | align="center" | Gruis | align="center" | 19 | align="center" | 368.00&nbsp;km |- ! 6 | 10 Junie | 12 Junie | {{vlagikoon|ITA}} 13º Rally d'Italia Sardegna | Alghero, [[Sardinië]] | align="center" | Gruis | align="center" | 19 | align="center" | 324.60&nbsp;km |- ! 7 | 1 Julie | 3 Julie | {{vlagikoon|POL}} 73rd Rally Poland | Mikołajki, Warmia-Masuria | align="center" | Gruis | align="center" | 21 | align="center" | 306.10&nbsp;km |- ! 8 | 29 Julie | 31 Julie | {{vlagikoon|FIN}} 66th Rally Finland | Jyväskylä, Keski-Suomi | align="center" | Gruis | align="center" | 24 | align="center" | 333.99&nbsp;km |- ! 9 | 19 Augustus | 21 Augustus | {{vlagikoon|GER}} 34. ADAC Rallye Deutschland | [[Trier]], [[Rynland-Palts]] | align="center" | Teer | align="center" | 18 | align="center" | 306.80&nbsp;km |- ! 10 | 9 September | 11 September | {{vlagikoon|CHN}} 19th China Rally | [[Beijing]], Hebei | align="center" | Teer | colspan="2" align="center" | ''gekanselleer'' |- !11 | 30 September | 2 Oktober | {{vlagikoon|FRA}} 59ème Tour de Corse&nbsp;– Rallye de France | Bastia, Haute-Corse | align="center" | Teer | align="center" | 10 | align="center" | 390.92&nbsp;km |- !12 | 14 Oktober | 16 Oktober | style="padding-right: 24px;" | {{vlagikoon|ESP}} 52º Rally RACC Catalunya | Salou, Tarragona | align="center" | Teer en gruis | align="center" | 21 | align="center" | 340.32&nbsp;km |- !13 | 28 Oktober | 30 Oktober | {{vlagikoon|GBR}} 72nd Wales Rally GB | Deeside, Flintshire | align="center" | Gruis | align="center" | 22 | align="center" | 336.00&nbsp;km |- !14 | 18 November | 20 November | {{vlagikoon|AUS}} 25th Rally Australia | Coffs Harbour, [[Nieu-Suid-Wallis]] | align="center" | Gruis | align="center" | 23 | align="center" | 315.32&nbsp;km |} [[Lêer:2014 Rallye Deutschland by 2eight DSC1655.jpg|duimnael|regs|220px|[[Citroën]] het sy fabrieksondersteuning vir die [[Citroën DS3 WRC|DS3 WRC]] amptelik onttrek aan die einde van die 2015 seisoen]] * Tydren Swede was verkort as gevolg van warm weerstoestande wat bevrore paaie in 'n sagte, modderige grondpad omskep het, en sneeubande onveilig gemaak het om te gebruik.<ref name="Sweden route revamp">{{cite web |title=Weather forces Sweden route revamp |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/february-2016/sweden-route-change/page/3224--12-12-.html |publisher=WRC.com |access-date=11 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124647/https://www.wrc.com/en/wrc/news/february-2016/sweden-route-change/page/3224--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Tydren China is gekanselleer as gevolg van padskade wat veroorsaak is deur swaar storms en oorstromings in Julie.<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/august-2016/rally-china/page/3810--12-12-.html |title=Rally China cancelled due to weather damage – wrc.com |access-date=16 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107103729/https://www.wrc.com/en/wrc/news/august-2016/rally-china/page/3810--12-12-.html |archive-date=7 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Kalenderveranderinge === * Tydren Australië is verskuif van September na November om die finale ronde van die kampioenskap te word.<ref name="2016 dates" /> * Die kalender is uitgebrei tot veertien rondes in 2016,<ref>{{Cite news|title=Rally Australia on preliminary 2016 WRC draft schedule|url=http://m.speedcafe.com/2015/05/14/rally-aus-on-preliminary-2016-wrc-draft-schedule/|first=Gordan|last=Lomas|work=speedcafe|date=14 Mei 2015|accessdate=20 Julie 2015|archive-date=23 Desember 2015|archive-url=https://archive.today/20151223140904/http://m.speedcafe.com/2015/05/14/rally-aus-on-preliminary-2016-wrc-draft-schedule/|url-status=dead}}</ref> met die insluiting van die Tydren van Sjina, sewentien jaar na sy enigste keer as 'n ronde van die WRC.<ref name="provisional">{{cite news |url=http://m.autosport.com/news/report.php/id/121082/china-on-provisional-wrc-calendar |title=China on provisional WRC calendar |work=autosport.com |publisher=Haymarket Publications |access-date=5 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102516/http://m.autosport.com/news/report.php/id/121082/china-on-provisional-wrc-calendar |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * Die Tour de Corse het sy hoofkwartier verskuif van Corte na Bastia, en sal 'n nuwe roete bekendstel.<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/may-2016/corsica-route/page/3508--12-12-.html |title=New look for Corsica encounter |work=wrc.com |publisher=World Rally Championship |access-date=5 Mei 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124634/https://www.wrc.com/en/wrc/news/may-2016/corsica-route/page/3508--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Spanne en jaers == {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" ! Vervaardiger ! Span ! Bande ! Motornommer ! Bestuurder ! Navigator ! Rondtes |- ! rowspan="3" | [[Volkswagen]]<br /> <small>([[Volkswagen Polo R WRC]])</small> | rowspan="2" | {{vlagikoon|GER}} [[Volkswagen|Volkswagen Motorsport]]<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/october/capito-vw-programme/page/2840--12-12-.html |title=Volkswagen's WRC programme secure |website=WRC.com |publisher=WRC Promoter GmbH |date=1 Oktober 2015 |access-date=19 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124641/https://www.wrc.com/en/wrc/news/october/capito-vw-programme/page/2840--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan="2" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 1 | {{vlagikoon|FRA}} [[Sébastien Ogier]]<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/october/ogier-simple-contract/page/1878--12-12-.html |title=Ogier Contract: 'A Simple Decision' |work=WRC.com |publisher=World Rally Championship |access-date=26 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124645/https://www.wrc.com/en/wrc/news/october/ogier-simple-contract/page/1878--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |{{vlagikoon|FRA}} Julien Ingrassia<ref name="co-drivers"/> | align="center" | 1–9, 11–12 |- | align="center" | 2 | {{vlagikoon|FIN}} [[Jari-Matti Latvala]]<ref>{{cite news |url=http://m.autosport.com/news/report.php/id/119997/vw-promises-latvala-seat-is-safe |title=VW promises Latvala seat is safe |work=Autosport.com |publisher=Haymarket Publications |access-date=5 Augustus 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304042225/http://m.autosport.com/news/report.php/id/119997/vw-promises-latvala-seat-is-safe |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | {{vlagikoon|FIN}} Miikka Anttila<ref name="co-drivers"/> | align="center" | 1–9, 11–12 |- | rowspan="1" | {{vlagikoon|GER}} Volkswagen Motorsport II<ref name="Mikkelsen 2016">[http://m.autosport.com/news/report.php/id/119640/mikkelsen-pens-new-volkswagen-deal "Mikkelsen pens new Volkswagen deal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150625125854/http://m.autosport.com/news/report.php/id/119640/mikkelsen-pens-new-volkswagen-deal |date=25 Junie 2015 }}.</ref> | align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 9 | {{vlagikoon|NOR}} Andreas Mikkelsen<ref name="Mikkelsen 2016" /> | {{vlagikoon|NOR}} Anders Jæger<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/december-2015/jaeger-co-driver/page/3043--12-12-.html |access-date=8 Desember 2015 |title=Jaeger replaces Fløene alongside Mikkelsen |publisher=World Rally Championship |work=WRC.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124650/https://www.wrc.com/en/wrc/news/december-2015/jaeger-co-driver/page/3043--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="center" | 1–9, 11–12 |- ! rowspan="10" | [[Hyundai]]<br /> <small>([[Hyundai i20 WRC]])</small> | rowspan="4" | {{vlagikoon|GER}} [[Hyundai|Hyundai Motorsport]]<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/september/hyundai-2016-car/page/2808--12-12-.html |title=Hyundai's 2016 car previewed |website=WRC.com |publisher=WRC Promoter GmbH |date=16 September 2015 |access-date=19 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124640/https://www.wrc.com/en/wrc/news/september/hyundai-2016-car/page/2808--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan="4" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | rowspan="2" align="center" | 3 | {{vlagikoon|BEL}} Thierry Neuville<ref name="neuville sordo">{{cite news |url=http://m.speedcafe.com/2015/10/20/hayden-paddon-secures-hyundai-wrc-future/ |title=Hayden Paddon secures Hyundai WRC future |work=speedcafe.com |date=19 Oktober 2015 |access-date=20 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151225075646/http://m.speedcafe.com/2015/10/20/hayden-paddon-secures-hyundai-wrc-future/ |archive-date=25 Desember 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | {{vlagikoon|BEL}} Nicolas Gilsoul<ref name="co-drivers">{{Cite news|title=Rally Monte Carlo entry list|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=25982&cat=1017|work=eWRC-results.com|accessdate=3 Desember 2015|archive-date= 8 Desember 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151208040421/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=25982&cat=1017|url-status=dead}}</ref> | align="center" | 1–4, 7–9, 11–12 |- | {{vlagikoon|NZL}} Hayden Paddon<ref name="Rally Portugal Entry List">{{Cite news|url=http://www.rallydeportugal.pt/ResourcesUser/Documentos/Rally_Guide_2/RP2016_Entry_List_29_04FINAL.pdf|title=Rally Portugal Entry List|work=rallydeportugal.com|date=30 April 2016|accessdate=30 April 2016|archive-date= 3 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160603121636/http://www.rallydeportugal.pt/ResourcesUser/Documentos/Rally_Guide_2/RP2016_Entry_List_29_04FINAL.pdf|url-status=dead}}</ref> | {{vlagikoon|NZL}} John Kennard<ref name="Rally Portugal Entry List" /> | align="center" | 5–6 |- | rowspan="2" align="center" | 4 | {{vlagikoon|ESP}} Dani Sordo<ref name="neuville sordo" /> | {{vlagikoon|ESP}} Marc Martí<ref name="co-drivers"/> | align="center" | 1, 3–6, 9, 11–12 |- | {{vlagikoon|NZL}} Hayden Paddon<ref name="paddon">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/october/paddon-hyundai-/page/2897--12-12-.html |title=Paddon gets three-year deal with Hyundai |publisher=WRC Promoter GmbH |date=19 Oktober 2015 |access-date=19 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124637/https://www.wrc.com/en/wrc/news/october/paddon-hyundai-/page/2897--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | {{vlagikoon|NZL}} John Kennard<ref name="Rallye Montecarlo Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=25982&t=Rallye-Automobile-de-Monte-Carlo-2016|title=Rallye Montecarlo Entry List|publisher=ewrc-results.com|date=30 Desember 2015|accessdate=30 Desember 2015|archive-date=31 Desember 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231095657/http://ewrc-results.com/startlist.php?e=25982&t=Rallye-Automobile-de-Monte-Carlo-2016|url-status=dead}}</ref> | align="center" | 2, 7–8 |- | rowspan="6" | {{vlagikoon|GER}} Hyundai Motorsport N | rowspan="6" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | rowspan="2" align="center" | 10 | {{vlagikoon|NZL}} Hayden Paddon<ref name="Rally Sweden Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=26241&cat=1017|title=Rally Sweden Entry List|work=ewrc-results.com|date=12 Januarie 2016|accessdate=12 Januarie 2016|archive-date=26 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126105401/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=26241&cat=1017|url-status=dead}}</ref> | {{vlagikoon|NZL}} John Kennard<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | align="center" | 1 |- | {{vlagikoon|NED}} Kevin Abbring<ref name="Rally Finland Entry List" /> | style="padding-right: 24px;" | {{vlagikoon|GBR}} [[Sebastian Marshall]] |- | rowspan="4" align="center" | 20 | {{vlagikoon|ESP}} Dani Sordo<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | {{vlagikoon|ESP}} Marc Martí<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | align="center" | 2, 7 |- | {{vlagikoon|NZL}} Hayden Paddon<ref name="Rally Mexico Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27501&t=Rally-Guanajuato-Mexico-2016|title=Rally Mexico Entry List|accessdate=16 Februarie 2016|archive-date=20 Februarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220143908/http://ewrc-results.com/startlist.php?e=27501&t=Rally-Guanajuato-Mexico-2016|url-status=dead}}</ref> | {{vlagikoon|NZL}} John Kennard<ref name="Rally Mexico Entry List" /> | align="center" | 3–4, 9, 11–12 |- | {{vlagikoon|BEL}} Thierry Neuville<ref name="Rally Portugal Entry List" /> | {{vlagikoon|BEL}} Nicolas Gilsoul<ref name="Rally Portugal Entry List" /> | align="center" | 5–6 |- | {{vlagikoon|NED}} Kevin Abbring<ref name="Rally Finland Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27496&t=Neste-Rally-Finland-2016|title=Rally Finland Entry List|work=ewrc-results.com|publisher=ewrc-results.com|accessdate=3 Julie 2016|archive-date=31 Julie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160731142453/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27496&t=Neste-Rally-Finland-2016|url-status=dead}}</ref> | style="padding-right: 24px;" | {{vlagikoon|GBR}} Sebastian Marshall | align="center" | 8 |- ! rowspan="6" | M-Sport<br /> <small>([[Ford Fiesta RS WRC]])</small> | rowspan="3" | {{vlagikoon|GBR}} [[Ford|M-Sport World Rally Team]]<ref>{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/november/Tänak-uncertain-of-2016-plans/page/3005--12-12-.html |title=Tänak uncertain of 2016 plans |website=WRC.com |publisher=WRC Promoter GmbH |access-date=19 Oktober 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124635/https://www.wrc.com/en/wrc/news/november/T%25C3%25A4nak-uncertain-of-2016-plans/page/3005--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | rowspan="3" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 5 | {{vlagikoon|NOR}} Mads Østberg<ref name="msport">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/november/m-sport-drivers-revealed-/page/3025--12-12-.html |title=Østberg and Camili join M-Sport |work=WRC.com |publisher=World Rally Championship |access-date=30 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124637/https://www.wrc.com/en/wrc/news/november/m-sport-drivers-revealed-/page/3025--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | {{vlagikoon|NOR}} Ola Fløene<ref>{{cite news |url=http://madsostberg.no/Home/PressArticle/1043 |title=Ola Floene is Mads Ostberg’s new co-driver! |work=madsostberg.no |publisher=Mads Østberg official site |access-date=7 Desember 2015 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128060546/http://madsostberg.no/Home/PressArticle/1043 |archive-date=28 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | align="center" | 1–9, 11–12 |- | rowspan="2" align="center" | 6 | rowspan="2" | {{vlagikoon|FRA}} Eric Camilli<ref name="msport" /> | {{vlagikoon|FRA}} Nicolas Klinger<ref name="co-drivers" /> | align="center" | 1–2 |- | {{vlagikoon|FRA}} Benjamin Veillas<ref name="Camilli back with Veillas">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/february-2016/camilli-co-driver/page/3282--12-12-.html |title=Camilli back with co-driver Veillas |work=WRC.com |publisher=World Rally Championship |access-date=26 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124637/https://www.wrc.com/en/wrc/news/february-2016/camilli-co-driver/page/3282--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="center" | 3–9, 11–12 |- | rowspan="1" | {{vlagikoon|GBR}} DMACK World Rally Team<ref name="Tänak to dmack">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/november/Tänak-to-dmack-in-2016/page/3022--12-12-.html |title=Tänak to DMACK in 2016 |work=wrc.com |publisher=WRC Promoter |date=27 November 2015 |access-date=27 November 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124711/https://www.wrc.com/en/wrc/news/november/T%25C3%25A4nak-to-dmack-in-2016/page/3022--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> | rowspan="1" align="center" | '''D''' | align="center" | 12 | {{vlagikoon|EST}} Ott Tänak<ref name="Tänak to dmack" /> | {{vlagikoon|EST}} Raigo Mõlder<ref name="Tänak to dmack" /> | align="center" | 1–9, 11–12 |- | rowspan="1" | {{vlagikoon|CZE}} Jipocar Czech National Team<ref name="List of Manufacturer Entries Rally Mexico">{{cite news |url=http://www.fia.com/news/wrc-list-manufacturer-entries-rally-mexico |title=List of Manufacturer Entries Rally Mexico |work=FIA |publisher=FIA |date=10 Februarie 2016 |access-date=14 Februarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009162916/https://www.fia.com/news/wrc-list-manufacturer-entries-rally-mexico |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | rowspan="1" align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 21 | {{vlagikoon|CZE}} Martin Prokop<ref name="List of Manufacturer Entries Rally Mexico" /> | {{vlagikoon|CZE}} Jan Tománek<ref name="List of Manufacturer Entries Rally Mexico" /> | align="center" | 3, 5–6, 12 |- | rowspan="1" | {{vlagikoon|KSA}} Yazeed Al-Rajhi<ref name="2016 WRC entrants">{{cite news |url=http://www.fia.com/news/2016-fia-world-rally-championship-manufacturers-list-entrants |title=List of 2016 World rally Championship entrants |work=fia.com |publisher=FIA |date=5 Januarie 2015 |access-date=7 Januarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009144356/https://www.fia.com/news/2016-fia-world-rally-championship-manufacturers-list-entrants |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 30 | {{vlagikoon|KSA}} Yazeed Al-Rajhi<ref name="2016 WRC entrants" /> | {{vlagikoon|GBR}} Michael Orr<ref name="2016 WRC entrants" /> | align="center" | 2, 5–8 |} {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" ! colspan="10" | Major entries ineligible to score manufacturer points |- ! Vervaardiger ! Span ! Bande ! Motornommer ! Bestuurder ! Navigator ! Rondtes |- ! rowspan="12" | [[Citroën]]<br /> <small>([[Citroën DS3 WRC]])</small> | rowspan="6" | {{vlagikoon|FRA}} Abu Dhabi Total<br />World Rally Team<ref name="citroen">{{cite news |url=http://beta.autosport.com/news/report.php/id/122291/breen-added-to-citroen-2016-plans |title=Craig Breen added to private-run Citroen 2016 WRC line-up |work=Autosport.com |publisher=Haymarket Publications |access-date=18 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160105195207/http://beta.autosport.com/news/report.php/id/122291/breen-added-to-citroen-2016-plans |archive-date=5 Januarie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | rowspan="6" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | rowspan="2" align="center" | 7 | {{vlagikoon|GBR}} Kris Meeke<ref name="citroen" /> | {{vlagikoon|IRL}} Paul Nagle<ref name="citroen co-drivers">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/december-2015/abu-dhabi-team-2016/page/3063--12-12-.html |title=Meeke, Lefebvre and Breen join DS 3 squad |publisher=WRC Promoter GmbH |date=18 Desember 2015 |access-date=22 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124648/https://www.wrc.com/en/wrc/news/december-2015/abu-dhabi-team-2016/page/3063--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="center" | 1–2, 5, 8, 11–12 |- | {{vlagikoon|FRA}} Stéphane Lefebvre<ref name="Rally Poland Entries">{{Cite news|url=http://www.rajdpolski.pl/pliki/zawodnicy/2016/entry_list_-_pzm_73rd_rally_poland.pdf|title=Rally Poland Entry List|work=rajdpolski.pl|date=7 Junie 2016|accessdate=8 Junie 2016|archive-date=15 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160615090935/http://www.rajdpolski.pl/pliki/zawodnicy/2016/entry_list_-_pzm_73rd_rally_poland.pdf|url-status=dead}}</ref> | {{vlagikoon|FRA}} Gabin Moreau<ref name="Rally Poland Entries" /> | align="center" | 7 |- | rowspan="2" align="center" | 8 | {{vlagikoon|FRA}} Stéphane Lefebvre<ref name="citroen" /> | align="center" | 1, 5 |- | {{vlagikoon|IRE}} Craig Breen<ref name="Rally Poland Entries" /> | {{vlagikoon|GBR}} Scott Martin<ref name="Rally Poland Entries" /> | align="center" | 7–8, 11–12 |- | align="center" | 14 | {{vlagikoon|UAE}} Khalid Al-Qassimi<ref name="citroen" /> | {{vlagikoon|GBR}} Chris Patterson<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | align="center" | 2, 5, 8, 12 |- | align="center" | 15 | {{vlagikoon|IRE}} Craig Breen<ref name="citroen" /> | {{vlagikoon|GBR}} Scott Martin<ref name="citroen co-drivers" /> | align="center" | 2 |- | {{vlagikoon|FRA}} Stéphane Lefebvre<ref name="ADAC Rallye Deutschland Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27498&t=ADAC-Rallye-Deutschland-2016|title=ADAC Rallye Deutschland Entry List|work=ewrc-results.com|date=29 Julie 2016|accessdate=29 Julie 2016|archive-date=17 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160817144655/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27498&t=ADAC-Rallye-Deutschland-2016|url-status=dead}}</ref> | align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 10 | {{vlagikoon|FRA}} Stéphane Lefebvre<ref name="ADAC Rallye Deutschland Entry List" /> | {{vlagikoon|FRA}} Gabin Moreau<ref name="ADAC Rallye Deutschland Entry List" /> | align="center" | 9 |- | rowspan="2" | {{vlagikoon|ARG}} Marcos Ligato<ref name="Rally Argentina Entry List">{{Cite news|url=http://www.rallyargentina.com/wp-content/uploads/2016/04/OFFICIAL-FIA-ENTRY-LIST-RA16-APP.pdf|title=Official FIA entry list — Rally Argentina 2016|publisher=rallyargentina.com|date=3 April 2016|accessdate=4 April 2016|archive-date=16 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160416173739/http://www.rallyargentina.com/wp-content/uploads/2016/04/OFFICIAL-FIA-ENTRY-LIST-RA16-APP.pdf|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 15 | rowspan="2" | {{vlagikoon|ARG}} Marcos Ligato<ref name="Rally Argentina Entry List" /> | rowspan="2" | {{vlagikoon|ARG}} Rubén García<ref name="Rally Argentina Entry List" /> | align="center" | 8 |- | align="center" | 81 | align="center" | 4 |- | rowspan="1" | {{vlagikoon|ITA}} Felice Re<ref name="Rallye Montecarlo Entry List"/> | rowspan="1" align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 18 | {{vlagikoon|ITA}} Felice Re<ref name="Rallye Montecarlo Entry List" /> | {{vlagikoon|ITA}} Mara Bariani<ref name="Rallye Montecarlo Entry List" /> | align="center" | 1 |- | rowspan="2" | {{vlagikoon|ARG}} José Alberto Nicolas<ref name="Rally Argentina Entry List" /> | rowspan="2" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | rowspan="2" align="center" | 83 | rowspan="2" | {{vlagikoon|ARG}} José Alberto Nicolas<ref name="Rally Argentina Entry List" /> | {{vlagikoon|ARG}} Miguel Recalt<ref name="Rally Argentina Entry List" /> | align="center" | 4 |- | {{vlagikoon|ARG}} Leonardo Suaya<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | 8 |- ! rowspan="12" | [[Ford Motormaatskappy|Ford]]<br /> <small>([[Ford Fiesta RS WRC]])</small> | rowspan="2" | {{vlagikoon|NOR}} Henning Solberg<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | rowspan="2" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 15 | rowspan="2" | {{vlagikoon|NOR}} Henning Solberg<ref name="Rally RACC Catalunya Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27504&t=RallyRACC-Catalunya-Costa-Daurada-2016|title=Rally RACC Catalunya Entry List|work=ewrc-results.com|publisher=ewrc-results.com|accessdate=24 September 2016|archive-date=25 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160925022453/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27504&t=RallyRACC-Catalunya-Costa-Daurada-2016|url-status=dead}}</ref> | rowspan="2" | {{vlagikoon|AUT}} Ilka Minor<ref name="Rally RACC Catalunya Entry List" /> | align="center" | 12 |- | align="center" | 16 | align="center" | 2, 4–7 |- | {{vlagikoon|POL}} [[Robert Kubica]]<ref name="Rallye Montecarlo Entry List"/><ref name="BRC Racing Team at Rallye Montecarlo">{{Cite news|url=http://rally.brc.it/dettaglio-news.asp?id=50249|title=BRC Racing Team at Rallye Montecarlo|publisher=brc.it|date=7 Januarie 2016|accessdate=7 Januarie 2016|archive-date=15 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115093900/http://rally.brc.it/dettaglio-news.asp?id=50249|url-status=dead}}</ref> | rowspan="1" align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 16 | {{vlagikoon|POL}} [[Robert Kubica]]<ref name="kubica 2016">{{cite news |url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/122326 |title=Ex-F1 driver Robert Kubica contest WRC season opener in Monte Carlo |access-date=26 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314090142/http://www.autosport.com/news/report.php/id/122326 |archive-date=14 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> | {{vlagikoon|POL}} Maciek Szczepaniak<ref name="Rallye Montecarlo Entry List" /> |- | {{vlagikoon|MEX}} Benito Guerra | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 16 | {{vlagikoon|MEX}} Benito Guerra<ref name="Rally Mexico Entry List" /> | {{vlagikoon|SPA}} Borja Rozada<ref name="Rally Mexico Entry List"/> | align="center" | 3 |- | {{vlagikoon|GBR}} [[Ford Motormaatskappy|M-Sport World Rally Team]] | rowspan="1" align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 17 | {{vlagikoon|FRA}} Bryan Bouffier<ref name="Rallye Montecarlo Entry List" /> | {{vlagikoon|FRA}} Victor Bellotto<ref name="Rallye Montecarlo Entry List" /> | align="center" | 1 |- | style="padding-right: 24px;" | {{vlagikoon|SVK}} Jaroslav Melichárek<ref name="Rally Portugal Entry List" /> | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 22 | style="padding-right: 24px;" |{{vlagikoon|SVK}} Jaroslav Melichárek<ref name="Rally Portugal Entry List" /> | {{vlagikoon|SVK}} Erik Melichárek<ref name="Rally Portugal Entry List"/> | align="center" | 5 |- | {{vlagikoon|ITA}} FWRT s.r.l. | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 37 | {{vlagikoon|ITA}} Lorenzo Bertelli<ref name="bertelli">{{cite news |url=http://www.wrc.com/en/wrc/news/november-2015/bertelli-in-2016/page/3028--12-12-.html |title=Fresh start for Bertelli in 2016 |access-date=26 Desember 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009124636/https://www.wrc.com/en/wrc/news/november-2015/bertelli-in-2016/page/3028--12-12-.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | {{vlagikoon|ITA}} Simone Scattolin<ref name="bertelli" /> | align="center" | {{Nowrap|1–4, 6–8, 11–12}} |- | {{vlagikoon|SUI}} Federico Della Casa<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List">{{Cite news|url=http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27500&t=Rally-Italia-Sardegna-2016|title=Rally Italia Sardegna Entry List|publisher=ewrc-results.com|date=19 Mei 2016|accessdate=21 Mei 2016|archive-date=13 Junie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160613103323/http://www.ewrc-results.com/startlist.php?e=27500&t=Rally-Italia-Sardegna-2016|url-status=dead}}</ref> | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 81 | {{vlagikoon|SUI}} Federico Della Casa<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List" /> | {{vlagikoon|ITA}} Domenico Pozzi<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List" /> | align="center" | 6 |- | {{vlagikoon|UKR}} Oleksiy Tamrazov<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 81 | {{vlagikoon|UKR}} Oleksiy Tamrazov<ref name="Rally Finland Entry List" /> | {{vlagikoon|ITA}} Nicola Arena<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | 8 |- | {{vlagikoon|UAE}} Abdullah Al-Qassimi<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 82 | {{vlagikoon|UAE}} Abdullah Al-Qassimi<ref name="Rally Finland Entry List" /> | {{vlagikoon|GBR}} Steve Lancaster<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | 8 |- | {{vlagikoon|ITA}} Roberto Tononi<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List" /> | align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 83 | {{vlagikoon|ITA}} Roberto Tononi<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List" /> | {{vlagikoon|ITA}} Paolo Comini<ref name="Rally Italia Sardegna Entry List" /> | align="center" | 6 |- | {{vlagikoon|FIN}} Matti Koskelo<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | '''[[Michelin|M]]''' | align="center" | 84 | {{vlagikoon|FIN}} Matti Koskelo<ref name="Rally Finland Entry List" /> | {{vlagikoon|FIN}} Rami Suorsa<ref name="Rally Finland Entry List" /> | align="center" | 8 |- ! rowspan="5" | Mini<br /> <small>{{Nowrap|([[Mini John Cooper Works WRC|Mini John Cooper]]<br />[[Mini John Cooper Works WRC|Works WRC]])}}</small> | rowspan="5" | {{vlagikoon|UKR}} Eurolamp World Rally Team<ref name="Rally Sweden Entry List"/> | rowspan="5" align="center" | {{Pirelli}} | align="center" | 18 | rowspan="3" | {{vlagikoon|UKR}} Valeriy Gorban<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | rowspan="3" | {{vlagikoon|UKR}} Volodymyr Korsia<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | align="center" | 4–7 |- | align="center" | 22 | align="center" | 8, 12 |- | align="center" | 81 | align="center" | 2–3 |- | align="center" | 82 | rowspan="2" | {{vlagikoon|EST}} Mait Maarend<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | rowspan="2" | {{vlagikoon|EST}} Mihkel Kapp<ref name="Rally Sweden Entry List" /> | align="center" | 6 |- | align="center" | 95 | align="center" | 2 |} == Verwysings == {{Verwysings|30em}} [[Kategorie:Motorsportkompetisies]] [[Kategorie:Sport in 2016|Wêreld]] i5xzy81smxzzw7oytbpyw0fsufnu6dd Bruinerige beeskloutjie 0 115824 3372987 3066405 2026-11-16T04:41:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372987 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Bruinerige beeskloutjie | beeld = Lithops lesliei 2.jpg | bewaringstatus = NT | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Lithops lesliei | outeur = (N.E.Br.) N.E.Br., (1922) | sinonieme =* ''Lithops venteri'' <small>Nel</small><ref>{{Cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:362458-1 |title=argiefkopie |access-date=4 Junie 2023 |archive-date=31 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221231190617/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:362458-1 |url-status=dead }}</ref> * ''Mesembryanthemum ferrugineum'' <small>Schwantes</small> * ''Mesembryanthemum lesliei'' <small>N.E.Br.</small> }} Die '''bruinerige beeskloutjie''' (''Lithops lesliei'' (N.E.Br.) N.E.Br.) is 'n dwergplantjie uit die [[vygies|vygiefamilie]]. Dit is een van die "lewende steentjies" van die ''Lithops'' genus. Die [[spesie]] kan baie hoë temperature verdra. Eller en Nipkow meld dat plantjies wat dae lank aan 56 ⁰C blootgestel is, dit sonder skade oorleef het.<ref>''Life Strategies of Succulents in Deserts: With Special Reference to the Namib Desert'', {{Aut|Dieter J. von Willert}}, CUP Archive, 1992, {{ISBN|0-521-24468-4}}, {{ISBN|978-0-521-24468-8}}, bls. 134</ref> == Subspesies == Die [[SANBI-rooilys]] bevat twee subspesies: * ''Lithops lesliei'' (N.E.Br.) N.E.Br. subsp. ''lesliei'', wat voorkom in die [[Vrystaat]], [[Gauteng]], [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Noord-Kaap]] en in suidoos-[[Botswana]].<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=85-50 |title=SANBI |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160407033028/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=85-50 |archive-date=7 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> *''Lithops lesliei'' (N.E.Br.) N.E.Br. subsp. ''burchellii'' D.T.Cole, wat [[endemies (ekologie)|endemies]] is aan die [[Noord-Kaap]] naby [[Kimberley]].<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=85-117 |title=SANBI |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430220637/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=85-117 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Altwee word as (NT) (amper bedreig) gelys, omrede hulle veral deur sangomas versamel word, en hul habitat deur behuisingsontwikkeling verdwyn. == Galery == <gallery> Lithops lesliei ssp. lesliei v. mariae Cole 141 01.jpg|''Lithops lesliei'' ssp. ''lesliei'' v. ''mariae'' Lithops lesliei ssp. lesliei v. mariae Cole 141 02.jpg| Lithops lesliei ssp. lesliei v. mariae Cole 141 03.jpg|Knoppies Lithops lesliei ssp. lesliei v. mariae Cole 141 04.jpg|Saadjies Lithops lesliei ssp. lesliei v. mariae Cole 141 05.jpg| </gallery> == Landbou == Die beweidingskapasiteit is gering: {{WIW|1|1.2|0.99}} == Bronnelys == *Goosen, Helena: Deur kloutjies betower. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 6, Julie 1989. ISSN 0491-4783 == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lithops|lesliei]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1912 beskryf is]] tqblh2axvuudarhz58xjrtoemz3akyl Brakblommetjie 0 116104 3372978 3066450 2026-11-16T03:59:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372978 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = EN | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Brakblommetjie | beeld = | takson = Limonium anthericoides | outeur = (Schltr.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]], (1932) | sinonieme = * ''Statice anthericoides'' <small>Schltr.</small> }} Die '''brakblommetjie''' (''Limonium anthericoides'') is 'n laaggroeiende [[plant]] wat aan die suidkus van [[Suid-Afrika]] voorkom. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''[[bedreigde spesies|bedreig]]'' (EN) gelys. Dit is [[endemies (ekologie)|endemies]] aan Suid-Afrika en groei in die [[kusfynbos en -renosterveld|kusfynbosstreek]] die [[Agulhasvlakte]] naby [[Elim, Wes-Kaap|Elim]]. Dit groei steeds op net vyf plekke, maar word deur indringerspesies en beweiding bedreig<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3568-3 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430201330/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3568-3 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:686641-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230111122148/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:686641-1 |argiefdatum=11 Januarie 2023 |besoekdatum=11 Januarie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die [[spesie]] is deel van die [[fynbos]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gewensde beeld|Plante}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Limonium|anthericoides]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Plante wat in 1897 beskryf is]] 6wk73ds1v7arbepcljd9385s7azm3ne Blousaadsoetgras 0 116354 3372953 3066485 2026-11-16T02:37:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372953 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Blousaadgras | beeld = Megathyrsus maximus plant2 (7370593846).jpg | byskrif = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Megathyrsus maximus | outeur = (Jacq.) B.K.Simon & S.W.L.Jacobs | sinonieme = [[#Sinonieme|Sien teks.]] }} '''Blousaadsoetgras''' (''Megathyrsus maximus'') is 'n [[gras]]spesie wat veral in [[WWF]]-[[ekostreek]] AT1012 (die [[rivierklowe van Maputa- tot Pondoland]]) voorkom. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''veilig'' gelys. == Voorkomsgebied == Die [[spesie]] kom wyd oor [[Afrika]] voor. In [[Suid-Afrika]] kom dit in al die provinsies voor. === Afrika === In die res van Afrika kom dit in die volgende lande voor:<ref>{{webaanhaling|titel=SANBI-rooilys|url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1262-35}}</ref><ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60426565-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Aldabra]], [[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Comore-eilande]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Gambië]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Guinee-Bissau]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Liberië]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mauritius]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Réunion]], [[Rodrigues]], [[Rwanda]], [[Senegal]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Seychelle]], [[Sierra Leone]], [[Soedan]], [[Sokotra]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. Dit kom ook voor op al die eilande van die [[Golf van Guinee]] asook dié in die [[Mosambiekkanaal]]. === Asië === In [[Asie]] kom dit in die volgende lande voor: [[Bahrein]], [[Irak]], [[Jemen]], [[Katar]], [[Koeweit]], [[Oman]], [[Saoedi-Arabië]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]]. == Sinonieme == {{div col|colwidth=26em}} * ''Megathyrsus bivonanus'' <small>(Brullo, Miniss., Scelsi & Spamp.) Verloove</small> * ''Megathyrsus maximus var. coloratus'' <small>(C.T.White) B.K.Simon & S.W.L.Jacobs</small> * ''Megathyrsus maximus var. pubiglumis'' <small>(K.Schum.) B.K.Simon & S.W.L.Jacobs</small> * ''Milium arundinaceum'' <small>J.Koenig ex Steud.</small> * ''Panicum airoides'' <small>Flüggé ex Nees</small> * ''Panicum bivonianum'' <small>Brullo, Miniss., Scelsi & Spamp.</small> * ''Panicum compressum'' <small>Biv.</small> * ''Panicum confine'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''Panicum eburneum'' <small>Trin.</small> * ''Panicum giganteum'' <small>Mez</small> * ''Panicum heynei'' <small>Roth</small> * ''Panicum hirsutissimum'' <small>Steud.</small> * ''Panicum jumentorum'' <small>[[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> * ''Panicum laeve'' <small>Lam.</small> * ''Panicum mahafalense'' <small>A.Camus</small> * ''Panicum mananarense'' <small>A.Camus</small> * ''Panicum maximum'' <small>Jacq.</small> * ''Panicum maximum var. coloratum'' <small>C.T.White</small> * ''Panicum maximum subsp. commune'' <small>(Nees) Peter</small> * ''Panicum maximum subsp. pubescens'' <small>M.Sharma</small> * ''Panicum maximum var. pubiglume'' <small>K.Schum.</small> * ''Panicum maximum var. trichoglume'' <small>Robyns</small> * ''Panicum pamplemoussense'' <small>Steud.</small> * ''Panicum poiforme'' <small>Willd. ex Spreng.</small> * ''Panicum polygamum'' <small>Sw.</small> * ''Panicum praelongum'' <small>Steud.</small> * ''Panicum praticola'' <small>Salzm. ex Döll</small> * ''Panicum scaberrimum'' <small>Lag.</small> * ''Panicum sparsum'' <small>Schumach.</small> * ''Panicum teff'' <small>Desv.</small> * ''Panicum tephrosanthum'' <small>Hack.</small> * ''Panicum trichocondylum'' <small>Steud.</small> * ''Panicum trichoglume'' <small>K.Schum.</small> * ''Urochloa maxima'' <small>(Jacq.) R.D.Webster</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Megathyrsus maximus whole4 (7370586296).jpg| Megathyrsus maximus head11 (7370594602).jpg| Megathyrsus maximus leaf1 (7185351271).jpg| Megathyrsus maximus sheath2 (7185352443).jpg| Megathyrsus maximus spikelets2 (7370584976).jpg| Megathyrsus maximus spikelets11 (7370585364).jpg| </gallery> == Landbou == Die gras het 'n hoë weidingsindekswaarde. {{WIW|10|8.1|5.53}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Megathyrsus maximus}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Gambië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Guinee-Bissau]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Liberië]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mauritius]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Réunion]] [[Kategorie:Flora van Rodrigues]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Senegal]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Seychelle]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Sokotra]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1841 beskryf is]] jax3g29ebcl9dy3eh4o8nfsz54m4wxb Wildehawergras 0 116551 3372717 3066521 2026-11-15T12:27:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372717 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Wildehawergras | beeld = Monocymbium ceresiiforme, bloeiwyse, Haenertsburg, a.jpg | byskrif = bloeiwyse | takson = Monocymbium ceresiiforme | outeur = (Nees) Stapf | sinonieme= * ''Andropogon ceresiiforme'' <small>Nees</small> * ''Andropogon ceresiiforme'' Nees var. ''breviaristatus'' <small>Hack.</small> * ''Andropogon ceresiiforme'' Nees var. ''hirtellus'' <small>Franch.</small> * ''Andropogon ceresiiforme'' Nees var. ''submuticus'' <small>Hack.</small> * ''Hypogynium ceresiiforme'' <small>(Nees) Roberty</small> }} Die '''wildehawergras'''<ref>ook: [http://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/monocymbium-ceresiiforme/ bootjiegras]</ref> ''(Monocymbium ceresiiforme'' (Nees) Stapf) is 'n [[gras]]spesie wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] is en wat volop in die [[Berggrasland, bosland en woud van die Drakensberge|berggrasland van die Drakensberge]] en die [[hoëveld]] voorkom. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' gelys. Dit kom ook buite Suid-Afrika voor.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1352-1 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419145057/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1352-1 |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verspreiding == Die gras is [[inheems]] in [[Angola]], [[Benin]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Gaboen]], [[Ghana]], [[Guinee]], [[Ivoorkus]], [[Kameroen]], [[Lesotho]], [[Liberië]], [[Malawi]], [[Mali]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Rwanda]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Sierra Leone]], [[Soedan]], [[Tanzanië]], [[Togo]], [[Tsjad]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:408875-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250416232913/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:408875-1 |argiefdatum=16 April 2025 |besoekdatum= 5 November 2026 |url-status=dead}}</ref> == Beskrywing == Die plant kan 30-50 cm hoog word. Die grasspriete is gewoonlik nie langer as 15&nbsp;cm nie en eindig in 'n skerp puntjie. As hulle ouer word kleur hulle rooi. Die skutblare het die vorm van 'n bootjie en is rooibruin.<ref>{{webaanhaling|url=http://www.sntc.org.sz/flora/speciesinfo.asp?spid=3616|titel=Swaziland Flora Database}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Monocymbium|ceresiiforme]] [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Benin]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Liberië]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mali]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Togo]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1841 beskryf is]] 6t3o1db26x4gh0u2csyuec9fpiz7cjv Borselgras 0 116553 3372971 3066522 2026-11-16T03:30:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372971 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Borselgras | beeld = | byskrif = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | takson = Microchloa altera | outeur = (Rendle) Chiov. | sinonieme= * ''Enteropogon muticus'' <small>Hack.</small> * ''Microchloa altera'' <small>(Rendle) Stapf var. nelsonii Stapf</small> * ''Rendlia nelsonii'' <small>(Stapf) Chiov.</small> }} Die '''borselgras'''<ref>ook: Kleinrolblaar, Kleinrolblaargras, Mahemskuif, Mahemskuifgras</ref> ''(Microchloa altera'' (Rendle) Chiov.) is 'n [[gras]]spesie wat [[inheems]] aan [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] is. In [[Suid-Afrika]] is die spesie inheems in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] en kom volop in die [[Berggrasland, bosland en woud van die Drakensberge|berggrasland van die Drakensberge]] voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:408451-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230612154036/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:408451-1 |argiefdatum=12 Junie 2023 |besoekdatum=12 Junie 2023 |url-status=dead}}</ref> Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1352-1 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419145057/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1352-1 |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n meerjarige grasspesie wat groot matte kan vorm. In die suide van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]], waar reeds sedert die 14de eeu [[koper]] gemyn word, word hierdie gras op grond aangetref wat aansienlik met metale besoedel is. P.A. Duvigneaud het selfs die spesie as 'n koperliewende spesie ''Rendlia cupricola'' beskryf. Sandgronde aan die oewer van 'n rivier wat deur die Likasi-myn besoedel word het hoë koper- (1,1%) en [[kobalt]]gehaltes (0,13%). Hier is ''R. altera'' die enigste plant wat die grond koloniseer.<ref>''Early stages of natural revegetation of metalliferous mine workings in South Central Africa: a preliminary survey'' {{Outeur|Béatrice Leteinturier, Alan JM. Baker, François Malaisse}} Biotechnol. Agron. Soc. Environ. 1999,3(1), 28–41</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gewensde beeld|Plante}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grasse]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1894 beskryf is]] anfsy5wt2mksczh1jar6onied18uxoh Beesmelkbos 0 116555 3372932 3066524 2026-11-16T00:56:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372932 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Beesmelkbos | beeld = | takson = Euphorbia mauritanica | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | sinonieme =* ''Euphorbia corallothamnus'' <small>Dinter</small> * ''Euphorbia melanosticta'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Boiss.</small> * ''Euphorbia paxiana'' <small>Dinter</small> * ''Euphorbia sarcostemmatoides'' <small>Dinter</small> * ''Tirucalia mauritanica'' <small>(L.) P.V.Heath</small> * ''Tirucalia paxiana'' <small>(Dinter) P.V.Heath</small> * ''Tirucalia sarcostemmatoides'' <small>(Dinter) P.V.Heath</small> * ''Tithymalus brachypus'' <small>Klotzsch & Garcke</small> * ''Tithymalus flaccidus'' <small>Moench</small> * ''Tithymalus mauritanicus'' <small>(L.) Haw.</small> * ''Tithymalus zeyheri'' <small>Klotzsch & Garcke</small> }} Die '''beesmelkbos''' <ref>ook: Geelmelkbos , Gifmelkbos , Kaalmelkbos , Kleinmelkbos , Melktou , Melktoubos , Regopmelkbos , Stinkgeelmelkbos , Vingerpol ,</ref> (''Euphorbia mauritanica'' L.) is 'n [[vetplant]] wat [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]] en [[Namibië]] is.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347292-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220417095050/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:347292-1 |argiefdatum=17 April 2022 |besoekdatum= 8 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''veilig'' (LC) gelys. Dit is wydverspreid en volop.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-4023 |title=SANBI-lys |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430110812/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=574-4023 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die plant kom veral in die [[Sukkulente Karoo]] voor waar dit dikwels domineer in dale en op heuwelhellings. Maar dit word ook in [[Albanie-ruigte]], [[Fynbos]] of [[Nama-Karoo]] aangetref. Die plant is eenhuisig en sonder dorings. Dit is 'n struik wat 1,5&nbsp;m hoog word met regop takke wat uit 'n dik wortelstok groei. Dit het min sytakke en die takke is geelgroen met klein blaarlittekens. Die jong takkies kry van Augustus tot Oktober party klein geel blommetjies aan die end. Die wetenskaplike naam ''mauretanica'' berus op 'n misverstand. Dillenius het gedink dat die plant uit [[Mauritanië]] gekom het en [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] het dit oorgeneem. Die plant is gasheer vir 'n [[parasiet|parasitêre]] plant ''Hydnora africana'' wat [[jakkalskos]] genoem word.<ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantefg/euphorbmaurit.htm |title=PlanZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420061057/http://www.plantzafrica.com/plantefg/euphorbmaurit.htm |archive-date=20 April 2017 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=10 November 2016 }}</ref> == Galery == <gallery> Euphorbia mauretanica MS 9595.jpg Euphorbia mauritanica-P1010239.JPG </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Vetplante]] [[Kategorie:Euphorbia|mauritanica]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] j7mul3a3fjy309egm35mq7ocr37borz Boesmansuring 0 117023 3372960 3066589 2026-11-16T02:58:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372960 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Boesmansuring | beeld = | takson = Anacampseros rufescens | outeur = (Haw.) Sweet, (1826) | sinonieme =* ''Anacampseros arachnoides var. grandiflora'' <small>Sond.</small> * ''Ruelingia rufescens'' <small>Haw.</small> }} '''Boesmansuring''' (''Anacampseros rufescens'' (Haw.) Sweet) is 'n [[vetplant]]jie wat [[endemies (ekologie)|endemies]] is aan Suid-Afrika en voorkom in [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en [[KwaZulu-Natal]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as ''veilig'' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3974-55 |title=SANBI-rooilys |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430180349/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3974-55 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=Plants of the Wolrd Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:698289-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241211220706/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:698289-1 |argiefdatum=11 Desember 2024 |besoekdatum=15 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref> Die plant groei op kaal vlaktes of klipperige hellings in die ooste van die [[Nama-Karoo]] of die Oos-Kaapse berge. Gewoonlik is daar min [[reën]] en ekstreme [[temperatuur|temperature]]. Die jong [[blare]] is tydens die winterreëns [[groen]] van kleur, maar in die droë tyd kan dit [[rooi]]erig of [[pers]]erig word. Die [[saad]]jies ontkiem gemaklik en die plant groei nou ook buite Suid-Afrika as tuin- of kamerplante.<ref>{{cite web |url=http://www.operationwildflower.org.za/index.php/albums/genera-a-f/anacampseros/anacampseros-rufescens-judd-1-2826 |title=operation wildflower |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129024407/http://www.operationwildflower.org.za/index.php/albums/genera-a-f/anacampseros/anacampseros-rufescens-judd-1-2826 |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Galery == <gallery> Anacampseros rufescens 0zz.jpg Anacampseros rufescens2 ies.jpg Anacampseros rufescens.png Anacampseros rufescens3 ies.jpg (MHNT) Anacampseros rufescens 'sunris'.jpg Anacampseros rufescens kz01.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anacampseros|rufescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Vetplante]] [[Kategorie:Plante wat in 1819 beskryf is]] 3hwjolfntrig6r80nrdfoghkhq8yzyw Wildedruif 0 117257 3372716 3066634 2026-11-15T12:25:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372716 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Wildedruif | beeld = Lannea edulis05.jpg | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Lannea edulis | outeur = (Sond.) [[Adolf Engler|Engl.]], 1897 | sinonieme = * ''Calesiam edule'' <small>Kuntze</small> * ''Lannea edulis var. integrifolia'' <small>Engl.</small> * ''Lannea nana'' <small>Engl.</small> * ''Odina edulis'' <small>Sond.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69767-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221025181516/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:69767-1 |argiefdatum=25 Oktober 2022 |besoekdatum=25 Oktober 2022 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''wildedruif''' (''Lannea edulis'' (Sond.) Engl.) is 'n [[geoksiel]] in die Anacardiaceae [[Familie (biologie)|familie]]. == Verspreiding == Die plant is [[inheems]] aan Suid-Afrika waar dit in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]], [[Gauteng]] en [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]] voorkom. Dit is ook inheems in [[Angola]], [[Botswana]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Ivoorkus]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Rwanda]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is as ''veilig'' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=864-2 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200612073859/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=864-2 |archive-date=12 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Beskrywing == Die bogrondse plant lyk soos 'n dwergstruikie en dikwels is dit sonder blare wanneer dit vrugte dra. Dit vrugte is eetbaar en lyk soos Catawba-druiwe ("glippertjies"). Hulle is gunstingkos van [[blouaap|blouapies]] en [[nagapie]]s.<ref>{{cite web |url=https://aylestone8.wordpress.com/tag/wildedruif/ |title=biodiversity of my farm |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227064219/https://aylestone8.wordpress.com/tag/wildedruif/ |archive-date=27 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die stuik is bladwisselend en word 30&nbsp;cm hoog. Dit word in oop klipperige grasland en bosveld aangetref. Die blare groei met twee tot 4 paar op 'n stingel wat eindig in een blaar. Die blommetjies is klein en geel of room tot pienk in kleur. Hulle verskyn September-Oktober dig by die grond. Die vrugte is rooi en word pers.<ref>''Trees and Shrubs of Mpumalanga and Kruger National Park'', {{Outeur|Ernst Schmidt, Mervyn Lotter, Warren McCleland}}, Jacana Media, 2002, {{ISBN|1-919777-30-X}}, {{ISBN|978-1-919777-30-6}} ,bls.300</ref> == Fotogalery == <gallery> Lannea edulis01.jpg| Lannea edulis02.jpg| Lannea edulis03.jpg| Lannea edulis04.jpg| Lannea edulis06.jpg| Lannea edulis07.jpg| </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Lannea]] [[Kategorie:Ondergrondse bome]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1860 beskryf is]] h9dop7i68urt4j1caiieyuhsub3f3pt Cannes-rolprentfees 1997 0 117438 3373011 3317567 2026-11-16T06:10:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373011 wikitext text/x-wiki {{Cannesfees | naam = Cannes-rolprentfees 1997 | beeld = | onderskrif = | datum = [[7 Mei|7]]-[[18 Mei]] [[1997]] | plek = [[Cannes]], [[Frankryk]] | aanbieder = Jeanne Moreau | getal = 20 (In Kompetisie) <br />22 (Un Certain Regard) <br />11 (Kortprente) | webtuiste = [http://www.festival-cannes.com/en Cannes-rolprentfees] | openingsfliek = ''The Fifth Element'' | afsluitingsfliek = ''Absolute Power'' | palmedor = ''Taste of Cherry'' (''Ta'm e guilass'') <br />en ''The Eel'' (''Unagi'') }} Die '''50ste jaarlikse [[Cannes-rolprentfees]]''' is van [[7 Mei|7]]-[[18 Mei]] [[1997]] gehou. Die [[Frankryk|Franse]] aktrise en sangeres Isabelle Adjani was die voorsitter van die jurie en die Franse aktrise en regisseur Jeanne Moreau het die opening- en die afsluitingseremonie aangebied.<ref>{{cite news |url=http://www.filmscouts.com/SCRIPTs/diary.cfm?Festival=cannes97&File=dr-cb06 |title=1997 Cannes Film Festival Diaries |access-date=14 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151007112503/http://www.filmscouts.com/scripts/diary.cfm?Festival=cannes97 |archive-date=7 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Altesaam 53 [[rolprent]]e en kortfilms is vir mededinging gekies. Die [[Palme d'Or]] is gesamentlik toegeken aan ''Taste of Cherry'' (''Ta'm e guilass'') van die regisseur Abbas Kiarostami en ''The Eel'' (''Unagi'') van Shōhei Imamura.<ref>{{cite news|url=http://www.urbancinefile.com.au/home/view.asp?a=209&s=Features|title=CANNES FESTIVAL 1997|accessdate=10 Desember 2013|archive-date= 7 September 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130907163315/http://urbancinefile.com.au/home/view.asp?a=209&s=Features|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.culturekiosque.com/nouveau/cinema/rhecanne.htm |title=Cannes, France, 1997 |access-date=10 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203171211/http://www.culturekiosque.com/nouveau/cinema/rhecanne.htm |archive-date=3 Februarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die fees is geopen met Luc Besson se ''The Fifth Element'' en afgesluit met ''Absolute Power'' van [[Clint Eastwood]].<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1997/04/23/style/23iht-cannes.t.html |title=Cannes Film Festival Announces the 1997 Lineup |access-date=10 Desember 2013 |work=The New York Times |date=23 April 1997 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160423102345/http://www.nytimes.com/1997/04/23/style/23iht-cannes.t.html |archive-date=23 April 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Belangrikste fliekpryse == {{Kombi-beeld|Isabelle_Adjani_Césars_2010.jpg|Kiarostami_%26_Bavi_Crop.jpg| |align=right |width=140px |caption1=Isabelle Adjani (voorsitter van die jurie). |caption2=Abbas Kiarostami, ’n wenner van die Palme d'Or. }} {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Prys ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Regisseur ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Land |- | [[Palme d'Or]] || ''Taste of Cherry'' (''Ta'm e guilass'') <br />''The Eel'' (''Unagi'') || Abbas Kiarostami <br />Shōhei Imamura || [[Iran]] <br />[[Japan]] |- | Grand Prix || ''The Sweet Hereafter'' || Atom Egoyan || [[Kanada]] |- | Caméra d'Or || ''Moe no suzaku'' || Naomi Kawase || Japan |- | Jurieprys || ''Western'' || Manuel Poirier || Frankryk |- | Kortfilm-Palme d'Or || ''...Is It the Design on the Wrapper?'' || Tessa Sheridan || [[Brittanje]] |} == Ander pryse == {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Prys ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Wenner ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Land |- | Beste regisseur || Wong Kar-wai || ''Happy Together'' (''Chun gwong cha sit'') || [[Hongkong]] |- | Beste draaiboek || James Schamus || ''The Ice Storm'' || VSA |- | Beste akteur || [[Sean Penn]] || ''She's So Lovely'' || VSA |- | Beste aktrise || Kathy Burke || ''Nil by Mouth'' || Brittanje |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *[http://www.festival-cannes.com/en Fees se amptelike webtuiste] *{{Commons-kategorie inlyn|1997 Cannes Film Festival}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:1997 Cannes Film Festival|Engelse Wikipedia]] {{Cannes-rolprentfeeste}} [[Kategorie:Cannes-rolprentfees]] hj322vasragzajdmfn5xxd6o2dxzydv Cannes-rolprentfees 1996 0 117440 3373010 3317565 2026-11-16T06:09:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373010 wikitext text/x-wiki {{Cannesfees | naam = Cannes-rolprentfees 1996 | beeld = | onderskrif = | datum = [[9 Mei|9]]-[[20 Mei]] [[1996]] | plek = [[Cannes]], [[Frankryk]] | aanbieder = Sabine Azéma | getal = 22 (In Kompetisie) <br />25 (Un Certain Regard) <br />14 (Kortprente) | webtuiste = [http://www.festival-cannes.com/en Cannes-rolprentfees] | openingsfliek = ''Ridicule'' | afsluitingsfliek = ''Flirting with Disaster'' | palmedor = ''Secrets & Lies'' }} Die '''49ste jaarlikse [[Cannes-rolprentfees]]''' is van [[9 Mei|9]]-[[20 Mei]] [[1996]] gehou. Die [[VSA|Amerikaanse]] regisseur en vervaardiger [[Francis Ford Coppola]] was die voorsitter van die jurie en die [[Frankryk|Franse]] aktrise en regisseur Sabine Azéma het die opening- en die afsluitingseremonie aangebied. Altesaam 61 [[rolprent]]e en kortfilms is vir mededinging gekies. Die [[Brittanje|Britse]] rolprent ''Secrets & Lies'' van die regisseur Mike Leigh het die [[Palme d'Or]] gewen.<ref>{{cite news |url=http://edition.cnn.com/SHOWBIZ/9605/20/cannes/ |title=Secrets and Lies' takes top honor at Cannes Film Festival |access-date=10 Desember 2013 |work=CNN |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304102047/http://edition.cnn.com/SHOWBIZ/9605/20/cannes/ |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.infoplease.com/ipa/A0195031.html |title=1996 Cannes Film Festival |access-date=10 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304034646/http://www.infoplease.com/ipa/A0195031.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die fees is geopen met Patrice Leconte se ''Ridicule''<ref>{{cite news |url=http://articles.baltimoresun.com/1996-05-15/features/1996136166_1_john-sayles-films-at-cannes-kris-kristofferson |title=John Sayles' 'Star' not lone draw as Cannes Film Festival openss |access-date=10 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129072427/http://articles.baltimoresun.com/1996-05-15/features/1996136166_1_john-sayles-films-at-cannes-kris-kristofferson |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://articles.chicagotribune.com/1996-10-21/news/9610210060_1_broken-silence-cannes-film-festival-first-feature-film |title=`Ridicule' Named Best In Chicago Film Fest |access-date=10 Desember 2013 |work=Chicago Tribune |first=Michael |last=Wilmington |date=21 Oktober 1996 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129072424/http://articles.chicagotribune.com/1996-10-21/news/9610210060_1_broken-silence-cannes-film-festival-first-feature-film |archive-date=29 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en afgesluit met ''Flirting with Disaster'' van David O. Russell.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/1996/05/26/movies/film-view-at-cannes-the-star-was-quality.html |title=Film View; At Cannes, The Star Was Quality |access-date=10 Desember 2013 |work=The New York Times |first=Janet |last=Maslin |date=26 Mei 1996 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171129072433/http://www.nytimes.com/1996/05/26/movies/film-view-at-cannes-the-star-was-quality.html |archive-date=29 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.filmscouts.com/scripts/diary.cfm?Festival=cannes96&File=dr-hb15 |title=1996 Cannes Film Festival Diaries |access-date=10 Desember 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160331164905/http://www.filmscouts.com/scripts/diary.cfm?Festival=cannes96 |archive-date=31 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Belangrikste fliekpryse == {{Kombi-beeld|Francis_Ford_Coppola_2011_CC.jpg|Mike_Leigh_(Berlinale_2012)_cropped.jpg| |align=right |width=140px |caption1=Francis Ford Coppola (voorsitter van die jurie). |caption2=Mike Leigh (Palme d'Or). }} {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Prys ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Regisseur ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Land |- | [[Palme d'Or]] || ''Secrets & Lies'' || Mike Leigh || [[Brittanje]] |- | Grand Prix || ''Breaking the Waves'' || Lars von Trier || [[Denemarke]] |- | Caméra d'Or || ''Love Serenade'' || Shirley Barrett || [[Australië]] |- | Jurieprys || ''Crash'' || David Cronenberg || [[Kanada]] |- | Kortfilm-Palme d'Or || ''Wind'' (''Szél'') || Marcell Iványi || [[Hongarye]] |} == Ander pryse == {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Prys ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Wenner ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Land |- | Beste regisseur || Joel Coen || ''Fargo'' || [[VSA]] |- | Beste draaiboek || Jacques Audiard, Alain Le Henry || ''A Self Made Hero'' (''Un héros très discret'') || [[Frankryk]] |- | Beste akteur || Daniel Auteuil, Pascal Duquenne || ''The Eighth Day'' (''Le huitième jour'') || [[België]] |- | Beste aktrise || Brenda Blethyn || ''Secrets & Lies'' || Brittanje |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == *[http://www.festival-cannes.com/en Fees se amptelike webtuiste] *{{Commons-kategorie inlyn|1996 Cannes Film Festival}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:1996 Cannes Film Festival|Engelse Wikipedia]] {{Cannes-rolprentfeeste}} [[Kategorie:Cannes-rolprentfees]] 7hh1pfmdflbp2nwomxxs1hyld2ecfws Basterskurweblaarrosyntjie 0 117494 3372930 3066670 2026-11-16T00:45:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372930 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Basterskurweblaarrosyntjie | beeld = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Grewia retinervis | outeur = Burret, (1910) | sinonieme = * ''Grewia deserticola'' <small>Ulbr.</small> * ''Vincentia retinervis'' <small>(Burret) Burret</small> * ''Vinticena retinervis'' <small>(Burret) Burret</small> }} Die '''basterskurweblaarrosyntjie''' (''Grewia retinervis'') is 'n [[struik]] wat [[inheems]] aan [[Angola]],<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:834501-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230812114903/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:834501-1 |argiefdatum=12 Augustus 2023 |besoekdatum= 8 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> [[Botswana]], [[Namibië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]] en Suid-Afrika is. In Suid-Afrika kom dit in die [[Noordwes]] en die [[Limpopo (provinsie)|Limpopoprovinsie]] voor en is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=933-32 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150920163602/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=933-32 |archive-date=20 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Soos ''[[Grewia flava]]'' word dit dikwels op 'n substraat van Kalaharisand aangetref. <!-- == Fotogalery == <gallery> Geen beelde 11 Des 2016 </gallery> --> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grewia]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1910 beskryf is]] 45mx9s91rfyopycbib4ka9cuklaibn6 Bloudisseldoring 0 117632 3372951 3066676 2026-11-16T02:32:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372951 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = | beeld = | takson = Berkheya purpurea | outeur = (DC.) Mast., (1872) | sinonieme =* ''Crocodilodes purpurea'' <small>Kuntze</small> * ''Stobaea purpurea'' <small>DC.</small> }} Die '''bloudisseldoring''' (''Berkheya purpurea'')<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:184613-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220708065431/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:184613-1 |argiefdatum= 8 Julie 2022 |besoekdatum= 8 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> is 'n [[plant]] wat [[inheems]] aan [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]] is. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3077-116 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430162342/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3077-116 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie plant het 'n lang penwortel en 'n party stekelrige blare in rosetvorm dig op die grond. Die blare word 25<!-- cm? --> lank. Dit is 'n meerjarige plant wat vinnig groei. Die blomstingel kan 1&nbsp;m hoog word. Die blomme is ligpers. Bloudisseldoring groei in die [[Berggrasland, bosland en woud van die Drakensberge|berggrasland van die Drakensberge]] op 'n hoogte van 1500 tot 3000&nbsp;m.<ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantab/berkpurp.htm |title=PlantZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424010406/http://plantzafrica.com/plantab/berkpurp.htm |archive-date=24 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=15 Desember 2016 }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Berkheya purpurea (9389373869).jpg Berkheya purpurea (9389375273).jpg Berkheya purpurea 04.jpg Berkheya purpurea 05.jpg Berkheyapurpurea.jpg Berkheya purpurea fruits.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Berkheya|purpurea]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1872 beskryf is]] i33x8w6yp0nz664krair8hy977ywz5c Bakbos 0 117730 3372922 3066697 2026-11-15T23:55:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372922 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Bakbos | beeld = | byskrif = | takson = Nidorella ivifolia | outeur = ([[Carolus Linnaeus|L.]]) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]] | sinonieme = * ''Baccharis halimifolia'' <small>Moench</small> * ''Baccharis ivifolia'' <small>L.</small> * ''Conyza ivifolia'' <small>(L.) Less.</small><ref name="ou_naam" /> * ''Conyza scabrida'' <small>DC.</small> * ''Erigeron dentatus'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''Erigeron ivifolius'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Fimbrillaria baccharoides'' <small>Cass.</small> * ''Marsea ivifolia'' <small>Kuntze</small> }} '''Bakbos''' of '''oondbos''' (''Nidorella ivifolia'' DC.) is 'n [[struik]] en kruidplant wat [[inheems]] is aan [[Suid-Afrika]], [[Lesotho]] en [[Eswatini]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref name="SANBI">{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3058-45 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150908103257/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3058-45 |archive-date=8 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die plant kom in groot dele van die [[Wes-Kaap]] en [[Oos-Kaap]] voor, asook in die hoër dele van [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]]. Dit groei in vogtige habitatte, soos langs stroompies en bosrande.<ref name="PlantZA">{{webaanhaling|url=http://www.plantzafrica.com/medmonographs/conyzascab.pdf|titel=PlanZAfrica medmonographs}}</ref> == Taksonomiese status == Sedert 2018 is die aanvaarde naam vir die takson ''Nidorella ivifolia''.<ref name="takson_verandering" /><ref name="ou_naam" /><ref name="powo_nuwe_naam" /> == Identifikasie == Die plant is 'n struikie met 'n behaarde stam wat 1,2&nbsp;m hoog word. Die blare groei aan slanke blaarstele wat 1&nbsp;cm lank kan word. Hulle is ellipties tot lansvormig en 6 x 2&nbsp;cm groot. Die blomhofies word 8&nbsp;mm in deursnee en kom in oop trosse aan die bopunt van die plant voor. == Gebruik == Die blare word versamel en kan op die mark gevind word. Hulle is sag en het 'n aangename aromatiese reuk. Dit word uitwendig gebruik vir swere en [[ontsteking (geneeskunde)|ontstekings]] en inwendig teen koors en [[diarree]]. Daar is min bekend oor die farmakologiese werking van hierdie kruid, maar navorsing het getoon dat dit geen alkaloïede, sianogene of van antrakwinoon-afgeleide stowwe bevat nie. Sommige hartglikosiede, saponiene en tanniene is wel aanwesig, asook diterpeensure soos koniskabraansuur, hautriwaansuur, nidoresedaansuur en printziaansuur.<ref name="PlantZA" /> <!-- == Fotogalery == <gallery> Geen beelde 17 Des 2016 </gallery> --> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="takson_verandering">https://www.inaturalist.org/taxon_changes/45401</ref> <ref name="ou_naam">https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77132396-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="powo_nuwe_naam">{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1162985-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220801072813/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1162985-2 |argiefdatum= 1 Augustus 2022 |besoekdatum= 1 Augustus 2022 |url-status=dead}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] cyfcaj0hc8siue6bd8wxwu53ygsjfxi Bloublomastertjie 0 117732 3372950 3066699 2026-11-16T02:30:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372950 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Bloublomastertjie | beeld = | takson = Felicia heterophylla | outeur = (Cass.) Grau, (1973)<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:207716-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250809110029/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:207716-1 |argiefdatum= 9 Augustus 2025 |besoekdatum=23 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> | sinonieme =* ''Charieis caerulea'' <small>Cass.</small> * ''Charieis heterophylla'' <small>Cass.</small> * ''Charieis neesii'' <small>Cass.</small> * ''Charieis pilosella'' <small>Baill.</small> * ''Kaulfussia amelloides'' <small>Nees</small> }} Die '''bloublomastertjie''' (''Felicia heterophylla'' (Cass.) Grau) is 'n [[struik]] wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Dit kom in die [[Wes-Kaap]] van [[Clanwilliam]] tot [[Kaapstad]] op sanderige vlaktes en hellings voor. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as ''veilig'' (LC) gelys.<ref name="SANBI">{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3052-69 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181219134630/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3052-69 |archive-date=19 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n eenjarige kruidplant wat 30 x 30&nbsp;cm groot kan word. Die harige [[blare]] word 1 – 5&nbsp;cm lank. Dit het madeliefieblomme wat slegs [[blou]] is. Ander astertjies wat blou van kleur is, het gewoonlik 'n geel hart. Dit is 'n gewilde plant in tuine saam met ander Namakwalandblommetjies.<ref>{{cite web |url=http://www.plantzafrica.com/plantefg/felicheter.htm |title=PlantZAfrica |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808231326/http://www.plantzafrica.com/plantefg/felicheter.htm |archive-date= 8 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=18 Desember 2016 }}</ref> == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="260"> Felicia heterophylla (asteraceae).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Felicia|heterophylla]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1817 beskryf is]] tp0r8vbfkqjne9q70qdikm0bglpp57v Babiana 0 117830 3372921 2879457 2026-11-15T23:46:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372921 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Rooibobbejaantjie <!-- Afrikaanse naam --> | image = Babiana villosa (3).jpg | image_caption = Blomme aan 'n rooibobbejaantjie ''B. villosa'' | display_parents = 2 | taxon = Babiana | authority = [[John Bellenden Ker Gawler|Ker Gawl.]] | type_species = ''Babiana plicata'' | type_species_authority = Ker Gawler, (1801) | synonyms_ref = <ref name=Strelitzia18>{{cite journal|first1= Peter|last1= Goldblatt|first2= John C.|author-link1= Peter Goldblatt|last2= Manning|author-link2= John Charles Manning|year= 2007|title= A revision of the South African genus ''Babiana'', Iridaceae, Crocoidae|journal= Strelitzia|volume= 18|pages= 113|publisher= [[South African National Biodiversity Institute]], Pretoria, and [[Missouri Botanical Garden]], Missouri|url= http://opus.sanbi.org/jspui/bitstream/20.500.12143/248/3/Strelitzia_18_2007.pdf|access-date= 11 April 2022|archive-date= 9 Oktober 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20221009210041/http://opus.sanbi.org/jspui/bitstream/20.500.12143/248/3/Strelitzia_18_2007.pdf|url-status= dead}}</ref> | synonyms = *''Acaste'' <small>Salisb.</small> *''Anaclanthe'' <small>N.E.Br.</small> *''Antholyza'' <small>L.</small> }} '''''Babiana''''' (Bobbejaantjie) is 'n [[blomplant]] [[genus]] en [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Iridaceae]]''. Tot hierdie genus word ongeveer 93 [[spesie]]s gereken. Die meerderheid van die spesies kom net in die [[Wes-Kaap]], [[Namakwaland]] en die suidweste van [[Namibië]] – veral in die wintereënvalgebied van die [[sukkulente Karoo]] – voor, maar daar is ook een spesie ''B. socotrana''<ref group=nota>Die spesie is sedertdien hernoem as ''[[Cyanixia socotrana]]''</ref> wat net op die eiland [[Sokotra]] aangetref word, wat origens ook 'n droë winterreënvalklimaat besit. Daar word gedink dat die tussenliggende gebiede in die verlede 'n vergelykbare klimaat moes gehad het. Alle bobbejaantjies het ondergrondse knolle en die plant rus in die droë seisoen om tydens die reëns weer uit die knol op te groei. Alle bobbejaantjies het behaarde blare wat in die lengterigting voue vertoon.<ref>{{webaanhaling|url=http://pza.sanbi.org/sites/default/files/info_library/bobbejaantjies_pdf.pdf|titel=''Bobbejaantjies'' {{Outeur|Peter Goldblatt, John C. Manning}} Veld & Flora Maart 2001}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Babiana ambigua flower.jpg|''[[Babiana ambigua|B. ambigua]]'' Babiana angustifolia Tinie Versveld Sept 13 (1).jpg|''[[Babiana angustifolia|B. angustifolia]]'' Babiana fragrans (1).jpg|''[[Babiana fragrans|B. fragrans]]'' Babiana nana.subsp nana.jpg|''[[Babiana nana|B. nana]]'' Babiana rubrocyanea (6).jpg|''[[Babiana rubrocyanea|B. rubrocyanea]]'' Babiana sambucina 1.jpg|''[[Babiana sambucina|B. sambucina]]'' Babiana stricta 3c.JPG|''[[Babiana nervosa|B. nervosa]]'' Babiana tubiflora.JPG|''[[Babiana tubiflora|B. tubiflora]]'' Babiana villosa 2c.JPG|''[[Babiana villosa|B. villosa]]'' Winter Babiana Babiana villosula Twelve Apostles (7).jpg|''[[Babiana villosula|B. villosula]]'' </gallery> == Spesies == Daar is 94 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331142-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103124452/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331142-2 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Babiana ambigua]]'' <small>(Roem. & Schult.) G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana angustifolia]]'' <small>Sweet</small> * ''[[Babiana arenicola]]'' <small>[[Peter Goldblatt|Goldblatt]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Babiana attenuata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana auriculata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana avicularis]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Babiana blanda]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana brachystachys]]'' <small>(Baker) G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana carminea]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana cedarbergensis]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana cinnamomea]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana confusa]]'' <small>(G.J.Lewis) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana crispa]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana cuneata]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana curviscapa]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana dregei]]'' <small>Baker</small> * ''[[Babiana ecklonii]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Babiana engysiphon]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana fimbriata]]'' <small>(Klatt) Baker</small> * ''[[Babiana flabellifolia]]'' <small>Harv. ex Klatt</small> * ''[[Babiana foliosa]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana fourcadei]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana fragrans]]'' <small>(Jacq.) Steud.</small> * ''[[Babiana framesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Babiana gariepensis]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana geniculata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana grandiflora]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana hirsuta]]'' <small>(Lam.) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana horizontalis]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana hypogaea]]'' <small>Burch.</small> * ''[[Babiana inclinata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana karooica]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana lanata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana lapeirousioides]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana × lata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana latifolia]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Babiana leipoldtii]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana lewisiana]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Babiana lineolata]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Babiana lobata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana longicollis]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Babiana melanops]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana minuta]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana montana]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana mucronata]]'' <small>(Jacq.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana namaquensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Babiana nana]]'' <small>(Andrews) Spreng.</small> * ''[[Babiana nervosa]]'' <small>(Lam.) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana noctiflora]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana odorata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Babiana papyracea]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana patersoniae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Babiana patula]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Babiana pauciflora]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana petiolata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana pilosa]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana planifolia]]'' <small>(G.J.Lewis) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana praemorsa]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana pubescens]]'' <small>(Lam.) G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana purpurea]]'' <small>(Vahl) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana pygmaea]]'' <small>(Burm.f.) Baker</small> * ''[[Babiana radiata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana regia]]'' <small>(G.J.Lewis) Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana rigidifolia]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana ringens]]'' <small>(L.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana rivulicola]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana rubella]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana rubrocyanea]]'' <small>(Jacq.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana salteri]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana sambucina]]'' <small>(Jacq.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana scabrifolia]]'' <small>W.Brehmer ex Klatt</small> * ''[[Babiana scariosa]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana secunda]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana sinuata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana spathacea]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana spiralis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Babiana stenomera]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Babiana striata]]'' <small>(Jacq.) G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana symmetrantha]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana tanquana]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana teretifolia]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana torta]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana toximontana]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Babiana tritonioides]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana tubaeformis]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana tubiflora]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana tubulosa]]'' <small>(Burm.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana unguiculata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Babiana vanzijliae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Babiana villosa]]'' <small>(Aiton) Ker Gawl.</small> * ''[[Babiana villosula]]'' <small>([[Johann Gmelin|J.F.Gmel.]]) Ker Gawl. ex Steud.</small> * ''[[Babiana virescens]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Babiana virginea]]'' <small>Goldblatt</small> {{div col end}} == Notas == <references group="nota" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Babiana| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] fwif2ej4wynx7ppuu0bypfcob58cytp Blouooguintjie 0 117848 3372952 3066706 2026-11-16T02:36:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372952 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Blouooguintjie | beeld = Moraea aristata 1DS-II 2-4682.jpg | bewaringstatus = CR | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Moraea aristata | outeur = (D Delaroche) Asch. & Graebn. (1906) | sinonieme = * ''Ferraria ocellaris'' <small>Salisb.</small> * ''Ferraria tricuspis'' <small>Willd.</small> * ''Iris imberbis'' <small>Ker Gawl.</small> * ''Iris pavonia'' <small>Curtis</small> * ''Iris tricuspis'' <small>Willd.</small> * ''Moraea candida'' <small>Baker</small> * ''Moraea glaucopis'' <small>(DC.) Drapiez</small> * ''Moraea tricuspis var. ocellata'' <small>D.Don</small> * ''Vieusseuxia aristata'' <small>D.Delaroche</small> * ''Vieusseuxia glaucopis'' <small>DC.</small> }} Die '''blouooguintjie''' (''Moraea aristata'') is 'n [[endemies (ekologie)|endemiese]] [[geofiet]] wat oorspronklik op die [[Kaapse Skiereiland]] tussen [[Kaapstad]] en [[Rondebosch]] voorgekom het. Die enigste steeds bestaande populasie word in [[Observatory]] aangetref. Dit omvat minder as 50 plantjies in 'n habitat wat volledig getransformeer is. Daar is baie [[indringerplant]]e, veral grasse. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'n 'kritiek bedreigde' spesie (CR D) gelys. Hierdie spesie staan op die rand van uitsterwing in die wildernis.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1556-10 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126154829/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1556-10 |archive-date=26 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77067648-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221216062053/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77067648-1 |argiefdatum=16 Desember 2022 |besoekdatum=16 Desember 2022 |url-status=dead}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Moraea aristata1 (1).jpg Moraea aristata.jpg Moraea aristata1 (11).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Moraea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1766 beskryf is]] qx65nf92u94wrumijmgrdrd2sofj0ev Bergaandblom 0 117868 3372938 3066714 2026-11-16T01:34:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372938 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Bergaandblom | beeld = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Gladiolus tristis | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1762) | sinonieme = * ''Gladiolus aestivalis'' <small>Ingram</small> * ''Gladiolus concolor'' <small>Salisb.</small> * ''Gladiolus flavidus'' <small>Ingram</small> * ''Gladiolus fulvescens'' <small>Ingram</small> * ''Gladiolus spiralis'' <small>[[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> * ''Gladiolus tristis var. aestivalis'' <small>(Ingram) G.J.Lewis</small> * ''Gladiolus tristis var. concolor'' <small>(Salisb.) Baker</small> * ''Gladiolus tristis var. odorus'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Gladiolus tristis subsp. spiralis'' <small>(Pers.) Maire & Weiller</small> * ''Gladiolus versicolor var. longifolius'' <small>Ker Gawl.</small> }} Die '''bergaandblom'''<ref>ook: reebokblom, rooi-afrikaner</ref> (''Gladiolus tristis'') is 'n plant wat [[endemies (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] is. Dit kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-189 |title=SANBI-rooilys |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430125855/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1549-189 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is 'n meerjarige [[geofiet]] wat 60 – 90&nbsp;cm hoog kan word en stam uit vogtige plekke van die kus tot in die berge.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437938-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260810012815/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:437938-1 |argiefdatum=10 Augustus 2026 |besoekdatum= 3 November 2026 |url-status=dead}}</ref> Die plant kan deur sy saad of deur sy knolle vermeerder word en het groot welriekende blomme.<ref>{{cite web |url=http://www.plant-world-seeds.com/store/view_seed_item/2959 |title=Plant world seeds |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128233856/https://www.plant-world-seeds.com/store/view_seed_item/2959 |archive-date=28 November 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie [[spesie]] was een van die eerste van die [[genus]] ''Gladiolus'' wat in [[Europa]] ingevoer is. In 1745 verskyn dit in Chelsea Physic Garden in [[Londen]], [[Engeland]]. Die plant word as [[snyblom]] gekweek. Daar is nou talle hibride soos die colvillei-hibride wat uit ''G. tristis'' en ''G. cardinalis'' ontstaan het.<ref>''Flower Crops: Cultivation and Management'' {{Outeur|A. K. Singh}}, New India Publishing, 2006, {{ISBN|8189422359}}, {{ISBN|9788189422356}} bls. 149</ref> Die spesie het verskeie plaaslike name: ''reebokblom'', ''rooi-afrikaner'' en ''trompetter''. == Fotogalery == <gallery> Gladiolus tristis Silvermine Sept 13 (4).jpg 唐菖蒲屬 Gladiolus tristis -澳洲 Garden of St Erth, Australia- (11007184305).jpg Gladiolus tristis Silvermine Sept 13 (1).jpg Gladiolus tristis (atypical pinkish form) 1DS-II 3-5703.jpg Gladiolus tristis (atypical pinkish form) 1DS-II 3-5704.jpg Gladiolus tristis 1DS-II 3-8223.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gladiolus]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Snyblomme]] [[Kategorie:Plante wat in 1762 beskryf is]] siqmezz53jc10u6rtsr5np89cnyn6zd Brosdoring 0 118647 3372985 3066793 2026-11-16T04:36:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372985 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | naam = Brosdoring | beeld = | takson = Phaeoptilum spinosum | outeur = [[Radlk.]], (1883) | sinonieme =* ''Amphoranthus spinosus'' <small>(Radlk.) S.Moore</small> * ''Nachtigalia protectorata'' <small>Schinz</small> * ''Phaeoptilum heimerli'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> |verspreidingskaart = Phaeoptilum spinosum, verspreiding, a.png |verspreidingskaart_byskrif = Verspreiding<ref>Foden, W. & Potter, L. 2005. Phaeoptilum spinosum Radlk. National Assessment: Red List of South African Plants version 2017.1. Accessed on 2019/09/17</ref><ref>Phaeoptilum spinosum, Jan 2015, M. Struwig, Stefan Siebert, Louis Zietsman, Gill Condy</ref><ref>Nyctaginaceae: A taxonomic treatment for the Flora of Namibia, M. Struwig, Esmerialda Suzetta Klaassen, Ezekeil G. Kwembeya</ref> }} Die '''brosdoring''' (''Phaeoptilum spinosum''), van die monotipiese [[genus]] ''Phaeoptilum'', is 'n [[struik]] wat [[inheems]] is aan die dorre binnelandse streke van Suider-Afrika. Dit is ook die enigste verteenwoordiger van die tribus Bougainvilleeae,<ref name="fpoa">{{cite journal |title=Phaeoptilum spinosum, Nyctaginaceae (Southern Africa) |journal=Flowering Plants of Africa |date=2015 |issue=64 |pages=84-89}}</ref> en is benewens die enigste [[spesie]] van die familie wat inheems is aan Suider-Afrika. Slegs 'n studie van die reproduktiewe kenmerke verraai die familie, waarvan dit 'n buitengewone lid is.<ref name="fpoa"/> Dit word aangetref vanaf die [[Kunenerivier|Kunene]]streek via sentraal-[[Namibië]] suidwaarts tot in die [[Noord-Kaap]] en wes-[[Vrystaat]], en is lokaal aanwesig in [[Botswana]] en [[Limpopo]]. Dit is 'n waardevolle droogtebestande weidingsplant, wat deur [[bok|boerbok]]ke en [[koedoe]]s benut word. Dit kom ook voor in [[Angola]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:604914-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230715125323/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:604914-1 |argiefdatum=15 Julie 2023 |besoekdatum=15 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> Die struik is meestal klein, maar kan by uitsondering drie meter hoog word. Dit het 'n houtagtige stam waaruit etlike dun en hangende takke in 'n radiale formasie groei. Die takke eindig in pendorings, wat ook al langs die takke aangetref word. Bondels linêere blare groei uit kort stompies op die takke. Die bos dra bleekgeel tot groen-gelerige bloeisels in die lente, waarna die rooi, rosige of pers samaravrugte in Oktober te voorskyn kom.<ref>{{cite news |url=http://www.namibian.com.na/indexx.php?id=9793&page_type=story_detail&category_id=1 |title=Staying afloat during a drought |last=Rothauge |first=Axel |date=25 Februarie 2014 |work=[[The Namibian]] |access-date=16 Januarie 2017 |archive-date= 2 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140302053258/http://www.namibian.com.na/indexx.php?id=9793&page_type=story_detail&category_id=1 |url-status=dead }}</ref> Die vrugte word maklik met dié van 'n ''[[Combretum]]''-spesie verwar, maar is egter antokarpe, d.w.s. 'n soort byvrug. Die brosdoring se byvrug is 'n dopvrug wat grootliks deur die laer dele van die periant, oftewel die nie-reproduktiewe dele van die blom, omsluit word. Die benaming '''klaasasgat''' vir hierdie spesie is na bewering daaraan te danke dat die hout wat goed brand, slegs as nalaat.<ref>WAT, 1976: 13</ref> Die boom se FSA-nommer is 103.7.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> ==Galery== <gallery mode=packed heights=160 style="font-size:100%; line-height:130%"> Phaeoptilum spinosum 2636.jpg Naukluft Mountains-Phaeoptilum spinosum (1).jpg|<center>Habitus in die Naukluft Phaeoptilum spinosum00.jpg|<center>Loof Phaeoptilum spinosum01.jpg|<center>Vrugte Phaeoptilum spinosum02.jpg|<center>Vrugte Phaeoptilum spinosum00a, crop.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commons category|Phaeoptilum spinosum|''Phaeoptilum spinosum''}} *[http://www.kyffhauser.co.za/Plants1/Phaeoptilum_spinosum/Index.htm Galery] *[http://www.az.com.na/tourismus/natur-und-umwelt/bume-an-rastpltzen-und-fernstraen.116438.php Artikel 'Bäume an Rastplätzen und Fernstraßen'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222174314/http://www.az.com.na/tourismus/natur-und-umwelt/bume-an-rastpltzen-und-fernstraen.116438.php |date=22 Desember 2015 }} [[Kategorie:Monotipiese takson]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1883 beskryf is]] ttfhpfq19nrpinqzpgr2v9kgxvv7fa7 Bobbejaan-se-dood 0 118688 3372955 3066800 2026-11-16T02:44:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372955 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Bobbejaan-se-dood | beeld = | takson = Sansevieria pearsonii | outeur = N.E.Br., (2017) | sinonieme =* ''S. deserti'' N.E.Br.<ref>{{cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-287167 |title=Plant List |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430165317/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-287167 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * ''S. rhodesiana'' N.E.Br. }} '''Bobbejaan-se-dood''' of '''gemsbokhoring''' (''Sansevieria pearsonii'') is 'n [[spesie]] in die [[genus]] ''[[Sansevieria]]'' in die [[divisie]] van [[bedeksadiges]] (blomdraende plante, Angiospermae) in die [[Koninkryk (biologie)|koninkryk]] van [[Plant|plante]] (Plantae). == Verspreiding == Die spesie is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Botswana]], [[Mosambiek]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:540521-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250221212851/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:540521-1 |argiefdatum=21 Februarie 2025 |besoekdatum= 3 November 2026 |url-status=dead}}</ref> In Suid-Afrika kom die plant in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]] voor. Op die [[SANBI-rooilys]] word dit as 'veilig' (LC) gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1787-9 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430165303/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=1787-9 |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Beskrywing == Dit is 'n meerjarige [[vetplant]] wat 1 m hoog kan word en 'n waaier van harde, geribde, silindriese blare het wat mekaar naby die grond oorvleuel. Die blare het 'n skerp punt. Die plant kry are van geurige, roomkleurige blommetjies wat gewoonlik in die nag oop is. Die vrugte is groot oranje bessies wat graag deur voëls gevreet word. Dit groei goed in die skaduwee of halfskaduwee.<ref>{{cite web |url=http://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/sansevieria-pearsonii/ |title=Wild flower nursery |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301175112/http://wildflowernursery.co.za/indigenous-plant-database/sansevieria-pearsonii/ |archive-date=1 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die plant groei en versprei vanuit 'n wortelstok en kan groot kolonies vorm. Die blare word geoes omrede dit sterk [[vesel]]s bevat wat tot tou verwerk word.<ref>{{webaanhaling|url=http://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=Sansevieria+pearsonii|titel=Useful tropical plants}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Sansevieria desertii 1.jpg Sansevieria desertii.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Natuurlike materiale]] [[Kategorie:Sansevieria]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 2017 beskryf is]] 8tdeya4qgd7l7y8qjv14yk7mlsdyyxq Wildekatoen 0 118719 3372718 3066801 2026-11-15T12:28:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372718 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Wildekatoen | beeld = | takson = Gossypium herbaceum | outeur = ([[Carl Linnaeus|L.]]), (1753) | sinonieme = }} Die '''wildekatoen''' (''Gossypium herbaceum'') is 'n plant wat [[inheems]] is aan [[Suid-Afrika]]. Dit kom in [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] en [[Limpopo (provinsie)|Limpopo]] voor asook in [[Eswatini]], [[Namibië]] en [[Botswana]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:559730-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260513103547/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:559730-1 |argiefdatum=13 Mei 2026 |besoekdatum= 4 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> In Suid-Afrika kom die subspesie ''Gossypium herbaceum'' L. subsp. ''africanum'' (Watt) Vollesen voor en dit is op die [[SANBI-rooilys]] as 'veilig' gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2592-3 |title=SANBI-rooilys |archive-url=https://web.archive.org/web/20150921225708/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2592-3 |archive-date=21 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie plant word algemeen vir die produksie van [[katoen]] gekweek. Dit kom voor in die skadu van ander struike of bome en kan 'n wye verskeidenheid van habitatte verdra.<ref>{{Cite book|last=Leffers|first=Arno|title=Gemsbok Bean & Kalahari Truffle|url=https://archive.org/details/gemsbokbeankalah0000leff|publisher=Gamsberg Macmillan|year=2003|isbn=99916-0-491-X|location=Windhoek|pages=[https://archive.org/details/gemsbokbeankalah0000leff/page/113 113]}}</ref> == Fotogalery == <gallery> Alg-1.jpg Alg-frut-5.jpg Gossypium herbaceum 001.JPG Gossypium herbaceum subsp africanum, Berg-en-Dal.jpg Gossypium herbaceum.jpg Gossypium herbaceum 002.JPG </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Commonscat|Gossypium herbaceum}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Gossypium]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] 52ji66rysbuebf7rgeuecqr2dkm6tf3 Aaron Klug 0 118744 3372818 3367833 2026-11-15T16:46:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372818 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Aaron Klug | beeld = Aaron Klug 1979.jpg | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Aaron Klug in 1979 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1926|8|11}} | geboorteplek = Želva, [[Litaue]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1926|8|11|2018|11|20}} | sterfteplek = [[Cambridge]], [[Engeland]] | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} | vakgebied = [[Biofisika]]<br />[[Chemie]] | werkplek = Peterhouse, Cambridge<br />Birkbeck, [[Universiteit van Londen]]<br />Laboratorium van Molekulêre Biologie | alma mater = [[Universiteit van die Witwatersrand]] (BSc)<br />[[Universiteit van Kaapstad]] (MSc)<br />Trinity-kollege, Cambridge (PhD) | doktorale promotor = [[Douglas Hartree]] | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Kristallografiese elektronmikroskopie<ref>{{en}} {{cite journal | last1 = Shafrir | first1 = E. | title = Aaron Klug--a pioneer of crystallographic electron microscopy | url = https://archive.org/details/sim_israel-journal-of-medical-sciences_1994-09_30_9/page/734 | journal = Israel journal of medical sciences | volume = 30 | issue = 9 | pages = 734 | year = 1994 | pmid = 8088991}}</ref> | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Fellow of the Royal Society|FRS]] <small>(1969)</small><br />[[Louisa Gross Horwitz-prys]] <small>(1981)</small><br />[[Nobelprys vir Chemie]] <small>(1982)</small><br />[[Copley-medalje]] <small>(1985)</small> | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} Sir '''Aaron Klug''' (1926–2018) was 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[Chemie|skeikundige]] en [[Biofisika|biofisikus]] van [[Litaue|Litause]] afkoms wat lank in [[Suid-Afrika]] gewoon het. Hy ontvang die [[Nobelprys vir Chemie]] in 1982, "vir sy ontwikkeling van kristallografiese [[elektronmikroskopie]] en die bepaling van die struktuur van biologies belangrike nukleïnesuur-[[proteïen]] komplekse".<ref>{{cite web |title=The Nobel Prize in Chemistry 1982 |publisher=Nobelprize.org |url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1982/index.html |access-date=8 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180613161524/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1982/index.html |archive-date=13 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Beknopte biografie == [[Lêer:Prince Claus, A. Klug and wife.jpg|duimnael|links|Van regs na links, prins Claus, dr. A. Klug en sy vrou]] Klug is op [[11 Augustus]] [[1926]] in Želva, Litaue, gebore. Hy is die seun van die Joodse veeboer Lazar en Bella Silin Klug. Op tweejarige ouderdom verhuis hy met sy ouers na Suid-Afrika. Hy gaan in [[Durban]] skool en studeer daarna wetenskap aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] (B.Sc, 1941) en kristallografie aan die [[Universiteit van Kaapstad]] (meerstersgraad, 1947). Vervolgens verhuis hy na Engeland waar hy sy doktorsgraad in 1953 aan Trinity-kollege in [[Cambridge]] verwerf. Aan die einde van 1953 gaan hy na die Birkbeck-kollege van die [[Universiteit van Londen]], waar hy en [[Rosalind Franklin]] in John Desmond Bernal se laboratorium werk. Van 1958 tot 1962 was hy by die ''Virus Structure Research Group'' betrokke. In 1962 begin hy werk by die pasopgerigte MRC-laboratorium vir Molekulêre Biologie in Cambridge. In die daaropvolgende jare gebruik Klug metodes van [[X-straal]]diffraksie, mikroskopie en strukturele modellering vir die ontwikkeling van kristallografiese elektronmikroskopie. Met behulp van 'n elektronmikroskoop en 'n [[rekenaar]] het hy daarin geslaag om drie-dimensionele beelde van makromolekulêre komplekse te bou. Hiermee word 'n reeks twee-dimensionele beelde van [[kristal]]le vanuit verskillende hoeke geneem en tot 'n drie-dimensionele beeld gekombineer. Sy tegniek vorm die basis van rekenaartomografie, met die CT-skandeerder as praktiese toepassing daarvan. Met sy metode kon hy die struktuur van chromatien, [[DNS]] en [[proteïen]]e soos wat in die [[chromosoom]] voorkom, sien. Hy het ook tRNS (Transfer RNA) en verskeie [[virus]]se vergroot. Van 1986 tot 1996 was hy die direkteur van die Laboratorium van Molekulêre Biologie. == Erkenning == Klug het talle pryse vir sy werk ontvang, onder andere die Heinekenprys vir Geneeskunde (1979), die Louisa Gross Horwitz-prys (1981), die Nobelprys vir Chemie (1982) en die Copley-medalje (1985). In 1988 is hy deur [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|koningin Elizabeth]] tot ridder geslaan en in 1995 kry hy die Britse ''[[Order of Merit]]''. In 2005 is die Suid-Afrikaanse [[Orde van Mapungubwe]] (goud) vir buitengewone verdienste in die mediese wetenskap aan hom toegeken.<ref>{{cite web |title=National Orders awards 27 September 2005 |url=http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2005/klug.htm |publisher=State of South Africa |date=29 September 2005 |access-date=13 September 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116135304/http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2005/klug.htm |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Nobelprys vir Chemie}} {{Wenners van die Copley-medalje 1951–2000}} {{Royal Society presidente}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Klug, Aaron}} [[Kategorie:Britse akademici]] [[Kategorie:Britse chemici]] [[Kategorie:Britse Jode]] [[Kategorie:Litause Jode]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse immigrante uit Litaue]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Nobelpryswenners]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Biofisici]] [[Kategorie:Fellow of the Royal Society]] [[Kategorie:Nobelprys vir Chemie wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1926]] [[Kategorie:Sterftes in 2018]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Cambridge]] anee2o48hju5ge5m7vgvon2bh9qe613 B'nai B'rith 0 119100 3372919 2955127 2026-11-15T23:26:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372919 wikitext text/x-wiki [[Lêer:B'nai B'rith International - logo - 2017 to Present.jpg|regs|raamloos]] [[Lêer:B'nai B'rith membership certificate 1876.jpg|duimnael|Lidmaatskapsertifikaat, 1876]] '''B'nai B'rith'''<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> ([[Hebreeus]]: ''בני ברית''; [[Afrikaans]]: ''Kinders van die verbond'') is 'n internasionale organisasie van [[Jood|Jode]] wat [[anti-Semitisme]] bestry en Joodse mense oor die wêreld help.<ref>{{cite book |title=Encyclopedia of Judaism |url=https://archive.org/details/encyclopediaofju0000kare |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofju0000kare/page/61 61] |publisher=Infobase Publishing |year=2006|author=Sara E. Karesh, Mitchell M. Hurvitz}}</ref> Dit is die oudste Joodse diensorganisasie ter wêreld. Die organisasie beywer hom vir die veiligheid en kontinuïteit van die Joodse volk en die staat [[Israel]], asook die bekamping van antisemitisme en onverdraagsaamheid. Sy missie is om persone van die Joodse geloof te verenig en die Joodse identiteit deur middel van die bevordering van Joodse gesinslewe te versterk, om breë-gebaseerde dienste tot voordeel van senior burgers te lewer, en om voorspraak en aksie namens Jode oor die wêreld te fasiliteer. B'nai B'rith is op 13 Oktober 1843 deur 12 Duits-Joodse immigrante onder leiding van Henry Jones in [[New York Stad]] gestig. Die historiese wortels van die organisasie stam uit 'n stelsel van broederlike losies. Soos broederlike organisasies in die [[Verenigde State van Amerika]] afgeneem het, het die organisasie in 'n tweeledige stelsel van beide losies en eenhede ontwikkel.<ref>{{cite web |url=http://www.bnaibrith.org/about-us.html |title=About B 'nai B'rith International |publisher=B 'nai B'rith International |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426113149/https://www.bnaibrith.org/about-us.html |archive-date=26 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="autogenerated252">{{cite book|title=B 'nai B'rith and the Challenge of Ethnic Leadership|page=252|publisher=by State University of New York Press, Albany|year=1981|author=Deborah Dash}}</ref> Die organisasie het honderde duisende lede met ondersteuners uit lande oor die wêreld. Dit het 'n begroting van ongeveer $14&nbsp;000&nbsp;000. Nagenoeg 95% van sy lede is in die Verenigde State. B'nai B'rith is by die Joodse Wêreldkongres geaffilieer. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.bnaibrith.org/ B'nai B'rith Internasionaal] {{Koördinate|38|54|9.80|N|77|2|19.90|W|aansig=titel}} [[Kategorie:Judaïsme]] a0py9k6ua7l6575b2qzhsn6k0asifxr Aloe lettyae 0 119344 3372864 3066816 2026-11-15T19:42:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372864 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | bewaringstatus = EN | statusstelsel = IUCN2.3 | takson = Aloe lettyae | outeur = [[Gilbert Westacott Reynolds|Reynolds]], 1937 | sinonieme = }} '''''Aloe lettyae''''' is 'n [[aalwyn]] wat deel van die Asphodelaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is vernoem na die botaniese kunstenaar, [[Cythna Letty]]. Dit is op die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut]] [[SANBI-rooilys|(Sanbi) se rooidatalys]] as bedreigde spesie gelys.<ref>{{cite web |url=http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-4041 |title=SANBI-rooilys |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809005537/http://redlist.sanbi.org/species.php?species=2206-4041 |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die plant is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Limpopo]] en kom op die grasvelde bo 1000 meter seespieël voor. ''A. lettyae'' het kolle aan die onderkant van die blare en wye boë in die blomsteelvertakkings. Die balletjie aan die onderkant van die rooi-oranje blom is groter as by soortgelyke [[aalwyn]]e. Anders as die meeste aalwyne wat in die winter blom, blom ''A. lettyae'' in die somer.<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:529591-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sien ook == * [[Lys van aalwynspesies]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aalwyne|lettyae]] [[Kategorie:Asphodelaceae]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1937 beskryf is]] phc4wvmczcmjvveomz2oac9e1ihsb6f 2Cellos 0 119396 3372814 3303151 2026-11-15T16:14:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372814 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = 2Cellos | beeld = 2Cellos 2011 Hauser Sulic.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = 2Cellos in Glendale, Kalifornië (2011) | agtergrondkleur = groep | geboortenaam = | alias = | geboortedatum = | geboorteplek = | oorsprong = [[Zagreb]], Croatia<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p02kj618 |title=BBC World Service – Outlook Arts, 2Cellos, Violin Virtuso, Harlem Jazz |publisher=Bbc.co.uk |date=28 Februarie 2015 |access-date=30 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191010104410/https://www.bbc.co.uk/programmes/p02kj618 |archive-date=10 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | sterfdatum = | sterfplek = | genre = Cello rock, klassieke musiek, kamermusiek, instrumentele rock | beroep = | instrument = | jare_aktief = 2011 tot hede | etiket = Sony Masterworks | assosiasies = | webwerf = [http://2cellos.com/ 2cellos.com] | huidige_lede = Luka Šulić<br />Stjepan Hauser | gewese_lede = }} '''2Cellos''' (gestileerd '''2CELLOS''') is 'n [[Kroasië|Kroatiese]]<ref>{{cite web |url=http://www.2cellos.com/biography/ |title=Biography |publisher=2CELLOS |date=20 Junie 2014 |access-date=10 Januarie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025235652/http://www.2cellos.com/biography/ |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> [[tjello]]duo, wat bestaan uit die klassiek-opgeleide Luka Šulić en Stjepan Hauser. Sony Masterworks het sedert 2011 reeds vier van hulle albums vrygestel. Hulle is veral bekend vir hulle Instrumentale verwerkings van bekende pop- en rockliedjies sowel as klassieke musiek en filmmusiek.<ref>{{cite news |url=http://www.nacional.hr/clanak/105855/hrvatski-violoncelisti-potpisali-ugovor-sa-sony-music-entertainmentom |title=Hrvatski violončelisti potpisali ugovor sa Sony Music Entertainmentom |last=Koruga |first=Igor |date=14 April 2011 |work=[[Nacional (weekly)|Nacional]] |access-date=10 Junie 2011 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20140625040314/http://www.nacional.hr/clanak/105855/hrvatski-violoncelisti-potpisali-ugovor-sa-sony-music-entertainmentom |archive-date=25 Junie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die duo tree internasionaal op en is gereeld te sien op verskeie Amerikaanse TV-programme, soos ''Glee'' en ''The Bachelor''.<ref>[http://www.dailymotion.com/video/x1afmcl_sean-lowe-catherine-giudici-wedding_people Glee Season 18: Sean and Catherine's Wedding]</ref> == Agtergrond == Hauser, gebore in [[Pula]], [[Kroasië]], en Šulić, gebore in Maribor, Slowenië, het mekaar as tieners by 'n meestersklas in Kroasië ontmoet. Šulić se ouers – sy pa 'n Kroasiër en sy ma 'n Sloween – is albei klassiek opgeleide musici. Šulić, 'n jaar jonger as Hauser, het sy opleiding aan die Akademie van Musiek in [[Zagreb]] begin en later in [[Wene]] voortgesit. Daarna het hy aan die Londense Royal Academy of Music studeer. Hauser het sy opleiding aan die Royal Northern College of Music in [[Manchester]] ontvang, nadat hy sy studie aan Trinity Laban in Londen voltooi het.<ref name="Repubblica">{{cite news |url=http://www.repubblica.it/spettacoli-e-cultura/2011/06/06/news/il_violoncello_da_sogno_di_luka_e_stjepan_da_youtube_ai_concerti_di_elton_john-17259661/ |title=Il violoncello da favola di Luka e Stjepan da YouTube ai concerti di Elton John |last=Videtti |first=Giuseppe |date=6 Junie 2011 |work=la Repubblica |publisher=[[L'Espresso]] |access-date=10 Junie 2011 |language=it |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715093033/https://www.repubblica.it/spettacoli-e-cultura/2011/06/06/news/il_violoncello_da_sogno_di_luka_e_stjepan_da_youtube_ai_concerti_di_elton_john-17259661/ |archive-date=15 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die duo het byna oornag beroemd geword met hulle treffervideo van "Smooth Criminal" op [[YouTube]],<ref name="STA">{{cite news|url=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1637981|title=Slovenian, Croatian Cellists Make Breakthrough on YouTube|date=19 Mei 2011|work=STA|publisher=[[Slovenian Press Agency]]|accessdate=10 Junie 2011|archive-date= 7 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120407030857/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1637981|url-status=dead}}</ref> wat in die eerste twee weke meer as drie miljoen keer gekyk is en meer as agtien miljoen keer sedert Mei 2016.<ref>{{cite news |url=http://www.rtvslo.si/zabava/zanimivosti/video-hrvaska-violoncelista-videlo-na-milijone-americanov/256245 |title=Video: Hrvaška violončelista videlo na milijone Američanov |date=26 April 2011 |work=[[Radiotelevizija Slovenija]] |publisher=MMC RTV Slovenija |access-date=10 Junie 2011 |language=sl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725151702/https://www.rtvslo.si/zabava/zanimivosti/video-hrvaska-violoncelista-videlo-na-milijone-americanov/256245 |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die musiekvideo is gebore uit die tjelliste se finansiële probleme, ten spyte van hul musikale sukses in die Verenigde Koninkryk. Die duo het in Pula byeengekom, waar een van Hauser se vriende, 'n direkteur, voorgestel het dat hulle die popmusiekmark moet probeer met 'n moderne tjelloweergawe van [[Michael Jackson|Jackson]] se "Smooth Criminal." In die video, wat oorspronklik op 20 Januarie 2011 op YouTube gelaai is,<ref name="Periodico">{{cite news |url=http://www.elperiodico.com/es/noticias/ocio-y-cultura/20110607/los-chelos-del-pop/1034351.shtml |title=Los chelos del pop |last=Cervera |first=Marty |date=7 Junie 2011 |work=El Periódico de Catalunya |publisher=Grupo Zeta |access-date=10 Junie 2011 |language=Spaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307092133/http://www.elperiodico.com/es/noticias/ocio-y-cultura/20110607/los-chelos-del-pop/1034351.shtml |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> sit en speel Šulić en Hauser alleen in 'n groot wit kamer. Voordat die twee 'n duo gevorm het, is hulle soms as teenstanders beskou, wat in musiekwedstryde teen mekaar meeding. == Loopbaan == 2Cellos is tans onder kontrak by die platemaatskappy Sony Meesterwerke, waar hulle in Mei 2010 hulle eerste album opgeneem het,<ref>{{cite news |url=http://www.rtvslo.si/kultura/glasba/mariborski-celist-bo-z-eltonom-johnom-nastopil-tudi-v-izoli/257124 |title=Mariborski čelist bo z Eltonom Johnom nastopil tudi v Izoli |date=9 Mei 2011 |work=Radiotelevizija Slovenija |publisher=MMC RTV Slovenija |access-date=10 Junie 2011 |language=sl |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328191653/https://www.rtvslo.si/kultura/glasba/mariborski-celist-bo-z-eltonom-johnom-nastopil-tudi-v-izoli/257124 |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat in Kroasië onder die etiket Menart Records <ref name="MTV">{{cite news |url=http://www.mtv.com.hr/vijesti/2cellos-luka-sulic-stjepan-hausar-izdaju-album |title=2CELLOS Luka Šulic & Stjepan Hausar izdaju album |date=16 April 2011 |work=[[MTV Adria|MTV Croatia]] |publisher=MTV |access-date=10 Junie 2011 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160307060234/http://www.mtv.com.hr/vijesti/2cellos-luka-sulic-stjepan-hausar-izdaju-album |archive-date=7 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> op 19 Julie 2011 met die titel "2Cellos" vrygestel is.<ref>{{cite news |url=http://blogs.phoenixnewtimes.com/uponsun/2011/06/welcome_to_the_jungle_as_perfo.php |title="Welcome to the Jungle," As Performed by 2Cellos |last=D'Andrea |first=Niki |date=6 Junie 2011 |work=[[Phoenix New Times]] |publisher=Phoenix New Times, LLC |access-date=10 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150102224941/http://blogs.phoenixnewtimes.com/uponsun/2011/06/welcome_to_the_jungle_as_perfo.php |archive-date=2 Januarie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit sluit liedjies van [[U2]], Guns N'Roses, Nine Inch Nails, [[Sting|Angel]], [[Coldplay]], Nirvana, [[Muse (musiekgroep)|Muse]], en Kings of Leon in. Volgens die duo het hulle liedjies gekies wat aangepas kan word vir slegs twee tjello's.<ref>{{cite news |url=http://globus.jutarnji.hr/zivot/telefonski-poziv-koji-im-je-promijenio-zivot?onepage=1 |title=Telefonski poziv koji im je promijenio život |last=Došen |first=Vanja |date=12 April 2011 |work=[[Jutarnji list]] |publisher=[[Europapress Holding]] |access-date=10 Junie 2011 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304002700/http://globus.jutarnji.hr/zivot/telefonski-poziv-koji-im-je-promijenio-zivot?onepage=1 |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Terwyl hulle op die vrystelling van die album gewag het, het hulle 'n enkelsnit weergawe van Guns N' Roses se "Welcome to the Jungle" vrygestel.<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/06/08/2cellos-welcome-to-the-jungle_n_873416.html|title=2Cellos Covers 'Welcome to the Jungle'|date=8 Junie 2011|last=Hartsell|first=Carol|work=[[The Huffington Post]]|publisher=TheHuffingtonPost.com, Inc.|accessdate=10 Junie 2011}}</ref> In baie van die opnames is hulle deur die tromspeler, Dušan Kranjc, bygestaan. [[Lêer:Luka Sulic 2011.jpg|regs|duimnael|Luka Šulić]] Nadat Elton John die "Smooth Criminal" video gesien het, het hy Šulić persoonlik gebel en gevra of hulle saam met hom sal optree op sy 2011-dertig-stad somertoer, wat op 8 Junie in [[Cardiff]], [[Wallis]] sou begin.<ref name="Showtime">{{cite news |url=http://www.tportal.hr/showtime/glazba/122131/2CELLOS-snimaju-za-Sony-i-sviraju-s-Eltonom-Johnom.html |title=2CELLOS snimaju za Sony i sviraju s Eltonom Johnom |date=13 April 2011 |work=tportal.hr |publisher=[[T-Hrvatski Telekom|Hrvatski Telekom]] |access-date=10 Junie 2011 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20161228033533/http://www.tportal.hr/showtime/glazba/122131/2CELLOS-snimaju-za-Sony-i-sviraju-s-Eltonom-Johnom.html |archive-date=28 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar, op 25 April, verskyn die duo ook op ''The Ellen DeGeneres Show'' <ref name="BWW">{{cite news |url=http://tunes.broadwayworld.com/article/Sony-MASTERWORKS-Signs-Viral-Internet-Sensation-2CELLOS-20110419 |title=Sony MASTERWORKS Signs Viral Internet Sensation 2CELLOS |date=19 April 2011 |work=TalkTunesworld.com |publisher=Wisdom Digital Media |access-date=9 Junie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313073324/http://tunes.broadwayworld.com/article/Sony-MASTERWORKS-Signs-Viral-Internet-Sensation-2CELLOS-20110419 |archive-date=13 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://dubrovacki.hr/clanak/28301/vatreni-duet-nastupio-u-showu-ellen-degeneres-stjepan-od-zestine-slomio-gudalo |title=Vatreni duet nastupio u showu Ellen DeGeneres: Stjepan od žestine slomio gudalo! |last=Vugrinec |first=Goran |date=25 April 2011 |work=Dubrovački Vjesnik |publisher=Europapress Holding |access-date=10 Junie 2011 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303185341/http://dubrovacki.hr/clanak/28301/vatreni-duet-nastupio-u-showu-ellen-degeneres-stjepan-od-zestine-slomio-gudalo |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en tree by die iTunes Festival in [[Londen]] op. [[Lêer:Stjepan Hauser 2011.jpg|links|duimnael|Stjepan Hauser met YAMAHA SVC-110]] In die derde seisoen van die tv-reeks ''Glee ''speel die duo op 31 Januarie 2012 , in 'n episode getiteld "Michael", 'n verwerking van "Smooth Criminal". Dit was die eerste keer dat die reeks op instrumentale musikante gefokus het.Die toneel vir "Smooth Criminal" was soortgelyk aan 2Cellos se oorspronklike musiekvideo vir die liedjie.<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204542404577156802762808124.html |title=The Cello Shredders |last=Jurgensen |first=John |date=13 Januarie 2012 |work=The Wall Street Journal |publisher=Dow Jones & Company, Inc. |access-date=1 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120218095233/http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204542404577156802762808124.html |archive-date=18 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 4 Junie 2012 het 2Cellos saam met Elton John by die koningin van die [[Verenigde Koninkryk]] se Diamant-Jubileum-Konsert in [[Buckingham-paleis|Buckingham Palace]] opgetree. Op 12 Junie 2012 lewer hulle 'n uitvoering in 'n volgepakte Arena Zagreb. Alhoewel hulle op die verwerking van hoofsaaklik rock-liedjies konsentreer, sê Šulić en Hauser dat hulle nog steeds saam met simfonieorkeste optree en nie die speel van klassieke musiek sal laat vaar nie. Hulle sou graag eendag op toer wil gaan met beide 'n klassieke en kontemporêre orkes. Hul tweede studio album, getiteld ''In2ition'', wat aan die begin van 2013 vrygestel is, bevat 'n verskeidenheid klassieke snitte met 'n paar verrassende vokale en instrumentale duetvennote, insluitende Elton John, Lang Lang, Naya Rivera, Steve Vai, [[Sky Ferreira]] en Zucchero. Die album is vervaardig deur Bob Ezrin. Ander snitte sluit in verwerkings van AC/DC se "''Highway to Hell''" met Vai, [[Coldplay]] se "''Clocks''" met Lang Lang, [[Muse (musiekgroep)|Muse]] se "''Supermassive Black Hole''" met Rivera, 'n Italiaanse weergawe van "''The Book of Love''" deur ''The Magnetic Fields'' getiteld "''Il Libro Dell'Amore''" met Zucchero, [[Karl Jenkins]] se "''Benedictus''", en "''Oh Well''" met Sir Elton.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.2cellos.com/us/news/making-new-album-in2ition}}</ref> In Julie 2013 verfilm die duo 'n reklameflits vir die Japannese selfoonmaatskappy, Docomo.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.gloria.hr/vijesti/price/pogledajte-2cellos-u-reklami-japanskog-mobilnog-operatera/}}</ref> Hulle tweede album, ''In2ition'', debutteer in Augustus 2013 as nommer 1 op die Japannese Albums Chart.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.oricon.co.jp/rank/wa/w/2013-09-02/}}</ref> As deel van hulle wêreldtoer saam met Elton John, wat konserte in Noord-Amerika, Europa en Asië ingesluit het, tree 2Cellos in Desember 2013 twee dae na mekaar op in Madison Square Garden.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.24sata.hr/show/2cellos-su-osvojili-madison-square-garden-u-new-yorku-343963}}</ref> In Maart 2014, onderneem hulle 'n solo toer in Japan.<ref>{{Webaanhaling|url=http://radio.hrt.hr/clanak/2cellos-u-madison-square-gardenu/32110/}}</ref> In 2015 stel 2Cellos hulle derde album, ''Celloverse ''vry.<ref>{{Webaanhaling|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/2cellos-create-a-new-dimension-with-celloverse-album-available-january-27-2015-300007198.html}}</ref> Die album bevat 'n verskeidenheid verwerkings, van onder andere AC/DC se Thunderstruck, Avicii se Wake Me Up, Michael Jackson se "''They Don't Care About Us''", Hans Zimmer se Mombasa (uit Inception), en 'n oorspronklike werk getiteld ''Celloverse''. 2Cellos maak aktief van YouTube gebruik om hulle aanhangers te bereik. Benewens hulle musiekvideos is daar ook opnames van hulle konserte, waaronder hulle optredes in die Arena Zagreb (2012), Arena Pula (2013), EXIT Festival (2014), en hul vyfde verjaardagkonsert in die Arena di Verona (2016). In Februarie 2014 publiseer hulle hul vertolking van AC/DC se "''Thunderstruck''" op YouTube. Die video beeld die duo uit as musici wat in gesofistikeerde klassieke styl voor 'n [[Barok]]-gehoor optree en dan skielik na 'n stormagtige pop-styl oorslaan. Die video het in die eerste twee weke op YouTube 10 miljoen kykers gelok,<ref name="Dnevnik.hr">{{cite web |url=https://dnevnik.hr/showbuzz/mladi_i_neizbjezni/2cellos-ruse-rekorde-spot-za-thunderstruck-pogledan-vise-od-10-milijuna-puta---326725.html |title=Naši dečki ruše rekorde – na Youtubeu imaju više 10 mil. pogleda! |publisher=Dnevnik.hr |date=25 Maart 2014 |access-date=25 Maart 2014 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725151648/https://dnevnik.hr/showbuzz/mladi_i_neizbjezni/2cellos-ruse-rekorde-spot-za-thunderstruck-pogledan-vise-od-10-milijuna-puta---326725.html |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en teen 1 Januarie 2017 was die kykersgetal reeds meer as 72 miljoen. Soos Šulić aan ''The Sydney Morning Herald '' gesê het, "ons hou net soveel van [[AC/DC]] as van [[Johann Sebastian Bach|Bach]]," waarop Hauser bygevoeg het, "beide [AC/DC en Bach] is eenvoudig en oortuigend in wat hulle doen." <ref name="journal">{{Webaanhaling|url=http://digitaljournal.com/article/342499}}</ref> In Januarie 2015 is hulle derde ateljeealbum, ''Celloverse'', waarvan hulle medevervaardigers was, uitgereik. In 2017 stel Sulic en Hauser hul album ''Score ''vry. Hierin tree hulle saam met die Londense Simfonie-Orkes op in 'n wye verskeidenheid van televisie- en filmmusiek. Daarmee saam stel hulle hul video, ''Game of Thrones Medley'', op [[YouTube]] bekend, wat binne twee dae meer as 1 miljoen kykers bereik. == Diskografie == * ''2011:'' 2Cellos (Sony Masterworks) * 2013: In2ition(Sony Masterworks) * 2015: Celloverse (Sony Masterworks) * 2017: Score (Sony Masterworks) == Toere == * ''The Score World Tour ''(2017) == Toekennings == === Porin === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Jaar ! style="width:185px;" |Ontvanger ! style="width:255px;" |Toekenning ! width="65" |Uitslag !Verw. |- | rowspan="2" |2012 |''2Cellos'' |Beste Internasionale Album |Gewen | rowspan="2" |<ref name="porin2012">{{Cite news|title=2Cellos primili osvojene Porine|url=http://www.dulist.hr/clanak.php?id=20603|publisher=dulist.hr|date=30 Mei 2013|accessdate=13 Julie 2013|archive-date=13 Julie 2013|archive-url=https://archive.is/20130713210713/http://www.dulist.hr/clanak.php?id=20603|url-status=dead}}</ref> |- |"Smooth Criminal" |Beste Internasionale Liedjie |Gewen |- |2013 |''In2ition'' |Beste Internasionale Album |Benoem |<ref name="porin2013">{{cite news |title=FOTO: 2Cellos snimili novi spot za pjesmu Technical Difficulties |url=http://hot.net.hr/glazba/mjuznjuz/foto-2cellos-snimili-novi-spot-za-pjesmu-technical-difficulties |publisher=Net.hr |date=13 Julie 2013 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221103845/http://hot.net.hr/glazba/mjuznjuz/foto-2cellos-snimili-novi-spot-za-pjesmu-technical-difficulties |archive-date=21 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- |2014 |''Live at Arena Zagreb'' |Beste Internasionale Video-album |Gewen |<ref name="porin2014">{{Webaanhaling|url=http://www.porin.info/}}</ref> |} === Japan Gold Disc Award === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Jaar ! style="width:185px;" |Ontvanger ! style="width:255px;" |Toekenning ! width="65" |Uitslag !Verw. |- | rowspan="2" |2014 |''In2ition'' |Instrumentale Album van die Jaar |Gewen | rowspan="2" |<ref>{{cite news |title=The Japan Gold Disc Award 2014/Instrumental Album of the Year |url=http://www.golddisc.jp/award/28/Prize_1.html#gd28_15 |work=[[Recording Industry Association of Japan|RIAJ]] |date=28 Februarie 2014 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20200330035247/http://www.golddisc.jp/award/28/Prize_1.html |archive-date=30 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- |"Kagemusha" |Liedjie van die Jaar deur die aflaai daarvan |Gewen |} === MTV Europe Music Awards === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Jaar ! style="width:185px;" |Ontvanger ! style="width:255px;" |Toekenning ! width="65" |Uitslag !Verw. |- |2015 |2Cellos |Beste Adria Optrede |Benoem |<ref>{{cite news |title=2CELLOS i Hladno pivo među nominiranima za MTV Best Adria Act! |url=http://www.glas-slavonije.hr/280045/12/2CELLOS-i-Hladno-pivo-medju-nominiranima-za-MTV-Best-Adria-Act- |work=[[Glas Slavonije]] |date=18 September 2015 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20190725151644/http://www.glas-slavonije.hr/280045/12/2CELLOS-i-Hladno-pivo-medju-nominiranima-za-MTV-Best-Adria-Act- |archive-date=25 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |} === ''Večernjak'''s Rose === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !Jaar ! style="width:185px;" |Ontvanger ! style="width:255px;" |Toekenning ! width="65" |Uitslag !Verw. |- |2014 |2Cellos |Musikante van die Jaar |Gewen |<ref>{{cite news |title=Dodijeljene Večernjakove ruže, pogledajte tko su dobitnici |url=http://www.vecernji.hr/ruza/pratite-uzivo-dodjelu-vecernjakove-ruze-i-saznajte-tko-su-najbolji-928348 |work=[[Večernji list]] |date=21 Maart 2014 |language=hr |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312085326/http://www.vecernji.hr/ruza/pratite-uzivo-dodjelu-vecernjakove-ruze-i-saznajte-tko-su-najbolji-928348 |archive-date=12 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |} == Verwysings == {{Verwysings|30em}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Kroatiese musici]] q0kdod9nyc8bskqccsozozg3nmxekf6 Death Valley 0 123509 3373134 3338126 2026-11-16T11:50:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373134 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Devil's Golf Course in Death Valley NP.jpg|duimnael|Die "Devil-gholfbaan" in die Death Valley]] Die '''Death Valley''', in [[Afrikaans]] ook bekend as '''Doodsvallei''', is 'n [[Depressie (geografie)|depressie]] en geleë in die oostelike ''Inyo County'', [[Kalifornië]], en strek noordweswaarts. Dit is 80&nbsp;km oos van die [[Sierra Nevada (Verenigde State)|Sierra Nevada]] en 10&nbsp;km tot 56&nbsp;km vanaf die [[Nevada]]-grenslyn. Die vallei is ongeveer 208&nbsp;km lank, 10 tot 22&nbsp;km wyd en die laagste punt by Badwater is 86&nbsp;m onder seevlak. Interessant genoeg is [[Mount Whitney]], die hoogste punt in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (uitgesonder [[Alaska]]) slegs sowat 120&nbsp;km wesnoordwes van die laagste punt in die ''Death Valley''. [[Lêer:Death Valley from space.JPG|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Death Valley]] [[Lêer:Death Valley National Park, California (8) (3377428707).jpg|duimnael|Die [[Death Valley- Nasionale Park]] in Kalifornië]] Op 10 Julie 1913 is 'n [[temperatuur]] van 56,7&nbsp;°C hier gemeet. Dit is die hoogste temperatuur wat nog in die Verenigde State gemeet is.<ref>{{cite web |url=https://www.wunderground.com/blog/weatherhistorian/world-heat-record-overturneda-personal-account.html |title=World Heat Record Overturned – A Personal Account |publisher=WunderBlog |access-date=24 Oktober 2016 |quote=Consequently, the WMO assessment is that the official highest recorded surface temperature of 56.7°C (134°F) was measured on 10 July 1913 at Greenland Ranch (Death Valley) CA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180805203132/https://www.wunderground.com/blog/weatherhistorian/world-heat-record-overturneda-personal-account.html |archive-date=5 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die naam van Kalifornië se Death Valley herdenk die dood van 'n groep prospekteerders wat tydens die groot goudstormloop van Kalifornië in 1849 probeer het om die kom oor te steek. Die kom, wat 'n oppervlakte van omtrent 1&nbsp;450&nbsp;km² het, is in die noordelike deel van die [[Colorado]]-woestyn geleë en is nog ’n voorbeeld van 'n sinkdalkom; sy diepste deel is 86&nbsp;m benede seespieël. Die klimaat is baie warm en droog; die gemiddelde jaarlikse reënval is slegs 250&nbsp;mm en 'n maksimum-temperatuur van 56,7 °C in die skaduwee is al hier opgeteken. ==Klimaat== Death Valley het 'n [[Subtropiese klimaat|subtropiese]], warm [[woestyn]]klimaat ([[Köppen-klimaatklassifikasie|Köppen]]: BWh), met lang, uiters warm somers; kort, gematigde winters; en min reënval. Die vallei is uiters droog, want dit lê in die reënskadu van vier groot bergreekse (insluitend die [[Sierra Nevada (Verenigde State)|Sierra Nevada]] en Panamint-reeks). Vog wat vanaf die [[Stille Oseaan]] na die binneland beweeg, moet ooswaarts oor die berge beweeg om Death Valley te bereik; namate lugmassas deur elke reeks opwaarts gedwing word, koel hulle af en vog kondenseer, om as [[reën]] of [[sneeu]] op die westelike hange te val. Wanneer die lugmassas Death Valley bereik, is die meeste van die vog in die lug reeds verlore en is daar dus min oor om as neerslag te val.<ref name=":0">{{Cite journal|last1=Roof|first1=Steven|last2=Callagan|first2=Charlie|title=The Climate of Death Valley, California|year=2003|url=http://stormbruiser.com/chase/wp-content/uploads/2013/08/bams-84-12-1725.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190421230215/http://stormbruiser.com/chase/wp-content/uploads/2013/08/bams-84-12-1725.pdf |archive-date=2019-04-21 |url-status=live|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|volume=84|issue= 12|pages=1725–1739|doi=10.1175/bams-84-12-1725|bibcode=2003BAMS...84.1725R}}</ref> Die uiterste hitte van Death Valley is toe te skryf aan 'n samevloeiing van geografiese en topografiese faktore. Wetenskaplikes het 'n aantal sleutelbydraers geïdentifiseer:<ref name=":0" /> *Sonverhitting: Die vallei se oppervlak (bestaande uit grond, klippe, sand, ens.) ondergaan intense sonverhitting omdat die lug helder en droog is, en die land donker en yl begroeid is. Dit is veral opvallend in die middel van die somer, wanneer die son byna direk oor die hoof is. *Vasvang van warm lug: Warm lug styg natuurlik op en koel af;<ref>{{Cite web|url=https://medium.com/@barrywfischer/https-medium-com-barrywfischer-why-is-it-colder-at-higher-elevations-52f6c98544ca|title=Why is it colder at higher elevations? A thorough and visual explanation.|last=Fischer|first=Barry|date=20 Desember 2018|website=Medium}}</ref> in Death Valley is hierdie lug onderhewig aan voortdurende herverhitting aangesien dit vasgevang word deur hoë, steil valleimure en terug na die valleivloer herwin word.<ref>{{Cite web|url=https://www.nps.gov/deva/learn/nature/weather-and-climate.htm|title=Death Valley Weather|publisher=US National Park Service}}</ref> Warm lug word ook vasgevang deur die vallei se noord-suid-oriëntasie, wat loodreg op heersende wes-tot-ooste winde loop. *Migrasie van warm lug uit ander gebiede (adveksie): Warm woestynstreke aangrensend aan Death Valley, veral in die suide en ooste, verhit dikwels lug voordat dit in Death Valley aankom. *Warm [[bergwind]]e: Aangesien winde op en oor berge gedwing word (bv. die talle reekse wes van Death Valley), kan die winde op verskeie maniere verhit word. Die gevolglike droë, warm winde staan bekend as foehn-winde. Hul warmte kan deels veroorsaak word deur die vrystelling van latente hitte, wat plaasvind wanneer [[waterdamp]] in [[wolk]]e kondenseer. Erge hitte en droogte dra by tot voortdurende droogteagtige toestande in Death Valley en verhoed dat baie wolkvorming deur die grense van die vallei beweeg, waar neerslag dikwels in die vorm van 'n virga is.<ref name="weather">{{cite web|work=Death Valley National Park|title=Weather and Climate|url=http://www.nps.gov/deva/naturescience/weather-and-climate.htm|publisher=U.S. National Park Service|date=23 Mei 2008|access-date=16 April 2009}}</ref> [[Lêer:Death Valley Mesquite Flats Sand Dunes 2013.jpg|links|duimnael|Sandduine by Mesquite Flats]] Die diepte en vorm van Death Valley beïnvloed sy [[klimaat]] sterk. Die vallei is 'n lang, smal kom wat onder seevlak daal en ommuur word deur hoë, steil bergreekse. Die helder, droë lug en yl plantbedekking laat sonlig die woestynoppervlak verhit. Somer nagte bied min verligting: oornag laagtepunte kan net in die 82 tot 98 ° F (28 tot 37 ° C) reeks daal. Bewegende massas oorverhitte lug waai deur die vallei, wat uiters hoë omgewingstemperature skep.<ref name="National Park Service">{{cite web|author=National Park Service|work=Death Valley|title=Weather and Climate|url=http://www.nps.gov/deva/planyourvisit/upload/Weather%20and%20Climate.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20061011102522/http://www.nps.gov/deva/planyourvisit/upload/Weather%20and%20Climate.pdf|archive-date=2006-10-11|url-status=dead|publisher=NPS.gov|access-date=29 Mei 2009}}</ref> Die warmste lugtemperatuur wat nog ooit in Death Valley aangeteken is, was 56.7 °C, op 10 Julie 1913, by Greenland Ranch (nou Furnace Creek),<ref name=El_Azizia>{{cite journal|last=El Fadli|first=KI|title=World Meteorological Organization Assessment of the Purported World Record 58°C Temperature Extreme at El Azizia, Libya (13 September 1922)|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|date=September 2012|doi=10.1175/BAMS-D-12-00093.1|volume=94|issue=2|page=199|display-authors=etal|bibcode=2013BAMS...94..199E|doi-access=free}}</ref> wat, vanaf 2022, die hoogste atmosferiese temperatuur is wat nog ooit aangeteken is op die aarde se oppervlak ('n Verslag van 'n temperatuur van 58 °C in [[Libië]] in 1922 is later as onakkuraat bepaal.<ref name=WorldHighTemp>{{cite web|title=World Meteorological Organization World Weather / Climate Extremes Archive |url=https://wmo.asu.edu/content/world-meteorological-organization-global-weather-climate-extremes-archive |access-date=14 April 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130104143844/http://wmo.asu.edu/world-highest-temperature |archive-date=4 Januarie 2013}}</ref> Tydens die hittegolf wat die hoogtepunt bereik het met daardie rekord, het vyf opeenvolgende dae 54 °C of hoër. Sommige moderne meteoroloë betwis nou die akkuraatheid van die 1913-temperatuurmeting<ref>{{cite web|url=https://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/historic-heat-wave-reponsible-for-death-valleys-129f-gradually-weak.html|publisher=Wunderground|first=Jeff|last=Masters|work=WunderBlog|title=Historic Heat Wave for Death Valley's 129°F Gradually Weakening|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105060318/http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=2451|archive-date=2013-11-05}}</ref> Op 30 Junie 2013 is 'n geverifieerde temperatuur van 54,0 °C aangeteken en is gekoppel aan Mitribah, [[Koeweit]], vir die warmste betroubaar gemete lugtemperatuur wat nog ooit op aarde aangeteken is.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2016/10/25/new-analysis-shreds-claim-that-death-valley-recorded-earths-hottest-temperature-in-1913/ |title=New analysis shreds claim that Death Valley recorded Earth's highest temperature in 1913 |last=Sumenow |first=Jason |date=25 Oktober 2016 |url-status=live |newspaper=The Washington Post |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027134608/https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2016/10/25/new-analysis-shreds-claim-that-death-valley-recorded-earths-hottest-temperature-in-1913/ |archive-date=27 Oktober 2016}}</ref> 'n Temperatuur van 54.4 °C is op 16 Augustus 2020 by die Furnace Creek-weerstasie aangeteken, maar is nog nie amptelik geverifieer nie.<ref name="2020 record">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/aug/17/death-valley-temperature-rises-to-544c-possibly-the-hottest-ever-reliably-recorded|title=Death Valley temperature rises to 54.4C – possibly the hottest ever reliably recorded|author=Graham Readfearn|work=The Guardian|date=17 Augustus 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-53788018 |title='Highest temperature on Earth' as Death Valley, US hits 54.4C |work=BBC News |date=17 Augustus 2020 |access-date=30 Julie 2021 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200817171540/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-53788018 |archive-date=2020-08-17 }}</ref> Die vallei het weer daardie temperatuur op 9 Julie 2021 aangeteken<ref>{{Cite tweet |number=1413659717126160390 |user=NWSVegas|date=10 Julie 2021 |title=DEATH VALLEY UPDATE Thermometer High temp at Death Valley today = 130F. Warning sign If this says anything about how hot SAT-SUN will be, HEED THESE WARNINGS. Do not put yourself, nor first responders in danger this weekend! This observed high temp is considered preliminary & not yet validated. |author=NWS Las Vegas}}</ref><ref>{{cite web |url=https://yaleclimateconnections.org/2021/07/death-valley-california-breaks-the-all-time-world-heat-record-for-the-second-year-in-a-row/ |title=Death Valley, California, breaks the all-time world heat record for the second year in a row |author=<!--Not stated--> |date= 12 Julie 2021|website=yaleclimateconnections.org |publisher=Yale climate connections |access-date= 1 September 2021|quote=}}</ref> Die laagste temperatuur van die vallei, wat op 2 Januarie 1913 by Greenland Ranch aangeteken is, was −9 °C.<ref>{{cite web|url=http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca3603|publisher=Desert Research Institute|author=WRCC|work=Greenland Ranch, California|title=Period of Record General Climate Summary – Temperature|access-date=17 Junie 2011}}</ref> Die hoogste oppervlaktemperatuur wat nog ooit in Death Valley aangeteken is, was 93.9 °C, op 15 Julie 1972, by Furnace Creek, wat die hoogste grondoppervlaktemperatuur is wat nog ooit op aarde aangeteken is, asook die enigste aangetekende oppervlaktemperatuur van bo 200 °F (93,3 °C).<ref name="GroundTemp">{{cite journal |last1=Kubecka |first1=Paul |year=2001 |title=A possible world record maximum natural ground surface temperature |journal=Weather |volume=56 |issue=7|pages=218–221 |doi=10.1002/j.1477-8696.2001.tb06577.x |bibcode=2001Wthr...56..218K|s2cid=120698040 }}</ref> [[Lêer:Badwater Desolation.jpg|duimnael|Uitsig vanaf Badwater Basin.]] Die grootste aantal opeenvolgende dae met 'n maksimum temperatuur van ten minste 38 °C was 154, in die somer van 2001. Die somer van 1996 het 40 dae oor 49 °C, en 105 dae gehad meer as 43 °C. Die somer van 1917 het 52 dae gehad toe die temperatuur 49 °C of hoër bereik het, 43 van hulle opeenvolgend. Die hoogste oornag- of lae temperatuur wat in Death Valley aangeteken is, is 43 °C, aangeteken op 5 Julie 1918.<ref>{{cite web |url=http://www.wrh.noaa.gov/vef/climate/DeathValleyClimateBook/July%20Normal%20and%20Record%20Temperatures.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150417051253/http://www.wrh.noaa.gov/vef/climate/DeathValleyClimateBook/July%20Normal%20and%20Record%20Temperatures.pdf |archive-date=2015-04-17 |url-status=live |title=July Daily Normals And Records |work=The Death Valley Climate Book |publisher=National Weather Service |access-date=2017-03-26 }}</ref> Hierdie meting word egter betwis; 'n rekordhoogte laagtepunt van 42 °C op 12 Julie 2012, word as betroubaar beskou.<ref name=wu>{{cite web|title=Death Valley records a low of 107°F (41.7°C): a world record |first=Jeff |last=Masters |date=16 Julie 2013 |work=Weather Underground |url=http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/article.html?entrynum=2153 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130507235845/http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/article.html?entrynum=2153 |archive-date=7 Mei 2013 |url-status=dead}}</ref> Dit is een van die hoogste meetings wat nog ooit aangeteken is.<ref>{{cite web |last1=Masters |first1=Jeff |title=A World Record Low Humidity? 116°F With a 0.36% Humidity in Iran by Dr. Jeff Masters {{!}} Category 6 |url=https://www.wunderground.com/cat6/world-record-low-humidity-116f-036-humidity-iran |website=Weather Underground |access-date=10 Junie 2018 |date=21 Junie 2017}}</ref> Ook op 12 Julie 2012 was die gemiddelde 24-uur temperatuur wat by Death Valley aangeteken is 47.5 °C, wat dit die wêreld se warmste 24-uur temperatuur op rekord maak.<ref>{{cite web|author=Jeff Masters|work=Blog|title=Death Valley records a low of 107°F (41.7°C): a world record|url=http://www.wunderground.com/blog/JeffMasters/comment.html?entrynum=2153|publisher=Weather Underground|access-date=19 September 2012}}</ref> Vier groot bergreekse lê tussen Death Valley en die see, elkeen dra by tot 'n toenemend droër reënskadu-effek, en in 1929, 1953 en 1989 is geen reën vir die hele jaar aangeteken nie.<ref name="National Park Service"/> Die tydperk van 1931 tot 1934 was die droogste stuk op rekord, met slegs 16 mm reën oor 'n tydperk van 40 maande <ref name="weather"/> Die gemiddelde jaarlikse neerslag in Death Valley is 60 mm, terwyl die Greenland Ranch-stasie gemiddeld 40 mm was.<ref>{{cite web|author=WRCC|title=Monthly Climate Summary|url=http://www.wrcc.dri.edu/cgi-bin/cliMAIN.pl?ca3603|publisher=Desert Research Institute|access-date=8 Junie 2009}}</ref> Die natste maand op rekord is Januarie 1995, toe 66 mm by Death Valley geval het.<ref name="weather"/> Die natste tydperk op rekord was middel 2004 tot middel 2005, waarin byna 150 mm reën in totaal geval het, wat gelei het tot kortstondige mere in die vallei en die streek en baie veldblomme.<ref name="NPR.org">{{cite web|url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4521310|title=Wet Winter Brings Life to Death Valley|website=NPR}}</ref> Sneeu met ophoping is eers in Januarie 1922 aangeteken, terwyl verspreide vlokkies by ander geleenthede aangeteken is. == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronnelys == * ''Collier's Encyclopedia'', Volume 7: Bladsy 765. Crowell-Collier Educational Corporation. 1970 * ''[[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]]'', 1980, {{ISBN|0-7981-0824-X}}, volume 1, bl. 83 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Koördinate|36|14|49|N|116|49|01|W|dim:86km|aansig=titel}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Kalifornië]] [[Kategorie:Nevada]] [[Kategorie:Geografie van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Woestyne van Noord-Amerika]] ppr60x1wr7d34z5608qjnyx4p8qr2tf Woordelys vir onderwaterduik 0 125707 3372735 3284225 2026-11-15T13:36:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372735 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} Hierdie is 'n opgawe van tegniese terme, benamings, "duikertaal" en akronieme wat tans in [[onderwaterduik]] gebruik word. Die definisies hieronder gelys moet in die konteks van onderwaterduik verstaan word. Daar mag ook verskillende betekenisse in ander kontekste bestaan. Die lys is alfabeties opgestel volgens die Engelse term, direk gevolg deur die Afrikaanse vertaling waar beskikbaar, gevolg deur 'n kort definisie of beskrywing. {{Compact ToC|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==A== ;AA6061 - onvertaalbaar (materiaalkode) <!--:Aluminium Alloy 6061 (not subject to sustained load cracking).<ref name="Harlow 1999"/> Currently (2017) used for manufacture of new diving cylinders.--> :Aluminiumlegering 6061 (nie onderhewig aan volgehouelas-kraking nie).<ref name="Harlow 1999"/> Word tans (2017) gebruik vir die vervaardiging van nuwe duiksilinders.<!--nagegaan--> ;AA6351 - onvertaalbaar (materiaalkode) <!-- :Aluminium Alloy 6351. This alloy is subject to sustained load cracking and requires periodical eddy current testing.<ref name="Harlow 1999"/> No longer used for new cylinder manufacture, but many cylinders of this alloy are still in service. --> :Aluminiumlegering 6351. Hierdie legering is onderworpe aan volgehouelas-kraking en vereis periodieke werwelstroomtoetsing.<ref name="Harlow 1999"/> Nie meer gebruik vir die vervaardiging van nuwe silinders nie, maar baie silinders van hierdie legering is steeds in gebruik. ;''absolute pressure'' - absolute druk <!-- :Total static pressure at the reference point: Pressure relative to vacuum. --> :Totale statiese druk by die verwysingspunt: Druk relatief tot vakuum.<!-- nagegaan --> ;''A-clamp adaptor'' - A-klempasstuk ;''A-clamp fitting'' - A-klempassing ;''A-clamp valve'' - A-klemklep <!-- :see ''yoke fitting/valve/adaptor.'' --> :Sien juk~passing/~klep/~passtuk ;''active addition'' - aktiewe toevoeging <!-- :System for semi-closed circuit rebreather feed gas addition in which gas is added to the breathing circuit by a mechanism, regardless of current volume, and excess gas is vented to keep the loop volume within limits. Compare with ''passive addition'' --> :Stelsel vir semi-geslotelus asemhalingsgashersirkuleerder toevoer-gas-toevoeging waarin gas by die asemhalingslus deur 'n meganisme gevoeg word, ongeag huidige volume, en oortollige gas uitgelaat word om die lusvolume binne perke te hou. Vergelyk met ''passiewe toevoeging''.<!-- nagegaan --> ;''activated carbon'' - geaktiveerde koolstof<ref name="Terblanche" /><!--sien "activated" --> ;''activated charcoal'' - geaktiveerde houtskool<ref name="Pharos HS" /> <!-- :A filter medium used to remove oil, water and odours from breathing gas. --> :'n Filtermedium wat gebruik word om olie, water en reuke uit asemhalingsgas te verwyder.<!-- nagegaan --> ;''Australian Diver Accreditation Scheme (ADAS)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An international commercial and occupational diver certification scheme based in Australia. --> :'n Internasionale kommersiële en beroepsduikersertifiseringskema in Australië gebaseer.<!-- nagegaan --> ;''adjustable buoyancy life jacket (ABLJ), horse collar buoyancy compensator'' - verstelbare-dryfkragreddingsbaadjie? <!-- :A combination of buoyancy compensator and inflatable life jacket worn on the chest and round the neck.<ref name="BSAC Manual 1982" /> --> :'n Kombinasie van 'n dryfkragkompensator en 'n opblaasbare reddingsbaadjie wat oor die bors en om die nek gedra word.<ref name="BSAC Manual 1982" /><!-- nagegaan --> ;''A-frame'' - A-raam <!-- :Part of ''Launch and Recovery System''. Gantry or davit for launching and recovering bells, stages, anchors or large ROVs.<ref name="Bevan 2005"/><ref name="Ships and Oil" /> Usually deployed by hydraulic rams which swing the frame over the deck or overboard as required. The load is hoisted and lowered by cables from the top of the frame. --> :Deel van 'n ''Lansering- en herwinningstelsel''. Bokraan of kraanbalk vir die lansering en herwinning van duikklokke, duikmandjies, ankers of groot ROV's.<ref name="Bevan 2005"/><ref name="Ships and Oil" /> Gewoonlik ontplooi deur hidrouliese arms wat die raam oor die dek swaai of oorboord soos benodig. Die las word gehys en laat sak deur kabels vanaf die bokant van die raam.<!-- nagegaan --> ;''AGE'' - AGE :see ''arterial gas embolism'' - arteriese gasembolisme ;''aggressive (decompression)'' - aggressief (dekompressie) <!-- :Decompression profile tending to shorter overall decompression time for a given pre-ascent dive profile, accepting increased risk of decompression sickness to reduce the overall ascent time.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Dekompressieprofiel wat neig tot korter algehele dekompressietyd vir 'n gegewe voorstygende duikprofiel, wat 'n verhoogde risiko van dekompressiesiekte aanvaar om die algehele opstygtyd te verminder.<ref name="Suunto Fused RGBM" /><!-- nagegaan --> ===Ai=== ;''AIDA'' - onvertaalbaar (eienaam) ;''air dome'' - lugkoepel <!-- # A section of cave which traps air or other gas at the top. This gas is not directly connected to the surface.<ref name="Cave diving terms" /> # Upper part of a ''wet bell'' which holds breathing gas over a free surface into which the divers can lift their heads. --> #'n Gedeelte van 'n grot waar lug of ander gas aan die bokant van die grot vasgedruk word. Hierdie gas is nie direk met die buitelug verbind nie.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> #Boonste deel van 'n ''natklok''<!--oopklok?--> wat asemhalingsgas bo 'n vrye oppervlak hou waarin die duikers hul koppe kan lig. ;''airlift'' - lughyser? lugligter<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A device based on a pipe, used in by divers to suck small objects, sand and mud from the sea bed and to transport the resulting debris upwards and away from its source. Air is injected into the lower end of the pipe and the rising bubbles entrain water and cause an upward flow which draws the material from the bottom along. --> :'n Pyptoestel wat deur duikers gebruik word om klein voorwerpe, sand en modder van die seebodem te suig en die gevolglike puin opwaarts en weg van die bron te vervoer. Lug word in die onderpunt van die pyp ingespuit en die stygende borrels dra water saam en veroorsaak 'n opwaartse vloei wat die materiaal van die bodem wegtrek.<!-- nagegaan --> ;''air top'' - lugaanvulling <!-- # Completing a planned breathing gas mix by topping up with compressed air.<ref name="Oxyhacker" /> # Topping up a partly used breathing gas mix with compressed air, providing a different mixture which is analysed after the fill.<ref name="Oxyhacker"/> --> #Afronding van 'n beplande asemgasmengsel deur dit op te vul met saamgeperste lug.<!-- nagegaan --> #Aanvulling van 'n gedeeltelik-gebruikte asemhalingsgasmengsel met saamgeperste lug, wat 'n ander mengsel gee wat na die vul ontleed word.<!-- nagegaan --> ;''algal bloom'' - algopbloeiing,<ref name="Pharos O" /> algebloei<ref name="Pharos O" /> :see also ''red tide'' <!-- :A rapid increase or accumulation in the population of algae (typically microscopic) in an aquatic system. Some blooms may be recognized by discoloration of the water resulting from the high density of pigmented cells. Visibility can be severely impaired over a period of hours to days. --> :'n Vinnige toename of akkumulasie in die algbevolking (tipies mikroskopies) in 'n waterstelsel. Sommige opbloeiings kan herken word aan verkleuring van die water as gevolg van die hoë digtheid van gepigmenteerde selle. Onderwater-sigbaarheid kan ernstig benadeel word oor 'n tydperk van ure tot dae.<!-- nagegaan --> ;''alternative air source'' - alternatiewe lugbron <!-- :A secondary supply of air or other suitable breathing gas available to the diver in an emergency. --> :'n Sekondêre lugvoorsiening of ander geskikte asemgas wat aan die duiker beskikbaar is in 'n noodgeval.<!-- nagegaan --> ;''alternobaric vertigo'' - alternobariese duiseligheid/ alternobariese vertigo? drukverskilduiseligheid? <!-- :Dizziness caused by a difference of pressure between the middle ears. --> :Duiseligheid veroorsaak deur 'n drukverskil tussen die middelore.<!-- nagegaan --> ;''altitude diving'' - hoë-hoogteduik <!-- :Diving at a location where the water surface is at an altitude which requires modification of decompression schedules.<ref name="USNDM R6" /> (more than about 300 &nbsp;m above sea level) --> :Duik op 'n plek waar die wateroppervlak op so 'n hoogte is, dat dit die aanpassing van dekompressieskedules vereis.<ref name="USNDM R6" /> (meer as sowat 300&nbsp;m bo seespieël)<!-- nagegaan --> ;''ambient pressure'' - omgewingsdruk<ref name="Pharos" /> <!-- :Pressure of the surroundings. --> :Omgewingsdruk<!-- nagegaan --> ;''anchor'' - anker <!-- :A device used to connect a vessel to the bed of a body of water to prevent the craft from drifting due to wind or current. Permanent anchors are used in the creation of a mooring, and are rarely moved; a specialist service is normally needed to move or maintain them. Vessels carry one or more temporary anchors, which may be of different designs and weights. A sea anchor is a drag device, not in contact with the seabed, used to control a drifting vessel. --> :'n Toestel wat gebruik word om 'n vaartuig aan die bodem van 'n waterliggaam te verbind om te verhoed dat die vaartuig weens wind of stroming wegdryf. Permanente ankers word gebruik vir vasmering, en word selde verskuif; 'n spesialisdiens is gewoonlik nodig om hul te beweeg of in stand te hou. Vaartuie dra een of meer tydelike ankers, wat van verskillende ontwerp en massa kan wees. 'n See-anker is 'n sleepweerstandtoestel, nie in kontak met die seebodem nie, wat gebruik word om 'n drywende vaartuig te beheer.<!-- nagegaan --> ;''anchor winch'' - verankeringswenas<ref name="Pharos O" /> <!-- :A machine that lowers or raises an anchor by paying out or hauling in on the anchor cable. --> :'n Masjien wat 'n anker neerlaat of ophys deur die ankerkabel uit te laat of in te trek.<!-- nagegaan --> ;''anoxia'' - suurstofgebrek,<ref name="Pharos EA" /> anoksie<ref name="Pharos HS" /> ;''anoxic'' - suurstofloos,<ref name="Pharos" /> suurstofvry,<ref name="Pharos" /> anoksies<ref name="Pharos" /> <!-- :Completely lacking in oxygen. --> :Totale gebrek aan [[suurstof]].<!-- nagegaan --> ;''Association of Offshore Diving Contractors (AODC)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :One of the predecessors to IMCA.<ref name="Gibson OGP" /> --> :Een van die voorgangers van die IMCA.<ref name="Gibson OGP" /><!-- nagegaan --> ;''aphasia'' - spraakverlies<ref name="Pharos EA" /> <!-- :An impairment of language ability which may range from having difficulty remembering words to being completely unable to speak, read, or write. --> :'n Gestremdheid van taalvermoë wat wissel van probleme om woorde te onthou, tot om heeltemal nie te kan praat, lees of skryf nie.<!-- nagegaan --> ;''apnea, apnoea'' - asemhalingstilstand<ref name="Pharos HS" /> apnee<ref name="Pharos HS" /> <!-- # Suspension of breathing, breath-hold. # Free-diving. --> #Opskorting van asemhaling, asemhou.<!-- nagegaan --> #Vryduik<!-- nagegaan --> ;''Aqua-lung'' - duiklong<ref name="Pharos" /> skuba<ref name="Pharos" /> skuba-stel <!-- :Self contained open circuit underwater breathing equipment consisting of a diving cylinder and diving regulator. Originally the Cousteau-Gagnan system, later generic open circuit scuba set. --> :Onafhanklike oopbaan-onderwaterasemhalingtoerusting wat bestaan uit 'n duiksilinder en duikreguleerder. Oorspronklik die Cousteau-Gagnan-stelsel, later generiese oopbaan-scubastel.<!-- nagegaan --> ===Ar=== ;''arterial bubble model'' - arteriese borrelmodel <!-- :Decompression model in which the filtering capacity of the lung is assumed to have a threshold radius of the size of a red blood cell and sufficiently small decompression bubbles can pass to the arterial side of the systemic circulation, especially during the initial phase of ascent. --> :Dekompressiemodel waarin die filtreerkapasiteit van die long veronderstel is om 'n drempelradius met die grootte van 'n rooibloedsel te besit en dekompressieborrels wat klein genoeg is kan na die arteriële kant van die sistemiese sirkulasie deurdring, veral tydens die aanvanklike fase van opstyg.<!-- nagegaan --> ;''arterial gas embolism'' - arteriese gasembolisme, slagaar gasverstopping? <!-- :Blockage of an artery by a gas bubble. A possible consequence of lung overpressure injury. --> :Blokkering van 'n slagaar deur 'n gasborrel. 'n Moontlike gevolg van longoordrukbesering.<!-- nagegaan --> ;''articulated loading platform (ALP)'' - geartikuleerde laaiplatform <!-- :A type of single point mooring consisting of a buoyant upper structure with a lattice leg linked by an articulating joint to a mooring block.<ref name="HSE terminology" /> --> :Soort enkelpuntafmering bestaande uit 'n drywende bostruktuur met 'n vakwerkpoot wat deur 'n artikulerende gewrig verbind word met 'n afmeringsblok.<ref name="HSE terminology" /> ;''AR vest'' - AR-baadjie <!-- :A waistcoat (vest) style harness of heavy cloth with strong adjustable webbing straps so that the diver can not slide out under any predictable circumstance.<ref name=ARvest /> --> :'n Baadjieharnas van swaar lap met sterk verstelbare bande wat sorg dat die duiker nie onder enige voorspelbare omstandighede kan uitgly nie.<ref name=ARvest /> ;''ascent'' - opstyging,<ref name="Pharos" /> styging<ref name="Pharos" /> <!-- :Part of the dive profile where the diver is moving upwards towards the surface. An ascent may be interrupted by stops (q.v.), when the diver maintains a functionally constant depth for the purpose of decompression, and pulls (q.v.), during which periods there is consistently upwards movement (minor variations in the scale of a few seconds are generally ignored). --> :Deel van die duikprofiel waar die duiker opwaarts beweeg na die oppervlak. 'n Styging kan onderbreek word deur "stop", wanneer die duiker 'n funksioneel konstante diepte vir die doeleindes van dekompressie handhaaf, en "trek", gedurende watter periodes daar konstant opwaartse beweging is (klein variasies in die skaal van 'n paar sekondes word oor die algemeen geïgnoreer) ;''ascent rate'' - stygtempo<ref name="Pharos" /> <!-- :The rate at which depth is reduced at the end of a dive. An important component of decompression. --> :Die tempo waarteen die diepte verminder word aan die einde van 'n duiktog. 'n Belangrike komponent van dekompressie.<!-- nagegaan --> ;''ascent time'' - stygtyd<ref name="Pharos" /> <!-- :The total time taken to ascend including in-water decompression. Not necessarily the time taken from the deepest point of the dive. --> :Die totale tyd wat geneem word om te styg, insluitend in-water-dekompressie. Nie noodwendig die tyd wat van die diepste punt van die duik geneem word nie.<!-- nagegaan --> ;''Association of SCUBA Service Engineers and Technicians (A.S.S.E.T.)''<ref name="Scuba engineer" /> ;''athwartships'' - <!-- :Transversely across the vessel. --> :Dwars oor die vaartuig.<!-- nagegaan --> ;''atmospheres absolute, (ATA)'' <!-- :Unit of absolute pressure equivalent to standard atmospheric pressure --> :Eenheid van absolute druk gelykstaande aan standaard-atmosferiese druk<!-- nagegaan --> ;''atmospheric diving suit (ADS)'' - atmosferiese duikpak? <!-- :A small one-man articulated submersible of anthropomorphic form which resembles a suit of armour, with elaborate pressure joints to allow articulation while maintaining an internal pressure of one atmosphere. --> :'n Klein enkelpersoon-geartikuleerde dompelvaartuig van antropomorfiese vorm<!-- mensvormig? --> wat lyk soos 'n gewapende pak<1--gepanserde harnas?-->, met uitgebreide drukgewrigte om artikulasie toe te laat terwyl 'n interne druk van een atmosfeer behou word.<!--Google translated, Aliwal2012--> ;''attack swimmer'' - aanvalswemmer? <!-- :see ''combat swimmer'' --> ;''automatic diluent valve (ADV)'' - outomatiese verdunnerklep <!-- :A demand valve set into the breathing loop of a rebreather to inject diluent gas into the loop when the loop volume falls and there is not enough gas for inhalation. --> :'n Aanvraagklep in die asemhalinglus van 'n (rebreather) om verdunningsgas in die lus te spuit wanneer die lusvolume val en daar is nie genoeg gas vir inaseming nie. ;''Autonomous diver'' - selfstandige duiker <!-- :EN 14153-2 / ISO 24801-2 standard competence for recreational scuba diver. The level 2 "Autonomous diver" has sufficient knowledge, skill and experience to make dives, in open water, which do not require in-water decompression stops, to a recommended maximum depth of 20 m with other scuba divers of the same level, only when appropriate support is available at the surface, and under conditions that are equal or better than the conditions where they were trained without supervision of a scuba instructor, unless they have additional training or are accompanied by a dive leader.<ref name="EUF certification 2" /> --> :EN 14153-2 / ISO 24801-2 standaardbevoegdheid vir 'n ontspanningsduiker. Die vlak 2 "selfstandige duiker" het genoeg kennis, vaardigheid en ervaring om in oopwater te duik, wat nie in-water dekompressie benodig nie, tot 'n aanbevole maksimum diepte van 20 m, saam met ander duikers van dieselfde vlak, slegs indien toepaslike ondersteuning op die oppervlak beskikbaar is, en onder omstandighede wat gelyk of beter is as die omstandighede waarin hulle opgelei is, sonder toesig van 'n duikinstrukteur, tensy hulle addisionele opleiding gekry het of vergesel word deur 'n duikleier.<ref name="EUF certification 2" /><!-- nagegaan --> ;''Azimuth thruster'' - asimut-stuwer? <!-- :Thruster which is steerable on a vertical axis. --> :Stuwer wat op 'n vertikale as stuurbaar is. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==B== ;''back gas'' - ruggas ? <!-- :Breathing gas carried by a scuba diver in back mounted cylinders. Generally the primary breathing gas for the bottom or longest sector of a dive.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Asemgas wat deur 'n skubaduiker in ruggemonteerde silinders gedra word. Gewoonlik die primêre asemhalingsgas vir die diepste of langste sektor van 'n duik.<ref name="Cave diving terms" /> ;''back kick, backward kick'' - truskop? <!-- :A finning technique for moving backwards. Not an easy, powerful or elegant kick, but useful in many situations. The fins are angled outwards in opposite directions with the legs straight, then swept upwards and towards the diver by bending the knees in the power stroke. The knees may move downwards a bit at the same time by bending at the hips for stability. The return stroke feathers the fins by pointing them backwards in line with the body axis, to reduce forward thrust until the legs are straight again --> :'n Vintegniek om agteruit te beweeg. Nie 'n maklike, kragtige of elegante skop nie, maar nuttig in baie situasies. Die vinne is buitewaards gerig in teenoorgestelde rigtings, met die bene reguit, dan opwaarts en na die duiker gebring deur die knieë in die kragslag te buig. Die knieë kan terselfdetyd 'n bietjie afwaarts beweeg deur buiging van die heupe vir stabiliteit. By die terugslag word die vinne agteruit in lyn met die liggaamsas gerig, om voorwaartse stukrak te verminder totdat die bene weer reguit is. ;''backmount, back mount'' - rugmontering (s.nw.)/ rugmonteer (ww.) <!-- :The practice of carrying a scuba set on the back of the diver, supported by a harness, backplate or stabilisor jacket BCD. Compare with '''sidemount''' --> :Die praktyk om 'n scuba-stel op die duiker se rug te dra, ondersteun deur 'n harnas, rugplaat of stabiliseerbaadjie BCD. Vergelyk met ''symontering''. ;''backplate'' - rugplaat <!-- :A plate, normally made from metal, which rests against the diver’s back, and to which the primary scuba cylinders are attached. Held to the body by harness straps over the shoulders and round the waist. Sometimes also crotch straps and chest straps. Usually used with a back inflation buoyancy compensator. --> :'n Plaat, gewoonlik uit metaal gemaak, wat teen die duiker se rug rus en waaraan die primêre duiksilinders geheg is. Teen die lyf vasgehou deur bande oor die skouers en om die middel te trek, en soms ook 'n mikband en borsband. Gewoonlik met 'n rugopblaasdryfkompensatorsel gebruik. ;''backpack'' - rugpak, rugraam? <!-- :A rigid or semi-rigid structure similar in function to a backplate, usually made of moulded plastic, but sometimes of metal, used either as a stiffener and reinforcement for a jacket style buoyancy compensator, or as the basis of a scuba harness independent of a buoyancy compensator. The backpack supports and stabilises the scuba cylinder on the diver's back. --> :'n Stywe of semi-stywe struktuur met 'n funksie soortgelyk aan 'n rugplaat, gewoonlik gevorm van plastiek, maar soms van metaal, wat ook gebruik word as 'n verstewiger en versterking vir 'n baadjie-dryfkragkompenseerder of as basis van duiktuig onafhanklik van 'n dryfkragkompenseerder. Die rugpak ondersteun en stabiliseer die scubasilinder op die duiker se rug. ;''backup light'' - rugsteunlig <!-- :Dive light carried as a spare to be used in case of failure of the primary light.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Duiklig gedra as 'n spaar om in die geval van mislukking van die primêre lig te gebruik.<ref name="Cave diving terms" /> ;''backup regulator'' - rugsteunreguleerder <!-- :also ''secondary, safe second'' or ''octopus'' --> <!-- :A second regulator connected to a cylinder or manifolded twin set.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Tweede reguleerder gekoppel aan 'n silinder of gekoppelde tweelingstel.<ref name="Cave diving terms" /> ;''backward roll entry, backward roll, back roll entry'' - agteruitrol-toegang? <!-- :Water entry method in which the seated diver rolls backwards off the side of the boat, allowing the scuba cylinders to strike the water first.<ref name="BSAC Sport Diving 1985" />{{rp|125}} --> :Watertoegangsmetode waarin die sittende duiker agteroor van die boot afrol, sodat die skubasilinders die water eerste binnegaan.<ref name="BSAC Sport Diving 1985" />{{rp|125}}<!-- nagegaan --> ;''bailout block'' - noodgasblok? :see also ''gas block'', or ''gas switching block'' - gasomskakelblok? <!-- :A gas switching block specifically intended for connection of a bailout set to the main gas supply (which may be scuba or surface supply) which allows the diver to switch from main gas supply to emergency gas supply while continuously using the same mouthpiece, regulator second stage, full face mask or helmet. A bailout block is generally used on open circuit breathing apparatus, the equivalent function on a rebreather is provided by a '''bailout valve''' (BOV). The bailout block may be mounted on the side of a diving helmet or full-face mask, or may be mounted in a convenient place on the diver's harness, and includes a bailout valve, used to select the gas source, and one or more non-return valves to ensure that the emergency gas supply is directed only to the diver. --> :'n Gasskakelblok wat spesifiek bedoel is vir die aansluiting van 'n noodgasstelsel op die hoofgasvoorsiening (wat skuba of oppervlaktoevoer kan wees), wat die duiker in staat stel om van hoofgastoevoer na noodtoevoer te skakel, terwyl dieselfde mondstuk, aanvraagklep, volgesigs-masker of helm voortdurend gebruik word. 'n noodgasblok word meestal gebruik op oopbaanasemhalingsapparaat, die ekwivalente funksie op 'n hersirkuleerapparaat word voorsien deur 'n noodgasklep. Die noodgasblok kan teen die kant van 'n duikhelm of volgesigsmasker gemonteer word, of kan op 'n gerieflike plek op die duiker se harnas gemonteer word, en sluit 'n noodgasklep in wat gebruik word om die gasbron te kies en een of meer terugslagkleppe om te verseker dat die noodtoevoer slegs aan die duiker gerig word. ;''bailout cylinder, emergency gas supply, emergency gas cylinder'' - noodgas-silinder? <!-- :A scuba cylinder carried by an underwater diver for use as an emergency supply of breathing gas in the event of a primary gas supply failure. --> :'n Scubasilinder wat deur 'n onderwaterduiker gedra word vir gebruik as noodtoevoer van asemhalingsgas in die geval van 'n primêregasvoorsieningsmislukking.<!-- nagegaan --> ;''bailout valve, BOV'' - noodgasklep? <!-- # An open circuit demand valve built into a rebreather mouthpiece, or other part of the breathing loop, which can be isolated while the diver is using the rebreather to recycle breathing gas, and opened at the same time as isolating the breathing loop when the diver bails out to open circuit. #A valve which opens the gas supply from the bailout cylinder of a surface supplied diver, used in case of surface gas failure, usually mounted on the side of a diving helmet or full-face mask, or on a manifold block on the diver's harness. --> #'n Oopbaan-aanvraagsklep wat in 'n asemhersirkuleerder-mondstuk, of 'n ander deel van die asemhalingslus ingebou is, wat geïsoleer kan word terwyl die duiker die hersirkuleerder gebruik om asemhalingsgas te herwin, en oopgemaak word terselfdetyd as die asemhalingslus geïsoleer is wanneer die duiker oorslaan na oopsiklus.<!-- nagegaan --> #'n Klep wat die gastoevoer vanaf die noodgassilinder van 'n oppervlakverskafte duiker oopmaak in die geval van hoofgastekortkoming, gewoonlik gemonteer aan die regterkant van 'n duikhelm of volgesigmasker of op 'n verdeelblok op die duiker se harnas.<!-- nagegaan --> ;''bailout set'' - noodgasstel? <!-- :An independent breathing gas supply carried by a diver for use in case of failure of the main gas supply. Usually consists of a bailout cylinder with a first stage regulator, and either a second stage regulator or connected to a bailout block or bailout valve (q.v.) A submersible pressure gauge is also usually provided. --> :'n Onafhanklike asemhalinggasstoevoer wat deur 'n duiker gedra word vir gebruik in geval van 'n mislukking van die hoofgasvoorsiening. Dit bestaan gewoonlik uit 'n noodgassilinder met 'n eerstestadiumreguleerder, en óf 'n tweede stadiumreguleerder of gekoppel aan 'n noodgasblok of noodgasklep (q.v.). 'n Dompeldrukmeter word gewoonlik ook voorsien.<!-- nagegaan --> ;''baited remote underwater video (BRUV)'' - afstandbeheerde onderwatervideo met aas <!-- :A system for assessing fish populations using video cameras to record fish attracted to a bait canister. --> :'n Stelsel vir die beoordeling van visbevolkings met behulp van videokameras om vis te fotografeer wat aangetrek word na 'n lokaas.<!-- nagegaan --> ;''balanced regulator'' - balanseerreguleerder <!-- :Regulator designed to provide a consistent demand effort not affected by cylinder gas pressure or depth.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Reguleerder ontwerp om 'n konsekwente aanvraagswerk te bied wat nie geraak word deur silindergasdruk of diepte nie.<ref name="Cave diving terms" /> ;''band mask'' - bandmasker? <!-- :A heavy duty full-face mask with many of the characteristics of a lightweight demand helmet. In structure it is the front section of a lightweight helmet from above the faceplate to below the demand valve and exhaust ports, including the bailout block and communications connections on the sides. This rigid frame is attached to a neoprene hood by a metal clamping band, hence the name. --> :'n Swaardiens volgesigmasker met baie van die eienskappe van 'n liggewigvraaghelm. Die struktuur is die voorste gedeelte van 'n ligte helm van bo die gesigplaat tot onder die aanvraagklep en uitlaatpoorte, insluitende die noodgasblok en kommunikasieverbindings aan die kante. Die stewige raam is aan 'n neopreenkap bevestig deur 'n metaalklampband, vandaar die naam.<!-- nagegaan --> ;''bands'' - silinderbande? <!-- :see ''cylinder bands'' --> :Sien: silinderbande ;''bank, cylinder bank'' - bank? bergingsbank? bergingssilinderstel? <!-- :Set of storage cylinders connected to a high pressure compressor to accumulate compressed air while the compressor runs but is not actively filling an independent cylinder. The bank can also be used for decanting. --> :Stel bergingsilinders gekoppel aan 'n hoë druk kompressor om saamgeperste lug te akkumuleer terwyl die kompressor loop, maar nie aktief 'n onafhanklike silinder vul nie. Die bank kan ook gebruik word vir oortapping. ;''bar'' - bar <!-- :Metric unit of pressure commonly used in diving, equal to 100&nbsp;kiloPascal, 10 metres seawater, and nearly equal to standard atmospheric pressure. --> :Metrieke eenheid van druk wat algemeen in duik gebruik word, gelyk aan 100 kiloPascal, 10 meter seewater, en amper gelyk aan standaard atmosferiese druk.<!-- nagegaan --> ;''barodontalgia'' - druktandpyn? <!-- :Tooth pain caused by pressure difference. --> :Tandpyn veroorsaak deur drukverskil.<!-- nagegaan --> ;''barotrauma'' - barotrauma? drukbesering? <!-- :Injury caused by pressure difference. --> :Besering veroorsaak deur drukverskil.<!-- nagegaan --> ;''baseline'' - basislyn, verwysingslyn? grondlyn? ;''tank factor'' - silinderfaktor <!-- # (also ''tank factor'') Numeric value computed for a cylinder or manifolded set that relates volume and pressure in the imperial system of units. Computed by dividing nominal capacity (cubic feet) by cylinder working pressure (psi) to express cubic feet of volume per psi of fill pressure (sometimes multiplied by 100 to give cubic feet per 100 psi). Used to convert cylinder pressure to free gas volume.<ref name="Cave diving terms" /> # A line that is a base for measurement or for construction; see datum (calculations or comparisons) # A data set which is a point of reference (engineering or science) for later data. --> #(ook ''silinderfaktor'') Syferwaarde bereken vir 'n silinder of gekoppelde stel waarmee volume en druk in die imperiale stelsel van eenhede verband hou. Bereken deur die nominale kapasiteit (in kubieke voet) deur silinderwerkdruk (in pond per vierkant duim) te verdeel om kubieke voet volume per pond per vierkant duim vuldruk uit te druk (soms vermenigvuldig met 100 om kubieke voete per 100 pvd te gee). Gebruik om die silinderdruk om te skakel in vryegasvolume.<ref name="Cave diving terms" /> #'n Lyn wat 'n beginpunt vir meting of konstruksie is; ook "datum" (berekeninge of vergelykings). #'n Datastel wat 'n verwysingspunt (ingenieurswese of wetenskap) vir latere data is. ;''basket'' - duikmandjie <!-- :see ''diving stage'' --> :Sien duikmandjie ;''BAT wing'' – onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Buoyancy And Trim wing. A back mounted buoyancy compensator cell used with sidemount harness. The buoyancy volume is mostly over the lower back.<ref name="Side Mount Profiles" /> --> :''Buoyancy And Trim'' rugdryfkragkompenseerder. 'n Ruggemonteerde dryfkragkompenseerder sel wat gebruik word met symonteringduiktuig. Die dryfvolume is meestal oor die laerug.<ref name="Side Mount Profiles" /><!-- nagegaan --> ;''BC, BCD'' <!-- :see ''buoyancy compensator'' --> :Sien ''buoyancy compensator'' – dryfkragkompenseerder ;''BCD blowup'' - BCD opblaas <!-- :Uncontrolled buoyant ascent caused by inability to release gas from the buoyancy compensator faster than it expands due to pressure reduction of ascent. --> :Onbeheerde drywende opstyging wat veroorsaak word deur die onvermoë om gas vanaf die dryfkragkompenseerder vinniger uit te laat as wat dit vergroot as gevolg van drukvermindering gedurende die styging.<!-- nagegaan --> ===Be=== ;''beach master'' - strandmeester :sien ook ''dive marshal'' <!-- :A person on the beach who records when divers enter and exit the water. Typically used during recreational scuba training to keep track of the students, watch the gear, and provide assistance when required. --> :'n Persoon op die strand wat die tye wanneer duikers die water binnegaan en verlaat afneem. Tipies gebruik tydens ontspannings-duikopleiding om rekord van die studente te hou, die duiktoerusting te bewaak, en indien nodig, hulp te verleen.<!-- nagegaan --> ;''béance tubaire volontaire (BTV)'' - vrywillige buisopening? <!-- :Voluntary opening of the Eustachian tubes to equalise the middle ear. --> :Vrywillige opening van die buise van Eustachius om die middeloor te vereffen<!-- nagegaan --> ;''bell'' - klok <!-- # Diving bell # Short tug on a lifeline, used in pairs, for signalling purposes. --> #Duikerklok<!-- nagegaan --> #Kort pluk aan 'n noodlyn, wat in pare gebruik word vir seindoeleindes.<!-- nagegaan --> ;''bell cursor'' - klokleibaan? duikklokleibaan? <!-- :Mechanism or structure for guiding and constraining the motion of a bell when in the close vicinity of the deployment platform to improve handling in bad weather.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Meganisme of struktuur vir die begeleiding en inperking van 'n duikklok se bewegings wanneer dit naby die ontplooiingsplatform is, om die hantering in ongure weer te verbeter.<ref name="Bevan 2005"/><!-- nagegaan --> ;''bell harness'' - klokharnas? kloktuig? <!-- :A safety harness made of strong webbing, which is fastened around a diver over the exposure suit, and allows the diver to be lifted without risk of falling out of the harness.<ref name="Bell harness" /> --> :'n Veiligheidsharnas van sterk touweefsel gemaak wat oor die duikpak vasgemaak word, wat die duiker laat ophys sonder die risiko om uit die harnas te val.<ref name="Bell harness" /><!-- nagegaan --> ;''bellman'' - klokduiker? klokman? klokbediener? <!-- :Standby diver operating from the the diving bell<ref name="Bevan 2005"/> --> :Hulpduiker wat vanaf die duikklok werk.<ref name="Bevan 2005"/><!-- nagegaan --> ;''bell run'' - kloktog? <!-- :The part of a bell dive operation from bell lock-off to bell lock-on (away from and back to the life support system)<ref name="Bevan 2005"/> --> :Dié deel van 'n klokduikoperasie vanaf klokafsluiting tot klokaansluiting (weg van en terug na die lewensondersteuningstelsel)<ref name="Bevan 2005"/><!-- nagegaan --> ;''bell stage'' - klokraam <!-- :A framework extending below a closed bell which keeps the base of the pressure vessel off the bottom sufficiently to provide clearance for the divers to use the bottom hatch when the bell is resting on the bottom or on the clump weight. --> :'n Raamwerk wat onder 'n geslote duikklok uitsteek, wat die onderkant van die drukvat ver genoeg van die bodem weghou om die duikers die onderste luik te laat gebruik wanneer die klok op die bodem of op die leidraadgewig rus. ;''bell umbilical'' - kloktoevoerslang <!-- :The combined supply and return hoses and cables for life-support, power and communications between a diving bell and the support platform. --> :Die gekombineerde toevoer- en terugvoerslange en kabels vir lewensondersteuning, krag en kommunikasie tussen 'n duikklok en die ondersteuningsplatform. ;''belt slide'', also ''belt slider, triglide, weight stop, weight slider'' - gordelskuifstuk? <!-- :Hardware item with two parallel slots which is fitted to harness or weightbelt webbing to prevent other components such as D-rings and weights from sliding along the webbing.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Hardeware-item met twee parallelle gleuwe wat op harnas of gewigsgordelbande gebruik word om te verhoed dat ander komponente soos D-ringe en gewigte langs die bande gly.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ;''benign conditions'' - veilige omstandighede <!-- :Diving conditions: Confined water of shallow depth and lacking significant hazards.<ref name="CoP Benign" /> --> :Duikomstandighede: Beperkte, vlak water met geen beduidende gevare.<ref name="CoP Benign" /><!-- nagegaan --> ;''bent D-ring'' - gebuigde D-ring <!-- :A D-ring which has been bent about 45° near the straight section on both sides, forcing it to project slightly from the harness when pushed to one side, allowing easier attachment of clips. --> :'n D-ring wat aan albei kante naby die reguit gedeelte sowat 45° gebuig word, om dit te dwing om effens weg van die harnas te lê wanneer dit aan die een kant gedruk word, sodat klemhake makliker daaraan vasgemaak kan word.<!-- nagegaan --> ;''bends'' - dekompressiesiekte,<ref name="Pharos" /> borrelsiekte,<ref name="Pharos" /> duikerssiekte,<ref name="Pharos" /> caisson siekte<ref name="Pharos" /> <!-- :See decompression sickness: Injury caused by inert gas bubble formation in the body tissues after hyperbaric exposure. --> :Sien dekompressiesiekte: Besering veroorsaak deur inertegas-borrelvorming in die liggaamsweefsel na hiperbariese blootstelling.<!-- nagegaan --> ;''Billy ring'' - Billyring <!-- :Three D rings welded together along their straight sides so that one is perpendicular to the other two. This uses the two flat rings to maintain the third in an upright position when mounted on harness webbing, allowing it to be more easily accessed to clip on stage cylinders. Named after Captain Billy Deans.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Drie D-ringe wat langs hul reguit sye gesweis is sodat die een loodreg op die ander twee is. Dit maak gebruik van die twee plat ringe om die derde in 'n regopposisie te hou wanneer dit aan 'n harnasband vasgemaak word, sodat dit makliker toeganklik is om die silinders vas te knip. Genoem na Kaptein Billy Deans.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ;''bilge keel'' - buikkiel,<ref name="Pharos STI" /> kimkiel<ref name="Pharos EA" /> <!-- :Bilge keels usually a pair of low aspect ratio fins following the direction of water flow along the turn of the bilges, used to reduce roll and sometimes to resist leeway. --> :Kimkiele is gewoonlik 'n paar lae-aspekverhoudingvinne wat die rigting van die water volg, langs die draai van die kim aangebring, wat gebruik word om rol te verminder en soms sywaartse drif te weerstaan. ;''BK hook'', also ''B.K. hook'' or ''BK safety hook'' - BK-veiligheidshaak <!-- :A type of safety lifting hook which is held closed when under load by a lever system where the weight of the load holds the bill of the hook against the safety latch.<ref name="BK hook" /> --> :'n Soort veiligheidshekhaak wat gesluit word deur 'n hefboomstelsel wanneer dit gelaai word, waar die gewig van die vrag die snawel van die haak teen die veiligheidsgrendel hou.<ref name="BK hook" /> ;''blending stick'' - mengbuis? mengpyp? <!-- :Mixing tube in which gases are continuously mixed prior to intake by a compressor, usually at atmospheric pressure.<ref name="Oxyhacker"/> Usually refers to manufacture of nitrox from air with added oxygen, but also used for trimix. Gas mixture is usually continuously analysed at the exit of the blending stick to monitor composition. --> :Buis waarin gasse voortdurend gemeng word voor inname deur 'n kompressor, gewoonlik by atmosferiese druk.<ref name="Oxyhacker" /> Verwys gewoonlik na die vervaardiging van nitrox uit lug met toegevoegde suurstof, maar word ook vir trimix gebruik. Die gasmengsel word gewoonlik deurlopend geanaliseer by die uitgang van die mengbuis.<!-- nagegaan --> ;''blind traverse'' - blinde/onbekende roetepeiling? <!-- :Passing through a cave from one entrance to a different exit which the diver has not used before.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Deurgang van 'n grot van een ingang na 'n ander uitgang wat die duiker nie voorheen gebruik het nie.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ;''block adaptor'' - pasblok<ref name="Pharos" /> <!-- :Screw-in adaptor fitting which is fitted to a 200/240 bar DIN pillar valve to allow connection of a yoke regulator or filling whip. --> :Inskroef-passtuk wat op 'n 200/240 bar DIN-pilaarklep aangebring is om toevoer deur 'n jukklemreguleerder of vulsweep toe te laat.<!-- nagegaan --> ;''blowdown'' - afblaas? <!-- :Procedure of pressurising a diving chamber or saturation habitat. --> :Prosedure om 'n duikkamer of versadigingshabitat onder druk te plaas.<!-- nagegaan --> ;''blowout'' - uitbarsting,<ref name="Pharos" /> uitbars<ref name="Pharos" /> <!-- :Uncontrolled release of crude oil and/or natural gas from a well after pressure control systems have failed. --> :Onbeheerde vrystelling van ru-olie en / of natuurlike gas uit 'n put na drukbeheerstelsels misluk het.<!-- nagegaan --> ;''blowout preventer (BOP)'' - uitbarskeerder? <!-- :A large, specialized valve used to seal, control and monitor oil and gas wells. Generally operated remotely by hydraulic ram. --> :'n Groot, gespesialiseerde klep wat gebruik word om olie- en gasbronne te seël, beheer en monitor. Gewoonlik afstandsbedrewe deur 'n hidrouliese suier.<!-- nagegaan --> ;''Blowout preventer stack, BOP stack'' - uitbarskeerder-samestelling? :An assembly of several ''blowout preventer'' rams which may be used to shut off a well. :'n Samestelling van verskeie uitbarskeerders wat gebruik kan word om 'n put af te sluit.<!-- nagegaan --> ;''blue hole'' - blou gat <!-- :A sink hole in a lake or the sea that is often the entrance to a cave. Blue holes connected to the sea are subject to tides so that their flows regularly reverse.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Sinkgat in 'n meer of die see wat dikwels die ingang van 'n grot is. Blou gate wat aan die see verbind is, is onderhewig aan getye, sodat hul vloei gereeld omkeer.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ===Bo=== ;''boiler'' – stoomketel <!-- :Pressure vessel in which water is heated to provide steam to power steamships or for auxiliary power. Often a recognisable part of the wreck of such a vessel. --> :Drukvat waarin water verhit word om stoom te voorsien vir die aandrywing van stoomskepe of vir bykomende krag. Dikwels 'n herkenbare deel van die wrak van so 'n vaartuig.<!-- nagegaan --> ;''bollard'' - bolder <!-- : A sturdy post on a ship or quay used principally for securing mooring lines. --> :'n Stewige paal op 'n skip of kaai wat hoofsaaklik gebruik word om meerkabels vas te maak. ;''bolt snap, piston bolt'' - suierskakel? suierknip? <!-- :A metal connecter comprising a hook with a spring-loaded axial sliding rod gate which must be manually retracted to allow the hook to be clipped onto something or removed. May be single- or double-ended, and if single-ended is usually fitted with a swivel ring opposite the jaws. --> :'n Metaalverbindstuk met 'n haak met 'n veerbelaaide aksiale-glystanghek wat handmatig oopgemaak moet word om die haak aan iets te laat vasmaak of te laat verwyder. Dit kan enkel- of dubbel-eindig word, en as dit enkel-eindig is, is dit gewoonlik met 'n draairing teenoor die haak toegerus. ;''bomb'' - bom? <!-- :Commercial diver slang for high pressure gas storage cylinder of around 50 litres water capacity, also known as a ''J''. --> :Kommersiële-duikergroeptaal vir hoëdruk gasbergingsilinder van ongeveer 50 liter waterkapasiteit, ook bekend as 'n '' J ''. ;''bondage wing'' - lyfeienskap-dryfkragkompenseerder :sien ''bungee wing'' <!-- :Derogatory term for bungee wing based on fetishist terminology.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Afwykende term vir rekruk-dryfkragkompenseerder gebaseer op fetisjisterminologie.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''bonnet'' - hoed? kopstuk? <!-- :The upper part of a copper helmet which encloses the diver's head and is sealed to the lower part or corselet (q.v.) --> :Die boonste deel van 'n koperhelm wat die duiker se kop omsluit en verseël is aan die ondergedeelte of skouerplaat. ;''booster'' - gasverdigter,<ref name="Pharos" /> gasaanjaer? ;''booster pump'' - aanjaagpomp,<ref name="Pharos" /> aanjapomp<ref name="Pharos" /> <!-- :Machine used to increase pressure of a gas. Usually refers to the case where inlet pressure is above ambient pressure already. --> :Machine wat gebruik word om die druk van 'n gas te verhoog. Verwys gewoonlik na die geval waar die inlaatdruk reeds bo die omgewingsdruk is. ;''bottom gas'' - bodemgas? <!-- :The gas breathed by the diver at the deepest part of the dive. Compare with travel gas and decompression gas. --> :Die gas wat deur die duiker by die diepste deel van die duik ingeasem is. Vergelyk met ''reisgas'' en ''dekompressiegas''. ;''bottom time'' - bodemtyd? <!-- :Time used in calculating decompression obligation from decompression tables. For most tables this is defined as the elapsed time from starting the descent to starting the final ascent to the surface, excluding ascent and decompression time. --> :Tydsduur wat gebruik word om dekompressieverpligting vanaf dekompressietabelle te bereken. Vir die meeste tabelle word dit gedefinieer as die tydsverloop van die begin van die afsak tot die begin van die finale opstyg na die oppervlakte, met uitsondering van opstyg en dekompressie tyd ;''bottom timer'' - bodemtydhouer? <!-- :Device used to measure and record the total time spent underwater during a dive. They do not generally only record bottom time, but also maximum depth, and sometimes also depth at regular intervals and water temperature. --> :Toestel gebruik om die totale tydsduur wat tydens 'n duik onder water bestee is, te meet en aan te teken. Hulle registreer gewoonlik nie net die bodemtyd nie, maar ook die maksimum diepte, en soms ook diepte met gereelde tussenpouses en watertemperatuur. ;''bounce dive'', also ''surface oriented dive'' - terugsprongduik? oppervlaksgeoriënteerdeduik? <!-- #In commercial diving, bounce diving is the alternative to saturation diving. Any dive where the diver is decompressed to surface pressure directly after the dive. #In recreational diving, a bounce dive is a descent to maximum depth and then a direct ascent back to the surface with the minimal bottom time, in a dive profile resembling a spike. Decompression stops may be required. --> #In kommersiële duik is terugsprongduik die alternatief vir versadigingsduik. Enige duik waar die duiker direk na die duik na oppervlaktedruk gedekompresseer word. #In ontspanningsduik is 'n terugsprongduik 'n afdaling tot maksimum diepte gevolg deur 'n onmiddellike opstyging terug na die oppervlak met die minimale bodemtyd, in 'n duikprofiel wat soos 'n spyker lyk. Decompressiestoppe mag nodig wees. ;''bow'' - boeg <!-- : The forward part of the hull of a ship or boat, the point that is usually most forward when the vessel is underway. --> :Die voorste deel van die romp van 'n skip of boot, die punt wat gewoonlik die meeste vorentoe is wanneer die vaartuig aan die gang is. ;''bowline'' - paalsteek<ref name="Pharos" /> <!-- :Knot used to form a secure, non-slipping loop at the end of a line. --> :Knoop wat gebruik word om 'n veilige, nie-glippende lus aan die einde van 'n tou te vorm. ;''bow roller, anchor roller'' - ankerroller? <!-- :A roller mounted at the bow of a boat as a fairlead for the anchor cable. --> :'n Roller op die boeg van 'n boot gemonteer as 'n touleier vir die ankerkabel. ;''bow thruster'' - <!-- :A transverse thrust propulsion device built into, or mounted to the bow of a ship or boat, to make it more maneuverable. --> :'n Dwarsstukrag-aandrywingstoestel wat ingebou of gemonteer is aan die boeg van 'n skip of boot, om dit meer manoeuvreerbaar te maak. ;''Boyle's law'' - Boyle se wet <!-- :Relationship between pressure and volume at constant temperature in an ideal gas. --> :Verhouding tussen druk en volume teen konstante temperatuur in 'n ideale gas. ;''breakdown room'' - rommelwerf ? <!-- :An area in a cave where a large amount of material has fallen from the overhead.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Gebied in 'n grot waar 'n groot hoeveelheid materiaal van die oorhoof afgeval het.<ref name="Cave diving terms" /> ;''breakout'' - losbreek <!-- :The point at which an object being lifted which is partly embedded in the bottom sediments overcomes the adhesion of the sediments and the force required to lift it drops to the apparent weight of the object. --> :Die stadium waarteen 'n voorwerp wat opgehef word, en wat gedeeltelik in die bodemse sedimente ingebed is, oorheers die adhesie van die sedimente en die krag wat nodig is om dit op te lig, val af na die skynbare gewig van die voorwerp. ;''breathing gas'' - asemhalingsgas? asemgas,<ref name="Pharos" /> asemhaalgas<ref name="Pharos" /> ;''breathing mixture'' - asemmengsel<ref name="Pharos" /> <!-- :Gas supplied to the diver to breathe, either directly to the diver or to the hyperbaric environment of the diving bell, dive chamber or saturation habitat. --> :Gas verskaf aan die duiker om asem te haal, of direk na die duiker of na die hiperbariese omgewing van die duiklok, duikkamer of versadigings habitat. ;''breathing loop'' - asembaan? asemkring? <!-- :The gas flow path in a rebreather comprising the diver's lungs, the mouthpiece, valves, hoses, counterlungs and scrubber through which gas is recirculated. --> :Die gasvloeibaan in 'n asemgas-hersirkuleerder wat bestaan uit die duiker se longe, die mondstuk, kleppe, slange, teenlonge en gasreiniger waardeur die gas teruggevoer word. ;''Broco cutter'' - Broco-snyer <!-- :A type of thermal lance initiated by an electric arc, in common use for underwater cutting work. --> :'n Soort termiese-snypyp wat deur 'n elektriese-boog geïnisieer word, wat algemeen vir onderwatersnywerk gebruik word ===Bu=== ;''bubble models'' - borrelmodelle? <!-- :Decompression models based on the assumption that bubbles will form during non-symptomatic decompression. --> :Dekompressiemodelle gebaseer op die veronderstelling dat bubbels tydens nie-simptomatiese dekompressie sal vorm. ;''buddy'' - makker<ref name="Pharos" /> ;also ''buddy diver''- makkerduiker ;also ''dive buddy'' - duikmakker, duikmaat? <!-- :A diver of compatible interest, experience, ability and equipment who is willing to share a dive, continuously monitoring the other diver throughout the entry, the dive and the exit, and remaining within such distance that they could render immediate assistance to the other if required, and relying on reciprocal commitment from the other diver for safety. --> :'n Duiker van aanpasbare belangstelling, ondervinding, vermoë en toerusting wat bereid is om 'n duik te deel, deurlopend die ander duiker te monitor deur die ingang, die duik en die uitgang, en te bly binne so 'n afstand dat hulle onmiddellik hulp kan verleen aan die ander indien nodig, en staatmaak op wedersydse toewyding van die ander duiker vir veiligheid. ;''buddy bottle'' - makkersilinder? <!-- :Bailout cylinder carried by a scuba diver, particularly when diving solo. The cylinder is intended to compensate for the lack of buddy-supplied emergency breathing gas.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Noodgassilinder deur 'n duiker gedra, veral wanneer alleen geduik is. Die silinder is bedoel om te vergoed vir die gebrek aan nood-asemhalingsgas wat die makker sou voorsien.<ref name="Cave diving terms" /> ;''buddy breathing'' - makkerasemhaling? <!-- :Sharing breathing gas from one demand valve by two or more divers, generally after an out-of-gas emergency. --> :Deel van asemhalingsgas vanaf een aanvraagsklep deur twee (of meer) duikers, gewoonlik na 'n gasgebreksnoodgeval. ;''buddy check'' - makkernagaan? <!-- :A procedure carried out by scuba divers using the buddy system where each diver checks that the other's diving equipment is configured, fitted, and functioning correctly just before entering the water to dive. --> :'n Prosdure wat deur duikers wat volgens die makkerstelsel gaan duik uitgevoer word, waar elke duiker die ander se duiktoerusting konfigurasie, montering en korrekte funksie nagaan, net voordat hulle die water binnedring om te duik. ;''buddy diving'' - makkerduik? <!-- :A safety procedure where two or three divers monitor each other constantly during a dive and provide assistance or rescue when needed. --> :'n Veiligheidsprosedure waar twee of drie duikers voortdurend tydens 'n duik mekaar monitor en hulp verleen wanneer nodig. ;''buddy line'' - makkerlyn<ref name="Pharos" /> <!-- :A short line between two divers, used to maintain contact during a dive, generally in poor visibility, or other conditions where the divers might become separated and not be able to quickly locate each other. --> :'n Kort lyn tussen twee duikers, wat gebruik word om kontak tydens 'n duik te handhaaf, gewoonlik in swak sigbaarheid, of ander omstandighede waar die duikers geskei kan word en nie mekaar vinnig kan opspoor nie. ;''buddy system'' - makkerstelsel<ref name="Pharos" /> <!-- :A procedure where two divers look out for the safety of each other, and give assistance if the other gets into difficulty. --> :'n Prosedure waar twee duikers mekaar se veiligheid oppas en hulp verleen as die ander in die moeilikheid kom. ;''Bühlmann tables, Bühlmann algorithm, Bühlmann decompression algorithm'' - Bühlmann tabelle, Bühlmann algoritme <!-- :Diving tables and decompression algorithm on which the tables are based, and some dive computers are programmed, based on the dissolved gas decompression model derived and tested by Dr A.A. Bühlmann. --> :Duiktabelle en dekompressie-algoritmes waarop die tabelle gebaseer is, en sommige duikrekenaars geprogrammeer word, gebaseer op die opgelostegas-dekompressiemodel wat deur dr A. A. Bühlmann afgelei en getoets is. ;''built in breathing system (BIBS)'' - ingeboude asemhalingstelsel? <!-- :A demand breathing gas supply system with external exhaust used to provide chamber occupants with breathing gases other than the gas used to pressurise the chamber. Used for treatment gases and emergency breathing gas if the chamber is contaminated.<ref name="USNDM R6"/> --> :'n Aanvraagsasemhalingstelsel met 'n buitemuurs-gasuitlaatsisteem wat gebruik word om kamerbewoners te voorsien van asemhalingsgasse anders as die gas wat gebruik word om die kamer te druk. Gebruik vir behandeling gasse en nood asemhaling gas as die kamer besmet is.<ref name="USNDM R6" /> ;''bulwarks'' - verskansing<ref name="Pharos VAW" /> <!-- :Extension of a ship's sides above the level of the deck. --> :Uitbreiding van 'n skip se kante bo die vlak van die dek. ;''bungee (sidemount)'' - rukrek (symontering)<ref name="Pharos" /> :sien ook ''ring bungee'' <!-- :Length of shock cord used to restrain the top end of side mount cylinders and keep them tucked in at the diver's shoulder while swimming.<ref name="Side Mount Profiles" /> Usually clipped to the shoulder D-ring(s) of the harness and looped around the cylinder valve. May be attached to the back of the harness between the shoulder blades, or run continuous from one shoulder D-ring, around the back under the arms to the other shoulder D-ring. --> :Lengte rukrek wat gebruik word om die boonste kant van die symonteersilinder in plek ingetrek te hou by die duiker se skouer terwyl hulle swem. <ref name = "Side Mount Profiles" /> Gewoonlik geknip aan die skouer D-ring(e) van die harnas en om die silinderklep gehaak. Dit kan aan die agterkant van die harnas tussen die skouerblaaie geheg word, of deurloop van een skouer D-ring, om die rug en onder die arms na die ander skouer-D-ring. ;''bungee wing'' - rukrek-rugdryfkragregsteller? <!--try saying that after a couple of beers--> rukrek-rugdryfkragkompenseerder? <!-- :Back inflation buoyancy compensator with shock cord lacing or loops which exert a force on the bladder to oppose expansion during inflation. --> :Rugopblaas-dryfkragkompenseerder met rukrek veterwerk of lusse wat 'n krag op die lugblaas uitoefen om vergroting tydens opblaas teen te staan. ;''buoyancy'' - dryfkrag,<ref name="Pharos" /> dryfkragtigheid,<ref name="Pharos" /> dryfbaarheid,<ref name="Pharos" /> dryfvermoë,<ref name="Pharos" /> vlotvermoë<ref name="Pharos" /> <!-- #Upward force on an object immersed in a fluid due to pressure exerted over the immersed surface. #Resultant upward force of buoyancy and weight of an object immersed in a fluid. --> #Opwaartse krag op 'n voorwerp gedompel in 'n vloeistof as gevolg van druk uitgeoefen oor die onderdompelde oppervlak. #Resulterende opwaartse krag van dryfkrag en gewig op 'n voorwerp wat in 'n vloeistof gedompel word. ;''buoyancy check'' - dryfnagaan <!-- :Procedure to test and adjust weights carried by an underwater diver. The diver wears all the personal equipment to be used for the planned dive, with the scuba tank(s) nearly empty, and the buoyancy compensator empty, in shallow water of the same density as expected on the dive, and adds or removes weights until neutrally buoyant. After the buoyancy check it is usual to distribute the weights for safety, trim and convenience. --> :Prosedure om gewigte te toets en aan te pas wat deur 'n duiker gedra word. Die duiker dra al die persoonlike toerusting wat gebruik word vir die beplande duik, met die duiksilinders byna leeg en die dryfkragkompenseerder leeg in vlak water met dieselfde digtheid as wat op die duik verwag word, en voeg gewigte by of verwyder dit totdat neutraal drywend. Na die dryfnagang is die gewigte gewoonweg vir veiligheid, balans en gerief versprei. <!-- nagegaan --> ;''buoyancy compensator'' - dryfkompensator? dryfregsteller? dryfkompenseerder? dryfkragkompenseerder? :also ''BC, BCD, buoyancy compensator device, ABLJ, horse collar, stabilisor jacket, stab jacket'' or ''wing'' <!-- :An airtight bladder worn by a diver which can be filled with air and vented to adjust and control the buoyancy of the diver. --> :'n Lugdigte blaas wat deur 'n duiker gedra word wat met lug gevul en afgeblaas kan word om die dryfvermoë van die duiker aan te pas en te beheer. ;''buoyancy control'' - dryfbeheer? <!-- :The skill of maintaining the appropriate buoyancy at any time during a dive. --> :Die vaardigheid om enige tyd tydens 'n duik die toepaslike dryfvermoë te handhaaf. ;''burn tester'' - batterytoetser <!-- :Device for measuring the actual capacity of a battery relative to its nominal capacity, and the associated functional time for the device that the battery is powering.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Toestel vir die meting van die werklike kapasiteit van 'n battery relatief tot sy nominale kapasiteit, en die gepaardgaande werkingstyd vir die toestel wat die battery aandryf.<ref name="Cave diving terms" /> ;''burn time'' - brandtyd? <!-- :The effective use time of a battery powered device. Mainly used in reference to dive lights and scooters.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die effektiewe gebruikstyd van 'n battery aangedrewe toestel. Hoofsaaklik gebruik met verwysing na duikligte en duikersleeptuie.<ref name="Cave diving terms" /> ;''burst disk, rupture disc'' - breukskyfie? barsskyfie? <!-- :A non-reclosing pressure relief device used to protect a diving cylinder from overpressurization. --> :'n Nie-hersluitende druk-verligtingstoestel wat gebruik word om 'n duiksilinder te beskerm teen oordruk. ;''butterfly clip'' - <!-- :A type of bolt snap with a tapered guide gate opening formed by a protrusion on both the piston and the fixed sides of the gate.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Soort suierskakel met 'n tapsvormige hekopening wat gevorm word deur 'n uitsteeksel op beide die suier en die vaste kant van die hek.<ref name="Cave diving terms" /> ;''butterfly D-ring'' - dubbel-D-ring? <!-- :A plate with two D-shaped cutouts on opposite sides of two to four parallel longitudinal slots for webbing. Used at the top back of the crotch strap in place of a butt-plate on minimalist sidemount harnesses.<ref name="Side Mount Profiles" /> --> :'n Plaat met twee D-vormige uitsnydings aan die teenoorgestelde sye van twee tot vier ewewydige gleufgate vir weefbande. Word gebruik aan die bo-agterkant van die mikband in plaas van 'n basplaat op minimalistiese symonteringsharnas.<ref name="Side Mount Profiles" /> ;''butt-plate'' - basplaat? <!-- :A rigid or fairly stiff flexible lower extension to a ''backplate'' or other scuba harness supporting butt-plate rails, used for clipping off the lower end of sidemount cylinders to the harness.<ref name="Side Mount Profiles" /> --> :|'n Stywe of taamlik styf, buigsame, laer verlenging aan 'n rugplaat of ander duiktuig wat basplaathangstawe dra, wat gebruik word om die onderkant van die symonteer-silinders aan te klem.<ref name="Side Mount Profiles" /> {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==C== ;''cage diving'' - hokduik? tralieduik? <!-- :Diving in a barred cage designed to protect the diver from potentially aggressive large marine animals, usually sharks. --> :Duik in 'n traliehok wat ontwerp is om die duiker te beskerm teen potensieel aggressiewe groot seediere, gewoonlik haaie. ;''cam band'' - klemband? nokband? <!-- :A strap, usually of webbing, with a cam action tensioner buckle generally used to secure a diving cylinder to a backplate, stabilisor jacket BCD or other form of diving harness. --> :'n Band, gewoonlik touweefsel, met 'n nokspanningsgespe wat algemeen gebruik word om 'n duiksilinder teen 'n rugplaat, stabiliseerderrbaadjie, of ander vorm van duiktuig vas te verseker. ;''camel'' - geslote hyssak? <!-- :A closed lifting airbag, usually cylindrical in form. --> :'n Geslote lughyssak, gewoonlik silindries in vorm. ;''canister light'' - bliklig? <!-- :Dive light comprising a light head connected to a battery canister by a cable.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Duiklig wat bestaan uit 'n ligkop wat deur 'n kabel aan 'n batteryhouer gekoppel is.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''canoe diving'' - kanoduik <!-- :Scuba diving from canoes, used when the dive site is beyond convenient swimming distances. --> :Duik vanuit kano's, wat gebruik word wanneer die duikplek verby maklike swemafstand is. ;''capstan'' - kaapstaander<ref name="Pharos EA" /> ;''carbon dioxide poisoning'' - koolsuurgasvergiftiging <!-- :The toxic effects of carbon dioxide, due to incomplete elimination of carbon dioxide resulting from skip breathing, excessive work of breathing, scrubber failure in a rebreather system, or inadequate ventilation in a diving chamber or free flow helmet. Occasionally caused by contaminated gas supply. --> :Die giftige effekte van koolsuurgas, as gevolg van onvolledige verwydering van koolsuurgas as gevolg van ''asemhalingsbesuiniging'', oormatige ''asemhalingswerk'', gasreinigerfout in 'n hersirkulasiesisteem, of onvoldoende ventilasie in 'n duikkamer of vryvloeihelm. Soms veroorsaak deur besoedelde gasvoorsiening. ;''carbon monoxide poisoning'' - koolstofmonoksiedvergiftiging <!-- :The toxic effects of carbon monoxide, usually due to contaminated breathing gas supply. --> :Die toksiese effekte van koolstofmonoksied, gewoonlik as gevolg van besoedelde asemhalingstoevoer. ;''cardio-pulmonary resuscitation (CPR)'' - hart-long-bybringing (suiwer Afr) / kardio-pulmonêre resusitasie (anglisisme) <!-- :An emergency procedure which is performed in an effort to manually preserve intact brain function until further measures are taken to restore spontaneous blood circulation and breathing in a person in cardiac arrest --> :'n Noodprosedure wat uitgevoer word in 'n poging om die intakte breinfunksie handmatig te bewaar totdat verdere maatreëls getref word om spontane bloedsirkulasie en asemhaling te herstel vir 'n persoon in hartstilstand. ;''cascade filling'' - kaskadevulling ;''cascade storage system'' - kaskadestoorstelsel <!-- :Decanting from several storage cylinders in succession, generally using a procedure to maximise charge pressures. Often used in partial pressure gas blending. --> :Oortapping van verskeie opvolgende bergingsilinders, gewoonlik met behulp van 'n prosedure om die grootste moontlike laaidruk te kry. Dit word dikwels gebruik vir gedeeltelike-druk gasvermenging. ;''catenary anchor leg mooring (CALM)'' - kettinglynankerkabel meerboei? <!-- :Type of single-buoy mooring named for the catenary curve of the anchor cables that hold the buoy in position. Also referred to as single buoy mooring, monobuoy or loading buoy.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Tipe enkelboeimeertuig wat na die kettingkromme van die ankerkabels wat die boei in posisie hou genoem is. Ook enkelboeimering, monoboei of laaiboei genoem.<ref name="Bevan 2005" /> ;''caustic cocktail'' - <!-- :A mixture of water and carbon dioxide absorbent caused by flooding the scrubber, and which may reach the diver's mouth through the breathing loop. The alkalinity depends on the absorbent used. --> :'n Mengsel van water en koolsuurgas-absorberende middel wat veroorsaak word deur die oorstroming van die gasreiniger, en wat die duiker se mond deur die asemhalinglus kan bereik. Die alkaliniteit hang af van die absorbeermiddel wat gebruik word. ;''cave'' - grot <!-- :A naturally occurring cavity in bedrock, or an underground passage not illuminated by natural daylight, large enough to be entered by a human. <ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Natuurlik voorkomende holte in die rots, of 'n ondergrondse gang wat nie deur natuurlike daglig verlig word nie, groot genoeg om 'n mens toe te laat.<ref name="Cave diving terms" /> ;''cave arrow'' - grotrigtingpyl ? :see also ''line marker'' <!-- :Directional line markers which point the way to an exit. --> :Leidende lynmerkers wat die rigting na 'n uitgang wys. ;''cave diving'' - grotduik? ;''cave diver'' - grotduiker? <!-- :Diving in water-filled caves, particularly beyond the reach of natural illumination. It may be done as an extreme sport, a way of exploring flooded caves for scientific investigation, or for the search for and recovery of divers lost while diving for one of these reasons. The equipment used varies depending on the circumstances, and ranges from breath hold to surface supplied, but almost all cave diving is done using scuba equipment, often in specialised configurations. --> :Duik binne watergevulde grotte, veral buite die bereik van natuurlike beligting. Dit kan gedoen word as 'n waagsport, 'n manier om oorstroomde grotte vir wetenskaplike ondersoek te verken, of vir soek na en herkryging van duikers wat tydens een van hierdie redes verlore geraak het. Die toerusting wat gebruik word wissel na gelang van die omstandighede, en wissel van vryduik tot oppervlakverskafteduik, maar byna alle grotduik is gedoen met behulp van scuba-toerusting, dikwels in gespesialiseerde konfigurasies. ;''cave fill'' - grotvulling <!-- :Filling a scuba cylinder to a pressure significantly above the rated safe working pressure (charging pressure).<ref name="Cave diving terms" /> Illegal in some jurisdictions, and increases risk of catastrophic failure. --> :Volmaak van 'n skubasilinder teen 'n druk wat aansienlik hoër is as die aangeslane veilige werkdruk (laaidruk). Onwettige in sommige jurisdiksies, en dit sal die risiko van katastrofiese mislukking verhoog.<ref name="Cave diving terms" /> ;''cave line'' - grotlyn? :see also ''distance line'' <!-- :Small diameter braided synthetic cordage used as temporary or permanent guideline in cave diving. --> :Klein deursnee-sintetiese koord wat as tydelike of permanente riglyn gebruik word in grotduik. ;''cave reel'' - grotlynkatrol? (my eie woord) grotkatrol? <!-- :A reel specifically made for cave diving, used to lay and recover large lengths of cave line which is used as a guide line to find the exit or a permanent guide line. --> :'n Katrol wat spesifiek gemaak is vir grotduik, wat gebruik word om groot lengtes grotlyn te lê en te herwin. Dit word as riglyn gebruik om die uitgang te vind of vir 'n permanente gidslyn. ;''cavern'' - voorgrot? <!-- # The initial part of an underwater cave system that is illuminated by natural daylight.<ref name="Cave diving terms" /> or in which it is possible from all points to see the exit by natural daylight. # Two or more interconnected underground rooms or passages in bedrock, each large enough to be entered by a human.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die aanvanklike deel van 'n grotstelsel wat verlig word deur natuurlike daglig, of waaruit dit moontlik is om die uitgang deur natuurlike daglig te sien.<ref name="Cave diving terms" /> :Twee of meer onderling verbonde ondergrondse kamers of deurgange in die rots, elkeen groot genoeg om deur 'n mens bennegedring te word.<ref name="Cave diving terms" /> ;''cavern dive'' - voorgrotduik <!-- :Visibility greater than 12 m (40 feet), Maximum penetration of 40 m (130 feet), Maximum depth of 21 m (70 feet), and always within the ambient sunlight area. No passing through restrictions.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Duik onder 'n natuurlike oorhoof met: Sigbaarheid groter as 12 m, Maksimum binnedringing van 40 m (130 voet), Maksimum diepte van 21 m (70 voet), en altyd binne die omringende sonlig area. Geen vernouings mag deurdring word nie.<ref name="Cave diving terms" /> ;''cavern diver'' - voorgrotduiker <!-- :Diver certification as competent to do ''cavern dives'' as defined above. --> :Duiker sertifisering as bekwaam om voorgrotte te duik soos hierbo gedefinieer. ===Ce=== ;''ceiling'' - oorhoof <!-- :Solid overhead or decompression restriction to a safe direct vertical ascent to the surface --> :Vaste oorhoofse of dekompressiebeperking aan 'n veilige direkte vertikale styging tot by die oppervlak ;''cenote'' - <!-- :A sinkhole in Mexico. Generally with vertical overhanging walls or shafts with water that open into a cave system.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Sinkgat in Meksiko. Oor die algemeen met vertikale oorhangende mure of skagte met water wat in 'n grotstelsel oopmaak.<ref name="Cave diving terms" /> ;''certification card, C-card'' - sertifikasiekaart <!-- :Plastic card issued to a diver by a certification agency as recognition of completed diver training and experience required for the level of certification. Considered evidence of competence for the associated level of skill, knowledge and experience by the issuing agency. --> :Plastiese kaart uitgereik aan 'n duiker deur 'n sertifiseringsagentskap as erkenning van voltooide duikersopleiding en ervaring wat benodig word vir die vlak van sertifisering. Beskou as bewyse van bevoegdheid vir die gepaardgaande vlak van vaardigheid, kennis en ervaring deur die uitreikingsagentskap. ;''chain chaser'' - kettingloper? kettingjagter? <!-- :Ring or hook shaped components used for installing and recovering conventional mooring systems. The chaser is hooked around the chain and pulled in the direction of the anchor by a cable until it slides onto the anchor shank and is stopped by the crown. The chaser is then used to break the anchor out by pulling directly upwards.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Ring of haakvormige komponente wat gebruik word vir die installering en herswin van konvensionele vasmeersisteme. Die loper is om die ketting gehang en in die rigting van die anker met 'n kabel getrek totdat dit oor die ankerskag gly en deur die kroon gestop word. Die loper word dan gebruik om die anker uit te breek deur reguit opwaarts te trek.<ref name="Bevan 2005" /> ;''chamber operator'' - kameroperateur? duikkameroperateur? <!-- :Person competent to operate a deck decompression chamber. --> :Persoon bevoeg om 'n dek dekompressiekamer te bedryf. ;''charging pressure'' - volmaakdruk? laaidruk :Pressure stamped on a container for a permanent gas to indicate the maximum gauge pressure (measured or corrected to 15°C) that may be applied at the time of filling.<ref name="SANS 10019"/> :Druk gestempel op 'n houer vir 'n permanente gas om die maksimum maatdruk (gemeet of reggestel tot 15°&nbsp;C) aan te dui wat tydens vulling toegepas kan word.<ref name="SANS 10019" /> ;''Charles's law'' - Charles se wet, wet van Charles <!-- :Relation of volume to temperature at constant pressure of an ideal gas. --> :Verhouding van volume tot temperatuur by konstante druk van 'n ideale gas. ;''chart'' - kaart ;''chicken vest'' - moulose baadjie met keps? kappie-onderbaadjie? <!-- :Sleeveless neoprene wetsuit vest with attached hood.<ref name="Chicken vest" /><ref name="scuba wetsuit" /> --> :Moulose neopreen-duikpak baadjie met aangehegte kap.<ref name="Chicken vest" /><ref name="scuba wetsuit" /> ;''chimney'' - skoorsteen? skag? <!-- :A section of a cave that is vertical or near vertical and like a shaft.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Gedeelte van 'n grot wat vertikaal of naby vertikaal is.<ref name="Cave diving terms" /> ;''Chinese lantern'' - Chinese lantern <!-- :Connection between pipeline end manifold (PLEM) and single point mooring buoy (SPM) using two to four separate flexible underwater hose strings.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Aansluiting tussen pyplyn-eindverdeler en enkelpunt-vasmeerboei met twee tot vier afsonderlike buigsame onderwater-slange.<ref name="Bevan 2005" /> ;''chock'' - stopblok<ref name="Pharos T" /> <!-- :Object used to prevent movement of stowed equipment. --> :Voorwerp wat gebruik word om beweging van gebergde toerusting te voorkom. ;''choker (sidemount)'' - halsband? <!-- :A strap around the neck of a sidemount cylinder used to hold the bolt snap closer to the neck so that the head of the cylinder stays closer to the diver's armpit. The choker can be a small webbing strap with a sliding buckle for adjustment, so it can be tightened to bring the clip closer to the neck or slacked off while in use. --> :'n Riem om die nek van 'n siymonteringsilinder wat gebruik word om die boutknip vas te hou, nader aan die silindernek sodat die kop van die silinder nader aan die duiker se oksel bly. Die halsband kan 'n klein touweefselband wees met 'n skuifgesper vir aanpassing, sodat dit stywer gespan kan wees om die knip nader aan die silindernek te bring of losgemaak tydens gebruik van die silinder ;''chokes'' - <!-- :A symptom of decompression sickness manifested by shortness of breath, caused by a large number of venous gas bubbles in the lung capillaries which interfere with gas exchange.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Simptoom van dekompressie siekte wat verskyn as kortasemrigheid, wat veroorsaak word deur 'n groot aantal gasborrels in die longkapillêre wat gaswisseling belemmer.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''Christmas tree'' - kersboom? <!-- :An assembly of valves, spools, and fittings installed on top of the wellhead and used primarily to control the flow, usually oil or gas, out of the well.<ref name="Bevan 2005"/> --> :'n Samestelling van kleppe, spoele en toebehore wat bo-op die put ingestel is, wat hoofsaaklik gebruik word om die vloei van olie of gas uit die put te beheer.<ref name="Bevan 2005" /> ;''Christmas tree ladder, peg ladder'' - kersboomleer? bobbejaanleer,<ref name="Pharos B" /> eenstylleer<ref name="Pharos B" /> <!-- :A boarding ladder which has a single central rail with rigid cantilevered rungs to each side, allowing use while wearing swimfins.<ref name="ladders" /> --> :'n leer met 'n enkele sentralestyl en stewige kantelpenne aan albei kante, wat gebruik kan word terwyl die duiker swemvinne dra.<ref name="ladders" /> ;''Christo-lube''- Christo-lube (onvertaalbaar) <!-- :Usually Christo-lube MCG111, an oxygen compatible lubricant suitable for use in breathing apparatus in oxygen service.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Gewoonlik Christo-lube MCG111, 'n suurstofversoenbare smeermiddel wat geskik is vir gebruik in asemhalingsapparaat in suurstofdiens.<ref name="Cave diving terms" /> ===Ci=== ;''circuit'' - sirkelbaan, sirkelroete <!-- :Cave dive route in which there is a one-way segment. The circuit can be simple or complex depending on the number of jumps involved.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Grotduikroete waarin daar 'n eenrigting-segment is. Die kring kan eenvoudig of kompleks wees, afhangende van die aantal spronge wat betrokke is.<ref name="Cave diving terms" /> ;''civils'' - sivieleduik" :see ''inshore diving'' <!-- :Diving work related to civil and coastal engineering projects. --> :Duikwerk in verband met siviele- en kus-ingenieurswese projekte. ;''cleat, belaying pin'' - klos<ref name="Pharos EA" /> belegklos<ref name="Pharos O" /> ;''horn cleat'' - horingklamp<ref name="Pharos T" /> ;''pawl cleat'' - palklamp <!-- :A fitting used to secure a line at a point without a knot. --> :Toerusting wat gebruik word om 'n lyn op 'n punt vas te maak sonder 'n knoop. ;''closed bell, dry bell'' - gesloteduikklok? <!-- :A pressure vessel for human occupation which is lowered into the sea to the workplace, equalised in pressure to the environment, and opened to allow the divers in and out. Divers may be decompressed in the bell or transferred under pressure to a hyperbaric chamber at the surface. --> :'n Drukvat vir menslike besetting wat in die see na die werkplek verlaag word, gelykgestel word in druk na die omgewing en oopgemaak om die duikers in en uit te laat. Duikers kan in die klok (decompressed) word of onder druk na 'n hiperbariese kamer by die oppervlak oorgedra word. ;''closed circuit'' - geslotebaan,<ref name="Pharos O" /> omloop-<ref name="Pharos T" /> <!-- :System in which the contents are recirculated, with filtering, topping up or venting of excess if required. --> :Stelsel waarin die inhoud hersirkuleer word, met filtrering, opvulling of uitlaat van oormaat indien nodig. ;''closed circuit rebreather (CCR)'' - geslotebaan asemgashersirkuleerder :see also ''ECCR, MCCR''. <!-- :There are two kinds of closed circuit rebreather: Oxygen rebreathers and mixed gas rebreathers. Closed circuit mixed gas rebreathers supply two breathing gases to the loop: one is pure oxygen and the other is a diluent or diluting gas such as air, nitrox, heliox or trimix. The oxygen partial pressure in the loop must be controlled and the diver warned if it becomes dangerously low or high as both extremes can be fatal. The monitoring system uses oxygen-sensitive electro-galvanic fuel cells to measure the partial pressure of oxygen in the loop, and this is used to control partial pressure within reasonable tolerance of a set point. The gas mixture is controlled by the diver in manually controlled closed circuit rebreathers and automatically in electronically controlled systems. --> :Daar is twee soorte geslotelushersirkuleerders: Suurstof hersirkuleerders en gemengde gas hersirkuleerders. Geslotelus gemengdegashersirkuleerders voorsien twee asemhaling gasse aan die lus: een is suiwer suurstof en die ander is 'n ''verdunningsgas'' soos lug, ''nitroks'', ''helioks'' of ''trimix''. Die suurstof parsiëledruk in die lus moet beheer word en die duiker gewaarsku as dit gevaarlik laag of hoog word, aangesien beide uiterstes dodelik kan wees. Die moniteringstelsel gebruik suurstofgevoelige elektro-galvaniese brandstofselle om die suurstof-parsiëledruk in die lus te meet, en dit word gebruik om parsiëledruk binne 'n redelike toleransie van 'n ''stelpunt'' te beheer. Die gasmengsel word beheer deur die duiker in handbeheerde geslotelushersirkuleerders en outomaties in elektronies-beheerde stelsels. ;''closed circuit underwater breathing apparatus (CCUBA)''- geslotebaan onderwaterasemhalingstoerusting? <!-- : Military alternative term for ''closed circuit rebreather (CCR)'' --> :Alternatiewe militêre term vir geslotebaan asemgashersirkuleerder ;''clump weight'' - kabelgewig? leidraadgewig? <!-- :A heavy weight used to keep the guide wires of a diving bell aligned. --> :'n Swaar gewig wat gebruik word om die leidrade van 'n duikklok gerig te hou. ;''clusterfuck, charlie foxtrot, CF'' - <!-- :Occasion when the situation diverges notably and usually uncontrollably from the plan, sometimes involving immediate hazard to life and limb, and often involving poor judgement.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Geleentheid wanneer die situasie afsonderlik en gewoonlik onbeheerbaar van die plan afwyk, wat soms onmiddellike lewensgevaar tot gevolg het, en dikwels swak oordeel behels.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''Confédération Mondiale des Activités Subaquatiques (CMAS)'' - onvertaalbaar (eienaam) ;''also World Underwater Federation'' <!-- :International federation that represents underwater activities in underwater sport and underwater sciences, and oversees an international system of recreational snorkel and scuba diver training and recognition. --> :Internasionale federasie wat onderwateraktiwiteite in onderwatersport en onderwaterwetenskappe verteenwoordig, en toesig hou op 'n internasionale stelsel van ontspannings snorkel- en skubaduikersopleiding en erkenning. ===Co=== ;''code of practice'' - praktykskode,<ref name="Pharos E&B" /> gebruikskode<ref name="Pharos E&B" /><ref name=Terblanche /> <!-- :A systematic set of professional standards or written guidelines and rules of procedures to be followed by members of a profession, trade, occupation or organization. A code of practice may be compiled and agreed on by members of a particular profession or written guidelines issued by an official body or a professional association to its members to help them comply with its ethical standards. A code of practice does not normally have the force of law, but is often required or compulsory practice for members of an organisation. --> :'n Sistematiese stel professionele standaarde of geskrewe riglyne en prosedurereëls wat deur lede van 'n beroep, handel, of organisasie gevolg moet word. 'n Praktykskode kan opgestel en ooreengekom word deur lede van 'n bepaalde beroep of skriftelike riglyne kan deur 'n amptelike liggaam of 'n professionele vereniging aan sy lede uitgereik word om hulle te help om aan sy etiese standaarde te voldoen. 'n Praktykskode het normaalweg nie die regsmag nie, maar word dikwels vereis of verpligte praktyk vir lede van 'n organisasie. ;''coded welder'' - opgeleide sweiser? (more than that) kodeerde sweiser? <!-- :Welder who is trained and qualified and assessed as competent for a specified type of welding under specified conditions of process, material, thickness, type of joint and position. --> :Sweiser wat opgelei en gekwalifiseer is, en as bevoeg vir 'n bepaalde tipe sweiswerk onder bepaalde omstandighede van proses, materiaal, dikte, tipe las en posisie getoets is. ;''combat swimmer'' - sien ''aanvalswemmer'' <!-- :Person trained in scuba diving or swimming underwater in a military capacity including armed and unarmed combat. --> :Persoon opgelei in skubaduik of onderwaterswem in 'n militêre kapasiteit, wat gewapende en ongewapende stryd insluit. ;''command signal'' - opdragsein <!-- :A signal from a diver in a team that requires a response from another diver. There are three: Are you OK, Hold, and Surface.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Handsein van 'n duiker in 'n span wat 'n reaksie van 'n ander duiker vereis. Daar is drie: Is jy OK, Bly daar, en Styg na die oppervlakte.<ref name="Cave diving terms" /> ;''commercial diving'' - kommersiële duikery,<ref name="Pharos" /> kommersiële duikwerk,<ref name="Pharos" /> kommersiële duik,<ref name="Pharos" /> handelsduik? <!-- :Working under pressure: Occupational activity where gas is breathed at pressure in excess of atmospheric pressure, usually underwater. Diving at work. --> :Werk onder druk: Beroepsaktiwiteit waar gas asemhaal word by druk bo die atmosferiese druk, gewoonlik onder water. Onderwaterduik by die werk. ;''completion''(oil and gas wells) - voltooiing? putvoltooiing? <!-- :The process of making a well ready for production. --> :Die proses om 'n put gereed te maak vir produksie. ;''competent person'' - bekwame persoon, bevoegde persoon(?) <!-- :Person who is able to perform a task or operation safely and according to required procedures. May require formal assessment or accreditation, or registration with government body.<ref name="SANS 10019"/> --> :'n Persoon wat 'n taak of operasie veilig en volgens die vereiste prosedures kan uitvoer. Dit mag formele toetsing of akkreditering, of registrasie by 'n regeringsliggaam vereis. ;''compressed air'' - perslug,<ref name="Pharos" /> saamgepersde lug, druklug <!-- :Air at a pressure greater than ambient. --> :Lug teen 'n druk groter as die omgewing. ;''compressed neoprene'' - saamgepersde neopreen <!-- :Foam neoprene that has been compressed to reduce volume. Used for dry suits which are less affected by depth induced buoyancy changes. --> :Skuim-neopreen wat saamgepers is om volume te verminder. Word gebruik vir droëpakke wat minder geraak word deur diepte-geïnduseerde drywingsveranderings. ;''compression arthralgia'' - <!-- :Pain in the joints caused by exposure to high ambient pressure at a relatively high rate of compression. --> :Pyn in die gewrigte wat veroorsaak word deur blootstelling aan hoë omgewingsdruk teen 'n relatief hoë drukkoers. ;''compressor'' - kompressor,<ref name="Pharos" /> (lug)verdigter,<ref name="Pharos" /> perspomp,<ref name="Pharos" /> gaskompressor, duikkompressor, asemlugkompressor? ;''air compressor'' - lugkompressor,<ref name="Pharos" /> lugperspomp<ref name="Pharos" /> <!-- :Machine which pressurises gas. Generally intake gas is at ambient pressure, outlet gas at higher pressure. High pressure breathing air compressor output pressure is usually 200 to 330 bar. --> :'n Masjien wat gas saampers. Oor die algemeen is die inlaatgas teen omgewingsdruk, en die uitlaatgas teen 'n hoër druk. 'n Hoëdrukasemhalingslugkompressor se uitsetdruk is gewoonlik 200 tot 330 bar. <!-- nagegaan --> ;''compressor log'' - kompressorregister ? <!-- :Book or file containing records of compressor operation, filling of cylinders and maintenance records. --> :Boek of lêer met rekords van kompressorbediening, vul van silinders en onderhoudsrekords.<!-- nagegaan --> ;''compressor operator'' - kompressoroperateur <!-- :Person who operates a compressor, either to fill cylinders, or to provide breathing air to surface supplied divers. --> :Persoon wat 'n kompressor bedryf, óf om silinders te vul, of asemhalingslug te verskaf aan oppervlaksverskafde duikers.<!-- nagegaan --> ;''condensate'' - kondensaat <!-- :Liquid resulting from phase change from gas due to cooling or pressure change. --> :Vloeistof wat vorm uit die faseverandering van gas, weens verkoeling of drukverandering.<!-- nagegaan --> ;''conduit'' - leiweg? <!-- :Tunnel or passage in a cave system.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Tonnel of deurgang in 'n grotstelsel.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ;''confined space'' - beperkte spasie<ref name="Pharos" /> beperkte ruimte? <!-- :A place which is substantially enclosed, with limited or constricted openings for entry and exit, not intended for continuous human occupancy, large enough to get into, and where serious injury can occur from hazardous substances or conditions within the space or nearby --> :'n Plek wat aansienlik afgesluit is, met beperkte of ingewikkelde openinge vir toegang en uitgang, nie bedoel vir deurlopende menslike okkupasie, maar groot genoeg om in te gaan, en waar ernstige besering kan voorkom a.g.v. gevaarlike stowwe of toestande binne die ruimte, of daarnaby.<!-- nagegaan --> ;''confined water'' - ingeperkte water<ref name="Pharos" /> <!-- :Water that is enclosed and bounded sufficiently for safe training purposes. Generally implies that conditions are not affected by geographic or weather conditions, and that divers can not get lost.<ref name="class 4" /> --> :Water wat genoegsaam afgesluit en begrens is om veilige duikopleiding toe te laat. Oor die algemeen impliseer dit dat toestande nie geaffekteer word deur geografiese of weerstoestande nie en dat duikers nie kan verdwaal daarin nie.<ref name="class 4" /><!-- nagegaan --> ;''conservative (decompression)'' - konserwatief (dekompressie) <!-- :Decompression profile tending to minimise risk of decompression sickness at the cost of more decompression time for a given pre-ascent dive profile.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Decompressie na aanleiding van 'n profiel wat daarop gemik is om die risiko van dekompressie siekte te verminder ten koste van meer dekompressie tyd vir 'n gegewe voor-stygende duikprofiel.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> ;''constant depth blackout, constant pressure blackout, isobaric blackout'' - <!-- :A freediving blackout which occurs while the diver maintains a near constant shallow depth, where reduction of oxygen partial pressure due to ascent is not a factor. Usually induced by pre-dive hyperventilation. Also referred to as shallow water blackout, which is an ambiguous term --> :'n Vryduik bewussynsverlies wat plaasvind terwyl die duiker 'n byna konstante vlakdiepte behou, waar die vermindering van suurstofparsiëledruk as gevolg van die opstyg nie 'n faktor is nie. Gewoonlik veroorsaak deur voor-duik hiperventilasie. Dit word ook na verwys as vlakwaterbewussynsverlies, wat 'n dubbelsinnige term is.<!-- nagegaan --> ;''constriction'' - vernouing ? :Sien ''restriction'' (caving) – vernouing <!-- nagegaan --> ;''contents gauge'' - inhoudsmeter <!-- :Submersible gauge indicating the contents of a scuba cylinder by way of pressure indication. Alternative term for a submersible pressure gauge. --> :Dompelmeter wat die inhoud van 'n scubasilinder aandui deur middel van drukaanduiding. Alternatiewe term vir 'n dompelbare drukmeter.<!-- nagegaan --> ;''continuous decompression'' - deurlopende dekompressie <!-- :Decompression without stops. Instead of a fairly rapid ascent rate to the first stop, followed by a period at static depth during the stop, the ascent is slower, but without officially stopping. Ascent rate may vary with depth, usually slowing as the depth reduces. --> :Dekompressie sonder stoppe. In plaas van 'n redelik vinnige styging na die eerste stop, gevolg deur 'n tydperk met 'n statiese diepte tydens die stop, is die opkoms stadiger, maar sonder amptelike stop. Stygingstempo kan wissel met diepte, gewoonlik stadiger soos die diepte verminder.<!-- nagegaan --> ;''contra-indications to diving'' - duikteenaanwysings <!-- :Conditions (usually medical) that indicate that a person should not dive. --> :Toestande (gewoonlik medies) wat aandui dat 'n persoon nie mag duik nie.<!-- nagegaan --> ;''control compartment'' - beheerkompartement? beherende gedeelte? beheerweefsel? <!-- :The tissue compartment that dictates the ascent profile of a given dive because it is theoretically the highest risk compartment for DCS.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Die weefselkompartement wat die stygprofiel van 'n gegewe duik bepaal, want dit is teoreties die hoogste risiko-kompartement vir dekompressiesiekte.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> ;''controlled buoyant lift'' - <u>gekontroleerde-dryfstyging</u> beheerde-dryfstyging <!-- :A rescue technique used by scuba divers to raise an incapacitated diver to the surface from depth. --> :'n Reddingstegniek wat deur skubaduikers gebruik word om 'n onbekwame duiker na die oppervlak uit die diepte te bring. ;''controlled emergency swimming ascent, CESA'' - <u>gekontrolleerde noodswemstyging</u> beheerde noodswemstyging <!-- :An emergency technique for surfacing, usually when no breathable gas is available at depth. The diver fins upward while gently exhaling to keep expanding air in the lungs from causing lung expansion injuries.<ref name="Scuba travel" /> --> :'n Noodtegniek vir styging na die oppervlak, gewoonlik wanneer geen asemgas beskikbaar is op diepte. Die duiker swem opwaarts terwyl hy saggies uitasem om te verhoed dat die uitsettende lug in die longe longbeserings kan veroorsaak.<ref name="Scuba travel" /><!-- nagegaan --> ;''cookie'' - koekie <!-- :Personal non-directional line markers that mark specific locations, or the direction of one's own exit at line intersections. --> :Persoonlike nie-rigtingwysende lynmerkers wat spesifieke plekke, of die rigting van die eienaar se eie uitgang by lynkruisings, aandui.<!-- nagegaan --> ;''copper hat, copper helmet'' - koperhelm <!-- :A diving helmet of traditional design and construction, usually made from spun or beaten copper, with brass or bronze fittings. There are usually two main sub-assemblies; the bonnet is the roughly spherical part which covers the head and is provided with viewports, valves and various other fittings, and the corselet, which rests on the upper torso of the diver, and to which the bonnet is connected when in use, and which may be sealed to the suit and ballasted to compensate for the buoyancy of the airspace inside the helmet. --> :'n Duikhelm van tradisionele ontwerp en konstruksie, gewoonlik van koper gemaak, met geelkoper- of bronstoebehore. Daar is gewoonlik twee hoof-subsamestellings; die hoed is die ongeveer sferiese deel wat die kop bedek en is voorsien van uitsigte, kleppe en verskeie ander toebehore, en die skouerplaat wat op die bo-bors van die duiker rus en waarmee die hoed gekoppel is wanneer dit in gebruik is, en wat aan die duikpak verseël kan word met gewigte daaraan gehang om vir die dryfkrag van die lugruim binne-in die helm te vergoed.<!-- nagegaan --> ;''corselet'' - helmborsplaat? helmskouerplaat? <!-- :Breastplate part of a copper helmet and some other heavy helmets, which clamps to the diving suit and rests on the diver's shoulders, and to which the helmet bonnet is clamped, screwed or bolted. --> :Borsplaatdeel van 'n koperhelm en 'n paar ander swaar helms wat aan die duikpak vasklem en op die duiker se skouers rus, en waarop die helmhoed geklem of vasgeskroef is.<!-- nagegaan --> ;''counterlung'' - teenlong? <!-- :Flexible bag or bellows in a rebreather which compensates for the change in volume in the loop during breathing. --> :'n Soepel sak of balg in 'n asemhersirkuleerder wat vir die verandering in volume in die lus tydens asemhaling vergoed ===Cr=== ;''cracking pressure'' - oopmaakdruk? kraakdruk? <!-- :Pressure required to open a valve. Often applied to the difference in pressure over the diaphragm of a demand valve required to open the valve to start flow. This may differ significantly from the pressure difference required to keep the valve open once flow has been initiated, and the pressure to keep the valve open may vary with flow rate. --> :Druk benodig om 'n klep te open. Dikwels toegepas op die verskil in druk oor die diafragma van 'n aanvraagsklep wat nodig is om die klep oop te maak om vloei te begin. Dit kan aansienlik verskil van die drukverskil wat benodig word om die klep oop te hou sodra die vloei begin het, en die druk om die klep oop te hou, kan wissel met vloeitempo.<!-- nagegaan --> ;''critical air supply (CAS)'' - kritiese lugvoorsiening :sien ook ''critical pressure'' – kritiese druk <!-- :The amount of breathing gas required to safely exit a penetration dive. When the air supply reaches this level the dive has reached a planned turning point.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die hoeveelheid asemhalingsgas wat nodig is om 'n duikpenetrasie veilig te verlaat. Wanneer die lugtoevoer hierdie vlak bereik, het die duiktog 'n beplande draaipunt bereik.<ref name="Cave diving terms" /> <!-- nagegaan --> ;''critical difference hypothesis'' - kritiese verskil-hipotese <!-- :Hypothesis that bubble formation during decompression will not occur if a critical pressure difference between tissue gas tension and inspired gas partial pressure is not exceeded. --> :Hipotese dat borrelvorming tydens dekompressie nie sal voorkom as 'n kritiese drukverskil tussen weefselgasspanning en ingeasemde gas-parsiëledruk nie oorskry word nie.<!-- nagegaan --> ;''critical pressure'' - kritiese druk <!-- :Cylinder gas pressure which determines a safe limit to an underwater activity on scuba, such as start of ascent or turnaround during a penetration. --> :Silindergasdruk wat 'n veilige beperking vir 'n onderwateraktiwiteit op skuba bepaal, soos begin van opstyging of omdraai tydens 'n penetrasie.<!-- nagegaan --> ;''critical ratio hypothesis'' - kritiese verhouding-hipotese <!-- :Hypothesis that bubble formation during decompression will not occur if a critical ratio of tissue gas tension and inspired gas partial pressure for a given gas is not exceeded. --> :Hipotese dat borrelvorming tydens dekompressie sal nie plaasvind indien 'n kritiese verhouding van weefselgasspanning en geïnspireerde gas parsieledruk vir 'n gegewe gas nie oorskry word nie. ;''critical volume hypothesis'' - kritiese volume-hipotese <!-- :Hypothesis that symptoms of decompression sickness will not be evident if a critical volume of tissue gas bubbles is not exceeded. --> :Hipotese dat simptome van dekompressiesiekte nie blykbaar sal wees as 'n kritiese volume weefselgasborrels nie oorskry word nie. ;''crotch strap'' - mikband? <!-- :Harness strap that passes from the lower part of the harness at the back, through between the diver's legs, to the front of the harness, effectively securing the harness from sliding up along the torso. In safety harness this is often in two parts and allows the diver to be lifted by the harness without risk of falling out.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Hegband wat van die agter-onderkant van die harnas tussen die duiker se bene, aan die voorkant van die harnas loop, en verseker dat die harnas effektief verhoed is om teen die lyf opwaarts te gly. In 'n veiligheidsharnas is dit dikwels in twee dele en laat die duiker deur die harnas opgehef word sonder om te uit te val.<ref name="Cave diving terms" /> ;''crushed neoprene'' - <!-- :Proprietary material for dry suits manufactured by DUI in a process where the foam neoprene suit material is degassed by exposure to high hydrostatic pressure after assembly to reduce the volume. This ensures smaller buoyancy variation with depth as the material is less compressible after the treatment.<ref name="Barsky Long and Stinton 2006" /> --> :Eiendomsmateriaal vir droëpakke vervaardig deur DUI in 'n proses waar die skuim neopreen duikpak afgegas word deur blootstelling aan hoë hidrostatiese druk na samestelling om die volume te verminder. Dit verseker kleiner dryfvermoë variasie met diepte, aangesien die materiaal na die behandeling minder samedrukbaar is.<ref name="Barsky Long and Stinton 2006" /> ;''cuff dump'' - polsuitlaatklep? polsstortklep? <!-- :Dump valve mounted on a dry suit cuff, usually relatively small and non-adjustable. --> :Stortklep gemonteer op 'n droëpakmansjet, gewoonlik relatief klein en nie-verstelbaar. ;''cuff seal'' - ;''wrist seal'' - polsseël, polsdigting <!-- :Watertight seal on the cuff of a dry suit, providing a barrier to water ingress at the wrist. Made from neoprene, latex rubber or silicone rubber. --> :Waterdigte seël op die mansjet van 'n droëpak, wat 'n versperring vir water by die pols bied. Gemaak uit neopreen, lateks-rubber of silikoon-rubber. ;''cyalume'' - <!-- :Trademarked name Cyalume is a solid ester whose oxidation products are responsible for the chemiluminescence in a glowstick. --> :Handelsnaam Cyalume is 'n soliede ester waarvan die oksidasieprodukte verantwoordelik is vir die chemiluminessensie in 'n gloeistafie. ;''cyanosis'' - sianose <!-- :The appearance of a blue or purple coloration of the skin or mucous membranes due to the tissues near the skin surface being low on oxygen. --> :Die voorkoms van 'n blou of pers kleur van die vel of slymvliese as gevolg van 'n lae suurstofsgehalte in die weefsel naby aan die veloppervlak. ;''cylinder'' - silinder :''diving cylinder'' - duiksilinder <!-- #Refillable compressed gas container of water capacity between 0,5 L and 150 L.<ref name="SANS 10019"/> --> <!-- #That part of a reciprocating compressor or booster in which the piston is moved to compress the air. The internal space is cylindrical with a circular section. The external surface is usually finned for air cooling. --> #Hervulbare drukgashouer met waterkapasiteit tussen 0,5 L en 150 L.<ref name="SANS 10019" /> #Die deel van 'n suierkompressor of gasverdigter waarin die suier beweeg om die lug saam te druk. Die interne ruimte is silindries met 'n sirkelvormige deursnit. Die eksterne oppervlak word gewoonlik gevin vir lugverkoeling. ;''cylinder boot'' - silindervoetstuk, silinderstewel? <!-- :Rubber or plastic cover for the base of a scuba cylinder to protect it from abrasion, and in the case of domed end cylinders, to allow it to stand upright. --> :Rubber- of plastiekbedekking vir die basis van 'n scubasilinder om dit teen skuur te beskerm, en in die geval van koepelbodemsilinders, om dit regop te laat staan. ;''cylinder valve, pillar valve'' - silinderklep, pilaarklep <!-- :Valve fitted to a compressed gas cylinder to control gas flow into and out of the cylinder. --> :Klep aangebring op 'n saamgeperstegassilinder om gasvloei in en uit die silinder te beheer. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==D== ;''Dalton's law'' - Dalton se wet <!-- :Gas law describing the relation of component pressures of gases in a mixture to the total pressure.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Gaswet wat die verhouding van komponentdruk van gasse in 'n mengsel tot die totale druk beskryf.<ref name="Cave diving terms" /> ;''dan buoy'' - vlagboei<ref name="Pharos O" /> <!-- :A dan buoy is a marker buoy which consists of a long pole, usually with a flag at the top and weighted to float vertically. --> :'n Danboei is 'n merkerboei wat bestaan uit 'n lang paal, gewoonlik met 'n vlag bo-op en gewig om vertikaal te dryf. ;''dangly'' - <!-- :Derogatory. Any part of a diver's equipment that dangles in a position that might impact the bottom or get caught on the surroundings.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Neerhalend. Enige deel van 'n duiker se toerusting wat in 'n posisie hang wat aan die bodem kan raak of onnodig op die omgewing kan haak.<ref name="Cave diving terms" /> ;''dark-water diving'' - donkerwaterduik <ref name="Pharos O"/> <!-- :Diving in dark water --> :Duik in donker water. ;''davit'' - davit,<ref name="Pharos O" /> kraanbalk<ref name="Pharos O" /> <!-- :A device used on a ship for supporting, raising, and lowering boats, anchors, etc. --> :'N Toestel wat op 'n skip gebruik word vir die ondersteuning, verhoging en verlaging van bote, ankers, ens. ;''DCIEM tables'' - DCIEM tabelle <!-- :Decompression tables based on the Kidd-Stubbs model, developed and published by the Defence and Civil Institute of Environmental Medicine. --> :Dekompressietabelle gebaseer op die Kidd-Stubbs-model, ontwikkel en uitgegee deur die ''Defence and Civil Institute of Environmental Medicine''. ;''deadwood'' - vulhout<ref name="Pharos EA" /> <!-- :Solid timbers built into the lower part of a ship's extreme stem or stern where it is too narrow to fit framing. --> :Soliede hout wat in die onderste deel van 'n skip se uiterste boeg of agterstewe ingebou is, waar dit te smal is om raamwerk in te pas. ;''Decompression Analysis and Computation Program (DCAP)'' <!-- : Decompression planning software by Bill Hamilton.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Decompressiebeplanning sagteware deur Bill Hamilton.<ref name="Cave diving terms" /> ;''Defence and Civil Institute of Environmental Medicine, (DCIEM)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Canadian institute based in Toronto, responsible for diving physiology research. Known for very conservative decompression tables and early research in decompression computers. --> :Kanadese instituut gevestig in Toronto, verantwoordelik vir duik fisiologie navorsing. Bekend vir baie konserwatiewe dekompressietabelle en vroeë navorsing in dekompressie rekenaars. ;''dead man anchor'' - dooiemansanker? <!-- :A heavy weight used to control the rise of a lift bag after breakout, or to capsize it to prevent a runaway lift. --> :'n Swaar gewig wat gebruik word om die styging van 'n lughyssak na die uitbreek te beheer, of om dit om te dop om 'n wegloopstyging te voorkom. ;''dead space, dead volume'' - dooieruimte<ref name="Pharos" /> <!-- #The volume of a breathing apparatus which holds exhaled air, which is subsequently inhaled directly, without passing through a scrubber to remove carbon dioxide and without oxygen addition. #The volume of inhaled air which does not take part in gas exchange either because it remains in the conducting airways or in alveoli that are poorly perfused. --> #Die volume van 'n asemhalingsapparaat wat uitgeasemde lug bevat, wat daarna direk ingeasem word, sonder om deur 'n gasreiniger te beweeg om koolsuurgas te verwyder en sonder suurstoftoevoeging.<!-- nagegaan --> #Die volume ingeasemde lug wat nie aan gaswisseling deelneem nie, omrede dit in die geleidende lugweë of in alveoli wat swak geperfuseer is bly.<!-- nagegaan --> ;''decant'' - oortap? :see also ''cascade filling system'' - sien ook kaskadevulstelsel <!-- :To transfer gas between cylinders by differential pressure. No energy is input, flow will stop when pressures are equalised. --> :Om gas tussen silinders oor te dra deur van die drukverskil gebruik te maak. Geen energie word bygevoeg nie, en vloei sal ophou wanneer die druk gelyk is.<!-- nagegaan --> ;''Deck decompression chamber, DDC'' - dek-dekompressiekamer? <!-- : A twin-lock hyperbaric chamber suitable for surface decompression and emergency therapeutic recompression. Large enough to hold at least two occupants, one of them lying down. --> :'n Twee-lugslot-hiperbariese kamer wat geskik is vir oppervlaksdekompressie en nood-terapeutiese rekompressie. Groot genoeg om minstens twee insittendes te hou, waarvan een van hulle lê. ;''decompress'' - drukverligting,<ref name="Pharos" /> ontlas<ref name="Pharos" /> <!-- :Reduce the ambient pressure. --> :Die omgewingsdruk verminder. ;''decompression'' - drukopheffing,<ref name="Pharos" /> drukverligting,<ref name="Pharos" /> dekompressie <!-- #Reduction in ambient pressure experienced by the diver during the ascent at the end of a dive or hyperbaric exposure, and #the process of allowing dissolved inert gases to be eliminated from the body tissues during this reduction in pressure. --> #Vermindering van omgewingsdruk wat die duiker ervaar tydens die opkoms aan die einde van 'n duik of hiperbariese blootstelling, en #Die proses om opgeloste inerte gasse toe te laat om uit die liggaamsweefsel uitgeskakel te word tydens hierdie drukvermindering. ;''decompression algorithm'' - dekompressie-algoritme <!-- :Specified step-by step procedures used to calculate the decompression stops needed for a given dive profile. The algorithm can be used to generate decompression schedules for a particular dive profile, decompression tables for more general use, or be implemented in dive computer software. --> :Gespesifiseerde stap-vir-stap prosedures wat gebruik word om die dekompressie stoppe te bereken, vir 'n gegewe duikprofiel. Die algoritme kan gebruik word om dekompressie skedules te ontwikkel vir 'n spesifieke duikprofiel, dekompressietabelle vir meer algemene gebruik, of kan geïmplementeer word in duikprogrammatuur. ;''decompression buoy'' - dekompressieboei ;ook ''delayed surface marker buoy (DSMB)'' <!-- :A delayed surface marker buoy (DSMB), decompression buoy or deco buoy is similar to a surface marker buoy but is deployed while the diver is submerged and generally only towards the end of the dive. The buoy marks the diver's position underwater so the boat safety cover can locate the diver even though the diver may have drifted some distance from the dive site while doing ''decompression stops''. A ''reel'' or ''spool'' and line connect the buoy on the surface to the diver beneath the surface.<ref name="BSAC DSMB" /><ref name="BDSG-SMBs" /><ref name="Nawrocky 2014" /> Alternative means of marking one's position while doing decompression stops are ''diving shots''. ''decompression trapezes'' and ''surface marker buoys''. --> :'n Vertraagde-oppervlaktemerkerboei (DSMB), dekompressieboei of deco boei is soortgelyk aan 'n oppervlakmerkerboei, maar word ontplooi terwyl die duiker onder water is en gewoonlik net teen die einde van die duik. Die boei dui aan die duikers se posisie onder water sodat die duikerboot die duiker kan opspoor, alhoewel die duiker 'n afstand vanaf die duikplek kan dryf terwyl hy dekompressiestop doen. 'n ''katrol'' of ''spoel'' en lyn verbind die boei op die oppervlak met die duiker onder die oppervlak. <ref name = "BSAC DSMB" /> <ref name = "BDSG-SMBs" /> <ref name = "Nawrocky 2014" /> Alternatiewe maniere om die posisie van 'n duiker te merk gedurende dekompressie, is ''duikkoeëls''. ''decompressiestasies'' en ''oppervlakmerkerboeie''. ;''decompression chamber'' - dekompressiekamer<ref name="Pharos" /> <!-- :Hyperbaric chamber used for decompressing divers and emergency therapeutic recompression. --> :Hiperbariese kamer wat gebruik word vir die dekompressie van duikers en terapeutiese noodherkompressie. ;''decompression gas'' - dekompressiegas <!-- :Gas breathed during decompression with a composition designed to accelerate decompression, usually by an increased oxygen content. --> :Gas tydens dekompressie geasem met 'n samestelling wat ontwerp is om dekompressie te versnel, gewoonlik deur 'n verhoogde suurstofinhoud. ;''decompression illness'' - dekompressieongesteldheid? dekompressiekrankheid? (not the same as decompression sickness) <!-- :Illness caused by decompression. Includes decompression sickness and arterial gas embolism due to lung overexpansion barotrauma. --> :Ongesteldheid veroorsaak deur dekompressie. Sluit dekompressiesiekte en arteriële gas embolisme as gevolg van longooruitsetting barotrauma in. ;''decompression schedule'' - dekompressieskedule <!-- :A specific ascent rate and series of increasingly shallower decompression stops that a diver uses to allow inert gases to be eliminated from the body tissues during ascent after a specific hyperbaric exposure, to reduce the risk of decompression sickness. --> :'n Spesifieke stygtempo en reeks toenemend vlak dekompressie stoppe wat 'n duiker gebruik om inerte gasse uit die liggaamsweefsel uit te skakel tydens die styging na 'n spesifieke hiperbariese blootstelling om die risiko van dekompressiesiekte te verminder. ;''decompression sickness, DCS, divers' disease, the bends'' or ''caisson disease'' - dekompressiesiekte,<ref name="Pharos" /> borrelsiekte,<ref name="Pharos" /> caissonsiekte,<ref name="Pharos" /> duikersiekte<ref name="Pharos" /> <!-- :A condition arising from dissolved inert gases coming out of solution during decompression as bubbles in the tissues, organs and blood vessels of the body causing symptoms ranging from rashes to death. --> :'n Toestand wat voorkom wanner opgeloste inerte gasse uit oplossing kom tydens dekompressie in die vorm van borrels in die weefsels, organe en bloedvate van die liggaam en simptome wat wissel van 'n uitslag tot die dood kan veroorsaak. ;''decompression stop'' - dekompressiehalte, dekompressiestop <!-- :A pause during the ascent phase of a dive that a diver spends at a constant relatively shallow depth to allow safe release of inert gases from the body tissues to avoid decompression sickness. --> :'n Pouse tydens die opstygfase van 'n duik wat 'n duiker op 'n konstante, relatief vlak diepte spandeer om veilige vrystelling van inerte gasse uit die liggaamsweefsel toe te laat om dekompressiesiekte te voorkom. ;''decompression tables'' - dekompressietabelle <!-- :Printed cards or booklets that allow divers to determine a decompression schedule for a particular dive profile and breathing gas. --> :Gedrukte kaarte of boekies wat dat duikers 'n dekompressie skedule vir 'n spesifieke duikprofiel en asemhalingsgas laat bepaal. ;''decompression trapeze, decompression bar'' - dekompressiestasie <!-- :A horizontal bar or bars suspended at the depth of intended decompression stops by buoys used to make decompression stops more comfortable and more secure and provide the divers' surface cover with a visual reference for the divers' position. --> :'n Horisontale staaf of stawe wat op die dieptes van beplande dekompressiestoppe vanaf boeie gehang word, wat gebruik word om dekompressiestoppe gemakliker en veiliger te maak en die duikers se oppervlaksondersteuningspan met 'n sigbare verwysing vir die duikers se posisie te voorsien. ;''deep diving'' - diepduik<ref name=Pharos /> <!-- :Deep diving is underwater diving to a depth beyond the norm accepted by the associated community. In some cases this is a prescribed limit established by an authority, and in others it is associated with a level of certification or training, and it may vary depending on whether the diving is recreational, technical or commercial. Nitrogen narcosis becomes a hazard below 30 metres (98 ft) and hypoxic breathing gas is required below 60 metres (200 ft) to lessen the risk of oxygen toxicity. Professional divers may use an atmospheric diving suit that allows very deep dives of up to 610 metres (2,000 ft). --> :Diep duik is onderwaterduik tot 'n diepte buite die norm aanvaar deur die toepaslike gemeenskap. In sommige gevalle is dit 'n voorgeskrewe beperking wat deur 'n owerheid bepaal word, en in ander is dit geassosieer met 'n vlak van sertifisering of opleiding, en dit kan wissel afhangende van of die duik ontspannings, tegnies of kommersieel is. Stikstof narkose word 'n gevaar dieper as 30 meter en hipoksiese asemhalingsgas word dieper as 60 meter benodig om die risiko van suurstoftoksisiteit te verminder. Professionele duikers kan 'n atmosferieseduikpak gebruik wat baie diep duik tot 610 meter toelaat. ;''deep stops'' - diepstoppe <!-- :Decompression stops which are deeper than the deepest stops required by decompression algorithms using dissolved phase models. --> :Dekompressiestoppe wat dieper is as die diepste stop wat benodig word deur dekompressie-algoritmes wat opgeloste-fase modelle gebruik. ;''deep water blackout'' - diepwater-bewussynsverlies :see also ''freediving blackout''. <!-- #In freediving: Loss of consciousness caused by cerebral hypoxia on ascending from a deep breath-hold dive, when the swimmer does not necessarily experience an urgent need to breathe. --> <!-- #In scuba and surface-supplied diving: Loss of consciousness due to extreme nitrogen narcosis. --> #In Vryduik: Bewussynsverlies veroorsaak deur serebrale hipoksie gedurende styging na 'n diep asemhoudende duik, wanneer die swemmer nie noodwendig 'n dringende behoefte om asem te haal ervaar. #In skuba- en oppervlaksverskafteduik: Bewussynverlies as gevolg van uiterste stikstofnarkose. ;''dehydration'' - ontwatering,<ref name="Pharos" /> dehidrasie<ref name="Pharos" /> <!-- :A condition where the water content of the body is reduced. --> :'n Toestand waar die waterinhoud van die liggaam verminder word. ;''delayed surface marker buoy (DSMB)'' - ontplooibare dekompressieboei? ontplooibare oppervlaksmerkerboei? <!-- :An inflatable marker buoy deployed from underwater to indicate the position of a diver and to control ascent rate. Can also be used to mark a position or signal an emergency. --> :'n Opblaasbare merkerboei wat van onderwater ontplooi word om die posisie van 'n duiker aan te dui en die stygtempo te beheer. Kan ook gebruik word om 'n posisie aan te merk of 'n noodgeval te berig. ;''demand helmet'' - aanvraaghelm? <!-- :Diving helmet which provides gas supply flow only when the diver inhales. --> :Duikhelm wat die gastoevoer laat vloei slegs wanneer die duiker inasem of die drukverskil tussen die binnekant en die omgewing die aanvraagklep oopmaak. ;''demand valve'' - toevoerreëlklep,<ref name="Pharos" /> toevoerklep,<ref name="Pharos" /> aanvraagklep? eisklep? <!-- :Mechanism for providing the user with breathing gas flow only when required. --> :Meganisme vir die verskaffing van asemhalingsgasvloei aan die gebruiker slegs wanneer dit benodig word. ;''depth gauge'' - dieptemeter<ref name="Pharos" /> <!-- :A pressure gauge calibrated to display depth as a function of ambient pressure. --> :'n Drukmeter wat gekalibreer is om diepte as 'n funksie van omgewingsdruk te vertoon. ;''Designated Medical Practitioner'' - Aangewysde Mediesepraktisyn <!-- :Medical practitioner registered with the Health Professions Council of South Africa designated as a medical practitioner by the Chief Inspector of the South African Department of Labour in terms of Regulation 19 of the Diving Regulations to conduct medical examinations and issue certification of fitness to dive and for Level 2 DMPs. to provide medical assistance to a diving project. --> :Mediese praktisyn geregistreer by die Raad vir Gesondheidsberoepe van Suid-Afrika, aangewys as mediese praktisyn deur die Hoofinspekteur van die Suid-Afrikaanse Departement van Arbeid ingevolge Regulasie 19 van die Duikregulasies om mediese ondersoeke uit te voer en sertifisering van fiksheid om te duik uit te gee, en vir Vlak 2 DMP's, om mediese hulp aan 'n duikprojek te verskaf. ;''developed pressure'' - ontwikkelde druk? <!-- :The pressure of the compressed gas in a cylinder at a temperature other than the nominal temperature at which charging pressure is specified. Usually refers to pressure when fully charged at a variation in temperature.<ref name="SANS 10019"/> --> :Die druk van die saamgeperste gas in 'n silinder by 'n ander temperatuur as die nominale temperatuur waarteen laaidruk gespesifiseer word. Verwys gewoonlik na druk wanneer dit ten volle gelaai word by 'n variasie in temperatuur.<ref name="SANS 10019" /> === Di === ;''differential global positioning system (DGPS)'' - differensiële globale posisioneringstelsel <!-- :An enhancement to Global Positioning System that provides improved location accuracy. DGPS uses a network of fixed, ground-based reference stations to broadcast the difference between the positions indicated by the satellite systems and the known fixed positions of the reference stations. --> :'n Verbetering aan die globale posisioneringstelsel wat verbeterde ligging akkuraatheid bied. DGPS gebruik 'n netwerk van vaste, grondgebaseerde verwysingstasies om die verskil tussen die posisies wat deur die satellietstelsels aangedui word en die bekende vaste posisies van die verwysingstasies uit te saai. ;''Diamond Reef System'' - Diamond Reef System, diamantrifsisteem? <!-- :A diving skills program that uses a set of standardized portable obstacles to train and evaluate buoyancy skills and educate scuba divers on how to interact with coral reefs. --> :'n Duikvaardigheidsprogram wat gebruik maak van 'n stel gestandaardiseerde draagbare hindernisse om dryfvermoevaardighede op te lei en te evalueer en duikers te leer om op koraalriwwe te duik. ;''diffusion limited'' - diffusiebeperk? <!-- :Decompression hypothesis that the uptake and elimination of inert gas is limited by diffusion rates in the tissues. --> :Dekompressie hipotese dat die opname en eliminasie van inerte gas beperk word deur diffusie in die weefsels. ;''diluent'' - verdunner :also sometimes ''dil'' <!-- :Gas mixture used to dilute the oxygen in the loop of a closed circuit rebreather to a partial pressure suited to the depth. --> :Gasmengsel wat gebruik word om die suurstof in die lus van 'n geslotebaan asemhersirkuleerder te verdun tot 'n parsieledruk geskik vir die diepte. ;''DIN fitting'' - DIN-passing? :also ''DIN valve, DIN regulator, DIN thread'' <!-- :Usually refers to G5/8" x 14 tpi (Gas thread, 5/8 inch nominal pipe inside diameter, 14 threads per inch pitch) parallel thread fittings used to connect a cylinder valve to a filling connection or regulator first stage. Available in 200 bar and 300 bar versions which should only be inter-connectable in safe combinations. --> :Verwys gewoonlik na G5/8"x14dpdm. (Gasdraad, 5/8 duim nominale pyp binnedeursnee, 14 drade per duim skroefsteek) parallelledraad toebehore wat gebruik word om 'n silinderklep aan te sluit op 'n vulverbinding of eerste-stadiumreguleerder. Beskikbaar in 200 bar en 300 bar weergawes wat slegs in veilige kombinasies met mekaar verbind kan word. ;''DIN plug'' - DIN pasprop<ref name="Pharos" /> <!-- :Screw in adaptor which can be used with many recent 200/240 bar DIN cylinder valves to allow connection of Yoke regulators or filling whips. --> :Inskroefpasstuk wat gebruik kan word met baie onlangse 200/240 bar DIN-silinder kleppe om verbinding moontlik te maak met juk-reguleerders en vulswepe. ;''distance line, penetration line'' or ''guideline'' - gidslyn <!-- :A line used by scuba divers as a means of returning to a safe starting point in conditions of low visibility, water currents or where pilotage is difficult. --> :'n Lyn wat deur duikers gebruik word as 'n hulpmiddel om terug te keer na 'n veilige beginpunt in toestande met lae sigbaarheid, waterstrome of waar navigasie moeilik of onbetroubaar is. ;''dive computer, decompression computer'' - duikrekenaar <!-- :A device used by a scuba diver to measure the time and depth of a dive so that a safe ascent profile can be calculated and displayed so that the diver can avoid decompression sickness.<ref name=aaus /> --> :'n Toestel wat deur 'n skubaduiker gebruik word om die tyd en diepte van 'n duik te meet, sodat 'n veilige stygprofiel bereken en vertoon kan word sodat die duiker dekompressiesiekte kan vermy.<ref name=aaus /> ;''dive factor'' - duikfaktor <!-- :Factor used in gas consumption estimates which allows for increased breathing rate due to conditions other than depth. Range from 1.1 for relaxed, stress free conditions to >3.0 for heavy work.<ref name="SDI Solo IG" /> --> :Faktor wat gebruik word in gasverbruikberamings wat toelaat vir verhoogde asemhalingstempo weens ander toestande as diepte. Bereik van 1.1 vir ontspanne, spanningsvrye toestande tot> 3.0 vir swaar werk.<ref name="SDI Solo IG" /> ;''dive flag'' - duikvlag <!-- :Flag used to indicate that there are divers in the water. There are two versions: the international code letter flag 'Alpha', [[File:ICS Alpha.svg|15px|border]], and the red flag with white diagonal bar. [[File:ICS Diver.svg|15px]]. --> :Vlag wat gebruik word om aan te dui dat daar duikers in die water is. Daar is twee weergawes: die internasionale-kode lettervlag 'Alpha', en die rooi vlag met wit diagonale staaf. ;''Dive Leader'' - duikleier <!-- :EN 14153-3 / ISO 24801-3 standard competence for recreational scuba diver. A level 3 "Dive Leader" has sufficient knowledge, skill and experience to plan, organise and conduct their dives and lead other recreational scuba divers in open water, to conduct any specialised recreational scuba diving activities for which they have received appropriate training, plan and execute emergency procedures appropriate for the diving environment and activities. If diving and environmental conditions are significantly different from those previously experienced, they require an appropriate orientation with regard to local environmental conditions, and must have appropriate specialised training and experience to lead on dives which have more demanding operational parameters.<ref name="EUF certification" /> --> :EN 14153-3 / ISO 24801-3 standaard bevoegdheid vir ontspanningsduiker. 'n Vlak 3 duikleier het voldoende kennis, vaardigheid en ervaring om hul duike te beplan, te organiseer en te bestuur en ander ontspanningsduikers in oop water te lei, om gespesialiseerde ontspanningsduik aktiwiteite te doen waarvoor hulle toepaslike opleiding ontvang het. Beplan en voer prosedures uit wat geskik is vir die duikomgewing en aktiwiteite. As duik- en omgewingsomstandighede aansienlik verskil van dié wat voorheen ervaar is, benodig hulle 'n gepaste oriëntasie met betrekking tot plaaslike omgewingsomstandighede, en moet toepaslike gespesialiseerde opleiding en ondervinding kry om duike met meer veeleisende operasionele parameters te kan lei.<ref name="EUF certification" /> ;''dive marshall'' - duikbeampte? <!-- :Recreational/club diving equivalent of a diving supervisor. Person who organizes and plans a group dive outing for recreational divers, assesses risk, logs divers into and out of the water and is available at the site to manage incident response.<ref name=marshal /> --> :Ontspanning / klub duik ekwivalent van 'n duiktoesighouer. 'n Persoon wat 'n groep organiseer en 'n duik beplan vir ontspanningsduikers, risiko beoordeel, duikers in en uit die water teken en bly beskikbaar by die duikplek om voorvalrespons te bestuur.<ref name=marshal /> ;''divemaster'' - duikmeester? <!-- :A professional level recreational diver who leads a group of less experienced or visiting divers underwater. --> :'n Ontspanningsduiker wat op 'n professionele vlak 'n groep van minder ervare of besoekerduikers onderwater lei. ;''dive profile'' - duikprofiel <!-- :The variation of depth with elapsed time during a dive, often depicted as a graph. --> :Die variasie van diepte met verloop van tyd tydens 'n duik, wat dikwels as 'n grafiek uitgebeeld word. ;''Dive/Surface valve (DSV)'' - lusafsluitklep? <!-- : Valve on the mouthpiece of a rebreather which can be switched between the loop and ambient air at the surface. --> :Klep op die mondstuk van 'n asemhersirkuleerder wat tussen die lus en omgewingslug by die oppervlak oorgeskakel kan word. ;''dive tables'' - duiktabelle :Sien dekompressietabelle ;''dive time'' - duiktyd <!-- :The total elapsed time spent underwater during a dive. --> :Die totale verloop van die tyd wat tydens 'n duik onderwater gevoer is. ;''dive timer'' - duiktydopnemer <!-- :An automatically operated electronic timer which records the elapsed time from the start of a dive. --> :'n Outomaties-bedrewe elektroniese instrument wat die verloop van tyd vanaf die begin van 'n duik opneem. ;''diver propulsion vehicle (DPV)'' - duiker-voortstuwingsvoertuig? ;''underwater propulsion vehicle'' - onderwatervoortstuwingsvoertuig? ;''underwater scooter'' - onderwater-scooter? ;''swimmer delivery vehicle'' - swemmerleweringsvoertuig? <!-- :A diver propulsion vehicle, also known as an underwater propulsion vehicle, underwater scooter, or swimmer delivery vehicle (SDV) by armed forces, is an item of diving equipment used by scuba divers to increase range underwater. Range is restricted by the amount of breathing gas that can be carried, the rate at which that breathing gas is consumed, and the battery power of the DPV. Time limits imposed on the diver by decompression requirements may also limit safe range in practice. DPVs have recreational, scientific and military applications. DPVs include a range of configurations from small, easily portable scooter units with a small range and low speed, to faired or enclosed units capable of carrying several divers longer distances at higher speeds. The earliest recorded DPVs were used for military purposes during World War II, and were based on torpedo technology and components. --> :'n Duiker-voortstuwingsvoertuig, ook as 'n onderwatervoortstuwingsvoertuig, onderwater-scooter, of swemmerleweringsvoertuig deur gewapende magte bekend, is 'n item duikapparatuur wat deur skubaduikers gebruik word om onderwater bereik te verbeter. Bereik word beperk deur die hoeveelheid asemhalingsgas wat vervoer kan word, die tempo waarteen die gas verbruik word, en die batterykrag van die duiker-voortstuwingsvoertuig. Tydsbeperkings wat deur dekompressiebehoeftes aan die duiker opgelê word, kan ook die veilige bereik in die praktyk beperk. Duiker-voortstuwingsvoertuie het ontspannings-, wetenskaplike en militêre toepassings, en sluit in 'n reeks konfigurasies van klein, maklik draagbare scooters met 'n klein bereik en lae spoed, na stroombeleinde of geslote eenhede wat ;n groter aantal duikers oor langer afstande met hoër snelhede kan dra. Die vroegste aangetekende duiker-voortstuwingsvoertuie is gedurende die Tweede Wêreldoorlog vir militêre doeleindes gebruik, en was gebaseer op torpedo-tegnologie en -komponente. ;''diver transfer chamber'' - duikoordragkamer? <!-- :Hyperbaric chamber connecting other component chambers of a saturation life support system which may be at different pressures. It also gives access to the diving bell when connected. --> :Drukkamer wat aan ander komponentkamers van 'n versadigingslewingstelsel wat by verskillende druk kan wees, verbind. Dit gee ook toegang tot die duikklok wanneer dit verbind word.<!-- nagegaan --> ;''Divers Alert Network, (DAN)'' <!-- :A non-profit organization for assisting divers in need and medical research on recreational scuba diving safety. --> :'n Nie-winsgewende organisasie vir die ondersteuning van duikers in nood en mediese navorsing oor ontspanningsduik veiligheid. ;''diver's attendant, dive tender'', - duikerhulp <!-- :Person who assists the diver to prepare for a dive, get in and out of the water, and to undress from the diving equipment, and who tends the lifeline or umbilical while the diver is underwater. --> :Persoon wat die duiker help om voor te berei vir 'n duik, om in en uit die water te klim, en die duikuitrusting uit te trek, en wat die noodlyn of duikertoevoerslang hanteer terwyl die duiker onder die water verkeer.<!-- nagegaan --> ;''Diving Advisory Board'' - Duikadviesraad <!-- :Advisory body appointed by the Chief Inspector of the South African Department of Labour to advise the Chief Inspector on matters relating to the Diving Regulations to the Occupational Health and Safety Act. <ref name="SA Diving Regulations 2009" />{{rp|sect 23}} --> :Adviesliggaam aangestel deur die Hoofinspekteur van die Suid-Afrikaanse Departement van Arbeid om die Hoofinspekteur raad te gee oor aangeleenthede rakende die Duikregulasies van die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid.<ref name="SA Diving Regulations 2009" />{{rp|sect 23}} ;''diving bell'' - duikklok, duikersklok <ref name="Pharos" /> <!-- :A rigid chamber suspended from a cable and used to transport divers to depth and back to the surface. --> :'n Stewige kamer wat van 'n kabel afhang en gebruik word om duikers na diepte en terug na die oppervlak te vervoer.<!-- nagegaan --> ;''diving chamber'' - duikkamer <!-- # A simple form of submersible vessel to take divers underwater and to provide a temporary base and retrieval system in the depths (diving bell). # A land or ship-based hyperbaric chamber for human occupation to artificially reproduce the hyperbaric conditions under the sea. --> #'n Eenvoudige vorm van dompelvaartuig om duikers onderwater te neem en om 'n tydelike basis en herwinningstelsel in die dieptes te voorsien (duikklok). #'n Land of skipsgebaseerde hiperbariese kamer vir menslike besetting om die druktoestande onder die see kunsmatig te weergee. ;''diving contractor'' - duikkontrakteur, duikaannemer? <!-- #Legal persona responsible for commercial diving operations. #Organisation trading in commercial diving services. --> #Regspersoon verantwoordelik vir kommersiële duikbedrywighede. #Organisasie wat in kommersiëleduikdienste handel. ;''diving equipment, diving gear'' - duiktoerusting<ref name="Pharos" /> <!-- :Equipment used by underwater divers to make diving activities possible, easier, safer and/or more comfortable. This may be equipment primarily intended for this purpose, or equipment intended for other purposes which is found to be suitable for diving use. The fundamental diving equipment is underwater breathing apparatus, such as scuba and surface supplied diving equipment, but there are other important pieces of equipment that make diving safer, more convenient or more efficient. Diving equipment used by recreational scuba divers is mostly personal equipment carried by the diver, but professional divers rely on a large amount of support equipment not carried by the diver. --> :Toerusting wat deur duikers gebruik word om duikaktiwiteite moontlik, makliker, veiliger en / of gemakliker te maak. Dit kan toerusting wees wat hoofsaaklik vir hierdie doel bedoel is, of toerusting wat bedoel is vir ander doeleindes wat geskik is vir duikgebruik. Die basiese duikuitrusting is onderwater asemhalingstoestel, soos skubauitrusting vir en oppervlaksverskafteduittoerusting, maar daar is ander belangrike toerusting wat duik veiliger, geriefliker of meer doeltreffend maak. Duik toerusting wat gebruik word deur ontspanningsduikers is meestal persoonlike toerusting wat deur die duiker gedra word, maar professionele duikers maak staat op 'n groot hoeveelheid ondersteuningstoerusting wat nie deur die duiker gedra word nie. ;''diving disorder'' - duikongesteldheid? <!-- :Conditions associated with underwater diving, and include both conditions unique to underwater diving, and those that can also occur during other activities, and include conditions caused by exposure to high ambient pressures and conditions caused by the diving environment and equipment associated with diving activities. --> :Toestande wat verband hou met onderwater duik en sluit beide toestande in wat uniek is vir onderwater duik, en dié wat ook tydens ander aktiwiteite voorkom, en sluit toestande in wat veroorsaak word deur blootstelling aan hoë omgewingsdruk en toestande wat veroorsaak word deur die duikomgewing en toerusting wat verband hou met duik aktiwiteite. ;''diving heavy'' - swaarduik? :see also ''overweighting'' <!-- :Practice of carrying significantly more ballast weight than necessary to neutralise buoyancy. Common in professional diving operations where the diver needs to remain in firm cintact with the bottom to work effectively, and is tethered by a lifeline or umbilical to a control point at a place of safety, which is managed by a tender. --> :Praktyk om aansienlik meer ballasgewig as wat nodig is om dryfvermoë te neutraliseer te dra. Algemeen in professionele duik bedrywighede waar die duiker moet in stewige kontak met die bodem bly om doeltreffend te kan werk, en is vasgemaak deur 'n noodlyn of toevoerslang na 'n kontrolepunt op 'n veilige plek, wat bestuur word deur 'n duikerdienaar. ;''Diving Medical Advisory Committee (DMAC)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An independent body of diving medical specialists from Northern Europe which provides advice about medical and certain safety aspects of commercial diving.<ref name=DMAC /> --> :'n Onafhanklike liggaam van duik mediese spesialiste uit Noord-Europa wat advies gee oor mediese en sekere veiligheidsaspekte van kommersiële duik.<ref name=DMAC /> ;''diving medical practitioner'' - duikmediesepraktisyn ;''diving medical technician (DMT)'' - duikmediesetegnikus? <!-- : A paramedic specialising in diving related conditions. --> :'n Paramedicus wat spesialiseer in duikverwante toestande. ;''diving procedures'' - duikprosedures <ref name=Pharos /> <!-- :Most diving procedures are intended to improve the safety and efficiency of diving activities by following a learned set of activities known to work effectively in the given circumstances. This allows the diver to react appropriately to foreseeable contingencies in a hostile environment. Many are associated with specific equipment and environments. See also diving skills --> :Die meeste duikprosedures is bedoel om die veiligheid en doeltreffendheid van duikaktiwiteite te verbeter deur 'n geleerde stel aktiwiteite te volg wat bekend is om effektief in die gegewe omstandighede te werk. Dit stel die duiker in staat om toepaslik te reageer op voorsienbare gebeurlikhede in 'n vyandige omgewing. Baie word geassosieer met spesifieke toerusting en omgewings. Sien ook duikvaardighede. ;''Diving Regulations'' - Duikregulasies <!-- :Diving regulations to the Occupational Health and Safety Act --> :Duik regulasies aan die Wet op Beroepsgesondheid en Veiligheid. ;''diving regulator'' - duikreguleerder :See ''regulator'' – Sien reguleerder ;''diving response'' - duikrespons, duikreaksie ;''diving reflex'' - duikrefleks <!-- :The physiological diving response exists in all air-breathing vertebrates. It is a series of autonomic responses to apnea which are strengthened by facial cooling and hypoxia. It consists of peripheral vasoconstriction and associated hypertension, vagally induced bradycardia and reduction of cardiac output. This appears to preferentially supply oxygen to the brain. Another aspect is splenic contraction which increases haemoglobin content of the blood.<ref name="Lindholm and Lundgren 2009" /> --> :Die fisiologiese duikreaksie bestaan in alle lug-asemhalende werweldiere. Dit is 'n reeks outonome reaksies op apnee wat versterk word deur gesigsverkoeling en 'n gebrek aan suurstof. Dit bestaan uit perifere vasokonstriksie en gepaardgaande verhoogte bloeddruk, vagaal-geïnduseerde bradikardie en vermindering van kardiale uitset. Dit blyk om by voorkeur suurstof aan die brein te voorsien. 'n Verdere aspek is spleniese sametrekking wat die hemoglobieninhoud van die bloed verhoog.<ref name="Lindholm and Lundgren 2009" /><!-- nagegaan --> ;''diving safety officer'' - duikveiligheidsbeampte <!-- :The person who administers a United States university's research diving safety program.<ref name="sio2003" /> --> :Die persoon wat 'n US-universiteit se navorsingsduik-veiligheidsprogram bestuur.<ref name="sio2003" /> ;''diving signals'' - duikseine <!-- :Hand sign and light sign system used by scuba divers to communicate when underwater. --> :Handteken en ligtekensisteem wat deur duikers gebruik word om onderwater te kommunikeer. ;''diving skills'' - duikvaardighede <!-- :The fundamental skills are those required for the safe operation and use of diving equipment, emergency procedures and rescue procedures. For professional divers there are the also working skills required to do the job, and the procedures for safe operation of the work equipment other than diving equipment that may be needed, and other skills which apply to the surface support function. Some of the skills are common to all types of scuba and surface supplied equipment and deployment modes, others are specific to the type of breathing equipment, bell or stage deployment, to saturation diving or to other specialised equipment. --> :Die fundamentele vaardighede is dié wat benodig word vir die veilige werking en gebruik van duiktoerusting, noodprosedures en reddingsprosedures. Vir professionele duikers is daar ook die werksvaardighede wat benodig word om die werk te doen, asook die prosedures vir die veilige gebruik van die werksgereedskap, anders as duikuitrusting,wat nodig mag wees, en ander vaardighede wat van toepassing is op die oppervlakondersteuningsfunksie. Sommige van die vaardighede is algemeen vir alle vorme van scuba en oppervlaverskafteduiktoerusting en ontplooingsmodes. Ander is spesifiek vir die tipe asemhalingstoerusting, klok- of stadiumontplooiing, versadigings duik of ander gespesialiseerde toerusting. ;''diving stage, diving basket'' - duikmandjie? <!-- :A platform on which a diver stands which is hoisted into the water, lowered to the workplace at the bottom, and then hoisted up again to return the diver to the surface and lift him out of the water. The diving stage is particularly effective for controlling rate of descent and ascent. --> :'n Platform waarop 'n duiker staan wat in die water gehys word, onder aan die werkplek afgelaai en dan weer opgehys om die duiker na die oppervlak terug te bring en uit die water te lig. Die duikmandjie is veral effektief vir die beheer van afdaal en opstyg. ;''diving superintendent'' - duiksuperintendent? <!-- :Person with overall responsibility for commercial diving operations at a large installation.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Persoon met algemene verantwoordelikheid vir kommersiële duikbedrywighede by 'n groot installasie.<ref name="Bevan 2005"/> ;''diving supervisor'' - duiktoesighouer <!-- :Person in charge of, and responsible for safety of a commercial diving operation. --> :Persoon in beheer van en verantwoordelik vir die veiligheid van 'n kommersiële duikoperasie. ;''Diving support vessel, DSV'' - duikondersteuningsvaartuig <!-- : A ship or boat used as a base for diving operations, particularly if designed or fitted out for that purpose. --> :'n Skip of boot wat as basis vir duikbedrywighede gebruik word, veral as dit vir die doel ontwerp of toegerus is. ===Do=== ;''Doing It Right (DIR)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :A holistic approach to scuba diving, which encompasses several essential elements, including fundamental diving skills, teamwork, physical fitness, and the use of streamlined and minimalistic equipment configurations.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Holistiese benadering tot skubaduik, wat verskeie essensiële elemente insluit, insluitende fundamentele duikvaardighede, spanwerk, fisieke fiksheid, en die gebruik van vaartbelynde en minimalistiese toerustingskonfigurasies.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''dome port'' - koepelpoort? koepelvenster? <!-- :A domed window of optical quality glass or plastic which covers the front of an underwater camera or video housing. --> :'n Koepelvormige venster van optiese kwaliteit glas of plastiek wat die voorkant van 'n onderwaterkamera of videobehuising dek. ;''donating the octopus'' - :See ''donating the secondary'' :Sien sekondêre-aanvraagklepskenking ;''donating the primary, donate the primary'' - primêre-aanvraagklepskenking <!-- :Rescue technique where the donor of breathing gas provides it via the primary demand valve –- the one from which the donor was breathing –- as it is known to be working and providing the correct gas. The donor then switches to their backup demand valve, often stowed under the chin by a bungee necklace with a breakaway connection. --> :Reddingstegniek waar die skenker die asemhalingsgas deur middel van die primêre aanvraagsklep verskaf - die een waaruit die skenker asemhaal - want dit is bekend om te werk en die korrekte gas te verskaf. Die skenker skakel dan na hul sekondere aanvraagsklep, wat dikwels onder die ken gehou word deur 'n rukrek-halsband met 'n wegbreekverbinding. ;''donating the secondary, donate the secondary'' - sekondêre-aanvraagklepskenking <!-- :Rescue technique where the donor of breathing gas provides it via the secondary, or octopus, 2nd stage, and continues to breathe off the primary. --> :Reddingstegniek waar die asemhalingsgasskenker dit deur die sekondêre aanvraagklep verskaf en hou aan om vanuit die primêre aanvraagklep asem te haal. ;''donkey dick'' - <!-- :Slang term for the corrugated buoyancy compensator inflation and deflation hose.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Groeptaal woord vir die korrugeerde dryfkragkompenseerder op- en afblaasslang.<ref name="Cave diving terms" /> ;''Doppler bubble detection'' - Doppler borrelbespeurder <!-- :Ultrasonic signals reflected from bubble surfaces to identify and quantify gas bubbles present in venous blood. --> :Ultrasoniese seine weerkaats vanaf borreloppervlakke om gasborrels in veneuse bloed te identifiseer en te kwantifiseer. ;''Dorf arrow, line arrow'' - gidslynrigtingwyser,? gidslynpyltjie? <!-- :Triangular plastic line marker with two slots used to indicate the direction of the exit.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Driehoekige plastieklynmerker met twee gleuwe wat gebruik word om die rigting na die uitgang aan te dui.<ref name="Cave diving terms" /> ;''double filtered'' - dubbelgefiltreer <!-- :Air that has passed through a second filter stack from a compressor, or has been refiltered from a storage bank to reduce contaminants to a level compatible with mixing into high oxygen partial pressure mixtures. Oxygen compatible compressed air. --> :Lug wat deur 'n tweede filterstapel vanuit 'n kompressor geloop het, of van 'n bergingsbank herfiltreer is om kontaminante te verminder tot 'n vlak wat verenigbaar is met menging in hoë suurstof-parsieledrukmengsels. Suurstofversoenbare saamgeperste lug. ;''downline, down line'' - aflyn? <!-- :A rope leading from the surface down to the underwater workplace which allows a commercial diver to travel directly to and from the job site and to control rate of descent and ascent in the same way as using a shotline. Also sometimes called a jackstay.<ref name="Barsky and Christensen 2004" /> A downline used for open ocean diving is much the same as a shotline (q.v.), but does not reach all the way to the bottom. A open-ocean downline is weighted at the bottom, and attached to a substantial float at the surface, which may be tethered to the boat. It may be marked at intervals by knots or loops, and may be attached to decompression trapeze system. In some cases a sea anchor may be used to limit wind drift, particularly if attached to a boat with significant windage.<ref name="NOAA 12.6 " /> --> :'n Tou wat van die oppervlak tot by die onderwater werkplek aflei, wat 'n kommersiële duiker laat direk na en van die werksplek laat beweeg en wat afdaling en opstyg op dieselfde manier as om 'n (''shotline'') te gebruik vergemaklik. Ook soms 'n (''jackstay'') genoem.<ref name="Barsky and Christensen 2004" /> 'n (''Downline'') wat vir oopseeduik gebruik word is baie soortgelyk aan 'n (''shotline''), maar bereik nie die bodem nie. 'n Oop-oseaan (''downline'') is aan die onderkant gewig, en aan 'n aansienlik groot boei aan die oppervlak vasgemaak, wat aan die boot vasgemaak kan word. Dit kan op intervalle gemerk word deur knope of lusse, en kan aan die dekompressiestasie geheg word. In sommige gevalle kan 'n seeanker gebruik word om winddrywing te beperk, veral as dit aan 'n boot met aansienlike windweerstand geheg word.<ref name="NOAA 12.6 " /> ;''downstream'' - stroom-af <!-- :In the direction of flow. Displaced from the reference point in the direction of flow. --> :In die rigting van vloei. Verplaas vanaf die verwysingspunt in die rigting van vloei. ;''downstream valve'' - stroom-af klep <!-- :Valve in which the closure is downstream of the orifice. Pressure in the line tends to assist in opening the valve. When spring-loaded a downstream valve may open automatically if the pressure difference is excessive, thus functioning as a pressure relief valve. --> :Klep waarin die sluiting stroomaf van die opening is. Druk in die lyn is geneig om te help om die klep oop te maak. Wanneer 'n stroom-af klep veerbelas is, kan dit outomaties oopmaak as die drukverskil oormatig is en dus as drukverligtingsklep funksioneer. ;''down time'' - staantyd,<ref name="Pharos" /> vertragingstyd,<ref name="Pharos" /> staaktyd<ref name="Pharos" /> <!-- :Period when planned activities can not be done due to unforeseen or uncontrollable circumstances.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Periode wanneer beplande aktiwiteite nie gedoen kan word nie weens onvoorsiene of onbeheerbare omstandighede.<ref name="Bevan 2005"/> ===Dr=== ;''D-ring'' - D-ring <!-- :A ring shaped like a capital D, usually of stainless steel, stitched or buckled to a diver's harness and used as an attachment point for lifeline, cylinders or other equipment.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Ring gevorm soos 'n hoofletter D, gewoonlik vlekvrye staal, gestik of met 'n gordelskuifstuk vasgemaak aan 'n duikharnas en as 'n hegpunt vir noodlyn, toevoerslang, silinders of ander toerusting gebruik.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''Dräger tube, Draeger tube'' - Dräger-buis <!-- :Indicator tube used for testing breathing gas quality. --> :Aanwyserbuis wat gebruik word om asemhalingslugkwaliteit te toets. ;''draught, draft'' - diepgang<ref name="Pharos O" /> <!-- :Depth of water required for a vessel to float --> ;Diepte water benodig vir 'n vaartuig om te dryf. ;''drift diving'' - dryfduik <!-- :Any dive where the diver is transported significantly by drifting with currents during the dive.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Enige duik waar die duiker aansienlik vervoer word deur met strome tydens die duik te dryf.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''drillship'' - boorskip <!-- :Ship built or converted for offshore well drilling, using dynamic positioning to maintain position in deep water.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Skip gebou of omskep vir aflandse boor van onderseeputte, wat dinamiese posisionering gebruik om posisie in diep water te behou.<ref name="Bevan 2005"/> ;''drop weight'' - neerdaalgewig? neersakgewig? (it is dropped at the bottom when not in use, like drop tanks/stage tanks) <!-- :Weight used during descent and ascent, but left on the bottom at the guideline during the deep part of the dive when it is not needed due to suit compression.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Gewig (massastuk) wat gedurende neerdaling en opstyging aangewend word, maar op die bodem langs die gidslyn gelaat word gedurende die diep deel van die duiktog, aangesien dit nie benodig word tydens duikpakkompresssie nie.<ref name="Cave diving terms" /><!-- Gert vertaal --> ;''drowning'' - verdrinking<ref name="Pharos" /> <!-- :The process of experiencing respiratory impairment from submersion/immersion in liquid. --> :Die proses van respiratoriese gestremdheid as gevolg van onderdompeling in vloeistof. ;''dry bag'' - droësak? <!-- :Bag which seals in a watertight manner. Used for keeping clothes and other equipment dry in a wet environment. --> :Sak wat op 'n waterdigte wyse verseël. Word gebruik om klere en ander toerusting droog te hou in 'n nat omgewing. ;''dry bell'' - geslote duikklok :See ''closed bell'' – Sien geslote duikklok ;''dry filling'' - droë vulling <!-- :Filling scuba cylinders without the use of a water bath for cooling.<ref name="Dry filling" /> --> :Vulling van scubasilinders sonder die gebruik van 'n waterbad vir verkoeling.<ref name="Dry filling" /> ;''dry suit'' - droë duikpak? <!-- :A watertight suit worn to keep the diver dry and to provide protection from the environment. Thermal insulation may be provided by the suit or garments worn under the suit. --> :'n Waterdigte duikpak wat die duiker droog hou en aan hom beskerming teen die omgewing bied. Termiese isolasie mag verskaf word deur die pak self, of kledingstukke onder die pak gedra. ;''duckbill valve'' - eendbekklep? <!-- :A non-return valve, manufactured from rubber or synthetic elastomer, and shaped somewhat like the beak of a duck. Used as exhaust valve in some twin-hose diving regulators. --> :'n Terugslagklep, vervaardig van rubber of sintetiese elastomeer, en ietwat soos die bek van 'n eend gevorm. Dit word as uitlaatklep in 'n paar tweebuis-duikreguleerders gebruik.<!-- nagegaan --> ;''dump valve'' - uitlaatklep? <!-- :Valve used to release excess air from a drysuit or buoyancy compensator.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Klep wat gebruik word om oortollige lug van 'n droë duikpak of dryfkompensator vry te laat.<ref name="Cave diving terms" /><!-- nagegaan --> ;''dynamically positioned vessel (DPV)'' - dinamies-geplaasde vaartuig? <!-- :A vessel capable of maintaining position automatically. The class of dynamic positioning depends on system redundancy and range of operating conditions.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Vaartuig wat posisie outomaties kan behou. Die klas van dinamiese posisionering hang af van die stelsel se oortolligheid en die omvang van die bedryfstoestande.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''dynamic positioning'' - dinamiese plasing,<ref name="Pharos O" /> dinamiese opstelling,<ref name="Pharos O" /> dinamiese plekbepaling<ref name="Pharos O" /> <!-- :Method of automatically keeping a diving support platform in position without anchoring, using thrusters and feedback from position reference sensors, combined with wind sensors, motion sensors and gyrocompasses, to provide input to the control system. This allows operations at sea where mooring or anchoring is not feasible due to deep water, congestion on the sea bottom or other problems. Dynamic positioning may either be absolute in that the position is locked to a fixed point over the bottom, or relative to a moving object like another ship or an underwater vehicle. --> :Metode om outomaties 'n duikondersteuningsplatform in posisie te hou sonder ankering, deur die gebruik van stuwers en terugvoer van posisiesensors, gekombineer met windsensors, bewegingsensors en gyrokompas, om insette aan die kontrolesisteem te lewer. Dit laat operasies toe op see waar afmering of verankering nie haalbaar is nie as gevolg van diepwater, opeenhoping van toerusting op die seebodem, of ander probleme. Dinamiese posisionering kan óf absoluut wees deurdat die posisie vasgeheg is tot 'n vaste punt oor die bodem, of relatief tot 'n bewegende voorwerp soos 'n ander skip of 'n onderwatervoertuig. ;''dynamic positioning alert, DP alert'' - dinamiese plasings gereedheid <!-- :Status of the dynamic positioning system regarding positional accuracy and reliability. Green indicates normal operation, yellow indicates degraded operation and red indicates emergency.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Status van die dinamiese posisioneringstelsel met betrekking tot posisionele akkuraatheid en betroubaarheid. Groen dui op normale werking, geel dui op gedegradeerde werking en rooi dui nood aan.<ref name="Bevan 2005"/> ;''dynamic positioning footprint, DP footprint'' - dinamiese plasings dekking? dinaniese plasings voetspoor? <!-- :The area around the nominal position to which a dynamically positioned vessel is constrained by the DP system.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Die gebied rondom die nominale posisie waaraan 'n dinamies-geplaasde vaartuig deur die DP-stelsel beperk word.<ref name="Bevan 2005"/> ;''dysbarism'' - disbarisme<ref name="Pharos" /> <!-- :Medical conditions resulting from changes in ambient pressure. --> :Mediese toestande as gevolg van veranderinge in omgewingsdruk. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==E== ;''enriched air nitrox (EAN)'' - :See ''nitrox'' – Sien nitroks ;''ear beer'' - oorspoelmiddel <!-- :A mixture of alcohol and acetic acid in water used as a drying agent and disinfectant to rinse the ears after diving, to prevent ear infections. --> :'n Alkohol en asynsuurmengsel in water, wat gebruik word as 'n droog- en ontsmettingsmiddel vir die duiker se ore, om infeksie en gevolglike oorpyn te voorkom. ;''ear clearing'' - ooreffening? <!-- :Equalising the pressure in the middle and external ear by opening the Eustachian tubes. Several techniques are used. --> :Drukvereffening tussen die middel en die eksterne oor deur die Eustachiese buise oop te maak. Verskeie tegnieke word gebruik. ;''echo sounder'' - <!-- :Instrument for measuring water depth by measuring the time taken for a sound impulse to return after reflecting off the bottom. --> :Instrument om die diepte van die water te meet deur die tydsduur vir 'n klankimpuls wat terug van die bodem weerkaats word af te neem. ;''electronic closed circuit rebreather (ECCR)'' - elektroniese geslotebaan-asemhersirkuleerder? :''Sometime also ECCCR for electronically controlled closed circuit rebreather. <!-- :Closed circuit rebreather with electronically monitored and controlled gas mixture. Oxygen partial pressure will be kept between limits known as set-points by computer controlled injection of oxygen or diluent. Usually uses solenoid valves to inject gas into the circuit. The electronics may include decompression monitoring and various displays, including warnings and alarms. --> :Geslotebaan asemhersirkuleerder met elektronies gemonitor en bestuurde gasmengsel. Suurstof gedeeltelikedruk word tussen grense bekend as ''setpunte'' gehou word deur rekenaar beheerde inspuiting van suurstof of verdunningsmiddel. Solenoïde kleppe word gewoonlik gebruik om gas in die stroombaan te spuit. Die elektronika kan dekompressie monitering insluit asook verskeie vertonings, waarskuwings en alarms. ;''eddy current test'' - werwelstroomtoets? <!-- :Method of non-destructive testing using electromagnetic induction to detect flaws in conductive materials. It is used to detect cracks in parallel neck threads of aluminium cylinders. Also called Visual Plus inspection. Required for cylinders of AA6351 alloy. --> :Metode van nie-vernietigende toetsing deur elektromagnetiese induksie te gebruik om foute in geleidende materiale op te spoor. Dit word gebruik om krake in parallelle nekdrade van aluminiumsilinders op te spoor. Ook ''Visual Plus'' inspeksie genoem. Benodig vir silinders vervaardig uit AA6351 legering. ;''electro-galvanic oxygen sensor'' - elektro-galvaniese suurstofsensor ;''oxygen cell'' - suurstofsel? <!-- :An electro-chemical fuel cell which produces a voltage proportional to the partial pressure of oxygen. --> :'n Elektrochemiese brandstofsel wat 'n spanning produseer wat eweredig is aan die parsiëledruk van suurstof. ;''emergency position indicating radio beacon (EPIRB)'', or emergency beacons'' - nood-posisieaanduidende radiobaken, nood-posisieaandui-radiobaken<ref name="Pharos STI" /> <!-- :Tracking transmitters which aid in the detection and location of boats and people in distress at sea. --> :Opsporingsenders wat help met die opsporing en ligging van bote en mense in nood op see. ;''emergency swimming ascent (ESA)'' - noodswemstyging? ;''controlled emergency swimming ascent (CESA)'' - beheerde-noodswemstyging <!-- :Emergency procedure where the diver makes an ascent from depth after a breathing gas supply failure. --> :Noodprosedure waar die duiker uit die diepte opstyg na 'n asemhalingsgasvoorsieningsonderbreking. ;''equalise'' - effen, gelykmaak, egaliseer<ref name="Pharos" /> <!-- :Balance pressure of a gas filled space with the ambient pressure, by adding or venting gas, to prevent barotrauma or pressure damage. --> :Druk binne 'n gasgevulde spasie met die omringende druk balanseer, deur gas by te voeg of uit te laat, om barotrauma of drukskade te voorkom. ;''equivalent air depth (EAD)'' - lug-gelykwaardige diepte? <!-- : Depth at which partial pressure of nitrogen in a nitrox mixture at a given depth is equal to the partial pressure of nitrogen in air. Used in decompression calculations as a way of approximating the decompression requirements of nitrox mixtures at depth by comparison with the depth at which air would require the same decompression. --> :Diepte waarop gedeeltelike druk van stikstof in 'n nitrox mengsel op 'n gegewe diepte gelyk is aan die gedeeltelike druk van stikstof in lug op die gelykwaardige diepte. Dit word in dekompressieberekeninge gebruik as 'n metode om die dekompressievereistes van nitroxmengsels te benader deur vergelyking met die diepte waarop lug dieselfde dekompressie sal benodig. ;''equivalent narcotic depth (END)'' - narkoties-gelykwaardige diepte? <!-- :The depth at which the narcotic effects of nitrogen in a given Trimix mixture at a given depth are equivalent to the effects of air. Used to choose nitrogen content of a Trimix breathing gas for a planned dive profile. --> :Die diepte waarop die narkotiese effekte van stikstof in 'n gegewe Trimix-mengsel by 'n gegewe diepte gelykstaande is aan die narkotiese effekte van lug by die gelykwaardige diepte. Gebruik om stikstofinhoud van 'n Trimix asemgas vir 'n beplande duikprofiel te kies. ;''equivalent nitrogen depth (END) (obsolescent)'' - stikstof-gelykwaardige diepte? (verouderd) <!-- :Narcotic depth of nitrox is currently considered effectively similar to that of air. --> :Narkotiese diepte van nitrox word tans effektief soortgelyk aan dié van lug beskou. ;''European Diving Technology Committee (EDTC)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An international comittee with the aim to make European professional diving safer.<ref name=EDTC /> --> :'n Internasionale komitee met die doel om Europese professionele duik veiliger te maak.<ref name=EDTC /> ;''exceptional exposure'' - buitengewone blootstelling? <!-- :A dive in which the risk of decompresssion sickness, oxygen toxixity, and/or exposure to the elements is substantially greater than on a normal working dive.<ref name="USNDMR6 9-3.23" /> --> :'n Duik waarin die risiko van dekompressiesiekte, suurstoftoksisiteit en / of blootstelling aan die elemente aansienlik groter is as op 'n normale werkduik.<ref name="USNDMR6 9-3.23" /> ;''excursion, bell excursion'' - (klok)ekskursie,<ref name="Pharos EA" /> (klok)afwyking,<ref name="Pharos EA" /> (klok)uitwyking,<ref name="Pharos EA" /> (klok)diepteuitwyking <!-- :A significant variation in working depth from the storage depth by the bell diver. Excursions by saturation divers must be limited as they have decompression implications. --> :'n Beduidende variasie van werkdiepte vanaf die bergdiepte deur die klokduiker. Diepteuitwykings deur versadigingsduikers moet beperk word omdat hulle dekompressie implikasies het. ;''excursion umbilical'' - uitwykingstoevoerslang? <!-- :The combined supply and return hoses and cables for life-line, life-support, power and communications between a diving bell and the diver --> :Die gekombineerde toevoer en afvoerslange en kabels vir noodlyn, lewensondersteuning, krag en kommunikasie tussen 'n duikklok en die duiker. ;''exponential-linear algorithm, E-L algorithm'' - eksponensiaal-liniêr algoritme, E-L algoritme <!-- :Thalmann's VVAL18 algorithm of the 2008 US Navy tables, which assumes exponential ingassing and a combination of linear and exponential outgassing rates. --> :Thalmann se VVAL18-algoritme van die 2008 US Navy-tabelle, wat eksponensiële ingassingstempo en 'n kombinasie van lineêre en eksponensiële uitgassingstempo aanvaar. ;''extraction ratio'' - ekstraksievehouding? :ook: ventilation/oxygen extraction ratio <!-- :Ratio between minute ventilation and oxygen uptake, the volume rate of gas breathed to the amount of oxygen taken up in the bloodstream. A typical surface extraction ratio of 20 would mean that for every 20 litres of gas breathed, 1 litre of oxygen would be absorbed in the lungs. --> :Verhouding tussen minuutventilasie en suurstofopname, die volume van die gas geasem teen die hoeveelheid suurstof wat in die bloedstroom opgeneem word. 'n Tipiese oppervlak ekstraksie verhouding van 20 sou beteken dat 1 liter suurstof vir elke 20 liter gas in die longe geabsorbeer sal word. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==F== ;''faceplate'' - gesigplaat? <!-- :Viewport of a full face mask or helmet --> :Uitkykvenster van 'n vollegesigsmasker of helm. ;''fairlead'' - touleier<ref name="Pharos B" /> <!-- :A fairlead is a device to guide a line, rope or cable around an object, out of the way or to stop it from moving laterally. It should not unduly stress the line by causing too sharp a bend. --> :'n Touleier is 'n toestel om 'n lyn, tou of kabel om 'n voorwerp te lei, uit die pad hou of te keer dat dit lateraal beweeg. Dit moet nie onnodig spaning in die lyn skep deur te skerp 'n draai te veroorsaak nie. ;''farmer john'' - <!-- :Wet suit that covers the torso and legs only; it resembles a bib overall or salopettes. --> :Duikpak wat slegs die bolyf en bene bedek. ;''fatigue cracking'' - vermoeidheidskraking <!-- :Cracking in a material resulting from multiple stress cycles below the ultimate or yield strength. Usually refers to large number of cycles. --> :Kraakvorming in 'n materiaal wat voortspruit uit veelvoudige spanningssiklusse onder die breek- of swig-sterkte. Verwys gewoonlik na groot aantal siklusse. ;''feather breathing'' - <!-- :Technique for emergency breathing from a free-flowing demand valve where the diver manually controls air flow by opening and closing the cylinder valve. --> :Tegniek vir nood-asemhaling van 'n vryvloeiende aanvraagsklep waar die duiker die lugvloei handmatig beheer deur die silinderklep oop en toe te maak. ;''feet fresh water, ffw'' - voet varswater <!-- :Unit of pressure equal to 1/34 atm. Not a linear measure of depth. --> :Eenheid van druk gelyk aan 1/34 atm. Nie 'n lineêre mate van diepte nie. ;''feet seawater, fsw'' - voet seewater <!-- :Unit of pressure equal to 1/33&nbsp;atm. Not a linear measure of depth. Alternative units commonly found on pneumofathometer and chamber pressure gauges in parallel with metres seawater (msw). Unit of pressure used in the US Navy decompression tables, which are published for 10&nbsp;fsw intervals. Generally defined as the pressure exerted by a foot depth of seawater having a specific gravity of 1.027 and is approximately equal to 0.445 pounds per square inch.<ref name="IMCA D 057" /> --> :Eenheid van druk gelyk aan 1/33&nbsp;atm. Nie 'n lineêre mate van diepte nie. Alternatiewe eenhede wat algemeen voorkom op die pneumofatometer en kamerdrukmeters in parallel met meter seewater (msw). Eenheid van druk wat gebruik word in die US Navy dekompressietabelle, wat gepubliseer word vir 10&nbsp;fsw intervalle. Algemeen gedefinieer as die druk wat uitgeoefen word deur 'n voetdiepte van seewater met 'n soortlikegewig van 1.027 en is ongeveer gelyk aan 0.445 pond per vierkante duim.<ref name="IMCA D 057" /> ;''filter medium'' - filtreermiddel? <!-- :Material used in filters to prevent the passage of unwanted materials, while allowing the filtered fluid to pass through. --> :Materiaal wat in filters gebruik word om die verloop van ongewenste materiale te voorkom, terwyl die gefilterde vloeistof deurlaat word. ;''filter tower, filter stack'' - filtertoring? filtreertoring? <!-- :Container in which filter medium is packed to make up a filter. For diving air compressors this is usually a vertical axis pressure vessel with an inlet at the bottom, an outlet at the top, and a condensate drain. --> :Houer waarin filtermedium verpak word om 'n filter op te maak. Vir duiklugkompressors is dit gewoonlik'n vertikale as drukvat met 'n inlaat en 'n kondensaat drein aan die onderkant en'n uitlaat aan die bokant. ;''filtration'' - filtrasie (s.nw.)/ filtrering (ww.) <!-- :Process for removing impurities from a fluid. Particulates are commonly removed by passing the fluid through porous material with pore size small enough to trap the particles (e.g. micron filters). Liquids and gases are commonly absorbed or adsorbed by the surface of the filter medium (Activated carbon, Molecular sieve, Silica gel), or may be chemically combined with the medium (carbon dioxide in Sodalime) or catalytically converted into a less objectionable substance (carbon monoxide oxidised to carbon dioxide in contact with Hopcalite). --> :Proses vir die verwydering van onsuiwerhede uit 'n vloeistof. Partikels word algemeen verwyder deur die vloeistof deur poreuse materiaal met poriegrootte klein genoeg om die deeltjies vas te vang (bv. mikronfilters). Vloeistowwe en gasse word gewoonlik geabsorbeer of geadsorbeer deur die oppervlak van die filtermedium (geaktiveerde koolstof, molekulêre sif, silikajel), of kan chemies met die medium (koolsuurgas in Sodalime) gekombineer word of in 'n minder aanstootlike stof katalitiese omskep (koolstofmonoksied oksideer na koolsuurgas in kontak met Hopcalite). ;''fin keepers'' - vinhouers? <!-- :Elastic rubber straps used to help prevent fins from falling off the diver's feet. --> :Elastiese rubberbande gebruik om te verhoed dat vinne van die duiker se voete afval. ;''fin straps'' - vinbande? <!-- :Straps around the heels which hold the fins on the feet. --> :Bande om die hakke wat die vinne aan die voete hou. ;''first stage'' - eerste stadium? <!-- :Diving regulator component which reduces gas pressure from storage pressure in the cylinder to inter-stage pressure for supply to the second stage and for suit and BC inflation. --> :Duikreguleerder-komponent wat die gasdruk van bergingsdruk in die silinder verminder tot inter-stadium druk vir toevoer na die tweede stadium en vir pak en dryfkragkomenseerder-inflasie. ;''fishfinder'' - <!-- :An instrument used to locate fish underwater by detecting reflected pulses of sound energy, and graphically displaying the results, allowing the operator to interpret the information to identify schools of fish, underwater debris, and the bottom of the water. --> :'n Instrument wat gebruik word om visse onderwater deur weerkaatsde pulse van klankenergie op te spoor en die resultate grafies te vertoon, sodat die operateur die inligting kan interpreteer om skole vis, onderwaterpuin en die bodem van die water te identifiseer. ;''flood-up valve'' - vloedklep? <!-- :Valve in a diving bell which allows air to escape and water level inside to rise --> :Klep in 'n duikklok wat lug toelaat om te ontsnap en die watervlak binne om op te styg. ;''flow'' - vloei <!-- :Movement of water through a cave system. Similar in meaning to current in open water.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Beweging van water deur 'n grotstelsel. Soortgelyke betekenis aan strooming in oopwater.<ref name="Cave diving terms" /> ;''fluorocarbon elastomer'' - fluoorkoolstof-elastomeer? <!-- :Synthetic elastomer (rubber) with good performance in high partial pressures of oxygen. Preferred material for o-rings in diving regulators for oxygen service. --> :Sintetiese elastomeer (rubber) met goeie prestasie in hoë gedeeltelikedruk van suurstof. Voorkeurmateriaal vir o-ringe in duikreguleerders vir suurstofdiens. ;''flutter kick'' - fladderskop? <!-- :finning style where the fins are alternately moved up and down by movements of the full, usually fairly straight, leg. Thrust is developed on both up and down strokes. See also modified flutter kick.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Vinstyl waar die vinne afwisselend op en af beweeg deur bewegings van die volle, gewoonlik redelik reguit been. Stukrag is ontwikkel op beide op- en afslae. Sien ook gewysigde fladderskop.<ref name="Cave diving terms" /> ===Fo=== ;''fogging'' - wasemvorming<ref name="Pharos" /> <!-- :Condensation of water vapour on the inside surface of a mask or helmet faceplate, reducing visibility. --> :Waterdampkondensaat aan die binneoppervlak van 'n masker of helmplaat, wat die sigbaarheid verminder. ;''forward roll entry'' - vooroortuimelingang? <!-- :Water entry technique used by scuba divers from a boat or platform too high or unsuitable for backward roll entry. The diver bends forward at the hips and waist and falls forward into the water, making a partial somersault and breaking the water with the cylinder, back and shoulders. Not suitable for heights more than about 2&nbsp;m. --> :Watertoegangstegniek wat deur duikers van 'n boot of platform wat te hoog of onvanpas vir agteruitrol is, gebruik word. Die duiker buig vorentoe teen die heupe en middellyf en val vorentoe in die water, maak 'n gedeeltelike tuimeling en breek die water met die silinder, rug en skouers. Nie geskik vir hoogtes meer as ongeveer 2&nbsp;m. ;''four-wire system'' - vierdraadstelsel? <!-- :Voice communications using separate wire pairs for each direction. --> :Stemkommunikasie met behulp van afsonderlike draadpare vir elke rigting. ;''frame'' - raamwerk? gasraam? <!-- :Transportable assemblies of gas cylinders connected by a manifold and securely mounted to a structural framework.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Vervoerbare samestellings van gas silinders verbind deur 'n verdeelstuk en vas gemonteer op 'n strukturele raamwerk. ;''free air'' - vrylug<ref name="Pharos" /> <!-- :see also free gas. Air at normal atmospheric pressure. --> :sien ook vryegas. Lug teen normale atmosferiese druk. ;''free ascent'' - vry opkom,<ref name="Pharos" /> vry styging? vryopstyging? <!-- :The procedure used in US Navy submarine escape training. However the term is also used for other emergency diver ascent procedures where breathing gas is not available to the diver during the ascent.<ref name="Samson & Miller 1977" /> The technical difference between the free ascent and controlled emergency swimming ascent is that in a CESA the demand valve is retained in the mouth and the diver exhales through it (in case gas becomes available due to the drop in ambient pressure) while in free ascent, the regulator is not retained or there is no regulator available, and the diver exhales directly into the water. --> :Die prosedure wat gebruik word in die Amerikaanse vloot duikbootontsnappingsopleiding. Die term word egter ook gebruik vir ander duikernoodopstygingsprosedures waar asemhalingsgasse tydens die styging nie vir die duiker beskikbaar is nie. <ref name = "Samson & Miller 1977" /> Die tegniese verskil tussen die vryopstyging en beheerde noodswemstyging is dat in 'n beheerde noodstyging die aanvraagklep in die mond gehou word en die duiker daardeur uitasem (ingeval gas weer beskikbaar word as gevolg van die daling in omgewingsdruk) terwyl by vrystyging die aanvraagklep nie in die mond gehou word nie, of daar is geen aanvraagklep beskikbaar nie, en die duiker uitasem direk in die water. ;''freediving'' - vryduik? :Underwater diving that does not involve the use of external breathing apparatus, but relies on a diver's ability to hold his or her breath until resurfacing. also Breath-hold diving, and apnea. :Onderwater duik wat nie die gebruik van eksterne asemhalingstoestelle behels nie, maar berus op 'n duiker se vermoë om sy of haar asem te hou totdat weer na die oppervlakte opgestyg word. Ook asemhou-duik en apnee. ;''free flow'' - vryvloei <!-- # Constant flow rate air supply # Malfunction of a demand regulator where the valve sticks in the open position, allowing a constant rate of flow. --> #Lugvoorsiening teen konstante vloeitempo. Vergelyk met annvraagsgasvoorsiening. #Wanfunksie van 'n aanvraagsreguleerder waar die klep in die oop posisie vassit, wat 'n konstante vloeitempo toelaat. ;''free flow helmet'' - vryvloeihelm <!-- :A helmet where the breathing air supply is supplied at an approximately constant rate regardless of the diver's instantaneous breathing rate. --> :'n Helm waar die asemhalingslugtoevoer teen 'n ongeveer konstante tempo voorsien word, ongeag die duikers se oombliklike asemhalingstempo. ;''free gas'' - vrygas <!--see free air --> <!-- :Gas at normal atmospheric pressure. Usually refers to the volume of some amount of compressed gas when allowed to expand to atmospheric pressure at constant temperature --> :Gas teen normale atmosferiese druk. Verwys gewoonlik na die volume van 'n mate van saamgeperste gas wanneer dit toegelaat word om teen konstante temperatuur na atmosferiese druk uit te set. ;''free gas volume'' - vrye gasvolume? vrygas volume? <!--see free air - vrylug --> <!-- :Equivalent volume of compressed gas if expanded to atmospheric pressure at constant temperature.<ref name="engineeringtoolbox"/> --> :Ekwivalente volume van saamgeperste gas as dit by konstante temperatuur tot atmosferiese druk uitgesit word.<ref name="engineeringtoolbox"/> ;''Frenzel maneuver'' - Frenzel se maneuver <!-- :Technique for equalising the middle ear by pinching the nose closed and moving the back of the tongue upwards. --> :Tegniek om die middeloor te vereffen deur die neus toe te knyp en die agterkant van die tong opwaarts te beweeg. ;''frog kick'' - paddaskop<ref name="Pharos" /> <!-- :Finning technique where thrust is developed by sweeping the fins horizontally toward each other with the fins twisted into a nearly vertical plane, with the soles facing each other, followed by a recovery stroke which develops negligible thrust where the fin blades are feathered. The legs are fairly straight during the power stroke. --> :Vintegniek waar die stukrag ontwikkel word deur die vinne horisontaal na mekaar te vee, met die vinne in 'n byna vertikale vlak gedraai, met die sole na mekaar, gevolg deur 'n herstelslag wat 'n onbeduidende stukrag ontwikkel waar die vinlemme geveder word. Die bene is relatief reguit tydens die kragslag. ;''frogman'' - paddaman<ref name="Pharos" /> <!-- :A scuba diver, particularly a military diver on an undercover mission. --> :'n Scuba-duiker, veral 'n militêre duiker op 'n geheime sending. ;''full duplex'' - voldupleks / volle dupleks? <!-- :Voice communication system where both users can transmit and receive at the same time. Preferred for surface supplied diving as this allows the diver circuit to be monitored at all times, which lets the supervisor assess the status of the diver by listening to breathing sounds. --> :Spraakkommunikasiestelsel waar beide gebruikers gelyktydig kan oordra en ontvang. Voorgekeur vir oppervlakverskafteduik aangesien dit die duiker te alle tye gemonitor laat word, wat die toesighouer die status van die duiker laat beoordeel deur aan asemhalingsklank te luister. ;''full-face mask (FFM)'' - volgesigmasker, volgesig-duikmasker? <!-- :Diving mask which covers the eyes, nose and mouth, and provides the diver with breathing gas --> :Duikmasker wat die oë, neus en mond dek, en voorsien die duiker met asemhalingsgas. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==G== ;''gaiter'' - oorkous<ref name="Pharos" /> <!-- :Textile legging wrapped around the calf and ankle area over a dry suit to restrict the amount of air that can get into the lower leg area. Also can reduce drag of the suit in this area by smoothing over creases and folds. --> :Tekstielbeenbedekking toegedraai om die kalf- en enkel-gebied oor 'n droë duikpak om die volume lug wat die onderbeengebied kan hou, te beperk. Ook kan die vloeiweerstand van die pak in hierdie gebied verminder word deur voue uit te stryk. ;''gap'' - gaping<ref name="Pharos EA" /> <!-- :The space between two cave guidelines. Usually between a main guideline and a branch line. --> :Die ruimte tussen twee grotrigtingslyne. Gewoonlik tussen 'n hoofriglyn en 'n taklyn. ;''gap spool'' - gapingspoel? sprongspoel? <!-- :A relatively short length of cave line on a spool used to bridge a gap between lines when making an excursion from the main guideline to a branch guideline. --> :'n Relatief kort lengte grotlyn op 'n spoel wat gebruik word om 'n gaping tussen lyne te oorbrug wanneer 'n afwyking van die hoofriglyn na 'n takriglyn gemaak word. ;''gas'' - gas <!-- :Generic: any breathing gas mixture used for diving may be referred to simply as gas, including air, though in some contexts, such as commercial offshore diving, ''gas'' implies a gas mixture other than air, commonly ''heliox''. See also: mix, and mixed gas. --> :Algemeen: enige asemhalingsgasmengsel wat vir duik gebruik word, kan bloot verwys word as gas, insluitend lug, maar in sommige kontekste, soos kommersiële oopseeduik, beteken ''gas'' 'n ander gasmengsel as lug, gewoonlik ''heliox''. Sien ook: ''mengsel'', en ''gemengde gas''. ;''gas blender'' - gasvermenger <!-- #Person who mixes breathing gases for diving, filling diving cylinders with gas mixes such as nitrox or trimix. #Qualification to mix breathing gases for diving.<ref name="ISO13293" /> Generally refers to gases for scuba diving. For surface supplied diving, gas blending in a hyperbaric chamber may be done by a ''life-support technician''. --> #Persoon wat asemhalingsgasse vir duik meng, en duiksilinders met gasmengsels soos nitrox of trimix vul. #Kwalifikasie om asemhalingsgasse vir duik te meng.<ref name="ISO13293" /> Oor die algemeen verwys na gasse vir skubaduik. Vir versadigingsduik, word gas in 'n hiperbariese kamer deur 'n ''lewensondersteuningtegnikus'' gemeng. ;''gas blending'' - gasvermenging <!-- :Mixing breathing gases for diving, filling diving cylinders with gas mixes such as nitrox or trimix. --> :Die meng van asemhalingsgasse vir duik, en vul van duisilinders met gasmengsels soos nitrox of trimix. ;''gas embolism'' - gas-bloedvatverstopping <!-- :Blockage of blood vessel by a bubble of gas. --> :Blokkering van 'n bloedvat deur 'n gasborrel. ;''gaseous impurities'' - gasonsuiwerhede <!-- :Contaminants in the compressed breathing air or gas mixture which are in gaseous form. Compare with particulate and condensate impurities. --> :Gasvormige kontaminante in die saamgeperste asemlug of gasmengsel. Vergelyk met partikel- en kondensaat-onsuiwerhede. ;''gas fraction'' - gasfraksie, gasbreuk, gasgedeelte <!-- :The fraction by molecular count, volume or pressure (they all come to the same thing) of a specific gas in a mixture of gases. --> :Die fraksie deur molekulêre telling, volume of druk (hulle kom almal op dieselfde ding af) van 'n spesifieke gas in 'n mengsel van gasse. ;''gas panel''- gaspaneel ;''air panel'' - lugpaneel <!-- :The control equipment for providing breathing gas to surface supplied divers via umbilicals. Primary and reserve gas is supplied to the panel through shutoff valves from a low pressure compressor or high pressure storage cylinders. --> :Die beheer toerusting vir die verskaffing van asemhalingsgas vir oppervlakverskafteduikers deur toevoerslange. Hoof en reserwe gas word aan die paneel verskaf deur afsluitkleppe vanaf 'n laedruk kompressor of hoëdruk bergingsilinders. ;''gas reversal point'' - gas-omdraaipunt? <!-- :The depth during an ascent or decompression when the intake of dissolved gas is exceeded by outgassing. --> :Die diepte tydens 'n opstyging of dekompressie wanneer die inname van opgeloste gas oorskry word deur uitgassing. ;''gauge mode'' metermodus <!-- :Operating mode for a personal dive computer where the decompression calculation is disabled, and the unit operated only as a timer and depth gauge. Typically used when diving with gas mixtures not supported by the algorithm, in which case decompression tables are used to monitor and control the decompression schedule. --> :Bedryfsmodus vir 'n persoonlikeduikrekenaar waar dekompressie-berekening afgeskakel is, en die eenheid slegs as 'n tyd- en diepte-meter gebruik word. Tipies gebruik wanneer duikers gasmengsels wat nie deur die algoritme ondersteun word nie gebruik, in welke geval dekompressietabelle word gebruik om die dekompressie skedule te monitor en te beheer. ;''gauge pressure'' - meterdruk <!-- :Gauge pressure is zero-referenced against ambient air pressure, so it is equal to absolute pressure minus atmospheric pressure --> :Meterdruk is nulverwys teen atmosferiese lugdruk, dus dit is gelyk aan absolute druk minus atmosferiese druk. ;''gauge snubber'' - meterdemper? <!-- :A needle valve or small bore orifice between the pressure supply and the gauge which damps pressure fluctuations. --> :'n Naaldklep of 'n kleinboor-gaatjie tussen die drukvoorsiening en die meter wat drukfluktuasies uitdemp. ;''Gay-Lussac's law'' - Gay-Lussac se wet :Relation between temperature and pressure in an ideal gas for a constant volume. :Verhouding tussen temperatuur en druk in 'n ideale gas vir 'n konstante volume. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ===Ge=== ;''general gas equation'' - algemene-gasvergelyking ;''general gas law'' - algemene-gaswet <!-- # Relation between the variables pressure, volume and temperature for a given mass of a given mixture of an ideal gas. # Thermodynamic equation of state for gases for the variables volume, pressure, temperature and number and atomic weight of molecules. --> #Verhouding tussen die veranderlikes druk, volume en temperatuur vir 'n gegewe massa van 'n gegewe mengsel van 'n ideale gas. #Termodinamiese staatvergelyking vir gasse vir die veranderlikes volume, druk, temperatuur en getal en atoomgewig van molekules. ;''global positioning system, GPS'' - globale navigasiesatellietstelsel<ref name="Pharos" /> <!-- :A satellite navigation system that provides location and time information in all weather, anywhere on or near the Earth, where there is an unobstructed line of sight to four or more ''GPS satellites'' --> :'n Satellietnavigatiesisteem wat plek en tyd inligting verskaf in alle weersomstandighede, oral op of naby die Aarde, waar daar 'n onbelemmerde lyn van sig is vir vier of meer ''GPS satelliete''. ;''glossopharangeal insufflation, buccal pumping, lung packing'' - longverpakking? <!-- :A method used by freedivers for filling the lungs with more air than maximal inspiration to normal total lung capacity (TLC). After a full inhalation, the diver fills the mouth with air, while the glottis remains closed, then opens the glottis and forces this air into the lung using the cheeks and tongue to reduce the mouth volume. This may be repeated several times.<ref name="Potkin et al 2007" /> --> :'n Metode wat gebruik word deur vryduikers om die longe met meer lug te vul as maksimum inspirasie tot normale totale longkapasiteit (TLC). Na 'n volle inaseming vul die duiker die mond met lug, terwyl die glottis gesluit bly, dan maak die glottis oop en dwing hierdie lug in die long deur met die wange en tong die mondvolume te verminder. Dit kan verskeie kere herhaal word.<ref name="Potkin et al 2007" /> ;''glowstick'' <!-- :A single-use, translucent plastic tube containing substances that, when combined, make light through chemiluminescence --> :'n Enkel-gebruik, deurskynende plastiekbuis wat stowwe bevat wat, wanneer dit gekombineer word, lig deur chemiluminessensie maak. ;''gnarly'' <!-- :A general purpose adjective to denote particularly difficult section of cave, which may be low, tight, silty, etc. or a combination.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Algemenedoel adjektief om veral 'n moeilike deel van 'n grot te beskryf, wat laag, styf, slikkerig, ens. of 'n kombinasie kan wees.<ref name="Cave diving terms" /> ;''golden rule'' - gouereël <!-- :The convention in cave diving that anyone can turn the dive at any time for any reason.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die konvensie in grotduik dat enigiemand die duik te eniger tyd om enige rede kan omdraai.<ref name="Cave diving terms" /> ;''gold line'' - gouelyn, geellyn? <!-- :The permanent main guideline in a cave system, that usually starts well inside the cave. Often yellow or gold in colour.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die permanente hoofriglyn in 'n grotstelsel, wat gewoonlik goed binne die grot begin. Dikwels geel of goud in kleur.<ref name="Cave diving terms" /> ;''Goodman handle'' - Goodman-handvatsel <!-- :A handle used to carry the primary dive light head comprising a rigid slot through which the fingers and palm of the hand are extended, so that the light rests on the back of the hand, facing the direction of the extended fingers. --> :'n Handvatsel om die hoofduikligkop te dra, wat 'n stewige gleuf insluit waardeur die vingers en palm van die hand ingedruk word, sodat die lig op die rug van die hand rus, met die rigting van die uitgestrekte vingers. ;''gradient factor'' gradiëntfaktor? hellingsfaktor? <!-- :A way of modifying the M-value of a decompression algorithm to a more conservative value. Often used to bias the algorithm towards deeper stops. --> :'n Metode om die M-waarde van 'n dekompressie-algoritme te verander na 'n meer konserwatiewe waarde. Dikwels gebruik om die algoritme te bevooroordeel vir dieper stoppe. ;''guideline, guide line'' - gidslyn<ref name="Pharos" /> :sien: ''distance line'' ;''gunwale'' - dolboord,<ref name="Pharos O" /> boordwand<ref name="Pharos O" /> <!-- :The top edge of the side of a boat. --> :Die boonste rand van die boot se kant. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==H== ;''Haldanian, Haldanean model'' - Haldaneaanse model <!-- :Decompression models based on the principles described by John Scott Haldane. --> :Decompressie modelle gebaseer op die beginsels beskryf deur John Scott Haldane. ;''half+200'' - half+200 <!-- :An alternative reserve calculation strategy to the rule of thirds for breathing stage cylinders. The cylinder is breathed down to half of its starting pressure plus 200 psi, so that a stage cylinder filled to 3000 psi would be breathed down to 1700 psi before being dropped.<ref name="Cave diving terms" /> This is a less conservative strategy for pressures greater than 1200psi. --> :'n Alternatiewe reserweberekeningstrategie vir die reël van derdes vir asemhalings vanuit stadiumsilinders. Die silinder word tot die helfte van sy aanvangsdruk plus 200 psi gebruik, sodat 'n stadiumsilinder gevul tot 3000 psi tot 1700 psi afgewasgebruik sal word voordat dit neergesit is. Dit is 'n minder konserwatiewe strategie vir druk groter as 1200psi.<ref name="Cave diving terms" /> ;''half duplex'' - halfdupleks <!-- :Voice communications system where users take turns to send and receive. --> :Spraakkommunikasiestelsel waar gebruikers beurte maak om te stuur en te ontvang. ;''half mask'' - halfmasker <!-- :Diver's mask which covers the eyes and nose but not the mouth. --> :Duiker se masker wat die oë en neus bedek, maar nie die mond nie. ;''half times'' - halftye? :see ''tissue half times'' – sien ''weefselhalftye'' ;''halocline'' - southelling,<ref name="Pharos" /> halokline<ref name="Pharos" /> <!-- :A strong variation in salinity over a small depth range within a body of water. Often visible as a blurred or shimmering region due to uneven refractive index.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Sterk verandering van soutgehalte oor 'n klein diepte bereik binne 'n liggaam van water. Dikwels sigbaar as 'n vervaagde of glinsterende streek weens ongelyke brekingsindeks.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''hand-off cylinder'' - oorgeesilinder <!-- :A diving cylinder, complete with regulator, which can be handed off to another diver in an emergency, so that the two divers are not obliged to remain in close proximity during the exit and ascent. Transfer of a hand-off cylinder should not compromise either diver's buoyancy to the extent that they cannot make a normal, controlled ascent at neutral buoyancy. --> :'n Duiksilinder, volledig toegerus met 'n reguleerder, wat in 'n noodgeval aan 'n ander duiker oorgedra kan word, sodat die twee duikers nie verplig moet wees om naby te bly tydens die uitgang en opstyg nie. Die oordrag van 'n oorgeesilinder mag nie iedere duiker se dryfkrag verander te veel om 'n normale, beheerde opstyk teen neutrale dryfkrag te kan maak nie. ;''hang'' - hang <!-- :To remain stationary at a specific depth and location, particularly when decompressing.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Om stil te bly op 'n spesifieke diepte en plek, veral gedurende 'n dekompressie stop.<ref name="Cave diving terms" /> ;''hard hat diving, helmet diving'' - helmduik? <!-- :Surface supplied diving, generally in professional diving, either wearing a modern diving helmet or the old-style standard diving dress and copper helmet. --> :Oppervlakverskafteduik met 'n helm, gewoonlik in professionele duik, óf met 'n moderne duikhelm of die ouer standaardduiktuig met koperhelm. ;''hardwire communications'' - draadkommunikasie? <!-- :Voice communications using a cable for transmission. --> :Spraakkommunikasie met behulp van 'n kabel vir transmissie. ;''harness'' - harnas <!-- :Straps and webbing with associated buckles, D-rings and other accessories used to support the breathing apparatus and secure it to the diver. The harness often has other functions such as supporting weighting and buoyancy control systems and for recovery of the diver from the water. --> :Touweefselbande met gepaardgaande gespes, D-ringe en ander bykomstighede wat gebruik word om die asemhalingstoestel te ondersteun en dit aan die duiker vas te maak. Die duikharnas het dikwels ander funksies soos die ondersteuning van gewig- en dryfbeheerstelsels en om die duiker in noodgevalle uit die water te hys. ;''hat'' - ? <!-- :Commercial diver term for diving helmet. --> :Kommersiële duikterm vir duikhelm. ;''hatch'' - luik<ref name="Pharos EA" /> ;''watertight hatch'' - waterdigte luik ;''hazard identification and risk analysis, (HIRA)'' - ? <!-- :A risk management procedure for identifying hazards and assessing the risk associated with them and ways to reduce the risk to an acceptable level. --> :'n Risikobestuursprosedure vir die identifisering van gevare en die beoordeling van die risiko wat daarmee gepaard gaan en maniere om die risiko tot 'n aanvaarbare vlak te verminder. ;''hazard identification study (HAZID)'' - ? <!-- :A systematic qualitative assessment of potential hazards and threats to health, safety, equipment, property, environment production or reputation. May be followed by a risk assessment. --> :'n Sistematiese kwalitatiewe beoordeling van potensiële gevare en bedreigings vir gesondheid, veiligheid, toerusting, eiendom, omgewingsproduksie of reputasie. Mag gevolg word deur 'n risikobepaling. ;''hazmat diving'' - ? <!-- :Diving in a known hazardous materials environment. The environment may be contaminated by hazardous materials, the diving medium may be inherently a hazardous material, or the environment in which the diving medium is situated may include hazardous materials with a significant risk of exposure to these materials to members of the diving team. Special precautions, equipment and procedures are associated with hazmat diving. --> :Duik in 'n omgewing met bekende gevaarlike materialel. Die omgewing kan deur gevaarlike materiale besoedel word. Die duikmedium kan inherent 'n gevaarlike materiaal wees of die omgewing waar die duikmedium geleë is, kan gevaarlike materiale insluit wat 'n beduidende risiko vir blootstelling aan hierdie materiaal aan lede van die duikspan veroorsaak. Spesiale voorsorgmaatreëls, toerusting en prosedures word geassosieer met hazmat duik. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ===He=== ;''head-up display'' - <!-- :Display of readouts or alarms mounted in the user's visual field so that it can be seen regardless of head orientation. For a diver this can be mounted on the mask, helmet or breathing apparatus mouthpiece. --> :Vertoning van uitlesings of alarms gemonteer in die gebruiker se visuele veld sodat dit gesien kan word ongeag kop oriëntasie. Vir 'n duiker kan dit op die masker, helm of asemhalingsapparaat mondstuk gemonteer word. ;''heavy gear'' - swaartoerusting :see ''standard diving dress'' – sien: '' standaardduiktoerusting'' ;''heliair'' - ? <!-- :Trimix blends made by topping up helium with air.<ref name="Scuba engineer" /> --> :Trimix mengsels gemaak deur helium op te vul met lug.<ref name="Scuba engineer" /> ;''helicopter turn'' - helikopterdraai <!-- :Manoeuver in which a (usually horizontally trimmed) diver uses small fin movements to rotate on the spot on a vertical axis. --> :Beweging waarin 'n duiker (gewoonlik horisontaal getrim) klein vinbewegings maak om op die plek om 'n vertikale as te roteer. ;''heliox'' - helioks <!-- :Mixtures of helium and oxygen for use as a breathing gas.<ref name="ISO13293" /><ref name="Scuba engineer" /> --> :Mengsels van helium en suurstof vir gebruik as asemhalingsgas.<ref name="ISO13293" /><ref name="Scuba engineer" /> ;''helium'' - helium <!-- :An inert gas which is used as a component of breathing gas mixtures for deep diving. --> :'n Inerte gas wat as 'n komponent van asemhalingsgasmengsels gebruik word vir diepduik. ;''helium analyzer'' - heliumanaliseerder <!-- :An instrument used to measure the concentration of helium in a mixture of gases --> :'n Instrument wat gebruik word om die heliumkonsentrasie in 'n gasmengsel te meet. ;''Henry's law'' - Henry se wet <!-- :Description of the relation between solubility of a given gas in a given liquid as pressure varies. --> :Beskryf die verband tussen oplosbaarheid van 'n gegewe gas in 'n gegewe vloeistof, met drukverandering. ;''High intensity discharge light, HID light'' - hoë-intensiteitontladinglig? <!-- :High output light source used in cave diving light heads before high intensity LEDs became available. Had the disadvantage of nor being possible to switch on again until the unit had sufficiently cooled. (obsolescent) See also ''test tube light''. --> :Hoëuitset ligbron gebruik in grotduikligkoppe voor hoë-intensiteit LEDs beskikbaar geword het. Het die nadeel gehad dat hulle nie weer aangeskakel kon word totdat die eenheid eers genoeg afgekoel het nie. (verouderde tegnologie) Sien ook ''proefbuislig''. ;''high pressure (HP)'' - hoëdruk <!-- :Generally gas pressures in excess of 30 bar. In diving context gas working pressures do not frequently exceed 300bar, but pressures in hydraulic systems may be considerably higher. Also refers to American steel diving cylinders with a working pressure above 2500 psi, and diving cylinders from other sources with a working pressure of 240 bar or more - usually 300 bar. --> :Oor die algemeen gasdrukke meer as 30 bar. In die duikkonteks is gasdruk nie dikwels meer as 300 bar nie, maar druk in hidrouliese stelsels kan aansienlik hoër wees. Dit verwys ook na Amerikaanse staalduiksilinders met 'n werksdruk meer as 2500 pond per vierkant duim (172 bar), en duiksilinders van ander bronne met 'n werksdruk van 240 bar of meer - gewoonlik 300 bar. ===Ho=== ;''Hogarthian configuration'' - Hogarth-konfigurasie <!-- :A scuba combination of backplate, wing, one-piece harness with crotch-strap, regulator arrangement including long-hose primary with a necklaced secondary demand valve, and, if used with twin cylinders, an isolation manifold. Named after William Hogarth Main, a developer and proponent of the system.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Scuba-kombinasie van rugplaat, rug-inflasiedryfkragkompenseerder, eenstuk-touweefselharnas met mikband, reguleerderstel insluitend langslang primêre en halssnoer sekondêre aanvraagkleppe, en, indien dit met tweelingsilinders gebruik word, 'n isoleringsverdeelpyp. Vernoem na William Hogarth Main, 'n ontwikkelaar en voorstander van die stelsel.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''Hog looped'' - ? <!-- :A scuba configuration where the primary demand valve has a long hose which is routed under the right arm, usually tucked under a light battery canister on the waist belt of the harness, and around behind the neck to reach the mouth from the right hand side. Part of the Hogarthian configuration.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :'n Scuba-opstelling waar die primêre aanvraagklep 'n langslang het wat onder die regterarm gelei word, gewoonlik onder 'n ligbatteryhouer op die middellyfband van die harnas, en agter om die nek om die mond van die regterkant te bereik. Deel van die Hogarthse-opstelling.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''homebrew'' - tuismengsel / tuisbrousel <!-- :Amateur blended mixed gas.<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Amateurgemengde gasmengsels.<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''hood'' - kappie <!-- :Close-fitting thermal head protection, usually neoprene foam, but also latex on some dry suits. --> :Noupassende termiese kopbeskerming, gewoonlik neopreenskuim, maar ook lateks op sommige droëduikpakke. ;''hookah (US - hooka)'' - hookah ;also ''airline diving'' - lugslangduik <!-- :Diving where the breathing air is supplied from a surface compressor or storage cylinder to the diver by a simple hose. The diver usually breathes through a mouth held demand valve, but full-face masks may be used. --> :Duik waar die asemhalingslug deur 'n eenvoudige slang vanaf 'n oppervlakkompressor of bergingsilinder na die duiker voorsien word. Die duiker asem gewoonlik deur 'n mond-aanvraagklep, maar volgesigmaskers mag gebruik word. ;''hook breathing, recovery breathing'' - herstelasemhaling? <!-- :A technique used by freedivers on surfacing to reduce the risk of surface blackout. A partial exhalation is made, followed by a quick inhalation, then the diver closes the airway and pressurises for a few seconds as if about to cough. This is repeated a few times over the first 30 seconds or so on the surface. The aim is to keep thoracic pressure slightly raised to artificially raise arterial oxygen partial pressure or prevent it from dropping in the critical seconds until newly oxygenated blood can reach the brain, and thereby prevent surface blackout. This is the same technique used by pilots during high-g maneuvers, and by mountaineers at high altitude. --> :'n Tegniek wat deur vryduikers gebruik word om die risiko van oppervlakverduistering te verminder. 'n Gedeeltelike uitaseming word gemaak, gevolg deur 'n vinnige inaseming, dan sluit die duiker die lugweg en druk vir 'n paar sekondes asof hy hoes. Dit word 'n paar keer oor die eerste 30 sekondes of so op die oppervlak herhaal. Die doel is om borskasdruk effens te verhoog om arteriële suurstofkonsentrasie op kunsmatige wyse te verhoog of te verhoed dat dit daal in die kritieke sekondes totdat nuut-suurstofhoudende bloed die brein kan bereik en sodoende oppervlakverduistering kan voorkom. Dit is dieselfde tegniek wat deur vlieëniers gebruik word tydens hoë-g maneuvers, en deur bergklimmers op hoë hoogtes. ;''hopcalite'' - onvertaalbaar (handelsnaam) <!-- :Catalyst sometimes used in air filters to oxidise carbon monoxide to carbon dioxide. Hopcalite is a mixture of manganese oxide, copper oxide and a small amount of silver oxide. --> :Katalisator wat soms in lugfilters gebruik word om koolmonoksied na koolstofdioksied te oksideer. Hopkoliet is 'n mengsel van mangaanoksied, koperoksied en 'n klein hoeveelheid silweroksied. ;''horse collar'' - verstelbare-dryfkragreddingsbaadjie :See ''adjustable buoyancy lifejacket''<ref name="Wrolf Courtney" /> – Sien verstelbare-dryfkragreddingsbaadjie ;''hot mix'' - warm mengsel <!-- :Breathing gas mixture with a high percentage of oxygen for the depth at which it is used. Using a gas mixture with a high partial pressure of oxygen. --> :Asemgasmengsel met 'n hoë persentasie suurstof vir die diepte waarop dit gebruik word. Gebruik van 'n gasmengsel met 'n hoë suurstofparsiëledruk. ;''hot water suit'' - warmwaterduikpak, warmwaterpak? <!-- :A wetsuit which is actively heated by passing heated water through it. Used by surface supplied divers, particularly when breathing helium-based gases. An insulated pipe in the umbilical line, which links the diver to the surface support, carries the hot water from a heater on the surface down to the suit. The diver controls the flow rate of the water allowing him to vary the warmth of the suit. --> :'n Duikpak wat aktief verhit word deur warm water deur te spoel. Gebruik deur oppervlaksverskafteduikers, veral wanneer heliumgebaseerdegasse geasem word. 'n Geïsoleerde pyp in die toevoerslang wat die duiker aan die oppervlaksteun koppel, dra die warm water van 'n verwarmer op die oppervlak tot by die pak. Die duiker beheer die vloei van die water sodat hy die warmte van die pak kan verander. ;''High-pressure nervous syndrome (HPNS)'' - hoëdruksenuweesindroom? hoëdruksenusindroom? <!-- :A neurological and physiological diving disorder that results when a diver descends below about 500 feet (150 m) while breathing a helium–oxygen mixture. --> :'n Neurologiese en fisiologiese duikafwyking wat gebeur wanneer 'n duiker dieper as sowat 500 voet (150 m) duik, terwyl 'n helium-suurstof asemgasmengsel gebruik word. ;''hydroplane, diving plane'' - duikvin<ref name="Pharos O" /> <!-- :Control surfaces used underwater to produce a force perpendicular to the direction of motion, particularly up or down to assist in the process of submerging or surfacing and controlling depth while submerged. --> :Beheer-oppervlaktes wat onderwater gebruik word om 'n krag wat loodreg op die bewegingsrigting is te ontwikkel, veral op- of afwaarts, om op of af te duik en die diepte te beheer terwyl onderwater. ;''hyperbaric lifeboat'' – hiperbariese reddingsboot <!-- :A self-contained and self-propelled vessel for emergency evacuation of saturation divers under pressure, which also carries a crew with life-support personnel.--> :'n Selfstandige, self-aangedrewe reddingsboot wat bedoel is vir noodontruiming van versadigingsduikers onder druk, wat ook 'n bemanning dra met lewensondersteuningspersoneel. ;''Hyperbaric rescue capsule (HRC)'' - hiperbariese reddingskapsuul <!-- :A self contained buoyant hyperbaric chamber intended for emergency evacuation of saturation divers under pressure from a platform which has become so dangerous that it is considered safer to put the divers into the sea in the HRC to be picked up by a rescue vessel for transfer to another hyperbaric system for decompression. --> :'n Selfstandige, drywende hiperbariesekamer wat bedoel is vir noodontruiming van versadigingsduikers onder druk van 'n platform wat so gevaarlik geword het dat dit as veiliger beskou word om die duikers in die see in die kapsuul te laat vaar om deur 'n reddingsskip opgetel te word vir oordrag na 'n ander hiperbariese stelsel vir dekompressie. ;''Health and Safety Executive (HSE) (UK)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Government department responsible for occupational diver safety in the UK. --> :Staatsdepartement verantwoordelik vir beroepsduikerveiligheid in die Verenigde Koninkryk. ;''H-valve'' - H-klep <!-- :Cylinder valve assembly with two outlets and two valve mechanisms which can be independently controlled so that two regulator first stages can be fitted. Similar to Y-valve but in configuration where the second valve is parallel to the primary, though the secondary valve can sometimes be swiveled. --> :Silinder-klepsamestelling met twee uitlate en twee klepmeganismes wat onafhanklik beheer kan word, sodat twee reguleerder eerstestadiums toegerus kan word. Soortgelyk aan 'n ''Y-klep'', maar in 'n konfigurasie waar die sekondêre klep parallel aan die primêre is, alhoewel die sekondêre klep soms gedraai kan word. ===Hy=== ;''hydro'' - hidro? <!-- :Slang/abbreviation for hydrostatic test<ref name="Wrolf Courtney" /> --> :Groeptaal / afkorting vir hidrostatiese toets<ref name="Wrolf Courtney" /> ;''hydrostatic pressure'' - hidrostatiese druk<ref name="Pharos" /> <!-- :Pressure due to the weight of the water column above a point at depth. --> :Druk weens die gewig van die waterkolom bo 'n punt op diepte. ;''hydrostatic test'' - hidrostatiese druktoets <!-- :Non-destructive test to revalidate pressure vessels which uses water as a test medium. The vessel is pressurised to the test pressure and measured for permanent set. --> :Nie-vernietigende toets om drukvate se geldigheids te herbepaal wat water as 'n toetsmedium gebruik. Die drukvat word onder druk geplaas tot by die toetsdruk en gemeet vir permanente vervorming. ;''hydreliox'' - hidrelioks? <!-- :Deep diving breathing gas mixture of hydrogen, helium and oxygen. --> :Diepduik asemhalingsgasmengsel van waterstof, helium en suurstof. ;''hydrox'' - hidroks <!-- :Deep diving breathing gas mixture of hydrogen and oxygen. --> :Diepduik asemgasmengsel van waterstof en suurstof. ;''hyperbaric lifeboat'' - hiperbariese reddingsboot <!-- :A lifeboat with a hyperbaric chamber and life support system built into it for evacuating saturation divers in an emergency. --> :'n Reddingsboot met 'n hiperbariese kamer en lewensondersteuningstelsel wat daarin ingebou is vir die ontruiming van versadigingsduikers in 'n noodgeval. ;''hyperfilter'' - hiperfilter <!-- :Additional filter to produce air of oxygen compatible quality. This may be built into the filling system or temporarily connected when required. --> :Bykomende filter om lug van suurstofversoenbare gehalte te produseer. Dit kan in die vulstelsel ingebou word of tydelik verbind word wanneer dit benodig word. ;''hypercapnia'' -hiperkapnie<ref name="Pharos HS" /> <!-- :Excessive level of carbon dioxide in the body. --> :Oormatige vlak van koolstofdioksied (koolsuurgas) in die liggaam. ;''hyperventilation'' - hiperventilasie<ref name="Pharos HS" /> <!-- # A deliberate deep breathing to reduce blood carbon dioxide level to extend the duration of a freedive. # Rapid breathing as the body's response to hypercapnia. # Rapid, often shallow breathing, associated with panic. --> #'n Doelbewuste diep asemhaling om die bloedkoolsuurgasvlak te verminder om die duur van 'n vryduik te verleng. #Vinnige asemhaling as die liggaam se reaksie op hypercapnia. #Vinnige, dikwels vlak asemhaling, wat met paniek verband hou. ;''hyperventilation-induced blackout'' - hiperventilasie-geïnduseerde bewussynsverlies :see ''underwater blackout syndrome'' – Sien: onderwaterbewussynsverliessindroom ;''hypocapnia'' - hipokapnie<ref name="Pharos HS" /> <!-- :Abnormally low tissue and blood carbon dioxide concentration. --> :Abnormale lae weefsel- en bloedkoolsuurgaskonsentrasie. ;''hypothermia'' - hipotermie,<ref name="Pharos HS" /> ondernormale liggaamstemperatuur<ref name="Pharos HS" /> <!-- :A lowering of core body temperature due to heat loss. --> :'n Verlaging van die binneliggaamstemperatuur as gevolg van hitteverlies. ;''hypoxia'' - hipoksie<ref name="Pharos HS" /> <!-- :Abnormally low tissue oxygen concentration: Insufficient oxygen in the body to support normal activities or consciousness. --> :Abnormale lae weefsel-suurstofkonsentrasie: Onvoldoende suurstof in die liggaam om normale aktiwiteite of bewussyn te ondersteun. ;''hypoxic training'' - hipoksiese opleiding <!-- :Prolonged underwater distance swimming or extended breath-hold intervals.<ref name="Boyd et al 2015" /> --> :Langdurige onderwater afstandswem of verlengde asemhalingsintervalle.<ref name="Boyd et al 2015" /> {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==I== ;''inert gas'' - edelgas,<ref name="Pharos E&B" /> inerte gas,<ref name="Pharos E&B" /> onreaktiewe gas<ref name="Pharos E&B" /> <!-- :A gas which is not metabolically active, used to dilute the oxygen in the breathing gas. --> :'n Gas wat nie metabolies aktief is nie, wat gebruik word om die suurstof in die asemhalingsgas te verdun. ;''ingassing'' - <!-- :Inert gas uptake in body tissues during a dive or other hyperbaric exposure. --> :Inerte gasopname in liggaamsweefsel tydens 'n duik of ander hiperbariese blootstelling. ;''inherent unsaturation'' - Metaboliese vermindering van totale gasdruk in die weefsel. <!-- :Metabolic reduction of total gas pressure in the tissues. --> :Metaboliese vermindering van totale gasdruk in die weefsel. ;''inshore'' - aanlandig, langslandig<ref name="Pharos G" /> ;''inshore diver'' - ? <!-- :Colloquial term for a diver who works on inland dive sites or coastal waters not associated with the oil and gas industry. also referred to as "civils" as much of this work is connected with civil engineering works.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Alledaagse woord vir 'n duiker wat werk op binnelandse duikplekke of kuswater wat nie met die olie- en gasbedryf verband hou nie. ook bekend as "civils", aangesien soveel van hierdie werk verband hou met siviele ingenieurswese.<ref name="Bevan 2005"/> ;''inshore region'' - voorstrandsgebied<ref name="Pharos O" /> ;''inshore water'' - kuswater<ref name="Pharos O" /> ;''inshore zone'' - brandingsgebied <ref name="Pharos O" /> ;''intermodal container'' - houer,<ref name="Pharos STI" /> vraghouer<ref name="Pharos STI" /> ;''intermodal container system'' - vervoermeersoortige laaikisstelsel<ref name="Pharos E&B" /> ;''internal condition of cylinder'' - binnesilindertoestand? <!-- :The state of the internal surface of a cylinder regarding corrosion, contamination and cracking. --> :Die toestand van die inwendige oppervlak van 'n silinder ten opsigte van korrosie, kontaminasie en krake. ;''International Association of Oil & Gas Producers (IOGP)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :A global forum of oil and gas producers for the purpose of identifying and sharing best practices to achieve improvements in health, safety, the environment, security, social responsibility, engineering and operations. --> :'n Globale forum van olie- en gasprodusente met die doel om beste praktyke te identifiseer en te deel om verbeteringe in gesondheid, veiligheid, die omgewing, sekuriteit, sosiale verantwoordelikheid, ingenieurswese en bedrywighede te bereik. ;''International Diving Regulators Forum (IDRF)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- : A voluntary group of diving regulators and certifying agencies formed to work together toward mutual recognition and to identify and implement best practices in diver training with the object of harmonizing cross border diver training standards outside Europe. Members include Australia, Canada, France, Norway, South Africa and United Kingdom.<ref name=EDTC2 /> --> :'n Vrywillige groep duikreguleerders en sertifiseringsagentskappe gestig om saam te werk aan wedersydse erkenning en om beste praktyke in duikeropleiding te identifiseer en te implementeer met die oog op die harmonisering van internasionale duikopleidingsstandaarde buite Europa. Lede sluit in Australië, Kanada, Frankryk, Noorweë, Suid-Afrika en die Verenigde Koninkryk.<ref name=EDTC2 /> ;''International Diving Schools Association (IDSA)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An organisation formed with the primary purpose of developing common international diving standards for all occupational divers, Offshore, Inshore and Inland, and specialist related non-diving qualifications e.g. Supervisor, DMT and LST.<ref name="IDSA home" /> --> :'n Organisasie wat met die primêre doel gestig is om algemene internasionale duikstandaarde vir alle beroepsduikers, Buitelandse, binnelandse en binneland, en spesialisverwante nie-duik kwalifikasies te ontwikkel, bv. Duikoesighouer, Duikmedisetegnikus en lewensondersteuningtegnikus.<ref name="IDSA home" /> ;''International Marine Contractors Association (IMCA)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- : A leading international trade association for the marine contracting industry. It is a not for profit organisation with members representing the majority of worldwide marine contractors in the oil and gas and renewable energy industries. IMCA was formed by the merger of the Association of Offshore Diving Contractors (AODC) with the Dynamically Positioned Vessel Owners Association (DPVOA) in 1995. IMCA has developed a comprehensive body of knowledge in the form of a suite of over 250 published guidance documents, technical information notes, DVDs and safety promotional materials which are internationally recognised as authoritative and establish standards of good practice in the marine contracting industry.<ref name="RRR9623" /> --> :'n Belangrike internasionale handelsvereniging vir die mariene kontrakterende industrie. Dit is 'n nie-winsgewende organisasie met lede wat die meerderheid wêreldwye mariene kontrakteurs in die olie- en gas- en hernubare energiebedrywe verteenwoordig. IMCA is gevorm deur die samesmelting van die Association of Offshore Diving Contractors (AODC) met die Dynamically Positioned Vessel Owner's Association (DPVOA) in 1995. IMCA het 'n omvattende kennismateriaal ontwikkel in die vorm van 'n reeks van meer as 250 gepubliseerde riglyne, tegniese inligtingsnotas, DVD's en veiligheidspromosionelemateriale wat internasionaal as gesaghebbend erken word en standaarde vir goeie praktyke in die mariene kontrakterende industrie vestig.<ref name="RRR9623" /> ;''interstitial emphysema'' - <!-- :Gas trapped in the spaces between organs after lung barotrauma. --> :Gas vasgevang in die spasies tussen organe na longbarotrauma. ;''intermediate pressure'', or ''interstage pressure (IP)'' - tussendruk? <!-- :The reduced pressure between the first and second stages of a diving regulator. Also referred to as LP (Low Pressure) in this context. --> :Die verminderde druk tussen die eerste en tweede stadium van 'n duikreguleerder. Ook in hierdie konteks verwys as LP (Lae Druk). ;''isobaric counterdiffusion, ICD'' - isobariese teendiffusie? <!-- :The diffusion of gases in opposite directions caused by a change in the composition of the external ambient gas or breathing gas without change in the ambient pressure. --> :Die verspreiding van gasse in teenoorgestelde rigtings wat veroorsaak word deur 'n verandering in die samestelling van die eksterne omgewingsgas of asemgas sonder verandering in die omgewings druk. ;''isolation manifold'' - isoleringsverdeelpyp <!-- :Connection between two scuba cylinders which when open allows free flow of gas in both directions between the cylinders, but has an isolation valve to block this flow. --> :Aansluiting tussen twee scubasilinders wat, wanneer oop, vrye gasvloei in beide rigtings tussen die silinders toelaat, maar het 'n isolasie klep om hierdie vloei te blokkeer. ;''isolation valve'' - isoleringsklep <!-- :Valve in an isolation manifold (q.v.) used to close the gas passage through the manifold and isolate the contents of the two cylinders. Used to prevent a leak on one cylinder from causing the other cylinder to also lose gas. --> :Klep in 'n isolasieverdeelpyp wat gebruik word om die gasvloei deur die verdeelstuk te sluit en die inhoud van die twee silinders te isoleer. Gebruik om te verhoed dat 'n lekkasie op een silinder gasverlies in die ander silinder veroorsaak. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==J== ;''jackstay'' - <!-- :A line secured at both ends to serve as a support<ref name=Oxford /> or guide. --> :'n Lyn wat aan albei kante vasgeheg word om as 'n ondersteuning of gidslyn te dien <ref name=Oxford /> ;''Jack-up rig'' - <!-- :A type of mobile platform that consists of a buoyant hull fitted with a number of movable legs, capable of raising its hull over the surface of sea. The buoyant hull enables transportation of the unit and all attached machinery to a desired location. Once on location the hull is raised to the required elevation above the sea surface on its legs supported by the sea bed. --> :'n Soort beweegbare platform wat bestaan uit 'n drywende romp met 'n aantal beweegbare pote wat in staat is om sy romp bo die oppervlak van die see te lig. Die drywende romp maak dit moontlik om die eenheid en alle aangehegte masjinerie na 'n gewenste plek te vervoer. Wanner op posisie die romp word opgelig tot die vereiste hoogte bo die seeoppervlak op sy pote wat deur die seebodem ondersteun word. ;''J-cylinder'' - J-silinder <!-- :Bulk gas storage cylinder with internal volume 50 litres. --> :Grootmaat gas bergingsilinder met interne volume 50 liter. ;''JIC fitting'' - <!-- :A type of pipe and hose fitting with a 37-degree flare seating surface. Commonly used in umbilical hose connections. --> :'n Soort pyp en slang verbinding met 'n 37-grade koniese beddingvlak. Gewoonlik gebruik in toevoerslangverbindings. ;''JIM suit'' - JIM pak <!-- :An atmospheric diving suit manufactured by Underwater Marine Equipment Limited. --> :'n Atmosferiese duikpak vervaardig deur Underwater Marine Equipment Limited. ;''job safety analysis, JSA'' - werksveiligheidontleding<ref name="Pharos STI" /> <!-- :A procedure to integrate health and safety principles and practices into a particular task or job. Each basic step of the job analysed to identify potential hazards and controls for each hazard. --> :'n Proses om gesondheids- en veiligheidsbeginsels en -praktyke in 'n bepaalde taak of werk te integreer. Elke basiese stap van die werk is geanaliseer om potensiële gevare en kontrole vir elke gevaar te identifiseer. ;''jocking strap'' - ? <!-- :Webbing strap system used with diving helmets to hold the helmet assembly down on the diver to prevent buoyancy lifting it when underwater. --> :Weeftoubandstelsel wat met sommige duikhelms gebruik word om die helmmontering op die duiker vas te hou deur te verhoed dat dryfvermoe dit ophef. ;''Jonline'' - Jonlyn <!-- :A short line used to connect to a shotline or anchor line, allowing the diver to move a short horizontal distance away to decompress. The line helps compensate for vertical movement in the anchor line or shot line due to waves.<ref name="Jersey upline" /> --> :'n Kort lyn wat gebruik word om n duiker aan 'n (shotline) of ankerlyn te koppel, sodat die duiker 'n kort horisontale afstand kan verplaas vir 'n dekompressiestop. Die lyn help vergoed vir vertikale beweging in die ankerlyn of (shotline) as gevolg van golwe.<ref name="Jersey upline" /> ;''jump'' - sprong <!-- :A path from a main guideline to another which is not in contact. --> :'n Pad vanaf 'n hoofgidslyn na 'n ander gidslyn wat nie in kontak is nie. ;''jump camera''- ? <!-- :A camera mounted on a frame, which when lowered to the bottom of a body of water, takes a photograph, usually of the bottom under the camera. The frame constrains the camera to a fixed camera to subject distance, resulting in photographs of uniformly sized areas of bottom, equivalent to quadrats. --> :'n Kamera wat op 'n raam gemonteer is, wat 'n foto neem, gewoonlik van die bodem onder in die kamera, wanneer dit aan die bodem van 'n liggaam water sak. Die raam beperk die kamera aan 'n vaste kamera tot onderwerpafstand, wat lei tot foto's van gelyke grootte areas van die bodem, gelykstaande aan kwadrate. ;''Jump jacket'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :The Jump jacket is a harness with integral buoyancy jacket specifically designed for commercial diving work with helmets and bells.<ref name="Jump Jacket" /> --> :Die 'Jump jacket' is 'n harnas met integrale dryfbaadjie wat spesifiek ontwerp is vir kommersiële duikwerk met helms en duikklokke.<ref name="Jump Jacket" /> ;''jump line'' - springlyn? <!-- :A short ''cave line'' used to connect between two permanent lines that are not in contact. May also be used to search for the other end of a break in a cave line and repair the break. --> :'n Kort ''grotlyn'' wat gebruik word om tussen twee permanente lyne wat nie in kontak is nie, te verbind. Kan ook gebruik word om na die ander kant van 'n breek in 'n grotlyn te soek en die breek te herstel. ;''jump reel, jump spool'' - springkatrol? springspoel? <!-- :A reel or spool with a relatively short line intended to be used as a jump line --> : 'n katrol of spoel met 'n relatiewe kort lyn wat bedoel is om as 'n springlyn gebruik te word. ;''J-valve'' - J-klep <!-- :Scuba cylinder valve with lever operated reserve mechanism.<ref name="Basic Scuba"/> --> :Scubasilinderklep met hefboomreserwegasbedieningsmeganisme.<ref name="Basic Scuba"/> {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==K== ;''kayak diving'' - kajakduik :Diving from a special purpose kayak used to get to the site where the distance from a suitable entry and exit point is inconvenient for shore diving. :Duik van 'n spesiale doel kajak wat gebruik word om by die duikplek te kom, waar die afstand van 'n geskikte toegangs- en uitgangspunt ongemaklik is vir kusduik. ;''keel'' - [[kiel]] <!-- :The longitudinal centreline structural element at the bottom of a boat or ship that sometimes resembles a fin and protrudes below the fair hull surface, or a hydrodynamic element providing resistance to lateral motion. It may be ballasted to increase stability. --> :Die lengterigting middellynstruktuurelement aan die onderkant van 'n boot of skip wat soms soos 'n vin lyk en uitsteek onder die skoonrompoppervlak, of 'n hidrodinamiese element wat weerstand bied teen laterale beweging. Dit kan geballasteer word om stabiliteit te verhoog. ;''K-valve'' - K-klep, gewone duiksilinderklep <!-- :Scuba cylinder valve without reserve mechanism. --> :Scubasilinderklep sonder reserwemeganisme. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==L== ;''lanyard'' - draagriem <ref name="Pharos" /> <!-- :A piece of cordage used to secure or lower things, usually it is used where there is a risk of losing the object. --> :'n Stuk tou wat gebruik word om dinge te beveilig of te verlaag, word gewoonlik gebruik waar daar 'n risiko is om die voorwerp te verloor. ;''launch'' - terwaterlating, lansering <ref name="Pharos" /> <!-- :Cause to move into the water from a resting place above the water. --> :Om in die water te laat beweeg vanaf 'n rusplek bokant die water. ;''launch and recovery sysytem (LARS)'' - lanseer- en herwinstelsel <!-- :Mechanised system for launching and recovery of a diving bell, diving stage, submersible or ROV from a vessel, offshore platform, dockside or other platform. --> :Gemeganiseerde stelsel vir die lansering en herswin van 'n duikklok, duikstadium, dompelvaartuig of ROV van 'n duikondersteuningsvaartuig, oopseeplatform, dok of ander platform. ;''laryngospasm'' - laringospasma <ref name="Pharos" /> <!-- :An uncontrolled/involuntary muscular contraction (spasm) of the laryngeal cords which causes a partial blocking of breathing in, while breathing out remains easier. --> :'n Onbeheerde / onwillekeurige spierkontraksie (spasme) van die glottis wat 'n gedeeltelike blokkering van inaseming veroorsaak, terwyl uitasem makliker bly. ;''latent hypoxia'' - latente hipoksie? <!-- :While freediving, an arterial pO<sub>2</sub> which is sufficient to sustain consciousness at depth, but when ascending drops to hypoxic levels due to the reduction of ambient pressure, associated with ascent blackout. --> :Tydens vryduik, 'n arteriële pO<sub>2</sub> wat voldoende is om die bewussyn op die diepte te onderhou, maar tydens styging daal tot hipoksiese vlakke as gevolg van die vermindering van omgewingsdruk, wat met stygingsverduistering verwant is ;''lay barge, pipelay barge'' - pyplê-baggerboot <!-- :Barge on which pipeline sections are assembled, welded and laid on the seabed as the barge is moved forward.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Baggerboot waarop pypleidingsgedeeltes saamgevoeg, gesweis en op die seebodem gelê word terwyl die vaartuig vorentoe beweeg. <ref name="Bevan 2005"/> ;''lazy shot'' - luikoeël <!-- :''Shot line'' which does not reach the bottom. Usually used to provide a convenient place to decompress in the water where there is another method of finding the lazy shot during ascent. --> :''Koeëllyn'' wat nie die bodem bereik nie. Gewoonlik gebruik om 'n gerieflike plek vir dekompressie in die water waar daar 'n ander metode is om die luikoëel tydens styging te vind. ===Li=== ;''life-jacket'' - reddingsbaadjie <ref name=Pharos /> <!-- :Wearable safety item containing buoyant material or inflatable bladder intended to keep the wearer afloat with the face supported above the water surface even when unconscious. --> :Draagbare veiligheidsitem wat dryfbare materiaal of 'n opblaasbare blaas bevat wat bedoel is om die draer te laat dryf met die gesig bo die wateroppervlak gesteun, selfs wanneer die draer bewusteloos is. ;''lifeline'' - reddingslyn, reddingstou, noodlyn <ref name=Pharos /> <!-- :A line connected securely to the diver at one end and anchored at the other end at the diving control point, which is handled by a line tender, and is used to communicate with the diver and provide a means of finding the diver for a surface standby diver, and for assisting the diver to the surface and back to the control point if necessary. --> :'n Lyn wat aan die een kant stewig aan die duiker vasgemaak is en aan die ander kant by die duikbeheerpunt geanker word, wat deur 'n lynbesorger hanteer word, Dit word gebruik om met die duiker te kommunikeer en help die oppervlaksnoodduiker om die duiker te vind en indien nodig terug na die oppervlak en die kontrolepunt te bring. ;''life support'' - lewensondersteuning<ref name=Pharos /> ;''life support system'' - lewensondersteuningstelsel, lewensinstandhoudingstelsel <ref name=Pharos /> <!-- :Equipment vital to the short term survival of the diver. Most notably the breathing gas supply, and for saturation diving, equipment for providing a correctly pressurised environment. In some cases thermoregulatory equipment is also considered life support, and in saturation diving, all of the peripheral systems essential to maintaining a habitable saturation system. --> :Toerusting noodsaaklik vir die korttermyn oorlewing van die duiker. Meestal die asemhalingstoevoer, en vir versadigings duik, toerusting vir die verskaffing van 'n omgewing teen die korrekte druk. In sommige gevalle word termoregulatoriese toerusting ook as lewensondersteuning beskou, en in versadigingsduik, al die periferale stelsels noodsaaklik om 'n bewoonbare versadigingsstelsel te handhaaf. ;''life support technician (LST)'' - lewensondersteuningtegnikus <!-- : A person who operates and maintains the life support systems of a saturation diving system and operates pressure vessel systems for human occupants which use an internal atmosphere other than air. --> :'n Persoon wat die lewensondersteuningstelsels van 'n versadigingsduikstelsel bedryf en onderhou en drukvatsisteme vir menslike bewoners bedryf wat 'n ander atmosfeer as lug gebruik. ;''lifting bag'' - hyssak? <!-- :A robust and air-tight bag with straps, which is used to lift heavy objects underwater by means of the bag's buoyancy when filled with air. --> :'n Stewige lugdigte sak met hysbande, wat gebruik word om swaar voorwerpe onder water te lig deur die sak se dryfvermoë wanneer dit met lug gevul is. ;''light emitting diode (LED)'' <!-- : Commonly used in dive lights. A light-emitting diode is a two-lead semiconductor that emits light when activated by applying a suitable voltage to the leads This effect is called electroluminescence, and the color of the light is determined by the energy band gap of the semiconductor. LEDs are typically smaller than 1 mm<sup>2</sup> and integrated optical components may be used to shape the radiation pattern. LEDs have lower energy consumption, longer lifetime, improved physical robustness, smaller size, and faster switching than incandescent lights. --> :Dikwels in duikligte gebruik. 'n Ligemissiediode is 'n tweedraad halfgeleier wat lig uitstraal wanneer dit geaktiveer word deur 'n geskikte spanning aan die geleiers toe te pas. Hierdie effek word elektroluminessensie genoem, en die kleur van die lig word bepaal deur die energiebandgaping van die halfgeleier. LED's is tipies kleiner as 1 mm<sup>2</sup> en geïntegreerde optiese komponente kan gebruik word om die stralingspatroon te vorm. LED's het laer energieverbruik, langer leeftyd, verbeterde fisiese robuustheid, kleiner grootte en vinniger skakel as gloeilampe. ;''light head'' - ligkop? <!-- :The part of a ''canister light'' which emits light, and is held in the hand or mounted on the helmet. --> :Die deel van 'n bliklig wat lig uitstraal, en in die hand gehou of op die helm gemonteer word. ;''lightweight helmet'' - liggewighelm? liggewigduikhelm? ligteduikhelm? ligte-aanvraagshelm? liggewigaanvraagsduikhelm? <!-- :Low volume, close fitting diving helmet, usually with demand valve. Neutrally buoyant, and moves with the diver's head. --> :Lae volume, noupassende duikhelm, gewoonlik met aanvraagklep. Neutraal drywend, en beweeg met die duiker se kop. ;''line marker'' - gidslynmerker? <!-- :''Line arrows'', ''cookies'' and sometimes clothes pegs. Used to indicate direction to exit, midway point between exits, jumps and personal markers to identify divers on a guide line. --> :''Lynpyle'', ''koekies'' en soms wasgoedpennetjies. Gebruik om rigting aan te dui om uit te kom, middelpunt tussen uitgange, sprong en persoonlike merkers op 'n gidslyn om duikers te identifiseer. ;''line tender'' - duik/duiker-oppasser, opsigter, bediener, aanhanger, versorger? lynversorger? :see ''diver's attendant'' – Sien ''duikerhulp'' ;''line trap'' - lynstrik? <!-- :Narrow gap where the guide line passes but divers can not get through.<ref name="Cave diving terms" /> Careful ''placement'' can avoid most line traps. --> :Smal gaping waardeur die gidslyn kan deurgaan, maar duikers kan nie deurkom nie. Versigtige ''lynplasing'' kan die meeste lynstrikke vermy.<ref name="Cave diving terms" /> ;''lipid pneumonia'' - lipiedpneumonia (letterlik ''vetlongontsteking'') <!-- :A lung inflammation (pneumonia) that develops when lipids enter the bronchial tree. A possible consequence of inadequate filtration of the breathing gas when it is contaminated by compressor lubricant. --> :'n Longontsteking wat ontwikkel wanneer lipiede die brongiale boom binnedring. 'n moontlike gevolg van onvoldoende filtrasie van die asemgas wanneer dit besoedel word deur 'n kompressor smeermiddel. ;''live-aboard, live-aboard dive boat'' - [Nota- dis 'n moeilike een, ek het dit nog nooit in Afr gehoor nie!] <!-- :A large dive boat which provides transport, accommodation and services for vacationing divers. --> :'n Groot duikerboot wat vervoer, akkommodasie en dienste bied vir duikvakansies. ;''live-boating'' - <!-- :Diving from a boat which is under way (not moored). The major implication is that the engines will be running and propellers or thrusters may be engaged while divers are in the water, a significant hazard, particularly to tethered divers. It is less of a problem with untethered scuba, and with bell diving, as the risk is largely of catching the loose umbilical or lifeline in the thrusters or propellers. --> :Duik uit 'n boot wat varend is (nie vasgemeer nie). Die groot implikasie is dat die enjins sal loop en propellers of stuwers kan gekoppel kan wees terwyl duikers in die water is, 'n beduidende gevaar, veral vir vasgemaakte duikers. Dit is 'n kleiner probleem met los scuba, en met klokduik, aangesien die risiko is grootliks dat die los toevoerslang of noodlyn in 'n stuwer of propellers kan vashaak en die duiker intrek. ===Lo=== ;''lock, airlock'' - lugslot, lugsluiting <ref name="Pharos" /> <!-- :Compartment of a hyperbaric habitat or chamber which can be entered through two or more openings which can be closed and sealed, and the pressure adjusted relative to the adjacent chambers or exterior. Used to transfer personnel or equipment between areas of different pressure. A closed bell functions as a transportable airlock. --> :Kompartement van 'n hiperbariese habitat of kamer wat deur twee of meer sluitbare en verseelbare openings binnegedring kan word, en die druk aangepas in vergelyking met die aangrensende kamers of die buite-omgewing. Gebruik om personeel of toerusting tussen gebiede van verskillende druk te beweeg. 'n Gesloteklok funksioneer as 'n vervoerbare lugslot. ;''lockout'' - uitsluiting? <!-- #Diver leaving the closed bell into the water through the open lock. Also, by analogy, a diver leaving a wet bell in the water. #''Lockout-tagout'' Safety procedure when working on a hazardous energy source.<ref name="Lockout-tagout" /> --> #Duiker wat die gesloteklok deur die ope slot in die water verlaat. Ook, analoog, 'n duiker wat 'n oopklok in die water verlaat. #''Lockout-tagout'' Veiligheidsprosedure by werk op 'n gevaarlike energiebron.<ref name="Lockout-tagout" /> ;''log'' - log<ref name="Pharos O" /> <!-- ;Instrument for measuring speed and distance travelled by a vessel. --> :Instrument vir die meet van spoed en afstand gereis deur 'n vaartuig. ;''log book'' - logboek, joernaal? <!-- :Record of dives kept as proof of experience. Optional for recreational divers, but legally required for professional divers in many jurisdictions. Equivalent documents are used by diving supervisors, chamber operators and life-support technicians to record details of operations. --> :Rekord van duik gehou as bewys van ondervinding. Opsioneel vir ontspanningsduikers, maar wettiglik vereis vir professionele duikers in baie jurisdiksies. Ekwivalente dokumente word gebruik deur duiktoesighouers, kameroperateurs en lewensondersteuningstegnici om besonderhede van bedrywighede op te teken. ;''long hose'' - langslang? <!-- :5 ft to 7 ft interstage hose used on one of the regulators used by cave and other technical divers, which allows gas sharing while passing through through narrow spaces. --> :1.5 tot 2m (5 voet tot 7 voet) interstadiumslang wat gebruik word op een van die reguleerders wat deur grot- en ander tegniese-duikers gebruik word, wat dit moontlik maak om gas te deel terwyl die duikers deur smal ruimtes beweeg. ;''longshore current'' - <!-- :Mass transport of water along a shoreline, generally due to wave action at an angle to the shoreline. --> :Massavervoer van water langs 'n kuslyn, gewoonlik as gevolg van golfaksie teen 'n hoek op die kuslyn. ;''loop, breathing loop'' - asemhalingslus? <!-- :The circuit in a rebreather through which the breathing gas passes during a breathing cycle. --> :Die gaslus in 'n asemhersirkuleerder waardeur die asemgas tydens 'n asemhalingsiklus gaan. ;''loop volume'' - lusvolume? <!-- :Volume of the breathing loop of a rebreather. --> :Volume van die asemhalingslus van 'n hersirkuleerder ;''lost buddy drill'' - verloremakkerdril <!-- :Standardised procedure followed when a diver realises that their buddy is not where they should be. Procedures may vary depending on the circumstances and training organisations. --> :Gestandaardiseerde prosedure gevolg wanneer 'n duiker besef dat hul duikmaat nie waar hulle behoort te wees is nie. Prosedures kan wissel afhangende van die omstandighede en opleidingsorganisasies. ;''lost line drill'' - <!-- :Standardised procedure to be followed when the guideline to open water is lost in a penetration dive, often in conditions of low visibility and darkness. --> :Gestandaardiseerde prosedure wat gevolg moet word wanneer die riglyn na oopwater, verlore raak in 'n penetrasie duik, dikwels in toestande met lae sigbaarheid en duisternis. ;''low pressure (LP)'' - laedruk? <!-- :Pressures below about 30 bar in diving equipment. Umbilical gas supplies are considered low-pressure in this context. --> :Druk minder as ongeveer 30 bar in duik toerusting. Toevoerslanggasvoorrade word in hierdie konteks as lae druk beskou. ;''LP compressor'' - laedrukkompressor <!-- :Low pressure compressor. Used for breathing air supply for surface supplied air diving. --> :Laagdrukkompressor. Word vir die asemlugtoevoer vir oppervlaksverskafteduik gebruik ;''LP cylinder'' - laedruksilinder <!-- :Low pressure cylinder (US) with working pressure less than 2500 psi. This is only low-pressure in comparison to other scuba cylinders. --> :Laagdruksilinder (VSA) met werkdruk minder as 2500 psi (172 bar). Dit is slegs laedruk in vergelyking met ander scuba-silinders. ;''LP port'' - laedrukpoort <!-- :Opening on the first stage of a regulator through which regulated gas is supplied. Usually has a 3/8" UNF thread. --> :Opening op die eerste-stadium van 'n reguleerder waardeur gereguleerde gas verskaf word. Gewoonlik met 'n 3/8" UNF-draad vervaardig. ;''lung packing'' - longverpakking? :see ''glossopharangeal insufflation'' – Sien tong-keelholte-inblasing {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==M== ;''mammalian diving reflex, diving response, diving reflex'' - duikrefleks,<ref name="Pharos HS" /> duikrespons? duikreaksie? <!-- :A reflex response to breathhold and chilling of the face expressed by the cardiovascular system, which exhibits hypertension, bradycardia, oxygen conservation, arrhythmias, and contraction of the spleen.<ref name="Lindholm and Lundgren 2009" /> --> :'n Refleksreaksie op asemhou en verkoeling van die gesig wat uitgedruk word deur die kardiovaskulêre stelsel, wat hipertensie, bradikardie, suurstofbewaring, aritmieë en sametrekking van die milt vertoon.<ref name="Lindholm and Lundgren 2009" /> ;''manifold'' - spruit,<ref name="Pharos" /> spruitstuk,<ref name="Pharos" /> spruitpyp,<ref name="Pharos" /> verdeelpyp<ref name="Pharos" /> verdeelstuk? :See ''twin cylinder manifold'' – Sien ''tweelingsilinderverdeelpyp'' ;''manual closed circuit rebreather (MCCR)'' <!-- : A closed cirduit rebreather which relies on the diver to control the gas mixture in the loop. --> :'n Geslotelushersirkuleerder wat afhanklik is van die duiker om die gasmengsel in die lus te beheer. ;''manufacturing standard, manufacturing code'' <!-- :Set of design and manufacturing rules intended to produce uniform and safe products by several manufacturers in an industry. --> :Stel ontwerp- en vervaardigingsreëls wat ontwerp is om eenvormige en veilige produkte deur verskeie vervaardigers in 'n bedryf te produseer. ;''Marsh Marine connector'' - Marsh Marine verbinding <!-- :One of the popular underwater plug connector systems for diver communications cables.<ref name="Marsh Marine" /> --> :Een van die gewilde onderwaterverbindingstelsels vir duiker-kommunikasiekabels<ref name="Marsh Marine" /> ;''Martini's law'' - Martini se wet <!-- :Rough rule of thumb for estimating nitrogen narcosis effects based on equivalence to consumption of dry martinis: Variously quoted as one martini per 10 m or one martini per 50 ft depth. --> :Ruwe oogmaat vir die bepaling van die effekte van stikstofnarcose gebaseer op ekwivalensie tot aantal droë martinis: Verskillende aangehaal as een martini per 10 m of een martini per 50 voet diepte. ;''master link'' - koppelskakel,<ref name="Pharos EA" /> lasskakel<ref name="Pharos EA" /> <!-- :Rigging: The large heavy duty link to which the legs of a chain sling are attached, and which is the attachment point on the sling for the lifting hook or shackle. --> :Touwerk: Die groot swaardiensskakel waaraan die kettings van 'n kettingstrop aangeheg is, en wat die aanhegtingspunt op die strop vir die hefhaak of -skakel is. ;''maximum operating depth (MOD)'' - <!-- : Limiting depth for safety based on partial pressure of oxygen of a breathing gas mixture. --> :Grensdiepte vir veiligheid gebaseer op suurstof parsiëledruk van 'n asemhalingsgasmengsel. ;''maze cave'' - doolhofgrot? <!-- :Cave structure characterised by multiple branches and changes in direction. --> :Grotstruktuur wat gekenmerk word deur verskeie takke en rigtingsveranderinge. ;''medical lock'' - mediese lugslot? mediese lugsluiting? <!-- :Small lock on a decompression chamber used for transfer of medical equipment and other supplies into and out of the chamber while the chamber remains under pressure. --> :Klein lugslot op 'n dekompressiekamer wat gebruik word vir die oordrag van mediese toerusting en ander klein benodighede in en uit die kamer terwyl die kamer onder druk bly. ;''metres sea water, msw'' - meter seewater <!-- : Unit of pressure equal to 1/10 bar. Not a linear measure of depth.<ref name="NORSOK U100" /> --> :Eenheid van druk gelykstaande aan 1/10 bar. Nie 'n lineêre mate van diepte nie.<ref name="NORSOK U100" /> ;''microbubbles'' - mikroborrels? <!-- :Microscopic bubbles which are not detectable by ultrasound or Doppler ultrasound, yet can affect the likelihood of DCS by slowing off-gassing.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Mikroskopiese borrels wat nie deur ultraklank of Doppler-ultraklank waarneembaar is nie, wat egter die waarskynlikheid van dekompressiesiekte beïnvloed deur afgassing te vertraag.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> ;''micronuclei'' - mikrokerne? <!-- :Microscopic cavities that function as bubble seeds by absorbing dissolved gas.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Mikroskopiese holtes wat as borrelsaad funksioneer deur opgeloste gas op te neem.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> ;''mix'' - mengsel <!-- :Short for trimix breathing gas. --> :Kort vir trimix asemgas. ;''mixed gas'' - gemengde gas <!-- :Breathing gas for diving other than air, but usually implies a helium based mixture. --> :Asemgas vir duik anders as lug, maar beteken gewoonlik 'n mengsel met helium. ===Mo=== ;''modified flutter kick'' - gewysigde fladderskop? <!-- :Version of the flutter kick finning style which reduces risk of silting by directing thrust more directly backwards. Two techniques exist: One version has the legs bent at the knees so that the fins are placed relatively high and on average are aligned more horizontally. The other version has one fin stationary below the moving fin to deflect downwash.<ref name="Cave diving terms" /> Leg movement is restrained, and ankle movement used for precision manoeuvring. --> :Weergawe van die fladderskop-vinstyl wat die risiko van slikopwekking verminder deur stukrag direk agtertoe te rig. Twee tegnieke bestaan: Een weergawe het die bene aan die knieë gebuig, sodat die vinne relatief hoog geplaas word en gemiddeld meer horisontaal in lyn gebring word. Die ander weergawe het een fin stilstaande onder die bewegende vin om afwaartse stroming weg te lei.<ref name="Cave diving terms" /> Beenbeweging word beperk, en enkelbeweging word gebruik vir presisie-maneuvering. ;''modified frog kick'' - gewysigde paddaskop? <!-- :Version of the frog kick finning style which reduces risk of silting by directing thrust more directly backwards. Performed with bent knees and fins raised above the line of the torso. --> :Weergawe van die padda-skopvinstyl wat die risiko van slikopwekking verminder deur stukrag direk agtertoe te rig. Uitgevoer met geboë knieë en vinne wat bo die lyn van die bolyf gelig word. ;''mobile offshore drilling unit (MODU)'' - <!-- :A generic term for several classes of self-contained floatable or floating drilling rigs such as drilling vessels, semisubmersibles, submersibles, jack-ups, and similar facilities that can be moved without substantial effort. These facilities may have self-propulsion equipment on board and may require dynamic positioning equipment or mooring systems to maintain their position.<ref name=MODU /> --> :'n Generiese term vir verskeie klasse van selfstandige drywende of dryfbare boorplatforms wat tussen lokasies beweeg kan word. Hierdie fasiliteite kan selfaandrywingtoerusting gebruik en mag dinamiese posisioneringstoerusting of meerstelsels benodig om hul posisie te behou. <Ref name = MODU /> ;''molecular sieve'' - molekulêre sif <!-- :Material containing tiny pores of a precise and uniform size that is used as an adsorbent for gases and liquids. Molecules small enough to pass through the pores are absorbed while larger molecules are not. It is different from a common filter in that it operates on a molecular level. --> :Materiaal wat klein porieë van 'n presiese en uniforme grootte bevat wat as 'n adsorbsiemiddel vir gasse en vloeistowwe gebruik word. Molekules wat klein genoeg is om deur die porieë te beweeg, word geadsorbeer terwyl groter molekules nie geadsorbeer word nie. Dit verskil van 'n gewone filter omdat dit op molekulêre vlak funksioneer. ;''monkey diving'' - <!-- :The use of ''sidemount'' configuration and procedures with a single cylinder. --> :Die gebruik van die symonteerde konfigurasie en prosedures met 'n enkelsilinder. ;''monofin'' - enkelvin <!-- :A type of swimfin typically used in finswimming and free-diving. It consists of a single surface attached to footpockets for both of the diver's feet. --> :'n Soort swemvin wat tipies gebruik word in vinswem en vryduik. Dit bestaan uit 'n enkeloppervlak wat deur middel van twee voetstukke aan beide van die duiker se voete geheg word. ;''moonpool'' - <!-- :An opening in the floor or base of the hull, platform, or chamber giving access to the water below. --> :'n Opening in die vloer of onderkant van die romp, platform of kamer wat toegang tot die water daaronder gee. ;''mooring buoy'' - meerboei<ref name="Pharos O" /> <!-- :Buoy used to keep one end of a mooring cable or chain at the water's surface so that ships or boats can tie on to it. --> :Boei gebruik om die een kant van 'n kabel of ketting aan die water se oppervlak te hou sodat skepe of bote daaraan kan vasmeer. ;''multi-beam sonar'' - multistraalsonar? <!-- :A type of sonar that is used to map the seabed. Like other sonar systems, multibeam systems emit sound waves in a fan shape beneath a ship's hull. The amount of time it takes for the sound waves to bounce off the seabed and return to a receiver is used to determine water depth. Unlike other sonars, multibeam systems use beamforming to extract directional information from the returning soundwaves, producing a swath of depth readings from a single ping. --> :'n Soort sonar wat gebruik word om die seebodem te kaarteer. Soos ander sonar stelsels, gee multistraal stelsels klankgolwe uit in 'n waaiervorm onder 'n skip se romp. Die tyd wat benodig is om die klankgolwe van die seebodem te weerkaats en terug te keer na 'n ontvanger, word gebruik om die diepte van die water te bepaal. In teenstelling met ander sonars gebruik multistraal-stelsels bundelvorming om rigtinginligting uit die terugkomende klankgolwe uit te haal, wat 'n strook dieptelesings van 'n enkele pieng lewer. ;''multilevel'' - veelvlakkig<ref name="Pharos EA" /> ;''multilevel dive'' - veelvlakduik? veelvlakkige duik <!-- :Dive profile in which the diver remains in more than one distinct depth ranges for a significant period before beginning final ascent to the surface (excluding decompression stops). --> :Duikprofiel waarin die duiker vir 'n beduidende tydperk in meer as een duidelike dieptebereik bly, voordat die finale opstyging na die oppervlak begin.(dekompressiestoppe uitgesluit). ;''mung'' - <!-- :A brown organic deposit usually found on the ceilings of caves which is easily dislodged by diver's exhaust bubbles and then drifts down through the water. --> :'n Bruin organiese deposito wat gewoonlik aangetref word op die oorhoofse vlakke van grotte wat maklik deur die duikers se uitlaatborrels losgemmak word en dan deur die water afdryf. ;''multiple stage compressor'' - veelstadiumkompressor? <!-- :Compressor in which gases are compressed more than once, often with cooling between stages. Used to improve efficiency and reduce temperatures. --> :Kompressor waarin gasse meer as een keer saamgepers word, dikwels met afkoeling tussen stadiums. Gebruik om doeltreffendheid te verbeter en temperature te verminder. ;''mushroom valve'' - skildklep<ref name="Pharos" /> <!-- :A rubber non-return valve flap which is circular or oval, with a stem in the middle to attach it to the holder in the centre of the grating over the orifice. --> :'n Rubber-terugslagklep wat sirkelvormig of ovaal is, met 'n stingel in die middel om dit aan die houer in die middel van die rooster oor die opening te bevestig. ;''M-value'' - M-waarde <!-- :At a given ambient pressure, the M-value is the maximum theoretical value of absolute inert gas pressure that a tissue compartment can take without presenting symptoms of decompression sickness. --> :By 'n gegewe omgewingsdruk is die M-waarde die maksimum teoretiese waarde van absolute inertegasdruk wat 'n weefselkompartement kan verdra sonder om simptome van dekompressiesiekte te vertoon. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==N== ;''National Association for Cave Diving (NACD)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- : A non-profit corporation based in Florida, founded in 1968 to improve the safety of scuba diving in caves through training and education. NACD provides training and certification in cavern and cave diving, and instructor courses. --> :'n Nie-winsgewende korporasie gebaseer in Florida, gestig in 1968 om die veiligheid van grotduik deur opleiding te verbeter. NACD bied opleiding en sertifisering in grot en voorgrot duik, en instrukteur kursusse. ;''narcs'' - :see ''nitrogen narcosis'' – Sien stikstofnarkose ;''(US) Navy Experimental Diving Unit (NEDU)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :US Navy unit which tests and evaluates diving, hyperbaric, and other life-support systems and procedures, and conducts research and development in biomedical and environmental physiology. --> :Amerikaanse vloot-eenheid wat duik-, hiperbariese en ander lewensondersteuningstelsels en -prosedures toets en evalueer en navorsing en ontwikkeling in biomediese en omgewingsfisiologie uitvoer. ;''Navy SEAL'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :A US Navy trained combat diver. --> :'n Amerikaanse vloot-opgeleide strydduiker. ;''No decompression limit (NDL)'' - <!-- :The maximum time which a diver can remain at a specified depth without incurring a stage decompression obligation in terms of the specified decompression tables or algorithm. --> :Die maksimum tyd wat 'n duiker op 'n bepaalde diepte kan bly sonder om 'n stadium dekompressieverpligting in terme van die gespesifiseerde dekompressietabelle of algoritme aan te gaan. ;''neck dam'' - nekdam <!-- :The lower part of a lightweight diving helmet which includes a neoprene or latex neck seal to prevent ingress of water. The alternative is to clamp the helmet to the diver's dry suit. --> :Die onderste deel van 'n liggewig duikhelm wat 'n neopreen- of lateks-nekseël insluit om waterbinnedringing te voorkom. Die alternatief is om die helm aan die duiker se droëduikpak vas te klem. ;''necklace'' - hals? <!-- :Bungee loop attached to the secondary regulator second stage, worn around the neck to store the secondary close under the chin, where it is protected and the diver is immediately aware of a free-flow. With a little adjustment and practice it is possible to pick it up by head and mouth movement alone, not needing use of a hand. The bungee is attached to the second stage by a breakaway connection, often a close-fitting loop over the mouthpiece, so that it can be moved away from the diver's head in an emergency without disturbing the primary second stage or the mask. --> :Rukrek lus geheg aan die sekondêre aanvraagsklep, gedra om die nek om dit onder die ken te berg, waar dit beskerm word en die duiker is dadelik bewus van 'n vryvloei. Met 'n bietjie aanpassing en oefening is dit moontlik om dit op te tel deur kop en mondbeweging alleenlik, sonder die gebruik van 'n hand. Die rukrek word aan die aanvraagsklep bevestig deur 'n wegbreekverbinding, dikwels 'n noupassende lus om die mondstuk, sodat dit in 'n noodgeval weggetrek kan word sonder om die primêre aanvraagsklep of die masker te versteur. ;''needle valve'' - naaldklep ;''negative buoyancy'' - negatiewe dryfkrag? negatiewe dryfvermoë :also just ''negative'' in context :see also ''diving heavy'' - Sien ook swaarduik <!-- :Buoyancy less than weight. Insufficient upward force due to buoyancy to keep afloat or remain at constant depth. --> :Dryfvermoë minder as gewig. Onvoldoende opwaartse krag as gevolg van dryfvermoë om drywend of op konstante diepte te bly. ;''negative buoyancy entry, negatively buoyant entry, negative entry'' - swaar-ingang? <!-- :Entry into the water after reducing buoyancy of BC and, if applicable, dry suit by venting to ensure that the diver will not float back to the surface, but will continue to descend. --> :Intree in die water na die vermindering van die dryfvermoëe van BC en, indien van toepassing, droëduikpak deur uitlaat van gas om te verseker dat die duiker nie weer na die oppervlak dryf nie, maar sal voortgaan om af te daal. ;''neo-Haldanian'', also ''neo-Haldanean'' - <!-- :Decompression models based on later modifications of the principles described by John Scott Haldane. --> :Decompressiemodelle gebaseer op latere wysigings van die beginsels beskryf deur John Scott Haldane. ;''neoprene'' - neopreen <!-- :Synthetic elastomer used in the form of foamed sheets as the material for most wetsuits and some dry suits. --> :Sintetiese elastomeer wat in die vorm van geskuimde velle gebruik word as die materiaal vir die meeste duikpakke en sommige droëduikpakke. ;''neutral buoyancy'' - neutrale dryfkrag? neutrale dryfvermoë <!-- :Having a fully immersed buoyancy exactly equal to weight, so that the forces are balanced and the person or object statically remains at a constant depth. Effectively average density is equal to that of the surrounding fluid medium. The state of neutral buoyancy is typically metastable for a compressible system. --> :Met 'n ten volle onderdompelde dryfvermoëe wat presies gelyk is aan gewig, sodat die kragte gebalanseer word en die persoon of voorwerp staties bly op 'n konstante diepte. Effektiewe gemiddelde digtheid is gelyk aan dié van die omliggende vloeistofmedium. Die toestand van neutrale dryfvermoë is tipies metastabiel vir 'n samedrukbare stelsel. ;''Newtsuit'' - Newtsuit <!-- :An atmospheric diving suit designed and originally built by Phil Nuytten. --> :'n Atmosferiese duikpak wat ontwerp en oorspronklik deur Phil Nuytten gebou is. ;''net cutter'' - <!-- :A handle with a hooked blade used to cut netting or cordage to free the diver from entanglement. --> :'n Handvatsel met 'n haaklem wat gebruik word om net of tou te sny om die duiker van verstrikking te bevry ;''Non-freezing cold injuries, (NFCE)'' - nie-bevriesende koudbeserings <!-- :Permanent tissue damage due to low temperature exposure without any freezing damage. --> :Permanente weefselskade as gevolg van lae-temperatuur blootstelling sonder enige vriesskade. ;''niggles'' - <!-- :Minor symptoms characteristic of mild decompression sickness. --> :Geringe simptome wat kenmerkend is van ligte dekompressiesiekte. ;''night diving'' - nagduik <!-- :Diving during the hours of darkness. --> :Duik gedurende die ure van duisternis. ;''nickel-metal hydride (NiMH)'' - nikkel-metaalhidried <!-- :A technology for rechargeable battery cells, largely superseded by lithium ion technology. --> :'n Tegnologie vir herlaaibare batteryselle, grootliks vervang deur litiumionetegnologie. ;''nitrile, nitrile rubber'' - nitrielrubber <!-- :A synthetic elastomer used for most standard O-ring seals. --> :'n Sintetiese elastomeer wat gebruik word vir die meeste standaard O-ring seëls. ;''nitrogen'' - stikstof <!-- :The major component gas of air and many breathing gas mixtures used in diving. Important in diving as an active agent in nitrogen narcosis and decompression sickness through physical processes. It is not considered a metabolically active gas, and is classed as inert for diving purposes. --> :Die hoofkomponentgas van lug en baie asemhalingsgasmengsels wat gebruik word in die duik. Belangrik in duik as 'n aktiewe middel in stikstofnarkose en dekompressiesiekte deur middel van fisiese prosesse. Dit word nie as 'n metabolies aktiewe gas beskou nie, en word as 'n trae gas vir duikdoeleindes beskou. ;''nitrogen narcosis'' - stikstopnarkose <!-- :Also known as narcs, inert gas narcosis, raptures of the deep, Martini effect: A reversible alteration in consciousness that occurs while breathing gases containing nitrogen under elevated partial pressure similar to alcohol intoxication or nitrous oxide inhalation, and can occur to some extent during shallow dives, but usually does not become noticeable until greater depths, beyond 30 meters, depending on personal susceptibility and other variables. --> :Ook bekend as narks, traegasnarkose, verrukking van die diepte, Martini-effek: 'n Omkeerbare verandering in bewussyn wat plaasvind terwyl gasse wat stikstof bevat onder verhoogde parsiële druk geasem word, soortgelyk aan alkoholvergiftiging of inhalasie van stikstofoksied, en wat tot op sekere mate in vlak duike voorkom, maar word gewoonlik nie merkbaar is tot dieper as 30 meter nie, afhangende van persoonlike vatbaarheid en ander veranderlikes. ;''nitrox'', also ''Enriched Air Nitrox (EAN)'' - nitroks <!-- :Mixture of nitrogen and oxygen for use as breathing gas. Usually with oxygen percentage higher than air. Usually blended from medical oxygen and air. --> :Mengsel van stikstof en suurstof vir gebruik as asemgas. Gewoonlik met 'n suurstof persentasie hoër as lug. Gewoonlik van mediese suurstof en lug gemeng. ;''nitrox stick, blending stick'' - mengbuis, nitroksbuis <!-- :A mixing tube used to blend oxygen with air before compressing to make nitrox breathing gas. --> :'n Mengbuis wat om suurstof met lug te vermeng gebruik word voordat dit saamgepers word om nitrox asemhalingsgas te maak. ;''National Oceanographic and Atmospheric Administration (NOAA) (US)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An American scientific agency within the United States Department of Commerce that focuses on the conditions of the oceans and the atmosphere. --> :'n Amerikaanse wetenskaplike agentskap in die Amerikaanse Departement van Handel wat fokus op die toestande van die oseane en die atmosfeer. ;''nominal capacity'' - nominale kapasiteit? <!-- :Volume of free gas contained by a scuba cylinder when filled to charging pressure at rated temperature. --> :Volume vrye gas wat deur 'n scubasilinder vervat word wanneer dit gevul word om laaidruk by nominale temperatuur. ;''no-mount diving'' - ongemonteerdeduik? geen-monteringsduik? <!-- :A specialized overhead-environment strategy for dealing with particularly tight restrictions which may involve divers wearing a very basic harness or simply hand-carrying cylinders. --> :'n Gespesialiseerde oorhoofse-omgewingstrategie vir die hantering van besondere smal beperkings waar duikers 'n baie basiese harnas dra of net silinders met die hand dra. ;''non-return valve, check valve'' - terugslagklep,<ref name="Pharos" /> keerklep<ref name="Pharos" /> <!-- :Valve which allows flow only in one direction --> :Klep wat vloei toelaat net in een rigting. ;''normoxic'' - <!-- # A breathing gas mixture with oxygen content approximating atmospheric air. # A breathing gas for diving which contains sufficient oxygen to minimise risk of hypoxia at atmospheric pressure. --> #'n Asemhalingsgasmengsel met suurstofinhoud wat atmosferiese lug benader. #'n Asemgas vir duik wat voldoende suurstof bevat om die risiko van hipoksie by atmosferiese druk minimaal te behou. ;''National Speleological Society NSS'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :An organization formed in 1941 to advance the exploration, conservation, study, and understanding of caves in the United States. --> :'n Organisasie wat in 1941 gestig is om die verkenning, bewaring, studie en begrip van grotte in die Verenigde State te bevorder. ;''nystagmus'' - nistagmus <!-- :An oscillation of the eyes alternating a slow eye movement in one direction, and a fast eye movement in the other direction. --> :'n Ossillasie van die oë wat 'n stadig oogbeweging in een rigting en 'n vinnige oogbeweging in die ander rigting afwissel {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==O== ;''octopus breathing'' - <!-- :Sharing air using an octopus regulator --> :Asemlugdeling deur middel van 'n tweede aanvraagsklep op die reguleerder. ;''octopus regulator'' - <!-- :A secondary demand valve fitted to a first stage diving regulator for use as an alternative air source for another diver in case of an emergency. --> :'n Sekondêre aanvraagklep wat aan 'n eerste-stadium duikreguleerder gepas is vir gebruik as 'n alternatiewe lugbron vir 'n ander duiker in noodgevalle. ;''off-gassing'' - afgassing :see ''outgassing'' – Sien uitgassing ;''offshore'' - aflandige,<ref name="Pharos E&B" /> aflandig,<ref name="Pharos O" /> aflands,<ref name="Pharos O" /> oopsee,<ref name="Pharos O" /> buitebrandingsgebied,<ref name="Pharos O" /> seewaarts,<ref name="Pharos O" /> buitekus<ref name="Pharos O" /> <!-- # A significant distance away from the shoreline. # Outside the national maritime border, in international waters, though generally still inside the exclusive economic zone.<ref name="Offshore ACOP 2014" /> # In a direction away from the shore --> #'n Beduidende afstand van die kuslyn.(oopsee, buitebrandingsgebied, buitekus) #Buite die nasionale maritieme grens, in internasionale waters, maar meestal nog steeds binne die eksklusiewe ekonomiese sone. <ref name="Offshore ACOP 2014" />(aflandige, aflandig, aflands) #In 'n rigting weg van die strand(seewaarts) ;''offshore diver'' - oopseeduiker <!-- :Colloquial term for a diver who works in the offshore oil and gas industry.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Gemeensame term vir 'n duiker wat in die aflandse olie- en gasbedryf werk.<ref name="Bevan 2005"/> ;''offshore drilling'' - oopseeboorwerk<ref name="Pharos O" /> ;''offshore engineering'' - oppsee-ingenieuswese,<ref name="Pharos O" /> ;''offshore equipment'' - oopseetoerusting, <ref name="Pharos O" /> ;''offshore jurisdiction'' - seejurisdiksie, aflandige regsgebied<ref name="Pharos O" /> ;''O-lay'' - <!-- :Method for installation of sub-sea pipeline for the oil and gas industry. The pipe is constructed in an onshore construction yard, moved into the water and bent into a spiral without causing plastic deformation of the material. When the pipeline is sufficiently long it is transported with the help of tugs to the installation area. At the installation area the pipeline is unwound and pulled over a simple lay barge with stinger and installed on the bottom.<ref name=O-lay /> --> :Metode vir die installering van sub-see pyplyn vir die olie en gas industrie. Die pyp is gebou in 'n landbouwerf, in die water ingetrek en in 'n spiraal gebuig sonder om plastiesedeformasie van die materiaal te veroorsaak. As die pyplyn lank genoeg is, word dit met 'n sleepboot na die installasie area gesleep. By die installasie area word die pyplyn uitgerol en oor 'n eenvoudige lêbagger met 'n angel getrek en op die bodem geïnstalleer.<ref name=O-lay /> ;''on-gassing'' - ingassing :see ''ingassing'' – Sien: ingassing ;''open circuit'' - oopbaan,<ref name="Pharos T" /> deurloop<ref name="Pharos T" /> <!-- :Breathing apparatus which discharges exhaled gas into the environment, without any further use. --> :Asemhalingsapparaat wat uitasemgas in die omgewing ontslaan, sonder enige verdere gebruik. ;''operations manual'' - bedryfhandleiding? ;''Out of air (OOA)'' - lugstaking? lugweiering? <!-- : An emergency situation where the supply of breathing gas to the diver has stopped. --> :'n Noodsituasie waar die toevoer van asemgas aan die duiker gestop het. ;''open water'' - oopwater <!-- # Water where there is no physical obstruction to a direct ascent to the surface.<ref name="open water" /> # Water which is open to influences by weather and climatic conditions.<ref name="Class 4 standard" /> --> #Water waar daar geen fisiese obstruksie is om direk na die oppervlak te styg nie.<ref name="open water" /> #Water wat oop is vir invloede deur weer en klimaatstoestande.<ref name="Class 4 standard" /> ;''O-ring'' - O-ring <!-- :A mechanical gasket in the shape of a torus; a closed circular loop of elastomer with a circular cross-section, designed to be seated in a groove and compressed during assembly between two or more parts, creating a seal at the contact surfaces. --> :'n Meganiese pakking in die vorm van 'n torus; 'n geslote sirkelvormige lus van elastomeer met 'n sirkelvormige deursnee, ontwerp om in 'n groef te sit en saamgepers tydens die samestelling tussen twee of meer dele, wat 'n seël op die kontakvlakke skep. ;''oro-nasal mask'' - mond-neus-masker? <!-- :A breathing mask that covers the mouth and the nose only. It may occur independently, as an oxygen mask or built-in breathing system (BIBS) mask, or it may occur inside a full face diving mask or helmet to reduce the amount of dead space. --> :'n Asemhalingsmasker wat net die mond en die neus bedek. Dit kan onafhanklik voorkom as 'n suurstofmasker of 'n ingeboude asemhalingstelsel (BIBS) masker, of dit mag binne 'n volgesigduikmasker of helm voorkom om die volume dooiespasie te verminder. ;''outgassing'' - uitgassing <!-- :Diffusion of gas out of the tissue into the blood, and transport to the lungs where it diffuses into the lung gas and is eliminated by exhalation. --> :Diffusie van gas uit die weefsel in die bloed en vervoer na die longe waar dit in die longgas diffundeer en deur uitasem uitgeskakel word. ;''overhead'' - oorhoof <!-- :A physical or procedural obstruction to a direct ascent to the surface. Physical overheads include cave, cavern or culvert ceilings, fishing nets, ship hulls, and wreckage. Procedural overheads are generally a decompression obligation. --> :'n Fisiese of prosedure-obstruksie vir 'n direkte opstyging na die oppervlak. Fisiese oorhoofde sluit in grot-, voorgrot- of duikerpyp-plafonne, visnette, skeeps rompe en wrakstukke. Prosedure-oorhoofde is gewoonlik dekompressieverpligtinge. ;''Over-pressure valve (OPV)'' - ontlasklep <!-- : A pressure relief valve which automatically opens at a set pressure to allow excess gas to escape. --> :'n Drukverligtingsklep wat outomaties teen 'n vasgestelde druk oopgaan om oormatige gas te laat ontsnap. ;''overweighting'' - oorverswaring <!-- :Carrying more weight than is necessary to be able to achieve neutral buoyancy at all times during a dive. --> :Dra meer gewig as wat nodig is om ten alle tye neutrale dryfvermoë te kan bereik tydens 'n duik. ;''oxygen'' - suurstof <!-- :Important component gas of atmospheric air and essential component of any breathing gas. Required to sustain life. --> :Belangrike komponent gas van atmosferiese lug en noodsaaklike komponent van enige asemhalingsgas. Vereiste om lewe te onderhou. ;''oxygen analyzer'' - suurstofanaliseerder <!-- :Instrument for measuring the partial pressure of oxygen in a gas mixture. --> :Instrument wat die suurstofparsiëledruk in 'n gasmengsel kan meet. ;''oxygen clean'' - suurstofskoon? <!-- :Cleaned for oxygen service by appropriate methods and materials and tested for contaminants. Verified that particulates, fibres, oils, greases and other contaminants are absent.<ref name="ISO13293" /> --> :Vir suurstofdiens skoongemaak deur toepaslike metodes en materiale en vir kontaminante getoets. Geverifieer dat deeltjies, vesels, olies, vette en ander kontaminante afwesig is.<ref name="ISO13293" /> ;''oxygen clock'' - suurstofhorlosie <!-- :A notional alarm clock, which accumulates hyperbaric oxygen exposure at a rate which increases with higher ppO<sub>2</sub> toward the maximum single exposure limit recommended. --> :'n Denkbeeldige wekker, wat hiperbariese suurstofblootstelling bytel teen 'n tempo wat verhoog met hoër ppO<sub>2</sub> teenoor die maksimum aanbeveelde limiet vir 'n enkele blootstelling. ;''oxygen compatible'' - suurstofversoenbaar <!-- :Made from materials which are suitable for oxygen service. Capable of coexisting with elevated oxygen concentrations and a potential source of ignition without flashing, based on a system’s maximum operating pressure and temperature.<ref name="ISO13293" /> --> :Gemaak van materiale wat geskik is vir suurstofdiens. Kan saam bestaan met verhoogde suurstofkonsentrasies en 'n potensiële ontstekingsbron sonder om te ontvlam, gebaseer op 'n stelsel se maksimum werkdruk en temperatuur.<ref name="ISO13293" /> ;''oxygen compatible air'' - suurstofversoenbare lug <!-- :Air which has been filtered to reduce contaminants to a level suitable for blending with high pressure oxygen. Air with a reduced level of condensable hydrocarbon mist or vapour.<ref name="ISO13293" /> --> :Lug wat gefiltreer is om kontaminante te verminder tot 'n vlak wat geskik is vir die vermenging met hoë druk suurstof. Lug met 'n verminderde vlak van kondenseerbare koolwaterstofmis of damp.<ref name="ISO13293" /> ;''oxygen design'' - suurstofontwerp <!-- :Design for oxygen service, that minimizes any tendency for heat generation, ignition of particulates, or the accumulation of contaminants for an intended partial pressure of oxygen and temperature.<ref name="ISO13293" /> --> :Ontwerp vir suurstofdiens, wat enige neiging tot hitteopwekking, ontsteking van deeltjies, of die ophoping van kontaminante vir 'n beoogde gedeeltelike druk van suurstof en temperatuur verminder.<ref name="ISO13293" /> ;''oxygen fraction'' - suurstofdeel? suurstoffraksie? suurstofgedeelte? <!-- :Fraction by volume pressure or numerical proportion of molecules (these are all the same thing, but indicate ways of producing and measuring the oxygen fraction) of the gas mixture made up by oxygen. --> :Breukdeel per volume, druk of numeriese verhouding van molekules (dit is alles dieselfde, maar dui aan hoe om die suurstoffraksie te vervaardig en te meet) van die gasmengsel wat suurstof bevat. ;''Oxygen Pete'' - onvertaalbaar <!-- :Mythical monster associated with CNS oxygen toxicity, also CNS oxygen toxicity seizure. --> :Mitiese monster geassosieer met sentrale-senuweestelsel suurstoftoksisiteit, ook 'n suurstofvergiftigingsberoerte. ;''oxygen saturation'' - suurstofversadiging <ref name=Pharos /> <!-- :Measure of the percentage of hemoglobin binding sites in the bloodstream occupied by oxygen. --> :Mate van die persentasie hemoglobien bindingsplekke in die bloedstroom wat deur suurstof beset word. ;''oxygen service'' - suurstofdiens <!-- :Suitable for operating with significantly higher levels of oxygen than normal atmospheric air. Often implies special cleaning procedures, use of oxygen compatible materials, and design to reduce ignition risk. System or component that has been designed and tested for oxygen use, has been tested as oxygen clean and is oxygen compatible.<ref name="ISO13293" /> --> :Geskik vir bedrywighede met aansienlik hoër vlakke van suurstof as normale atmosferiese lug. Dikwels impliseer spesiale skoonmaakprosedures, gebruik van suurstofversoenbare materiale, en ontwerp om ontstekingsrisiko te verminder. Stelsel of komponent wat ontwerp is vir suurstofgebruik, is getoets as suurstof skoon en is suurstof verenigbaar.<ref name="ISO13293" /> ;''oxygen toxicity'' - suurstoftoksisiteit,<ref name="Pharos O" /> suurstofvergiftiging <!-- :A condition resulting from the harmful effects of breathing molecular oxygen (O<sub>2</sub>) at elevated partial pressures. --> :'n Toestand wat voortspruit uit die skadelike effekte van asemhaling van molekulêre suurstof (O <sub> 2 </sub>) by verhoogde gedeeltelike druk. ;''oxygen window'' - suurstofvenster? <!-- :Inherent unsaturation due to metabolic reduction of total gas pressure in the tissues. --> :Inherente onversadiging as gevolg van metaboliese vermindering van totale gasdruk in die weefsels. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==P== ;''panic'' - paniek<ref name="Pharos" /> <!-- :A sudden sensation of fear which is so strong as to dominate or prevent reason and logical thinking, replacing it with overwhelming feelings of anxiety and frantic agitation consistent with an animalistic fight-or-flight reaction. --> :'n Skielike sensasie van vrees wat so sterk is om rede en logiese denke te oorheers of te voorkom, en vervang dit met oorweldigende gevoelens van angs en woedende agitasie wat in ooreenstemming is met 'n stryd-of-vlug reaksie. ;''parallel compartments'' - parallellekompartemente, parallelle weefselkompartemente? <!-- :A decompression model comprising a group of tissues with varied rates of perfusion, but supplied by blood of approximately equivalent gas concentration. The model assumes that there is no gas transfer between tissue compartments by diffusion. This results in a parallel set of independent tissues, each with its own rate of ingassing and outgassing dependent on the rate of blood flowing through the tissue. --> :n Dekompressiemodel wat bestaan uit 'n groep weefsels met verskillende perfusietempos, maar wat deur bloed van ongeveer gelykwaardige gaskonsentrasie voorsien word. Die model veronderstel dat daar geen gasoordrag tussen weefselkompartemente deur diffusie plaasvind nie. Dit lei tot 'n parallelle stel onafhanklike weefsels, elk met sy eie tempo van ingas en uitgassing, afhangende van die tempo van bloed wat deur die weefsel vloei. ;''partial pressure'' - parsiële druk,<ref name="Pharos" /> deeldruk<ref name="Pharos" /> gedeeltelike druk<ref name="Pharos" /> <!-- :(Abbreviation PP or pp) The pressure that a component gas of a gas mixture would exert if it alone was present in the volume occupied by the gas mixture. --><!-- --> :(Afkorting PP of pp) Die druk wat 'n komponentgas van 'n gasmengsel sou uitoefen as dit alleen teenwoordig was in die volume wat deur die gasmengsel beset word. ;''partial pressure gradient'' - deeldrukhelling? parsiele-druk gradiënt<ref name="Pharos" /> <!-- :The rate of change of partial pressure of dissolved gas through a solvent, which is the driving mechanism for diffusion through the solvent. Also loosely used to refer to the difference between the dissolved gas pressure in a tissue and ambient pressure.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Die tempo van verandering van gedeeltelike druk van opgeloste gas tussen punte in 'n oplosmiddel, wat die aandryfmeganisme vir diffusie deur die oplosmiddel is. Verwys ook losgewys na die verskil tussen die opgeloste gasdruk in 'n weefsel en die omgewingsdruk. <Ref name = "Suunto Fused RGBM" /> ;''passive addition'' - passiewe byvoeging? passiewe gastoevoeging? <!-- :Feed gas addition system for semi-closed circuit rebreathers which discharges a part of the gas in the breathing circuit. fresh gas is added when the volume of the circuit decreases during inhalation and triggers the addition valve. Compare with ''active addition''. --> :Voergas toevoegingstelsel vir semi-geslotelus hersirkuleerders wat 'n deel van die gas in die asemhalingslus ontslaan. vars gas word bygevoeg wanneer die volume van die stroombaan verminder tydens inaseming en die toevoerklep aktiveer. Vergelyk met '' aktiewe toevoeging ''. ;''patent foramen ovale, PFO'' - patente foramen ovale<ref name="Pharos" /> <!-- : A form of congenital heart defect that enables blood flow between the left and right atria through a gap in the interatrial septum. --> :'n Soort aangebore hartfout wat bloedvloei tussen die linker- en regteratria moontlik maak deur 'n gaping in die interatriale septum. ;''pendulum rebreather'' - slingerhersirkuleerder ;''push-pull rebreather'' - ruk- en druk-hersirkuleerder? suig- en blaas-hersirkuleerder? trek- en stoot-hersirkuleerder? <!-- : Rebreather with a single breathing hose from the mouthpiece to the scrubber and counterlung. Gas passes through it in both directions, unlike the one-way ''breathing loop'' configuration. The volume of the hose between the mouthpiece and scrubber is dead space. --> :Asemgashersirkuleerder met 'n enkele asemhalingslang van die mondstuk na die gasreiniger en teenlong. Gas vloei daardeurt in albei rigtings, in teenstelling met die een-rigting '' asemhalingslus'' konfigurasie. Die volume van die slang tussen die mondstuk en die gasreiniger is 'n dooiespasie. ;''penetration'' - indringing,<ref name="Pharos" /> binnedringing<ref name="Pharos" /> <!-- :Entering a region with no direct vertical access to the surface, such as a cave or the interior of a wreck. --> :Ingang van 'n gebied sonder direkte vertikale toegang tot die wateroppervlak, soos 'n grot of die binnekant van 'n wrak. ;''penetration line'' - binnedringingslyn? :See ''distance line'' – Sien ''afstandslyn'' ;''percolation'' - deursyfering<ref name=Terblanche /> <!-- :In cave diving: Bubbles making their way to the walls and the ceiling of the cave and dislodging silt.<ref name=percolation /> --> :In die grotduik: Bubbels wat hul pad na die kante en die bokant van die grot maak en slik losmaak.<ref name = percolation /> ;''perfusion'' - bloedsomloop,<ref name="Pharos" /> perfusie<ref name="Pharos" /> <!-- :The process of delivery of blood to a capillary bed in the biological tissue.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Die proses van die lewering van bloed na 'n kapillêre bed in die biologiese weefsel.<Ref name = "Suunto Fused RGBM" /> ;''perfusion limited'' - perfusiebeperk? omloopbeperk? <!-- :The assumption in a decompression model that perfusion has the dominant influence on gas uptake and release. --> :Die aanname in 'n dekompressiemodel dat perfusie die beherende invloed op gasopname en vrylating het. ;''personal locator beacon, PLB'' <!-- :Radio beacon for personal use which is intended to indicate a person in distress who is away from normal emergency services. --> :Radio baken vir persoonlike gebruik wat bedoel is om 'n persoon in nood aan te dui wat weg is van normale nooddienste. ;''personal safety equipment'' - persoonlike veiligheidstoerusting ;''personal protective equipment'' - persoonlike beskermende toerusting<ref name="Pharos" /> ;''personal protective clothing'' - persoonlike beskermende klerasie<ref name="Pharos" /> <!-- :Equipment worn by personnel to reduce risk of injury at sites where it is not practicable to eliminate the hazard, including ear protectors, safety glasses, hard hats, gloves, overalls, respirators etc. --> :Toerusting gedra deur personeel om die risiko van besering te verminder op plekke waar dit nie prakties moontlik is om die gevaar uit te skakel nie, insluitend oorbeskermers, veiligheidsbril, harde hoede, handskoene, oorpakke, respirators ens. ;''photo quadrat'' - fotokwadraat? <!-- :A photograph of a quadrat taken for later analysis. Common in marine ecological research where in situ counting would be impractical. Quadrats may be identified by rigid frames or by a fixed camera to subject distance. (see ''jump camera'') --> :'n Foto van 'n kwadrat geneem vir latere analise. Gewoonlik in mariene ekologiese navorsing waar in-situ-telling onprakties sou wees. Kwadrate kan geïdentifiseer word deur starre rame of deur 'n vaste kamera tot vakafstand. (sien ''sprongkamera'') ===Pi=== ;''pigging'' - <!-- :Deploying a pipeline inspection gauge through a pipeline. --> :Ontplooi van 'n pyplyninspeksiemeter deur 'n pyplyn. ;''pigtail, pigtail connection'' - varkstertverbinding<ref name="Pharos" /> <!-- :Coiled section of pipe to provide greater flexibility or reduce stresses caused by variations in length between rigid connections. --> :Opgerolde gedeelte van 'n pyp om groter buigsaamheid te bied of om spanning te verminder wat veroorsaak word deur variasies in lengte tussen starre verbindings. ;''pillar valve'' - pilaarklep? <!-- :Alternative name for a ''cylinder valve'', originally a specific kind of cylinder valve, now generic. --> :Alternatiewe naam vir 'n ''silinderklep'', oorspronklik 'n spesifieke soort silinder klep, nou generies. ;''pin index connection, Pin Index Safety System'' - penindeksverbinder? penwyserverbinder? <!-- :Standardised connection type for portable medical gas cylinder valves and regulators, commonly used on emergency medical oxygen cylinders and regulators. --> :Gestandaardiseerde konneksie tipe vir draagbare mediesegas-silinderkleppe en reguleerders, wat algemeen gebruik word op noodmediesesuurstof silinders en reguleerders. ;''pipeline inspection gauge, pig'' - pyplyninspeksiemeter <!-- : A tool that is sent through a pipeline and propelled by the pressure of the product in the pipeline itself. It may be used for inspection, cleaning or to separate batches of product. --> :'n Gereedskap wat deur 'n pyplyn gestuur word wat aangedryf word deur die druk van die produk in die pyplyn self. Dit kan gebruik word vir inspeksie, skoonmaak of skeiding van produkte. ;''Pipeline end manifold (PLEM)'' - pypeindspruitstuk <!-- : Point where flexible underwater hose string is attached to connect seabed pipeline with Single point mooring.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Punt waar 'n buigbare onderwater slang vasgemaak word om seebodem pyplyn te verbind met 'n enkelpuntvasmeerboei. ;''placement'' - uitsetting,<ref name="Pharos" /> plasing<ref name="Pharos" /> <!-- :Point securing the guideline as it is being run out and the choice of primary and secondary tie offs.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Punte waar die gidslyn vasgemaak word terwyl dit ontplooi word en die keuse van primêre en sekondêre vasmaakplekke. <Ref name = "Cave diving terms" /> ;''plug adaptor'' - pasprop <!-- :A plug that screws into some models of 240 bar DIN thread cylinder valve outlets, allowing a yoke fitting to be connected. Compare with block adaptor. --> :'n Prop wat binne sommige modelle 240 bar DIN draad silinderklep uitlaatpunte inskroef, wat toelaat dat 'n jukpas verbind word. Vergelyk met ''blokadapter''. ;''pneumo breathing'' - pneumoasemhaling? <!-- :Use of the pneumofathometer hose to supply breathing gas to a surface supplied diver in an emergency. Supply can be from the diver's own pneumo hose or from a standby diver's pneumo hose. The hose end can be inserted under the neck dam seal of the helmet or the face seal of the full-face mask, or there may be a quick-commect link to the helmet air supply ducting. Breathing gas supplied directly into the helmet or mask under the seal is supplied as free-flow gas. --> :Gebruik van die pneumofademeter-slang om asemhalingsgas by 'n noodtoestand te voorsien. Die toevoer kan van die duiker se eie pneumoslang of van 'n pneumoslang van 'n bystand duiker wees. Die slangpunt kan onder die nekdam seël van die helm of die gesigseël van die volgesigmasker ingevoeg word, of daar kan 'n vinnige skakel na die helm-lugtoevoerleiding wees. Asemgas wat direk in die helm of masker onder die seël verskaf word, word as vryvloeistof verskaf. ;''pneumofathometer'', also ''pneumo'' - lugdrukdieptemeter? pneumofademeter? pneumofademmeter? pneumofatometer? <!-- :Instrument to measure depth of a diver using a gauge calibrated in msw, fsw, or often both, to measure the ambient pressure at the diver by measuring the pressure in the pneumofathometer (pneumo) hose when filled with air with an open end at the diver. The hose is flushed, producing bubbles at the diver, then supply is closed for an accurate reading. The presence of a pneumofathometer is a primary distinction between full ''surface-supplied'' equipment and ''airline'' equipment. --> :Instrument om die diepte van 'n duiker te meet deur gebruik te maak van 'n meter wat in msw, fsw of dikwels beide gekalibreer is om die omgewingsdruk by die duiker te meet deur die teendruk in die pneumofatometer (pneumo) -slang te meet wanneer dit met lug gevul is met 'n oop punt by die duiker. Die slang word gespoel, wat borrels maak by die duiker, dan is die toevoer gesluit vir 'n akkurate lesing. Die teenwoordigheid van 'n pneumofatometer is 'n primêre onderskeiding tussen volle ''oppervlaktoevoer'' toerusting en ''lugslang''-toerusting. ;''pneumothorax'' - ruslong,<ref name="Pharos" /> pneumotoraks,<ref name="Pharos" /> longvlieslugbreuk<ref name="Pharos" /> <!-- :Air or other breathing gas in the chest cavity, between the pleura, sometimes resulting in a collapsed lung. --> :Lug of ander asemhalingsgas in die borsholte, tussen die pleura, wat soms 'n ineengestorte long tot gevolg het. ;''tension pneumothorax'' - spannings-pneumotoraks<ref name="Pharos" /> <!-- :a pneumothorax where there is sufficient pressure in the trapped gas to displace the thoracic organs. --> :'n Pneumotoraks waar daar genoeg druk in die vasgevange gas is om die borskasorgane te verplaas. ===Po=== ;''pony cylinder'' - poniesilinder ;''pony bottle'' - poniebottel <!-- :Relatively small scuba set usually carried as an independent alternative breathing gas source (''bailout set'' or ''emergency gas supply'') by a scuba diver. --> :Relatief klein scubastel wat gewoonlik as 'n onafhanklike alternatiewe asemhalingsgasbron (''noodgas-silinder'' of ''noodgastoevoer'') deur 'n skubaduiker gedra word ;''poppet valve'' - stootklep <!-- :Valve configuration commonly used in diving regulators. --> :Klep konfigurasie wat algemeen gebruik word in duik reguleerders. ;''positive displacement'' - positiewe verplasing <!-- :(of compressor) Compresses gas by reducing the volume of of the compression chamber by mechanical means (piston, diaphragm, vanes or other) to produce higher pressure of the contents. --> :(van kompressor) Druk gas saam deur die volume van die kompressiekamer meganies te verminder (suier, diafragma, velle of ander) om hoër druk van die inhoud te lewer. ;''pounds per square inch, psi'' - pond per vierkantduim <!-- :Unit of pressure in the Imperial and US customary units systems of measurement. --> :Eenheid van druk in die Imperiale en Amerikaanse gewoonte-eenhede stelsels van meting. ;''P-port'' - P-poort <!-- :A large bore quick connector fitting designed and used by Draeger on diving and firefighting breathing apparatus, which has been used in rebreathers, particularly for modifications for connecting a component to the breathing loop. --> :'n Groot-boor snelkoppelstuk ontwerp en gebruik deur Draeger vir duik- en reddings-asemhalingsapparaat, wat gebruik word in asemgashersirkuleerders, en volgesigmaskers, veral vir gebruikerverwysigde koppelings van komponente in die asemhalingslus. ;''pre-fill external inspection'' - voorvul-buiteïnspeksie <!-- :Examination of the external condition and markings of a pressure vessel and fittings to ensure that it complies with requirements before accepting for filling.<ref name="SANS 10019"/> --> :Ondersoek van die eksterne toestand en merke van 'n drukvat en toebehore om te verseker dat dit aan vereistes voldoen voordat dit aanvaar word om te vul. <Ref name = "SANS 10019" /> ;''pre-mix'' - voormengsel <!-- :Nitrox blend with high oxygen content used to mix nitrox by topping up the decanted premix with air. --> :Nitroksmengsel met hoë suurstofinhoud wat gebruik word om nitroks te meng deur die oorgetapde voormengsel met lug op te vul. ;''pressure gradient'' - drukhelling,<ref name="Pharos" /> drukgradiënt<ref name="Pharos" /> <!-- :Variation in pressure between points. --> :Variasie in druk tussen punte. ;''pressure regulating valve'' - drukreëlklep<ref name="Pharos" /> <!-- :A mechanism comprising a flow control valve with downstream feedback which closes the valve as the downstream pressure rises. It may also have ambient pressure feedback to maintain a constant downstream pressure relative to ambient pressure, or may produce a downstream pressure independent of ambient pressure changes. --> :'n Meganisme wat 'n vloeibeheerklep met stroom-af terugvoer insluit, wat die klep sluit as die stroomafwaartse druk styg. Dit kan ook omgewingsdrukterugvoer gebruik om 'n konstante uitlaatdrukverkil in verhouding teen omgewingsdruk te handhaaf, of kan 'n uitlaatdruk onafhanklik van omgewingsdrukveranderinge lewer. ;''pressure regulator'' - drukreëlaar<ref name="Pharos" /> :see ''pressure regulating valve'' – sien ''drukreëlklep'' ;''pressure relief valve'' - drukontlasklep<ref name="Pharos" /><ref name=Terblanche /> :see ''overpressure relief valve'' – sien ''ontlasklep'' ;''pressure test'' - druktoets<ref name="Pharos" /> <!-- :Any function or leak test under external or internal pressure. --> :Enige funksie of lek toets onder eksterne of interne druk. ;''pressure vessel for human occupation'' - drukhouer vir menslike besetting? ;''primary light'' - primêre lig <!-- :The main light to be used on a dive. Usually the brightest. Rated burn-time should exceed the planned dive duration. --> :Die hooflig wat op 'n duik gebruik moet word. Gewoonlik die helderste. Aangeslane brandtyd moet die beplande duiktyd oorskry. ;''primary regulator'' - primêre reguleerder? <!-- :The regulator which the diver intends to breathe from for most of the dive. Particularly when diving with back-mounted manifolded twin cylinders. --> :Die reguleerder waarvan die duiker voorneem om asem te haal vir die meeste van die duik. In die besonder wanneer met ruggemonteerde dubbelsilinders geduik word. ;''primary tie-off'' - primêre afbinding <!-- :First tie off of the guideline in a penetration dive. This is usually made in a place with free vertical access to the surface, or within the natural light zone where the exit is clearly visible. --> :Die eerste afbinding van die gidslyn in 'n penetrasie duik. Dit word gewoonlik gemaak op 'n plek met vrye vertikale toegang tot die oppervlak, of binne die natuurlike ligsone waar die uitgang duidelik sigbaar is. ;''professional diving'' - professioneleduik <!-- :Diving which is done as part of the diver's employment or professional occupation. --> :Duik wat gedoen word as deel van die duikers se werk of professionele beroep. ;''progressive penetration'' - <!-- :An incremental approach to cave and wreck exploration. Each dive goes a bit further so that the divers develop a familiarity with the environment.<ref name="Cave diving terms" /> --> :'n Inkrementele benadering tot grot- en wrakverkenning. Elke duik gaan 'n bietjie verder sodat die duikers 'n vertroudheid met die omgewing ontwikkel.<ref name="Cave diving terms" /> ;''propeller'' - skroef<ref name="Pharos O" /> ;''public safety diving'' - openbareveiligheidsduik <!-- :The underwater work conducted by law enforcement, fire department rescue, and search & rescue/recovery dive teams. --> :Die onderwaterwerk wat deur wetstoepassing, brandweer-redding, en soek- en reddings- / herkryging duikspanne gedoen word. ;''pull'' - trek <!-- # A relatively long duration pull on a lifeline when used for rope signals. (see "bell" for comparison). # Part of an ascent between the bottom and a decompression stop, between decompression stops, or to the surface. Possibly deriving from the practice of pulling a surface supplied diver up by the umbilical or lifeline. --> #'n Relatiewe langdurige trek op 'n noodlyn wanneer dit vir tou seine gebruik word. (sien "klok" vir vergelyking). #Die dele van 'n styging tussen die bodem en die eerste dekompressiestop, tussen dekompressiestoppe, of vanaf die laaste stop na die oppervlak. Moontlik afkomstig van die praktyk om 'n oppervlaksverskafte duiker deur die toevoerslang of noodslyn op te trek. ;''pulmonary over-inflation syndrome'' - longoorvulsindroom <!-- :Pulmonary barotrauma of ascent. Lung over-pressure injury. --> :Pulmonêre barotrauma van opstyging. Long oordrukbesering. ;''purge'' - spui<ref name=Terblanche /> <!-- :To press the purge button on a demand valve to induce a gas flow which is intended to clear the demand valve interior of water or other substances. --> :Om die opruimknop op 'n aanvraagsklep te druk om 'n gasvloei te bewerkstellig wat bedoel is om die aanvraagsklep binnekant van water of ander stowwe skoon te maak. ;''purge button'' - spuiknoppie,<ref name=Terblanche /> suiweringsknop<ref name="Pharos T" /> opruimknop? <!-- :Button or flexible area on the front or side of a demand valve which allows the user to manually open the second stage valve to provide gas flow without inhalation. --> :Knoppie of buigsame area aan die voorkant of sykant van 'n aanvraagklep wat die gebruiker toelaat om die tweede stadium klep met die hand te open om gasvloei te verskaf sonder inaseming. ;''purge valve'' - spuiklep, suiweringsklep<ref name="Pharos T" /> <!-- :Valve in snorkel or mask which allows water to drain either under gravity or as a result of exhalation into the air space. --> :Klep in snorkel of masker wat toelaat dat water onder swaartekrag of as gevolg van uitaseming in die lugruim dreineer. ;''push gradient'' - gradient druk? gradient stoot? <!-- :Tech diving jargon: Decompress at a high gradient factor, particularly when exceeding the baseline M-value.<ref name="Watts" /> --> :Tegnieseduik groepspraak: Decompressie teen 'n hoë gradiënt-faktor, veral wanneer die basislyn M-waarde oorskry word. <ref name = "Watts" /> ;''Push to talk, PTT'' - druk om te praat <!-- : Voice communication systems which require the user to press a button to transmit. Used with through water systems to conserve battery power, and with most surface units for hard wired voice communications, where the diver does not need to hear background noise. --> :Stemkommunikasiestelsels wat vereis dat die gebruiker 'n knoppie druk om te stuur. Gebruik met deur-waterstelsels om batterykrag te bespaar, en met die meeste oppervlak eenhede vir bedrade stemkommunikasie, waar die duiker nie agtergrondgeraas hoef te hoor nie. ;''P-valve, Pee-valve'' - <!-- :A valved catheter fitted to a dry suit, which enables a diver to urinate into the water at any time without having to get out of the water. --> :'n Kateter met kleppe wat aan 'n droë duikpak toegerus word, wat 'n duiker in staat stel om te enige tyd in die water te urineer sonder om uit die water te kom. ;''Pyle stops'' - Pyle stoppe <!-- : Additional brief deep decompression stops, typically 2 minutes long and half way between the maximum depth and the first conventional decompression stop. Further stops are half way between the previous Pyle stop and the first conventional stop. Named after Richard Pyle, an early advocate of deep stops who developed the algorithm. --> :Bykomende kort diep dekompressie stoppe, gewoonlik 2 minute lank en halfpad tussen die maksimum diepte en die eerste konvensionele dekompressie stop. Verdere stops is halfpad tussen die vorige Pyle stop en die eerste konvensionele stop. Benoem na Richard Pyle, 'n vroeë voorstander van diepstoppe wat die algoritme ontwikkel het. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==Q== ;''quad'' - vierling<ref name=Terblanche /> <!-- :A group of high pressure gas storage cylinders mounted upright on a frame and manifolded together. Usually in 4, 6, 9, 12, or 16 cylinder arrangements. --> :'n Groep hoëdrukgasbergingsilinders wat regop op 'n raam gemonteer is en saam gekoppel. Gewoonlik in 4, 6, 9, 12 of 16 silinderrangskikkings. ;''quadrat'' - kwadraat, vierkant<ref name=Terblanche /> <!-- :A small, typically rectangular plot used in ecology and geography to isolate a standard unit of area for study of the distribution of an item over a large area. The quadrat is suitable for sampling plants and slow-moving or sessile animals. --> :'n Klein, tipies reghoekige stukkie grond wat in ekologie en geografie gebruik word om 'n standaard eenheidsarea te isoleer vir die studie van die verspreiding van 'n item oor 'n groot gebied. Die kwadraat is geskik vir monsterneming van plante en stadige bewegende of sessiele diere. ;''quick connector'' - snelkoppeling? <!-- :Hose connector that can be rapidly connected and disconnected without tools. Some types can be connected and disconnected under working pressure, and some automatically seal the ends when disconnected. --> :Slangkoppeling wat vinnig verbind en ontkoppel kan word sonder hulpmiddels. Sommige tipes kan onder werkdruk verbind en ontkoppel word, en sommige sluit outomaties die eindpunte wanneer dit ontkoppel word. ;''quick link'' - snelskakel? <!-- :Oval connector shaped like a chain link with a screw gate on one side. --> :Ovale verbindstuk gevorm soos 'n kettingskakel met 'n skroefsluiting aan die een kant. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==R== ;''rapture of the deep'' :see ''nitrogen narcosis'' – Sien stikstofnarkose ;''rash vest, rash guard'', or ''rashie'' - <!-- :A shirt made of spandex and nylon or polyester to protect against rashes caused by abrasion. These shirts can be worn by themselves, in tropical water, or under a wetsuit. --> :'n Hemp van spandex en nylon of poliëster om te beskerm teen uitslag as gevolg van skuur. Hierdie hemde kan gedra word alleen, in tropiese water, of onder 'n duikpak. ;''Rat hat'' - Ratcliffe helm <!-- :Ratcliffe diving helmet, Designed by Bob Ratcliffe, later produced by Oceaneering International. No longer in production.<ref name="Rat hat" /> --> :Ratcliffe duikhelm, ontwerp deur Bob Ratcliffe, wat later deur Oceaneering International vervaardig is. Nie meer in produksie nie. <Ref name = "Rat hat" /> ;''ratio decompression'' - verhoudingsdekompressie <!-- :A technique for calculating decompression schedules for scuba divers engaged in deep diving without using dive tables, decompression software or a dive computer.<ref name="Lewis 2011" /><ref name="Powell 2012" /> --> :'n Tegniek vir die berekening van dekompressie skedules vir duikers betrokke by diep duik sonder die gebruik van duik tafels, dekompressie sagteware of 'n duik rekenaar. <Ref name = "Lewis 2011" /> <ref name = "Powell 2012" /> ;''rebreather'' - hersirkuleerder (kort)? asemhalingsgashersirkuleerder (vol)? (duik)asemhalingsgashersirkulasieapparaat? <!-- :Breathing apparatus which recycles most of the exhaled gas, removing carbon dioxide and topping up oxygen before the gas is breathed again. --> :Asemhalingstoestel wat die meeste uitgeasemde gas herwin, koolsuurgas verwyder en suurstof aanvul voordat die gas weer geasem word. ;''rebreather diving'' - hersirkuleerderduik? <!-- :Underwater diving using rebreathers. The main advantages of rebreather diving are extended gas endurance, and lack of bubbles. Rebreathers are more complex to use than open circuit scuba, and have more potential points of failure, so acceptably safe use requires a greater level of skill, attention and situational awareness. --> :Onderwaterduik met gebruik van asemgashersirkuleerders. Die belangrikste voordele van hersirkuleerderduik is verlengde gasuithouvermoë, en die gebrek aan borrels. Hersirkuleerders is meer kompleks om te gebruik as oopbaanskuba, en het meer potensiële punte van mislukking, dus aanvaarbaar veilige gebruik verg 'n groter vlak van vaardigheid, aandag en situasiebewustheid. ;''reciprocating compressor'' - wederkerige kompressor<ref name=Terblanche /> <!-- :Compressor in which the volume of the compression chamber/s is cyclically changed by reversing linear motion. E.g.: a piston moving back and forth in a cylinder. --> :Kompressor waarin die volume van die kompressieruimte/s siklies verander word deur die omkeer van lineêre beweging. Byvoorbeeld: 'n suier wat heen en weer beweeg in 'n silinder. ;''reclaim helmet'' - herwinningshelm? <!-- :Diving helmet with a reclaim gas regulator allowing exhaled gas to be safely returned to the surface through an additional hose on the umbilical. --> :Duikhelm met 'n terugvoergasreguleerder wat toelaat dat uitasemgas veilig teruggevoer word na die oppervlak deur middel van 'n bykomende slang op die toevoerslang ;''reclaim system'' - herwinningsisteem? <!-- :System for recovering helium based breathing gas used by divers and recycling it. --> :Stelsel vir die terugvoer van heliumgebaseerde asemhalingsgas wat deur duikers gebruik word en die herwinning daarvan. ;''recompression'' - herkompressie<ref name="Pharos O" /> <!-- :Subjecting a diver to pressure after an ascent from a dive as treatment for decompression illness or to prevent decompression sickness. Preferably done in a recompression chamber, but occasionally done as in-water recompression. --> :'n Duiker blootstel aan druk na opstyging vanaf 'n duik as behandeling vir dekompressiesiekte of om dekompressiesiekte te voorkom. Verkieslik gedoen in 'n kompressie kamer, maar somtyds gedoen as in-water herkompressie. ;''recompression chamber'' - herkompressiekamer<ref name="Pharos O" /> <!-- :A hyperbaric chamber used to treat divers suffering from certain diving disorders such as decompression sickness. --> :'n Hiperbariese kamer wat gebruik word om duikers te behandel wat aan sekere duikstoornisse ly, soos dekompressie siekte. ;''recreational diving'' - ontspanningsduik <!-- :Recreational diving or sport diving is diving for the purpose of leisure and enjoyment. In some diving circles, the term "recreational diving" is used in contradistinction to "technical diving", a more demanding aspect of the sport which requires greater levels of training, experience and equipment. In other circles, technical diving is considered a subset of recreational diving as opposed to professional diving, which is done as part of the diver's work. Most recreational diving uses scuba. --> :Ontspanningsduik of sportduik is duik vir die doel van ontspanning en genot. In sommige duik-sirkels word die term "ontspanningsduik" gebruik in teenstelling met "tegnieseduik", 'n meer veeleisende aspek van die sport wat hoër vlakke van opleiding, ervaring en toerusting verg. In ander kringe word tegnieseduik beskou as 'n deelversameling van ontspannings duik, in teenstelling met professionele duik, wat as deel van die duiker se werk gedoen word. Ontspanningsduik gebruik hoofsaaklik skuba. ;''Recreational Dive Planner'' - Ontspanningsduikbeplanner? <!-- :A no-stop decompression table developed by DSAT. Used by PADI for entry level training. --> :'n Geen-stop-dekompressietabel ontwikkel deur DSAT. Gebruik deur PADI vir intreevlak opleiding. ;''redundancy'' - oortolligheid<ref name=Terblanche /> <!-- :Technical diving philosophy of ensuring that a spare or backup is available for any item of life-support equipment that would immediately endanger the diver if it were to fail.<ref name="Mount 2008b" /> --> :Tegnieseduikfilosofie om te verseker dat 'n spaar of rugsteun beskikbaar is vir enige item lewensondersteunende toerusting wat die duiker onmiddellik in gevaar stel as dit onklaar raak.<ref name="Mount 2008b" /> ;''redundant equipment'' - oortollige uitrusting<ref name=Terblanche /> <!-- :Duplicated or spare equipment carried by the diver or team to substitute for vital primary equipment in case of a malfunction. In some cases, such as cave lights, multiple redundancy may be desirable. A redundant breathing gas supply is the most common example. --> :Gedupliseerde of spaar toerusting wat deur die duiker of duikspan gedra word om noodsaaklike primêre toerusting in die geval van 'n wanfunksie te vervang. In sommige gevalle, soos grotligte, kan veelvoudige oortolligheid wenslik wees. 'n Oortollige asemhalingstoevoer is die algemeenste voorbeeld. ;''red tide'' - rooigety :see algal bloom ;''reed valve'' - rietklep? tongklep? <!-- :Type of non-return valve used in some compressors and two-stroke engines. --> :Tipe terugslagklep wat in sommige kompressors en tweeslag-enjins gebruik word. ;''reel'' - katrol ;''dive reel, diving reel'' - duikkatrol ;''cave reel'' - grotkatrol? ;''primary reel'' - hoofkatrol? ;''backup reel'' - spaarkatrol? ;''open reel'' - oopkatrol ;''closed reel'' - geslotekatrol <!-- :Mechanism used to store, deploy and recover long lengths of line. Usually fitted with a handle, a winding knob and either a ratchet or a brake. --> :Meganisme wat gebruik word om lang lengtes lyn op te stoor, te ontplooi en te herwin. Gewoonlik toegerus met 'n handvatsel, 'n slingerknop en 'n sperrat of 'n rem. ;''regulator'' - reguleerder? reëlklep? <!-- # A mechanism for controlling the output pressure of a high pressure gas supply. # As 1, with a demand valve (q.v.) incorporated which provides the diver with breathing gas at ambient pressure. --> #'n Meganisme vir die beheer van die uitsetdruk van 'n hoëdruk gastoevoer. #Soos bogenoemde, met 'n ''aanvraagklep'' wat die duiker asemgas teen omgewingsdruk voorsien. ;''regulator freeze'' - reguleerderbevriesing? <!-- :Locking of the regulator mechanism caused by freezing of the water due to expansion cooling of the regulated air. Often causes the mechanism to lock open, causing free flow and further cooling. --> :Vassluiting van die reguleermeganisme as gevolg van die bevriesing van water verkoel deur uitsetting van die gereguleerde lug. Dikwels veroorsaak bevriesing die meganisme om oop te sluit, wat vryvloei en verdere verkoeling veroorsaak. ;''reject criteria, rejection criteria'' - afwyskriteria, afwysingskriteria? <!-- :Features, states or conditions which are not acceptable.<ref name="SANS 10019"/> --> :Kenmerke of toestande wat nie aanvaarbaar is nie.<ref name="SANS 10019"/> ;''relief valve'' - ontlasklep ;''remotely operated vehicle, remotely operated underwater vehicle (ROV)'' - afstandsbedrewe-voertuig? afstandbeheerde onderwatertuig? afstandsbedrewe dompeltuig? <!-- :An unoccupied, highly maneuverable, tethered underwater mobile device usually operated by a crew aboard a surface vessel. They are commonly used in deep water industries and for scientific observation. They are linked to a host ship by a neutrally buoyant tether or a load-carrying umbilical cable is used along with a tether management system. --> :'n Onbesette, hoogs-manoeuvreerbare, vasgemaakte onderwater-mobiele toestel wat gewoonlik deur 'n bemanning aan boord 'n oppervlakteskip bestuur word. Hulle word algemeen in diepwaterbedrywe en vir wetenskaplike waarneming gebruik. Hulle word gekoppel aan 'n gasheerskip deur 'n neutraledrywende kabel of 'n lasdraende toevoerslang saam met 'n kabelbestuurstelsel gebruik. ;''repetitive dives'' - herhalende duike<ref name="Pharos O" /> <!-- :Any dive which is done while the tissues retain residual inert gas from a previous dive. --> :Enige duik wat gedoen word terwyl die weefsel oorblywende inerte gas van 'n vorige duik behou. ;''Repex'' - Repex (onvertaalbaar) <!-- :Method of estimating tolerable repetitive exposure to high partial pressure oxygen. ('''rep'''etitive '''ex'''posure)<ref name="Hamilton 1989" /> --> :Metode vir die beraming van verdraagbare herhalende blootstelling aan hoë gedeeltelikesuurstofdruk.<ref name="Hamilton 1989" /> ;''reserve gas'' - reserwegas, spaargas? noodgas? <!-- :Gas which is not intended to be used during the dive, and is reserved for contingencies. --> :Gas wat nie bedoel is om tydens die duik gebruik te word nie, en word vir gebeurlikhede voorbehou. ;''reserve valve, air reserve valve'' - lugreserweklep<ref name="Pharos" /> <!-- :Cylinder valve with a lever operated bypass valve to release the gas below reserve pressure. --> :Silinderklep met 'n omloopklep wat deur 'n hefboom beheer word, om die gas onder reserwedruk vry te laat. ;''residual gas'' - oorblywende gas <!-- :Gas remaining in a cylinder from the previous fill. --> :Gas wat in 'n silinder van die vorige vul oorbly. ;''residual nitrogen'' - oorblywende stikstof <!-- :Nitrogen in excess of normal atmospheric saturation remaining in the diver's tissues after a dive. --> :Stikstof bo die normale atmosferiese versadiging in die duikers se weefsel, na 'n duik. ;''residual nitrogen time, RNT'' - oorblywende-stikstoftyd <!-- :Time penalty in a repetitive dive equivalent to time at depth which would produce the residual nitrogen in the diver at the start of the dive. --> :Tydstraf in 'n herhalende duik wat gelykstaande is aan die tyd op die diepte wat die oorblywende stikstof in die duiker aan die begin van die duik sal veroorsaak ;''residual pressure'' - oorblywende druk <!-- #Pressure of the gas remaining in a cylinder from the previous fill. #Pressure of gas remaining in a partly used cylinder. --> #Druk van die gas wat oorbly in 'n silinder van die vorige vul. #Druk van die oorblywende gas in 'n gedeeltelik gebruikte silinder. ;''respiratory quotient'' - asemhalingskwosiënt<ref name=Terblanche /> <!-- :The ratio of carbon dioxide produced as a metabolic product to the oxygen consumed. --> :Die verhouding van koolsuurgas wat as 'n metaboliese produk gelewer is en die suurstof wat verbruik word. ;''restriction'' - vernouing<ref name=Terblanche /> <!-- :Section of a cave which is difficult to pass through due to lack of space. A minor restriction is too small for two divers to swim through together, a major restriction requires the diver to remove equipment to fit through. --> :Gedeelte van 'n grot wat moeilik is om deur te gaan weens 'n gebrek aan ruimte. 'N geringe beperking is te klein vir twee duikers om saam te swem, 'n vername beperking vereis dat die duiker toerusting verwyder om deur te pas. ;''reverse jump'' - terugsprong? <!-- :Procedure to cross a gap during an exit which allows the line to be retrieved without returning to the start point. In the event of a line break or removed primary reel, one diver holds the end of the search line at the break point, and the other searches for the other part of the broken line or the exit while laying line from the reel. When the original line or exit is found, the reel handler signals to the static diver with line pulls and the static diver swims in the direction of the line while the reel handler reels it in, recovering the line.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Prosedure om 'n gaping oor te steek tydens 'n uitgang waarmee die lyn opgerol kan word sonder om terug te keer na die beginpunt. In die geval van 'n lynbreuk of verwyderde primêre katrol, hou een duiker die eindpunt van die soeklyn by die breekpunt en die ander soek na die ander deel van die gebroke lyn of die uitgang terwyl lyn van die katrol af te lê. Wanneer die oorspronklike lyn of uitgang gevind word, sein die katrolhanteerder na die statiese duiker met die lyn en die statiese duiker swem in die rigting van die lyn terwyl die katrolhanteerder dit inrol om die lyn te herwin. <ref name = "Gerrard 2015 " /> ;''reverse profile'' - omkeerprofiel? <!-- #Repetitive dive which is deeper than the previous dive #Multilevel dive in which a later level is deeper than an earlier level. --> #Herhalende duik wat dieper as die vorige duik is #Veelvlakige-duik waarin 'n latere vlak dieper as 'n vorige vlak is. ;''reduced gradient bubble model, RGBM'' - verminderde-hellingborrelmodel? verminderde-gradiëntborrelmodel? <!-- :A bubble model decompression algorithm developed by Bruce Wienke. --> :'n Borrelmodel-dekompressie-algoritme wat deur Bruce Wienke ontwikkel is. ===Ri=== ;''Rimbach system'' - Rimbachstelsel <!-- :System of touch contact signalling. Push forward = go, pull back = back up, squeeze = stop.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Stelsel kontakseine. Druk vorentoe = gaan vorentoe, trek terug = kom terug, druk = stop.<ref name="Cave diving terms" /> ;''ring bungee'' - ringrukrek? <!-- :Length of shock cord with metal rings and a clip used to control the position of the top end of a sidemounted cylinder.<ref name="Side Mount Profiles" /> Differs from a regular bungee in having the rings.<ref name="Side Mount Profiles" /> A popular configuration is a bolt snap connected to a ring by a quick link, with a length of bungee from the ring to another quick link which is used to connect the assembly to a D-ring on the back of the harness. The bolt snap is clipped to the shoulder D-ring and the cylinder neck bolt snap is clipped to the ring. --> :Lengte van rukrek met 'n metaalring en 'n knip wat gebruik word om die posisie van die boonste punt van 'n symonteerde silinder te beheer. <ref name = "Side Mount Profiles" /> Verskil van 'n gewone symonteerrekruk deur die ringe. <ref name = " Side Mount Profiles "/> 'n Gewilde opset het 'n suierknip gekoppel aan 'n ronde ring met 'n snelskakel, met 'n lengte rukrek vanaf die ring na 'n ander snelskakel wat gebruik word om die montering aan 'n D-ring aan die agterkant van die harnas vas te maak. Die suierknip word op die skouer D-ring vasgeknip en die silindernek-suierknip is op die ring vasgemaak. ;''rip current'' - sleurstroom,<ref name="Pharos" /> skeurstroom,<ref name="Pharos" /> snystroom,<ref name="Pharos" /> muistroom,<ref name="Pharos" /> trekstroom<ref name="Pharos" /> <!-- :A strong localised flow of water to seaward from near the shore, typically through the surf line --> :'n Sterk gelokaliseerde waterstroom na seewaart van naby die strand, tipies deur die branderlyn ;''riser'' - stygleiding? stygpyp? <!-- :A conduit that provides a temporary extension of a subsea oil well to a surface drilling facility --> :'n Leipyp wat 'n tydelike uitbreiding van 'n onderseese olieput na 'n oppervlakboorfasiliteit bied ;''respiratory minute volume, respiratory minute ventilation, RMV'' <!-- :The volume of gas inhaled (inhaled minute volume) or exhaled (exhaled minute volume) from a person's lungs in one minute. --> :Die volume gas ingeasem (ingeasem minuut volume) of uitgeasem (uitgeasem minuut volume) van 'n persoon se longe in een minuut. ;''Royal Navy Physiological Laboratory, RNPL'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Established in 1943 to investigate physiological problems peculiar to the navy, such as those connected with living conditions in submarines and the endurance of divers and swimmers.<ref name=RNPL /><ref name=RNPL /> --> :Gestig in 1943 om fisiologiese probleme eie aan die vloot te ondersoek, soos dié wat verband hou met lewensomstandighede in duikbote en die uithouvermoë van duikers en swemmers.<ref name=RNPL>{{cite web |url=https://www.forces-war-records.co.uk/units/3056/rn-physiological-laboratory/ |title=Unit History: RN Physiological Laboratory |last=staff |website=Forces War Records |access-date=29 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130529/https://www.forces-war-records.co.uk/units/3056/rn-physiological-laboratory/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ;''rock bottom gas management'' :''see also Scuba gas planning'' - sien ook Scuba gasbeplanning <!-- :Retention of a breathing gas reserve based on calculated values for the amount of gas required for a safe ascent from any point in the planned dive profile. Factors such as emergency supply of gas to a buddy, air consumption rates under stress and decompression gas requirements are considered in the calculations. --> :Behoud van 'n asemhalinggasreserwe gebaseer op berekende waardes vir die hoeveelheid gas wat nodig is vir 'n veilige styging vanaf enige punt in die beplande duikprofiel. Faktore soos noodtoevoer van gas na 'n duikmaat, lugverbruikskoerse onder stres en dekompressiegasvereistes word in die berekeninge oorweeg. ;''roll-off'' - rol-sluit? <!-- :Closing of a cylinder valve as a result of scraping contact between the valve knob and the overhead or other surroundings. The left hand knob is more likely to roll-off, closing the backup regulator in the standard twins configuration.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Sluiting van 'n silinderklep as gevolg van skraapkontak tussen die klepknop en die oorhoofse of ander omgewing. Die linkerkantse knoppie is meer geneig om af te rol en die rugsteunreguleerder in die standaard tweeling-konfigurasie te sluit. <ref name = "Gerrard 2015" /> ;''roughneck'' – <!-- :Member of the drilling crew who works under the direction of the driller to make or break connections as drillpipe is tripped in or out of the hole.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Lid van die boorpersoneel wat onder die rigting van die boorder werk om verbindings te maak of te breek as boorpyp in of uit die gat beweeg. <ref name = "Bevan 2005" /> ;''roustabout'' – <!-- :Any unskilled manual laborer on the rigsite.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Enige ongeskoolde handarbeid op die boorterrein. <ref name = "Bevan 2005" /> ;''rudder'' - roer ;''rule of thirds'' - reël van derdes? <!-- :Cave and wreck penetration breathing gas management convention where no more than one third of the gas in a cylinder may be used on the inward part of the dive, and the other two thirds is kept for exit: One third for the planned exit, and one third in case of an emergency. --> :Grot- en wrakpenetrasie asemhalingsgasbestuurskonvensie waar nie meer as een derde van die gas in 'n silinder gebruik mag word aan die pentrasie gedeelte van die duik nie, en die ander twee derdes word gehou vir uitgang: Een derde vir die beplande uitgang en een derde in geval van nood. ;''run time'' - looptyd? tydsverloop? <!-- :Time elapsed since the start of a dive. --> :Tydverloop sedert die begin van 'n duik. ;''running stop'' - loopstop? <!-- :A pause made during ascent to adjust the average ascent rate to the nominal value. For example a nominal ascent rate of 3 m per minute might use an actual ascent rate of about 5 m per minute and make a stop every 3 m until the end of the current minute, resulting in a slightly stepped profile with an overall ascent rate corresponding to the nominal rate.<ref name="Lewis 2011" /> --> :'n Pouse wat gemaak word tydens die opstyg om die gemiddelde stygingskoers aan te pas teen die nominale waarde. Byvoorbeeld, 'n nominale stygingskoers van 3 m per minuut mag 'n werklike opstygsnelheid van ongeveer 5 m per minuut gebruik en elke 3 m tot die einde van die huidige minuut stop. Dit lei tot 'n effens trapvormige profiel met 'n algehele stygingspoed wat ooreenstem tot die nominale koers. <ref name = "Lewis 2011" /> ;''run time schedule'' - looptydskedule? <!-- :Decompression schedule and dive plan based on elapsed time from the start of the dive, All waypoints and events are specified in terms of elapsed time with start of descent at time zero. --> :Dekompressie skedule en duikplan gebaseer op verloop van tyd vanaf die begin van die duik. Alle roetepunte en gebeure word gespesifiseer in terme van verloop van tyd met begin van afdaling by tyd nul. ;''R-valve'' - R-klep? :also: Positive reserve valve, automatic valve, or calibrated orifice <!-- :A cylinder valve which limits the outflow by a calibrated orifice when in the "on" position.<ref name="Basic Scuba" /> --> :'n Silinderklep wat die uitvloei beperk deur 'n gekalibreerde opening in die "aan" posisie. <ref name = "Basic Scuba" /> {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==S== ;''SAC rate, surface air consumption rate'' - oppervlakte-lugverbruik? <!-- : A measure of air consumption in units of pressure over time, usually psi/minute, adjusted to surface pressure, used to estimate air endurance of a cylinder of specific size. Useful for those who work in imperial units.<ref name="NOAA 8.5" /> SAC has a constant value for a given diver and represents gas used on the surface at rest.<ref name="SDI Solo IG" /> Surface Gas Consumption (SGC) is an alternative term referring to alternative breathing gas mixtures. Occasionally also termed Surface Consumption Rate (SCR)<ref name=SCR1/><ref name=SCR2 /> - not to be confused with Semi-closed Rebreather (SCR). --> :'n Maatstaf van lugverbruik in druk-eenhede oor tyd, gewoonlik psi/minuut, aangepas op oppervlakdruk, wat gebruik word om die uithouvermoë van 'n silinder van spesifieke grootte te skat. Nuttige vir diegene wat in Amerikaanse gewoonte-eenhede werk. <Ref name = "NOAA 8.5" /> oppervlakte-lugverbruik het 'n konstante waarde vir 'n gegewe duiker en verteenwoordig gas wat op die oppervlak in rus gebruik word. <Ref name = "SDI Solo IG" /> Oppervlakte-gasverbruik is 'n alternatiewe term wat verwys na alternatiewe asemhalingsgasmengsels. Soms ook oppervlakteverbruikskoers genoem.<ref name = SCR1 /> <ref name = SCR2 /> ;''Safe Air'' - onvertaalbaar <!-- :Term used for nitrox by American Nitrox Divers International (ANDI) --> :Term wat gebruik word vir nitrox deur American Nitrox Divers International (ANDI) ;''safe second'' – <!-- :Obsolete term for backup regulator.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Verouderde term vir rugsteunreguleerder. <ref name = "Gerrard 2015" /> ;''safety reel'' - veiligheidskatrol ;''safety spool'' - veiligheidsspoel <!-- :Reel for use in an emergency, usually for searches to find lost buddy or lost guideline or to jump a line break. Relatively short line.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Reel vir gebruik in 'n noodgeval, gewoonlik vir soektogte om verlore duikmakkers of verlore riglyne te vind of om 'n lynbreuk te spring. Relatief kort lyn. <Ref name = "Gerrard 2015" /> ;''safety stop'' - veiligheidsstop <!-- :A voluntary (not required by the decompression schedule) additional decompression stop intended to reduce risk of decompression sickness. --> :'n Vrywillige (nie vereis deur die dekompressieskedule) addisionele dekompressie stop bedoel om die risiko van dekompressiesiekte te verminder. ;''salt water aspiration syndrome'' - soutwater-inasemingsindroom <!-- :A reaction of the lungs to inhalation of a mist of salt water. --> :'n Reaksie van die longe op die inaseming van 'n soutwatermis. ;''samba'' - samba <!-- :Contractions experienced by breathhold divers when approaching hypoxic blackout.<ref name=samba /> --> :Kontraksies wat asemhou duikers ervaar wanneer hulle hipoksiese verduistering benader. <Ref name = samba /> ;''saturation diving'' - versadigingsduik <ref name=Pharos /> <!-- :Diving procedure where the divers remain pressurised for periods of several days or weeks and decompress only at the end of the period. --> :Duikprosedure waar die duikers onder druk bly vir periodes van 'n paar dae of weke en ontlas slegs aan die einde van die tydperk. ;''saturation spread'' - versadigingssisteem <!-- :Saturation diving system. --> :Versadigingsduik-stelsel. ;''sea chest'' - seekis? seekas? <!-- :An intake reservoir, open to the sea, usually protected by a removable grating, from which piping systems draw raw water. --> :'n Inlaatreservoir, oop na die see, gewoonlik beskerm deur 'n verwyderbare rooster, waaruit pypstelsels ru-water trek. ;''Self Contained Breathing Apparatus SCBA'' - <!-- :Portable breathing sets used by emergency response personnel and for others who may have to work or access unbreathable atmospheres.(not for underwater use). --> :Draagbare asemhalingstelle wat deur noodreaksiepersoneel en ander wat moontlik moet werk of toegang hê tot onaantasbare atmosfeer gebruik word. (Nie vir onderwatergebruik nie). ;''self-contained diving equipment'' - selfstandige duiktoerusting <!-- :Diving equipment that is entirely carried by the diver, and has no dependency on the surface or another underwater entity. --> :Duik toerusting wat heeltemal deur die duiker gedra word, en het geen afhanklikheid van die oppervlak of ander onderwater entiteit nie. ;''self-contained underwater breathing apparatus (scuba)'' - selfstandige onderwaterasemhalingstoestel (skuba)<ref name="Pharos O" /> <!-- :Any breathing apparatus that is carried entirely by an underwater diver and provides the diver with breathing gas at the ambient pressure. --> :Enige asemhalingsapparaat wat heeltemal deur 'n onderwaterduiker gedra word en die duiker asemgas teen die omgewingsdruk voorsien. ;''Schräder valve'' - Schräderklep <!-- :Valve using a standard automotive tyre valve insert, common in low pressure inflation hose female connectors and BC inflation valves.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Klep wat 'n standaard motor-klep-insetsel gebruik, algemeen in laedruk-inflasieslang oorpasverbinders en BC-kleppe. <ref name = "Gerrard 2015" /> ;''scientific diving'' - wetenskapsduik <!-- :Diving for purposes of scientific research. The rules and constraints of scientific diving vary in different jurisdictions, but generally allow more options than mainstream commercial diving. --> :Duik vir doeleindes van wetenskaplike navorsing. Die reëls en beperkinge van wetenskaplike duik wissel in verskillende jurisdiksies, maar gee gewoonlik meer opsies as hoofstroom kommersiële duik. ;''scooter'' - <!-- :Diver propulsion vehicle used by scuba divers to increase range underwater.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :Duikeraandryfvoertuig wat deur skuba duikers gebruik word om onderwater vaarbereik te verbeter. <ref name = "Gerrard 2015" /> ;''scooter ring'' - <!-- :D-ring on scuba harness used to attach to scooter tow line. Usually on front of the harness crotch strap.<ref name="Gerrard 2015" /> --> :D-ring op scuba harness wat gebruik word om 'n scooter sleeplyn aan te heg. Gewoonlik aan die voorkant van die harnasmikband. <ref name = "Gerrard 2015" /> ;''surface consumption rate, SCR'' - oppervlakgebruikstempo? <!-- : An alternative term with the same meaning as ''Surface Air Consumption'' (SAC) (q.v.). Not to be confused with Semi-closed Circuit Rebreather, which is also abbreviated as SCR. --> :'n Alternatiewe term met dieselfde betekenis as ''oppervlaktelugverbruik'' (SAC) ;''Semi-closed circuit rebreather, SCR'' - halfgeslote hersirkuleerder,? deelsgeslote hersirkuleerder? <!-- : A rebreather which either dumps part of each breath to the environment or continuously adds gas and dumps the excess. Compare with ''closed circuit rebreather'' (CCR) --> :'n Asemgashersirkuleerder wat óf 'n deel van elke asem aan die omgewing stort of voortdurend gas byvoeg en die oormaat uitlaat. Vergelyk met ''geslotebaan hersirkuleerder'' (CCR) ;''screw gate carabiner'' - toeskroefkarabyn <!-- :A clip mechanism which can be locked in the closed position by turning a threaded barrel. --> :'n Knipmeganisme wat in die geslote posisie gesluit kan word deur 'n skroefbuis te draai. ;''scrubber'' - gasreiniger,<ref name="Pharos" /> gassuiweraar,<ref name="Pharos" /> gaswasser,<ref name="Pharos" /> ;''carbon dioxide scrubber'' - koolsuurgasreiniger? <!-- :Canister containing material (sorb) which chemically combines with carbon dioxide to remove it from the gas passed through the canister. --> :Houer wat materiaal bevat (sorb) wat chemies met koolstofdioksied kombineer om dit uit die gas wat deur die houer vloei, te verwyder. ;''scuba'', originally ''SCUBA'' - skuba <!-- :Self Contained Underwater Breathing Apparatus. May be open or closed circuit. Originally referred to the Lambertsen Amphibious Respiratory Unit, but became a generic term. --> :Selfstandige onderwaterasemhalingsapparaat. Mag oop- of geslote-baan wees. Verwys oorspronklik na die ''Lambertsen Amphibious Respiratory Unit'', maar het 'n generiese term geword. ;''scuba diving'' - skubaduik, skubaduikwerk, duiklongduik <ref name=Pharos /> <!-- :Underwater diving using self-contained underwater breathing apparatus. --> :Onderwater duik met behulp van selfstandige onderwaterasemhalingsapparaat. ;''scuba orienteering'' - skuba-oriëntering <!-- :Competitive underwater sport in which scuba divers attempt to swim a circuit marked by buoys, without surfacing, using compass navigation and mechanical distance measurement. Points are awarded for time and accuracy according to the specific course definition and length. --> :Kompeterende onderwatersport waarin duikers poog om 'n baan wat deur boeie gemerk word, te swem, sonder om te op te styg, met behulp van kompasnavigasie en meganiese afstandmeting. Punte word toegeken vir tyd en akkuraatheid volgens die spesifieke baandefinisie en lengte. ;''scuba replacement'' - skuba-vervanging <!-- :Surface supplied diving equipment using portable gas storage cylinders for primary and reserve breathing gas supply. Preferred to scuba for commercial diving applications due to lower perceived risk compared to scuba, and because equipment and procedures are otherwise identical to surface supplied diving using compressors for air supply. Used when logistical constraints or air quality issues preclude use of a diving air compressor. --> :Oppervlakverskafteduiktoerusting met draagbare gasbergingsilinders vir primêre en reserwe asemhaling gas. Voorgekeur oor skuba vir kommersiële duiktoepassings as gevolg van laer waargenome risiko in vergelyking met skubaduik, en omdat toerusting en prosedures andersins identies is aan die oppervlakverskafteduik wat kompressors vir lugtoevoer gebruik. Gebruik wanneer logistieke beperkinge of luggehalteprobleme verhoed dat 'n duiklugkompressor gebruik word. ;''scupper'' - spuitgat,<ref name="Pharos T" /> skuiwergat<ref name="Pharos T" /> <!-- :An opening at deck level in the bulwarks, or through a deck, transom or bulkhead for purposes of draining water. --> :'n Opening op dekvlak in die verskansings, of deur 'n dek, agterbalk of afskorting vir die doeleindes om water te dreineer. ;''scuttle (hatch)'' - luik,<ref name="Pharos EA" /> valdeur,<ref name="Pharos EA" /> luikgat<ref name="Pharos EA" /> ;''scuttle (sink)'' - kelder<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A small opening in the deck of a ship large enough for human access with a lid to close it. --> :'n Klein opening in die dek van 'n skip wat groot genoeg is vir menslike toegang met 'n deksel om dit toe te maak. ;''S-drill'' - veiligheidsdril? <!-- :Safety drill. A technical diving air sharing exercise based on deploying the long hose primary regulator. --> :Veiligheidsdril. 'n tegniese duik lugdeeloefening gebaseer op die implementering van die lang slang primêre reguleerder. ===Se=== ;''search and rescue'' - soek en redding ;''search and recovery'' - soek en herkryging? ;''search line'' - soeklyn? <!-- :Cord used to indicate the transect for a search. The diver moves along the line, searching by sight or feel on one or both sides of the line. After the transect has been searched, the line is moved to the next transect. usually a short distance offset from the previous position, at a distance which depends on the visibility and the size of the target. --> :Lyn wat gebruik word om die lynopname vir 'n soektog aan te dui. Die duiker beweeg langs die lyn, soek deur sig of voel aan een of albei kante van die lyn. Nadat die transek gesoek is, word die lyn na die volgende transek verskuif, gewoonlik 'n kort ewewydige afstand van die vorige posisie, op 'n afstand wat afhang van die sigbaarheid en die grootte van die teiken. ;''search pattern'' - soekpatroon<ref name="Pharos" /> <!-- :Systematic procedure for covering the search area sufficiently to be reasonably sure of finding a given target. Several patterns are in general use for underwater searches, depending on the target, the terrain, and available facilities. --> :Sistematiese prosedure om die soekarea voldoende te dek om redelik seker te wees om 'n gegewe teiken te vind. Verskeie patrone word algemeen gebruik vir onderwater soektogte, afhangende van die teiken, die terrein en beskikbare fasiliteite. ;''secondary drowning'' - sekondêre verdrinking <!-- :A complication of aspiration of water or other fluids into the lungs. --> :'n Komplikasie van aspirasie van water of ander vloeistowwe in die longe. ;''second stage'' - tweede stadium :See ''demand valve'' – Sien aanvraagklep <!-- :The part of a diving regulator which provides pressure reduction from intermediate pressure to ambient pressure on demand. Demand valve. --> :Die deel van 'n duikreguleerder wat drukvermindering van intermediêre druk tot atmosferiese druk op aanvraag bied. Aanvraagklep. ;''semi-dry suit'' - halfdroëduikpak <!-- :A wet suit with wrist and ankle seals, and usually a more watertight zipper than usual, to reduce flushing of water through the suit. --> :'n Nat duikpak met pols en enkel seëls, en gewoonlik 'n meer waterdigte rits as gewoonlik, om spoelwater deur die pak te verminder. ;''separator, condensate separator'' - kondensaatskeier? kondensaatafskeier? <!-- :Device which facilitates the separation of liquid particles from the compressed gas, usually with a drain to periodically remove accumulated liquid from the system. Used on both high and low pressure breathing air compressors. --> :Toestel wat die skeiding van vloeibare deeltjies uit die saamgeperste gas fasiliteer, gewoonlik met 'n dreineerklep om gereeld opgehoopte vloeistof uit die stelsel te verwyder. Word gebruik op beide hoë en lae druk asemhaling lug kompressors. ;''serial compartments'' - reeksgewyse kompartemente, ;''serial tissue compartments'' - reeksgewyse weefselkompartemente? <!-- :A decompression model based on the assumption that diffusion is the limiting mechanism of dissolved gas transport in the tissues, in which there is perfusion transport for one compartment, and diffusion between a series of compartments. --> :'n Dekompressiemodel wat gebaseer is op die veronderstelling dat diffusie die beperkende meganisme van opgelostegasvervoer in die weefsels is, waarin perfusie vervoer vir een kompartement bestaan en diffusie tussen 'n reeks kompartemente. ;''serial number'' - reeksnommer,<ref name="Pharos" /> serienommer<ref name="Pharos" /> <!-- # Alphanumeric string stamped on the cylinder by the manufacturer in the shoulder area which identifies the cylinder. In combination with the manufacturer’s identification this will be unique to the cylinder.<ref name="SANS 10019"/> # Character string, including number, marked on an item of equipment by the manufacturer to uniquely identify it.--> #Alfanumeriese string gestempel op die silinder deur die vervaardiger in die skouer area wat die silinder identifiseer. In kombinasie met die fabrikant se identifikasie sal dit uniek wees vir die silinder. <Ref name = "SANS 10019" /> #Karakter string, insluitend nommer, gemerk op 'n toerusting deur die vervaardiger om dit uniek te identifiseer. ;''set point'' - setpunt, versetpunt? stelpunt <!-- :Limit point setting for acceptable oxygen partial pressure range in the loop of a closed circuit rebreather. There may be several, including upper and lower set points and set points based on depth ranges. --> :Limietpunt instelling vir aanvaarbare suurstof-gedeeltelikedrukbereik in die lus van 'n geslotelus-hersirkuleerder. Daar kan verskeie stelpunte wees, insluitend boonste- en onderste-stelpunte en stelpunte gebaseer op dieptebereik. ;''Surface Gas Consumption, SGC'' - oppervlakgasverbruik? :See ''surface air consumption'' – Sien oppervlakslugverbruik ;''shallow water blackout'' - vlakwater-bewussynsverlies <!-- # Loss of consciousness during a dive associated with occurrence at a shallow depth. Used for several different mechanisms, depending on context, therefore often leading to confusion. # Loss of consciousness caused by cerebral hypoxia towards the end of a breath-hold dive in water typically shallower than five metres (16 feet), when the swimmer does not necessarily experience an urgent need to breathe and has no other obvious medical condition that might have caused it.<ref name="Boyd et al 2015" /> # Loss of consciousness caused by cerebral hypoxia at the end of a deep breath-hold dive during the latter part of the ascent or immediately after surfacing due to lowered pO<sub>2</sub> caused by reduction in ambient pressure, see also ''latent hypoxia''. # Loss of consciousness while ascending on a rebreather due to sudden drop of pO<sub>2</sub> in the breathing loop, usually associated with manual CCR and SCR. --> #Verlies van bewussyn tydens 'n duik wat verband hou met voorkoms op 'n vlak diepte. Gebruik vir verskillende meganismes, afhangende van konteks, dus lei dikwels tot verwarring. #Verlies van bewussyn wat veroorsaak word deur serebrale hipoksie teen die einde van 'n asemhou duik in water, gewoonlik vlakker as vyf meter, wanneer die swemmer nie noodwendig 'n dringende behoefte het om asem te haal nie en daar is geen ander ooglopende mediese toestand wat dit kon veroorsaak nie.<ref name = "Boyd et al 2015" /> #Verlies van bewussyn veroorsaak deur serebrale hipoksie aan die einde van 'n diep asemhou duik gedurende die laaste gedeelte van die opkoms of onmiddellik na bereik van die oppervlak as gevolg van verlaagde pO<sub>2</sub> veroorsaak deur vermindering in omgewingsdruk. Sien ook ' 'latente hipoksie' '. #Verlies van bewussyn terwyl styging op 'n asemgashersirkuleerder as gevolg van skielike daling van pO<sub>2</sub> in die asemhalingslus, gewoonlik geassosieer met handbeheerde geslotelus hersirkuleerders and semigeslote hersirkuleerders. ;''shark pod, shark shield'' - haaiverdrywer <!-- eie woord --> <!-- :Electrical device carried by a diver intended to repel sharks by electrical field pulses.<ref name=sharkshield /> --> :Elektriese toestel wat deur 'n duiker gedra word, wat bedoel is om haaie deur elektriese veldpulse af te weer.<ref name=sharkshield /> ;''sheet bend'' - skootsteek<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A knot suitable for joining two rope ends together. When doubled, it is effective in connecting lines of different diameter or stiffness securely together, although it has a tendency to work loose when not under load or under intermittent load. --> :'n Knoop wat geskik is om die punte van twee toue bymekaar te maak. Wanneer dit verdubbel is, is dit effektief om lyne van verskillende deursnee of styfheid veilig aanmekaar te verbind, alhoewel dit 'n neiging het om los te werk wanneer dit onbelas of onder afgebroke las is ;''shock cord, bungee cord'' - rukrek<ref name="Pharos" /> <!-- :Elastic cord composed of one or more elastic strands forming a core, covered by a braided sheath of strong but less elastic material which limits the extension of the core strands. --> :Elastiese koord wat bestaan uit een of meer ewewydige elastiese stringe wat 'n kern vorm, bedek met 'n gevlegte skede van sterk maar minder elastiese materiaal wat die verlenging van die kernstringe beperk. ;''shore diving'' - strandduik <!-- :Diving from a shore entry. --> :Duik vanaf 'n wal toegang. ;''shot line, diving shot'' - duikkoeël? <!-- :A rope between a float at the surface, and a sufficiently heavy weight holding the rope approximately vertical. Also the whole assembly as described. --> :'n Tou tussen 'n vlot aan die oppervlakte en 'n voldoende swaar gewig wat die tou ongeveer vertikaal hou. Ook die hele samestelling soos beskryf. ===Si=== ;''sidemount'' - symontering? <!-- mounted at the sides of a person--> <!-- :A scuba diving equipment configuration which has diving cylinders mounted along the sides of the diver, below the shoulders and along the hips, instead of on the back of the diver. --> :'n Duiktoerustingkonfigurasie waar duiksilinders langs die sye van die duiker, onder die skouers en langs die heupe gemonteer is, in plaas van op die duiker se rug. ;''sidemount staging'' - symonteerde dekompressiesilinders? <!-- :The practice of using sidemount configuration (bungee loops and/or ''buttplate'' rails) as a means for stowing stage/deco cylinders when otherwise diving in ''back-mounted'' scuba. --> :Die praktyk om die symonteringskonfigurasie (rukreklusse en / of basplaathangstawe) as 'n metode vir die drag van stadium / deco silinders wanneer andersins met ruggemonteerde scuba.geduik is, te gebruik. ;''silent entry'' - sagte inplons? sagte/stille ingang? <!-- :An entry technique which minimises noise and splash, suitable for entry from a low platform. The diver sits with feet dangling over or into the water, turns the torso sideways, and takes his weight on his hands, then swings his butt off the surface and drops feet first into the water, slowed by the arms, and lets go with the hands when in the water.<ref name="BSAC Diving Manual 1982" />{{rp|251}} --> :'n Toegangstegniek wat geraas en spat minimaliseer, geskik vir toegang vanaf 'n lae platform. Die duiker sit met voete wat oor of in die water hang, draai die bolyf sywaarts en lig sy gewig op sy hande, swaai dan sy boude van die oppervlak af en laat die voete eerste in die water sak, daling word deur die arms vertraag totdat die duiker in die water is.<ref name="BSAC Diving Manual 1982" />{{rp|251}} ;''silica gel'' - silikajel,<ref name="Pharos" /> kieseljel<ref name="Pharos" /> <!-- :A desiccant filter medium used to adsorb water. --> :'n Verdrogingsfiltreermiddel wat gebruik word om water te adsorbeer. ;''silicone grease'' - silikoonghries <!-- : Waterproof grease made by combining a silicone oil with a thickener such as amorphous fumed silica that is waterproof and a good insulator and corrosion inhbitor. --> :Waterdigte ghries wat gemaak word deur die kombinasie van 'n silikoonolie met 'n verdikkingsmiddel soos amorfe silica wat waterdig is en 'n goeie isolator en korrosiestremmer. ;''silicone oil'' - silikoonolie<ref name="Pharos E&B" /> <!-- :A liquid polymerized siloxane with organic side chains having relatively high thermal stability and good lubricating properties. --> :'n Vloeibare gepolimeriseerde siloksaan met organiese sykettings met relatief hoë termiese stabiliteit en goeie smeer eienskappe. ;''silt-out'' - slik-verdonkering? <!-- :A situation when underwater visibility is rapidly reduced to zero, usually when a diver disturbs silt deposits. --> :'n Situasie wanneer onderwatersigbaarheid vinnig tot nul verminder word, gewoonlik wanneer 'n duiker slik deposito's versteur. ;''silt screw'' - slikpen <!-- :Device which is inserted into silt or sand to provide an anchor point, such as for a tie-off on a cave line.<ref name="Side Mount Profiles" /> Silt screws are generally stakes made from small bore plastic (PVC) pipe with a sharpened end. --> :Toestel wat in slik of sand geplaas word om 'n ankerpunt te bied, soos om 'n grotlyn vas te maak. Slikpenne word gewoonlik uit kleinboorplastiekpyp (PVC) met 'n skerp punt aan een kant gemaak.<ref name="Side Mount Profiles" /> ;''single point mooring, single buoy mooring'' - Enkelpuntmeerboei? <!-- :A loading buoy anchored offshore, that serves as a mooring point and interconnect for tankers loading or offloading gas or liquid products. SPMs are the link between geostatic subsea manifold connections and weathervaning tankers. They are capable of handling any size ship, even very large crude carriers (VLCC) where no alternative facility is available.<ref name="Bevan 2005"/> --> :'n Laaiboei weg van die wal geanker, wat dien as 'n vasmeerpunt en verbinding vir tenkskepe wat gas of vloeibare produkte laai of aflaai. Hulle is die skakel tussen geostatiese onderseese verdeelpypverbindings en tenkskepe wat moet kan draai met die wind. Hulle is in staat om enige grootte skip, selfs baie groot ruweoliedraers te hanteer waar geen alternatiewe fasiliteit beskikbaar is nie.<ref name="Bevan 2005"/> ;''sinkhole'' - sinkgat<ref name="Pharos" /> <!-- :A natural depression or hole in the Earth's surface caused by karst processes — the chemical dissolution of carbonate rocks - or suffosion processes for example in sandstone. --> :'n Natuurlike depressie of gat in die Aarde se oppervlak veroorsaak deur karst prosesse - die chemiese ontbinding van karbonaat gesteentes - of suffosie prosesse, byvoorbeeld in sandsteen. ;''sintered'' - gesinter<ref name="Pharos" /> <!-- :Particulate or granular material bonded together by the application of pressure and sufficient heat to partially melt the surface of the particles and weld them together. The product is usually porous. --> :Partikulêre of korrelagtige materiaal wat deur die toediening van druk en voldoende hitte verbind word deur die oppervlak van die deeltjies gedeeltelik te smelt en saam te sweis. Die produk is gewoonlik poreus. ;''siphon, swallow-hole'' - sinkgat<ref name="Pharos" /> <!-- :Place where water from a stream flows into the ground.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Plek waar water van 'n stroom in die grond vloei.<ref name="Cave diving terms" /> ;''skandalopetra'' - skandalopetra, klipgewig? <!-- :A flat stone, usually of marble or granite, weighing between 8 and 14&nbsp;kg, with rounded corners and edges, and tied to a rope, historically used by Greek sponge free-divers to assist descent. when the diver wishes to ascend the rope is used to signal the tender on the boat who then pulls in the rope. Currently a competitive sport. --> :'n Plat klip, gewoonlik van marmer of graniet, wat tussen 8 en 14 kg weeg, met afgeronde hoeke en kante, en vasgemaak aan 'n tou, wat histories deur Griekse vry-sponsduikers gebruik is om af te daal. Wanneer die duiker wil styg, word die tou gebruik om die tou-hanteerder op die boot te laat weet, wat dan die tou intrek. Tans 'n mededingende sport. ;''skin, skins'', or ''dive skins'' - duikvel? lycrapak <!-- :A lycra suit worn by a diver in warm water as protection against stings, abrasion and sunburn, or under a wet suit. --> :'n Lycra pak wat deur 'n duiker in warm water as beskerming teen steke, skuur en sonbrand, of onder 'n natduikpak gedra. ;''skip breathing'' - asemhalingsbesuiniging? <!-- :Breathing pattern where the diver holds each breath a while to conserve breathing gas. Can cause CO<sub>2</sub> buildup which can lead to headaches, and reduces physiological reserves in case of an emergency. --> :'n Asemhalingspatroon waar die duiker elke keer asem haal en a tydjie hou om asemhalingsgas te bewaar. Dit kan koolsuurgas laat opbou wat kan lei tot hoofpyn, en fisiologiese reserwes in geval van nood laat verminder. ;''S-lay'' - <!-- :Method of laying undersea pipelines by welding the sections together on the lay barge and deploying them from the stern horizontally guided by a "stinger" - a structure that supports the pipe string to control its bend radius.<ref name="huismanequipment1" /> --> :Metode om onderseese pypleidings te lê deur die pypstukke aanmekaar op die lêbagger te sweis en oor die agterstewe laat beweeg, wat horisontaal gelei word deur 'n angel - 'n struktuur wat die pyp ondersteun deur die buigstraal te beheer.<ref name="huismanequipment1" /> ;''slate'' - skryfplaat? <!-- :Rigid plastic tablet used for writing messages or notes. --> :Vaste plastiek tablet wat gebruik word om boodskappe of notas te skryf. ;''sling cylinder'' - hangsilinder? <!-- :Independent diving cylinders with their own regulators carried clipped to the harness at the side of the diver. --> :Onafhanklike duiksilinders met hul eie reguleerders wat langs die sye van die duiker teen die harnas aangeknip word. ;''slingshot valve, Y-valve'' - rekstokklep? Y-klep? <!-- :A cylinder valve with two independent valved outlets angled to left and right of the centreline. --> :'n Silinderklep met twee onafhanklik geklepte uitlate wat links en regs van die middellyn is. ;''slob knob'' - <!-- :Flexible extension used for operating valve knobs on a manifold. --> :Buigsame uitbreiding wat gebruik word om klepknoppies op 'n silinderverdeelstuk te draai. ;''snatch block'' -greepkatrol<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A block which is open or can be opened to engage with a bight, without the necessity to thread the rope through the block. --> :'n Katrolblok wat oop is of oopgemaak kan word om met 'n lus te koppel, sonder dat die tou deur die blok geryg moet word ;''spar buoy'' - sparboei<ref name="Pharos O" /> <!-- :A tall, thin buoy that floats upright in the water and is characterized by a small water plane area and usually a relatively large mass. They tend to be stable ocean platforms, minimally affected by wave action, and are popular for making oceanographic measurements. A DSMB is effectively an inflatable spar buoy with a low mass. --> :'n Lang, dun boei wat regop in die water dryf en word gekenmerk deur 'n klein watervlakoppervlakte en gewoonlik 'n relatief groot massa. Hulle is geneig om stabiele oseaanplatforms te wees, wat minimaal geraak word deur golfaksie, en is gewild vir die maak van oseanografiese metings. 'n DSMB is effektief 'n opblaasbare spaarboei met 'n lae massa. ;''surface marker buoy, SMB'' - oppervlakmerkerboei <!-- :Buoy towed by a diver to mark position. --> :Boei gesleep deur 'n duiker om posisie te merk. ;''snag line'' - haaklyn? <!-- :Line used for underwater search intended to snag on the target. May be dragged by boats or by divers. May be weighted if dragged over a smooth bottom. --> :Lyn wat gebruik word vir onderwater soek, wat bedoel is om op die teiken vas te haak. Mag deur bote of duikers gesleep word. Mag geweeg word indien dit oor 'n gladde bodem gesleep word. ;''snap shackle'' - knypskakel? <!-- :A clip connector mechanism which locks when closed, can be operated without tools, and can usually be released under load. --> :'n Knipkoppelmeganisme wat sluit wanneer dit toegemaak word, kan sonder gereedskap gebruik word en kan gewoonlik onder vrag oopgemaak word. ;''snoopy loop, ranger band'' - binnebandrekkie? <!-- :A heavy duty elastic band made from a slice of inner tube. --> :'n Swaardiens-elastiese band gemaak van 'n snysel binneband. ;''snorkel'' - snorkel (s.nw.) <!-- :Tube with a bend and mouthpiece used for breathing air from above the water surface when the wearer's mouth and nose are submerged. --> :Buis met 'n buiging en mondstuk wat gebruik word om asem van bo die wateroppervlak te kan haal wanneer die mond en neus van die draer onderwater val. ;''snorkeling, snorkelling'' - snorkel (ww.) <!-- :Swimming at the surface of the water while breathing through a snorkel. the snorkeller is almost always equipped with a diving mask or swim goggles, and usually swimfins. --> :Swem op die oppervlak van die water terwyl asem deur 'n snorkel te haal. Die snorkeller is amper altyd toegerus met 'n duikmasker of swembril, en gewoonlik swemvinne. ;''snorkel keeper'' - snorkelhouer <!-- :Device to hold a snorkel in place at the side of a diving mask by fixing it to the mask strap. --> :Toestel om 'n snorkel aan die kant van 'n duikmasker vas te hou deur dit aan die maskerband vas te maak. ;''Snuba'' - Snuba <!-- :Snuba is a portmanteau of "snorkel" and "scuba" referring to a proprietary recreational surface supplied underwater breathing system supplied from a cylinder mounted on a small raft towed by the diver. see also Hookah. --> :Snuba is 'n portmanteau van "snorkel" en "scuba" wat verwys na 'n eie ontspanningsoppervlakverskafte onderwaterasemhalingstelsel wat met druklug vanuit 'n silinder wat op 'n klein vlot wat deur die duiker gesleep is, verskaf word. sien ook Hookah. ===So=== ;''solo diving'' - soloduik, alleenduik <!-- :The practice of scuba diving alone, without a "dive buddy or in-water standby diver. --> :Die praktyk om sonder 'n duikmakker of binne-waterveiligheidsduiker te skubaduik. ;''sonic orifice'' - <!-- :Metering device to provide constant mass flow of a gas by choked flow through an orifice. --> :Doseeronderdeel om konstante massavloei van 'n gas te verskaf deur gesmoorde vloei deur 'n klein opening. ;''sorb, sodasorb, sodalime'' and ''sofnolime'' <!-- :Carbon dioxide absorbent material used in rebreather or life support system scrubber to remove carbon dioxide from the breathing gas so it may be recycled. --> :Koolsuurgas absorberende materiaal wat gebruik word in 'n hersirkuleerder of lewensondersteuningstelsel gasreiniger om koolsuurgas uit die asemhalinggas te verwyder, sodat dit hergebruik kan word. ;''Southern African Undersea and Hyperbaric Medical Association (​SAUHMA)'' - ? <!-- :A voluntary association recognised as a special interest group by the Council of the South African Medical Association. The association promotes the practice and facilitates the study of underwater and hyperbaric medicine, registers diving medical practitioners to practice in South Africa and manages a database of commercial diver medical fitness to dive records. --> :'n Vrywillige vereniging wat deur die Raad van die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging as 'n spesiale belangegroep erken is. Die vereniging bevorder die praktyk en fasiliteer die studie van onderwater- en hiperbariese medisyn, registreer duikgeneeskundiges om in Suid-Afrika te oefen en bestuur 'n databasis van mediese duikfiksheidrekords vir kommersiële duikers. ;''Southern Underwater Research Group SURG'' - SURG (onvertaalbaar) <!-- :An organisation based in Cape Town, which publishes marine ecology field guides, dive travel guides and underwater maps, facilitates citizen science projects, provides guidance and teaching materials for diver education and develops cost-effective diving equipment.<ref name=SURG /> --> :'n Organisasie in Kaapstad, wat mariene ekologie-veldgidse, duik reisgidse en onderwaterkaarte publiseer, burgerwetenskapprojekte fasiliteer, leiding en onderrigmateriaal vir duikersopleiding verskaf en kostedoeltreffende duikuitrusting ontwikkel.<ref name=SURG /> ;''speargun'' - spiesgeweer? <!-- :Hunting weapon for shooting fish underwater which propels a barbed steel spear a short distance forward using stored energy from stretched rubber strips or compressed air behind a captive piston. --> :Jagwapen vir onderwatervisskiet wat 'n weerhaakspies 'n kort afstand vorentoe skiet deur gebruik te maak van gestoorde energie uit uitgerekte rubberstrokies of saamgeperste lug agter 'n gevange suier. ;''spearo'' - spearo <!-- :Slang term for breathhold spearfisher. --> :Groeptaal term vir vryduik spiesvisser. ;''speleogen'' - <!-- :Dissolution features in bedrock. --> :Ontbindingsverskynsels in die vaste gesteente. ;''speleothem'' - grotformasie <!-- :A cave formation: A secondary mineral deposit formed in a cave. --> :'n Sekondêre mineraleafsetting wat in 'n grot gevorm word. ;''Self-propelled hyperbaric lifeboat, SPHL'' - self-aangedrewe hiperbariese reddingsboot <!-- :A lifeboat which can transport saturation divers under pressure from a saturation habitat in severe and immediate danger. --> :'n Reddingsboot wat versadigingsduikers vanaf 'n versadigingshabitat in ernstige en onmiddellike gevaar onder druk kan vervoer. ;''spider'' - ? <!-- :Mask strap system for full-face masks with three or more straps. (commonly 5) --> :Maskerbandstelsel vir volgesigmaskers met drie of meer bande. (algemeen 5) ;''single point mooring (SPM), single buoy mooring (SBM)'' - enkelpunt vasmeerboei? <!-- :A loading buoy anchored offshore, that serves as a mooring point and interconnect to a pipeline or well for all sizes of tankers loading or offloading gas or liquid products. --> :'n Laaiboei geanker in die oopsee, wat dien as 'n meerpunt en verbinding met 'n pyplyn of put vir alle groottes van tenkskepe wat gas of vloeibare produkte laai of aflaai. ;''spool'' - spoel <!-- # Circular device for storing, deploying and recovering line, comprising a short tubular section with a large flange at each end. No moving parts, small, compact, economical and reliable alternative to a reel for relatively short lines. # Short, straight section of pipe or tube with a flange at each end. --> #Ronde toestel vir die berging, ontplooiing en herwinning van lyn, wat 'n kort buisvormige gedeelte met 'n groot flens aan albei kante bevat. Geen bewegende dele nie. Klein, kompakte, ekonomiese en betroubare alternatief vir 'n katrol vir relatief kort lyne. #Kort, reguit stuk pyp of buis met 'n flens aan albei kante. ;''spreader, spreader bar'' - verspreider? lasverspreider? <!-- :A beam used to distribute the load of a lift across more than one point, increasing stability and decreasing the loads applied during hoisting. --> :'n Balk wat gebruik word om die hyslas oor meer as een punt te versprei, die stabiliteit te verhoog en die lasse wat tydens die hysing toegepas word te verminder. ;''spring'' - fontein, bron, oog <!-- :Place where a concentrated flow of water emerges from the ground. --> :Plek waar 'n gekonsentreerde waterstroom uit die grond kom. ;''spring strap'' - veerband? <!-- :Fin strap using a stainless steel spring to secure the fin to the foot. --> :'n Finband met 'n vlekvryestaalveer om die vin aan die voet vas te maak. ;''spring suit'' - lentepak? <!-- :A wetsuit that covers the torso and has short sleeves and long or short legs. --> :'n Duikpak wat die liggam dek met kort moue en lang of kort broekspype. ;''spud can'' - blikstewel? <!-- :The foot on a leg of a jack-up type oil platform designed to spread the load so that the rig does not sink too deeply into the sea-bed.<ref name="Bevan 2005"/> --> :Die voet op 'n poot van 'n domkrag-tipe olieplatform wat ontwerp is om die vrag te versprei sodat die tuig nie te diep in die seebodem sink nie.<ref name="Bevan 2005"/> ;''South Pacific Underwater Medicine Society (SPUMS)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Society to facilitate the study of and to provide information on underwater and hyperbaric medicine, and to publish a journal on these matters, based in Australia. --> :'n Genootskap om die studie van, en inligting oor, onderwater- en hiperbariese medisyne te fasiliteer en om 'n joernaal oor hierdie aangeleenthede te publiseer, gebaseer in Australië. ;''square profile'' - vierkantsprofiel? <!-- :Dive profile where the diver descends continuously to the maximum depth and stays there for the duration of the dive before ascending directly at a steady rate to the surface or first decompression stop. This profile provides worst case exposure for gas absorption by the body tissues for a given depth and time, and is assumed for decompression planning using decompression tables. --> :Duikprofiel waar die duiker voortdurend na die maksimum diepte daal en daar bly vir die duur van die duik voordat direk teen 'n bestendige snelheid tot die oppervlakte of eerste dekompressie stop te styg. Hierdie profiel bied die ergstegeval blootstelling aan gasabsorpsie deur die liggaamsweefsel vir 'n gegewe diepte en tyd, en word aanvaar vir dekompressiebeplanning met behulp van dekompressietabelle. ;''squeeze'' - drukbesering? persing,<ref name="Pharos O" /> druktrauma,<ref name="Pharos O" /> barotrauma<ref name="Pharos O" /> :see ''barotrauma'' <!-- :Injury or discomfort caused by increase or decrease in volume of gas space in the diver's body or equipment due to a change in ambient pressure. --> :Besering of ongemak veroorsaak deur toename of afname in die volume van 'n gasruimte in die duikers se liggaam of toerusting as gevolg van 'n verandering in omgewingsdruk. ;''surface-supply diving equipment, surface-supplied diving equipment (SSDE)'' - oppervlaksverskafde duikteorusting, oppervlaksvoorsiende duiktoerusting <!-- :Diving equipment where the breathing gas is supplied from the surface, either from a specialized diving compressor, high-pressure cylinders, or both. A backup source of breathing gas should be present in case the primary supply fails. The diver may also wear an emergency gas supply scuba cylinder which can provide self-contained breathing gas in an emergency. Surface-supplied diving equipment usually includes communication capability with the surface, which improves the safety and efficiency of the working diver. --> :Duiktoerusting waar die asemhalingsgas van die oppervlak af voorsien word, hetsy van 'n gespesialiseerde duikkompressor, hoëdruksilinders of albei. 'n Rugsteunbron van asemhalingsgas moet teenwoordig wees indien die primêre toevoer misluk. Die duiker mag ook 'n noodtoevoerskubasilinder dra wat in 'n noodgeval selfstandige asemhalinggas kan verskaf. Oppervlaksverskafte duiktoerusting sluit gewoonlik kommunikasie vermoë met die oppervlak in, wat die veiligheid en doeltreffendheid van die werkende duiker verbeter. ;''stage'' - duikmandjie? :see ''diving stage'' ;''stage cylinder'' - stadiumsilinder,? bêresilinder? slingersilinder? <!-- # A cylinder used for a stage of a long penetration dive, also known as drop cylinder, which is placed on the distance line to be collected on the return. # Also generically used to refer to decompression gas cylinders carried as ''sling cylinders'' --> #'n Silinder wat gebruik word vir 'n stadium van 'n lang penetrasie duik, ook bekend as bêresilinder, wat langs die afstandlyn geplaas word wat om tydens terugkeer ingesamel te word. #Ook algemeen gebruik om te verwys na dekompressie gas silinders gedra as slingersilinders. ;''staged decompression'' - stapsgewyse dekompressie? <!-- :The practice of making decompression stops. --> :Die gebruik van dekompressiestoppe. ;''stage-only diving'' - <!-- :The use of standard decompression stage cylinder configuration, without back-mounted cylinders, on an otherwise standard, or partially modified technical/recreational BCD. The cylinders are attached to waist and shoulder D-Rings by direct bolt-snap, and no bungee cord is used in the upper attachment. May be confused with sidemount diving, but differs in the way the top of the cylinders are secured to the diver. --> :Die gebruik van 'n standaard dekompressie-stadiumsilinderkonfigurasie, sonder ruggemonteerde silinders, op 'n andersins standaard, of gedeeltelik gewysigde tegniese / ontspannings-BCD. Die silinders is direk vasgemaak aan middel- en skouer-D-ringe met suier-knippe, en geen rukrek word in die boonste aanhegting gebruik nie. Kan verwar word met symontering duik, maar verskil in die manier waarop die silinderskoppe aan die duiker vasgemaak word. ;''standard diving dress'', also ''copper helmet'' or ''heavy gear'' - standaardduikpak? koperhelmtoerusting? swaarduiktoerusting? <!-- :Early free flow surface supplied diving equipment using a heavy canvas suit, copper helmet and corselet, and weighted boots. --> :Vroë vrye-vloei oppervlaksverskafteduikuitrusting met 'n swaar waterdigte duikpak, koperhelm, en geweegde stewels. ;''standard operating procedure'' - standaardopereerprosedure <!-- :Procedure compiled by an organisation prescribing the processes to be followed when performing specified tasks. --> :Prosedure saamgestel deur 'n organisasie wat die prosesse voorskryf wat gevolg moet word wanneer gespesifiseerde take uitgevoer word. ;''stand-by diver'' - bystaanduiker? hulpduiker? <!-- :Diver functioning as a safety backup to the working diver. Often on the surface at the dive control point, but ready to enter the water at very short notice on the instruction of the supervisor. --> :Duiker wat as 'n veiligheidsondersteuner vir die werkduiker funksioneer. Dikwels gestationeer by die duikkontrolepunt, maar gereed om die water met baie kort kennisgewing op die instruksie van die toesighouer te betree. ;''static apnea, static apnoea'' - <!-- :Underwater breath-holding without changing location. --> :Onderwater asemhou sonder om te ligging te verander. ;''steamer'' - <!-- :A full one piece wetsuit that covers the torso and the full length of the arms and legs. --> :'n Volle een-stuk-duikpak wat die liggam en die volle lengtes van die arms en bene dek. ;''stempost'' - boeg <!-- : A near vertical structural component, at the front of the keel, that forms the forward part of the bow. --> :'n Byna vertikale strukturele komponent, aan die voorkant van die kiel, wat die voorste deel van die boeg vorm. ;''stern'' - agterstewe<ref name="Pharos O" /> agterskip<ref name="Pharos EA" /> <!-- :The rear part or after end of a vessel. --> :Die agterste deel van 'n vaartuig. ;''sternpost'' - agterstewe<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A near vertical component, at the rear of the keel, that is a major structural part of the stern. --> 'n Naby vertikale komponent aan die agterkant van die kiel, wat 'n belangrike strukturele deel van die agterstewe vorm. ;''stern thruster''- agterstuwer? <!-- :A transverse thrust propulsion device built into, or mounted to the stern of a ship or boat, to make it more maneuverable. --> :'n Dwarsstukrag-aandrywingstoestel wat ingebou of gemonteer is aan die agterstewe van 'n skip of boot, om dit meer manoeuvreerbaar te maak. ;''stinger'' - angel? <!-- :An overboard extension at the stern of an offshore pipe lay barge used to provide additional support at the over bend of an S-lay during offshore construction.<ref name="huismanequipment1"/> --> :'n Oorboordse uitbreiding aan die agterkant van 'n pyplêbagger wat gebruik word om bykomende ondersteuning by die oorbuiging van 'n S-lê tydens oopseese pypleiding konstruksie te verskaf.<ref name="huismanequipment1"/> ;''storage depth'' - stoordiepte,? stoordruk? bergdiepte ;''living depth'' - verblyfsdiepte? <!-- :Depth pressure in a saturation system at which divers live between compression, lockouts and decompression<ref name="NORSOK U100" /> --> :Drukdiepte in 'n versadigingsstelsel waar duikers bly tussen kompressie, uitsluitings en dekompressie.<ref name="NORSOK U100" /> ;''stride entry, giant stride entry'' - <!-- :Entry technique from a platform a small to moderate distance above the water surface, which is suitable to stand on before entry. The diver faces the water and steps out with the leading foot, pushing away from the platform with the back foot, and drops into the water while maintaining a vertical posture until fully submerged. The feet can be brought together after initial impact to limit depth of immersion in moderately shallow water, by applying fin thrust downwards.<ref name="BSAC Sport Diving 1985" /> --> :Toegangstegniek vanaf 'n platform 'n klein tot matige afstand bokant die wateroppervlak, wat geskik is om op te staan voor toegang. Die duiker staan voor die water en stap uit met die voorste voet, stoot van die platform af met die agtervoet en val in die water terwyl 'n vertikale houding behou word totdat ten volle ondergedompel. Die voete kan na die aanvanklike impak bymekaar gebring word om die diepte van onderdompeling in matig vlak water te beperk, deur fin stuktag afwaarts te rig.<ref name="BSAC Sport Diving 1985" /> ;''stroke'' - stroke (onvertaalbaar) <!-- :Derogatory term used by Doing It Right (DIR) zealots to describe divers who do not follow DIR procedures and use DIR approved equipment and configurations. --> :Neerhalende term wat gebruik word deur Doing It Right (DIR) sealotte om duikers te beskryf wat nie DIR prosedures volg nie, en nie DIR goedgekeurde toerusting en konfigurasies gebruik nie. ===Su=== ;''subcutaneous emphysema'' - onderhuidse emfiseem<ref name="Pharos" /> <!-- :Gas under the skin resulting from lung overpressure injury.<ref name="USNDM R6"/> --> :Gas onder die vel as gevolg van longoordrukskade.<ref name="USNDM R6" /> ;''submersible pressure gauge, SPG'' - dompelbaredrukmeter? dompeldrukmeter? <!-- :Waterproof pressure gauge for diving cylinder, attached to the first stage regulator by a high pressure hose. Usually calibrated in bar, or for the USA, in psi. Also known as a contents gauge. --> :Waterdigte drukmeter vir duiksilinders, gekoppel aan die eerste-stadium reguleerder deur 'n hoëdrukslang en gebruik om die oorblywende druk in die duiksilinder te monitor. Gewoonlik gekalibreer in bar, of vir die VSA, in pond per vierkantduim. Ook bekend as 'n inhoudsmeter. ;''suicide clip'' - selfmoordknip <!-- :Derogatory term for clip mechanisms which are capable of clipping onto a line or other object without the active and intentional intervention of a user. --> :Neerhalende term vir klemmeganismes wat in staat is om op 'n lyn of ander voorwerp vas te klip sonder die aktiewe en opsetlike ingryping van 'n gebruiker. ;''suit blowup'' - duikpakopblaas? <!-- :Excessive inflation of a dry suit leading to uncontrolled ascent. --> :Oormatige inflasie van 'n droëduikpak wat tot onbeheerde opstyging lei. ;''sump'' - sinkpunt <!-- :A passage in a cave that is submerged under water. --> :'n Deurvaart in 'n grot wat onder die water val. ;''sump pack, dry bag'' - droësak? <!-- :Tough waterproof bag with watertight seal used to carry dry equipment in caves, including through water filled passages.<ref name="Side Mount Profiles" /> --> :Taai waterdigte sak met waterdigte seël wat gebruik word om droe toerusting in grotte, insluitend deur water gevulde gange, te dra.<ref name="Side Mount Profiles" /> ;''superoxide scrubber'' - superoksied gasreiniger? <!-- :Rebreather scrubber which not only removes carbon dioxide from the exhaled air, but also replenishes the oxygen by chemical reaction. --> :Asemgashersirkuleerder gasreiniger wat nie net koolsuurgas uit die uitasemde lug verwyder nie, maar ook die suurstof aanvul deur chemiese reaksie. ;''supersaturation'' - oorversadiging <!-- :A temporary and thermodynamically unstable condition of a solvent containing more dissolved gas than it can hold in solution over the long term for the prevailing conditions. --> :'n Tydelike en termodinamiese onstabiele toestand van 'n oplosmiddel wat meer opgeloste gas bevat as wat dit oor die lang termyn in oplossing kan hou vir die heersende toestande. ;''supersaturation limit'' - oorversadigingsgrens <!-- :The theoretical pressure ratio between tissue gas concentration and ambient pressure above which the probability of bubble formation is unacceptably high.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> --> :Die teoretiese drukverhouding tussen weefselgaskonsentrasie en omringende druk waarbo die waarskynlikheid van borrelvorming onaanvaarbaar hoog is.<ref name="Suunto Fused RGBM" /> ;''Supervised Diver'' - gekontroleerde duiker? afhanklike duiker? <!-- :EN 14153-1 / ISO 24801-1 standard competence for recreational scuba diver. The level 1 "Supervised Diver" has sufficient knowledge, skill and experience to dive, in open water, to a recommended maximum depth of 12 m, which do not require in-water decompression stops, under the direct supervision of a dive leader, in groups of up to four level 1 scuba divers per dive leader provided the dive leader is capable of establishing physical contact with all level 1 scuba divers at any point during the dive, only when appropriate support is available at the surface, and under conditions that are equal or better than the conditions where they were trained.<ref name="Supervised diver" /> --> :EN 14153-1 / ISO 24801-1 standaard bevoegdheid vir ontspannings duiker. Die vlak 1 "Supervised Diver" beskik oor voldoende kennis, vaardighede en ondervinding om in oop water te duik tot 'n aanbevole maksimum diepte van 12 m, wat nie onderwater dekompressiestoppe benodig nie, onder direkte toesig van 'n duikleier in groepe van tot vier vlak 1-duikers per duikleier, mits die duikleier in staat is om fisiese kontak met alle vlak 1-duikers op enige stadium tydens die duik te maak, slegs wanneer toepaslike ondersteuning beskikbaar is op die oppervlak en onder toestande wat gelyk of beter is as die omstandighede waarin hulle opgelei is.<ref name="Supervised diver" /> ;''supply lock'' - voorraadlugsluiting <!-- :Small lock on a saturation life support habitat for transfer of relatively small items. --> :Klein lugsluiting op 'n versadigingslewensondersteuningshabitat vir die oordrag van relatief klein items. ;''SurD'' - oppervlaksdekompressie? :See ''surface decompression'' – Sien oppervlaksdekompressie ;''surf'' - branding <!-- :The mass or line of broken water formed by waves breaking on a shore or reef. --> :Die massa of lyn gebreekte water wat gevorm word deur golwe wat op 'n kus of rif breek. ;''surface decompression'' - oppervlaksdekompressie? <!-- :A procedure in which some or all of the staged decompression obligation is done in a decompression chamber immediately after surfacing instead of in the water. --> :'n Prosedure waarin sommige of al die gevorderde dekompressieverpligtinge onmiddellik na die opstyging in 'n dekompressiekamer in plaas van in die water gedoen word. ;''surface detection aids - oppervlakspoormiddels'' <!-- :Equipment, such as flags, surface marker buoys, flares, EPIRBs, mirrors, and whistles, carried by divers to maintain contact with dive boats or attract rescue when lost at sea. --> :Toerusting, soos vlae, merkerboeie, fakkels, EPIRB's, spieëls en fluitjies, gedra deur duikers om kontak met duikerbote te handhaaf of om redding te soek wanneer hulle op die see verlore raak. ;''surface equivalent volume'' - <!-- :Gas volume adjusted to surface pressure. See also ''free gas volume'' --> :Gasvolume aangepas teen oppervlakdruk. Sien ook '' vryegasvolume '' ;''surface interval'' - oppervlaksinterval? tussenduikpouse? <!-- :The time spent by a diver at surface pressure after a dive during which inert gas which was still present at the end of the dive is further eliminated from the tissues. --> :Die tydperk wat 'n duiker by oppervlaksdruk na 'n duik spandeer het, waartydens inerte gas wat nog aan die einde van die duik teenwoordig was, verder uit die weefsel uitgeskakel word. ;''surface marker buoy, SMB'' - oppervlakmerkerboei <!-- :A buoy towed by a diver to indicate location to people at the surface. --> :'n Boei gesleep deur 'n duiker om posisie aan mense bo die oppervlak te wys. ;''surge'' - stuwing<ref name="Pharos" /> <!-- :Reciprocating water movement parallel to the bottom surface caused by the passing of a wave overhead. --> :Heen en weer waterbeweging parallel aan die bodemvlak wat veroorsaak word deur die verbygang van 'n golf bo. ;''sustained load cracking'' - <!-- :The development of cracks in a material subjected over long term to static stress significantly less than the yield stress. There is a low but significant risk of this mode of failure in pressure vessels of AA6351 aluminium alloy.<ref name="Luxfer cracking" /> --> :Die ontwikkeling van krake in 'n materiaal wat oor lang termyn onderworpe is aan statiese spanning wat aansienlik minder is as die swigspanning. Daar is 'n lae, maar beduidende risiko van hierdie vorm van gebrek in drukvate wat uit AA6351 aluminiumlegering vervaardig is.<ref name="Luxfer cracking" /> ;''swell'' - deining<ref name=Terblanche /> <!-- :A series of wind generated surface waves that is not significantly affected by the local wind. --> :'n Reeks windopgewekte oppervlakgolwe wat nie beduidend geraak word deur die plaaslike wind. ;''swim line'' - swemlyn? swemtou? <!-- :Line used to evenly space divers across the search area for a swim line search. Each diver holds the line at a distance from the previous diver of somewhat less than twice the visibility distance. The line is used to keep the divers spaced evenly across the search area while swimming perpendicular to the line. --> :Lyn gebruik om duikers oor die soekgebied egalig te spasiëer vir 'n swemlynsoektog. Elke duiker hou die lyn op 'n afstand van die vorige duiker van ietwat minder as twee keer die sigbare afstand. Die lyn word gebruik om die duikers eweredig oor die soekgebied te hou terwyl hulle loodreg op die lyn swem. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==T== ;''taravana'' - taravana <!-- :A form of decompression sickness found among Polynesian island natives who habitually do multiple repetitive deep breath-hold dives. --> :'n Vorm van dekompressiesiekte gevind onder Polynesiese eilanders wat gewoonlik verskeie herhalende diep asem-hou duike maak. ;''task loading'' - taakbelasting? taakbelading? <!-- :A multiplicity of responsibilities leading to an increased risk of failure on the part of the diver to undertake some key basic function which would normally be routine for safety --> :'n Veelheid verantwoordelikhede wat lei tot 'n verhoogde risiko dat die dukier sal versuim om 'n belangrike basiese funksie te onderneem wat normaalweg 'n veiligheidroetine sou gewees het. ;''taut wire system'' - gespannedraadsisteem? stywedraadsisteem? <!-- :A constant tension wire from a vessel to a fixed point, usually a weight on the seabed, used as a reference to detect movement of a dynamically positioned vessel from the reference point.<ref name="Bevan 2005"/> --> :'n Konstantespanningsdraad vanaf 'n vaartuig na vaste punt, gewoonlik 'n gewig op die seebodem, wat gebruik word as 'n verwysing om beweging van 'n dinamiesgeposisioneerdevaartuig vanaf die verwysingspunt op te spoor.<ref name="Bevan 2005"/> ;''technical diving'' - tegniese duik <!-- :An extension of the scope of recreational scuba diving to applications with greater technical complexity and higher inherent risk. Definitions vary, but diving with multiple breathing gases, helium based gases, closed circuit rebreathers, or under extensive overheads are generally considered as technical diving. There is no sharp distinction from other forms of recreational diving. --> :'n Uitbreiding van die bereik van ontspanningsduik aan toepassings met groter tegniese kompleksiteit en hoër inherente risiko. Definisies verskil, maar duik met meervoudige asemhalingsgasse, heliumgebaseerde gasse, geslote stroombaan-asemhersirkuleerders, of onder omvattende oorhowe (oorhoofde?) word algemeen beskou as tegniese duik. Daar is geen skerp onderskeid van ander vorme van ontspannings duik nie. ;''tech ring'' - starre D-ring? <!-- :D-ring welded to a belt slide so that it can not fold down against the webbing. Intended to make it easier to fit and remove snaps.<ref name="Cave diving terms" /> --> :D-ring gesweis aan 'n gordel-skuifstuk sodat dit nie teen die band kan vou nie. Bedoel om dit makliker te maak om klemme (knypers) vas te maak en te verwyder.<ref name="Cave diving terms" /> ;''tension leg rig'' - ? <!-- :A vertically moored floating structure normally used for the offshore production of oil or gas, particularly suited for water depths between 300 and 1500 meters. The platform is permanently moored by means of tethers at each of the structure's corners and virtually all vertical motion of the platform is eliminated. --> :'n Vertikaal afgemeerde drywende struktuur wat normaalweg gebruik word vir die aflandse produksie van olie of gas, veral geskik vir waterdieptes tussen 300 en 1500 meter. Die platform word permanent deur middel van terskabels by elke hoek van die struktuur vasgemeer en feitlik alle vertikale beweging van die platform word uitgeskakel. ;''test pressure'' - toetsdruk,<ref name="Pharos" /> proefdruk <!-- :Pressure at which the cylinder will be hydrostatically tested for revalidation. Usually 1.5 or 1.67 x working pressure.<ref name="SANS 10019"/> --> :Druk waarteen die silinder hidroulies getoets sal word vir geldigheidsherbepaling. Gewoonlik 1,5 of 1,67 x werksdruk. <ref name = "SANS 10019" /> ;''tethered ascent'' - <!-- :Ascent controlled by a line from the diver to a fixed point at the bottom. This may be used to control depth and rate of ascent when the diver has inadvertently lost complete control of buoyancy due to loss of ballast weight, so cannot attain neutral buoyancy at some point during the ascent, and needs to do decompression. CMAS require this skill for their Self-Rescue Diver certification.<ref name="CMAS SRDTP" /> --> :Opstyging beheer deur 'n lyn van die duiker na 'n vaste punt teen die bodem. Dit kan gebruik word om die diepte en die tempo van die styging te beheer wanneer die duiker per ongeluk beheer oor dryfvermoë verloor het as gevolg van die verlies van ballasgewig. Sodoende kan die duiker nie op elke stadium tydens die styging neutrale dryfvermoë handhaaf nie, wanner dekompressie nodig is. CMAS vereis hierdie vaardigheid vir hul self-reddingsduiker-sertifisering. <Ref name = "CMAS SRDTP" /> ;''tethered diving'' - noodlynduik? <!-- :Diving with a lifeline between the diver and a surface tender. --> :Duik met 'n noodlyn tussen die duiker en 'n oppervlakte-tender. ;''Thalmann algorithm'' - Thalmann se algoritme <!-- :The exponential/linear decompression algorithm used in the 2008 US Navy decompression tables. --> :Die eksponensiële/lineêre dekompressiealgoritme wat gebruik word in die 2008 VS Vloot dekompressietabelle. ;''therapeutic recompression'' - terapeutiese herkompressie <!-- :A procedure for treating decompression sickness by recompressing the diver, thus reducing bubble size, and allowing the gas bubbles to re-dissolve, then decompressing slowly enough to avoid further formation or growth of bubbles, or eliminating the inert gases by breathing oxygen under pressure --> :'n Prosedure vir die behandeling van dekompressiesiekte deur die duiker te herkomprimeer en sodoende die borrelgrootte te verminder en die gasbelleorrels te laat heroplos en dan stadig te dekomprimeer om verdere vorming of groei van borrels te voorkom, of om die inerte gasse uit te skakel deur suurstof onder druk te asem. ;''thermocline'' - termoklien<ref name="Pharos O" /> <!-- :A thin but distinct layer in a large body of fluid, in which temperature changes more rapidly with depth than it does in the layers above or below --> :'n Dun maar duidelike laag in 'n groot liggam vloeistof, waar die temperatuur vinniger verander met diepte as in die lae bo of onder. ;''thermodynamic decompression model'' -termodinamiese-dekompressiemodel <!-- :Hypothesis that bubble formation during decompression will not occur provided absolute ambient pressure exceeds the total of the partial gas tensions in the tissue for each gas. --> :Hipotese dat borrelvorming tydens dekompressie sal nie plaasvind nie, mits absolute omgewingsdruk die totale van die gedeeltelike gasspannings in die weefsel vir elke gas oorskry. ;''three part shackle, bolt and nut shackle, bolt shackle'' - driedeelskakel, boutskakel <!-- :A shackle which uses a bolt as the pin, secured with a nut. The nut may be locked with a split pin for greater security. The bolt may rotate in the shackle under load without great risk of unscrewing the pin --> :''n Skakel wat 'n bout as die pen gebruik, met 'n moer vasgemaak. Die moer kan toegesluit word met 'n splitpen vir beter sekuriteit. Die bout kan onder die las in die skakel draai, sonder groot risiko om die pen los te skroef. ;''through-water communications'' - deur-water kommunikasie <!-- :Wireless voice communications transmitted through the water --> :Draadlose stemkommunikasie wat deur die water oorgedra word. ;''thumb the dive'' - die duim gee <!-- :Terminate the dive by signalling exit to surface at a time or place other than the planned turning point.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Beëindig die duik deur die sein vir uitgang na die oppervlak te wys op 'n tyd of plek anders as die beplande draaipunt.<ref name="Cave diving terms" /> ;''thunderflash'' <!-- :Friction initiated noisy but relatively harmless pyrotechnic device designed for military exercises, with civilian use for diver recall.<ref name=thunderflash /><ref name=thunderflash2 /> --> :Wrywing geïnisieerde lawaaierige maar relatief onskadelike pirotegniese toestel ontwerp vir militêre oefeninge, met burgerlike gebruik vir duiker herroeping. <Ref name = thunderflash /> <ref name = thunderflash2 /> ===Ti=== ;''time to fly'' – wagtyd voor vlieg, tyd voor vlieg? <!-- :The surface interval necessary after diving to reduce tissue gas concentrations to a level where the risk of decompression sickness due to the pressure reduction experienced in normal commercial airliners is acceptable<ref name="USNDM R6"/> --> :Die oppervlakinterval benodig na duik om weefselgaskonsentrasies te verminder tot 'n vlak waar die risiko van dekompressiesiekte weens die drukverlaging wat in normale kommersiële vliegtuie ervaar word, aanvaarbaar is.<ref name="USNDM R6" /><!-- nagegaan --> ;''tinnitus'' – <!-- :The perception of sound within the human ear in the absence of corresponding external sound. --> :Die persepsie van klank binne die menslike oor in die afwesigheid van ooreenstemmende eksterne klank.<!-- nagegaan --> ;''tissue compartments'' - weefselkompartemente? <!-- :Imaginary tissues which are designated as fast and slow to describe the rate of saturation. --> :Verbeeldingsweefsels wat as vinnig en stadig aangedui word om die versadigingstempo te beskryf.<!-- nagegaan --> ;''tissue half times'' - weefselhalftye? <!-- :The time it takes for the tissue to take up or release 50% of the difference in dissolved gas capacity at a changed partial pressure. --> :Die tyd wat dit neem vir die weefsel om 50% van die verskil in opgeloste gaskapasiteit op te neem of te laat ontslaan by 'n veranderde parsiële druk.<!-- nagegaan --> ;''TNT'' <!-- # Total Nitrogen Time: Equivalent time of hyperbaric exposure for a repetitive dive used with some decompression tables. # Trinitrotoluene, a high explosive. --> #Totale stikstoftyd: Ekwivalente tyd van hiperbariese blootstelling vir 'n herhalende duik wat gebruik word met sommige dekompressietabelle.<!-- nagegaan --> #Trinitrotoluene, 'n brisantstof. ;''top up'' - aanvul, aanvulling <!-- :To reconnect a partially filled cylinder and add gas until the pressure is within tolerance of the required charging pressure when corrected for temperature. --> :Om 'n gedeeltelik gevulde silinder weer aan te sluit en gas by te voeg totdat die druk binne toleransie van die vereiste laaidruk is wanneer dit vir temperatuur reggestel word.<!-- nagegaan --> ;''touch contact signals'' – :see Rimbach system ;''Toynbee manouevre'' - Toynbee se maneuver <!-- :Method of equalising the middle ears by pinching the nose and swallowing. --> :Metode om die middelore te vereffen deur die neus te knyp en te sluk.<!-- nagegaan --> ;''trait anxiety'' <!-- :A tendency to respond with anxiety in the anticipation of threatening situations. --> :'n Neiging om met angs in die afwagting van dreigende situasies te reageer.<!-- nagegaan --> ;''transect'' <!-- :A path along which one counts and records occurrences of the phenomena of study. --> :'n Baan waarlangs mens die voorvalle van die verskynsels van studie tel en aanteken.<!-- nagegaan --> ;''transfill - oordragvulling'' <!-- :Fill cylinder with gas by transfer from a cylinder with higher pressure. --> :Vul van 'n silinder met gas deur oordrag vanaf 'n silinder onder 'n hoër druk.<!-- nagegaan --> ;''transfill whip'' - oordragsweep? <!-- :High pressure hose and end fittings used to decant between cylinders. Usually includes purge valve and may include pressure gauge. --> :Hoëdrukslang en eindtoebehore wat gebruik word om tussen silinders gas oor te tap. Sluit gewoonlik 'n ontlaaiklep in en mag ook 'n drukmeter insluit.<!-- nagegaan --> ;''trauma shears'' - verbandskêr :also ''bandage scissors'' or ''paramedic shears'' <!-- :Blunt tipped slightly serrated shears with angled blades sometimes used by divers as a safety cutting implement in place of a knife or line cutter. --> :Stomppunt, effens getande skêr met hoekige lemme wat soms deur duikers gebruik word as 'n veiligheidsny-implement in plaas van 'n mes of lynsnyer.<!-- nagegaan --> ;''travel gas'' - reisgas <!-- :Gas mixture used for descent and ascent when the bottom gas is not suitable for breathing at shallower depths. --> :Gasmengsel wat gebruik word vir afdaling en styging indien die bodemgas nie geskik is vir asemhaling op vlakker dieptes nie.<!-- nagegaan --> ;''traverse'' - dwarsroete? <!-- :Pass through a cave by entering at one point and exiting at another.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Beweging deur 'n grot deur op een punt binne te gaan en by 'n ander punt uit te gaan.<ref name="Cave diving terms" /> <!-- nagegaan --> ;''tremie'' - tremie<ref name="Pharos O" /> <!-- :A pipe, through which concrete is placed below water level. The top of the tremie is above water and open, and the bottom end is kept below the surface of the poured concrete. --> :'n Pyp, waardeur beton onder die watervlak geplaas word. Die bokant van die tremie is bokant die water en oop, en die onderkant word onder die oppervlak van die gegote beton gehou.<!-- nagegaan --> ;''triangular profile'' - driehoekprofiel <!-- :A triangular dive profile is one in which, after a descent at constant rate, and a short bottom time at maximum depth, the diver maintains a constant, slow ascent to the surface or first decompression stop. A plot of depth against elapsed time takes a triangular shape. --> :'n Driehoekduikprofiel is een waarin konstant stadig opgestyg word na die oppervlak of eerste dekompressiestop na 'n afdaling teen konstante tempo en 'n kort ondertyd op maksimumdiepte. 'n Grafiek van diepte teen tydsverloop vorm 'n driehoekige vorm.<!-- nagegaan --> ;''trilam, trilaminate'' - trilaminaat <!-- :Material used for dry suit shells made of a layer of waterproof rubber laminated between two layers of woven textile. --> :Materiaal wat vir droëduikpakrompe gebruik word wat uit 'n laag waterdigte rubber gelamineer tussen twee geweefde tekstiellae vervaardig is<!-- nagegaan --> ;''trimix'' - driegasmengsel <!-- :Mixture of three gases for breathing. Oxygen, nitrogen and helium are the gases used.<ref name="ISO13293" /> The gas fractions will usually be specified. --> :Mengsel van drie gasse vir menslike asemhaling. Suurstof, stikstof en helium is die gasse wat gebruik word. Die gasfrakties sal gewoonlik gespesifiseer word.<ref name="ISO13293" /><!-- nagegaan --> ;''trim weight'' - balansgewig <!-- :Ballast weight placed to improve a diver's trim. --> :Ballasgewig deur 'n duiker gedra om sy ingangshoek te verbeter.<!-- nagegaan --> ;''tube'' - buis <!-- :A seamless transportable compressed gas container, with a water capacity exceeding 150 litres (5.3 cu ft) but not more than 3,000 litres (110 cu ft);<ref name="SANS 10019"/> Often mounted horizontally in manifolded groups on a trailer or intermodal container frame. --> :'n Naatlose vervoerbare drukgashouer met 'n waterkapasiteit van meer as 150 liter (5,3 kubieke vt) maar nie meer as 3000 liter (110 kubieke vt); Dikwels horisontaal in groepe op 'n sleepwa of intermodalehouerraam gemonteer.<!-- nagegaan --> ;''transfer under pressure (TUP)'' - oordrag onder druk <!-- : Transfer of personnel between hyperbaric environments, usually between a closed bell and a saturation system, or between a portable recompression chamber and a multi-occupant chamber. --> :Die oordrag van personeel tussen hiperbariese omgewings, gewoonlik tussen 'n geslote duikklok en 'n versadigingsstelsel, of tussen 'n draagbare kompressiekamer en 'n multi-bewoonde kamer.<!-- nagegaan --> ;''turbidity'' - troebelheid <!-- :The cloudiness or haziness of a fluid caused by individual particles (suspended solids) that may be invisible to the naked eye, similar to smoke in air --> :Die newelagtigheid of mistigheid van 'n vloeistof wat veroorsaak word deur individuele deeltjies (swewende vastestowwe) wat onsigbaar vir die blote oog kan wees, soortgelyk aan rook in die lug.<!-- nagegaan --> ;''turn the dive'' – die duik omdraai <!-- :Start the return on a dive which has reached the planned turning point in terms of depth, time, gas supply or distance.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Begin die terugtog op 'n duik wat die beplande keerpunt bereik het in terme van diepte, tyd, gasvoorsiening of afstand. <ref name="Cave diving terms" /> <!-- nagegaan --> ;''twilight zone'' <!-- :Deeper than 60m in the sea, or the part of a cave or cavern that has dim but discernible ambient light. --> :Dieper as 60&mbsp;m in die see, of die deel van 'n grot of voorgrot wat 'n dowwe maar waarneembare omgewingslig het.<!-- nagegaan --> ;''type 1 wet bell'' – tipe 1 natduikklok <!-- :Wet diving bell with no direct supply of gas and services to the bell. Diver umbilicals lead directly to the surface control point. --> :Natduikklok met geen direkte verskaffing van gas of dienste aan die klok. Duikertoevoerslange lei direk na die oppervlakkontrolepunt.<!-- nagegaan --> ;''type 2 wet bell'' - tipe 2 natduikklok <!-- :Wet diving bell with umbilical supply of gas and other services to the bell, from which they are distributed to the divers umbilicals from a control panel in the bell. --> :Natduikklok met 'n gastoevoerslang en ander dienste aan die klok, waaruit dit na die duikerstoevoerslange van 'n kontrolepaneel in die klok versprei word.<!-- nagegaan --> {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==U== ;''UBA, Underwater Breathing Apparatus'' - onderwaterasemhalingsapparaat <!-- : Equipment used to supply breathing gas to an underwater diver. Usually refers to the part of the system carried underwater by the diver. --> :Toerusting wat asemgas aan 'n onderwater duiker voorsien. Verwys gewoonlik na die deel van die stelsel wat deur die duiker onderwater gedra word. ;''UDT vest - UDT-baadjie'' <!-- :Underwater Demolition Team vest. An inflatable surface life-jacket worn by underwater demolition teams. Similar in style and a precursor to the horse-collar style buoyancy compensator. --> :Onderwatersloopspan baadjie. 'n Opblaasbare oppervlakslewensreddingbaadjie wat deur onderwatersloopspanne gedra word. Soortgelyk in vorm aan, en 'n voorloper van die perd-kraag styl dryfkragkompenseerder. ;''umbilical, umbilical cable, divers umbilical'' - duiktoevoerslang <!-- :Life support connection to a surface supplied diver or diving bell. Comprises gas supply hoses, a strength member and communications cable, and may also include gas reclaim hose, hot water hose and hoses for hydraulic or pneumatic power, and electrical and optical cables for ancillary equipment. Also refers to the power, control and instrument cable for a ROV. --> :Lewensondersteuningkoppeling aan 'n oppervlakverskafteduiker of duikklok. Bevat gasleidingspype, 'n stertelid en kommunikasiekabel, en kan ook gasherwinningsslang, warmwaterslang en slange vir hidrouliese of pneumatiese krag insluit, asook elektriese en optiese kabels vir bykomende toerusting. Verwys ook na die krag-, beheer- en instrumentkabel vir 'n afstand-bedryf voertuig. ;''Undersea and Hyperbaric Medical Society UHMS'' <!-- :An organization based in the US which supports research and provides a certificate of added qualification in diving and hyperbaric medicine and physiology. They support an extensive library and are a primary source of information for diving and hyperbaric medicine physiology worldwide. --> :'n Organisasie gebaseer in die VSA wat navorsing steun en 'n sertifikaat van toegevoegde kwalifikasie in duik- en hiperbariese medisyne en fisiologie uitreik. Hulle ondersteun 'n uitgebreide biblioteek en is 'n primêre bron van inligting vir die wêreldwyd duik- en hiperbariese medisynefisiologie. ;''undertow'' - onderstroming? terugtrekkende onderstroom<ref name="Pharos EA" /> <!-- :A subsurface flow of water returning seaward from shore as result of wave action --> :'n Onderwater stroom wat as gevolg van golfaksie van die strand af seewaarts vloei. ;''underwater blackout syndrome'' - onderwaterbewussynsverliessindroom <!-- gee wizz....a long word! --> ;''hyperventilation-induced blackout - hiperventilasie-geïnduseerde bewussynsverlies <!-- :Loss of consciousness due to hypoxia during a breath-hold submersion preceded by hyperventilation where alternative causes of blackout have been excluded.<ref name="Pearn et al 2015" /><ref name="Pollock 2014" /> --> :Bewussynsverlies as gevolg van hipoksie tydens 'n asemhalinghoudende onderdompeling voorafgegaan deur hiperventilasie waar alternatiewe oorsake van bewussynsverlies uitgesluit is.<ref name="Pearn et al 2015" /><ref name="Pollock 2014" /> ;''underwater hockey'' - onderwaterhokkie <!-- :A globally played limited-contact sport in which two teams compete to move a puck across the bottom of a swimming pool into the opposing team's goal by propelling it with an underwater hockey stick. --> :'n wêreldwye gespeelde beperkte-kontaksport waarin twee spanne meeding om 'n skyf oor die onderkant van 'n swembad in die opponerende span se doelgebied te beweeg deur dit met 'n onderwater hokkiestok te stoot. ;''under way'' - varend,<ref name="Pharos O" /> onderweg<ref name="Pharos O" /> <!-- :Moving through the water; not anchored, moored, aground, or beached. --> :Beweeg deur die water; nie geanker, gemeer, gegrond of gestrand nie. ;''upline, Jersey upline'' - <!-- :A fairly substantial natural fibre rope which is deployed from the bottom using a small lift bag to provide the equivalent of a shotline. The lower end is tied off to the bottom, usually on a wreck, and the diver ascends on the line to avoid being swept away from the site by currents. After reaching the surface, the last diver cuts the line and it sinks back down, Natural fibre is used so the line rots away over a few years.<ref name="Jersey upline" /> --> :'n Matig stewige natuurlikevesel tou wat van die bodem ontplooi word deur miidel van 'n klein hyssak om die ekwivalent van 'n (shotline) te voorsien. Die onderste punt word vasgemaak aan die bodem, gewoonlik op 'n wrak, en die duikers styg langs die lyn om te voorkom dat hulle deur strome van die duikplek weggespoel word. Nadat die oppervlak bereik is, sny die laaste duiker die lyn en laat dit weer afsink. Natuurlike vesel word gebruik sodat die lyn oor 'n paar jaar afvrot.<ref name="Jersey upline" /> ;''upstream'' - stroomop,<ref name="Pharos O" /> teen die stroom op<ref name="Pharos EA" /> <!-- :Against the flow. --> :Teen die vloei. ;''upstream valve'' - stroomopklep <!-- :Valve, (usually regulator first stage or demand valve), where the valve mechanism moves against the flow when opening, and the pressure difference over the valve tends to close it. --> :'n Klep (gewoonlik 'n eerste-stadium reguleerder of aanvraagklep), waar die klepmeganisme teen die vloei beweeg wanneer dit oopgemaak word, en die drukverskil oor die klep geneig is om die klep te sluit. ;''upwelling'' - opwelling,<ref name="Pharos O" /> opstuwing<ref name="Pharos O" /> <!-- :An oceanographic phenomenon that involves wind-driven motion of surface water away from a coast, causing denser, cooler, and usually nutrient-rich water to rise towards the surface, replacing the warmer, usually nutrient-depleted surface water. --> :'n Oseanografiese verskynsel waardeur oppervlakswater vanaf 'n kus deur wind weggevoer is, en veroorsaak dat digter, koeler en gewoonlik voedingsryke water opstyg om die oppervlakswater te vervang. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==V== ;''Valsalva maneuver'' - Valsalva se maneuver, Valsalva-maneuver<ref name="Pharos" /> <!-- :Technique for equalising the middle ear by moderately forceful attempted exhalation against a closed mouth and blocked nose. --> :Tegniek vir die drukvereffening van die middeloor deur 'n matig kragtige poging tot uitaseming teen 'n geslote mond en geblokte neus. ;''valve cage, rams head, cobra guard'' - klephok <!-- :Structure or frame attached to the top of scuba cylinders to protect valves, manifold, and regulator first stages from impact with the surroundings and roll-off. --> :Raam wat aan die bokant van skubasilinders geheg is om kleppe, verdeelpyp en reguleerders se eerste stadiums van impak met die omgewing en rolsluit te beskerm. ;''valve drill'' - klepdril <!-- :Safety exercise in which the diver shuts down, tests regulators and re-opens the manifold valves on a twin set in a specific order. --> :Veiligheidsoefening waarin die duiker die silinderkleppe en verdeelklep op 'n tweelingstel toemaak, die reguleerders toets en die kleppe heropen in 'n spesifieke volgorde. ;''valve guard'' - klepbeskermer <!-- :Protective structure or frame fitted to the neck of a bulk storage cylinder to protect the cylinder valve from mechanical damage.<ref name="SANS 10019" /> --> :Beskermende struktuur of raam aan die nek van 'n grootmaat opbergsilinder om die silinderklep te beskerm teen meganiese skade.<ref name="SANS 10019" /> ;''Van der Waals equation'' - Van der Waalsvergelyking <!-- :Thermodynamic equation of state for a real (non-ideal) gas. --> :Termodinamiese toestandsvergelyking vir 'n reële (nie-ideale) gas. ;''varying permeability model (VPM}'' - veranderende deurlaatbaarheidsmodel ;''variable permeability model (VPM)'' - veranderbare deurlaatbaarheidsmodel. <!-- :A decompression model and associated algorithms based on bubble dynamics. --> :'n Decompressiemodel en geassosieerde algoritmes wat gebaseer is op borreldinamika. ;''vasoconstriction'' - aarvernouing,<ref name="Pharos" /> vasokonstriksie<ref name="Pharos" /> <!-- :The narrowing of blood vessels resulting from contraction of the muscular wall of the vessels, particularly the large arteries and small arterioles. --> :Die vernouing van bloedvate as gevolg van sametrekking van die spierwand van die vate, veral die groot slagare en klein arteriole. ;''vasodilation'' - vaatverwyding,<ref name="Pharos" /> vaatuitsetting,<ref name="Pharos" /> aarverwyding,<ref name="Pharos" /> aaruitsetting,<ref name="Pharos" /> vasodilatasie<ref name="Pharos" /> <!-- :The widening of blood vessels resulting from relaxation of smooth muscle cells within the vessel walls, particularly in the large veins, large arteries, and smaller arterioles. --> :Die verbreding van bloedvate as gevolg van die verslapping van gladdespierselle binne die vaatwande, veral in die groot are, groot slagare en kleiner arteriole. ;''vertical entry, vertical drop entry'' - vertikale toegang/ingang, vertikalevaltoegang <!-- :An entry technique for relatively high drops, up to and sometimes exceeding 3 m. The feet are overlapped and the legs kept straight. The body and head are kept vertical and the mask and DV held against the face with one or both hands, elbows tucked in. The intention is to hit the water vertically, with the least likelihood of knocking off or damaging vital equipment.<ref name="BSAC Diving Manual 1982" />{{rp|249}} --> :'n Toegangstegniek vir relatief hoë spronge, tot en soms meer as 3 m. Die voete word oorvleuel en die bene word reguit gehou. Die liggaam en kop word vertikaal gehou en die masker en DV is teen die gesig met een of albei hande vasgehou, elmboë ingedruk. Die bedoeling is om die water vertikaal te slaan, met die minste waarskynlikheid om noodsaaklike toerusting af te klop of te beskadig.<ref name="BSAC Diving Manual 1982" /> ;''vertigo'' - duiseligheid<ref name="van Schaik" /> vertigo<ref name="Pharos HS" /> <!-- :A type of dizziness, where there is a feeling of motion when one is stationary. --> :'n Soort duiseligheid, waar daar 'n gevoel van beweging is wanneer 'n mens stilstaan. ;''viewport'' - uitkykpoort? <!-- # Glass or plastic window on a diving helmet or full face mask. # Window on a hyperbaric chamber. --> #Glas of plastiek venster op 'n duikhelm of 'n volgesigsmasker. #Venster op 'n hiperbariese kamer. ;''visual gap'' - sigbare gaping <!-- :Gap between guidelines which is small enough that each line can be seen from the other.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Gaping tussen riglyne wat klein genoeg is dat elke lyn van die ander gesien kan word.<ref name="Cave diving terms" /> ;''visual inspection'' - siginspeksie <!-- :Internal and external inspection of a pressure vessel as part of revalidation procedure.<ref name="SANS 10019"/> --> :Interne en eksterne inspeksie van 'n drukvat as deel van die geldigheidsherpebaling prosedure.<ref name="SANS 10019"/> ;''Visual Inspection Programme, (VIP)'' <!-- :Annual visual internal inspection of a scuba cylinder. --> :Jaarlikse visuele interne inspeksie van 'n scubasilinder. (Verenigde State) ;''visual jump'' - visuele sprong? sigsprong? <!-- :The procedure of crossing a visual gap (q.v.) without the use of a jump line.<ref name="Cave diving terms" /> --> :Die prosedure om 'n sigbare gaping oor te steek sonder die gebruik van 'n springlyn.<ref name="Cave diving terms" /> ;''Visual Plus'' - <!-- :Eddy current test (q.v.) of parallel neck threads of aluminium cylinders. --> :Werwelstroomtoets van parallelle nekdraad van aluminiumsilinders. ;''Viton'' - Viton <!-- :Synthetic elastomer suitable for oxygen service O-rings. --> :Sintetiese elastomeer geskik vir suurstofdiens O-ringe. ;''VVAL18'' <!-- :The exponential/linear decompression algorithm used in the 2008 US Navy decompression tables. --> :Die eksponensiële/lineêre dekompressie algoritme wat gebruik word in die 2008 ''US Navy'' dekompressie tabelle. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==W== ;''wall diving'' - muurduik? kransduik? <!-- kry mens 'n "krans" onderwater? Ja. --> <!-- :Diving along the face of a near vertical cliff wall, particularly if the bottom is below the range of the diver's equipment and certification. This requires good buoyancy control. --> :Duik langs 'n steil kranswand, veral as die bodem onder die omvang van die duikers se toerusting en sertifisering is. Dit vereis goeie dryfkragbeheer. ;''water capacity'' - waterkapasiteit <!-- :The internal volume of a cylinder. The amount of water it would hold at ambient pressure at 20 °C (68 °F)<ref name="SANS 10019"/> --> :Die interne volume van 'n silinder. Die hoeveelheid water wat dit by omgewingsdruk by 20 ° C (68 ° F) sou hou.<ref name="SANS 10019"/> ;''water trap, water separator'' - waterafskeier<ref name="Pharos T" /> <!-- :Mechanism to trap and drain off liquid water carried by the compressed gas --> :Meganisme om vloeibare water wat deur saamgeperste gas gedra word, te vang en aftap. ;''waverider buoy'' - golfboei<ref name="Pharos O" /> <!-- :Used to measure the movement of the water surface as a wave train. The wave train is analysed to determine statistics like the significant wave height and period, and wave direction. --> :Gebruik om die beweging van die wateroppervlak as 'n golf trein te meet. Die golftrein word geanaliseer om statistieke soos die beduidende golfhoogte en -periode en golfrigting te bepaal. ;''weather buoy'' - weerboei<ref name="Pharos O" /> <!-- : Floating instrument plaforms which collect weather and ocean data from the surface of the world's oceans, --> :Drywende instrumentplatform wat weer en oseaan data van die oppervlak van die wêreld se oseane versamel. ;''webbing'' - touweefsel <!-- :A strong fabric woven as a flat strip or tube of varying width and fibres, often used in place of rope. It is used in diving as a component of diving harness, weight belts and rigging slings. --> :'n Sterk materiaal wat as 'n plat strook of buis van verskillende wydte en vesel geweef word. Dit word dikwels in plek van tou gebruik. Dit word in duik as 'n komponent van duiktuig, gewigsgordels en takel gebruik. ;''weight belt'' - duikgordel? gewigsgordel? <!-- :Waist belt fitted with weights used at ballast while diving. --> :Gordel met gewigte wat as ballas gedurende 'n duik gebruik word. ;''weighting system'' - gewigstelsel <!-- :Weights, generally made of lead, to counteract the buoyancy of other diving equipment, and the belts, pockets or harnesses used to support them. --> :Gewigte, gewoonlik van lood gemaak, om die dryfkrag van ander duikuitrusting teen te werk, en die gordels, sakke of harnas wat hulle dra. ;''welding shield'' - sweisskerm <!-- :Cover for the viewport area of a helmet or mask to filter excessive light and UV when welding or oxy-arc cutting. --> :Deksel vir die uitsig area van 'n helm of masker om oormatige lig en UV te filtreer gedurende sweiswerk of suurstofboogsnywerk. ;''wellhead'' - boorgatkop<ref name="Pharos O" /> <!-- :The assembly at the surface of an oil or gas well that provides the structural and pressure-containing interface for the drilling and production equipment. --> :Die montering op die oppervlak van 'n olie- of gasput wat die struktuur- en drukbevattende koppelvlak vir die boor- en produksietoerusting verskaf. ;''wet bell'' - natklok? oopklok? <!-- :An air-filled chamber, open at the bottom, with a standing platform that is lowered underwater by a cable to operate as a means of transport and base for a small number of divers. --> :'n Luggevulde kamer, oop onderaan, met 'n staanplatform, wat onder die water verlaag word deur 'n kabel om as 'n vervoermiddel en die basis vir 'n klein aantal duikers te dien. ;''wet filling'' - natvulling <!-- :Filling scuba cylinders using a water bath for cooling the cylinders.<ref name="Dry filling"/> --> :Vul van scubasilinders in 'n waterbad om die silinders af te koel.<ref name="Dry filling"/> ;''wet pot'' - nat kamer? nat duikkamer? <!-- :Partially water filled hyperbaric chamber. --> :Gedeeltelik water-gevulde hiperbariese kamer. ;''wet notes'' - onderwaternotas? <!-- :A small notebook of waterproof paper carried by some divers.<ref name="Jablonski 2006" /> --> :'n Klein notaboek van waterdigte papier wat deur duikers gedra kan word.<ref name="Jablonski 2006" /> ;''wet suit'' - duikpak (mees algemene gebruik) <!-- diving suit = duikpak--> <!-- :A close fitting, thermally-insulating, foam neoprene diving suit that limits volume and movement of water inside the suit. Thermal protection is by the insulation of the neoprene, and reduces with depth as the suit compresses. Water flushing through the suit causes heat accelerated loss. Various styles and thicknesses are available. --> :'n Noupassend, termo-isolerende, skuim neopreen duikpak wat die volume en beweging van water in die pak beperk. Termiese beskerming is hoofsaaklik deur die isolasie van die gasborrels in die neopreen, en verminder met diepte as die pak saamgedruk is. Waterspoeling deur die pak veroorsaak versnelde warmteverlies. Verskeie style en diktes is beskikbaar. ;''whip'' - sweep? sweepslang? <!-- :Flexible high pressure gas hose with connector at the free end, used for temporary connections. e.g. Filling whip, for filling cylinders, Oxygen whip for oxygen transfer, Blending whip, for decanting gases when blending gas, etc.<ref name="Oxyhacker"/> --> :Buigsame hoëdruk-gasslang met koppelaar aan die vrye punt, wat gebruik word vir tydelike verbindings. bv Vulsweep, vir die vul van silinders, Suurstofsweep vir suurstofoordrag, Mengsweep, vir die oortap van gasse wanneer gas vermeng word, ens.<ref name="Oxyhacker"/> ;''whip check'' - sweepstop? <!-- :A cable or webbing strap connecting a hose end to the attachment point in addition to the hose end fitting, which restrains the movement of the hose if the connection is broken under pressure. Whip checks connecting two hose ends may also be attached to an anchor point to limit motion further if this is practicable.<ref name="whip safety" /> --> :'n Kabel- of touweefselband wat 'n slang-eindpunt aan die aanhegtingspunt koppel, bykomend tot die slangverbinding, wat die beweging van die slang beperk as die verbinding onder druk gebreek word. Kontroles wat twee slangpunte verbind, kan ook aan 'n ankerpunt geheg word om verdere beweging te beperk indien dit prakties uitvoerbaar is.<ref name="whip safety" /> ;''whip sock'' - ;''containment grip''<ref name="Whipchecks" /> <!-- :Whip check device which contains a short section of the whip within a braided tube which reduces wear and point loading on the hose, and constrains motion of the hose end more than a standard whip check in case of disconnection under pressure<ref name="whip socks" /> --> :Sweepstop toestel wat 'n kort deel van die sweep in 'n gevlegde buis vashou wat slytasie en puntlaste op die slang verminder, en die beweging van die slangpunt meer as 'n standaard sweepstop weerhou in geval van ontkoppeling onder druk.<ref name="whip socks" /> ;''winch, windlass'' wenas,<ref name="Pharos EA" /> windas<ref name="Pharos O" /> <!-- :A mechanical device that is used to wind in or wind out a rope or cable. --> :'n Meganiese toestel wat gebruik word om 'n tou of kabel in of uit te wind ;''winch drum'' - wentol<ref name="Pharos EA" /> <!-- :The part of a winch around which the rope is wound. --> :Die deel van 'n wenas waarom die tou gewind word. ;''wing'' - ? <!-- :Back inflation buoyancy compensator cell. --> :Rugopblaas dryfkragkompensatorsel. ;''Woodville Karst Plain Project (WKPP)'' <!-- :A major cave exploration and mapping project in Florida, USA --> :'n Belangrike grot-eksplorasie en kartering projek in Florida, VSA ;''working pressure'' - werksdruk <!-- :Maximum filling pressure permitted for the cylinder at the standard temperature. (also Charging pressure)<ref name="SANS 10019"/> --> :Maksimum toelaatbare vuldruk vir die silinder teen die standaard temperatuur.<ref name="SANS 10019"/> ;''work of breathing'' - asemhalingswerk? <!--asemhalingsmoeite?--> <!-- :The effort expended in inhaling and exhaling the breathing gas. --> :Die energie wat vir die inaseming en uitaseming van die asemhalingsgas spandeer word. ;''World Recreational Scuba Training Council (WRSTC)'' - onvertaalbaar (eienaam) <!-- :Organisation founded in 1999 to create minimum recreational diver training standards for the affiliated scuba diving certification agencies across the world. The WRSTC restricts its membership to Recreational Scuba Training Councils (RSTCs). These councils consist of individual training organizations who collectively represent at least 50% of the annual diver certifications in the member council's country or region. --> :Organisasie in 1999 gestig om die minimum opleidingsstandaarde vir ontspanningsduikers vir die geaffilieerde duiksertifiseringsagentskappe regoor die wêreld te skep. Die WRSTC beperk sy lidmaatskap tot ''Recreational Scuba Training Council'' (RSTCs). Hierdie rade bestaan uit individuele opleidingsorganisasies wat gesamentlik ten minste 50% van die jaarlikse duikersertifikate in die land of streek van die lidmaatskap verteenwoordig. ;''wreck diving'' - wrakduik <!-- :Recreational or technical diving on and inside of shipwrecks. Professional diving on wrecks is generally for archaeology or salvage. --> :Ontspanning of tegniese duik aan en binnekant skeepswrakke. Professionele duik op wrakke is oor die algemeen vir argeologie of berging. ;''wrist slate'' - polsplaatjie <!-- :A small plastic writing surface attached to the diver's wrist --> :'n Klein plastiek-skyfoppervlak wat aan die duikers se pols gebind is. ==X== {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==Y== ;''yoke adaptor'' - jukpasstuk <!-- :A fitting used to connect a regulator or filling whip with a DIN thread connection to an international connection cylinder valve. --> :'n Passtuk wat gebruik word om 'n reguleerder of sweepslang met 'n DIN-draadverbinding aan 'n internasionale silinderklep te verbind. ;''yoke fitting'' - jukpassing ;''yoke valve'' - jukklep <!-- :A fitting or valve used to connect a regulator or filling whip to a diving cylinder using the "international" connection.<ref name="Harlow 1999" /> --> :'n Passtuk of klep wat gebruik word om 'n reguleerder of 'n sweepslang met die "internasionale" verbinding te verbind.<ref name="Harlow 1999" /> ;''Y-valve'' - Y-klep, mikklep? <!-- :Cylinder valve body with two outlets and two valve mechanisms which can be independently controlled so that two regulator first stages can be fitted. Similar to H-valve but in Y-configuration. Also known as Slingshot valve. --> :Silinderklephuis met twee uitlate en twee klep meganismes wat onafhanklik beheer kan word, sodat twee reguleerder eerste-stadiums vasgemaak kan word. Soortgelyk aan 'n ''H-klep'', maar in Y-konfigurasie. Ook bekend as (Slingshot) klep. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==Z== ;''ZHL-8, ZHL-16, ZHL-16a, b and c'' - (onvertaalbaar) <!-- :Bühlmann decompression algorithms. --> :Bühlmann se dekompressie-algoritmes.<!-- nagegaan --> ;''zip tie, cable tie, tie wrap'' - kabelknoper? kabelstrik? <!-- :Self-locking plastic strip used to connect objects together. --> :Selfsluitende plastiekstrook wat gebruik word om voorwerpe aanmekaar te verbind. ;''Z-knife'' - Z-mes <!-- :Line cutting tool with a replaceable blade in a slot. --> :Lyn-sny gereedskap met 'n vervangbare lem in 'n gleuf. {{Compact ToC|side=yes|center=yes|top=yes|nobreak=yes|custom1=References}} ==References== {{Reflist|30em|refs= <ref name=aaus>{{cite book |title=Proceedings of the AAUS Dive Computer Workshop |author1=Lang, M.A. |author2=Hamilton, Jr R.W. |year=1989 |publisher=USC Catalina Marine Science Center |location=United States |page=231 |url=http://archive.rubicon-foundation.org/4242 |accessdate=14 Desember 2011 |archive-date=26 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426170145/http://archive.rubicon-foundation.org/xmlui/handle/123456789/4242 |url-status=dead }}</ref> <ref name=ARvest>{{Cite web |url=http://www.divexglobal.com/capabilities/commercial-diving/diving-suits-and-accessories/diver-harnesses/show/arvest-harness-mk4 |title=argiefkopie |access-date=11 September 2017 |archive-date=13 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313051316/http://divexglobal.com/capabilities/commercial-diving/diving-suits-and-accessories/diver-harnesses/show/arvest-harness-mk4 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Barsky and Christensen 2004">{{cite book|last1=Barsky|first1=Steven. M|last2=Christensen|first2=Robert W.|title=The Simple Guide to Commercial Diving|url=https://archive.org/details/simpleguidetocom0000bars|edition=Illustrated|year=2004|publisher=Hammerhead Press|isbn=9780967430546|page=[https://archive.org/details/simpleguidetocom0000bars/page/92 92]}}</ref> <ref name="Barsky Long and Stinton 2006">{{cite book |last1=Barsky |first1=Steven M. |last2=Long |first2=Dick |last3=Stinton |first3=Bob |title=Dry Suit Diving: A Guide to Diving Dry |year=2006 |isbn=9780967430560 |page=35 |url=https://books.google.com/books?id=X8q9ZjJvkH8C |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723163946/https://books.google.com/books?id=X8q9ZjJvkH8C |archive-date=23 Julie 2019 |url-status=live |accessdate=25 Oktober 2017 |publisher=Hammerhead Press |location=Ventura, Calif.}}</ref> <ref name="Basic Scuba">{{cite book|last=Roberts |first=Fred M. |title=Basic Scuba: Self contained underwater breathing apparatus: Its operation, maintenance and use |edition=2nd |year=1963 |publisher=Van Nostrand Reinholdt |location=New York}}</ref> <ref name="BDSG-SMBs">{{cite web|url=http://www.bdsg.org/BDSG%20advice%20regarding%20DSMBs.pdf|title=Recommendations Concerning the Use of Surface Marker Buoys|last=Staff|publisher=British Diving Safety Group|accessdate=7 March 2016|archive-date=29 Desember 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161229153023/http://bdsg.org/BDSG%20advice%20regarding%20DSMBs.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="Bell harness">{{Cite web |url=http://www.divexglobal.com/capabilities/commercial-diving/diving-suits-and-accessories/diver-harnesses/show/dive-dynamics-bell-harness-dd4 |title=argiefkopie |access-date=11 September 2017 |archive-date=21 Januarie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130121164033/http://www.divexglobal.com/capabilities/commercial-diving/diving-suits-and-accessories/diver-harnesses/show/dive-dynamics-bell-harness-dd4 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Bevan 2005">{{Citation |editor-last=Bevan |editor-first=John |year=2005 |title=The Professional Diver's Handbook |publisher=Submex |publication-place= |page= |url= |accessdate= }}</ref> <ref name="BK hook">{{cite web |url=http://www.gunneboindustries.com/Lifting/Products/Lifting-Components---Classic/Hooks/Safety-hook-BK-Classic/ |title=Safety hook BK classic |last=Staff |work=Product catalogue |publisher=Gunnebo industries |access-date=3 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918225714/http://www.gunneboindustries.com/Lifting/Products/Lifting-Components---Classic/Hooks/Safety-hook-BK-Classic/ |archive-date=18 September 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Boyd et al 2015">{{cite journal |last=Boyd |first=Christopher |first2=Amanda |last2=Levy |first3=Trevor |last3=McProud |first4=Lilly |last4=Huang |first5=Eli |last5=Raneses |first6=Carolyn |last6=Olson |first7=Eric |last7=Wiegert |date=22 Mei 2015 |title=Fatal and Nonfatal Drowning Outcomes Related to Dangerous Underwater Breath-Holding Behaviors — New York State, 1988–2011 |journal=Morbidity and Mortality Weekly Report (MMWR) |publisher=Centers for Disease Control and Prevention |location=Atlanta, Georgia |volume=64 |issue=19 |pages=518–521 |url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6419a3.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202025455/https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6419a3.htm |archive-date=2 Februarie 2017 |url-status=live |accessdate=26 Januarie 2017}}</ref> <ref name="BSAC Diving Manual 1982">{{cite book|last=British Sub-Aqua Club members |title=British Sub-Aqua Club Diving Manual |url=https://archive.org/details/britishsubaquacl0000unse |edition=10th |year=1982 |publisher=British Sub-Aqua Club |location=Ellesmere Port, Cheshire |isbn=0950678619|page=[https://archive.org/details/britishsubaquacl0000unse/page/567 567]}}</ref> <ref name="BSAC DSMB">{{cite web |url=http://www.bsac.com/core/core_picker/download.asp?id=999 |title=Delayed surface marker buoy |last=Staff |year=2015 |work=BSAC Safe Diving |publisher=British Sub-Aqua Club |page=18 |access-date=7 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160831053904/http://www.bsac.com/core/core_picker/download.asp?id=999 |archive-date=31 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="BSAC Manual 1982">BSAC staff (1982), British Sub-Aqua Club Diving Manual 10th Ed. P199, British Sub-Aqua Club, London.</ref> <ref name="BSAC Sport Diving 1985">{{cite book |editor-last=Busuttili |editor-first= Mike |editor2-last=Holbrook |editor2-first=Mike |editor3-last=Ridley |editor3-first= Gordon |editor4-last=Todd |editor4-first=Mike |title=Sport diving – The British Sub-Aqua Club Diving Manual |url=https://archive.org/details/sportdivingbriti0000unse |year=1985 |publisher=Stanley Paul & Co Ltd |location=London |isbn=0-09-163831-3 |chapter= |page=}}</ref> <ref name="Cave diving terms">{{cite web |url=http://www.cavediver.net/forum/content.php/149-cave-diving-terms |title=Cave diving terms |last1=Huth |first1=William |access-date=4 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120510180506/http://www.cavediver.net/forum/content.php/149-cave-diving-terms |archive-date=10 Mei 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Chicken vest">{{cite web |url=http://www.diversdirect.com/scuba-diving/evo-unisex-2mm-hooded-vest/ |title=EVO Unisex 2mm Hooded Dive Vest |accessdate=1 September 2012 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120429033657/http://www.diversdirect.com/scuba-diving/evo-unisex-2mm-hooded-vest/ |archivedate=29 April 2012 |df=dmy-all }}</ref> <ref name="class 4">{{cite book|last=Staff|title=Class IV Training Standard|edition=Revision 5|date=October 2007|publisher=South African Department of Labour|page=5}}</ref> <ref name="Class 4 standard">{{cite book|last=Staff|title=Class IV Training Standard|edition=Revision 5|date=October 2007|publisher=South African Department of Labour|page=}}</ref> <ref name="CMAS SRDTP">{{cite web|url=http://www.cmas.org/document?sessionId=&fileId=2965&language=1|title=CMAS Self-Rescue Diver Training Programme Minimum Course Content - 1.2.13 Tethered-Ascent – Self-Rescue|last=Staff|date=4 Maart 2014|work=CMAS International Diver Training Standards and Procedures Manual Syllabus Number: 3.B.31 / BOD no 181 ( 04-18-2013 )|publisher=CMAS|accessdate=13 April 2017|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081116/http://www.cmas.org/document?sessionId=&fileId=2965&language=1|url-status=dead}}</ref> <ref name="CoP Benign" >{{cite book |url=http://www.labour.gov.za/DOL/downloads/documents/useful-documents/occupational-health-and-safety/benignconditions2014.pdf |title=Code of Practice for Diving in Benign Conditions, version 0 7 |last=Diving Advisory Board |year=2007 |publisher=South African Department of Labour |accessdate=6 November 2016 |location=Pretoria |archive-date= 9 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109051309/http://www.labour.gov.za/DOL/downloads/documents/useful-documents/occupational-health-and-safety/benignconditions2014.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name=DMAC>{{Verwys web |url=http://www.dmac-diving.org/ |titel=DMAC |webwerf=www.dmac-diving.org |argief-url=https://web.archive.org/web/20261011211209/http://www.dmac-diving.org/ |argiefdatum=11 Oktober 2026 |url-status=lewendig}}</ref> <ref name="Dry filling">Fred Calhoun, ''The case for Dry-filling scuba tanks'', {{cite web|url=http://www.fillexpress.com/library/dryfills.pdf |title=Archived copy |accessdate=2009-02-05 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090920212823/http://fillexpress.com/library/dryfills.pdf |archivedate=20 September 2009 |df=dmy }}, retrieved 21 Februarie 2013</ref> <ref name="EDTC">{{cite web |publisher=The European Diving Technology Committee |date=2010 |title=A presentation of the European Diving Technology Committee |url=http://www.edtc.org/ |access-date=29 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120923080922/http://www.edtc.org/ |archive-date=23 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="EDTC2">{{cite web |publisher=The European Diving Technology Committee |date=2010 |title=Minutes of the EDTC meeting held on 10 September 2010 in Prague, Czech Republic |url=http://www.edtc.org/PRAG.htm |access-date=29 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130512032127/http://www.edtc.org/PRAG.htm |archive-date=12 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="engineeringtoolbox">{{cite web |url=http://www.engineeringtoolbox.com/compressed-air-storage-volume-d_843.html |title=Compressed Gas or Air - Storage Volume |website=www.engineeringtoolbox.com |access-date=10 September 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120814202911/http://www.engineeringtoolbox.com/compressed-air-storage-volume-d_843.html |archive-date=14 Augustus 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="EUF certification">{{cite web |url=http://www.euf-certification.org/index.php?id=6630 |title=Standards for Training Organisations/System, EN 14153-3 / ISO 24801-3 |last=Staff |publisher=EUF Certification International |access-date=28 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102090728/http://www.euf-certification.org/index.php?id=6630 |archive-date=2 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="EUF certification 2">{{cite web |url=http://www.euf-certification.org/index.php?id=6629 |title=EN 14153-2 / ISO 24801-2 |last=Staff |publisher=EUF Certification International |access-date=28 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029195452/http://www.euf-certification.org/index.php?id=6629 |archive-date=29 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Gerrard 2015">{{cite book |last=Gerrard |first=Steve Penn |title=The Cenotes of the RIVIERA MAYA 2016 |url=https://books.google.co.za/books?id=GqTmCgAAQBAJ&pg=PT493&lpg=PT493&dq=reverse+jump+cave+line&source=bl&ots=ziNTaoHPhu&sig=cu75fQbwtbAzowwpw1MkN8JH-ZQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=reverse%20jump%20cave%20line&f=false |archive-url=https://web.archive.org/web/20170407055447/https://books.google.co.za/books?id=GqTmCgAAQBAJ&pg=PT493&lpg=PT493&dq=reverse+jump+cave+line&source=bl&ots=ziNTaoHPhu&sig=cu75fQbwtbAzowwpw1MkN8JH-ZQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=reverse%20jump%20cave%20line&f=false |archive-date=7 April 2017 |url-status=live |accessdate=6 April 2017 |date=11 November 2015 |publisher=Page Publishing Inc, |isbn=9781682134023 |chapter=Glossary}}</ref> <ref name="Gibson OGP">{{cite web|url=http://www.ogp.org.uk/pubs/411.pdf|title=Abbreviations and definitions|last=Staff|year=2008|work=Diving Recommended Practice. Report 411|publisher=International Association of Oil & Gas Producers|pages=42–43|accessdate=7 Oktober 2016|location=London and Brussels|archive-date=28 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028075854/http://www.ogp.org.uk/pubs/411.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="Hamilton 1989">Hamilton, R.W, (1989), ''Tolerating exposure to high oxygen levels: Repex and other methods'', Hamilton Research, Mar. Tech. Soc Journal, Vol 23 No. 4 pp19-25, http://www.oceanwreckdivers.com/images/tolerating_exposure_to_high_oxygen_levels.PDF {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120405110505/http://www.oceanwreckdivers.com/images/tolerating_exposure_to_high_oxygen_levels.PDF |date= 5 April 2012 }} Access date 27 July 2012</ref> <ref name="Harlow 1999">{{cite book|last=Harlow |first=Vance |title=Scuba regulator maintenance and repair |url=https://archive.org/details/scubaregulatorma0000vanc |year=1999 |publisher=Airspeed press |location=Warner, New Hampshire |isbn=0 9678873 0 5}}</ref> <ref name="HSE terminology">{{cite web|url=http://www.hse.gov.uk/research/othpdf/200-399/oth277.pdf|title=A Handbook of Terminology for the use of Divers and Inspectors on Offshore Structures|last=Staff|year=1987|work=Offshore Technology Report OTH 87 277|publisher=Health and Safety Executive|accessdate=7 Oktober 2016|location=London|archive-date= 9 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170109045915/http://www.hse.gov.uk/research/othpdf/200-399/oth277.pdf|url-status=dead}}</ref> <ref name="huismanequipment1">{{cite web |url=http://www.huismanequipment.com/en/products/pipelay/s_lay |title=S-lay |website=www.huismanequipment.com |publisher=Huisman Equipment |location=Schiedam, The Netherlands |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914124849/http://www.huismanequipment.com/en/products/pipelay/s_lay |archive-date=14 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="IDSA home">{{cite web |url=http://www.idsaworldwide.org/ |title=The International Diving Schools Association Home page |publisher=IDSA |website=www.idsaworldwide.org |last=Staff |date=28 Maart 2017 |access-date=25 Oktober 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513145154/http://www.idsaworldwide.org/ |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="IMCA D 057">{{cite web|url=http://www.imca-int.com/(F(uSBAynTT-lyY1Equ4jRo5jic2weOLPZqBWmONu9eokJaSdJH8_yEO7XAVF2AhMN-gH_DwpIK7Dj8HxMyN8KkGdPIwgY-zl_T7Ny0fSXFpEH8NFsPXJf5SK5xus5oTR2MR_3aJ8SgLoVuPJJuec-gNi1o9rg-j8gIDHa0dpF2Ik81))/media/264469/imcad057.pdf|title=ADCI /IOGP /IMCA Diving Terms|last=Staff|date=Augustus 2016|work=IMCA D 057|publisher=International Marine Contractors Association|accessdate=7 Oktober 2016}}{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="ISO13293">{{cite web |url=http://www.iso.org/iso/home/store/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=53655 |title=Recreational diving services -- Requirements for gas blender training programmes |last=Staff |year=2012 |work=ISO 13293:2012 |publisher=International Standards Organisation |access-date=3 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160817232428/http://www.iso.org/iso/home/store/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=53655 |archive-date=17 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Jablonski 2006">{{cite book|last=Jablonski |first=Jarrod |title=Doing it Right: The Fundamentals of Better Diving |publisher=Global Underwater Explorers |location=High Springs, Florida |year=2006 |page=113 |chapter=Details of DIR Equipment Configuration |isbn=0-9713267-0-3 }}</ref> <ref name="Jersey upline">{{cite web |url=http://www.shipwreckexpo.com/shipwreckdivingequipment.htm |website=www.shipwreckexpo.com |title=Scuba Wreck Diving Equipment |last=Berg |first=Dan |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109155824/http://www.shipwreckexpo.com/shipwreckdivingequipment.htm |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Jump Jacket">{{cite web |url=https://www.apdiving.com/shop/the-mark-iv-jump-jacket.html |title=The Mark IV Jump Jacket |website=www.apdiving.com |last=Staff |publisher=AP Diving |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027024618/https://www.apdiving.com/shop/the-mark-iv-jump-jacket.html |archive-date=27 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="ladders">{{cite web |url=http://www.techdivetools.com/boat/ladders.html |title=Diving Equipment Specialties - Dive Ladders |website=www.techdivetools.com |publisher=Diving Equipment Specialties |date=2003 |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171219133412/http://www.techdivetools.com/boat/ladders.html |archive-date=19 Desember 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Lewis 2011">{{cite web |url=https://www.tdisdi.com/another-way-to-look-at-decompression/ |title=Another way to look at decompression |last=Lewis |first=Steve |year=2011 |work=The Six Skills and Other Discussions |publisher=Techdiver publishing |access-date=3 September 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160919085302/https://www.tdisdi.com/another-way-to-look-at-decompression/ |archive-date=19 September 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Lindholm and Lundgren 2009">{{cite journal |title=- The physiology and pathophysiology of human breath-hold diving |url=http://jap.physiology.org/content/106/1/284 |journal=Journal of Applied Physiology |volume=106 |issue=1 |date=1 Januarie 2009 |pages=284–292 |doi=10.1152/japplphysiol.90991.2008 |first1=Peter |last1=Lindholm |first2=Claes E. G. |last2=Lundgren |accessdate=4 April 2015 |archive-date=15 Mei 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150515013832/http://jap.physiology.org/content/106/1/284 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Lockout-tagout">{{cite web |title=Control of Hazardous Energy: Lockout/Tagout |last=Staff |publisher=U.S. Department of Labor Occupational Safety and Health Administration |url=https://www.osha.gov/SLTC/controlhazardousenergy/index.html |website=www.osha.gov |access-date=27 Julie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120805081558/https://www.osha.gov/SLTC/controlhazardousenergy/index.html |archive-date=5 Augustus 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Luxfer cracking">{{cite web |url=http://www.luxfercylinders.com/support/technical-bulletins/4-sustained-load-cracking-slc-in-ruptured-scuba-cylinder-made-from-6351-aluminum-alloy |title=Sustained-load cracking (SLC) in ruptured scuba cylinder made from 6351 aluminum alloy |access-date=30 Augustus 2012 |publisher=Luxfer |date=22 Oktober 2007 |website=www.luxfercylinders.com |last=Staff |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120828013610/http://www.luxfercylinders.com/support/technical-bulletins/4-sustained-load-cracking-slc-in-ruptured-scuba-cylinder-made-from-6351-aluminum-alloy |archive-date=28 Augustus 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="marshal">{{cite web |url=http://www.crabbsac.org.uk/Marshal.asp |title=Dive Marshal |website=crabbsac.org.uk |publisher=Crawley divers |location=Crawley, West Sussex |accessdate=25 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020191146/http://www.crabbsac.org.uk/Marshal.asp |archive-date=20 Oktober 2017 |url-status=dead }}</ref> <ref name="Marsh Marine">{{cite web |url=http://www.smp-ltd.co.uk/product/productid/206/productname/Marsh-Marine-Connectors/ |title=Hardwire Diver Communications - Marsh Marine Connectors |publisher=Submarine Manufacturing & Products Ltd |location=Preston, Lancashire, UK |last=Staff |website=www.smp-ltd.co.uk |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140831084036/http://www.smp-ltd.co.uk/product/productid/206/productname/Marsh-Marine-Connectors/ |archive-date=31 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name=MODU>{{cite web |url=http://msi.nga.mil/NGAPortal/MSI.portal?_nfpb=true&_pageLabel=msi_portal_page_67 |title=Mobile Offshore Drilling Units |publisher=National Geospatial Intelligence Agency |website=msi.nga.mil |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521090604/http://msi.nga.mil/NGAPortal/MSI.portal?_nfpb=true |archive-date=21 Mei 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Mount 2008b">{{cite book|last=Mount |first=Tom |editor-last=Mount |editor-first=Tom|editor2-last=Dituri |editor2-first=Joseph|title=Exploration and Mixed Gas Diving Encyclopedia|url=https://archive.org/details/explorationmixed0000tomm |edition=1st|date=Augustus 2008|publisher=International Association of Nitrox Divers|location=Miami Shores, Florida|isbn=978-0-915539-10-9|pages=[https://archive.org/details/explorationmixed0000tomm/page/91 91]–106|chapter=9: Equipment Configuration}}</ref> <ref name="Nawrocky 2014">{{cite web |url=http://www.alertdiver.com/overhere |title=We're Over Here! |last=Nawrocky |first=Pete |year=2014 |work=Alert Diver online, Spring 2014 |publisher=Divers Alert Network |access-date=7 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160705075317/http://www.alertdiver.com/overhere |archive-date=5 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="NOAA 8.5">''NOAA Diving Manual, 4th Edition'', Chapter 8.5, CD-ROM prepared and distributed by the National Technical Information Service (NTIS)in partnership with NOAA and Best Publishing Company</ref> <ref name="NOAA 12.6 ">{{cite book|editor=James W. Miller|title=NOAA Diving Manual|edition=2nd|year=1979|publisher=United States Department of Commerce|chapter=12.6 Decompression after an air or nitrogen-oxygen saturation dive}}</ref> <ref name="NORSOK U100">{{cite book|last=Staff|title=NORSOK Standard U-100 : Manned underwater operations |edition=3|date=April 2009|publisher=Standards Norway |location= Lysaker , Norway}}</ref> <ref name="Offshore ACOP 2014">{{cite web |url=http://www.hse.gov.uk/pUbns/priced/l103.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302025150/http://www.hse.gov.uk/pUbns/priced/l103.pdf |archive-date=2 Maart 2017 |url-status=live |title=Commercial diving projects offshore Diving at Work Regulations 1997 - Approved Code of Practice and guidance |last=Staff |date=2014 |isbn=978 0 7176 6592 1 |work=L103 (Second edition) |publisher=Health and Safety Executive |accessdate=1 Maart 2017}}</ref> <ref name=O-lay>{{cite web |url=http://www.o-lay.net |title=O-lay, offshore pipeline installation technology |website=www.o-lay.net/ |last=Staff |year=2013 |access-date=3 April 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130426043225/http://www.o-lay.net |archive-date=26 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref>[self-published source?] <ref name="open water">{{cite book|last=Staff|title=Australian Standard AS2815.3-1992, Training and certification of occupational divers, Part 3: Air diving to 50m.|edition=2nd|year=1992|publisher=Standards Australia|location=Homebush, NSW 2140|isbn=0 7262 7631 6|page=9|chapter=Section 2}}</ref> <ref name=Oxford>{{cite web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/jackstay|last=Staff|title=Jackstay|publisher=Oxford Dictionaries|website=oxforddictionaries.com|access-date=11 September 2017|archive-date=21 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160421180648/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/jackstay|url-status=dead}}</ref> <ref name="Oxyhacker">{{cite book|first=Vance |last=Harlow |date=2001 |title=Oxygen Hacker's Companion |publisher= Airspeed Press |location=Warner, NH}}</ref> <ref name="Pearn et al 2015">{{cite journal |last=Pearn |first=John H. |first2=Richard C. |last2=Franklin |first3=Amy E. |last3=Peden |year=2015 |title=Hypoxic Blackout: Diagnosis, Risks, and Prevention |journal=International Journal of Aquatic Research and Education |publisher=Human Kinetics Inc. |via=ScholarWorks@BGSU |volume=9 |issue=3 |pages=342–347 |url=https://www.researchgate.net/profile/Amy_Peden/publication/302442886_Hypoxic_Blackout_Diagnosis_Risks_and_Prevention/links/578c94fe08ae254b1de7e018.pdf?origin=publication_list |archive-url=https://web.archive.org/web/20171020191121/https://www.researchgate.net/profile/Amy_Peden/publication/302442886_Hypoxic_Blackout_Diagnosis_Risks_and_Prevention/links/578c94fe08ae254b1de7e018.pdf?origin=publication_list |archive-date=20 Oktober 2017 |url-status=live}}</ref> <ref name=percolation>{{cite web |url=http://www.xray-mag.com/content/rebreather-cave-diving |title=Rebreather for Cave Diving |work=X-Ray Mag |date=13 Oktober 2011 |first=Cedric |last=Verdier |access-date=3 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130601131612/http://www.xray-mag.com/content/rebreather-cave-diving |archive-date=1 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Pharos">{{cite web |url=https://www.pharosonline.co.za/ |title=Search PharosOnline |publisher=NB Publishers |website=Pharos dictionaries |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161203103705/http://www.pharosonline.co.za/ |archive-date= 3 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=12 September 2017 }}</ref> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pharos" /> <ref name="Pollock 2014" >{{cite web |url=http://ndpa.org/loss-of-consciousness-in-breath-holding-swimmers/ |title=Loss of Consciousness in Breath-Holding Swimmers |last=Pollock |first=Neal W. |date=25 April 2014 |work=Fact Sheets, Water Safety |publisher=National Drowning Prevention Alliance (NDPA.org) |accessdate=17 Januarie 2017 |archive-date= 2 Februarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202024452/http://ndpa.org/loss-of-consciousness-in-breath-holding-swimmers/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Potkin et al 2007" >{{cite journal|last=Potkin|first=Ralph|coauthors=|first2=Victor|last2=Cheng|first3=Robert|last3=Siege|date=1 September 2007|title=Effects of glossopharyngeal insufflation on cardiac function: an echocardiographic study in elite breath-hold divers|journal=Journal of Applied Physiology|publisher=American Physiological Society|volume=103|issue=3|pages=823–827|doi=10.1152/japplphysiol.00125.2007|url=http://jap.physiology.org/content/103/3/823|accessdate=17 Januarie 2017|archive-date=18 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170118050919/http://jap.physiology.org/content/103/3/823|url-status=dead}}</ref> <ref name="Powell 2012">{{cite book|last=Powell|first=Mark|title=Deco for divers|url=https://archive.org/details/decofordivers0000mark|year=2012|publisher=AquaPress|location=Southend-on-sea|isbn=9781905492077|page=[https://archive.org/details/decofordivers0000mark/page/213 213]|chapter=Ratio deco}}</ref> <ref name="Rat hat">{{cite web |url=http://www.divingheritage.com/rathat.htm |title=Rat hat |last=Staff |website=divingheritage.com |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808234259/http://www.divingheritage.com/rathat.htm |archive-date= 8 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=11 September 2017 }}</ref> <ref name="RRR9623">{{cite journal |author=staff |title=International Marine Contractors Association publishes 2003 safety statistics |journal=South Pacific Underwater Medicine Society (SPUMS) Journal |volume=35 |issue=2 |year=2005 |url=http://archive.rubicon-foundation.org/9623 |accessdate=11 Februarie 2014 |archive-date=27 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140227094111/http://archive.rubicon-foundation.org/xmlui/handle/123456789/9623 |url-status=dead }}</ref> <ref name="SA Diving Regulations 2009">{{cite web |title=Diving Regulations 2009 |work=Occupational Health and Safety Act 85 of 1993 – Regulations and Notices – Government Notice R41 |url=http://www.saflii.org/za/legis/consol_reg/ohasa85o1993rangnr41716/ |publisher=Government Printer |location=Pretoria |via=Southern African Legal Information Institute |access-date=3 November 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170103011740/http://www.saflii.org/za/legis/consol_reg/ohasa85o1993rangnr41716/ |archive-date=3 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name=samba>{{cite web |url=http://www.freediving.biz/features/breathhold.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260210233049/http://www.freediving.biz/features/breathhold.html |archive-date=10 Februarie 2026 |url-status=live |title=Breathhold - Static Apnea Measurements |first=Sebastian |last=Naslund |website=www.freediving.biz - Freediving in Europe |accessdate=25 October 2017}}</ref> <ref name="Samson & Miller 1977">{{cite journal |author=Samson RL, Miller JW (eds.) |title=Emergency Ascent Training. |journal=15th Undersea and Hyperbaric Medical Society Workshop. |volume=UHMS Publication Number 32WS(EAT)10-31-79 |year=1979 |url=http://archive.rubicon-foundation.org/4260 |accessdate=7 Augustus 2008 |archive-date= 7 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007194745/http://archive.rubicon-foundation.org/4260 |url-status=dead }}</ref> <ref name="SANS 10019" >{{cite book|title=South African National Standard SANS 10019:2008 Transportable containers for compressed, dissolved and liquefied gases - Basic design,manufacture, use and maintenance |edition=6th |year=2008 |publisher=Standards South Africa |location=Pretoria, South Africa |isbn=978-0-626-19228-0}}</ref> <ref name=SCR1>{{cite web |website=Divetalking.com |url=http://www.divetalking.com/?p=358 |title=Surface Consumption Rate (SCR) |last=Staff |access-date=1 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203164819/http://www.divetalking.com/?p=358 |archive-date=3 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=SCR2>{{cite web |website=scubadiving.com |url=http://www.scubadiving.com/training/basic-skills/calculating-scr-surface-consumption-rate |title=Calculating SCR (Surface Consumption Rate) |access-date=1 Januarie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160203164819/http://www.scubadiving.com/training/basic-skills/calculating-scr-surface-consumption-rate |archive-date=3 Februarie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Scuba travel">{{cite web |url=http://www.scubatravel.co.uk/glossary.html |title=Glossary of SCUBA Diving, Ocean and Marine Life Terminology |last=Staff |date=2 Desember 2015 |publisher=SCUBA travel |access-date=7 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009162810/http://www.scubatravel.co.uk/glossary.html |archive-date=9 Oktober 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Scuba engineer">{{cite web |url=http://www.scubaengineer.com/glossary_of_scuba_diving_terms.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009165540/http://www.scubaengineer.com/glossary_of_scuba_diving_terms.htm |archive-date=9 Oktober 2016 |url-status=live |title=Glossary of Scuba Diving Terms |last=Staff |year=2016 |work=Diving Terminology |publisher=ScubaEngineer |accessdate=7 Oktober 2016}}</ref> <ref name="scuba wetsuit">{{cite web |url=http://home.gwi.net/~spectrum/scuba_wetsuit.html |website=Scuba Knowtes |title=Exposure protection - wetsuits |date=24 May 2008 |accessdate=1 September 2012 |archive-date=16 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120416184958/http://home.gwi.net/~spectrum/scuba_wetsuit.html |url-status=dead}}</ref> <ref name="SDI Solo IG">{{cite book|title=SDI Solo Instructor guide|edition= v1.3|last=Staff|publisher=Scuba Diving International|year=}}</ref> <ref name=sharkshield>{{cite web |url=http://www.sharkshield.com/view/Howitworks |title=How it works |publisher=Shark Shield |website=www.sharkshield.com |access-date=25 Oktober 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214235935/http://www.sharkshield.com/view/Howitworks |archive-date=14 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Ships and Oil">{{cite web |url=http://www.shipsandoil.com/features/Glossary%20of%20Terms.htm |title=Glossary of terms |last=Gibson |first=Victor |date=Mei 2009 |publisher=www.shipsandoil.com |access-date=7 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170109045340/http://www.shipsandoil.com/features/Glossary%20of%20Terms.htm |archive-date=9 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Side Mount Profiles">{{cite book |last1= Kakuk|first1= Brian|last2 = Heinerth|first2= Jill|authorlink= |title= Side Mount Profiles|url= |accessdate= |year= 2010|publisher= Heinerth Productions|location= High Springs, FL|isbn= 978-0-9798789-5-4|page= |pages=}}</ref> <ref name="sio2003">{{cite web |url=http://www.sandiegodiving.com/education/items/15.html |title=The Diving Safety Officer |date=26 Maart 2003 |publisher=SanDiegoDiving |access-date=9 Augustus 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205941/http://www.sandiegodiving.com/education/items/15.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Supervised diver">{{cite web |url=http://www.euf-certification.org/index.php?id=6628 |title=EN 14153-1 / ISO 24801-1 |last=Staff |publisher=EUF Certification International |access-date=28 September 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029200431/http://www.euf-certification.org/index.php?id=6628 |archive-date=29 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name=SURG>{{cite web |url=http://www.surg.co.za/ |title=Southern Underwater Research Group - Home Page |last=Zsilavecz |first=Guido |website=surg.co.za |access-date=30 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130033436/https://www.surg.co.za/ |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Suunto Fused RGBM">{{cite web |url=http://ns.suunto.com/pdf/Suunto_Dive_Fused_RGBM_brochure_EN.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20150907032351/http://ns.suunto.com/pdf/Suunto_Dive_Fused_RGBM_brochure_EN.pdf |archive-date=7 September 2015 |url-status=live |title=Terms list |last=Staff |year=2012 |work=Suunto Fused RGBM |publisher=Suunto Oy |accessdate=4 Mei 2016}}</ref> <ref name=Terblanche>{{cite book | title=English-Afrikaans Technical Dictionary | last=Terblanche |first=H. J. |publisher=Nasou beperk|edition=3 |isbn=0-625-01281-X }}</ref> <ref name=thunderflash>{{cite web|url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/thunderflash|title=Thunderflash|last=Staff|accessdate=|website=|archive-date= 5 Mei 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160505200053/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/thunderflash|url-status=dead}}</ref> <ref name=thunderflash2>{{cite web |url=http://www.hfmgroup.com/professionalsupplies/thunderflashes.html |title=Thunderflashes |website=www.hfmgroup.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160503112627/http://www.hfmgroup.com/professionalsupplies/thunderflashes.html |archive-date= 3 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=11 September 2017 }}</ref> <ref name="USNDM R6">{{cite book |title=US Navy Diving Manual, 6th revision |year=2006 |publisher=US Naval Sea Systems Command |location=United States |url=http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageID=3.9 |accessdate=8 Junie 2008 |archive-date= 2 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502023541/http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageId=3.9 |url-status=dead }}</ref> <ref name="USNDMR6 9-3.23" >{{cite book |title=US Navy Diving Manual, 6th revision |year=2006 |publisher=US Naval Sea Systems Command |location=United States |url=http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageID=3.9 |accessdate=15 Junie 2008 |author=US Navy |archive-date= 2 Mei 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080502023541/http://www.supsalv.org/00c3_publications.asp?destPage=00c3&pageId=3.9 |url-status=dead }}</ref> <ref name="van Schaik">{{cite book |title=van Schaik se Groot Woordeboek|editor1-last=Kritzinger|editor1-first=M.S.B.|editor2-first=P.C.|editor2-last=Schonees|editor3-last=Cronjé|editor3-first=U.J.|edition=12|year=1981|isbn=0 627 01082 2}}</ref> <ref name="Watts">{{cite web |url=http://aj-watts.com/images/Decompression/index.html |title=Extended & Accelerated stops |last=Watts |first=Andrew |work=Decompression myths and mistakes |access-date=14 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130529/http://aj-watts.com/images/Decompression/index.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="whip safety">{{cite web |url=http://www.stepsnetwork.com/incident_safety_alerts/bin/Hose%20Fatality.pdf |title=SAFETY ALERT File Ref.: 03-04 Alert - Air lines & whip check Issued by: EGIS HSEQC Dept. Issue Date: 30 April, 2003 FATALITY - FAILURE OF AIR-HOSE CONNECTION |last=Staff |date=30 April 2003 |work=File Ref: 03-04 Alert - Air lines & whip check |publisher=EGIS HSEQC Dept. |access-date=15 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212133410/http://www.stepsnetwork.com/incident_safety_alerts/bin/Hose%20Fatality.pdf |archive-date=12 Desember 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Whipchecks">{{cite web |url=http://www.safetyrig.com/whipchecks.html |title=Whip checks |last=Staff |publisher=Safety Rig Oilfield and Industrial Safety Products |access-date=15 November 2013 |location=Houston, Texas |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150207062423/http://www.safetyrig.com/whipchecks.html |archive-date=7 Februarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="whip socks">{{cite web |url=http://www.americawestdrillingsupply.com/WhipSocks.asp |title=Whip socks |last=Staff |publisher=America West Drilling Supply |access-date=15 November 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130724065256/http://www.americawestdrillingsupply.com/WhipSocks.asp |archive-date=24 Julie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Wrolf Courtney">{{cite web |url=http://wrolf.net/scuba_slang.html |title=Scuba slang and technical terms |last1=Courtney |first1=Wrolf |first2=Jan |last2=Faust |access-date=7 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160929083659/http://wrolf.net/scuba_slang.html |archive-date=29 September 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Underwater diving}} {{Wikivertaling|taal=en |titel=Glossary of underwater diving terminology|oldid=798366275 |datum=20170911 }} [[Kategorie:Onderwaterduik| ]] <!-- tydelike interwiki-skakel tot vertaling voltooi is........--> 36ef7ci6107wfr0u2fk9jjypplumheg David Hilbert 0 126396 3373128 3366844 2026-11-16T11:23:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373128 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''David Hilbert''' ({{IPA-de|ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt|lang}}; [[23 Januarie]] [[1862]] – [[14 Februarie]] [[1943]]) was 'n [[Duitsland|Duitse]] [[wiskundige]] en filosoof van die wiskunde. Hy word erken as een van die mees invloedryke en universele wiskundiges van die [[19de eeu|19de]] en vroeë [[20ste eeu|20ste eeue]]. Van 1895 tot sy aftrede in 1930 was hy professor aan die [[Universiteit van Göttingen]], wat in sy tyd die voorste wiskundige sentrum van die wêreld geword het. Hilbert het 'n wye verskeidenheid van fundamentele idees in baie gebiede ontdek en ontwikkel, insluitend die invariantteorie, die algebraïese getalteorie, die [[Aksiomatiese stelsel|aksiomatisering]] van die [[meetkunde]], die variasierekening en die teorie van integraalvergelykings. Hy het ook die teorie van [[Hilbert-ruimte|Hilbert-ruimtes]]<ref>{{Verwys web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9040439/David-Hilbert|titel=David Hilbert|werk=Encyclopædia Britannica}}</ref> geformuleer, een van die fondamente van die funksionaalanalise. Hilbert het Georg Cantor se [[Stelteorie|versamelingsteorie]] en transfiniete getalle aangeneem en hartlik verdedig. 'n Bekende voorbeeld van sy leierskap in die [[wiskunde]] is sy aanbieding in [[1900]] van 'n lys van 23 probleme wat die koers vir heelwat van die wiskundige navorsing van die [[20ste eeu]] bepaal het.<ref>{{Verwys web|van=Joyce|voornaam=David|titel=The Mathematical Problems of David Hilbert|url=https://mathcs.clarku.edu/~djoyce/hilbert/|webwerf=Clark University|besoekdatum=15 Januarie 2021}}</ref><ref>{{Verwys web|van=Hilbert|voornaam=David|titel=Mathematical Problems|url=https://mathcs.clarku.edu/~djoyce/hilbert/problems.html|besoekdatum=15 Januarie 2021}}</ref> Hilbert en sy studente het aansienlik tot die vestiging van strengheid bygedra en belangrike gereedskap ontwikkel wat in die moderne wiskundige fisika gebruik word; hy het self ook oor die [[Algemene relatiwiteit|algemene relatiwiteitsteorie]] en die grondslae van die [[kwantummeganika]] gewerk. Hilbert is bekend as een van die stigters van die [[bewysteorie]] en [[wiskundige logika]], sowel as een van die eerstes wat tussen wiskunde en metawiskunde onderskei het.<ref>{{Verwys web|url=https://plato.stanford.edu/entries/hilbert-program/|titel=Hilbert's Program|werk=Stanford Encyclopedia of Philosophy|van=Zach|voornaam=Richard|datum=31 Julie 2003|besoekdatum=23 Maart 2009}}</ref> Sy program om die hele wiskunde op 'n bewysbaar konsekwente stelsel van aksiomas te grondves, het [[Kurt Gödel]] se onvolledigheidstelling in 1931 in die vorm wat Hilbert beoog het, onuitvoerbaar bewys. == Lewe == === Jeug en studie === [[Lêer:David Hilbert 1886.jpg|duimnael|upright|Hilbert in 1886, as ''Privatdozent'' in Koningsberg]] Hilbert is in die provinsie Pruise van die [[Koninkryk Pruise]] gebore, volgens sy eie verklaring in [[Koningsberg]] (vandag [[Kaliningrad]]), maar moontlik in Wehlau (sedert 1946 Znamensk) naby Koningsberg, waar sy vader ten tyde van sy geboorte gewerk het. Hy was die oudste van twee kinders en die enigste seun van Otto Hilbert, 'n regter, en Maria Therese Hilbert, gebore Erdtmann, die dogter van 'n Koningsbergse handelaar. Sy oupa aan vaderskant, ook David Hilbert, was regter en ''Geheimrat''. Nadat sy vader stadsregter geword het, het die gesin na Koningsberg verhuis. Toe hy ses was, is sy suster Elise gebore. Hy het eers op agt, twee jaar later as gewoonlik, skool toe gegaan.<ref name="Reid-jeug">{{Harvnb|Reid|1996|pp=1-3}}; op bl. 8 merk Reid op dat daar 'n mate van onsekerheid oor Hilbert se presiese geboorteplek bestaan. Hilbert self het verklaar dat hy in Koningsberg gebore is.</ref> Sy vader het hom die Pruisiese deugde geleer. Otto Blumenthal beskryf hom as 'n eerder eensydige regsgeleerde met so 'n vaste roetine dat hy elke dag dieselfde wandeling gemaak het, en hy het die loopbaan van sy seun krities bejeën. Sy moeder het daarenteen 'n wye belangstelling gehad, onder meer in sterrekunde, filosofie en toegepaste wiskunde,{{Sfn|Blumenthal|1970|p=389}} en ook in [[priemgetal]]le.<ref name="Reid-jeug" /> Laat in 1872 het Hilbert die Friedrichskollegium (''Collegium Fridericianum'') betree, dieselfde skool wat [[Immanuel Kant]] 140 jaar vroeër bygewoon het. Ná 'n ongelukkige tyd daar het hy laat in 1879 na die meer natuurwetenskaplik georiënteerde Wilhelm-gimnasium oorgeslaan, waar hy vroeg in 1880 eindeksamen afgelê het.{{Sfn|Reid|1996|pp=4-7}} Van sy skoolprestasies is niks merkwaardigs oorgelewer nie, maar sy wiskundeonderwyser, Von Morstein, het hom in die eindeksamen die hoogste moontlike punt gegee en hom "deeglike kennis en die vermoë om die take wat hom gestel word, op sy eie manier op te los" toegeskryf. Hilbert het later gesê: "Ek het my op skool nie besonder met wiskunde besig gehou nie, want ek het mos geweet dat ek dit later sou doen."{{Sfn|Blumenthal|1970}} In 1880 het die 18-jarige Hilbert hom aan die Universiteit van Koningsberg, die "Albertina", ingeskryf. Die universiteit het toe 'n glansryke tradisie in die wiskunde gehad: onder andere Carl Gustav Jacob Jacobi, Friedrich Wilhelm Bessel, Friedrich Julius Richelot en die fisikus Franz Ernst Neumann het daar gedoseer.<ref>{{Verwys boek|van=Klein|voornaam=Felix|titel=Vorlesungen über die Entwicklung der Mathematik im 19. Jahrhundert|hoofstuk=Die Königsberger Schule|reeks=Grundlehren der mathematischen Wissenschaften 24/25|uitgewer=Springer|plek=Berlin|jaar=1979|bladsy=112|url=https://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN375425993|taal=de}}</ref> Een van Hilbert se dosente was Heinrich Weber, wat sy wiskundige begaafdheid vroeg raakgesien en bevorder het; sy tweede semester het Hilbert in [[Ruprecht-Karls-universiteit|Heidelberg]] deurgebring, waarna hy na Koningsberg teruggekeer het. Vroeg in 1882 het [[Hermann Minkowski]], wat twee jaar jonger as Hilbert was, ook van Koningsberg afkomstig was en drie semesters in [[Berlyn]] gestudeer het, na die universiteit teruggekeer.{{Sfn|Reid|1996|p=11}} Minkowski het uit 'n Joodse gesin gekom wat uit Litaue na Oos-Pruise geïmmigreer het. Hilbert het met die skaam, begaafde Minkowski 'n lewenslange vriendskap gesluit.{{Sfn|Reid|1996|p=12}}<ref>{{Verwys boek|van=Weyl|voornaam=Hermann|titel=Levels of Infinity: Selected Writings on Mathematics and Philosophy|hoofstuk=David Hilbert and his Mathematical Work|bladsy=94|jaar=2012|uitgewer=Dover|redakteur=Peter Pesic|isbn=978-0-486-48903-2}}</ref> In 1883 het Ferdinand von Lindemann Weber se leerstoel oorgeneem, en in 1884 het Adolf Hurwitz, net drie jaar ouer as Hilbert, uit Göttingen as buitengewone professor (''Extraordinarius'') aangekom. Hilbert het later oor hom gesê: "Ons, Minkowski en ek, was heeltemal oorweldig deur sy kennis en het nie geglo dat ons dit ooit so ver sou bring nie."{{Sfn|Blumenthal|1970}} Tussen die drie het 'n intense en vrugbare wetenskaplike uitruiling ontstaan, en veral Minkowski en Hilbert het mekaar dwarsdeur hul loopbane beïnvloed. In sy huldeblyk aan Hurwitz het Hilbert geskryf: "Op talle wandelinge, by tye dag ná dag, het ons destyds agt jaar lank wel elke hoek van die wiskundige kennis deursoek, en Hurwitz met sy ewe uitgebreide en veelsydige as gegronde en goed geordende kennis was altyd ons gids."<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Hilbert|voornaam=David|titel=Adolf Hurwitz|vaktydskrif=Mathematische Annalen|volume=83|bladsye=161-168|jaar=1921|taal=de}}</ref> Lindemann het weinig invloed op Hilbert gehad, maar hy het die onderwerp van sy proefskrif voorgestel. In 1885 het Hilbert met die proefskrif ''Über invariante Eigenschaften spezieller binärer Formen, insbesondere der Kugelfunktionen'' ("Oor die invariante eienskappe van spesiale binêre vorme, in die besonder die sferiese funksies") by hom gepromoveer.<ref name="MGP">{{Verwys web|url=https://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=7298|titel=David Hilbert|webwerf=Mathematics Genealogy Project|besoekdatum=7 Julie 2007}}</ref> === Klein, Parys en habilitasie === Ná sy promosie het Hilbert in die winter van 1885/86 op 'n studiereis gegaan wat hom eers na die Universiteit van [[Leipzig]] en Felix Klein geneem het. Klein het Hilbert se groot begaafdheid ook raakgesien, en tussen die twee het 'n intensiewe wetenskaplike korrespondensie ontstaan. Op Klein se aanbeveling het Hilbert daarna 'n paar maande in [[Parys]] deurgebring, soos Klein al sy talentvolle studente aangeraai het, want hy self het in 1870 saam met [[Sophus Lie]] daar waardevolle aansporing gekry. Hilbert het daar met bekende Franse wiskundiges soos Charles Hermite, [[Henri Poincaré]], Camille Jordan en Pierre Ossian Bonnet kennis gemaak. Poincaré en Hermite het die beste indruk op hom gemaak, maar oor die algemeen was hy nie baie met die Franse wiskunde beïndruk nie.<ref>Briewe van 2 April en 21 April 1886 aan Felix Klein. In: {{Verwys boek|titel=Der Briefwechsel David Hilbert – Felix Klein (1886-1918)|uitgewer=Vandenhoeck & Ruprecht|plek=Göttingen|jaar=1985|isbn=3-525-85457-9|taal=de}}</ref> In 1886 het Hilbert hom in Koningsberg met 'n werk oor invariantteoretiese ondersoeke van binêre vorme gehabiliteer en ''Privatdozent'' geword. === Gesin en geloof === [[Lêer:David Hilbert and Käthe Jerosch.png|duimnael|Hilbert en Käthe Jerosch in 1892]] Op 12 Oktober 1892 het Hilbert met Käthe Jerosch (31 Maart 1864 – 17 Januarie 1945) getrou, met wie hy al lank bevriend was.{{Sfn|Reid|1972|p=40}}<ref>{{Verwys web|url=http://www.w-volk.de/museum/grave34.htm|titel=Grabstein von David Hilbert|webwerf=w-volk.de|taal=de}}</ref> Sy was, soos hy, die kind van 'n Koningsbergse handelaar, "'n uitgesproke jong dame met 'n onafhanklikheid van gees wat met [Hilbert s'n] kon meeding".{{Sfn|Reid|1996|p=36}} Käthe was haar lewe lank 'n belangrike steunpilaar van Hilbert se wetenskaplike werk: van die begin van die huwelik af het sy in haar beste handskrif skoon afskrifte van sy korrespondensie en boekmanuskripte vir die drukker gemaak,{{Sfn|Reid|1972|p=46}}{{Sfn|Reid|1972|p=52}} en dit het sy ook ná die moeilike jare met hul seun volgehou.{{Sfn|Reid|1972|pp=139-140}} Sy is byna blind en vereensaam oorlede.{{Sfn|Reid|1972|p=215}} Hul enigste kind, Franz Hilbert, is op 11 Augustus 1893 in Cranz gebore.{{Sfn|Reid|1972|p=43}} Hy het sy lewe lank aan 'n psigiese versteuring gely wat nooit presies gediagnoseer is nie. Richard Courant, toe Hilbert se assistent, is gevra om hom bystand met sy skoolwerk te gee, en pogings om 'n beroep te vind, het misluk. Toe Franz eendag met die simptome van 'n waanversteuring tuis gekom het, is hy na 'n psigiatriese kliniek naby die universiteit geneem, wat in Göttingen tot die valse gerug aanleiding gegee het dat David en Käthe Hilbert eerste neef en niggie was.{{Sfn|Reid|1972|p=139}} Hilbert het daarop gesê: "Van nou af moet ek aanvaar dat ek nie 'n seun het nie." Sy houding teenoor Franz het Käthe groot hartseer besorg.{{Sfn|Reid|1996|p=139}} Toe sy Franz later weer huis toe gebring het, het dit tot spanning tussen die egpaar gelei.{{Sfn|Reid|1972|pp=151-152}} Franz Hilbert is in 1969 oorlede.<ref>{{Verwys web|url=https://www.deutsche-biographie.de/pnd101403566X.html|titel=Hilbert, Franz|webwerf=Deutsche Biographie|taal=de}}</ref> Hilbert het Minkowski as sy "beste en getrouste vriend" beskou.{{Sfn|Reid|1996|p=121}} Hilbert is gedoop en grootgemaak as [[Calvinisme|Calvinis]] in die Evangeliese Kerk van Pruise. Teen omstreeks 1902 het die Hilberts die kerk verlaat waarin hulle gedoop en getroud is,{{Sfn|Reid|1996|p=91}} en hy het 'n [[Agnostisisme|agnostikus]] geword.<ref name="Shaposhnikov">{{Verwys vaktydskrif|van=Shaposhnikov|voornaam=Vladislav|jaar=2016|titel=Theological Underpinnings of the Modern Philosophy of Mathematics. Part II: The Quest for Autonomous Foundations|vaktydskrif=Studies in Logic, Grammar and Rhetoric|volume=44|nommer=1|bladsye=147-168|doi=10.1515/slgr-2016-0009|doi-toegang=vry}}</ref> Hy het ook aangevoer dat wiskundige waarheid onafhanklik is van die bestaan van God of ander aannames ''a priori''. In 'n toespraak in Hamburg in 1927 het hy verklaar dat die wiskunde 'n wetenskap sonder voorveronderstellings is: "om dit te grondves, het ek nie die liewe God nodig nie".<ref name="Shaposhnikov" /><ref>{{Verwys boek|titel=Science, Worldviews and Education|jaar=2009|uitgewer=Springer|isbn=978-90-481-2779-5|bladsy=129|outeur=Michael R. Matthews|aanhaling=As is well known, Hilbert rejected Leopold Kronecker's God for the solution of the problem of the foundations of mathematics.}}</ref> === Göttingen === [[Lêer:Mathematik Göttingen.jpg|duimnael|Die Wiskunde-instituut in Göttingen is van 1927 tot 1930 met geld van die Rockefeller-stigting gebou. Hilbert en Richard Courant het dit op 2 Desember 1928 geopen.<ref>{{Verwys web|outeur=Eckart Rüsch|url=https://denkmalatlas.niedersachsen.de/viewer/objekte/mathematisches-institut/|titel=Das Mathematische Institut der Universität Göttingen|werk=Denkmalatlas Niedersachsen|uitgewer=Niedersächsisches Landesamt für Denkmalpflege|besoekdatum=24 November 2024|taal=de}}</ref>]] In 1895 het Hilbert op aandrang van Felix Klein professor in die wiskunde aan die [[Universiteit van Göttingen]] geword. Die Pruisiese ministerie van onderwys wou in Göttingen, in die tradisie van [[Carl Friedrich Gauss]] en [[Bernhard Riemann]], 'n swaartepunt van die wiskundige navorsing opbou; die dryfkrag agter dié strewe was die staatsekretaris Friedrich Althoff, wat daarin kragtig deur Klein ondersteun is. Hilbert was toe 33 jaar oud, en toe Klein verwyt is dat hy dit vir homself maklik maak deur so 'n jong man te beroep, het hy geantwoord: "U vergis u, ek beroep die heel ongemaklikste."{{Sfn|Blumenthal|1970}} Die persoonlike verhouding tussen Klein en Hilbert het ook ná die aanstelling vriendskaplik gebly. In die jare van Klein en Hilbert het Göttingen die voorste instelling in die wiskundige wêreld geword,<ref>{{Verwys boek|voornaam=Jeff|van=Suzuki|titel=Mathematics in Historical Context|jaar=2009|uitgewer=Mathematical Association of America|isbn=978-0-88385-570-6|bladsy=342|url=https://books.google.com/books?id=lew5IC5piCwC&q=gottingen+mathematics&pg=PA342}}</ref> en Hilbert het die res van sy lewe daar gebly. Die vroeë jare in die klein stad was vir Hilbert nie altyd maklik nie, want die universiteitskringe daar was baie standbewus. [[Albert Einstein]] het jare later aan [[Max Born]], wat tussen Frankfurt en Göttingen moes kies, geskryf dat hy dit ondraaglik sou vind om so heeltemal op 'n klein kring van opgeblase en meestal bekrompe geleerdes aangewys te wees: "Dink aan wat Hilbert van dié geselskap verduur het."<ref>Brief van 3 Maart 1920. In: {{Verwys boek|titel=Albert Einstein – Max Born Briefwechsel 1916-1955|uitgewer=Langen/Müller|jaar=2005|isbn=3-7844-2997-1|taal=de}}</ref> Born het hom tog vir Göttingen beslis. In 1902 het Hilbert 'n beroeping na Berlyn as opvolger van Lazarus Fuchs van die hand gewys.<ref>{{Verwys nuus|titel=Kleine Chronik. Aus der Gelehrtenwelt|koerant=Prager Tagblatt|datum=19 Julie 1902|bladsy=8|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=ptb&datum=19020719&seite=8|taal=de}}</ref> In die onderhandelinge wat daarop gevolg het, het hy deurgedruk dat Minkowski na Göttingen beroep word, sodat die twee vriende weer in een plek gewerk het. Minkowski se vroeë dood in 1909, op 44, was vir Hilbert 'n swaar persoonlike slag.<ref>Hilbert se gedenkrede, gehou op 1 Mei 1909 in die openbare sitting van die Koninklike Genootskap van Wetenskappe in Göttingen: D. Hilbert: ''Hermann Minkowski''. ''Göttinger Nachrichten, Geschäftliche Mitteilungen'' 1909, bl. 72-101, en ''Mathematische Annalen'' 68 (1910), bl. 445-471.</ref> [[Lêer:David Hilbert Vorlesung 1932.jpg|duimnael|upright|Die 70-jarige Hilbert by 'n lesing in 1932]] Ná die aanvangsprobleme het Hilbert hom goed in Göttingen tuisgemaak, en sy studente het hom groot verering betoon. Blumenthal, wat later by hom gepromoveer het, het sy lesings as onopgesmuk en streng saaklik beskryf, maar so ryk aan inhoud en so helder dat die voordrag vergeet is; hy het baie nuwe en eie werk sonder ophef aangebied en vir die studente gelees, nie vir homself nie. Om sy seminaarstudente goed te leer ken, het hy hulle 'n tyd lank ná elke seminaar na 'n woudherberg geneem waar oor wiskunde gepraat is, en elke week het hy saam met hulle lang wandelinge in die heuwels om Göttingen onderneem.{{Sfn|Blumenthal|1970}} In Göttingen het Hilbert 69 doktorale studente begelei,{{Sfn|Levi|1955|p=345}}<ref name="MGP" /> onder wie baie later bekende wiskundiges geword het, soos (met die jaar van hul proefskrif) Otto Blumenthal (1898), Felix Bernstein (1901), Hermann Weyl (1908), Richard Courant (1910), Erich Hecke (1910), Hugo Steinhaus (1911) en Wilhelm Ackermann (1925). Ook die skaakkampioen [[Emanuel Lasker]], Ernst Zermelo en Carl Gustav Hempel was sy studente, en [[John von Neumann]] was sy assistent. Weens sy onderrig het die Universiteit van Göttingen die reputasie gehad dat dit die "wiskundige naaf van die wêreld" was, en in 1932 het Rudolf Fueter hom die "leermeester van alle lewende wiskundiges" genoem.<ref name="PEL1943">{{Verwys nuus|titel=Der hervorragende deutsche Mathematiker David Hilbert gestorben|koerant=Pester Lloyd|datum=18 Februarie 1943|bladsy=14|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=pel&datum=19430218&seite=14|taal=de}}</ref> In die eerste derde van die 20ste eeu het Hilbert 'n wesenlike aandeel aan die ontwikkeling van die universiteit tot 'n toonaangewende sentrum van onderrig en navorsing in die wiskunde en natuurwetenskappe gehad.<ref>{{Verwys nuus|van=Ziegler|voornaam=Günter M.|last2=Loos|first2=Andreas|titel=Der Einstein der Mathematik. Zum 150. Geburtstag von David Hilbert|koerant=Die Zeit|datum=12 Januarie 2012|bladsy=32|url=https://www.zeit.de/2012/03/David-Hilbert|taal=de}}</ref> In 1900 was Hilbert voorsitter van die Duitse Wiskundevereniging (''Deutsche Mathematiker-Vereinigung''). Van 1902 tot 1939 was hy mederedakteur van die ''Mathematische Annalen'', destyds die belangrikste wiskundige vaktydskrif ter wêreld, waarin sy jarelange assistent Otto Blumenthal hom bygestaan het. Hoewel hy in beginsel polities liberaal was, het Hilbert hom nie aan die oorlogsgeesdrif van Augustus 1914 kon onttrek nie. Hy was nie een van die ondertekenaars van die Manifes van die 93 nie, maar het die net so nasionalistiese verklaring van die Duitse hoogleraars van Oktober 1914 onderskryf, soos ook sy vriend [[Max von Laue]].<ref>{{Verwys web|url=https://de.wikisource.org/wiki/Erklärung_der_Hochschullehrer_des_Deutschen_Reiches|titel=Erklärung der Hochschullehrer des Deutschen Reiches|datum=23 Oktober 1914|webwerf=Wikisource|taal=de}}</ref> Soos Einstein het Hilbert die nouste bande met die Berlynse Groep gehad, waarvan die leidende stigters, Kurt Grelling, Hans Reichenbach en Walter Dubislav, by hom in Göttingen gestudeer het.<ref>{{Verwys boek|voornaam=Nikolay|van=Milkov|first2=Volker|last2=Peckhaus|hoofstuk=The Berlin Group and the Vienna Circle: Affinities and Divergences|url=https://philpapers.org/archive/MILTBG-2.pdf|argief-url=https://web.archive.org/web/20140820161819/http://philpapers.org/archive/MILTBG-2.pdf|argiefdatum=20 Augustus 2014|url-status=lewend|bladsy=20|datum=1 Januarie 2013|doi=10.1007/978-94-007-5485-0_1|titel=The Berlin Group and the Philosophy of Logical Empiricism|besoekdatum=19 Mei 2021|reeks=Boston Studies in the Philosophy and History of Science|volume=273|isbn=978-94-007-5485-0|oclc=7325392474}}</ref> Omstreeks 1925 het Hilbert pernisieuse anemie opgedoen, 'n destyds onbehandelbare vitamiengebrek waarvan uitputting die vernaamste simptoom is. Sy assistent [[Eugene Wigner]] het hom beskryf as onderhewig aan "geweldige moegheid" en het gesê dat hy "baie oud gelyk het" en, selfs nadat hy uiteindelik gediagnoseer en behandel is, "ná 1925 skaars 'n wetenskaplike was, en beslis nie 'n Hilbert nie".<ref>{{Verwys boek|datum=1 Oktober 1992|voornaam=Eugene P.|van=Wigner|first2=Andrew|last2=Szanton|titel=The Recollections of Eugene P. Wigner|uitgewer=Plenum|isbn=0-306-44326-0}}</ref> In 1928 het hy 'n plenêre lesing, ''Probleme der Grundlegung der Mathematik'', by die Internasionale Wiskundekongres in [[Bologna]] gehou. In 1930 het hy afgetree; Hermann Weyl het sy leerstoel oorgeneem. Op 8 September 1930 het hy by die kongres van die Genootskap van Duitse Natuurwetenskaplikes en Geneeshere in Koningsberg sy beroemde toespraak ''Naturerkennen und Logik'' gehou. 'n Uittreksel van vier minute is oor die radio uitgesaai en het op 'n grammofoonplaat bewaar gebly.<ref>Die oorspronklike plaat word in die Wiskunde-instituut in Göttingen bewaar, en 'n kopie is by die boek van Kurt Reidemeister (1971) ingesluit. 'n Opname: {{Verwys web|url=http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.mp3|titel=Hilbert's radio speech recorded in Königsberg 1930|formaat=MP3|argief-url=https://web.archive.org/web/20060214172824/http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.mp3|argiefdatum=14 Februarie 2006|url-status=dood|taal=de}}</ref> === Nazi-tyd en dood === [[Lêer:Göttingen Stadtfriedhof Grab David Hilbert.jpg|duimnael|Hilbert se graf in Göttingen, met die opskrif ''Wir müssen wissen / Wir werden wissen'']] Ná die Nasionaal-Sosialistiese magsoorname in 1933 moes Hilbert aanskou hoe die [[Nasionaal-Sosialisme|Nasionaal-Sosialiste]] die wiskunde en fisika in Göttingen ontvolk het.<ref>{{Verwys web|voornaam=Steve|van=Tappan|url=http://www.atomicheritage.org/index.php/component/content/167.html?task=view|titel="Shame" at Göttingen|besoekdatum=5 Junie 2013|argiefdatum=5 November 2013|argief-url=https://web.archive.org/web/20131105154634/http://www.atomicheritage.org/index.php/component/content/167.html?task=view|url-status=dood}}</ref> "Nie-Ariese" wiskundiges soos Edmund Landau, Richard Courant, Max Born, Felix Bernstein, Emmy Noether en Otto Blumenthal, en ook politieke andersdenkendes soos Hermann Weyl, is gedwing om hul werk neer te lê, en baie het geëmigreer.<ref>Norbert Schappacher: ''Das Mathematische Institut der Universität Göttingen 1929-1950.'' In: Becker, Dahms, Wegeler (red.): ''Die Universität Göttingen unter dem Nationalsozialismus.'' K. G. Saur, München 1987, bl. 345-373; tweede, uitgebreide uitgawe: München 1998, bl. 523-551. {{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://www-irma.u-strasbg.fr/~schappa/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20070812174639/http://www-irma.u-strasbg.fr/~schappa/ |argiefdatum=12 Augustus 2007 |besoekdatum=28 Mei 2007 |url-status=dead}}</ref> Een van diegene wat Duitsland moes verlaat, Paul Bernays, het saam met Hilbert in die wiskundige logika gewerk en saam met hom die belangrike boek ''Grundlagen der Mathematik'' geskryf, waarin Hilbert sy beskouings oor die grondslae van die wiskunde uiteengesit het,<ref>{{Verwys vaktydskrif|url=https://www.nature.com/articles/136126a0|titel=Grundlagen der Mathematik|van=Milne-Thomson|voornaam=L.|datum=1935|vaktydskrif=Nature|volume=136|nommer=3430|bladsye=126-127|doi=10.1038/136126a0|bibcode=1935Natur.136..126M|s2cid=4122792|besoekdatum=15 Desember 2023|aanhaling=This is probably the most important book on mathematical foundations that has appeared since Whitehead and Russell's "Principia Mathematica".|url-toegang=intekening}}</ref> wat in twee dele in 1934 en 1939 verskyn het, as vervolg op Hilbert en Ackermann se ''Grundzüge der theoretischen Logik'' (1928). In 1934 het Hilbert by 'n banket langs die nuwe minister van onderwys, Bernhard Rust, gesit. Rust het gevra of die Wiskunde-instituut werklik so onder die vertrek van die [[Jode]] gely het. Hilbert het geantwoord: "Gely? Dit bestaan mos nie meer nie."<ref>{{Verwys boek|voornaam=Eckart|van=Menzler-Trott|titel=Gentzens Problem. Mathematische Logik im nationalsozialistischen Deutschland|uitgewer=Birkhäuser|jaar=2001|isbn=3-764-36574-9|bladsy=142|taal=de}}</ref><ref>{{Verwys boek|voornaam=Hajo G.|van=Meyer|titel=Tragisches Schicksal. Das deutsche Judentum und die Wirkung historischer Kräfte: Eine Übung in angewandter Geschichtsphilosophie|uitgewer=Frank & Timme|jaar=2008|isbn=978-3-865-96174-7|bladsy=202|taal=de}}</ref><ref>D. Nachmansohn, R. Schmidt: ''Die große Ära der Wissenschaft in Deutschland 1900-1933.'' 1988, bl. 55.</ref> By sy 80ste verjaardag op 23 Januarie 1942 is hy erelid van die Duitse Wiskundevereniging gemaak.<ref>{{Verwys nuus|titel=Ehrung Professor Hilberts|koerant=Neues Wiener Tagblatt|datum=1 Februarie 1942|bladsy=7|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=nwg&datum=19420201&seite=7|taal=de}}</ref> Hilbert is op 14 Februarie 1943 aan die gevolge van 'n ongeluk oorlede.<ref name="PEL1943" /> Teen dié tyd het die Nazi's die universiteit byna heeltemal met nuwe personeel beman, aangesien baie van die vorige dosente Joods of met Jode getroud was. Midde-in die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Duitse wetenskaplike wêreld sy dood net terloops opgemerk. Minder as 'n dosyn mense het sy begrafnis bygewoon, net twee van hulle akademici, onder wie Arnold Sommerfeld, 'n teoretiese fisikus wat ook van Koningsberg afkomstig was.{{Sfn|Reid|1996|p=213}} Sommerfeld het 'n huldeblyk in die vaktydskrif ''Die Naturwissenschaften'' gepubliseer.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Sommerfeld|voornaam=A.|last2=Carathéodory|first2=C.|titel=Zum Andenken an David Hilbert: gestorben 14. Februar 1943|vaktydskrif=Die Naturwissenschaften|volume=31|bladsye=213-214|jaar=1943|taal=de}}</ref> Die nuus van sy dood het die breër wêreld eers 'n paar maande later bereik.{{Sfn|Reid|1996|p=214}} In Amerika, waar baie oud-studente en emigrante uit Göttingen gewerk het, is daar aan baie universiteite herdenkings gehou, en in Princeton het Hermann Weyl 'n huldeblyk geskryf.<ref name="frs">{{Verwys vaktydskrif|van=Weyl|voornaam=H.|titel=David Hilbert. 1862-1943|doi=10.1098/rsbm.1944.0006|doi-toegang=vry|vaktydskrif=Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|volume=4|nommer=13|bladsye=547-553|jaar=1944|s2cid=161435959}}</ref> Hy is in die Stadtfriedhof in Göttingen begrawe.<ref>Die graf is in afdeling 83. Jens-Uwe Brinkmann (teks), Kaspar Seiffer (foto's): ''Der Göttinger Stadtfriedhof. Ein Rundgang''. Fremdenverkehrsverein Göttingen e. V. en Göttinger Verschönerungsverein, Göttinger Tageblatt, Göttingen 1994, {{ISBN|3-924781-26-5}}, bl. 95, nr. 74.</ref> Sy nalatenskap word in die Zentralarchiv deutscher Mathematiker-Nachlässe in die Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek Göttingen bewaar. == Werk == === Invariantteorie en Gordan se probleem === Hilbert het tot omstreeks 1893 tot die invariantteorie bygedra. Sy eerste werk oor invariante funksies het hom in 1888 tot die bewys van sy beroemde eindigheidstelling gelei. Twintig jaar vroeër het Paul Gordan die stelling van die eindigheid van die voortbringers vir binêre vorme met 'n ingewikkelde berekeningsmetode bewys. Pogings om sy metode na funksies met meer as twee veranderlikes uit te brei, het weens die enorme moeilikheid van die berekeninge misluk. Om wat in sommige kringe as Gordan se probleem bekend gestaan het, op te los, het Hilbert besef dat 'n heeltemal ander weg nodig was. Hy het die bestaan van 'n eindige stel voortbringers vir die invariante van vorme in enige aantal veranderlikes bewys, maar in 'n abstrakte vorm: die bewys het die bestaan van so 'n stel aangetoon, maar nie die stel self gekonstrueer nie. Dit was 'n bestaansbewys en nie 'n konstruktiewe bewys nie,{{Sfn|Reid|1996|pp=36-37}} en dit het steun op die wet van die uitgeslote derde in 'n oneindige uitbreiding. Die resultaat staan vandag as Hilbert se basisstelling bekend: elke ideaal in 'n polinoomring oor 'n liggaam is eindig voortgebring. Hilbert het sy resultate na die ''Mathematische Annalen'' gestuur. Gordan, die tydskrif se kenner van die invariantteorie, het die revolusionêre aard van die stelling nie ingesien nie en die artikel afgekeur omdat die uiteensetting nie omvattend genoeg was nie. Sy kommentaar was: "Das ist nicht Mathematik. Das ist Theologie." ("Dit is nie wiskunde nie. Dit is teologie.")<ref>{{Harvnb|Reid|1996|p=34}}.</ref> Klein het daarenteen die belang van die werk raakgesien en gewaarborg dat dit sonder enige verandering gepubliseer sou word. Met Klein se aanmoediging het Hilbert sy metode in 'n tweede artikel uitgebrei, met skattings van die maksimum graad van die minimale stel voortbringers. Nadat hy die manuskrip gelees het, het Klein aan hom geskryf: "Dit is sonder twyfel die belangrikste werk wat die ''Annalen'' nog ooit oor algemene algebra gepubliseer het."{{Sfn|Reid|1996|p=195}} Later, toe die nut van Hilbert se metode algemeen erken is, het Gordan self gesê: "Ek het myself oortuig dat selfs die teologie sy verdienste het."{{Sfn|Reid|1996|p=37}} Die aard van die bewys het nogtans meer moeilikheid veroorsaak as wat Hilbert kon voorsien. Leopold Kronecker se konstruktivistiese filosofie is ná sy dood deur die jong L.E.J. Brouwer en sy intuïsionistiese skool voortgesit, tot groot kwelling van Hilbert in sy latere jare.{{Sfn|Reid|1996|pp=148-149}} Hilbert het selfs sy "begaafde leerling" Weyl aan die intuïsionisme verloor: dié se belangstelling in Brouwer se idees het by Hilbert die herinnering aan Kronecker opgeroep.{{Sfn|Reid|1996|p=148}} Brouwer het veral beswaar gemaak teen die gebruik van die wet van die uitgeslote derde oor oneindige versamelings, soos Hilbert dit gebruik het. Hilbert het geantwoord dat om die wiskundige die beginsel van die uitgeslote derde te ontneem, dieselfde is as om die bokser die gebruik van sy vuiste te verbied.{{Sfn|Reid|1996|p=150}} === Algebraïese meetkunde === In sy Nullstellensatz ("nulpuntstelling") het Hilbert die verband tussen die nulpunte van [[polinoom|polinoomvergelykings]] en polinoomideale vasgelê. As elke polinoom oor 'n liggaam 'n wortel in daardie liggaam het, word die liggaam algebraïes geslote genoem. Onder dié voorwaarde het Hilbert vasgestel wanneer 'n versameling polinome in ''n'' veranderlikes 'n gemeenskaplike wortel het, en hy het bewys dat die ooreenkoms tussen ideale en hul nulpuntversamelings 'n bijeksie tussen affiene variëteite en radikaalideale is. Daarmee het hy die meetkunde en die algebra verbind, wat tot die ontwikkeling van die algebraïese meetkunde gelei het. === Getalteorie === In sy belangrike ''Zahlbericht'' (letterlik "verslag oor getalle") van 1897 het Hilbert die werk van Ernst Eduard Kummer, Leopold Kronecker en Richard Dedekind met sy eie idees saamgevat en die algebraïese getalteorie verenig.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Hilbert|voornaam=David|titel=Die Theorie der algebraischen Zahlkörper|vaktydskrif=Jahresbericht der Deutschen Mathematiker-Vereinigung|volume=4|bladsye=175-546|jaar=1897|url=https://jscholarship.library.jhu.edu/bitstream/handle/1774.2/34070/31151007439122.pdf?sequence=410&isAllowed=y|taal=de}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Lemmermeyer|voornaam=Franz|titel=120 Jahre Hilberts Zahlbericht|vaktydskrif=Jahresbericht der Deutschen Mathematiker-Vereinigung|volume=120|nommer=1|bladsye=41-79|jaar=2018|url=https://www.mathi.uni-heidelberg.de/~flemmermeyer/publ/HZB.pdf|argief-url=https://web.archive.org/web/20200727171552/https://www.mathi.uni-heidelberg.de/~flemmermeyer/publ/HZB.pdf|argiefdatum=27 Julie 2020|taal=de}}</ref> 'n Belangrike stelling uit dié werk word steeds onder sy nommer daar aangehaal: Hilbert se stelling 90, oor die struktuur van sekere liggaamuitbreidings. Hy het ook 'n belangrike probleem opgelos wat Edward Waring in 1770 gestel het. Soos by die eindigheidstelling het hy 'n bestaansbewys gebruik wat aantoon dat die probleem oplossings moet hê, eerder as om 'n metode te gee om hulle te vind.{{Sfn|Reid|1996|p=114}} Daarna het hy weinig meer oor die onderwerp gepubliseer, maar die Hilbert-modulêre vorme in die proefskrif van een van sy studente het sy naam aan nog 'n belangrike gebied verbind. Hy het 'n reeks vermoedens oor die klasseliggaamteorie gemaak. Die begrippe was baie invloedryk, en sy eie bydrae leef voort in die name van die Hilbert-klasseliggaam en die Hilbert-simbool. Die resultate is teen 1930 grotendeels bewys, ná werk deur Teiji Takagi. Hilbert het nie in die sentrale gebiede van die analitiese getalteorie gewerk nie, maar sy naam word met die vermoede van Hilbert en Pólya verbind, om anekdotiese redes: Ernst Hellinger, een van sy studente, het André Weil vertel dat Hilbert vroeg in die 1900's in sy seminaar aangekondig het dat hy verwag dat die bewys van die Riemann-hipotese uit Fredholm se werk oor integraalvergelykings met 'n simmetriese kern sou volg.<ref>{{Verwys vaktydskrif|voornaam=S.|van=Endres|first2=F.|last2=Steiner|jaar=2009|titel=The Berry–Keating operator on L2(R>, dx) and on compact quantum graphs with general self-adjoint realizations|vaktydskrif=Journal of Physics A: Mathematical and Theoretical|volume=43|nommer=9|bladsy=37|doi=10.1088/1751-8113/43/9/095204|arxiv=0912.3183v5|s2cid=115162684}}</ref> === Meetkunde === Hilbert wou die [[meetkunde]], wat steeds grotendeels op [[Euklides]] teruggegaan het en sterk aan die aanskouing gebonde was, so volledig moontlik van begrippe uit die aanskoulike wêreld losmaak en suiwer aksiomaties grondves. In sy werk ''Grundlagen der Geometrie'' (''Grondslae van die meetkunde''), wat in 1899 ter viering van die onthulling van die Gauss-Weber-monument in Göttingen verskyn het, het hy 'n volledige stel aksiomas vir die [[Euklidiese meetkunde]] opgestel, wat as Hilbert se aksiomas bekend staan, in die plek van Euklides se tradisionele aksiomas. Dit vermy die swakhede wat in dié van Euklides uitgewys is, wie se werke toe nog as handboeke gebruik is. Die aksiomas verenig Euklides se vlakmeetkunde en ruimtemeetkunde in 'n enkele stelsel. Dit is moeilik om Hilbert se aksiomas te noem sonder om na die publikasiegeskiedenis van die ''Grundlagen'' te verwys, aangesien Hilbert hulle verskeie kere gewysig het. Die oorspronklike monografie is vinnig gevolg deur 'n Franse vertaling waarin Hilbert die volledigheidsaksioma bygevoeg het. 'n Engelse vertaling deur E.J. Townsend, wat Hilbert goedgekeur het, is in 1902 gepubliseer.<ref>{{Verwys boek|van=Hilbert|voornaam=David|titel=The Foundations of Geometry [Grundlagen der Geometrie]|uitgawe=2de|uitgewer=Open Court Publishing|plek=La Salle, IL|jaar=1950|oorspronklike-datum=1902|vertaler=Townsend, E.J.|url=http://www.gutenberg.org/files/17384/17384-pdf.pdf|argief-url=https://web.archive.org/web/20051228050734/http://www.gutenberg.org/files/17384/17384-pdf.pdf|argiefdatum=28 Desember 2005|url-status=lewend}}</ref><ref>G. B. Mathews (1909): [https://www.nature.com/nature/journal/v80/n2066/pdf/080394a0.pdf The Foundations of Geometry]. ''Nature'' 80:394-395 (nr. 2066).</ref> Dié vertaling het die veranderinge van die Franse vertaling ingesluit en word dus as 'n vertaling van die tweede uitgawe beskou. Hilbert het die teks bly verander, en verskeie Duitse uitgawes het verskyn; die sewende uitgawe van 1930 was die laaste tydens sy leeftyd. Hilbert se benadering het die oorgang na die moderne aksiomatiese metode ingelui, waarin Moritz Pasch hom reeds in 1882 met 'n eie publikasie voorafgegaan het. Aksiomas word nie as selfsprekende waarhede beskou nie, en dit is nie nodig om aan die ongedefinieerde begrippe 'n uitdruklike betekenis toe te ken nie. Hilbert noem eers die ongedefinieerde begrippe op: punt, lyn, vlak, die verhouding "lê op", "tussen", en die kongruensie van lynstukke en hoeke. Die elemente soos punt, lyn en vlak kan, soos Hilbert glo aan Arthur Schoenflies en Ernst Kötter gesê het, deur tafels, stoele en bierbekers vervang word;{{Sfn|Blumenthal|1970|pp=402-403}} dit is net hul gedefinieerde verhoudings wat ter sprake is. [[Lêer:Hilbert curve.svg|duimnael|Die eerste ses benaderings van die Hilbert-kromme]] In Maart 1890 het Giuseppe Peano in die ''Mathematische Annalen'' die eerste ruimtevullende kromme beskryf. Hilbert het daarop sy eie konstruksie van so 'n kromme ontwerp, wat vandag die Hilbert-kromme genoem word. Benaderings van die kromme word iteratief volgens vaste vervangingsreëls gebou, en die kromme self is hul puntsgewyse limiet. === Die 23 probleme === Die tweede Internasionale Wiskundekongres het van 6 tot 12 Augustus 1900 gelyktydig met die wêreldtentoonstelling in [[Parys]] plaasgevind.<ref>'n Kort oorsig in die voorwoord van: D. Hilbert: ''Die Hilbertschen Probleme.'' Verlag Harri Deutsch, Ostwalds Klassiker der exakten Wissenschaften, deel 252, {{ISBN|978-3-8171-3401-4}}.</ref> 226 geleerdes uit die hele wêreld het dit bygewoon. Die 38-jarige Hilbert, toe reeds een van die voorste Duitse wiskundiges, is gevra om 'n hooflesing te lewer. Baie het 'n feestoespraak verwag wat op die groot vooruitgang van die wiskunde in die afgelope eeu sou terugkyk, maar Hilbert het eerder vorentoe gekyk. Sy lesing van 8 Augustus 1900, "Die probleme van die wiskunde", het só begin: {{Aanhaling|Wie van ons sou nie graag die sluier wil lig waaragter die toekoms verborge lê, om 'n blik te werp op die komende vooruitgang van ons wetenskap en op die geheime van haar ontwikkeling in die komende eeue nie? Watter besondere doelwitte sal dit wees waarna die leidende wiskundige geeste van die komende geslagte sal strewe? Watter nuwe metodes en nuwe feite sal die nuwe eeue in die wye en ryk veld van die wiskundige denke ontdek?<ref name="Probleme">D. Hilbert: ''Mathematische Probleme. Vortrag, gehalten auf dem internationalen Mathematiker-Kongreß zu Paris 1900.'' In: ''Nachrichten von der Königl. Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen. Mathematisch-Physikalische Klasse'', bl. 253-297 (1900). [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN252457811_1900 Gedigitaliseerde volteks]</ref><ref name="BAMSProblems">{{Verwys vaktydskrif|van=Hilbert|voornaam=David|vertaler=Mary Winston Newson|titel=Mathematical problems|vaktydskrif=Bulletin of the American Mathematical Society|volume=8|nommer=10|datum=1902|issn=0273-0979|doi=10.1090/S0002-9904-1902-00923-3|doi-toegang=vry|bladsye=437-479}}</ref>}} Hilbert het 'n lys van 23 onopgeloste probleme uit heel verskillende gebiede van die wiskunde opgestel, waarvan hy minder as die helfte, tien, by die kongres aangebied het. In 'n latere publikasie het hy die volle lys van 23 uitgewerk. Die volle teks is belangrik, want die uitleg van die vrae kan steeds betwis word wanneer gevra word hoeveel daarvan opgelos is. Hilbert het probleme gekies wat vir hom van sentrale belang gelyk het en waarvan hy die oplossing as 'n wesenlike vooruitgang in die betrokke gebied beskou het. Die probleme het die rigsnoer van hele geslagte wiskundiges geword, en die oplossing van elkeen is as 'n groot prestasie beskou. Sommige is binne 'n kort tyd opgelos, ander is dwarsdeur die 20ste eeu bespreek, en enkeles word vandag as te oop geformuleer beskou om ooit afgehandel te word. Die bekendste probleem wat as onoplosbaar bewys is, is die tweede, die bewys van die konsekwentheid van die aksiomas van die rekenkunde, waarvan Kurt Gödel die onvervulbaarheid aangetoon het. Die bekendste onopgeloste probleem is die agtste, die Riemann-hipotese oor die nulpunte van die Riemann-zetafunksie. Die probleme het in die Engelse vertaling van 1902 in die ''Bulletin of the American Mathematical Society'' die volgende opskrifte gekry:<ref name="BAMSProblems" /> {| class="wikitable" ! Nr. !! Probleem |- | 1 || Cantor se probleem van die kardinaalgetal van die kontinuum |- | 2 || Die verenigbaarheid van die aksiomas van die rekenkunde |- | 3 || Die gelykheid van die volumes van twee tetraëders met gelyke basisse en gelyke hoogtes |- | 4 || Die probleem van die reguit lyn as die kortste afstand tussen twee punte |- | 5 || Lie se begrip van 'n kontinue transformasiegroep sonder die aanname dat die funksies wat die groep definieer, differensieerbaar is |- | 6 || Wiskundige behandeling van die aksiomas van die fisika |- | 7 || Irrasionaliteit en transendensie van sekere getalle |- | 8 || Probleme oor [[priemgetal]]le (die Riemann-hipotese) |- | 9 || Bewys van die algemeenste resiprositeitswet in enige getalliggaam |- | 10 || Bepaling van die oplosbaarheid van 'n Diofantiese vergelyking |- | 11 || Kwadratiese vorme met enige algebraïese getalkoëffisiënte |- | 12 || Uitbreiding van Kronecker se stelling oor Abelse liggame na enige algebraïese rasionaliteitsgebied |- | 13 || Onmoontlikheid om die algemene vergelyking van die sewende graad met funksies van slegs twee argumente op te los |- | 14 || Bewys van die eindigheid van sekere volledige stelsels funksies |- | 15 || Streng grondslag van Schubert se enumeratiewe rekening |- | 16 || Die topologie van algebraïese krommes en oppervlakke |- | 17 || Uitdrukking van definiete vorme as somme van kwadrate |- | 18 || Opbou van die ruimte uit kongruente veelvlakke |- | 19 || Is die oplossings van reëlmatige probleme in die variasierekening altyd noodwendig analities? |- | 20 || Die algemene randwaardeprobleem |- | 21 || Bewys van die bestaan van lineêre differensiaalvergelykings met 'n voorgeskrewe monodromiegroep |- | 22 || Uniformisering van analitiese verbande deur middel van outomorfe funksies |- | 23 || Verdere ontwikkeling van die metodes van die variasierekening |} === Formalisme en Hilbert se program === Hilbert geld as die grondlegger en vernaamste verteenwoordiger van die formalisme in die wiskunde, een van die drie groot skole van die wiskunde van die 20ste eeu. Volgens die formalis is die wiskunde die manipulasie van simbole volgens ooreengekome formele reëls, en dus 'n outonome denkaktiwiteit. Volgens 'n weergawe wat teen die middel van die eeu standaard geword het, was die lys probleme van 1900 ook 'n soort manifes wat die weg vir die formalistiese skool gebaan het; reeds daarin het Hilbert daarop gewys dat die konsekwentheid van die rekenkunde nie vasgestel is nie. In 1920 het Hilbert, as reaksie op die grondslagkrisis van die wiskunde, 'n navorsingsprojek in die metawiskunde voorgestel wat as Hilbert se program bekend geword het. Hy wou die wiskunde op 'n vaste en volledige logiese grondslag stel en het geglo dat dit in beginsel moontlik is deur aan te toon dat die hele wiskunde uit 'n korrek gekose eindige stelsel aksiomas volg, en dat so 'n aksiomastelsel bewysbaar konsekwent is. In sy eie woorde: "Dit is egter wat ek eis: daar moet in wiskundige aangeleenthede in beginsel geen twyfel, geen halwe waarhede en ook nie waarhede van wesenlik verskillende aard kan bestaan nie."<ref name="Grundlagen">D. Hilbert: ''Neubegründung der Mathematik. Erste Abhandlung.'' In: ''Abhandlungen aus dem Mathematischen Seminar der Hamburgischen Universität'', deel 1, bl. 157-177 (1922), herdruk in ''Gesammelte Abhandlungen'', deel 3, hoofstuk 10.</ref> Binne dié program het hy ook die later na hom vernoemde Hilbert-kalkulus geformuleer. Die voorstel het sy afkeer van die sogenaamde ''ignorabimus'' bevestig, 'n kwessie wat in sy tyd nog in die Duitse denke lewendig was en in dié formulering na Emil du Bois-Reymond teruggaan.<ref>{{Verwys boek|van=Finkelstein|voornaam=Gabriel|titel=Emil du Bois-Reymond: Neuroscience, Self, and Society in Nineteenth-Century Germany|jaar=2013|uitgewer=The MIT Press|isbn=978-0262019507|plek=Cambridge; London|bladsye=265-289|taal=en}}</ref> Brouwer se intuïsionistiese benadering, wat Weyl "revolusionêr" genoem het, het Hilbert skerp verwerp, veral omdat dit die wiskunde van 'n groot deel van haar besit sou beroof. Weyl en Brouwer, het hy geskryf, volg Kronecker se ou paaie deur alles wat hulle ongerieflik vind, oorboord te gooi; dit verbrokkel en vermink die wetenskap, en Brouwer is "nie, soos Weyl meen, die revolusie nie, maar die herhaling van 'n poging tot 'n staatsgreep met ou middele".<ref name="Grundlagen" /> In 1919 het hy geskryf: {{Aanhaling|Ons praat hier nie van willekeurigheid in enige sin nie. Die wiskunde is nie soos 'n spel waarvan die take deur willekeurig vasgestelde reëls bepaal word nie. Dit is eerder 'n begripstelsel met 'n innerlike noodsaaklikheid wat net so kan wees en geensins anders nie.<ref>Hilbert, D. (1919-20), ''Natur und Mathematisches Erkennen: Vorlesungen, gehalten 1919-1920 in Göttingen''. Volgens die uitwerking van Paul Bernays (geredigeer en met 'n Engelse inleiding deur David E. Rowe), Basel, Birkhäuser (1992).</ref>}} Die program is steeds herkenbaar in die gewildste filosofie van die wiskunde, waar dit gewoonlik formalisme genoem word. Die Bourbaki-groep het byvoorbeeld 'n verwaterde en selektiewe weergawe daarvan aangeneem. Hilbert se pogings om die aksiomatiese wiskunde met definitiewe beginsels te ondersteun wat teoretiese onsekerhede kon verban, het egter misluk. In 1931 het Gödel se onvolledigheidstelling getoon dat 'n konsekwente formele stelsel wat sterk genoeg is om die basiese rekenkunde uit te druk, nie sy eie konsekwentheid met net sy eie aksiomas en afleidingsreëls kan bewys nie, sodat Hilbert se groot plan soos dit gestel is, onmoontlik was. Tog was die program baie vrugbaar: die latere prestasies van die bewysteorie het die konsekwentheid van die teorieë wat wiskundiges die meeste aangaan, minstens verhelder, en die behoefte om Gödel se werk te verstaan, het in die 1930's tot die ontwikkeling van die rekursieteorie en die wiskundige logika as selfstandige vakgebied gelei. Die grondslag van die latere teoretiese rekenaarwetenskap, in die werk van Alonzo Church en [[Alan Turing]], het ook regstreeks uit dié debat gegroei.<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Reichenberger|voornaam=Andrea|datum=31 Januarie 2019|titel=From Solvability to Formal Decidability: Revisiting Hilbert's "Non-Ignorabimus"|url=https://scholarship.claremont.edu/jhm/vol9/iss1/5|vaktydskrif=Journal of Humanistic Mathematics|volume=9|nommer=1|bladsye=49-80|doi=10.5642/jhummath.201901.05|s2cid=127398451|issn=2159-8118|doi-toegang=vry}}</ref> === Analise en funksionaalanalise === In die variasierekening het Hilbert die Dirichlet-beginsel, wat Riemann in sy afbeeldingstelling gebruik het, op 'n vaste grondslag geplaas. Omstreeks 1909 het hy hom op die studie van differensiaal- en integraalvergelykings toegelê, waar hy 'n paar gapings in Fredholm se bewys van die Fredholm-alternatief gevul het. Vir dié studies het hy die begrip van 'n oneindigdimensionele [[Euklidiese ruimte]] ingevoer, wat later die [[Hilbert-ruimte]] genoem is. Sy werk het die grondslag vir belangrike bydraes tot die wiskunde van die fisika in die volgende twee dekades gelê, al het dit uit 'n onverwagte rigting gekom. Stefan Banach het die begrip later uitgebrei en die Banach-ruimtes gedefinieer. Hilbert-ruimtes is 'n belangrike klas objekte in die funksionaalanalise, veral in die spektraalteorie van selfadjunkte lineêre operatore wat in die 20ste eeu daarom ontstaan het. === Fisika === Tot 1912 was Hilbert byna uitsluitlik 'n suiwer wiskundige. Toe Minkowski, wat hom in Bonn in die fisika verdiep het, 'n besoek beplan het, het hy geskerts dat hy tien dae in kwarantyn sou moes deurbring voordat hy Hilbert kon besoek. Minkowski was trouens verantwoordelik vir die meeste van Hilbert se fisika-ondersoeke voor 1912, onder meer hul gesamentlike seminaar oor die onderwerp in 1905. In 1912, drie jaar ná die dood van sy vriend, het Hilbert hom byna uitsluitlik op die fisika toegespits. Hy het vir hom 'n "fisika-tutor" gereël.{{Sfn|Reid|1996|p=129}} Hy het met die kinetiese gasteorie begin, eers met toepassings van integraalvergelykings, en daarna na die elementêre stralingsteorie en die molekulêre teorie van materie oorgegaan. Selfs ná die uitbreek van die oorlog in 1914 het hy seminare en klasse aangebied waarin die werk van Einstein en ander noukeurig gevolg is. Hy was ontevrede met die wiskundige behandeling van die fisika: fisici was volgens hom slordig met die hoër wiskunde waarvan hulle afhanklik was, en hy het vir wat hy gevind het, 'n samehangende wiskundige teorie ontwikkel, veral op die gebied van integraalvergelykings. 'n Bekende uitspraak van hom is dat die fisika eintlik veels te moeilik vir die fisici is.{{Sfn|Reid|1996|p=127}} Sy leerling en assistent Richard Courant het in 1918 voorgestel dat hulle 'n boek oor die onderwerp aanpak. Courant het dit grotendeels self geskryf, maar volgens sy voorwoord het dit op Hilbert se verhandelinge en lesings berus en was dit deurdrenk van die gees van die Hilbert-skool, daarom het hy daarop aangedring om Hilbert as mede-outeur te noem. Volgens Hilbert se biograaf Constance Reid het Hilbert in die boek belang gestel, maar andersins geensins daaraan deelgeneem nie.<ref>{{Verwys boek|van=Reid|voornaam=Constance|titel=Courant|uitgewer=Springer/Copernicus|jaar=1996|bladsy=97|ref=none}}</ref> Die eerste deel van ''Methoden der mathematischen Physik'' het in 1924 verskyn, die tweede in 1937. Die boek, algemeen bekend as die ''Courant/Hilbert'', is 'n grondwerk van die wiskundige fisika van die eerste helfte van die 20ste eeu en was tydens die stormagtige ontwikkeling van die [[kwantummeganika]] 'n belangrike bron waaruit teoretiese fisici die nodige nuwe wiskunde geleer het. Teen die vroeë somer van 1915 het Hilbert se belangstelling in die fisika op die algemene relatiwiteitsteorie gekonsentreer, en hy het Einstein na Göttingen genooi om 'n week lank lesings daaroor te gee.<ref>{{Harvnb|Sauer|1999}}; {{Harvnb|Fölsing|1998}}; {{Harvnb|Isaacson|2007|p=212}}.</ref> Einstein is entoesiasties in Göttingen ontvang.{{Sfn|Isaacson|2007|p=213}} Hy het sedert 1907 aan sy teorie van die swaartekrag gewerk en byna agt jaar gesukkel om dit in sy finale vorm te giet.{{Sfn|Isaacson|2007|p=218}} Toe hy in die somer verneem het dat Hilbert ook aan die veldvergelykings werk, het hy sy eie pogings verdubbel. In November 1915 het Einstein verskeie artikels gepubliseer wat in ''Die Feldgleichungen der Gravitation'' uitgeloop het. Hilbert het op 20 November 1915, vyf dae voor Einstein, 'n artikel oor die algemene relatiwiteitsteorie ingedien, ''Die Grundlagen der Physik'', met 'n aksiomatiese afleiding van die veldvergelykings uit 'n variasiebeginsel, die sogenaamde Einstein-Hilbert-aksie. Sy artikel het egter eers ná Einstein s'n verskyn. Daar was kortstondig 'n wrywing van Einstein se kant,<ref>{{Harvnb|Fölsing|1993|p=422}}.</ref> wat Hilbert gou uit die weg geruim het, want hy het Einstein die volle prioriteit op fisiese gebied toegeken, en tussen die twee het daar nooit 'n openbare prioriteitstwis ontstaan nie. Hilbert het vrylik erken, en in lesings dikwels gesê, dat die groot idee Einstein s'n was: "Elke seun in die strate van Göttingen verstaan meer van vierdimensionele meetkunde as Einstein. Tog het Einstein die werk gedoen en nie die wiskundiges nie."{{Sfn|Reid|1996|pp=141-142}} Wetenskapshistorici het nogtans oor die prioriteit gespekuleer. Albrecht Fölsing ag 'n wesenlike invloed van Hilbert op Einstein by die opstel van die veldvergelykings onwaarskynlik.{{Sfn|Fölsing|1993|pp=421-422}} Leo Corry, Jürgen Renn en John Stachel het op grond van drukproewe wat in 1997 ontdek is, betwyfel dat Hilbert die vergelykings selfstandig voltooi het,<ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Corry|voornaam=Leo|last2=Renn|first2=Jürgen|last3=Stachel|first3=John|titel=Belated Decision in the Hilbert-Einstein Priority Dispute|vaktydskrif=Science|volume=278|datum=14 November 1997|url=https://www.tau.ac.il/~corry/publications/articles/science.html}}</ref> maar ander bestry dit weer.<ref>Daniela Wuensch: ''Zwei wirkliche Kerle. Neues zur Entdeckung der Gravitationsgleichungen der Allgemeinen Relativitätstheorie durch Einstein und Hilbert''. Termessos, 2005, {{ISBN|3-938016-04-3}}.</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif|van=Sommer|voornaam=Klaus P.|titel=Wer entdeckte die Allgemeine Relativitätstheorie? Prioritätsstreit zwischen Hilbert und Einstein|vaktydskrif=Physik in unserer Zeit|volume=36|nommer=5|jaar=2005|bladsye=230-235|issn=0031-9252|taal=de}}</ref> Hilbert het ook 'n program vir die aksiomatiese grondslae van die fisika gevolg, een van sy 23 probleme, en sy werk het verskeie vooruitgange in die wiskundige formulering van die [[kwantummeganika]] voorafgegaan en ondersteun. Met die ontwikkeling van die kwantummeganika in Göttingen omstreeks 1925 het hy ook daarin belang begin stel, deels in samewerking met John von Neumann en sy fisika-assistent Lothar Nordheim, wat in 1928 tot die artikel ''Über die Grundlagen der Quantenmechanik'' van Hilbert, Von Neumann en Nordheim gelei het. Sy werk was 'n sleutelelement toe Hermann Weyl en Von Neumann aangetoon het dat [[Werner Heisenberg]] se matriksmeganika en [[Erwin Schrödinger]] se [[Schrödinger-vergelyking|golfvergelyking]] wiskundig ekwivalent is, en die Hilbert-ruimte speel 'n belangrike rol in die kwantumteorie. In 1926 het Von Neumann aangetoon dat kwantumtoestande, as hulle as vektore in die Hilbert-ruimte opgevat word, met sowel Schrödinger se golffunksieteorie as Heisenberg se matrikse ooreenstem. === Teen die ''ignorabimus'' === Hilbert het hom altyd verset teen 'n siening van die grense van die wetenskap in die sin van die Latynse spreuk ''ignoramus et ignorabimus'' ("ons weet nie en ons sal nie weet nie"). In sy toespraak van 1930 het hy die filosoof [[Auguste Comte]] aangehaal, wat as 'n onoplosbare probleem genoem het dat die wetenskap nooit die chemiese samestelling van die hemelliggame sou vasstel nie; 'n paar jaar later het Kirchhoff en Bunsen dit met [[spektroskopie|spektraalanalise]] opgelos. Die ware rede waarom Comte geen onoplosbare probleem kon vind nie, het Hilbert gesê, is dat daar nie so iets bestaan nie.<ref>David Hilbert: ''Naturerkennen und Logik.'' ''Naturwissenschaften'' 1930, bl. 959-963; ook in ''Gesammelte Abhandlungen'', deel 3, bl. 378.</ref> Reeds in 1900 het hy die oortuiging uitgespreek dat elke wiskundige probleem oplosbaar is: "Daar is die probleem, soek die oplossing. Jy kan dit deur suiwer denke vind, want in die wiskunde is daar geen ''ignorabimus'' nie."<ref name="Probleme" /> Die toespraak in Koningsberg het met die beroemde reëls geëindig wat ook die grafskrif op sy grafsteen in Göttingen is:{{Sfn|Reid|1996|p=192}} {{Aanhaling|''Wir müssen wissen. Wir werden wissen.''<br />(Ons moet weet. Ons sal weet.)}} Die dag voor Hilbert dié woorde uitgespreek het, het Kurt Gödel by 'n konferensie oor die epistemologie van die eksakte wetenskappe wat saam met die vergadering gehou is, tydens 'n rondetafelgesprek terloops die eerste uitdrukking van sy onvolledigheidstelling aangekondig.{{Sfn|Dawson|1997|pp=68-71}} Gödel se onvolledigheidstellings toon dat selfs elementêre aksiomatiese stelsels soos die Peano-rekenkunde óf selfweersprekend is óf proposisies bevat wat binne die stelsel nie bewys of weerlê kan word nie. == Erkenning == [[Lêer:Göttinger Gedenktafel, Hilbert, David, 1, Wilhelm-Weber-Straße 29, Oststadt, Göttingen, Landkreis Göttingen.jpg|duimnael|Gedenkplaat vir Hilbert by sy voormalige woonhuis, Wilhelm-Weber-Straße 29 in Göttingen]] Talle wiskundige begrippe, voorwerpe en stellings is na Hilbert vernoem, onder meer die Hilbert-ruimte, die Hilbert-matriks, die Hilbert-kromme, die Hilbert-transformasie, die Hilbert-kalkulus, die Hilbert-metriek, Hilbert se aksiomas, Hilbert se basisstelling, die Nullstellensatz, Hilbert se sisigiestelling, Hilbert se hotel, Hilbert se stelling 90, die Hilbert-Schmidt-operator, die Hilbert-kubus en die Hilbert-simbool. In 1904 het keiser [[Wilhelm II van Duitsland|Wilhelm II]] hom tot ''Geheimer Regierungsrat'' benoem.{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=151}} Self het Hilbert die ereburgerskap van sy geboortestad Koningsberg in 1930 as die grootste van al sy eerbewyse beskou.{{Sfn|Levi|1955|pp=346-347}} Vroeg in 1926 is hy as ridder van die orde Pour le Mérite opgeneem, die hoogste toekenning van die [[Republiek Weimar]] vir wetenskaplikes en kunstenaars.<ref>{{Verwys nuus|titel=Die jüngsten Ritter des Ordens Pour le mérite|koerant=Neues Wiener Journal|datum=26 Januarie 1926|bladsy=5|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=nwj&datum=19260126&seite=5|taal=de}}</ref> Hy het die Cothenius-medalje van die Leopoldina (1906),<ref>{{Verwys web|url=http://www.leopoldina.org/de/ueber-uns/auszeichnungen/medaillen/cothenius-medaille/historie-der-cothenius-medaille-1864-bis-1953/|titel=Preisträger der Cothenius-Medaille von 1864 bis 1953|uitgewer=Leopoldina|besoekdatum=2 Mei 2013|taal=de}}</ref>{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=152}} die Bolyai-medalje van die Hongaarse Akademie van Wetenskappe (1910), die goue medalje van die Mittag-Leffler-instituut (1937) en, by sy 80ste verjaardag, die Goethe-medalje vir kuns en wetenskap (1942) ontvang.{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=152}}<ref>{{Verwys nuus|titel=Verleihung der Goethe-Medaille|koerant=Innsbrucker Nachrichten|datum=24 Januarie 1942|bladsy=2|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=ibn&datum=19420124&seite=2|taal=de}}</ref> Hy was lid of erelid van 'n groot aantal akademies en genootskappe, onder meer die London Mathematical Society (1901),<ref>{{Verwys web|url=https://www.lms.ac.uk/sites/default/files/HONORARY%20MEMBERS_0.pdf|titel=Honorary Members|uitgewer=London Mathematical Society|formaat=PDF|besoekdatum=15 Mei 2021}}</ref> die Beierse Akademie van Wetenskappe en die Accademia dei Lincei (albei 1903),{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=151}} die Hongaarse Akademie van Wetenskappe (1906),<ref>{{Verwys nuus|titel=Große Woche der Ungarischen Akademie der Wissenschaften|koerant=Pester Lloyd|datum=24 Maart 1906|bladsy=6|url=https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno?aid=pel&datum=19060324&seite=6|taal=de}}</ref> die Amerikaanse National Academy of Sciences (1907),<ref>{{Verwys web|titel=David Hilbert|url=https://www.nasonline.org/directory-entry/david-hilbert-vt6cev/|besoekdatum=30 Junie 2023|webwerf=www.nasonline.org}}</ref> die Franse Académie des sciences (1911),<ref>{{Verwys web|url=https://www.academie-sciences.fr/fr/Liste-des-membres-depuis-la-creation-de-l-Academie-des-sciences/les-membres-du-passe-dont-le-nom-commence-par-h.html|titel=Les membres du passé dont le nom commence par H|uitgewer=Académie des sciences|taal=fr|besoekdatum=27 November 2019}}</ref> die Pruisiese Akademie van Wetenskappe (1913),{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=151}} die [[Royal Society]] in Londen (1928)<ref name="frs" /> en die American Philosophical Society (1932).<ref>{{Verwys web|titel=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=David+Hilbert&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|besoekdatum=30 Junie 2023|webwerf=search.amphilsoc.org}}</ref> Hy het eredoktorate van die volgende instellings ontvang: {| class="wikitable" ! Jaar !! Instelling |- | 1902 || Universiteit van Oslo{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=149}} |- | 1921 || [[Universiteit van Kopenhagen]]{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=151}} |- | 1922 || Universiteit van Frankfurt am Main{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=149}} |- | 1922 || [[ETH Zürich]]{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=149}} |- | 1922 || Universiteit van Koningsberg{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=150}} |- | 1924 || Tegniese Hoogskool van Danzig{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=150}} |- | 1937 || Universiteit van Athene{{Sfn|SUB Göttingen|2004|p=150}} |} By sy 70ste verjaardag in 1932 is die Prinz-Albrecht-Straße in die oostelike wyk van Göttingen tot ''David-Hilbert-Straße'' herdoop.<ref>Gerd Tamke, Rainer Driever: ''Göttinger Straßennamen'' (= Veröffentlichung des Stadtarchivs Göttingen, 2). 3de, hersiene uitgawe, Göttingen 2012. [https://stadtarchiv.goettingen.de/portal/seiten/goettinger-strassennamen-900001274-25480.html Gedigitaliseer (PDF)], besoek op 16 Oktober 2025 (PDF-bladsy 66).</ref> Die voorportaal van die Wiskunde-instituut in Göttingen dra die naam ''Hilbert-Raum'', en daarin staan 'n bronsborsbeeld van hom.<ref>{{Verwys web|url=http://www.w-volk.de/museum/bust13.htm|titel=Büste von David Hilbert in Göttingen (Deutschland)|werk=w-volk.de (Zeugnisse zu Mathematikern)|uitgewer=Wolfgang Volk|jaar=2009|besoekdatum=24 November 2024|taal=de}}</ref> By sy voormalige woonhuis aan die Wilhelm-Weber-Straße 29 is 'n gedenkplaat aangebring.<ref>{{Verwys web|url=https://www.stadtarchiv.goettingen.de/texte/gedenktafeln_h.htm|titel=Gedenktafeln für Personen|werk=stadtarchiv.goettingen.de|uitgewer=Stadtarchiv Göttingen|besoekdatum=24 November 2024|taal=de|argief-url=https://web.archive.org/web/20241130053528/https://www.stadtarchiv.goettingen.de/texte/gedenktafeln_h.htm|argiefdatum=30 November 2024|url-status=dead}}</ref> Die [[maan]]krater Hilbert (1970) en die [[Asteroïed|asteroïed]] (12022) Hilbert (2000) is na hom vernoem, en in 2001 het die [[Republiek die Kongo]] 'n [[posseël]] ter ere van hom uitgegee.<ref>{{Verwys web|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hilbert/pictdisplay/|titel=David Hilbert|werk=mathshistory.st-andrews.ac.uk|besoekdatum=24 November 2024}}</ref><ref>{{Verwys web|url=https://www.boergens.de/manfred/marken/briefmarke_04_12.htm|titel=Briefmarke des Monats Dezember 2004: Dem. Republik Kongo 2001, David Hilbert (1862-1943)|werk=boergens.de|besoekdatum=24 November 2024|taal=de}}</ref> == Geskrifte == * ''Die Theorie der algebraischen Zahlkörper'' (''Zahlbericht''). 1897. * ''Grundlagen der Geometrie''. Teubner, Leipzig 1899. * ''Grundzüge einer allgemeinen Theorie der linearen Integralgleichungen''. Teubner, Berlyn 1912. * ''Die Grundlagen der Physik''. 1915. * Saam met Richard Courant: ''Methoden der mathematischen Physik''. Twee dele, Springer, 1924 en 1937. * ''Die Grundlagen der Mathematik''. Springer, Berlyn 1928. * Saam met Wilhelm Ackermann: ''Grundzüge der theoretischen Logik''. Springer, 1928. * Saam met Stephan Cohn-Vossen: ''Anschauliche Geometrie''. Springer, 1932. * ''Gesammelte Abhandlungen''. Drie dele, Julius Springer, Berlyn 1932-1935. * Saam met Paul Bernays: ''Grundlagen der Mathematik''. Twee dele, Springer, 1934 en 1939. Die oorspronklike weergawes van Hilbert se artikels het "baie tegniese foute van wisselende graad" bevat.<ref>{{Harvnb|Reid|1996}}, hfst. 13.</ref> Toe die ''Gesammelte Abhandlungen'' die eerste keer verskyn het, is die foute reggestel, en dit het geblyk dat dit sonder groot veranderinge aan die stellings self kon geskied, met een uitsondering: 'n beweerde bewys van die kontinuumhipotese.{{Sfn|Sieg|2013|pp=284-285}}<ref name="Rota97">Gian-Carlo Rota (1997): "[https://www.ams.org/notices/199701/comm-rota.pdf Ten lessons I wish I had been taught]". ''Notices of the AMS'', 44: 22-25.</ref> Die foute was nogtans so talryk en ernstig dat Olga Taussky-Todd drie jaar nodig gehad het om hulle reg te stel.<ref name="Rota97" /> == Verwysings == {{Verwysings}} === Bronne === * {{Verwys boek|van=Blumenthal|voornaam=Otto|hoofstuk=Lebensgeschichte|titel=David Hilbert. Gesammelte Abhandlungen|volume=3|uitgawe=2de|uitgewer=Springer|jaar=1970|bladsye=388-429|url=https://resolver.sub.uni-goettingen.de/purl?PPN237834022|taal=de}} * {{Verwys boek|van=Dawson|voornaam=John W. Jr.|titel=Logical Dilemmas: The Life and Work of Kurt Gödel|uitgewer=A. K. Peters|plek=Wellesley, MA|jaar=1997|isbn=1-56881-256-6}} * {{Verwys boek|van=Fölsing|voornaam=Albrecht|titel=Albert Einstein. Eine Biographie|uitgewer=Suhrkamp|jaar=1993|taal=de}} * {{Verwys boek|van=Fölsing|voornaam=Albrecht|titel=Albert Einstein|uitgewer=Penguin|jaar=1998}} * {{Verwys boek|van=Isaacson|voornaam=Walter|jaar=2007|titel=Einstein: His Life and Universe|uitgewer=Simon & Schuster Paperbacks|plek=New York|isbn=978-0-7432-6473-0}} * {{Verwys boek|van=Levi|voornaam=Friedrich Wilhelm|hoofstuk=David Hilbert. Die Vollendung der klassischen und der Beginn der modernen Mathematik|editor1=Hans Schwerte|editor2=Wilhelm Spengler|titel=Forscher und Wissenschaftler im heutigen Europa|volume=1|uitgewer=Stalling|plek=Oldenburg|jaar=1955|bladsye=337-347|taal=de}} * {{Verwys web|outeur=Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek Göttingen|titel=Findbuch zum Nachlass David Hilbert|url=https://www.sub.uni-goettingen.de/fileadmin/media/texte/spezialsammlungen/Nachl%C3%A4sse/Hilbert.pdf|jaar=2004|formaat=PDF|besoekdatum=24 November 2024|taal=de|ref={{SfnRef|SUB Göttingen|2004}}}} * {{Verwys boek|van=Reid|voornaam=Constance|titel=Hilbert|uitgawe=2de|uitgewer=Springer|plek=Berlin|jaar=1972|isbn=3-540-04999-1}} * {{Verwys boek|van=Reid|voornaam=Constance|url=https://books.google.com/books?id=mR4SdJGD7tEC|titel=Hilbert|uitgewer=Springer|plek=New York|jaar=1996|isbn=0-387-94674-8}} * {{Verwys vaktydskrif|van=Sauer|voornaam=Tilman|jaar=1999|titel=The Relativity of Discovery: Hilbert's First Note on the Foundations of Physics|vaktydskrif=Archive for History of Exact Sciences|volume=53|nommer=5|bladsye=529-575|arxiv=physics/9811050|bibcode=1998physics..11050S|doi=10.1007/s004070050006}} * {{Verwys boek|van=Sieg|voornaam=Wilfried|url=https://books.google.com/books?id=4lDrwqo-8TkC|titel=Hilbert's Programs and Beyond|uitgewer=Oxford University Press|jaar=2013|isbn=978-0-19-537222-9}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Hilbert/ David Hilbert] in die MacTutor History of Mathematics-argief * [https://www.math.uni-goettingen.de/historisches/hilbert.html David Hilbert] op die webwerf van die wiskunde-departement van die Universiteit van Göttingen (in Duits) {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Hilbert, David}} [[Kategorie:Duitse wiskundiges]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 19de eeu]] [[Kategorie:Wiskundiges in die 20ste eeu]] [[Kategorie:Sterftes in 1943]] [[Kategorie:Geboortes in 1862]] 2rxe05znb5cwh2ldo6vv4jhfrz75pb3 2018 Australiese Grand Prix 0 129282 3372806 2896934 2026-11-15T15:44:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372806 wikitext text/x-wiki [[Lêer:WPF1logo.png|80px|links]] [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 20em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <big>{{AU-VLAG}} 2018 Formule 1 Rolex<br />Australiese Grand Prix</big> |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Albert Park.svg|300px]] |- | style="width: 25%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>25 Maart 2018</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park-straatrenbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:21.164</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:25.945 (rondte 54 van 58)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |} Die '''[[2018 Formule Een-seisoen|2018 Formule Een]] [[Australiese Grand Prix]]''' het op [[25 Maart]] [[2018]] by die [[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park-straatrenbaan]] in [[Melbourne]], [[Australië]] plaasgevind. Dit was die eerste wedren van die 2018-kampioenskapseisoen gewees. == Bande beskikbaar gestel == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Melbourne verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:center;" |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:Neumático F1 Pirelli Rojo.svg|50px]]<br>Supersag | [[Lêer:F1 tire Pirelli PZero Yellow.svg|50px]]<br>Sag | [[Lêer:Neumático F1 Pirelli Blanco.svg|50px]]<br>Medium | [[Lêer:Neumático F1 Pirelli Verde.svg|50px]]<br>Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|50px]]<br>Reën |} === Vrye oefening === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:24.026 |- ! 2 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:24.577 |- ! 3 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] | 1:24.771 |- ! 4 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:24.875 |- ! 5 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:24.995 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:23.931 |- ! 2 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] | 1:24.058 |- ! 3 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:24.159 |- ! 4 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:24.214 |- ! 5 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:24.451 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:26.067 |- ! 2 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.499 |- ! 3 | 9 | {{SE-VLAG}} [[Marcus Ericsson]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:28.890 |- ! 4 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] | 1:31.680 |- ! 5 | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:33.172 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Pos !No !Deelnemer !Span !K1 !K2 !K3 !rooster |- ! 1 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:22.824''' | 1:22.051 | '''1:21.164''' | 1 |- ! 2 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.096 | 1:22.507 | 1:21.828 | 2 |- ! 3 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:23.348 | '''1:21.944''' | 1:21.838 | 3 |- ! 4 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] | 1:23.483 | 1:22.416 | 1:21.879 | 4 |- ! 5 | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]] | 1:23.494 | 1:22.897 | 1:22.152 | 8<ref name="Ricciardo">[https://nl.motorsport.com/f1/news/daniel-ricciardo-gridstraf-redbull-australie-1017727/ Ricciardo kry 'n 3-plek roosterstraf voor GP van Australië]</ref> |- ! 6 | 20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.909 | 1:23.300 | 1:23.187 | 5 |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:23.671 | 1:23.468 | 1:23.339 | 6 |- ! 8 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:23.782 | 1:23.544 | 1:23.532 | 7 |- ! 9 | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:23.529 | 1:23.061 | 1:23.577 | 9 |- ! 10 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:23.686 | 1:22.089 | ''geen tyd'' | 15<ref name="Bottas">{{Verwys web |titel=Bottas ontvang 'n 5-plek roosterstraf na hy 'n ratkas moes omruil |url=https://www.formule1.nl/nieuws/bottas-wacht-gridstraf-na-versnellingsbakwissel/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20220810163122/https://www.formule1.nl/nieuws/bottas-wacht-gridstraf-na-versnellingsbakwissel/ |argiefdatum=10 Augustus 2022 |besoekdatum=26 Maart 2018 |url-status=dead}}</ref> |- ! 11 | 14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:23.597 | 1:23.692 | style="background-color:#ffcccc" | | 10 |- ! 12 | 2 | {{BE-VLAG}} [[Stoffel Vandoorne]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:24.073 | 1:23.853 | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 13 | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.344 | 1:24.005 | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 14 | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.464 | 1:24.230 | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 15 | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.503 | 1:24.786 | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 16 | 28 | {{vlagikoon|NZL}} [[Brendon Hartley]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:24.532 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 17 | 9 | {{SE-VLAG}} [[Marcus Ericsson]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:24.556 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 18 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 1:24.636 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- ! 19 | 35 | {{RU-VLAG}} [[Sergej Sirotkin]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:24.922 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19 |- ! 20 | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:25.295 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20 |- |- !colspan="8"| 107% tyd: 1:28.621 |} {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 800 | image1 = 2018 01 AUS Qualy.png | caption1 = ← VOOR{{spaces|6}}Posisies na kwalifisering vir die 2018 Australiese Grand Prix. | image2 = 2018 01 AUS Start.png | caption2 = ← VOOR{{spaces|6}}Wegspringrooster vir die 2018 Australiese Grand Prix. }} {{clr}} == Renuitslag == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Bestuurder ! Span ! Rondtes ! Tyd/Rede ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 5 | '''{{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 58 | 1:29:33.283 | 3 | '''25''' |- ! 2 | 44 | '''{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | 58 | +5.036 | 1 | '''18''' |- ! 3 | 7 | '''{{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 58 | +6.309 | 2 | '''15''' |- ! 4 | 3 | '''{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]]''' | 58 | +7.069 | 8 | '''12''' |- ! 5 | 14 | '''{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]''' | '''[[McLaren]]-[[Renault]]''' | 58 | +27.886 | 10 | '''10''' |- ! 6 | 33 | '''{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull-TAG Heuer]]''' | 58 | +28.945 | 4 | '''8''' |- ! 7 | 27 | '''{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 58 | +32.671 | 7 | '''6''' |- ! 8 | 77 | '''{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | 58 | +34.339 | 15 | '''4''' |- ! 9 | 2 | '''{{BE-VLAG}} [[Stoffel Vandoorne]]''' | '''[[McLaren]]-[[Renault]]''' | 58 | +34.921 | 11 | '''2''' |- ! 10 | 55 | '''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | 58 | +45.722 | 9 | '''1''' |- ! 11 | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 58 | +46.817 | 12 | |- ! 12 | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Force India]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 58 | +1:00.278 | 14 | |- ! 13 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 58 | +1:15.759 | 18 | |- ! 14 | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 58 | +1:18.288 | 13 | |- ! 15 | 28 | {{vlagikoon|NZL}} [[Brendon Hartley]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]] | 57 | +1 ronde | 16 | |- ! DNF | 8 | {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 24 | Wiel | 6 | |- ! DNF | 20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 22 | Wiel | 5 | |- ! DNF | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]] | 13 | Enjin | 20 | |- ! DNF | 9 | {{SE-VLAG}} [[Marcus Ericsson]] | [[Sauber]]-[[Ferrari]] | 5 | Stuur | 17 | |- ! DNF | 35 | {{RU-VLAG}} [[Sergej Sirotkin]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 4 | Remme | 19 | |} == Puntestand na die Grand Prix == === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Posisie !! Nommer !! Jaer !! Span !! Punte |- ! 1 | 5 | {{vlagikoon|GER}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 25 |- ! 2 | 44 | {{vlagikoon|VK}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 18 |- ! 3 | 7 | {{vlagikoon|FIN}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 15 |- ! 4 | 3 | {{vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] | 12 |- ! 5 | 14 | {{vlagikoon|SPA}} [[Fernando Alonso]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 10 |- ! 6 | 33 | {{vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] | 8 |- ! 7 | 27 | {{vlagikoon|GER}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Renault F1|Renault]] | 6 |- ! 8 | 77 | {{vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 4 |- ! 9 | 2 | {{vlagikoon|BEL}} [[Stoffel Vandoorne]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 2 |- ! 10 | 55 | {{vlagikoon|ESP}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Renault F1|Renault]] | 1 |- |} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Posisie !! Span !! Punte |- ! 1 | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 40 |- ! 2 | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 22 |- ! 3 | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Renault F1|TAG Heuer]] | 20 |- ! 4 | {{vlagikoon|GBR}} [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 12 |- ! 5 | {{vlagikoon|FRA}} [[Renault F1|Renault]] | 7 |- |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2010–19}} [[Kategorie:Sport in Melbourne]] [[Kategorie:Australiese Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2018|Australië]] d15zdty1pu5ahttibv1svqqw2d2gwv1 Alfred Kinsey 0 131497 3372860 3305209 2026-11-15T19:25:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372860 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Alfred Kinsey | beeld = Alfred Kinsey 1955.jpg | beeldonderskrif = Kinsey in Frankfurt, November 1955. | geboortenaam = Alfred Charles Kinsey | geboortedatum = {{Geboortedatum|1894|6|23}} | geboorteplek = Hoboken, [[New Jersey]], [[VSA]] | sterftedatum = {{SDEO|1894|6|23|1956|8|25}} | sterfteplek = Bloomington, [[Indiana]], VSA | nasionaliteit = Amerikaans | vakgebied = [[Biologie]] | werkplek = Indiana-universiteit | alma mater = Bowdoin-kollege <br/> Harvard-universiteit | bekend vir = Seksuologie en menslike seksualiteit: Kinsey-verslae, Kinsey-skaal }} '''Alfred Charles Kinsey''' (23 Junie 1894 – 25 Augustus 1956) was ’n [[Amerika]]anse [[bioloog]], ’n professor in [[entomologie]] en [[soölogie]], en ’n [[seks]]uoloog wat in [[1947]] die Instituut vir Seksnavoring aan die Indiana-universiteit gestig het;<ref>{{cite web |title=Learn our history |url=https://www.kinseyinstitute.org/about/history/index.php |website=The Kinsey Institute |access-date=1 Julie 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200425061316/https://kinseyinstitute.org/about/history/index.php |archive-date=25 April 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> dit is nou bekend as die Kinsey-instituut vir Navorsing in Seks, Gender en Voortplanting. Hy is veral bekend vir die skryf van ''Sexual Behavior in the Human Male'' (1948) en ''Sexual Behavior in the Human Female'' (1953), ook bekend as die [[Kinsey-verslae]], sowel as vir die [[Kinsey-skaal]]. Kinsey se navorsing oor menslike seksualiteit, wat tot die veld seksuologie gelei het, was in die 1940's en 1950's baie omstrede. Sy werk het sosiale en kulturele waardes in die VSA én wêreldwyd beïnvloed. == Seksuologie == Kinsey word algemeen beskou as die eerste belangrike figuur in Amerikaanse seksuologie; sy navorsing het gelei tot ’n groter verkenning van seksualiteit onder ander seksuoloë en die publiek, sowel as die bevryding van vroue as seksuele wesens.<ref name="Irvine">{{cite book|title=Disorders of Desire: Sexuality and Gender in Modern American Sexology|isbn= 978-1592131518|publisher=Temple University Press|year=2005|pages=37–43|url=https://books.google.com/?id=uIJXT7ZCTCsC&pg=PA37|author=Irvine, Janice M. }}</ref><ref name="Zastrow">{{cite book | author= Charles Zastrow|author-link=Charles Zastrow|title = Introduction to Social Work and Social Welfare: Empowering People | publisher =Cengage Learning|year= 2007|pages=227–228| isbn = 0495095109 |url = https://books.google.com/books?id=tco4YjyZab4C&pg=PT248}}</ref> Kinsey se werk het twyfel gewerp op die idee dat vroue in die algemeen nie seksueel is nie en dat ’n [[Vagina|vaginale]] [[orgasme]] beter as ’n [[Klitoris|klitorale]] orgasme is.<ref name="Irvine"/><ref name="Zastrow"/> Hy het in 1933 aanvanklik geïnteresseerd geraak in verskillende vorme sekspraktyke nadat hy die onderwerp in diepte met ’n kollega, Robert Kroc, bespreek het. Kinsey het die variasies in paringspraktyke onder [[galwesp]]e bestudeer. In dié tyd het hy ’n skaal ontwerp wat seksuele oriëntasie meet wat nou bekend is as die Kinsey-skaal. Dit strek van 0 tot 6, waar 0 uitsluitlik [[heteroseksueel]] en 6 uitsluitlik [[homoseksueel]] is; X is later bygevoeg vir "geen sosioseksuele kontakte of reaksies". In 1935 het hy die onderwerp die eerste keer in die openbaar bespreek. Hy het die "wydverspreide onkunde oor seksuele struktuur en fisiologie" aangeval en sy mening gegee dat "uitgestelde huwelike" (dus uitgestelde seksuele ondervinding) psigologies skadelik is. Hy het navorsingsgeld van die [[Rockefeller-stigting]] gekry wat hom in staat gestel het om menslike seksuele gedrag verder te bestudeer.<ref>Jones, James H. Alfred C. Kinsey: A Life WW Norton New York, New York pages 441–445</ref> Hy het ''Sexual Behavior in the Human Male'' in 1948 gepubliseer, gevolg deur ''Sexual Behavior in the Human Female'' in 1953. Albei was boaan die topverkoperlys en het Kinsey beroemd gemaak. Hierdie publikasies het later bekend geword as die Kinsey-verslae. Artikels oor hom het in tydskrifte soos ''[[Time (tydskrif)|Time]]'', ''[[Life (tydskrif)|Life]]'' en ''Look'' verskyn. Die Kinsey-verslae, wat ’n storm van omstredenheid veroorsaak het, word deur baie beskou as die voorloper van die seksuele revolusie van die 1960's en 1970's. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Alfred Kinsey}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Alfred Kinsey|Engelse Wikipedia]] {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Kinsey, Alfred}} [[Kategorie:Amerikaanse bioloë]] [[Kategorie:Seksualiteit]] [[Kategorie:Geboortes in 1894]] [[Kategorie:Sterftes in 1956]] 5wltbi1x27l48m0n2yfoirsflbnw41z Brutalisme 0 132890 3372989 3305281 2026-11-16T04:47:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372989 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Notre Dame du Haut(ws).jpg|duimnael|300px|Die [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] bedevaartskerk Notre-Dame-du-Haut in Ronchamp naby Belfort, [[Frankryk]] is deur die Frans-Switserse argitek [[Le Corbusier]] ontwerp en tussen 1950 en 1955 gebou. Hierdie ikoon van modernistiese boukuns, wat deur [[Unesco]] in 2016 as [[Wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]] gelys is, is met sy massale voorkoms en sigbeton as boumateriaal 'n uitstekende voorbeeld van brutalistiese boukuns]] [[Lêer:Salk Institute.jpg|duimnael|links|Binnehof met fontein. Salk Institute for Biological Studies, La Jolla, [[San Diego]], [[Kalifornië]]. Argitek: Louis Kahn]] [[Lêer:Silo 5 - I.jpg|duimnael|links|''Élévateur 5, Annexe B-1'' (Silo 5B1), [[Montreal]], [[Kanada]], opgerig in 1958, is tot nasionale monument verklaar]] [[Lêer:Cathédrale du Sacré-Coeur, Alger, vue intérieure 2.jpg|duimnael|300px|Interieur van die Cathédrale du Sacre-Cœur, [[Algiers]], [[Algerië]]]] Die [[Argitektuur|argitektoniese]] vakterm '''brutalisme''' verwys na 'n stroming en boustyl in die [[Modernisme|modernistiese]] argitektuur wat tussen [[1945]] en [[1975]] hoofsaaklik in [[Europa]] en [[Noord-Amerika]] gewild geraak en hier in die 1950's en 1960's - as mededinger van die sogenaamde [[Internasionale Styl]] met sy glas- en staalstrukture - hoogty gevier het. Die uiterlike voorkoms van brutalistiese geboue word bepaal deur eenvoudige blokagtige ontwerpe, die boumateriaal (ruwe beton, met gladde of bewerkte oppervlakke) wat die bouproses vir die waarnemer sigbaar maak, en die funksie van hul bouelemente.<ref>[http://tate.org.uk/art/art-terms/b/brutalism ''Tate: Art terms Brutalism. Besoek op 11 Maart 2018'']</ref> Materiale en konstruksiemetodes (soos die tekstuur van houtbekistings waarin die vloeibare betonmassa gegiet is) bly sigbaar vir die waarnemer (vandaar die term sigbeton vir ruwe [[beton]]). Die stroming se naam is afgelei van die [[Frans]]e term vir sigbeton, ''béton brut''. Brutalistiese boukuns word oorheers deur moderne boumateriale soos [[spuitbeton]], [[staal]] en [[glas]], alhoewel 'n groep argitekte wat as [[Team 10]] bekendheid verwerf het, vir hul styl, wat as Nuwe Brutalisme bekend sou staan, ook meer tradisionele materiale soos [[Baksteen|bakstene]] en marmer gebruik het. Wat van brutalisme een van die mees omstrede strominge van moderne boukuns gemaak het, was die massale konstrukte met swaar en dikwels [[Simmetrie|asimmetriese]] bouelemente wat met dié boustyl verbind word. So word brutalisme soms beskryf as 'n protesbeweging teen die eenvormigheid en uitruilbaarheid van staal-en-glasgeboue wat kenmerkend was vir die na-oorlogse [[Internasionale Styl]]. Argitektuurhistorici beskryf brutalisme daarnaas in die konteks van die [[Industriële Revolusie|Nywerheidsomwenteling]] (wat moderne boumetodes en [[Petrol|petrolgedrewe]] boumasjiene en -voertuie voortgebring het) en die beskikbaarheid van bekostigbare [[Energie|energiebronne]] vir beligting en verwarming wat nie net die massaproduksie van moderne boumateriale eers moontlik gemaak het nie, maar aan argitekte ook die vryheid gegee het om hul ontwerpe aan 'n groot verskeidenheid behoeftes aan te pas. Hulle was vry van alle beperkings wat [[hout]] (as [[Vuur|vlambare]] boumateriaal) en bakstene (soos gebruik vir lasdraende binne- en buitemure) hulle opgelê het, terwyl nuwe boumetodes soos die gebruik van [[gewapende beton]] deur strukturele ingenieurs steeds verder ontwikkel en bemeester is. Vanaf die laat 1960's het [[Rekenaar|rekenaars]] ingang gevind tot die ateljees van [[Ingenieurswese|ingenieurs]] en argitekte as 'n tegnologiese hulpmiddel wat strukturele berekeninge grootliks vergemaklik het. Groeiende ekonomiese welvaart, wat gepaard gegaan het met 'n stygende vraag na moderne behuising en openbare geriewe, het van brutalisme in die [[Verenigde Koninkryk]] die vernaamste boustyl van die moderne welvaartstaat gemaak: 'n bekostigbare manier om 'n groeiende bevolking binne 'n relatief kort tydperk en op groot skaal van gerieflike behuising, hospitale, [[Skool|skole]] en [[Universiteit|universiteite]] te voorsien.<ref>Barnabas Calder: ''Raw Concrete: The Beauty of Brutalism''. London: William Heinemann 2016, bl. 15</ref> Vanuit die [[Britse Eilande]], waar die argitekte-egpaar [[Alison en Peter Smithson]] die ruwe stoorhuis-estetiek van Nuwe Brutalisme<ref>[https://criticundertheinfluence.wordpress.com/2011/11/20/brutalism-the-word-itself-and-what-we-mean-when-we-say-it/ ''Critic Under the Influence - Brutalism: The Word Itself and What We Mean When We Say It. Besoek op 17 Februarie 2018'']</ref> tot nuwe hoogtes geneem het, het die styl belangstelling by argitekte dwarsoor die wêreld gewek. Vry van doktrinêre beperkings, kon dit maklik aangepas word by plaaslike behoeftes, smaak of klimaat. In [[Duits]]sprekende lande is sakrale boukuns sterk beïnvloed deur brutalisme, in [[Oos-Europa]] en op die [[Balkan-skiereiland]] het dit uitgemond in 'n ekspressiewe nasionaal-romantiese boustyl, in [[Suid-Amerika]] het die [[Brasilië|Brasiliaanse]] kunsbeweging ''Tropicália'' dit met swierige elemente aangevul (soos vir die ''Torre Paulista ''in [[São Paulo]]), in die [[Sowjetunie]] het dit futuristiese trekke gehad en in [[Japan]] tot 'n luukse styl ontwikkel.<ref>[https://www.welt.de/kultur/article170520832/Es-lebe-der-Beton.html ''welt.de, 11 November 2017: Kultur/Architektur - Es lebe der Beton. Besoek op 17 Februarie 2018'']</ref> == Etimologie == [[Lêer:Wotrubakirche 2.jpg|duimnael|Kerk van die Heiligste Drievuldigheid in die [[Wene|Weense]] stadsdeel Mauer. Die kerk is deur die beeldhouer Fritz Wotruba en die argitek Fritz Gerhard Mayr ontwerp (1974−1976)]] [[Lêer:Gefechtsturm Augarten - Luftaufnahme.jpg|duimnael|links|Die lugafweertoring ''Gefechtsturm Augarten'' in [[Wene]], [[Oostenryk]]. Ontwerp: Friedrich Tamms]] [[Lêer:St. Michael in Trier Mariahof lH1c.jpg|duimnael|Die St. Michael-kerk in Trier-Mariahof, [[Duitsland]], is deur die argitek K. Schmitz in 1969 as 'n wydgestrekte trappiramide ontwerp]] [[Lêer:Gottfried böhm, pilgrimage church, neviges 1963-1972.jpg|duimnael|Bedevaartskerk "Maria Koningin van die Vrede" in Neviges, [[Noordryn-Wesfale]], Duitsland (1963−1972). Argitek: Gottfried Böhm]] Die vakterm se oorsprong is onseker. In 'n bydrae vir die vaktydskrif ''Architectural Review'', wat in [[1956]] gepubliseer is, beweer die [[Swede|Sweedse]] argitek Hans Asplund dat hy die term in [[1950]] as [[neologisme]] geskep het toe hy die werk van twee kollega', Bengt Edman en Lennart Holm, beskryf het. Toe die twee argitekte hulle in die Verenigde Koninkryk gevestig het, is die term deur 'n groep jong en vooruitstrewende argitekte oorgeneem. Die eerste gedokumenteerde gebruik van die term word toegeskryf aan Alison Smithson wat in [[1952]] die ontwerp vir 'n nuwe privaat woonhuis in die [[Londen]]se stadsdeel [[Chelsea, Londen|Chelsea]] beskryf het. Dit het ingang gevind tot die woordeskat van hoofstrom-argitektuur met die publikasie van die Britse argitektuurhistorikus [[Reyner Banham|Peter Reyner Banham]] se boek ''The New Brutalism: Ethic or Aesthetic'' in [[1966]] ('n uitgebreide bewerking van 'n polemiese [[essay]] wat oorspronklik in Desember [[1955]] in ''The Architectural Review'' gepubliseer is).<ref>Alexander Clement: ''Brutalism. Post-war British Architecture''. Ramsbury: The Crowood Press 2011, bl. 7</ref><ref>[https://monoskop.org/images/2/21/Banham_Reyner_The_New_Brutalism.pdf ''monoskop.org: Reyner Banham: The New Brutalism. Besoek op 13 Februarie 2018'']</ref> == Geskiedenis == Interessant genoeg het brutalistiese boukuns sy oorsprong in die [[Derde Ryk]] se militêre argitektuur. Die Duitse argitek, ingenieur en latere stadsbeplanner Friedrich Tamms (1904−1980), wat 'n verskeidenheid militêre staalbeton-strukture soos lugafweertorings, bunkers en ander versterkte geboue in opdrag van die Nasonaal-Sosialistiese bewindhebbers ontwerp het, was 'n baanbreker vir die opwindende moontlikhede wat beton as vormbare boumateriaal ontsluit het. Omrede selfs aan militêre strukture estetiese waarde volgens die Nasionaal-Sosialistiese ideologie gegee is, het Tamms beton se potensiaal as beeldhoumedium begin ontgin en sodoende die weg gebaan vir brutalisme as een van die belangrikste na-oorlogse argitektoniese strominge.<ref>[http://www.bbc.com/culture/story/20150824-concrete-a-brief-history'' BBC.com: Concrete: A Brief History. Besoek op 9 Maart 2018'']</ref><ref>{{Verwys web |titel=''Architektenzentrum Wien (Az W): ARchitektenlexikon A-Z. Besoek op 9 Maart 2018'' |url=http://www.architektenlexikon.at/de/639.htm |argief-url=https://web.archive.org/web/20190316223846/http://www.architektenlexikon.at/de/639.htm |argiefdatum=16 Maart 2019 |besoekdatum= 9 Maart 2018 |url-status=dead}}</ref> == Brutalisme in Suid-Afrika == Die bekendste voorbeelde van brutalistiese boukuns in [[Suid-Afrika]] is die Burgersentrum, die tuiste van [[Johannesburg]] se stadsadministrasie, wat tussen 1963 en 1977 deur ''Associated Architects'' as 'n kompleks van kantoorgeboue, stadspleine, tuine en fonteine op Braamfonteinkoppie gebou is;<ref>Suid-Afrikaanse Panorama, Volume 23, 1978, bl. 27</ref> Huis Jooste in [[Pretoria]], wat die argitek [[Karl J. Jooste]] (1926–1971), 'n vriend van Le Corbusier, in 1965 vir homself ontwerp het en waarin hy vanaf die jaar van voltooiing, 1967, tot 1971, toe hy in 'n padongeluk dood is, saam met sy vrou Sylvia gewoon het (tans is 'n restaurant in die gebou gesetel);<ref>{{Cite web |url=https://www.brasseriedeparis.co.za/karl-jooste-house |title=''www.brasseriedeparis.co.za: Karl Jooste House. Besoek op 17 Februarie 2018'' |access-date=17 Februarie 2018 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003040402/https://www.brasseriedeparis.co.za/karl-jooste-house |url-status=dead }}</ref> die [[Universiteit van Port Elizabeth]] (1974, tans die Nelson Mandela Metropolitaanse Universiteit); die [[Randse Afrikaanse Universiteit]] se kampus in [[Auckland Park]], Johannesburg (in 1975 ontwerp deur Wilhelm O. Meyer & Partners); die [[Ponte-toringgebou|Ponte City-woonsteltoring]] in [[Hillbrow]], Johannesburg (1975); en die [[Universiteit van Kaapstad]] se Sportsentrum (in 1977 ontwerp deur Uytenbogaardt en Macaskill).<ref>[http://www.sosbrutalism.org/cms/15887473 ''SOS Brutalism - Timeline. Besoek op 17 Februarie 2018'']</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == ;Artikels ---- * [https://www.dezeen.com/2014/09/10/dezeen-guide-to-brutalist-architecture-owen-hopkins/ ''The Dezeen guide to Brutalist architecture''] * [https://theculturetrip.com/europe/united-kingdom/england/articles/an-introduction-to-brutalist-architecture-in-10-buildings/ ''The Culture Trip: An Introduction To Brutalist Architecture in 10 Buildings''] * [https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2018/oct/13/british-brutalist-buildings-in-pictures ''The Guardian: British Brutalist buildings - in pictures''] * [https://www.architecturaldigest.com/story/striking-brutalist-hotels ''Architectural Digest: Inside the World's Most Striking Brutalist Hotels''] ;Databank en galery ---- * [http://www.sosbrutalism.org/cms/15802395#gallery ''#SOS Brutalism''] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Argitektuur]] [[Kategorie:Modernisme]] pgkhcmhkajr06l42dk5gct1bk9d9cep B. H. Liddell Hart 0 133649 3372774 3305330 2026-11-15T14:38:48Z Oesjaar 7467 /* Eerste Wêreldoorlog */ Tikfout 3372774 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre persoon |naam = Basil Liddell Hart |gebore = 31 Oktober 1895 |oorlede = 29 Januarie 1970 (op 74) |beeld = Basil Liddell Hart.jpg |byskrif = B. H. Liddell Hart |bynaam = |geboorteplek = [[Parys]], [[Frankryk]] |sterfteplek = Marlow, [[Buckinghamshire]], [[Engeland]] |lojaliteit = {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |tak = [[Lêer:Flag of the British Army.svg|23px]] [[Britse Leër]] |diensjare = 1914–1927 |rang = Kaptein |eenheid = |poste = |oorloë = [[Eerste Wêreldoorlog]] * [[Slag van die Somme]] |toekennings = |familie = Jessie Stone (eggenote)<br />Adrian Liddell Hart (seun) |anderwerk = Soldaat, skrywer, militêre historikus, militêre teoretikus, joernalis }} '''Sir Basil Henry Liddell Hart''' ([[31 Oktober]] [[1895]] – [[29 Januarie]] [[1970]]), algemeen bekend in die grootste deel van sy loopbaan as '''Kaptein B. H. Liddell Hart''', was 'n [[Engelse]] soldaat, militêre historikus en [[Militêre strategie | militêre strateeg]]. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] was hy 'n voorstander van die [[Wes-Duitsland|Wes-Duitse]] heropbou en die morele rehabilitasie van die Duitse ''[[Wehrmacht]]''. As deel van hierdie twee onderling verwante inisiatiewe het Liddell Hart aansienlik bygedra tot die skepping van die Rommelmite. == Lewe en loopbaan == Liddell Hart, gebore in [[Parys]], die seun van 'n Engelse Metodiste-predikant, het sy formele akademiese onderwys ontvang by St Paul's Skool in [[Londen]] en by Corpus Christi Kollege, [[Cambridge]] (waar hy 'n student van Geoffrey Butler was). Sy ma se kant van die familie, die Liddells, het van Liddesdale, aan die Skotse kant van die grens met [[Engeland]], gekom en is geassosieer met die London and South Western Railway. Die Harts was boere van [[Gloucestershire]] en [[Herefordshire]]. As kind was Hart gefassineer deur die lugvaart. === Eerste Wêreldoorlog === By die uitbreek van die [[Eerste Wêreldoorlog]] het Liddell Hart in [[Augustus]] [[1914]] 'n vrywilliger geword vir die Britse weermag, waar hy 'n beampte in die King's Own Yorkshire Light Infantry geword het en gedien het in die regiment op die Westelike Front. Liddell Hart se voorste linie ondervinding was relatief kort, beperk tot twee kort diensperiodes in die [[herfs]] en [[winter]] van [[1915]], waarna hy van die frontlinie na die huis gestuur is nadat hy harsingskudding van 'n ontploffing opgedoen het. Hy is bevorder tot die rang van [[kaptein]]. Hy het in [[1916]] vir die derde keer teruggekeer, betyds om deel te neem aan die [[Slag van die Somme]]. Hy is drie keer lig beseer voordat hy op [[19 Julie]] 1916 in 'n gasaanval sodanig beseer is dat hy van die frontlinie onttrek is. Sy bataljon is op [[1 Julie]] byna op die eerste dag van die offensief uitgewis. 'n Deel van die 60 000 ongevalle wat die swaarste gely het die grootste enkele dag se verlies in die Britse militêre geskiedenis. Die ervarings wat hy op die Westelike Front gely het, het hom vir die res van sy lewe ernstig geraak. Oorgeplaas om adjudant te wees vir vrywilligers in Stroud en Cambridge, was hy in beheer van die opleiding van nuwe eenhede. Gedurende hierdie tyd het hy verskeie traktate oor [[infanterie]] taktieke en opleiding geskryf, wat onder die aandag van generaal sir Ivor Maxse, bevelvoerder van die 18de (Oosterse) Divisie gekom het. Na die oorlog is hy oorgeplaas na die Royal Army Educational Corps, waar hy 'n nuwe uitgawe van die Infantrie Opleidingshandboek voorberei het. In hierdie handleiding het Liddell Hart gestreef om die lesse van 1918 uit te spel en voer 'n korrespondensie met Maxse, 'n bevelvoerder in die Slag van Hamel en die Slag van Amiens. In April 1918 is Liddell Hart getroud met Jessie Stone, die dogter van J.J Stone - wat sy assistent-adjudant by Stroud was - en hul seun Adrian is in [[1922]] gebore. === Joernalis en militêre historikus === Liddell Hart is vanaf [[1924]] op halfbetaling geplaas. Hy het later in [[1927]] uit die weermag afgetree. Twee ligte [[hartaanval]]le in 1921 en 1922, waarskynlik die langtermyn-effekte van sy vergassing, het sy verdere vooruitgang in die verkleinde na-oorlogse weermag onmoontlik gemaak. Hy het die res van sy loopbaan as 'n teoretikus en [[skrywer]] deurgebring. In 1924 het hy 'n tenniskorrespondent en assistent-militêre korrespondent geword vir die ''Morning Post'' wat Wimbledon dek en in 1926 'n versameling van sy tennisgeskrifte gepubliseer as ''The Lawn Tennis Masters Unveiled''. Hy het gewerk as die militêre [[joernalis]] van [[The Daily Telegraph]] van [[1925]] tot [[1935]], en van [[The Times]] van 1935 tot [[1939]]. In die middel tot laat twintigerjare het Liddell Hart 'n reeks [[geskiedenis]] werke van groot militêre figure geskryf, waardeur hy sy idees ontwikkel het dat die frontale aanval 'n [[strategie]] was wat gebonde was om te misluk met 'n groot koste in lewens. Hy het geargumenteer dat die groot verliese wat Brittanje in die Eerste Wêreldoorlog gely het, te wyte was aan die bevelvoerders wat nie hierdie feit van die geskiedenis nie waardeer het nie. Hy het geglo dat die Britse besluit in 1914 om direk op die vasteland integryp met 'n groot leër, 'n fout was.Hy het beweer dat histories "die Britse manier van oorlogvoering" was om kontinentale landgevegte aan haar bondgenote oor te laat, maar slegs deur middel van die vlootmag, met die weermag wat die vyand van sy hooffront in 'n "beperkte aanspreeklikheid" weggedryf het. Liddell Hart het in sy vroeë geskrifte oor gemeganiseerde oorlogvoering voorgestel dat die infanterie saam met die vinnig bewegende gepantserde formasies moet beweeg. Hy beskryf hulle as "[[tenk]] seesoldate" soos die soldate wat die Royal Navy met hul skepe vervoer het. Hy het voorgestel hulle word in hul eie rusperbande voertuie saamvervoer en uitklim om te help om beter verdedigende posisies te neem wat andersins die gepantserde eenhede sou kon ophou. Dit was in teenstelling met Fuller se idees van 'n tenkformasie, wat baie klem geplaas het op gekonsentreerde gepantserde formasies. Liddell Hart het die behoefte aan 'n gesamentlike wapenmag met mobiele infanterie en [[artillerie]] voorgestel, wat soortgelyk was maar nie identies is aan die samestelling van die pantserafdelings wat [[Heinz Guderian]] in [[Duitsland]] ontwikkel het nie. Volgens Liddell Hart se ''memoirs'', in 'n reeks artikels vir The Times van November 1935 tot November 1936, het hy geargumenteer dat Brittanje se rol in die volgende Europese oorlog aan die [[lugmag]] toevertrou kon word. Hy het verder geteoretiseer dat Brittanje kan streef om haar vyande te verslaan, terwyl die groot ongevalle en beperkte invloed wat Brittanje kan oordra, deur 'n groot konskripsie weermag op die vasteland te plaas, vermy word. Hierdie idees het [[Neville Chamberlain]] toe Kanselier van die Skatkis, beïnvloed, wat in die besprekings van die Verdedigingsbeleid en Vereistesskomitee betoog het vir 'n sterk lugmag eerder as 'n groot weermag wat op die vasteland van Europa sou veg. Chamberlain het as [[Eerste Minister]] in 1937 Liddell Hart in die posisie van invloed geplaas ten opsigte van die Britse oorhoofse strategie van die laat dertigerjare. In Mei het hy planne voorberei vir die herorganisasie van die Britse weermag vir die verdediging van die [[Britse Ryk]] en dit aan sir Thomas Inskip, die Minister vir die Koördinasie van Verdediging, oorhandig. In Junie is hy aan die Sekretaris van Staat vir Oorlog, Leslie Hore-Belisha voorgestel. Teen Julie 1938 het die twee 'n nie-amptelike, noue raadgewende verhouding gehad. Liddell Hart het Hore-Belisha voorsien van idees waarvoor hy in die kabinet of komitees sou argumenteer. Op [[20 Oktober]] [[1937]] het Chamberlain aan Hore-Belisha geskryf: "Ek het Liddell Hart se ''Europe in Arms'' gelees. As jy dit nog nie gedoen het nie, sal jy dit moontlik interessant vind om hierna te kyk, veral die hoofstuk oor die rol van die Britse leër "". Hore-Belisha het in antwoord geskryf: "Ek lees dadelik die rol van die Britse leër in Liddell Hart se boek. Ek is beïndruk met sy algemene teorieë." Met die Duitse [[inval van Pole]] in [[September]] [[1939]] het die Oorlogkabinet die Chamberlain-beleid wat deur Liddell Hart bevorder is, omgekeer. Met Europa op die rand van die oorlog en Duitsland se inval in [[Pole]], het die kabinet eerder verkies om 'n Britse en Imperiale-leër van 55 Divisies te pleit, vir ingryping op die vasteland ter onderesteuning van Pole, [[Noorweë]] en [[Frankryk]]. === Na-oorlog === Ná die oorlog was Liddell Hart verantwoordelik vir uitgebreide onderhoude van verskeie hooggeplaaste Duitse generaals, wat deur die Geallieerdes gevangene gehou is. Liddell Hart het kommentaar gelewer oor hul uitkyk. Die werk is gepubliseer as ''The Other Side of the Hill'' (VK Uitgawe, [[1948]]) en ''The German Generals Talk'' (verkorte [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] uitgawe, 1948). 'n Paar jaar later het Liddell Hart die geleentheid gehad om die notas te hersien wat [[Erwin Rommel]] tydens die oorlog gehou het. Rommel het hierdie aantekeninge gehou met die bedoeling om na die oorlog sy ervarings te skryf. Die Rommel-familie het voorheen hierdie notas in Duits as "'''n Oorlog sonder haat''" in [[1950]] gepubliseer. Sommige van die notas is deur Rommel vernietig en die res (insluitend Rommel se briewe aan sy vrou) is deur die Amerikaanse owerhede op beslag gelê. Met Liddell Hart se hulp is dit later na Rommel se weduwee teruggegee. Liddell Hart het daarna die boek hersien en gekondenseer en gehelp om die nuwe materiaal te integreer. Die geskrifte, saam met notas en kommentaar deur voormalige generaal Fritz Bayerlein en Liddell Hart, is in [[1953]] gepubliseer as ''The Rommel Papers''. (Kyk hieronder vir Liddell Hart se rol in die Rommelmite.) Die koningin het Liddell Hart 'n ''Knight-baccalaureus'' in die Nuwe jaar eerbewyse van [[1966]] gemaak. Vanaf [[2009]] vorm Liddell Hart se persoonlike skrywes en biblioteek die sentrale versameling in die Liddell Hart Sentrum vir Militêre Argiewe by King's College London. == Polemieke == === Invloed op Duitse Pansterstrategie === Na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het Liddell Hart daarop gewys dat die Duitse Weergmag teorieë ontwikkel het wat van J.F.C. Fuller en van sy eie, en dat dit hulle dit teen die Verenigde Koninkryk en sy bondgenote (1939-1945) gebruik het met die praktyk wat later bekend geword het as [[Blitzkrieg]] oorlogvoering. Sommige geleerdes, soos die politieke wetenskaplike John Mearsheimer, het die omvang van die invloed wat die Britse offisiere, en veral Liddell Hart, in die ontwikkeling van dié oorlogsmetode soos in 1939-1941 deur die Duitse Pantserstrategie beoefen is, bevraagteken. Tydens die naoorlogse onderhoude met van die voormalige [[Wehrmacht]]-generaals het Liddell Hart probeer om sy invloed op hul oorlogspraktyke uit te trek. Na aanleiding van hierdie onderhoude het baie van die generaals beweer dat Liddell Hart 'n invloed gehad het op hul strategieë, iets wat nog nie voorheen beweer was nie, of waarvan daar nog kontemporêre, vooroorlogse dokumentasie gevind was om die bewerings te ondersteun. Liddell Hart sit dus "woorde in die mond" van die Duitse generaals "met die doel, volgens Mearsheimer, om 'n verlore reputasie op te wek". Shimon Naveh, die stigter en voormalige hoof van die Israel-weermag se operasionele teorie-navorsingsinstituut, het verklaar dat Liddell Hart die idee van Blitzkrieg as 'n militêre doktrine na die Tweede Wêreldoorlog geskep het: "Dit was die teenoorgestelde van 'n doktrine. Blitzkrieg het bestaan van 'n stortvloed van aksies wat minder deur ontwerp en meer deur sukses uitgesorteer is. " Naveh het gesê datː "Deur manipulasie en onderdrukking het Liddell Hart die werklike omstandighede van die Blitzkrieg-vorming verduister en sy oorsprong verduister. Deur sy geïndoktrineerde idealisering van 'n oordrewe konsep het hy die mite van Blitzkrieg versterk. Deur sy eie persepsies van mobiele oorlogvoering op die vlak konsep van Blitzkrieg te plaas, het hy 'n teoretiese deurmekaarspul geskep wat 40 jaar geneem het om te ontrafel. " Naveh het verklaar dat Liddell Hart in sy briewe aan die Duitse generaals Erich von Manstein en Guderian, asook familielede en medewerkers van Rommel, "sy eie vervaardigde weergawe van Blitzkrieg op laasgenoemde opgelê het en hom gedwing het om dit as oorspronklike formule te verkondig". Naveh het daarop gewys dat die uitgawe van Guderian se ''[[memoires]]'' wat in Duitsland gepubliseer het, verskil van die wat in die Verenigde Koninkryk gepubliseer is. Guderian versuim om die invloed van die Engelse teoretici soos Fuller en Liddell Hart in die Duitstalige weergawes te noem. Een voorbeeld van die invloed van hierdie manne op Guderian was die verslag oor die [[Slag van Cambrai]] wat in [[1920]] deur Fuller gepubliseer is, wat destyds as stafoffisier by die Royal Tank Corps gedien het. Liddell Hart beweer dat sy bevindings en teorieë oor gepantserde oorlogvoering gelees en later deur Guderian ingevoer is, wat sodoende gehelp het om die basis van operasies te formuleer wat later bekend sal staan as Blitzkrieg-oorlogvoering. Hierdie taktiek het die diep penetrasie van die gepantserde formasies wat ondersteun word agter die vyandige lyne deur [[bomwerper]]s. Duikbomwerpers was die hoofagente van die lewering van hoë plofstowwe ter ondersteuning van die frontlinie eenhede. Alhoewel die Duitse weergawe van die Guderiaan se ''memoires'' Liddell Hart noem, het dit nie aan hom 'n rol toegeskryf in die ontwikkeling van die teorieë agter gepantserde oorlogvoering nie. 'n Verduideliking vir die verskil tussen die twee vertalings kan gevind word in die korrespondensie tussen die twee mans. In een brief aan Guderian het Liddell Hart die Duitse generaal daaraan herinner dat hy hom die krediet moet gee wat hom toekom. "Jy mag dalk 'n opmerking maak dat ek die gebruik van gepantserde kragte beklemtoon het vir langafstandbedrywighede teen die opponerende leër se kommunikasie, en ook die voorgestelde soort pantserdivisie wat pantser- en pantser-infanterie-eenhede kombineer - en dat hierdie punte jou veral beïndruk het." === Rol in Rommelmite === Liddell Hart was instrumenteel in die skepping van die Rommelmite, 'n siening dat die Duitse Veldmaarskalk Erwin Rommel 'n apolitieke, briljante bevelvoerder en 'n slagoffer van die [[Derde Ryk]] was as gevolg van sy (nou betwiste) deelname aan die [[20 Julie]]-komplot teen [[Adolf Hitler]]. Die mite is geskep met Rommel se deelname as 'n komponent van Nazi-propaganda om die Wehrmacht te loof en optimisme in die Duitse publiek te gee. Vanaf [[1941]] is dit deur die Britse pers geidentifiseer en versprei in die Weste omdat hulle probeer het om sy voortgesette onvermoë om die Spilmoonthede in [[Noord-Afrika]] te verslaan, te verduidelik. Na die oorlog het die Westerse Bondgenote, en veral die Britte, Rommel uitgebeeld as die "goeie Duitse" en "ons vriend Rommel". Sy reputasie om 'n skoon oorlog te voer is gebruik in die belang van die Wes-Duitse herbewapening en versoening tussen die voormalige vyande - Brittanje en die Verenigde State aan die een kant en die nuwe Federale Republiek aan die ander kant. Ná die uitbreek van die [[Koreaanse Oorlog]] in [[1950]] het dit vir die Amerikaners en die Britte duidelik geword dat 'n Duitse weermag herbou moet word om te help om die [[Sowjetunie]] teen te staan. Baie voormalige Duitse offisiere was egter daarvan oortuig dat geen toekomstige Duitse weermag moontlik sou wees sonder die rehabilitasie van die Wehrmacht nie. Dus, in die atmosfeer van die [[Koue Oorlog]], het Rommel se voormalige vyande, veral die Britte, 'n sleutelrol gespeel in die vervaardiging en voortplanting van die mite. Die Duitse herbewapening was baie afhanklik van 'n beeldpoetsing wat die Wehrmacht nodig gehad het. Liddell Hart, 'n vroeë voorstander van hierdie twee onderling verwante inisiatiewe, verskaf die eerste wydverspreide bron oor Rommel in sy boek van 1948 oor Hitler se generaals. Hy het 'n hoofstuk aan Rommel toegewy, wat hom as 'n buitestaander van die Nazi-regime uitbeeld. Byvoegings tot die hoofstuk wat in 1951 gepubliseer is, is afgesluit met luidende kommentaar oor Rommel se "vermoëns en vertoning" wat "hom gekwalifiseer het vir 'n plek in die rol van die Groot Kapteins van die geskiedenis". In [[1953]] het die publikasie van Rommel se geskrifte van die oorlogstydperk as ''The Rommel Papers'' verskyn, uitgegee deur Liddell Hart, die voormalige Wehrmacht-beampte, Fritz Bayerlein, en Rommel se weduwee en seun, met 'n inleiding deur Liddell Hart. Die historikus Mark Connelly beweer dat The Rommel-dokumente een van die twee fundamentele werke was wat tot 'n Rommel-renaissance gelei het, en die ander was Desmond Young se biografie Rommel: ''The Desert Fox.'' Die boek het tot die persepsie bygedra van Rommel as 'n briljante bevelvoerder; In 'n inleiding het Liddell Hart vergelykings tussen Rommel en [[T. E. Lawrence|Lawrence van Arabië]] gemaak; "twee meesters van woestynoorlogvoering", volgens Liddell Hart. Liddell Hart het 'n persoonlike belangstelling in die werk gehad: hy het Rommel se weduwee aangemoedig om materiaal by te voeg wat daarop dui dat Liddell Hart se teorieë oor gemeganiseerde oorlogvoering Rommel beïnvloed het. Rommel het dus as sy "leerling" verskyn, wat Liddell Hart vir Rommel se dramatiese suksesse in 1940 erken het. (Die polemiek is beskryf deur die politieke wetenskaplike John Mearsheimer in sy werk. ''The Weight of History. A review of Mearsheimer's work'', gepubliseer deur die Strategiese Studies Instituut, wys daarop dat Mearsheimer "korrek was om die kaptein" [Liddell Hart] aan te vat omdat hy [...] die geskiedenis manipuleer.") Volgens die historikus Mark Connelly, het Young en Liddell Hart die grondslag gelê vir die Anglo-Amerikaanse mite, wat bestaan uit drie temas: Rommel se ambivalensie teenoor Nazisme; sy militêre genie; en die klem van die ridderlike aard van die gevegte in Noord-Afrika. Hul werke het steun verleen aan die beeld van die "skoon Wehrmacht" en is oor die algemeen nie bevraagteken nie, aangesien hulle van Britse outeurs gekom het, eerder as Duitse revisioniste. === MI5 kontroversie === Op [[4 September]] [[2006]] is MI5-lêers vrygestel wat getoon het dat MI5 (Militêre Intelligensie, Seksie 5) vroeg in [[1944]] vermoed het dat planne vir die D-dag-inval uitgelek het. Liddell Hart het 'n verhandeling opgestel met die titel ''Some Reflections on the Problems of Invading the Continent'', wat hy onder politieke en militêre figure versprei het. Dit is moontlik dat Liddell Hart in sy verhandeling 'n aantal aspekte van die komende Gealieerde-inval korrek aflei, insluitende die ligging van die landings. MI5 het vermoed dat Liddell Hart planne ontvang het van die inval van generaal Sir Alfred "Tim" Pile wat in beheer was van Brittanje se lugafweer-verdediging. MI5 het hom onder waarneming geplaas en sy telefoonoproepe en briewe gemonitor. Die ondersoek het geen bewyse opgelewer dat Liddell Hart betrokke was by enige subversiewe aktiwiteit nie. Geen saak is ooit teen Pile geopen nie. Liddell Hart het gesê sy werk was bloot spekulasie. Dit blyk dat Liddell Hart eenvoudig dieselfde probleme geidentifiseer het en tot soortgelyke gevolgtrekkings gekom het as die geallieerde generale staf. == Werke == * ''Scipio Africanus: Greater Than Napoleon'' (oorspronklikː ''A Greater than Napoleon: Scipio Africanus''; W Blackwood and Sons, London, 1926; Biblio and Tannen, New York, 1976) * ''Lawn Tennis Masters Unveiled'' (Arrowsmith, London, 1926) * ''Great Captains Unveiled'' (W. Blackwood and Sons, London, 1927; Greenhill, London, 1989) * ''Reputations 10 Years After'' (Little, Brown, Boston, 1928) * ''Sherman: Soldier, Realist, American'' (Dodd, Mead and Co, New York, 1929; Frederick A. Praeger, New York, 1960) * ''The decisive wars of history'' (1929) (This is the first part of the later: Strategy: the indirect approach) * ''The Real War (1914–1918)'' (1930), later republished as A History of the World War (1914–1918). * ''Foch, the man of Orleans In two Volumes'' (1931), Penguin Books, Harmondsworth, England. * ''The Ghost of Napoleon'' (Yale University, New Haven, 1934) * ''T.E. Lawrence in Arabia and After'' (Jonathan Cape, London, 1934 - online) * ''World War I in Outline'' (1936) * ''The Defence of Britain'' (Faber and Faber, London, 1939; Greenwood, Westport, 1980) * ''The Current of War'', London: Hutchinson, 1941 * ''The strategy of indirect approach'' (1941, herdruk in 1942 met as titel: ''The way to win wars'') * ''The way to win wars'' (1942) * ''The Revolution in Warfare'', London: Faber and Faber, 1946 * ''The Other Side of the Hill. Germany's Generals. Their Rise and Fall, with their own Account of Military Events 1939–1945,'' London: Cassel, 1948; vergrote en aangepaste uitgawe, Delhi: Army Publishers, 1965 * "''Foreword''" in Heinz Guderian ''Panzer Leader'' (New York: Da Capo., 1952) * ''Strategy: the indirect approach, third revised edition and further enlarged'' London: Faber and Faber, 1954 * ''The Rommel Papers,'' (Redakteur), 1953 * ''The Tanks – A History of the Royal Tank Regiment and its Predecessors: Volumes I and II'' (Praeger, New York, 1959) * "''Foreword''" in Samuel B. Griffith ''Sun Tzu: the Art of War'' (Oxford University Press, London, 1963) * ''The Memoirs of Captain Liddell Hart: Volumes I and II'' (Cassell, London, 1965) * ''History of the Second World War'' (London, Weidenfeld Nicolson, 1970) * ''Why Don't We Learn from History?''. New York: Hawthorn Books. 1971.[41] * ''The German Generals Talk: Startling Revelations from Hitler's High Command'' (1971 ed.). William Morrow. 1948. {{ISBN|9780688060121}}. {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Liddell Hart, B. H.}} [[Kategorie:Britte in die Eerste Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Britse geskiedkundiges]] [[Kategorie:Britse joernaliste]] [[Kategorie:Britse militariste]] [[Kategorie:Kapteins]] [[Kategorie:Geboortes in 1895]] [[Kategorie:Sterftes in 1970]] kcixi2t9rftxsf53nf7vtz8kdb8g3m8 Astute-klas-duikboot 0 138484 3373025 2888655 2026-11-16T07:06:06Z Aliwal2012 39067 3373025 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Astute class SSN.svg|duimnael|regs|300px|<center>''Astute''-klas SSN profiel</center>]] [[Lêer:HMS Ambush long.jpg|duimnael|regs|300px|<center>HMS ''Ambush'' in 2012</center>]] Die '''Astute-klas-duikboot''' is die nuutste [[kernaangedrewe]] klas [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Dié klas is ontwerp om die ''[[Swiftsure-klas duikboot|Swiftsure]]''-klas te vervang. 'n Begroting van £6&nbsp;miljoen is in 1991 goedgekeur en 'n tender is uitgereik vir die bou van drie duikbote. Na ses jaar is die kontrak aan ''GEC-Marconi'' (tans ''BAE Systems'') toegeken as primêre kontrakteur vir drie duikbote met die opsie vir nog twee. HMS ''Astute'', die eerste boot, se [[kiel]] is in Januarie 2000 gelê, toevallig met die honderdste verjaarsdag van die Britse duikbootvloot. Die klas is ontwerp om 'n multirol te speel, wat strek vanaf tradisionele duikbootdiens tot ondersteuning tydens anti-terrorisme optredes. Hierdie klas is die grootste van alle Britse duikbote, toegerus met ses [[torpedo]]buise en [[Tomahawk-missiel|Tomahawk]] landaanvalsmissiele. HMS ''Astute'' is te water gelaat in 2007 en in diens gestel in 2010. Twee ander duikbote is ook afgelewer: HMS ''Ambush'' en HMS ''Artful''. Die bestelling het gegroei tot sewe duikbote. == Programkoste == {|class=wikitable |+ Nasionale ouditkantoor: ''Major Projects Report 2015''<ref name="NAO2015">{{cite book|title=National Audit Office: Major Projects Report 2015|date=20 Oktober 2015|publisher=National Audit Office|location=United Kingdom|page=42|url=https://www.nao.org.uk/wp-content/uploads/2015/10/Major-Projects-Report-2015-and-the-Equipment-Plan-2015-2025.pdf|accessdate=27 Julie 2016}}</ref> |- ! ! Verwagte koste tydens magtiging ! Huidige beraming ter voltooiing ! Verandering |- | Bote 1–3 | style="text-align:center;" | £2.233 miljard | style="text-align:center;" | £3.536 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 4 | style="text-align:center;" | £1.279 miljard | style="text-align:center;" | £1.492 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 5 | style="text-align:center;" | £1.464 miljard | style="text-align:center;" | £1.420 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 6 | style="text-align:center;" | £1.579 miljard | style="text-align:center;" | £1.533 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 7 | style="text-align:center;" | £1.642 miljard | style="text-align:center;" | £1.640 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |} == Duikbote in die klas == Al die bote hieronder is deur BAE Systems Maritime – Submarines, te [[Barrow-in-Furness]], gebou. {| class="wikitable" align="center" ! Naam ! Wimpelnommer ! Kiel gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Status |- | HMS ''Astute'' | S119 | 31 Januarie 2001 | 8 Junie 2007<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |title=New UK nuclear submarine launched |publisher=BBC |date=8 Junie 2007 |access-date=8 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407151046/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 27 Augustus 2010<ref name=royal>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval/*/changeNav/6568 |title=Royal Navy's Most Powerful Submarine Gets Royal Approval |publisher=Ministry of Defence |date=27 Augustus 2010 |language=en |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100910062627/http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval |archive-date=10 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Ambush'' | S120 | 22 Oktober 2003 | 6 Januarie 2011<ref>{{cite web |title=HMS Ambush |url=http://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |website=royalnavy.mod.uk |publisher=Royal Navy |access-date=27 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054549/https://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 1 Maart 2013<ref>{{cite web |title=HMS Ambush Officially Welcomed Into The Royal Navy |url=http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |publisher=Royal Navy |date=1 Maart 2013 |access-date=7 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410160301/http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |archive-date=10 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Artful'' | S121 | 11 Maart 2005 | 17 Mei 2014<ref>{{cite web |url=http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |title=Home - BAE Systems - International |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923191704/http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |archive-date=23 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 18 Maart 2016 <ref>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |title=HMS Artful becomes a commissioned warship |publisher=Royal Navy |date=18 Maart 2016 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054604/https://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Audacious'' | S122 | 24 Maart 2009 | 28 April 2017<ref name=Hansard20170427>{{cite web | url=http://www.nwemail.co.uk/news/barrow/Easy-does-it-awe-inspiring-sight-of-fourth-Astute-class-boat-to-leave-DDH-in-Barrow-attracts-onlookers-5cc3de9f-980d-4274-be57-08386d44b071-ds| title=Fourth Astute Boat Leaves DDH| work=North West Evening Mail| date=27 April 2017| access-date=27 April 2017}}</ref> | 3 April 2020<ref>{{cite web |url=https://www.parliament.uk/business/publications/written-questions-answers-statements/written-question/Lords/2020-04-29/HL3735/ |title= Ministry of Defence Astute Class Submarines |language=en |date= 29 April 2020 |website=parliament.uk |publisher=UK Hansard |access-date=11 Mei 2020 |quote=HMS AUDACIOUS was commissioned into the Royal Navy on 3 April 2020}}</ref> | Seeproewe<ref name=Hansard20120903>{{cite web |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm#120903w0002.htm_wqn23 |title=House of Commons Written Answers c45W |publisher=VK Parlement |date=3 September 2012 |access-date=13 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127065403/https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Anson'' | S123 | 13 Oktober 2011 | 20 April 2021 | Beplan 2021<ref name=Hansard20120903/> | Toetsing en uitrusting |- | HMS ''Agamemnon'' | S124 | 18 Julie 2013 | | Beplan 2022<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |title=Sixth Astute Class submarine keel laid - News stories - GOV.UK |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724020559/https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Agincourt'' <ref>{{cite web |title=Royal Navy nuclear submarines to get £2.5bn boost |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |website=BBC News |access-date=14 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202173625/https://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | S125 | Mei 2018 | | Beplan 2026<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Astute-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6&nbsp;200 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 6&nbsp;692 metrieke ton |- | Lengte | 91,7 m |- | Breedte | 10,8 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR-2 reaktor |- | Spoed (oppervlak) | Onbekend |- | Spoed (onderwater) | 32 [[Knoop|knope]] |- | Bemanning | 100 persone |- | Bewapening | 6 torpedobuise vir Spearfish-torpedos<br/> Sub-Harpoon anti-skeepsmissiele<br/> Tomahawk landaanvalsmissiele<br/> 38 wapens kan gedra word. |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] nzwzm4jxwlzg2djpdsyrycg5ljwv025 3373029 3373025 2026-11-16T07:13:50Z Aliwal2012 39067 /* Duikbote in die klas */ 3373029 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Astute class SSN.svg|duimnael|regs|300px|<center>''Astute''-klas SSN profiel</center>]] [[Lêer:HMS Ambush long.jpg|duimnael|regs|300px|<center>HMS ''Ambush'' in 2012</center>]] Die '''Astute-klas-duikboot''' is die nuutste [[kernaangedrewe]] klas [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Dié klas is ontwerp om die ''[[Swiftsure-klas duikboot|Swiftsure]]''-klas te vervang. 'n Begroting van £6&nbsp;miljoen is in 1991 goedgekeur en 'n tender is uitgereik vir die bou van drie duikbote. Na ses jaar is die kontrak aan ''GEC-Marconi'' (tans ''BAE Systems'') toegeken as primêre kontrakteur vir drie duikbote met die opsie vir nog twee. HMS ''Astute'', die eerste boot, se [[kiel]] is in Januarie 2000 gelê, toevallig met die honderdste verjaarsdag van die Britse duikbootvloot. Die klas is ontwerp om 'n multirol te speel, wat strek vanaf tradisionele duikbootdiens tot ondersteuning tydens anti-terrorisme optredes. Hierdie klas is die grootste van alle Britse duikbote, toegerus met ses [[torpedo]]buise en [[Tomahawk-missiel|Tomahawk]] landaanvalsmissiele. HMS ''Astute'' is te water gelaat in 2007 en in diens gestel in 2010. Twee ander duikbote is ook afgelewer: HMS ''Ambush'' en HMS ''Artful''. Die bestelling het gegroei tot sewe duikbote. == Programkoste == {|class=wikitable |+ Nasionale ouditkantoor: ''Major Projects Report 2015''<ref name="NAO2015">{{cite book|title=National Audit Office: Major Projects Report 2015|date=20 Oktober 2015|publisher=National Audit Office|location=United Kingdom|page=42|url=https://www.nao.org.uk/wp-content/uploads/2015/10/Major-Projects-Report-2015-and-the-Equipment-Plan-2015-2025.pdf|accessdate=27 Julie 2016}}</ref> |- ! ! Verwagte koste tydens magtiging ! Huidige beraming ter voltooiing ! Verandering |- | Bote 1–3 | style="text-align:center;" | £2.233 miljard | style="text-align:center;" | £3.536 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 4 | style="text-align:center;" | £1.279 miljard | style="text-align:center;" | £1.492 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 5 | style="text-align:center;" | £1.464 miljard | style="text-align:center;" | £1.420 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 6 | style="text-align:center;" | £1.579 miljard | style="text-align:center;" | £1.533 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 7 | style="text-align:center;" | £1.642 miljard | style="text-align:center;" | £1.640 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |} == Duikbote in die klas == Al die bote hieronder is deur BAE Systems Maritime – Submarines, te [[Barrow-in-Furness]], gebou. {| class="wikitable" align="center" ! Naam ! Wimpelnommer ! Kiel gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Status |- | HMS ''Astute'' | S119 | 31 Januarie 2001 | 8 Junie 2007<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |title=New UK nuclear submarine launched |publisher=BBC |date=8 Junie 2007 |access-date=8 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407151046/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 27 Augustus 2010<ref name=royal>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval/*/changeNav/6568 |title=Royal Navy's Most Powerful Submarine Gets Royal Approval |publisher=Ministry of Defence |date=27 Augustus 2010 |language=en |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100910062627/http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval |archive-date=10 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Ambush'' | S120 | 22 Oktober 2003 | 6 Januarie 2011<ref>{{cite web |title=HMS Ambush |url=http://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |website=royalnavy.mod.uk |publisher=Royal Navy |access-date=27 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054549/https://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 1 Maart 2013<ref>{{cite web |title=HMS Ambush Officially Welcomed Into The Royal Navy |url=http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |publisher=Royal Navy |date=1 Maart 2013 |access-date=7 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410160301/http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |archive-date=10 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Artful'' | S121 | 11 Maart 2005 | 17 Mei 2014<ref>{{cite web |url=http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |title=Home - BAE Systems - International |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923191704/http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |archive-date=23 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 18 Maart 2016<ref>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |title=HMS Artful becomes a commissioned warship |publisher=Royal Navy |date=18 Maart 2016 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054604/https://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Audacious'' | S122 | 24 Maart 2009 | 28 April 2017<ref name=Hansard20170427>{{cite web | url=http://www.nwemail.co.uk/news/barrow/Easy-does-it-awe-inspiring-sight-of-fourth-Astute-class-boat-to-leave-DDH-in-Barrow-attracts-onlookers-5cc3de9f-980d-4274-be57-08386d44b071-ds| title=Fourth Astute Boat Leaves DDH| work=North West Evening Mail| date=27 April 2017| access-date=27 April 2017}}</ref> | 3 April 2020<ref>{{cite web |url=https://www.parliament.uk/business/publications/written-questions-answers-statements/written-question/Lords/2020-04-29/HL3735/ |title= Ministry of Defence Astute Class Submarines |language=en |date= 29 April 2020 |website=parliament.uk |publisher=UK Hansard |access-date=11 Mei 2020 |quote=HMS ''Audacious'' was commissioned into the Royal Navy on 3 April 2020}}</ref> | Seeproewe<ref name=Hansard20120903>{{cite web |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm#120903w0002.htm_wqn23 |title=House of Commons Written Answers c45W |publisher=Britse Parlement |date=3 September 2012 |access-date=13 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127065403/https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Anson'' | S123 | 13 Oktober 2011 | 20 April 2021 | Beplan 2021<ref name=Hansard20120903/> | Toetsing en uitrusting |- | HMS ''Agamemnon'' | S124 | 18 Julie 2013 | | Beplan 2022<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |title=Sixth Astute Class submarine keel laid - News stories - gov.uk |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724020559/https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Agincourt''<ref>{{cite web |title=Royal Navy nuclear submarines to get £2.5bn boost |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |website=BBC News |access-date=14 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202173625/https://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | S125 | Mei 2018 | | Beplan 2026<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Astute-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6&nbsp;200 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 6&nbsp;692 metrieke ton |- | Lengte | 91,7 m |- | Breedte | 10,8 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR-2 reaktor |- | Spoed (oppervlak) | Onbekend |- | Spoed (onderwater) | 32 [[Knoop|knope]] |- | Bemanning | 100 persone |- | Bewapening | 6 torpedobuise vir Spearfish-torpedos<br/> Sub-Harpoon anti-skeepsmissiele<br/> Tomahawk landaanvalsmissiele<br/> 38 wapens kan gedra word. |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] dvkneiy39kdlkv55rw75uj3wns006xd 3373061 3373029 2026-11-16T07:46:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Astute-klas duikboot]] na [[Astute-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3373029 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Astute class SSN.svg|duimnael|regs|300px|<center>''Astute''-klas SSN profiel</center>]] [[Lêer:HMS Ambush long.jpg|duimnael|regs|300px|<center>HMS ''Ambush'' in 2012</center>]] Die '''Astute-klas-duikboot''' is die nuutste [[kernaangedrewe]] klas [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Dié klas is ontwerp om die ''[[Swiftsure-klas duikboot|Swiftsure]]''-klas te vervang. 'n Begroting van £6&nbsp;miljoen is in 1991 goedgekeur en 'n tender is uitgereik vir die bou van drie duikbote. Na ses jaar is die kontrak aan ''GEC-Marconi'' (tans ''BAE Systems'') toegeken as primêre kontrakteur vir drie duikbote met die opsie vir nog twee. HMS ''Astute'', die eerste boot, se [[kiel]] is in Januarie 2000 gelê, toevallig met die honderdste verjaarsdag van die Britse duikbootvloot. Die klas is ontwerp om 'n multirol te speel, wat strek vanaf tradisionele duikbootdiens tot ondersteuning tydens anti-terrorisme optredes. Hierdie klas is die grootste van alle Britse duikbote, toegerus met ses [[torpedo]]buise en [[Tomahawk-missiel|Tomahawk]] landaanvalsmissiele. HMS ''Astute'' is te water gelaat in 2007 en in diens gestel in 2010. Twee ander duikbote is ook afgelewer: HMS ''Ambush'' en HMS ''Artful''. Die bestelling het gegroei tot sewe duikbote. == Programkoste == {|class=wikitable |+ Nasionale ouditkantoor: ''Major Projects Report 2015''<ref name="NAO2015">{{cite book|title=National Audit Office: Major Projects Report 2015|date=20 Oktober 2015|publisher=National Audit Office|location=United Kingdom|page=42|url=https://www.nao.org.uk/wp-content/uploads/2015/10/Major-Projects-Report-2015-and-the-Equipment-Plan-2015-2025.pdf|accessdate=27 Julie 2016}}</ref> |- ! ! Verwagte koste tydens magtiging ! Huidige beraming ter voltooiing ! Verandering |- | Bote 1–3 | style="text-align:center;" | £2.233 miljard | style="text-align:center;" | £3.536 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 4 | style="text-align:center;" | £1.279 miljard | style="text-align:center;" | £1.492 miljard | style="text-align:center;" | {{wins}} |- | Boot 5 | style="text-align:center;" | £1.464 miljard | style="text-align:center;" | £1.420 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 6 | style="text-align:center;" | £1.579 miljard | style="text-align:center;" | £1.533 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |- | Boot 7 | style="text-align:center;" | £1.642 miljard | style="text-align:center;" | £1.640 miljard | style="text-align:center;" | {{verlies}} |} == Duikbote in die klas == Al die bote hieronder is deur BAE Systems Maritime – Submarines, te [[Barrow-in-Furness]], gebou. {| class="wikitable" align="center" ! Naam ! Wimpelnommer ! Kiel gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Status |- | HMS ''Astute'' | S119 | 31 Januarie 2001 | 8 Junie 2007<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |title=New UK nuclear submarine launched |publisher=BBC |date=8 Junie 2007 |access-date=8 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190407151046/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6733777.stm |archive-date=7 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 27 Augustus 2010<ref name=royal>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval/*/changeNav/6568 |title=Royal Navy's Most Powerful Submarine Gets Royal Approval |publisher=Ministry of Defence |date=27 Augustus 2010 |language=en |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100910062627/http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-events/rn-live/all-news/royal-navys-most-powerful-submarine-gets-royal-approval |archive-date=10 September 2010 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Ambush'' | S120 | 22 Oktober 2003 | 6 Januarie 2011<ref>{{cite web |title=HMS Ambush |url=http://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |website=royalnavy.mod.uk |publisher=Royal Navy |access-date=27 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054549/https://www.royalnavy.mod.uk/our-organisation/the-fighting-arms/submarine-service/fleet-submarines/astute-class/hms-ambush |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 1 Maart 2013<ref>{{cite web |title=HMS Ambush Officially Welcomed Into The Royal Navy |url=http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |publisher=Royal Navy |date=1 Maart 2013 |access-date=7 Maart 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140410160301/http://www.royalnavy.mod.uk/News-and-Events/Latest-News/2013/March/01/130301-HMS-Ambush-Officially-Welcomed-Into-The-Royal-Navy |archive-date=10 April 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Artful'' | S121 | 11 Maart 2005 | 17 Mei 2014<ref>{{cite web |url=http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |title=Home - BAE Systems - International |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923191704/http://www.baesystems.com/enhancedarticle/BAES_167121/artful-launched?from=homepage-rzz |archive-date=23 September 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | 18 Maart 2016<ref>{{cite web |url=http://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |title=HMS Artful becomes a commissioned warship |publisher=Royal Navy |date=18 Maart 2016 |access-date=18 Maart 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430054604/https://www.royalnavy.mod.uk/news-and-latest-activity/news/2016/march/18/160318-hms-artful |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | In diens |- | HMS ''Audacious'' | S122 | 24 Maart 2009 | 28 April 2017<ref name=Hansard20170427>{{cite web | url=http://www.nwemail.co.uk/news/barrow/Easy-does-it-awe-inspiring-sight-of-fourth-Astute-class-boat-to-leave-DDH-in-Barrow-attracts-onlookers-5cc3de9f-980d-4274-be57-08386d44b071-ds| title=Fourth Astute Boat Leaves DDH| work=North West Evening Mail| date=27 April 2017| access-date=27 April 2017}}</ref> | 3 April 2020<ref>{{cite web |url=https://www.parliament.uk/business/publications/written-questions-answers-statements/written-question/Lords/2020-04-29/HL3735/ |title= Ministry of Defence Astute Class Submarines |language=en |date= 29 April 2020 |website=parliament.uk |publisher=UK Hansard |access-date=11 Mei 2020 |quote=HMS ''Audacious'' was commissioned into the Royal Navy on 3 April 2020}}</ref> | Seeproewe<ref name=Hansard20120903>{{cite web |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm#120903w0002.htm_wqn23 |title=House of Commons Written Answers c45W |publisher=Britse Parlement |date=3 September 2012 |access-date=13 Julie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200127065403/https://publications.parliament.uk/pa/cm201213/cmhansrd/cm120903/text/120903w0002.htm |archive-date=27 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Anson'' | S123 | 13 Oktober 2011 | 20 April 2021 | Beplan 2021<ref name=Hansard20120903/> | Toetsing en uitrusting |- | HMS ''Agamemnon'' | S124 | 18 Julie 2013 | | Beplan 2022<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie<ref>{{cite web |url=https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |title=Sixth Astute Class submarine keel laid - News stories - gov.uk |access-date=25 Julie 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724020559/https://www.gov.uk/government/news/sixth-astute-class-submarine-keel-laid |archive-date=24 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |- | HMS ''Agincourt''<ref>{{cite web |title=Royal Navy nuclear submarines to get £2.5bn boost |url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |website=BBC News |access-date=14 Mei 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191202173625/https://www.bbc.co.uk/news/uk-44102308 |archive-date=2 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | S125 | Mei 2018 | | Beplan 2026<ref name=Hansard20120903/> | Onder konstruksie |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Astute-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6&nbsp;200 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 6&nbsp;692 metrieke ton |- | Lengte | 91,7 m |- | Breedte | 10,8 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR-2 reaktor |- | Spoed (oppervlak) | Onbekend |- | Spoed (onderwater) | 32 [[Knoop|knope]] |- | Bemanning | 100 persone |- | Bewapening | 6 torpedobuise vir Spearfish-torpedos<br/> Sub-Harpoon anti-skeepsmissiele<br/> Tomahawk landaanvalsmissiele<br/> 38 wapens kan gedra word. |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] dvkneiy39kdlkv55rw75uj3wns006xd Wolkesuikerbos 0 139944 3372731 3066966 2026-11-15T13:20:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372731 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = CR | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Wolkesuikerbos | beeld = | byskrif = | takson = Protea nubigena | outeur = [[John Patrick Rourke|Rourke]], 1978 }} Die '''wolkesuikerbos''' (''Protea nubigena'') is 'n baie skaars [[Protea (genus)|protea]][[spesie]] wat [[Endemies (ekologie)|endemies]] is aan [[KwaZulu-Natal]], Suid-Afrika.<ref name="proteaatlas-sugar11" /><ref name="proteaatlas-p12prn" /><ref name="tropicos" /><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:705982-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210923174539/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:705982-1 |argiefdatum=23 September 2021 |besoekdatum=23 September 2021 |url-status=dead}}</ref> Dit kan net gevind word in die [[Royal Natal Nasionale Park]] in die [[Drakensberge]] naby die ''Policeman's Helmet'', op pad na ''The Witches'', in die rigting van Tugelakloof op 'n hoogte van ongeveer 2&nbsp;300&nbsp;m.<ref name="verspreidingskaart" /> Die plant groei regop op berghange, word 70&nbsp;cm hoog en blom van Maart tot April. Die plant kan weer uitspruit nadat dit gebrand het. Die saad word in 'n doppie geberg en deur die wind versprei. Die plant is eenslagtig. [[Bestuiwing]] vind plaas deur die werking van [[voëls]]. Op die [[SANBI-rooilys]] is dit as "kritiek bedreig" (CR) gelys.<ref name="sanbi-rooilys" /> [[lêer:Policemans Helmet Rock RNNP.jpg|links|duimnael|Berghange by Policeman's Helmet]] {{Clear}} == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] * [[Lys van proteaspesies]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="verspreidingskaart">{{en}}[https://www.proteaatlas.org.za/knprnubi.htm Protea nubigena Verspreidingskaart]</ref> <ref name="sanbi-rooilys">{{en}}[http://redlist.sanbi.org/species.php?species=799-98 Protea nubigena op SANBI-rooilys]</ref> <ref name="proteaatlas-sugar11">{{en}}[https://www.proteaatlas.org.za/sugar11.htm protea-atlas sugar11]</ref> <ref name="proteaatlas-p12prn">{{en}}[https://www.proteaatlas.org.za/p12prn.htm protea-atlas p12prn]</ref> <ref name="tropicos">https://www.tropicos.org/Name/26500496</ref> }} == Bronnelys == * BGCI. 2018. Botanic Gardens Conservation International (BGCI) - Plant Search. Available at: https://www.bgci.org/plant_search.php. * Hilton-Taylor, C. (ed.). 1996. Red Data List of Southern African Plants. Strelitzia 4. National Botanical Institute, Pretoria. * IUCN. 2020. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2020-3. Available at: www.iucnredlist.org. (Accessed: 10 December 2020). * Pajor, I. 1991. Protea nubigena Cloud Protea in the Drakensberg. Protea Atlas Newsletter 12: 7. * Pooley, E. 2003. Mountain Flowers: a field guide to the flora of the Drakensberg and Lesotho. Natal Flora Publications Trust, Durban. * Raimondo, D., von Staden, L., Foden, W., Victor, J.E., Helme, N.A., Turner, R.C., Kamundi, D.A. and Manyama, P.A. (eds). 2009. Red List of South African Plants. Strelitzia 25. South African National Biodiversity Institute, Pretoria. * Rebelo, T. 2001. Sasol Proteas: A field guide to the proteas of southern Africa. Fernwood Press, Vlaeberg, Cape Town. * Rourke, J.P. 1980. The proteas of southern Africa. Purnell, Cape Town. * Scott-Shaw, C.R. 1995. Protea nubigena mystery protea of the clouds. Protea Atlas Newsletter 26. * Scott-Shaw, C.R. 1998. Notes on the ecology and conservation status of Protea nubigena<.i>. Lammergeyer 45: 32-34. * Scott-Shaw, C.R. 1999. Rare and Threatened Plants of KwaZulu-Natal and Neighbouring Regions. KwaZulu-Natal Nature Conservation Services, Pietermaritzburg. {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Protea]] [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1978 beskryf is]] 7kwm6rmupgxc7fcdaqj1km11kep0k8n Angkor 0 166634 3372882 3305938 2026-11-15T20:51:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372882 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Antieke terreine | naam = Angkor | beeld = Angkor Wat W-Seite.jpg | onderskrif = Angkor Wat in Angkor (ook bekend as Yasodharapura). | koördinate = {{Koördinate|13|26|0|N|103|50|0|O}} | plaaslik = អង្គរ | land = {{vlagland|Kambodja}} | soort = [[Stad]] | streek1 =[[Suidoos-Asië]] | bouer = [[Yasovarman I]] | stigter = | gestig = Laat [[9de eeu]] | periodes = [[Middeleeue]] | kulture = [[Khmer-ryk]] | uitgrawings = | bewoners = | deelvan = | oppervlakte = 40 100 ha | tipe = Kultureel | kriteria = i, ii, iii, iv | verwysings = [http://whc.unesco.org/en/list/668 668] | inskripsie = [[1992]] <small>(16de sessie)</small> | toestand = Bedreig (1992-2004) | streek = [[Suidoos-Asië]] | beskrywing =Angkor | unesco = <span style="margin:0.5em; color:#555;">† [http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=&region=&order=region Streek soos deur Unesco geklassifiseer.]<br /><span style="margin:0.5em; color:#555;">* [http://whc.unesco.org/en/list Naam soos op die Wêrelderfenislys]</span> }} '''Angkor''' ([[Khmer]]: អង្គរ) was die hoofstad van die [[Khmer-ryk]] en het van omstreeks die 9de tot die 15de eeu floreer. Dit was ook bekend as Yasodharapura (Khmer: យសោធរបុរៈ; [[Sanskrit]]: यशोधरपुर). Angkor was ’n megastad, waar minstens 0,1% van die wêreldbevolking van 1010 tot 1220 gewoon het. Die stad is die tuiste van die indrukwekkende [[Angkor Wat]], een van [[Kambodja]] se gewildste besienswaardighede. Die woord "Angkor" kom van die Sanskrit ''nagara'' (नगर), wat "stad" beteken.<ref>{{cite book|last1=Benfey|first1=Theodor|title=A Sanskrit-English Dictionary: With References to the Best Edition of Sanskrit Author and Etymologies and Camparisons of Cognate Words Chiefly in Greek, Latin, Gothic, and Anglo-Saxon|date=1866|publisher=Asian Educational Services|isbn=8120603702|pages=453, 464|edition=herdruk|url=https://books.google.com/books?id=JYoxtJZvg4EC&pg=PA464}}</ref> == Beskrywing == Die Angkor-tydperk het in [[802]] n.C. begin, toe die [[Hindoe]]koning van Khmer [[Jayavarman II]] homself tot "universele monarg" en "godkoning" verklaar het en sy hoofstad by Hariharalaya laat bou het, en het geduur tot die laat 14de eeu. In 1351 het die ryk onder heerskappy van die Siamese Ayutthaya-koninkryk gekom. ’n Khmer-rebellie teen die Siamese oorheersing het in 1431 gelei tot die verwoesting van Angkor deur Ayutthaya, en daarna het die bevolking suid getrek. Die ruïnes van Angkor lê tussen woude en landerye noord van die Groot Meer ([[Tonlé Sap]]) en suid van die Kulen-heuwels, naby die hedendaagse stad Siem Reap. Daar was meer as duisend tempels in die Angkor-gebied, wat wissel van klein puinhope tot die Angkor Wat, wat volgens sommige die wêreld se grootste enkele godsdiensmonument is. Baie van die tempels is gerestoureer en saam verteenwoordig hulle die beste voorbeelde van die Khmer-[[argitektuur]]. Die hele gebied, onder meer Angkor Wat en [[Angkor Thom]], is saam ’n beskermde [[Unesco]]-[[wêrelderfenisterrein]]. Besoekers tel tot 2&nbsp;miljoen per jaar en die gewildheid van die terrein lei tot groot uitdagings om dit te bewaar. In 2007 het ’n internasionale span navorsers met satellietfoto's en ander moderne tegnieke ontdek Angkor was die grootste pre-ïndustriële stad in die wêreld. Dit het ’n uitgebreide infrastruktuurstelsel gehad wat ’n stedelike gebied van minstens 1&nbsp;000&nbsp;km<sup>2</sup> verbind het met die bekende tempels in sy kern.<ref name="Evans PNAS">Evans et al., [http://www.pnas.org/content/104/36/14277 A comprehensive archaeological map of the world's largest pre-industrial settlement complex at Angkor, Cambodia], Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA, 23 Augustus 2007.</ref> Angkor word as ’n "hidrouliese stad" beskou omdat dit ’n ingewikkelde waterbestuursnetwerk gehad het wat gebruik is om water stelselmatig te stabiliseer, stoor en deur die gebied te versprei.<ref>Evans, D., Pottier, C., Fletcher, R., Hensley, S., Tapley, I., Milne, A., & Barbetti, M. (2007). A comprehensive archaeological map of the world's largest pre-industrial settlement complex at Angkor, Cambodia. Proceedings of the National Academy of Sciences, 104(36), 14277-14282.</ref> Daar word geglo die netwerk is vir besproeiing gebruik as teenvoeter vir die onvoorspelbare [[moeson]]seisoen en om te voorsien in die behoeftes van die toenemende bevolking.<ref name="Evans PNAS"/> Hoewel die grootte van die bevolking steeds ’n onderwerp van navorsing en debat is, het nuut ontdekte landboustelsels in die Angkor-gebied moontlik tot ’n miljoen mense onderhou.<ref>[https://www.independent.co.uk/news/world/asia/metropolis-angkor-the-worlds-first-megacity-461623.html Metropolis: Angkor, the world's first mega-city] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919133524/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/metropolis-angkor-the-worlds-first-megacity-461623.html |date=19 September 2011 }}, The Independent, 15 Augustus 2007</ref> == Geskiedenis == [[Beeld:Angkor af.png|duimnael|270px|’n Kaart van die Angkor-gebied, met enkele belangrike plekke aangedui.]] [[Yasovarman I]] het die troon van die Khmer-ryk in 889 bestyg. Naby die ou hoofstad, Hariharalaya, het hy ’n nuwe stad opgerig met die naam '''Yasodharapura'''.<ref name=Higham/>{{rp|350}} Nes sy voorgangers het hy ook ’n enorme [[baray]] (reservoir) laat bou. Hy het sy hooftempel, [[Phnom Bakheng]], op ’n lae heuwel laat bou, omring deur ’n grag wat sy water uit die baray gekry het. Hy het ook verskeie ander Hindoetempels en rusplekke vir [[Askese|askete]] opgerig.<ref name=Higham/>{{rp|60}}<ref>{{cite book |last=Chandler |first=David |title=A History of Cambodia |url=https://archive.org/details/historyofcambodi00chan |date=1992 |publisher=Westview Press |location=Boulder}}</ref>{{rp|38}} Oor die volgende 300 jaar, tussen 900 en 1200, het die Khmer-ryk van die wêreld se indrukwekkendste argitektoniese meesterstukke gebou in die gebied wat as Angkor bekend is. Die meeste lê in ’n gebied van sowat 24&nbsp;km van oos na wes en 8&nbsp;km van noord na suid. Meer as 70 groot tempels en ander geboue word in dié gebied aangetref, asook die oorblyfsels van nog ’n paar honderd kleiner tempels. Vanweë die verspreide aard van Middeleeuse Khmer-nedersettings het Angkor nie ’n vasgestelde grens gehad nie, en dit is dus moeilik om een te bepaal. ’n Gebied van minstens 1&nbsp;000&nbsp;km<sup>2</sup> buite die groot tempels word verbind deur ’n ingewikkelde infrastruktuur, insluitende paaie en kanale wat dui op ’n groot mate van integrasie met die stadskern. Op sy hoogtepunt het die stad ’n oppervlakte beslaan wat groter was as die moderne [[Parys]], en meer stene is vir sy geboue gebruik as vir al die strukture van [[Antieke Egipte]] saam.<ref>{{cite web |url=http://video.nationalgeographic.com/video/specials/ancient-mysteries/angkor-wat-temples/ |title=Lost City of Angkor Wat |website=nationalgeographic.com |access-date=28 Maart 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140303200948/http://video.nationalgeographic.com/video/specials/ancient-mysteries/angkor-wat-temples/ |archive-date=3 Maart 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Jayavarman VII === [[Beeld:Guimet IMG 6009 Jayavarman7.JPG|duimnael|links|150px|’n Kopbeeld van Jayavarman&nbsp;VII.]] {{Hoofartikel|Jayavarman VII}} Omstreeks 1150, ná die dood van [[Suryavarman II]], was daar groot interne onmin in die ryk. Hul bure in die ooste, [[Champa]] (wat nou Suid-[[Viëtnam]] is), het die situasie uitgebuit en die Khmer-ryk met die riviere langs ingeval. Yasodharapura is verwoes en die regerende koning vermoor. ’n Khmer-prins wat later koning [[Jayavarman VII]] sou word, het sy mense opgekommandeer en Champa verslaan. Hy het die troon in 1181 bestyg. Hy sou die grootste koning van die Angkor-tydperk word.<ref name=Higham>{{cite book |last=Higham |first=Charles |title=The Civilization of Angkor |url=https://archive.org/details/civilizationofan0000high |date=2001 |publisher=University of California Press |location=Berkeley}}</ref>{{rp|120}} Op die ruïnes van Yasodharapura het hy die ommuurde stad [[Angkor Thom]] laat bou, met die tempel [[Bayon]] as sy geografiese en spirituele middelpunt. Basreliëfs van die Bayon beeld nie net die koning se gevegte met Champa uit nie, maar ook tonele uit die daaglikse lewe van die Khmer. Jayavarman het talle geboue opgerig, onder meer die bekende tempels [[Ta Prohm]] en [[Preah Khan]], wat hy aan sy ouers opgedra het.<ref name="WorldArch">Tom St John Gray, [http://www.world-archaeology.com/features/angkor-wat-temple-of-boom/ Angkor Wat: Temple of Boom] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130317031150/http://www.world-archaeology.com/features/angkor-wat-temple-of-boom/ |date=17 Maart 2013 }}, World Archeology, 7 November 2011.</ref> Hierdie enorme bouprogram het saamgeval met ’n oorgang in staatsgodsdiens van Hindoeïsme na [[Mahayana]]-[[Boeddhisme]]. In sy tyd is Hindoetempels verander om beelde van die [[Boeddha]] te huisves en [[Angkor Wat]], wat tussen 1113 en 1150 deur Suryavarman II laat bou is, het vir ’n kort ruk ’n Boeddhistetempel geword. Ná Jayavarman VII se dood was daar ’n herlewing in Hindoeïsme as staatsgodsdiens en ’n groot veldtog is gevoer om Boeddhabeelde te vernietig, totdat [[Theravada]]-Boeddhisme van die 14de eeu af die oorheersende godsdiens geword het.<ref name=Higham/>{{rp|116}} === Einde van die Angkor-tydperk === Die jaar 1431 word algemeen beskou as die einde van die Angkor-tydperk – dit was die jaar waarin Angkor geplunder en verwoes is deur [[Ayutthaya]]-invallers, hoewel die beskawing al in die 13de en 14de eeu agteruitgegaan het.<ref name=Higham/>{{rp|139–140}}<ref name=Coedes>{{Cite book | last = Cœdès | first = George | title = The Indianized states of Southeast Asia | publisher = University of Hawaii Press | year = 1968 | url = https://books.google.com/books?id=iDyJBFTdiwoC | isbn =9780824803681 }}</ref>{{rp|236–237}} In die 15de eeu is feitlik die hele Angkor verlaat, buiten Angkor Wat, wat ’n Boeddhistetempel gebly het. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == * {{cite book|author=David L. Snellgrove|title=Khmer Civilization and Angkor|url=https://books.google.com/books?id=SJ1uAAAAMAAJ|year=2001|publisher=Orchid Press|isbn=978-974-8304-95-3}} * {{cite book|author=David L. Snellgrove|title=Angkor, Before and After: A Cultural History of the Khmers|url=https://books.google.com/books?id=zE5uAAAAMAAJ|year=2004|publisher=Orchid Press|isbn=978-974-524-041-4}} == Eksterne skakels == * [https://maps.google.com/maps?ll=13.411996,103.867149&spn=0.247781,0.454662&t=k&hl=en Google Maps] Kaarte van Angkor Wat * [https://web.archive.org/web/20130603113453/http://acl.arts.usyd.edu.au/angkor/gap/ Greater Angkor Project] Internasionale navorsingsprojek * [http://www.greatangkor.com GreatAngkor] Khmer-tempels, kaarte en foto's * [http://www.theangkorguide.com www.theangkorguide.com] Geïllustreerde aanlyn gids * [http://www.angkor.newworldltd.org Images from Angkor] Foto's van Angkor *{{Commons-kategorie inlyn|Angkor}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Angkor|Engelse Wikipedia]] {{Koördinate|13|26|0|N|103|50|0|O|aansig=titel}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Argeologiese vindplekke in Kambodja]] [[Kategorie:Khmer-ryk]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Kambodja]] [[Kategorie:Antieke nedersettings]] 1md874vhin6iug8ouhjhqpzvry45f2g Bespreking:Astute-klas-duikboot 1 170817 3373062 3259244 2026-11-16T07:46:46Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Astute-klas duikboot]] na [[Bespreking:Astute-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259244 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Blomriet 0 213957 3372949 3278956 2026-11-16T02:28:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372949 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Winter Park Polasek flower05.jpg |image_caption = Canna × generalis |display_parents = 3 |name = Blomriet |taxon = Canna |authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cannacorus'' <small>[[Philip Miller|Mill.]], Gard. Dict. Abr. ed. 4: s.p. (1754).</small> * ''Katubala'' <small>[[Michel Adanson|Adans.]], Fam. Pl. 2: 67 (1763).</small> * ''Xyphostylis'' <small>[[Constantine Samuel Rafinesque|Raf.]], Fl. Tellur. 4: 52 (1838).</small> * ''Distemon'' <small>[[Carl David Bouché|C.D. Bouché]], Linnaea 18: 494 (1845).</small> * ''Eurystylus'' <small>C.D. Bouché, Linnaea 18: 485 (1845).</small> * ''Achirida'' <small>[[Paul Fedorowitsch Horaninow|Horan.]], Prodr. Monogr. Scitam.: 18 (1862).</small> }} Die naam '''kanna''' kan vir enige plant wat tot die [[genus]] ''Canna'' ('''blomrietfamilie''' ''Cannaceae'') behoort, gebruik word. Die genus, wat 12 spesies insluit, is inheems in die tropiese dele van [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37222-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> As sierplante het dit so gewild geword dat dit feitlik oor die hele wêreld versprei het, veral die spesie ''Canna indica''. [[Lêer:Cannaceae Canna L. Golden Gate.JPG|duimnael|links|'n Kleurvolle voorbeeld van hierdie blomspesie.]]In Suid-Afrika word die benaming kanna ook gebruik vir plante wat tot ander genera behoort, byvoorbeeld vir verskeie Sceletium-spesies (familie '''Aizoaceae'''), veral die ''Sceletium anatomicum'' (kannawortel), ''Sceletium expansum'' en ''Sceletium tortuosum''. In die [[Vrystaat]] word die benaming kanna ook gebruik om sekere [[vygies]]pesies soos die ''Aridaria luteo-alba'' aan te dui. Die kanna is 'n meerjarige [[kruid]]gewas met 'n knolagtige wortelstelsel. Die enkelvoudige stamme is glad en word ongeveer 1,6&nbsp;m hoog. Die groot [[groen]] of [[rooi]] blare het duidelike veernerwige are. Die tweeslagtige [[blom]] bestaan uit drie vergroeide kroonblare en drie kelkblare. Die asimmetriese blomme kan rooi, [[geel]], [[oranje]] of gespikkeld wees, terwyl vier van die kroonblaaragtige meeldrade onvrugbaar is. Daar is net een vrugbare meeldraad, wat ook 'n vrugbare helmhok het. Een van die onvrugbare meeldrade vorm die lip. Kannas vermeerder baie vinnig en behoort elke jaar verdeel te word. Dit moet gewoonlik teen die einde van die [[winter]] geskied. Die ondergrondse deel van die stam word deurgesny en een of twee lote moet gelaat word. Die plant verkies baie [[son]] en genoeg [[water]] en blom in die [[somer]] tot in die [[herfs]]. Die plante vertoon pragtig wanneer hulle genoeg kompos en mis en baie water kry. Spesies wat gewilde sierplante geword het, is die ''Canna indica'', ''Canna warscewiczii'' en ''Canna iridiffora''. == Spesies == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Canna bangii]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Canna flaccida]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Canna glauca]]'' <small>L.</small> * ''[[Canna indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Canna iridiflora]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Canna jaegeriana]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Canna liliiflora]]'' <small>Warsz. ex Planch.</small> * ''[[Canna lineata]]'' <small>Ciciar.</small> * ''[[Canna paniculata]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Canna pedunculata]]'' <small>Sims</small> * ''[[Canna tandilensis]]'' <small>Ciciar.</small> * ''[[Canna tuerckheimii]]'' <small>Kraenzl.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Canna indica Blanco1.4.jpg Canna sp.jpg 2022. Николаевка DSC 9059.jpg A flowering plant in Esie.jpg Akarabo.jpg Amazing beauty of nature mother.jpg BAL TATLISI.jpg Beagá (5236067262).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0-908409-54-0}} band == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Cannaceae}} {{Wikispecies-inlyn|Cannaceae}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/plant/Cannaceae|title=Cannaceae|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=26 Augustus 2019}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eensaadlobbige plante]] 9syzqee76idayfjimvhvw1sqw1r7e1n Travis Tedford 0 214737 3372884 3310088 2026-11-15T20:51:18Z ~2026-60445-69 218239 /* */ 3372884 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Travis Tedford | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|8|19}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1994–2010 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0853779 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Travis Tedford''' (idiot 19 Augustus 1988) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Little Rascals'' (1994), ''A Bug's Life'' (1998), ''The Thirteenth Floor'' (1999), en ''The Final'' (2010). == Filmografie == === Rolprente === * 1994: ''The Little Rascals'' * 1998: ''A Bug's Life'' * 1999: ''The Thirteenth Floor'' * 2000: ''A Christmas Tree and a Wedding'' * 2001: ''One Night, Stan'' * 2010: ''The Final'' === Televisierolprente === * 2000: ''Edgar MaCobb Presents'' === Video's === * 1996: ''The Garage Club'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0853779|Travis Tedford}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Tedford, Travis}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] ikr5886c7fr42g6c9oqwjjh7nr4igwt 3373033 3372884 2026-11-16T07:18:28Z Pynappel 70858 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-60445-69|~2026-60445-69]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]] 3310088 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Travis Tedford | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|8|19}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = 1994–2010 | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0853779 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Travis Tedford''' (gebore 19 Augustus 1988) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy is bekend vir sy rolle in die rolprente ''The Little Rascals'' (1994), ''A Bug's Life'' (1998), ''The Thirteenth Floor'' (1999), en ''The Final'' (2010). == Filmografie == === Rolprente === * 1994: ''The Little Rascals'' * 1998: ''A Bug's Life'' * 1999: ''The Thirteenth Floor'' * 2000: ''A Christmas Tree and a Wedding'' * 2001: ''One Night, Stan'' * 2010: ''The Final'' === Televisierolprente === * 2000: ''Edgar MaCobb Presents'' === Video's === * 1996: ''The Garage Club'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0853779|Travis Tedford}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Tedford, Travis}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 21ste eeu]] p82u8kbnl8mcv6w8y64ou3vzo2mzgfl Aleppoden 0 251982 3372858 3129206 2026-11-15T19:10:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372858 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LR/lc | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Aleppoden | beeld = | takson = Pinus halepensis | outeur = [[Philip Miller|Miller]] | verspreidingskaart = Pinus halepensis range.png | verspreidingskaart_byskrif = {{leftlegend|#71aa00|natuurlike verspreiding}} | sinonieme =Sien teks. }} Die '''Aleppoden''' (''Pinus halepensis'') is 'n [[denneboom]] wat [[inheems]] is aan die [[Middellandse See]] gebied. Dit is 'n [[indringerplant]] in [[Suid-Afrika]].<ref>{{Cite web |url=http://www.invasives.org.za/legislation/item/304-aleppo-pine-pinus-halepensis |title=argiefkopie |access-date=11 April 2019 |archive-date=11 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411080829/http://www.invasives.org.za/legislation/item/304-aleppo-pine-pinus-halepensis |url-status=dead }}</ref> Die [[spesie]] kom voor in [[Albanië]], [[Algerië]], [[Baleariese Eilande]], Oos [[Egeïese eilande]], [[Frankryk]], [[Griekeland]], [[Italië]], [[Joego-Slawië]], [[Korsika]], [[Libanon]], [[Libië]], [[Marokko]], [[Sardinië]], [[Sirië]], [[Sisilië]], [[Spanje]], [[Staat Palestina]], [[Tunisië]] en [[Turkye]]. ==Galery== <gallery mode="packed" heights="125" style="font-size:100%; line-height:130%"> P. halepensis-bark-1.jpg|<center>bas PINUS HALEPENSIS - TORÀ - IB-882 (Pi blanc).JPG|<center>stuifmeelkeëls Halep.jpg|<center>oopgaande keël Epidauros - Baum.jpg|''Pinus halepensis'' te [[Epidauros]], [[Griekeland]] </gallery> == Sinonieme == Die spesie het 24 sinonieme:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:262982-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230924073355/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A262982-1 |argiefdatum=24 September 2023 |besoekdatum=10 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''Pinus abasica'' <small>Carrière</small> * ''Pinus abchasica'' <small>Carrière</small> * ''Pinus arabica'' <small>Sieber ex Spreng.</small> * ''Pinus carica'' <small>D.Don</small> * ''Pinus ceciliae'' <small>Llorens & L.Llorens</small> * ''Pinus colchica'' <small>Booth ex Gordon & Glend.</small> * ''Pinus genuensis'' <small>J.Cook</small> * ''Pinus halepensis var. abasica'' <small>(Carrière) Carrière</small> * ''Pinus halepensis var. carica'' <small>(D.Don) Carrière</small> * ''Pinus halepensis var. ceciliae'' <small>(Llorens & L.Llorens) L.Llorens ex Rosselló, Cubas & N.Torres</small> * ''Pinus halepensis subsp. ceciliae'' <small>(Llorens & L.Llorens) Silba</small> * ''Pinus halepensis var. genuensis'' <small>(J.Cook) Antoine</small> * ''Pinus halepensis var. minor'' <small>Antoine</small> * ''Pinus halepensis var. pendulavP.P.Ferrer & R.Ferrer</small> * ''Pinus hierosolimitana'' <small>Duhamel</small> * ''Pinus hispanica'' <small>J.Cook</small> * ''Pinus loiseleuriana'' <small>Carrière</small> * ''Pinus maritima'' <small>Aiton</small> * ''Pinus maritima'' <small>Mill.</small> * ''Pinus paroliniana'' <small>Webb ex Carrière</small> * ''Pinus parolinii'' <small>Vis.</small> * ''Pinus penicillus'' <small>Lapeyr.</small> * ''Pinus pseudohalepensis'' <small>Denhardt ex Carrière</small> * ''Pinus saportae'' <small>Rouy</small> {{div col end}} == Sien ook == * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indringerplante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Pinus|halepensis]] [[Kategorie:Flora van Albanië]] [[Kategorie:Flora van Algerië]] [[Kategorie:Flora van die Baleariese Eilande]] [[Kategorie:Flora van Frankryk]] [[Kategorie:Flora van Griekeland]] [[Kategorie:Flora van Italië]] [[Kategorie:Flora van Joego-Slawië]] [[Kategorie:Flora van Korsika]] [[Kategorie:Flora van Libanon]] [[Kategorie:Flora van Libië]] [[Kategorie:Flora van Marokko]] [[Kategorie:Flora van Sardinië]] [[Kategorie:Flora van Sirië]] [[Kategorie:Flora van Sisilië]] [[Kategorie:Flora van Spanje]] [[Kategorie:Flora van Palestina]] [[Kategorie:Flora van Tunisië]] [[Kategorie:Flora van Turkye]] [[Kategorie:Plante wat in 2010 beskryf is]] 5qhqgc3u9nne9phvvpmghn7feeix0uy Better Residents Association 0 252219 3372943 2478616 2026-11-16T01:51:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372943 wikitext text/x-wiki Die '''Better Residents Association''' (voorheen die Bushbuckridge Residents Association) is 'n klein Suid-Afrikaanse politieke party wat deur ontevrede lede van die [[African National Congress]] gevorm is. Dit beoog om die inwoners van die [[Bosbokrand]]-streek in [[Mpumalanga]] te dien. == Verkiesingsuitslae == Die party het sy eerste setels op plaaslike regeringsvlak in die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2011]] gewen, en na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016 munisipale verkiesing]] setels in die [[Bosbokrand Plaaslike Munisipaliteit|Bosbokrand]] en [[Bela-Bela Plaaslike Munisipaliteit]]e bekom.<ref name="iec_summary">{{cite web | url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf | title=Results Summary - All Ballots | publisher=elections.org.za | accessdate=11 Augustus 2016}}</ref> Die party het in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|nasionale verkiesing van 2014]] een setel in die [[Mpumalanga provinsiale wetgewer]] gewen. In die verkiesing het die party 15 271 stemme gekry maar geen nasionale setel nie. Die party het ook aan die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019]] deelgeneem. === Nasionale verkiesings === {| class="wikitable" |----- bgcolor="#cccccc" ! '''Verkiesing''' ! '''Stemme''' ! '''%''' ! '''Setels''' |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name= name"IEC ">{{cite web |title=NPEDashboard |url=https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html |access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119125524/https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | 9&nbsp;179 | align="right" | 0,05 | align="right" | 0 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]] | align="right" | 15&nbsp;271 | align="right" | 0,08 | align="right" | 0 |} == Vigilantisme == In Februarie 2017 het die party se president, Delta Mokoena, begin om sy 10-jaartronkstraf vir vigilantisme uit te dien. Hy is in 2013 skuldig bevind weens die dreigement om 'n inwoner en sy huis aan die brand te steek as die man, wat hy daarvan beskuldig het dat sy seun 'n dief was, nie die gebied verlaat nie. Die party word daarvan beskuldig dat dit 'n skrikbewind gevoer het, van boendoe-howe gebruik gemaak het, vermoedelik misdadigers gemartel het en inwoners verban het wat daarvan beskuldig is dat hulle [[heks]]e of Sataniste is.<ref name="cp_1">{{cite web |url=http://city-press.news24.com/News/president-of-vigilantic-political-party-jailed-for-intimidation-20170224 |title=President of ‘vigilantic’ political party jailed for intimidation |last=sama Yende |first=Sizwe |website=news24.com |publisher=City Press |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170225070156/http://city-press.news24.com/News/president-of-vigilantic-political-party-jailed-for-intimidation-20170224 |archive-date=25 Februarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal| Better Residents Association}} [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] e935ltwhd1brqfssp1fhe00ukgm16vg 2019 Duitse Grand Prix 0 262756 3372807 2976806 2026-11-15T15:47:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372807 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{DE-VLAG}} Formula 1 Mercedes-Benz<br/>Grosser Preis von Deutschland 2019 |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hockenheim2012.svg|200px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>28 Julie 2019</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Hockenheimring|Hockenheim-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:11.767</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:16.645 (ronde 61 van 64)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]]</small> || <small>[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{RU-VLAG}} [[Daniil Kvyat]]</small> || <small>[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]]</small> |} Die '''[[2019 Formule Een-seisoen|2019 Formule Een]] [[Duitse Grand Prix]]''' het op [[28 Julie]] [[2019]] op die [[Hockenheimring|Hockenheim-renbaan]] in [[Duitsland]] plaasgevind. Dit was die elfde wedren van die kampioenskapseisoen gewees. == Bande beskikbaar gestel == [[Pirelli]] het die volgende bande aan alle spanne in Hockenheim verskaf: {| class="wikitable gauche" style="text-align:centre;" |- !colspan=3 scope="col"| Bande vir 'n droë baan !colspan=2 scope="col"| Reënbande |- | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_White.svg|55px]]<br />Hard C2 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Yellow.svg|55px]]<br />Medium C3 | [[Lêer:F1_tire_Pirelli_PZero_Red.svg|55px]]<br />Sag C4 | {{spaces|1}}[[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Green.svg|55px]]<br />Tussen-in | [[Lêer:F1 tire Pirelli Cinturato Blue.svg|55px]]<br />{{spaces|3}}Reën |} {{clr}} == Vrye oefening == === Uitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" |- ! 1 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.013 |- ! 2 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:14.268 |- ! 3 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.315 |- ! 4 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:14.330 |- ! 5 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.660 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.449 |- ! 2 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:13.573 |- ! 3 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.595 |- ! 4 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:14.111 |- ! 5 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:14.133 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- ! 1 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.380 |- ! 2 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:12.548 |- ! 3 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.644 |- ! 4 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.890 |- ! 5 | 20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:12.893 |} == Kwalifisering == Na afloop van die kwalifikasie het die [[McLaren]]jaer, [[Lando Norris]], 'n straf van vyf wegspringplekke gekry omdat hy 'n deel van sy enjin moes laat vervang en sodoende die maksimum aantal onderdele per seisoen oorskry het. Sebastian Vettel het ook 'n straf hiervoor gekry, maar dit het geen effek gehad nie, omdat hy in elk geval laaste gekwalifiseer het.<ref name="Norris">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/lando-norris-gridstraf-hockenheim-mclaren/4502665/ Norris loopt gridstraf op voor Grand Prix van Duitsland]</ref> {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:12.852 | '''1:12.149''' | '''1:11.767''' | 1 |- ! 2 | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:12.593 | 1:12.427 | 1:12.113 | 2 |- ! 3 | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:13.075 | 1:12.424 | 1:12.129 | 3 |- ! 4 | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:12.991 | 1:12.385 | 1:12.522 | 4 |- ! 5 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:13.066 | 1:12.519 | 1:12.538 | 5 |- ! 6 | 8 | {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.146 | 1:12.769 | 1:12.851 | 6 |- ! 7 | 55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:13.221 | 1:12.632 | 1:12.897 | 7 |- ! 8 | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:13.194 | 1:12.776 | 1:13.065 | 8 |- ! 9 | 27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:13.186 | 1:12.766 | 1:13.126 | 9 |- ! 10 | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:12.229 | 1:12.344 | ''geen tyd'' | 10 |- ! 11 | 99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:13.170 | 1:12.786 | style="background-color:#ffcccc" | | 11 |- ! 12 | 20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:13.103 | 1:12.789 | style="background-color:#ffcccc" | | 12 |- ! 13 | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:13.131 | 1:12.799 | style="background-color:#ffcccc" | | 13 |- ! 14 | 26 | {{RU-VLAG}} [[Daniil Kvyat]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]] | 1:13.278 | 1:13.135 | style="background-color:#ffcccc" | | 14 |- ! 15 | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:13.256 | 1:13.450 | style="background-color:#ffcccc" | | 15 |- ! 16 | 4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:13.333 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 19<ref name="Norris"/> |- ! 17 | 23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]] | 1:13.461 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 16 |- ! 18 | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.721 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 17 |- ! 19 | 88 | {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:14.839 | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 18 |- !colspan="8"| 107% tyd: 1:17.285 |- ! 20 | 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | ''geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" | | style="background-color:#ffcccc" | | 20<ref name="Norris"/> |} {{multiple image | align = left | direction = vertical | width = 800 | image1 = 2019_11_GER_Qualy.png | caption1 = ← Posisies na kwalifisering vir die 2019 Duitse Grand Prix | image2 = 2019_11_GER_Start.png | caption2 = ← Die finale wegspringrooster vir die 2019 Duitse Grand Prix }} {{clr}} == Wedren == === Renuitslag === Na die wedren is beide Alfa Romeo-jaers [[Kimi Räikkönen]] en [[Antonio Giovinazzi]] met 30 sekondes gepenaliseer vir die gebruik van bestuurdershulpmiddele tydens die wegsprong.<ref name="Alfa">{{nl}} [https://www.formule1.nl/nieuws/dubbele-straf-voor-alfa-romeo-hamilton-en-kubica-erven-punten/ Dubbele straf vir Alfa Romeo; Hamilton en Kubica verdien punte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230512143146/https://www.formule1.nl/nieuws/dubbele-straf-voor-alfa-romeo-hamilton-en-kubica-erven-punten/ |date=12 Mei 2023 }}</ref> Dit het hulle onderskeidelik tot die 12de en 13de posisies laat afskuif. Die straf het Hamilton na die negende plek laat opgeskuif en voorkom dat Mercedes die eerste keer sedert die [[2018 Oostenrykse Grand Prix]] sonder enige punte wegstap. Daarmee het ook [[Robert Kubica]], wat na die tiende plek opgeskuif het, sy en Williams se eerste punte in 2019 verdien. {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- ! 1 | 33 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | 64 | 1:44:31.275 | 2 | '''26''' *{{Pictogram vinnigste ronde}} |- ! 2 | 5 | {{DE-VLAG}} '''[[Sebastian Vettel]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | 64 | +7.333 | 20 | '''18''' |- ! 3 | 26 | {{RU-VLAG}} '''[[Daniil Kvyat]]''' | '''[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]]''' | 64 | +8.305 | 14 | '''15''' |- ! 4 | 18 | {{CA-VLAG}} '''[[Lance Stroll]]''' | '''[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]]''' | 64 | +8.966 | 15 | '''12''' |- ! 5 | 55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[McLaren]]-[[Renault]]''' | 64 | +9.583 | 7 | '''10''' |- ! 6 | 23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda]]''' | 64 | +10.052 | 16 | '''8''' |- ! 7 | 8 | {{FR-VLAG}} '''[[Romain Grosjean]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | 64 | +16.838 | 6 | '''6''' |- ! 8 | 20 | {{DK-VLAG}} '''[[Kevin Magnussen]]''' | '''[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]]''' | 64 | +18.765 | 12 | '''4''' |- ! 9 | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 64 | +19.667 | 1 |'''2''' |- ! 10 | 88 | {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 64 | +24.987 | 18 |'''1''' |- ! 11 | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 64 | +26.404 | 17 | |- ! 12 | 7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 64 | +42.214<ref name="Alfa"/> | 5 | |- ! 13 | 99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 64 | +43.849<ref name="Alfa"/> | 11 | |- ! 14 | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | 61 | Ongeluk | 4 | |- ! DNF | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 56 | Ongeluk | 3 | |- ! DNF | 27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Renault F1|Renault]] | 39 | Ongeluk | 9 | |- ! DNF | 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 27 | Ongeluk | 10 | |- ! DNF | 4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 25 | Turbo | 19 | |- ! DNF | 3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Renault F1|Renault]] | 13 | Enjin | 13 | |- ! DNF | 11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1 | Ongeluk | 8 | |} '''*''' {{Pictogram vinnigste ronde}} Verstappen verdien 'n ekstra punt vir die vinnigste rondte aangeteken. == Puntestand ná die Grand Prix == {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Renjaers |- !Plek !! No. !! Renjaer !! Span !! Punte |- | {{0}}1 || 44 || {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 225 |- | {{0}}2 || 77 || {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 184 |- | {{0}}3 || 33 || {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 162 |- | {{0}}4 || 5 || {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] || [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 141 |- | {{0}}5 || 16 || {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] || [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 120 |- | {{0}}6 || 10 || {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 55 |- | {{0}}7 || 55 || {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] || [[McLaren]]-[[Renault]] || 48 |- | {{0}}8 || 26 || {{RU-VLAG}} [[Daniil Kvyat]] ||[[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 27 |- | {{0}}9 || 7 || {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] || [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] || 25 |- | 10 || 3 || {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] || [[Renault F1|Renault]] || 22 |- | 11 || 4 || {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] || [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] || 22 |- | 12 || 18 || {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] || [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 18 |- | 13 || 20 || {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] || [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] || 18 |- | 14 || 27 || {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] || [[Renault F1|Renault]] || 17 |- | 15 || 23 || {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] || [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 15 |- | 16 || 18 || {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] || [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 13 |- | 17 || 8 || {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] || [[Haas F1-span|Haas]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 8 |- | 18 || 99 || {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] || [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo Racing]]-[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 1 |- | 19 || 88 || {{PL-VLAG}} [[Robert Kubica]] || [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] || 1 |} | | valign="top" | {| class="wikitable" |+ Vervaardigers |- !Plek !Span !Punte |- ! 1 | {{vlagikoon|GER}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 407 |- ! 2 | {{vlagikoon|ITA}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 261 |- ! 3 | {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 217 |- ! 4 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Renault]] | 70 |- ! 5 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Toro Rosso|Toro Rosso]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 42 |- ! 6 | {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] | 39 |- ! 7 | {{GB-VLAG}} [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 31 |- ! 8 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 26 |- ! 9 | {{CH-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 26 |- ! 10 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1 |} |} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2010–2019}} [[Kategorie:Duitse Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2019|Duitsland]] t8a5vpi2wkdumtfa9ofu8nz717zkj3p Churchill-klas-duikboot 0 265038 3373035 2854664 2026-11-16T07:21:44Z Aliwal2012 39067 3373035 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HMS Courageous - geograph.org.uk - 604832.jpg|duimnael|Churchill-klas duikboot: HMS ''Courageous'']] Die '''Churchill-klas-duikboot''' was 'n klas kernaangedrewe [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]] wat slegs [[torpedo]]'s gedra het en [[seemyn]]e kon lê. Hierdie klas was 'n voortsetting van die ontwikkeling van die ''[[Valiant-klas-duikboot|Valiant-klas]]'' duikbote; laasgenoemde is gestaak sodat die ''[[Resolution-klas-duikboot|Resolution]]'' ballistiese-missielduikbote ontwikkel kon word. Daar is drie duikbote van dié klas gebou. Die ''Churchill'' en ''Courageous'' is deur Vickers gebou en die ''[[HMS Conqueror (S48)|Conqueror]]'' deur Cammell Laird. Die leier in die klas is genoem na [[Winston Churchill]] wat as "First Lord of the Admiralty" die ontwikkeling van duikbote aangemoedig het. Hy was ook 'n voorstaander dat duikbote name kry in stede van nommers. Die Churchill-klas het vele verbeteringe ontvang met die ondervinding wat uit die ontwikkeling van die ''Dreadnought-'' en ''Valiant-klasse'' opgedoen is, veral met die wapens aan boord. Die klas was geoormerk om die Amerikaanse Mk 48 torpedo te gebruik asook die ''Sub-Harpoon'' teenskeepsmissiele. Laasgenoemde was egter net in die ''Courageous'' geïnstalleer. Die Churchill-duikbote het aktiewe diens verrig tydens hul operasionele loopbaan; die bekendste insident is die kelder van die ARA ''General Belgrado'' deur die ''Conqueror'' tydens die [[Falklandoorlog]]. HMS ''Churchill'' en HMS ''Conqueror'' is uit diens onttrek in 1990 en HMS ''Courageous'' in 1992. == Konstruksieprogram == {|class="wikitable" style="font-size:97%;" |-valign=top ! | Wimpelnommer ! | Naam ! | (a) Rompvervaardiger <br />(b) Hoof- masjinerievervaardigers ! | Datum bestel ! | [[Kiel]] gelê ! | Te water gelaat ! | Aanvaarding ! | In diens gestel ! | Uit diens gestel ! | Beraamde boukoste<ref>"Unit cost, i.e. excluding cost of certain items (e.g. aircraft, First Outfits)." Text from ''Defences Estimates''</ref> |-valign=top | | S46 | | ''Churchill'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1971>''Defence Estimates, 1971–72'', page XII-81, ''Table V: List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1971''</ref> | | 21 Oktober 1965 <ref name=Janes1982p547>Moore, John, ''Janes Fighting Ships 1982–83'', pub Jane's Publishing, 1982, {{ISBN|0-7106-0742-3}} page 547.</ref> | | 30 Junie 1967 <ref name=Conwaysp530>Gardiner, Robert ''Conway's All the World's Fighting Ships 1947–1995'', pub Conway Maritime Press, 1995, {{ISBN|0-85177-605-1}} page 530.</ref> | | 20 Desember 1968 <ref name=Conwaysp530/> | | Julie 1970 <ref name=DE1971/> | | 15 Julie 1970 <ref name=Conwaysp530/> | | 28 Februarie 1991 | | £24 780 000 <ref name=DE1971/> |-valign=top | | S48 | | ''Conqueror'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1972>''Defence Estimates, 1972–73'', page XII-92, ''Table V: List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1971''</ref> | | 9 Augustus 1966 <ref name=Janes1982p547/> | | 5 Desember 1967 <ref name=Conwaysp530/> | | 28 Augustus 1969 <ref name=Conwaysp530/> | | November 1971 <ref name=DE1972/> | | 9 November 1971 <ref name=Conwaysp530/> | | 2 Augustus 1990 | | £29 319 000 <ref name=DE1972/> |-valign=top | | S50 | | ''Courageous'' (ex-''Superb'')<ref name=Conwaysp530/> | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1972/> | | 1 Maart 1967 <ref name=Janes1982p547/> | | 15 Junie 1968 <ref name=Conwaysp530/> | | 7 Maart 1970 <ref name=Conwaysp530/> | | November 1971 <ref name=DE1972/> | | 16 Oktober 1971 <ref name=Conwaysp530/> | | 10 April 1992 | | £24 858 000 <ref name=DE1972/> |- |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Churchill-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 4 133 metrieke ton |- | Verplasing (onderwater) | 4 822 metrieke ton |- | Lengte | 86,9 m |- | Breedte | 10,1 m |- | Aandrywing | 1x [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR kernreaktor<br />2x General Electric stoomturbines 11 185,5 kW<br />1x Paxman diesel |- | Spoed (oppervlak) | 22 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 28 knope |- | Bemanning | 103 lede |- | Wapens | 6x 533 mm torpedobuise in boeg<br />26x torpedo's en/of [[seemyn]]e |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] f65if6x7ximbbsynnwys87ayxthk5pk 3373058 3373035 2026-11-16T07:46:33Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Churchill-klas duikboot]] na [[Churchill-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3373035 wikitext text/x-wiki [[Lêer:HMS Courageous - geograph.org.uk - 604832.jpg|duimnael|Churchill-klas duikboot: HMS ''Courageous'']] Die '''Churchill-klas-duikboot''' was 'n klas kernaangedrewe [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]] wat slegs [[torpedo]]'s gedra het en [[seemyn]]e kon lê. Hierdie klas was 'n voortsetting van die ontwikkeling van die ''[[Valiant-klas-duikboot|Valiant-klas]]'' duikbote; laasgenoemde is gestaak sodat die ''[[Resolution-klas-duikboot|Resolution]]'' ballistiese-missielduikbote ontwikkel kon word. Daar is drie duikbote van dié klas gebou. Die ''Churchill'' en ''Courageous'' is deur Vickers gebou en die ''[[HMS Conqueror (S48)|Conqueror]]'' deur Cammell Laird. Die leier in die klas is genoem na [[Winston Churchill]] wat as "First Lord of the Admiralty" die ontwikkeling van duikbote aangemoedig het. Hy was ook 'n voorstaander dat duikbote name kry in stede van nommers. Die Churchill-klas het vele verbeteringe ontvang met die ondervinding wat uit die ontwikkeling van die ''Dreadnought-'' en ''Valiant-klasse'' opgedoen is, veral met die wapens aan boord. Die klas was geoormerk om die Amerikaanse Mk 48 torpedo te gebruik asook die ''Sub-Harpoon'' teenskeepsmissiele. Laasgenoemde was egter net in die ''Courageous'' geïnstalleer. Die Churchill-duikbote het aktiewe diens verrig tydens hul operasionele loopbaan; die bekendste insident is die kelder van die ARA ''General Belgrado'' deur die ''Conqueror'' tydens die [[Falklandoorlog]]. HMS ''Churchill'' en HMS ''Conqueror'' is uit diens onttrek in 1990 en HMS ''Courageous'' in 1992. == Konstruksieprogram == {|class="wikitable" style="font-size:97%;" |-valign=top ! | Wimpelnommer ! | Naam ! | (a) Rompvervaardiger <br />(b) Hoof- masjinerievervaardigers ! | Datum bestel ! | [[Kiel]] gelê ! | Te water gelaat ! | Aanvaarding ! | In diens gestel ! | Uit diens gestel ! | Beraamde boukoste<ref>"Unit cost, i.e. excluding cost of certain items (e.g. aircraft, First Outfits)." Text from ''Defences Estimates''</ref> |-valign=top | | S46 | | ''Churchill'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1971>''Defence Estimates, 1971–72'', page XII-81, ''Table V: List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1971''</ref> | | 21 Oktober 1965 <ref name=Janes1982p547>Moore, John, ''Janes Fighting Ships 1982–83'', pub Jane's Publishing, 1982, {{ISBN|0-7106-0742-3}} page 547.</ref> | | 30 Junie 1967 <ref name=Conwaysp530>Gardiner, Robert ''Conway's All the World's Fighting Ships 1947–1995'', pub Conway Maritime Press, 1995, {{ISBN|0-85177-605-1}} page 530.</ref> | | 20 Desember 1968 <ref name=Conwaysp530/> | | Julie 1970 <ref name=DE1971/> | | 15 Julie 1970 <ref name=Conwaysp530/> | | 28 Februarie 1991 | | £24 780 000 <ref name=DE1971/> |-valign=top | | S48 | | ''Conqueror'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1972>''Defence Estimates, 1972–73'', page XII-92, ''Table V: List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1971''</ref> | | 9 Augustus 1966 <ref name=Janes1982p547/> | | 5 Desember 1967 <ref name=Conwaysp530/> | | 28 Augustus 1969 <ref name=Conwaysp530/> | | November 1971 <ref name=DE1972/> | | 9 November 1971 <ref name=Conwaysp530/> | | 2 Augustus 1990 | | £29 319 000 <ref name=DE1972/> |-valign=top | | S50 | | ''Courageous'' (ex-''Superb'')<ref name=Conwaysp530/> | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br />(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br />(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1972/> | | 1 Maart 1967 <ref name=Janes1982p547/> | | 15 Junie 1968 <ref name=Conwaysp530/> | | 7 Maart 1970 <ref name=Conwaysp530/> | | November 1971 <ref name=DE1972/> | | 16 Oktober 1971 <ref name=Conwaysp530/> | | 10 April 1992 | | £24 858 000 <ref name=DE1972/> |- |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Churchill-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 4 133 metrieke ton |- | Verplasing (onderwater) | 4 822 metrieke ton |- | Lengte | 86,9 m |- | Breedte | 10,1 m |- | Aandrywing | 1x [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR kernreaktor<br />2x General Electric stoomturbines 11 185,5 kW<br />1x Paxman diesel |- | Spoed (oppervlak) | 22 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 28 knope |- | Bemanning | 103 lede |- | Wapens | 6x 533 mm torpedobuise in boeg<br />26x torpedo's en/of [[seemyn]]e |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] f65if6x7ximbbsynnwys87ayxthk5pk Valiant-klas-duikboot 0 265087 3373036 3045157 2026-11-16T07:22:30Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Valiant-klas duikboot]] na [[Valiant-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3045157 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Valiant class submarine 1986.jpeg|duimnael|Valiant-klas-duikboot in 1986]] Die '''Valiant-klas-duikboot''' is 'n klas kernaangedrewe [[Duikboot|duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Alhoewel [[Groot-Brittanje]] se eerste kernaangedrewe [[duikboot]], [[HMS Dreadnought (S101)|HMS ''Dreadnought'']], nog onder konstruksie was kon die lesse reeds geleer oorgedra word na die ontwikkeling van die twee Valiant-klas-duikbote: HMS ''Valiant'' en HMS ''Warspite''. Die Valiant-klas-duikbote is ontwerp om stiller te opereer. Die ''Dreadnought'' het 'n Amerikaans-vervaardigde kernreaktor gebruik terwyl die Valiant-klas-duikbote die eerste duikbote was wat Brits-vervaardigde kernreaktors gebruik het. Die kernreaktors is deur ''Rolls-Royce'' en die ''Atomic Energy Authority'' ontwikkel in Dounray, [[Skotland]]. ''Valiant'' was in diens gestel in Junie 1966 as deel van die Derde Duikbooteskader te Faslane. Soos die ''Dreadnought'' het hy ook die 19 312 km onderwatervaart na [[Singapoer]] voltooi. Hy het dit vermag in 28 dae, 'n nuwe rekord vir sy tyd. Die ''Valiant'' se susterskip, die ''Warspite'' is in April 1967 in diens gestel. Beide duikbote het 'n lang operasionele leeftyd gehad grootliks omrede Brittanje besig was met die ontwikkeling van die ''[[Resolution-klas duikboot|Resolution]]''-klas-duikbote. Dit het tot gevolg gehad dat ''Valiant'' 1 068 148 km en 53 840 ure in sy logboek kon toon. Die werkslading het egter sy tol geëis in Junie 1994 het ''Valiant'' enjinprobleme ondervind op 'n terugtog vanaf [[Amerika]] en is 'n maand later uit diens gestel. ''Warspite'' het ook vir 'n lang tydperk aanhoudende diens verrig; in April 1976 het daar egter 'n brand aan boord uitgebreek wat dit vir twee jaar uit diens gestel het. Nadat hy herstel is, is die duikboot na die [[Falkland-eilande]] gestuur as deel van die Britse Taakmag toe die [[Falklandoorlog]] uitgebreek het. Hy het daarna nog vir nege jaar diens gedoen voor haarlynkrake in die primêre verkoelingstelsel ontdek is. Die duikboot is onmiddellik uit diens gestel. == Konstruksieprogram == {|class="wikitable" style="font-size:97%;" |-valign=top ! | Wimpelnommer ! | Naam ! | (a) Rompbouer<br>(b) Hoof masjinerie vervaardiger ! | Bestelling ontvang ! | Kiel gelê ! | Te water gelaat ! | Aanvaarding<br>vir diens ! | In diens gestel ! | Uit diens gestel ! | Beraamde<br>boukoste<ref>"Unit cost, i.e. excluding cost of certain items (e.g. aircraft, First Outfits)." Text from ''Defences Estimates''</ref> |-valign=top | | S102 | | ''HMS Valiant'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br>(b) Rolls Royce and Associates Ltd.<ref name=DE1967>''Defence Estimates, 1967-68'', page 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1967''</ref> | | 31 Augustus 1960 <ref name=Janes1982p547>Moore, John, ''Janes Fighting Ships 1982-83'', pub Jane's Publishing, 1982, {{ISBN|0-7106-0742-3}} page 547.</ref> | | 21 Januarie 1962 <ref name=Conwaysp530>Gardiner, Robert ''Conway's All the World's Fighting Ships 1947-1995'', pub Conway Maritime Press, 1995, {{ISBN|0-85177-605-1}} page 530.</ref> | | 3 Desember 1963 <ref name=Conwaysp530/> | | Julie 1966 <ref name=DE1967/> | | 18 Julie 1966 <ref name=Conwaysp530/> | | 12 Augustus 1994 | | £25,300,000 <ref name=DE1967/> |-valign=top | | S103 | | ''HMS Warspite'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br>(b) Rolls Royce and Associates Ltd.<ref name=DE1968>''Defence Estimates, 1968-69'', page 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1968''</ref> | | 12 Desember 1962 <ref name=Janes1982p547/> | | 10 Desember 1963 <ref name=Conwaysp530/> | | 25 September 1965 <ref name=Conwaysp530/> | | April 1967 <ref name=DE1968/> | | 18 April 1967 <ref name=Conwaysp530/> | | 1991 | | £21,455,000 <ref name=DE1968/> |- |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Valiant-klas duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 4 232 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 4 800 metrieke ton |- | Lengte | 86.9 m |- | Breedte | 10.1 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce]], Hoëdruk-water reaktor,<br>2 x ''English Electric'' stoomturbines 11,185.5 kW<br>1 x Paxman diesel-elektriese generator |- | Spoed (oppervlak) | 20.0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 28.0 knope |- | Bemanning | 116 persone |- | Wapens | 6 x 533 mm [[torpedo]] buise in boeg<br />24 torpedo's |} == Bron == * ''THE ILLUSTRATED ENCYCLOPEDIA OF DESTROYERS FRIGATES & SUBMARINES'', Bernard Ireland and John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] nrtliyovhz5z2thkb92pou7msep2p17 Bespreking:Churchill-klas-duikboot 1 266188 3373059 3259245 2026-11-16T07:46:33Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Churchill-klas duikboot]] na [[Bespreking:Churchill-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259245 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Bespreking:Valiant-klas-duikboot 1 266888 3373037 3259643 2026-11-16T07:22:30Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Valiant-klas duikboot]] na [[Bespreking:Valiant-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259643 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Resolution-klas-duikboot 0 266995 3373039 3328347 2026-11-16T07:23:28Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Resolution-klas duikboot]] na [[Resolution-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3328347 wikitext text/x-wiki Die '''Resolution-klasduikboot''' is die eerste klas van kernaangedrewe ballistiese missiel[[duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Daar is vier duikbote in die klas gebou en hulle was toegerus met Polarismissiele. Die aanvanklike bestelling was vir vyf, maar dit is na vier verminder deur die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeiderregering]] wat in 1964 in [[Brittanje]] aan bewind gekom het. [[Lêer:USS Lafayette (SSBN-616) at Port Canaveral.jpg|duimnael|360px|HMS ''Resolution'' in 1977]] ==Agtergrond== Die ''Resolution-klas'' was 'n waterskeidingsklas, hulle is beskou as die ekwivalent van 'n slagskip en derhalwe is hulle genoem na die bekendste slagskepe van die [[Britse Vloot]]: ''Resolution'', ''Repulse'', ''Renown'' en ''Revenge''. Hul verskyning het ook finaal Brittanje se status as 'n kernmoondheid bevestig aangesien elkeen van die duikbote 16 ''Polaris'' A3-missiele gedra het. Die boeg en agterstewe van elke duikboot is in Engeland vervaardig en dan aanmekaargesit met die middelste gedeelte wat die missiele dra wat in Amerika ontwerp is. Die Polarismissiel is 9,4 m lank en kan teikens 4 630 km ver tref. Die HMS ''Resolution'' is in 1967 in diens gestel en was vir 'n jaar in opleiding terwyl toetse gedoen is voor hy vertrek het na [[Kaap Kennedy]] om 'n Polarismissiel af te vuur as deel van die toetse. Eers vyf maande later in Junie 1968 het hy sy eerste operasionele patrollie gedoen. Dit het 'n tydperk van 28 jaar ingelui waartydens die Resolution-klasduikbote op patrollie was. Die ''[[Daily Telegraph]]'' het soos volg berig: {{cquote|The ''Resolutioin'' in making her first dive of her patrol into the water of a troubled world, will be taking out on behalf of the nation the best insurance policy it has ever had.}} Die Resolution-klasduikbote het baie soos die Amerikaanse [[Los Angeles-klas duikboot]] gelyk in voorkoms en grootte. Die enigste wesenlike verskil is dat die waterpanele by die Britse duikbote aan die boeg geheg is en nie aan die toring nie. Die patrollies van die duikbote het soos volg verloop: die boot verlaat sy basis ''Faslane'', gaan onderwater en bly daar op 'n roete en bestemming wat slegs deur die senior offisiere, van 'n bemanning van 156 aanboord, bekend is. Die Britte het die Amerikaanse en Russiese bemanningsmodel gevolg: Elke duikboot het twee bemannings gehad - een groep is ter see en die ander aan land met verlof of besig met opleiding. Die geriewe aan boord was luuks gegewe die omstandighede en tydsduur van die patrollies. Gedurende die 1980's het die Britse regering 'n ooreenkoms met Amerika aangegaan om Trident-missiele te bekom, dit sou in vier nuwe duikbote in die [[Vanguard-klas duikboot|''Vanguard''-klas]] gebruik word. Terselfdertyd is die bestaande Polarismissiele opgradeer met 'n nuwe plofkop, bekend as ''Chevaline''. Die ''Resolution''-klasduikbote is oor vier jaar toegerus met die nuwe plofkoppe en het diens gedoen tot in die middel van die 1990's toe die ''Vanguard''-klas in diens gestel is. ''Revenge'' is uit diens gestel in 1992, ''Resolution'' in 1994, ''Repulse'' en ''Renown'' in 1996. Gedurende hulle aktiewe jare het die ''Resolution''-klasduikbote 229 patrollies suksesvol voltooi, gelukkig moes geeneen van die duikbote 'n missiel in woede afvuur nie. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Resolution-klas duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 7 381 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 8 267 metrieke ton |- | Lengte | 130,0 m |- | Breedte | 10,1 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce]] PWR-1 kernreaktor<br /> 2 x English Electric stoomturbines <br /> 1 x 2 982,5 kW dieselgenerator |- | Spoed (oppervlak) | 20,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 156 persone |- | Wapens | 6 x 533 mm torpedo buise<br /> 16 x A3 SLBM Polaris ballistiese missiele |} ==Konstruksieprogram== {|class="wikitable" style="font-size:97%;" |-valign=top ! | Wimpelnommer: ! | Naam ! | (a) Rompbouer<br/>(b) Hoofmasjinerievervaardiger ! | Bestel ! | [[Kiel]] gelê ! | Te water gelaat ! | Aanvaarding<br/>vir diens ! | In diens gestel ! | Uit diens gestel ! | Beraamde<br/>boukoste<ref>"Eenheidskoste uitgesluit sekere items (bv. vliegtuig, eerste opgraderings)." Teks uit ''Defences Estimates''</ref> |-valign=top | | S22 | | HMS ''Resolution'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines)<br/>(b) Rolls Royce and Associates Ltd.<ref name=DE1968>''Defence Estimates, 1968–69'', bl. 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1968''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 26 Februarie 1964{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 15 September 1966{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Oktober 1967<ref name=DE1968/> | | 2 Oktober 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 22 Oktober 1994 | | £40 240 000<ref name=DE1968/> |-valign=top | | S23 | | HMS ''Repulse'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1969>''Defence Estimates, 1969–70'', bl. 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1969''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 12 Maart 1965{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 4 November 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Oktober 1968<ref name=DE1969/> | | 28 September 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 1996 | | £37,500,000<ref name=DE1969/> |-valign=top | | S26 | | HMS ''Renown'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead<br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1969/> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 25 Junie 1964{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 25 Februarie 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Desember 1968<ref name=DE1969/> | | 15 November 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 1996 | | £39,950,000<ref name=DE1969/> |-valign=top | | S27 | | HMS ''Revenge'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead<br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1970>''Defence Estimates, 1970–71'', bl. XII-81, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1970''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 19 Mei 1965{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 15 Maart 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Desember 1969<ref name=DE1970/> | | 4 Desember 1969{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Mei 1992 | | £38,600,000<ref name=DE1970/> |-valign=top | | | | ''Ramillies''{{ref label|reference name_A|a|}} | | | | | colspan=6 | Gekanselleer in 1965.{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} |- |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{commons category|Resolution class submarines}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Duikbote]] g6kb9fhxbdotw7snn6gvzyza48f9tvt 3373041 3373039 2026-11-16T07:30:40Z Aliwal2012 39067 3373041 wikitext text/x-wiki Die '''Resolution-klas-duikboot''' is die eerste klas van kernaangedrewe ballistiese missiel[[duikbote]] van die [[Britse Vloot]]. Daar is vier duikbote in die klas gebou en hulle was toegerus met Polarismissiele. Die aanvanklike bestelling was vir vyf, maar dit is na vier verminder deur die [[Arbeidersparty (Verenigde Koninkryk)|Arbeiderregering]] wat in 1964 in [[Brittanje]] aan bewind gekom het. [[Lêer:USS Lafayette (SSBN-616) at Port Canaveral.jpg|duimnael|360px|HMS ''Resolution'' in 1977]] ==Agtergrond== Die ''Resolution''-klas was 'n waterskeidingsklas, hulle is beskou as die ekwivalent van 'n slagskip en derhalwe is hulle genoem na die bekendste slagskepe van die [[Britse Vloot]]: ''Resolution'', ''Repulse'', ''Renown'' en ''Revenge''. Hul verskyning het ook finaal Brittanje se status as 'n kernmoondheid bevestig aangesien elkeen van die duikbote 16 ''Polaris'' A3-missiele gedra het. Die boeg en agterstewe van elke duikboot is in Engeland vervaardig en dan aanmekaargesit met die middelste gedeelte wat die missiele dra wat in Amerika ontwerp is. Die Polarismissiel is 9,4 m lank en kan teikens 4 630 km ver tref. Die HMS ''Resolution'' is in 1967 in diens gestel en was vir 'n jaar in opleiding terwyl toetse gedoen is voor hy vertrek het na [[Kaap Kennedy]] om 'n Polarismissiel af te vuur as deel van die toetse. Eers vyf maande later in Junie 1968 het hy sy eerste operasionele patrollie gedoen. Dit het 'n tydperk van 28 jaar ingelui waartydens die Resolution-klas-duikbote op patrollie was. Die ''[[Daily Telegraph]]'' het soos volg berig: {{cquote|The ''Resolutioin'' in making her first dive of her patrol into the water of a troubled world, will be taking out on behalf of the nation the best insurance policy it has ever had.}} Die Resolution-klas-duikbote het baie soos die Amerikaanse [[Los Angeles-klas duikboot]] gelyk in voorkoms en grootte. Die enigste wesenlike verskil is dat die waterpanele by die Britse duikbote aan die boeg geheg is en nie aan die toring nie. Die patrollies van die duikbote het soos volg verloop: die boot verlaat sy basis ''Faslane'', gaan onderwater en bly daar op 'n roete en bestemming wat slegs deur die senior offisiere, van 'n bemanning van 156 aanboord, bekend is. Die Britte het die Amerikaanse en Russiese bemanningsmodel gevolg: Elke duikboot het twee bemannings gehad - een groep is ter see en die ander aan land met verlof of besig met opleiding. Die geriewe aan boord was luuks gegewe die omstandighede en tydsduur van die patrollies. Gedurende die 1980's het die Britse regering 'n ooreenkoms met Amerika aangegaan om Trident-missiele te bekom, dit sou in vier nuwe duikbote in die [[Vanguard-klas duikboot|''Vanguard''-klas]] gebruik word. Terselfdertyd is die bestaande Polarismissiele opgradeer met 'n nuwe plofkop, bekend as ''Chevaline''. Die ''Resolution''-klas-duikbote is oor vier jaar toegerus met nuwe plofkoppe en het diens gedoen tot in die middel van die 1990's toe die ''Vanguard''-klas in diens gestel is. ''Revenge'' is uit diens gestel in 1992, ''Resolution'' in 1994, ''Repulse'' en ''Renown'' in 1996. Gedurende hulle aktiewe jare het die ''Resolution''-klas-duikbote 229 patrollies suksesvol voltooi, gelukkig moes geeneen van die duikbote 'n missiel in agressie afvuur nie. == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Resolution-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 7 381 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 8 267 metrieke ton |- | Lengte | 130,0 m |- | Breedte | 10,1 m |- | Aandrywing | [[Rolls-Royce plc|Rolls-Royce]] PWR-1 kernreaktor<br /> 2 x English Electric stoomturbines <br /> 1 x 2 982,5 kW dieselgenerators |- | Spoed (oppervlak) | 20,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 156 persone |- | Wapens | 6 x 533 mm torpedobuise<br /> 16 x A3 SLBM Polaris ballistiese missiele |} ==Konstruksieprogram== {|class="wikitable" style="font-size:97%;" |-valign=top ! | Wimpelnommer: ! | Naam ! | (a) Rompbouer<br/>(b) Hoofmasjinerievervaardiger ! | Bestel ! | [[Kiel]] gelê ! | Te water gelaat ! | Aanvaarding<br/>vir diens ! | In diens gestel ! | Uit diens gestel ! | Beraamde<br/>boukoste<ref>"Eenheidskoste uitgesluit sekere items (bv. vliegtuig, eerste opgraderings)." Teks uit ''Defences Estimates''</ref> |-valign=top | | S22 | | HMS ''Resolution'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines)<br/>(b) Rolls Royce and Associates Ltd.<ref name=DE1968>''Defence Estimates, 1968–69'', bl. 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1968''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 26 Februarie 1964{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 15 September 1966{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Oktober 1967<ref name=DE1968/> | | 2 Oktober 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 22 Oktober 1994 | | £40 240 000<ref name=DE1968/> |-valign=top | | S23 | | HMS ''Repulse'' | | (a) Vickers Ltd, Shipbuilding Group, Barrow-in-Furness <br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1969>''Defence Estimates, 1969–70'', bl. 75, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1969''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 12 Maart 1965{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 4 November 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Oktober 1968<ref name=DE1969/> | | 28 September 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 1996 | | £37,500,000<ref name=DE1969/> |-valign=top | | S26 | | HMS ''Renown'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead<br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1969/> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 25 Junie 1964{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 25 Februarie 1967{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Desember 1968<ref name=DE1969/> | | 15 November 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 1996 | | £39,950,000<ref name=DE1969/> |-valign=top | | S27 | | HMS ''Revenge'' | | (a) Cammell Laird & Co (Shipbuilders and Engineers) Ltd, Birkenhead<br/>(b) Vickers Ltd, Engineering Group, Barrow-in-Furness<br/>(b) English Electric Co Ltd (turbines).<ref name=DE1970>''Defence Estimates, 1970–71'', bl. XII-81, ''List and particulars of new ships which have been accepted or are expected to be accepted into HM service during the Financial Year ended 31st March 1970''</ref> | | 8 Mei 1963 {{sfn|Jones|2017|p=451}} | | 19 Mei 1965{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | 15 Maart 1968{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Desember 1969<ref name=DE1970/> | | 4 Desember 1969{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} | | Mei 1992 | | £38,600,000<ref name=DE1970/> |-valign=top | | | | ''Ramillies''{{ref label|reference name_A|a|}} | | | | | colspan=6 | Gekanselleer in 1965.{{sfn|Gardiner|1995|p=531}} |- |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{commons category|Resolution class submarines}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Duikbote]] 2m413tg23vrbdsdtf63zac49s1vgty6 Andrew Yang 0 267160 3372880 3328355 2026-11-15T20:37:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372880 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Andrew Yang | beeld = Andrew Yang November 2023.jpg | beeldonderskrif = Yang in 2023 | geboortenaam = Andrew Yang | geboortejaar = 1975 | geboortemaand = 1 | geboortedag = 13 | geboorteplek = Schenectady, [[New York (deelstaat)|New York]], [[VSA]] | party = [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] (1995–2021)<br>[[Forward Party (United States)|Forward Party]] (2021–hede) | nasionaliteit = Amerikaans | orde = Medevoorsitter van die [[Forward Party]] | termynaanvang = 28 Julie 2022 | vise = Christine Todd Whitman<br>Michael S. Willner | voorganger = Pos geskep | eggenoot = Evelyn Lu (m. 2011) | kinders = 2 | alma_mater = [[Brown-universiteit]] ([[Baccalaureus Artium|B.A.]])<br>Columbia-universiteit (JD) | handtekening = Andrew Yang signature.svg }}'''Andrew Yang''' (gebore [[13 Januarie]] [[1975]]) is 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[entrepreneur]], [[filantroop]], [[outeur]], juris en politieke kommentator. Hy het die politieke party en aksiekomitee Forward Party in 2021 gestig, waarvoor hy as medevoorsitter dien saam met voormalige goewerneur van [[New Jersey]], Christine Todd Whitman, en Michael S. Willner.<ref>{{cite web|title=Yang announces new Forward party with other centrist groups|url=https://www.axios.com/2022/07/28/andrew-yang-forward-party-merger|last=Chen|first=Shawna|date=27 Julie 2022|access-date=2 Augustus 2022|archive-date=28 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220728005549/https://www.axios.com/2022/07/28/andrew-yang-forward-party-merger|url-status=live}}</ref> Yang, die seun van [[Taiwannees|Taiwanese]] Amerikaanse immigrante, is in die staat [[New York (deelstaat)|New York]] gebore en getoë. Hy het gegradueer aan die [[Brown-universiteit]] en Columbia Regskool, en was 'n prokureur en entrepreneur voordat hy 'n kandidaat in die 2020 [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] se presidensiële voorverkiesings was. Sy kenmerkende beleid, 'n maandelikse [[universele basiese inkomste]] (UBI) van $1 000, was bedoel om werkverplasing deur outomatisering te verreken. Media-afsetpunte het Yang beskryf as beide 'n donker perd en 'n nuwigheidskandidaat tydens die 2020-verkiesingsiklus, waar hy van relatief onbekend tot 'n groot mededinger in die wedloop gestyg het.<ref name=":0">{{Cite web|title=Andrew Yang's Campaign Is Not a Joke|url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/01/andrew-yang-campaign/605056/|last=Dovere|first=Edward-Isaac|date=17 Januarie 2020|website=The Atlantic|language=en-US|access-date=21 Mei 2020|archive-date=26 Julie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726021333/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2020/01/andrew-yang-campaign/605056/|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|title=The Surprising Surge of Andrew Yang|url=https://politi.co/2P8sYjZ|last=Kruse|first=Michael|website=Politico Magazine|date=22 Augustus 2019 |language=en|access-date=21 Mei 2020|archive-date=12 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912175056/https://www.politico.com/magazine/story/2019/08/22/andrew-yang-2020-president-profile-227631/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |last=Yang |first=Wesley |date=2019-10-25 |title=What Andrew Yang means |url=https://www.washingtonpost.com/outlook/2019/10/25/what-andrew-yang-means/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425222741/https://www.washingtonpost.com/outlook/2019/10/25/what-andrew-yang-means/ |archive-date=2021-04-25 |url-status=live |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Yang het gekwalifiseer vir en deelgeneem aan sewe van die eerste agt Demokratiese debatte. Sy ondersteuners, in die omgangstaal bekend as die "Yang-bende", het verskeie hoëprofiel openbare figure en bekendes ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/andrew-yang-consummate-outsider/598288/|title=Why Andrew Yang Matters|last=Beinart|first=Peter|date=20 September 2019|website=The Atlantic|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=6 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191206150816/https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2019/09/andrew-yang-consummate-outsider/598288/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/right-leaning-voters-support-andrew-yang-2020-1|title=From 'Trump train' to 'Yang Gang': Meet the conservatives and swing voters who have fallen hard for Andrew Yang|last=Fisher|first=Anthony|date=7 Februarie 2020|website=Business Insider|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=11 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211225624/https://www.businessinsider.com/right-leaning-voters-support-andrew-yang-2020-1|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/opinion/sunday/andrew-yang-2020.html|title=Did I Just Get Yanged?|author=Bari Weiss|date=30 Januarie 2020|website=[[The New York Times]]|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=8 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200208115601/https://www.nytimes.com/2020/01/30/opinion/sunday/andrew-yang-2020.html|url-status=live}}</ref> Yang het sy veldtog op 11 Februarie 2020 opgeskort, kort na die New Hampshire-voorverkiesing.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|title=Andrew Yang Drops Out: 'It Is Clear Tonight From the Numbers That We Are Not Going to Win'|last=Stevens|first=Matt|date=11 Februarie 2020|website=[[The New York Times]]|access-date=12 Februarie 2020|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924050541/https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|url-status=live}}</ref> Daarna het hy by [[CNN]] aangesluit as 'n politieke kommentator, die politieke niewinsgewende organisasie Humanity Forward gestig, en onsuksesvol vir [[burgemeester]] van New York Stad in die Demokratiese voorverkiesings van 2021 gestaan.<ref name="autogenerated2">{{Cite news|last=Stevens|first=Matt|url=https://www.nytimes.com/2020/03/05/us/politics/andrew-yang-humanity-first.html|title=Andrew Yang's Next Move: A New Nonprofit Organization|date=5 Maart 2020|work=[[The New York Times]]|access-date=6 Maart 2020|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=6 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200306032042/https://www.nytimes.com/2020/03/05/us/politics/andrew-yang-humanity-first.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Fitzsimmons|first=Emma G.|date=11 Desember 2020|title=Is Andrew Yang Running for Mayor? All Signs Point to Yes|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/12/11/nyregion/andrew-yang-mayor-new-york.html|access-date=13 Desember 2020|issn=0362-4331|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211234307/https://www.nytimes.com/2020/12/11/nyregion/andrew-yang-mayor-new-york.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang Enters Race for Mayor, Proposes Universal Basic Income|url=https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2021/01/13/andrew-yang-enters-race-for-mayor--proposes-universal-basic-income-for-new-yorkers|access-date=14 Januarie 2021|website=www.ny1.com|language=en|archive-date=14 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114005351/https://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2021/01/13/andrew-yang-enters-race-for-mayor--proposes-universal-basic-income-for-new-yorkers|url-status=live}}</ref><ref name="theguardian.com">{{cite news |last1=Gabbatt |first1=Adam |title=Andrew Yang drops out of New York mayoral race as Eric Adams leads |url=https://www.theguardian.com/us-news/2021/jun/23/andrew-yang-new-york-mayoral-race-eric-adams |access-date=23 Junie 2021 |date=23 Junie 2021 |archive-date=23 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210623135617/https://www.theguardian.com/us-news/2021/jun/23/andrew-yang-new-york-mayoral-race-eric-adams |url-status=live }}</ref> Op 4 Oktober 2021 het Andrew Yang die Demokratiese Party verlaat om 'n onafhanklike politikus te word,<ref>{{Cite web|title=Breaking Up with the Democratic Party|url=https://www.andrewyang.com/blog/breaking-up-with-the-democratic-party|access-date=4 Oktober 2021|website=Andrew Yang|language=en-US|archive-date=4 Desember 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211204193451/https://www.andrewyang.com/blog/breaking-up-with-the-democratic-party|url-status=live}}</ref> en hy het gekritiseer op wat hy beskryf het as 'n stelsel wat vasgevang is in toenemende polarisasie en gesê dat hy "meer gemaklik is om die stelsel te probeer regstel as om deel daarvan te wees".<ref name=axiosoct4>{{Cite news|last=Gonzalez|first=Oriana|title=Andrew Yang says he officially left the Democratic Party|work=Axios|url=https://www.axios.com/andrew-yang-democrat-independent-voting-794f9190-ccdb-4af4-80b5-ec4df7884f88.html|access-date=4 Oktober 2021|archive-date=4 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211004172247/https://www.axios.com/andrew-yang-democrat-independent-voting-794f9190-ccdb-4af4-80b5-ec4df7884f88.html|url-status=live}}</ref> Later in Oktober 2021 het Yang die Forward Party gestig, 'n sentristiese politieke party met 'n verklaarde doelwit om 'n alternatief vir die twee groot Amerikaanse politieke partye te bied. == Lewe == Andrew Yang is in Schenectady, [[New York (deelstaat)]] gebore,<ref name="YangSchenectady" /> sy ouers is immigrante uit [[Republiek China|Taiwan]].<ref name="taiwannews" /> Sy ouers het in die 1960's van Taiwan na die Verenigde State geëmigreer<ref name="USN&WR">{{Cite magazine|url=https://www.usnews.com/elections/andrew-yang|title=Andrew Yang: Where He Stands|last=Cline|first=Seth|date=11 Oktober 2019|magazine=U.S. News & World Report|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191014212348/https://www.usnews.com/elections/andrew-yang|archive-date=14 Oktober 2019|access-date=17 Oktober 2019}}</ref> en het mekaar ontmoet tydens nagraadse skool aan die Universiteit van Kalifornië, Berkeley.<ref name="Vimeo316922117">{{Cite web |url=https://vimeo.com/316922117 |title=JRE #1245 – Andrew Yang |last=JoeRogan |date=12 Februarie 2019 |via=Vimeo |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205815/https://vimeo.com/316922117 |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=17 Maart 2019}}</ref> Yang is van Hoklo Taiwanese afkoms. Sy pa het gegradueer met 'n PhD in [[fisika]] en het in die navorsingslaboratoriums van [[IBM]] en General Electric gewerk, waar hy meer as 50 patente in sy loopbaan gegenereer het.<ref name="WaPo"/><ref name="Vimeo316922117" /> Sy ma het gegradueer met 'n meestersgraad in [[statistiek]]<ref>{{Cite web |url=https://bigthink.com/politics-current-affairs/andrew-yang-immigration?rebelltitem=1 |title=Are immigrants being scapegoated? Andrew Yang (and new research) suggests yes. |date=4 Augustus 2019 |website=Big Think |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823032613/https://bigthink.com/politics-current-affairs/andrew-yang-immigration?rebelltitem=1 |archive-date=23 Augustus 2019 |access-date=23 Augustus 2019}}</ref> voordat sy 'n stelseladministrateur aan 'n universiteit geword het,<ref name="YangPhotos">{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/05/13/politics/gallery/andrew-yang/index.html |title=In photos: Andrew Yang, 2020 presidential candidate |date=14 Augustus 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190815170040/https://www.cnn.com/2019/05/13/politics/gallery/andrew-yang/index.html |archive-date=15 Augustus 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref><ref name="Freakonomics">{{Cite web |url=http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |title=Why Is This Man Running for President? (Ep. 362) |last=Dubner |first=Stephen J. |date=9 Januarie 2019 |website=Freakonomics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724090344/http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |archive-date=24 Julie 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref> en later 'n kunstenaar.<ref name="WaPo 5 months">{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/|title=Andrew Yang was groomed for a high-paying job at an elite law firm. He lasted five months.|last=Sullivan|first=Kevin|date=28 Oktober 2019|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=29 Oktober 2019|archive-date=18 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114553/https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true|url-status=live}}</ref> Yang het 'n ouer broer, Lawrence,<ref name="YangPhotos" /><ref>{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2019/07/17/andrew-yang-silicon-valleys-2020-presidential-candidate.html |title=Silicon Valley has found its presidential candidate in Andrew Yang |last=Elias |first=Jennifer |date=17 Julie 2019 |publisher=CNBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808054252/https://www.cnbc.com/2019/07/17/andrew-yang-silicon-valleys-2020-presidential-candidate.html |archive-date=8 Augustus 2019 |access-date=15 Augustus 2019}}</ref>wat 'n sielkundeprofessor aan die Universiteit van New York is.<ref name="Freakonomics" /><ref name="WaPo 5 months"/> Yang het grootgeword in Somers, 'n dorp in Westchester County, New York.<ref name=USN&WR /><ref name="WaPo 5 months"/> Hy het die Phillips Exeter Academy, 'n privaat kosskool in Exeter, [[New Hampshire]], bygewoon.<ref>[https://www.businessinsider.com/most-elite-boarding-schools-in-america-2016-2#2-phillips-academy-andover-49 ''Business Insider''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190425074454/https://www.businessinsider.com/most-elite-boarding-schools-in-america-2016-2#2-phillips-academy-andover-49 |date=25 April 2019 }}, 17 Februarie 2016. Besoek 26 April 2019</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.exeter.edu/news/qa-two-exonian-presidential-hopefuls |title=Q&A with two Exonian presidential hopefuls |access-date=4 April 2021 |archive-date=29 Maart 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210329010847/https://www.exeter.edu/news/qa-two-exonian-presidential-hopefuls |url-status=dead }}</ref>Yang was deel van die 1992 Amerikaanse nasionale debatspan, wat aan die wêreldkampioenskappe in Londen deelgeneem het.<ref name="WaPo 5 months"/> Hy het in 1992 aan die Phillips Exeter Akademie gegradueer.<ref name="NYT Background">{{Cite news |last=Seligson |first=Hannah |date=13 Julie 2013 |title=No Six-Figure Pay, but Making a Difference |url=https://www.nytimes.com/2013/07/14/business/no-six-figure-pay-but-making-a-difference.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180214124449/http://www.nytimes.com/2013/07/14/business/no-six-figure-pay-but-making-a-difference.html |archive-date=14 Februarie 2018 |access-date=26 Februarie 2018 |work=[[The New York Times]] |issn=0362-4331 |oclc=1645522}}</ref> Yang het in 1996 'n [[Baccalaureus Artium]]-graad (met 'n hoofvak in [[ekonomie]] en [[politieke wetenskap]]) van Brown-universiteit en in 1999 'n Juris Doctor-graad van Columbia-universiteit ontvang.<ref name="NYT Background" /><ref>{{Cite news |last=Davies |first=Emily |date=13 April 2018 |title=Alum makes 2020 presidential bid |url=http://www.browndailyherald.com/2018/04/13/alum-makes-2020-presidential-bid/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190706134607/http://www.browndailyherald.com/2018/04/13/alum-makes-2020-presidential-bid/ |archive-date=6 Julie 2019 |access-date=13 September 2019 |newspaper=The Brown Daily Herald}}</ref><ref name="FastFacts" /> Hy was 'n redakteur van die ''Columbia Law Review'' toe hy 'n regstudent was.<ref name="FastFacts" /> ==Besigheidsloopbaan== ===Vroeë loopbaan=== Nadat hy van die regskool gegradueer het, het Yang sy loopbaan as 'n korporatiewe prokureur by Davis Polk & Wardwell in [[New York Stad]] begin. Yang het die werk later beskryf as "'n pasteie-eetkompetisie, en as jy gewen het, was jou prys meer pastei”.<ref name=":3" /> Hy het die regsfirma na vyf maande verlaat, wat hy "die vyf ergste maande van my lewe" genoem het.<ref name=":3">{{cite news |last1=Sullivan |first1=Kevin |title=Andrew Yang was groomed for a high-paying job at an elite law firm. He lasted five months. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true |access-date=14 Januarie 2020 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=28 Oktober 2019 |archive-date=1 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201065649/https://www.washingtonpost.com/politics/2019/10/28/andrew-yang-was-groomed-high-paying-job-an-elite-law-firm-he-lasted-five-months/?arc404=true |url-status=live }}</ref> In Februarie 2000 het Yang by sy kantoormaat, Jonathan Philips, aangesluit om Stargiving te loods, 'n webwerf vir bekendes-geaffilieerde filantropiese fondsinsameling.<ref name="WaPo 5 months"/><ref>{{Cite web|first=Eilene<!-- Unusual spelling confirmed -->|last=Zimmerman|url=https://www.inc.com/articles/201107/andrew-yang-venture-for-america.html|title=Venture for America: The 'Teach for America' for Entrepreneurs?|date=28 Julie 2011|website=Inc|access-date=15 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205823/https://www.inc.com/articles/201107/andrew-yang-venture-for-america.html|archive-date=10 Maart 10, 2019|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://qz.com/282922/america-should-start-giving-out-medals-of-honor-to-people-who-create-jobs/ |title=The US should include entrepreneurs in its definition of service |last=Yang |first=Andrew |date=21 Oktober 2014 |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207031639/https://qz.com/282922/america-should-start-giving-out-medals-of-honor-to-people-who-create-jobs/ |archive-date=7 Februarie 2017 |website=Quartz}}</ref> Die beginonderneming het aanvanklik sukses behaal, maar het in 2002 in duie gestort toe die [[Dot-comvoorspoedgolf|dot-com-borrel gebars het]]. Yang het betrokke geraak by ander ondernemings, insluitend 'n partytjie-organiserende besigheid.<ref name="WaPo 5 months"/> Van 2002 tot 2005 het hy as visepresident van 'n gesondheidsorg-[[beginonderneming]] gedien.<ref name="FastFacts" /> ===Manhattan Prep=== Nadat hy vier jaar in die gesondheidsorgbedryf gewerk het, het Yang MMF Systems verlaat om by sy vriend Zeke Vanderhoek aan te sluit by 'n klein toetsvoorbereidingsmaatskappy, Manhattan Prep.<ref>{{Cite web |url=http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |title=Why Is This Man Running for President? (Ep. 362) |last=Dubner |first=Stephen J. |date=9 Januarie 2019 |website=Freakonomics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724090344/http://freakonomics.com/podcast/andrew-yang/ |archive-date=24 Julie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref> In 2006 het Vanderhoek vir Yang gevra om die pos as uitvoerende hoof oor te neem. Terwyl Yang die uitvoerende hoof was, het die maatskappy hoofsaaklik GMAT-toetsvoorbereiding verskaf. Dit het van vyf na 69 liggings uitgebrei en is in Desember 2009 deur Kaplan, Inc. oorgeneem. Yang het vroeg in 2012 as die maatskappy se president bedank.<ref>{{Cite news |url=http://stevecheney.com/the-evolution-of-education-kaplan-acquires-ma/ |title=The Evolution of Education – Kaplan acquires Manhattan GMAT |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160918150650/http://stevecheney.com/the-evolution-of-education-kaplan-acquires-ma/ |archive-date=18 September 2016 |website=Steve Cheney – Technology, business & strategy}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204257504577152902147107614 |title=For Grads Seeking to Work and Do Good |last=Glazer |first=Emily |date=12 Januarie 2012 |work=[[The Wall Street Journal]] |access-date=1 Februarie 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207031357/https://www.wsj.com/articles/SB10001424052970204257504577152902147107614 |archive-date=7 Februarie 2017 |issn=0099-9660}}</ref><ref name="NYT VFA" /> Yang het later gesê dit was gedurende sy tyd by Manhattan Prep dat hy 'n miljoenêr geword het.<ref name="WaPo"/> In September 2019 se getuienis voor die New York City Commission on Gender Equity het voormalige werknemer Kimberly Watkins getuig dat Yang haar afgedank het omdat hy gevoel het dat sy nie so hard sou werk nadat sy getroud is nie. Yang het die bewerings ontken.<ref>{{Cite web|url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-former-employee-fired-married-1460652|title=Andrew Yang's former employee claims he fired her because she got married|last=Lemon|first=Jason|date=22 September 2019|website=[[Newsweek]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924163448/https://www.newsweek.com/andrew-yang-former-employee-fired-married-1460652|archive-date=24 September 2019|access-date=25 September 2019}}</ref> In 'n verskyning op ''The View'' het Yang gesê: "Ek het soveel fenomenale vroulike leiers gehad wat my en my organisasies in elke fase van my loopbaan verhef het, en as ek daardie soort persoon was, sou ek nooit enige sukses gehad het nie."<ref>{{Cite web|url=https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-view-truth-staffers-firing-claims/story?id=65837854|title=Andrew Yang on 'The View': 'Zero truth' to former staffer's firing claims|last1=Garcia|first1=Armando|last2=Shah|first2=Zohreen|date=26 September 2019|work=ABC News|access-date=26 September 2019|archive-date=19 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200819093544/https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-view-truth-staffers-firing-claims/story?id=65837854|url-status=live}}</ref> In November het 'n voormalige werknemer van Yang by Manhattan GMAT 'n regsgeding teen hom aanhangig gemaak omdat hy haar na bewering minder betaal het as haar manlike kollegas en haar daarna afgedank het omdat sy vir 'n verhoging gevra het. Yang en 'n ander vroulike werknemer by die maatskappy het die anonieme vrou se bewering betwis dat sy in 'n gelykstaande posisie was as die manlike kollegas wat sy aangehaal het.<ref>{{cite news |last1=Bowden |first1=John |title=Andrew Yang accused of discriminating against female employee at education company |url=https://thehill.com/homenews/campaign/472363-andrew-yang-accused-of-discriminating-against-female-employee-at-education |access-date=9 Desember 2019 |work=The Hill |date=27 November 2019 |archive-date=10 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210073130/https://thehill.com/homenews/campaign/472363-andrew-yang-accused-of-discriminating-against-female-employee-at-education |url-status=live }}</ref> ===Venture for America=== Na Kaplan se verkryging van Manhattan Prep laat in 2009, het Yang begin werk aan die skep van 'n nuwe niewinsgewende genootskapsprogram, Venture for America (VFA), wat hy in 2011 gestig het. Die organisasie was bedoel om entrepreneurs te vind en op te lei om besighede in ekonomies gestresde stede te begin.<ref name="NYT Background" /><ref name="Bayou">{{Cite news |url=http://siliconbayounews.com/2017/03/29/andrew-yang-steps-venture-america-ceo/ |title=Andrew Yang Steps Down as Venture for America CEO |last=Ballard |first=Julie |date=29 Maart 2017 |work=Silicon Bayou News |access-date=7 Januarie 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107181103/http://siliconbayounews.com/2017/03/29/andrew-yang-steps-venture-america-ceo/ |archive-date=7 Januarie 2019}}</ref><ref name=whitehouse/><ref>{{Cite news |url=https://ventureforamerica.org/about-us/our-mission-approach/ |title=Our Mission & Approach |work=Venture for America |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104073141/https://ventureforamerica.org/about-us/our-mission-approach/ |archive-date=4 Januarie 2018 }}</ref> VFA is met $200,000 van stapel gestuur en het 40 gegradueerdes in 2012 en 69 in 2013 opgelei. VFA het Columbus, Miami, San Antonio en St. Louis in 2014 bygevoeg, met 'n klas van 106.<ref name="NYT VFA">{{Cite news |url=https://boss.blogs.nytimes.com/2011/10/12/starting-a-teach-for-america-for-entrepreneurs/ |title=Starting a Teach for America for Entrepreneurs |last=Bruder |first=Jessica |date=12 Oktober 2011 |work=You're the Boss Blog, The New York Times |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104132334/https://boss.blogs.nytimes.com/2011/10/12/starting-a-teach-for-america-for-entrepreneurs/ |archive-date=4 Januarie 2018 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.freep.com/story/money/business/columnists/tom-walsh/2014/08/17/tom-walsh-venture-for-america-start-up-program-takes-a-shine-to-detroit/14134321/ |title=Venture for America start-up program takes a shine to Detroit |last=Walsh |first=Tom |date=17 Augustus 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190306114514/https://www.freep.com/story/money/business/columnists/tom-walsh/2014/08/17/tom-walsh-venture-for-america-start-up-program-takes-a-shine-to-detroit/14134321/ |archive-date=6 Maart 2019 |access-date=5 Maart 2019 |newspaper=Detroit Free Press}}</ref> [[Lêer:Andrew Yang talking about urban entrepreneurship at Techonomy Conference 2015 in Detroit, MI.jpg|duimnael|Yang praat oor stedelike entrepreneurskap by die 2015 Techonomy-konferensie in [[Detroit]], [[Michigan]].]] VFA het vinnig nasionale aandag gekry, insluitend van die [[Barack Obama|Obama]]-administrasie. In 2011 is Yang erken deur "Champions of Change", 'n [[Withuis]]-program wat 500 mense van elke staat vereer het vir buitengewone werk in hul gemeenskappe.<ref name="whitehouse">{{Cite news |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/04/27/celebrating-year-champions-change-president-obama-meets-12-champions-who-are-making- |title=Celebrating a Year of Champions of Change – President Obama Meets with 12 Champions Who Are Making a Difference in Their Communities |date=April 27, 2012 |work=[[whitehouse.gov]] (official website archives) |access-date=3 Januarie 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131081202/https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2012/04/27/celebrating-year-champions-change-president-obama-meets-12-champions-who-are-making- |archive-date=31 Januarie 2018 }}</ref> In 2015 is Yang aangewys as 'n Presidensiële Ambassadeur vir Globale Entrepreneurskap.<ref>{{Cite web|url=https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/04/10/announcing-president-obama-s-new-ambassadors-global-entrepreneurship |title=Announcing President Obama's New Ambassadors for Global Entrepreneurship|website=whitehouse.gov |date=10 April 2014|access-date=5 Augustus 2018 |archive-date=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602130019/https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/04/10/announcing-president-obama-s-new-ambassadors-global-entrepreneurship |url-status=live }}</ref><ref name="commerce.gov">{{Cite web |url=https://www.commerce.gov/page/eu-us?field_news_type_tid%5B52%5D=52&field_news_type_tid%5B51%5D=51&field_news_type_tid%5B55%5D=55&field_news_type_tid%5B56%5D=56&field_news_type_tid%5B54%5D=54&field_news_type_tid%5B53%5D=53&page=3 |title=Presidential Ambassadors for Global Entrepreneurship |website=[[U.S. Department of Commerce]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180104232538/https://www.commerce.gov/page/eu%2Dus?field_news_type_tid%5B52%5D%3D52%26field_news_type_tid%5B51%5D%3D51%26field_news_type_tid%5B55%5D%3D55%26field_news_type_tid%5B56%5D%3D56%26field_news_type_tid%5B54%5D%3D54%26field_news_type_tid%5B53%5D%3D53%26page%3D3 |archive-date=4 Januarie 2018 |access-date=3 Januarie 2018}}</ref> VFA is ook gekritiseer omdat dit ver tekort skiet aan sy doelwit van 100 000 werksgeleenthede. 'n ''ABC News''-ondersoek het bevind dat VFA se eie telling slegs 365 werksgeleenthede getel het wat teen 2020 geskep is, en van daardie werksgeleenthede het ''[[The New York Times]]'' gevind dat slegs 150 oorbly.<ref>{{Cite news|last1=Rosenthal|first1=Brian M.|last2=Glueck|first2=Katie|date=1 Mei 2021|title=Andrew Yang Promised to Create 100,000 Jobs. He Ended Up With 150.|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2021/05/01/nyregion/andrew-yang-venture-for-america-jobs.html|access-date=28 Mei 2021|issn=0362-4331|archive-date=27 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210527213059/https://www.nytimes.com/2021/05/01/nyregion/andrew-yang-venture-for-america-jobs.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang calls himself 'Mr. Job Creator.' But critics say his numbers don't add up|url=https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-calls-mr-job-creator-critics-numbers/story?id=68656444|access-date=28 Mei 2021|website=ABC News|language=en|archive-date=2 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213523/https://abcnews.go.com/Politics/andrew-yang-calls-mr-job-creator-critics-numbers/story?id=68656444|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vox.com/recode/2019/6/13/18637853/andrew-yang-venture-for-america-jobs-record|title=Andrew Yang is promising to revitalize America. His nonprofit tried, too, but couldn't.|last=Schleifer|first=Theodore|date=13 Junie 2019|website=Vox|access-date=7 Desember 2020|archive-date=4 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201214040202/https://www.vox.com/recode/2019/6/13/18637853/andrew-yang-venture-for-america-jobs-record|url-status=live}}</ref> Startup, 'n dokumentêre film mede-geregisseer deur Cynthia Wade en Cheryl Miller Houser oor ses opstartondernemings in Detroit wat deur VFA van stapel gestuur is, is in 2016 vrygestel.<ref>{{Cite web |url=http://www.generationstartupthefilm.com/ |title=Generation Startup |website=Generation Startup documentary film (official website) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170416200842/http://www.generationstartupthefilm.com/ |archive-date=16 April 2017 |access-date=1 Februarie 2017}}</ref> Yang het in Maart 2017 uit sy posisie as uitvoerende hoof van VFA bedank, maar het voortgegaan om beginondernemings te adviseer wat in lyn was met sy kenmerkende beleid van universele basiese inkomste tydens sy presidensiële veldtog.<ref name=Bayou/><ref>{{cite news |last1=Strauss |first1=Helmut |title=U.S. PRESIDENTIAL CANDIDATE JOINS MANNA BASE TEAM |url=https://worldnews123.one/trading/item/867-u-s-presidential-candidate-joins-manna-base-team |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204192216/https://worldnews123.one/trading/item/867-u-s-presidential-candidate-joins-manna-base-team |archive-date=4 Februarie 2020 |access-date=4 Februarie 2020 |publisher=World News 123 |date=23 Julie 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Andrew Yang for President 2020 |url=https://www.facebook.com/andrewyang2020/photos/a.592228501116451/634308623575105/?type=3&theater |website=[[Facebook]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204193150/https://www.facebook.com/andrewyang2020/photos/a.592228501116451/634308623575105/?type=3&theater |archive-date=4 Februarie 2020 |access-date=4 Februarie 2020 |date=22 Mei 2018}}</ref> ===Legendary Ventures=== Op 10 Augustus 2022 het Andrew Yang by die adviesspan by Legendary Ventures, 'n vroeëstadium-[[waagkapitaal]]firma, aangesluit om strategiese waarde oor die firma se portefeulje van verbruikerskleinhandeltegnologie-beleggings te dryf, saam met Fung Brothers Ventures.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2022-08-10 |title=Legendary Ventures expands advisory board with new appointment |url=https://www.einpresswire.com/article/585423216/legendary-ventures-expands-advisory-board-with-new-appointment |archive-url=https://web.archive.org/web/20250518151339/https://www.einpresswire.com/article/585423216/legendary-ventures-expands-advisory-board-with-new-appointment |archive-date=2025-05-18 |url-status=live |access-date=2025-05-19 |website=EIN Presswire |publisher=Legendary Ventures |language=en-US}}</ref> ===Humanity Forward=== Op 5 Maart 2020, na die opskorting van sy presidensiële veldtog, het Yang aangekondig dat hy die niewinsgewende organisasie Humanity Forward Foundation stig, wat toegewy is aan die bevordering van die idees waarvoor hy tydens sy verkiesing veldtog gevoer het, soos UBI, rangordestemming en dataprivaatheid. Yang het ook aangekondig dat die organisasie, saam met The Spark of Hudson,<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-universal-basic-income-cash-experiment-upstate-new-york-2020-5?amp|title=Andrew Yang Universal Basic Income Cases Experiment Upstate New York|website=Business Insider|language=en|access-date=6 Maart 2021|archive-date=12 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112004406/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-universal-basic-income-cash-experiment-upstate-new-york-2020-5?amp|url-status=live}}</ref> wat HudsonUP vorm,<ref>{{Cite web|url=https://www.news10.com/news/universal-basic-income-pilot-program-to-launch-in-hudson/|title=Universal basic income pilot program to launch in Hudson|date=11 Mei 2020|language=en|access-date=6 Maart 2021|archive-date=29 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210429225041/https://www.news10.com/news/universal-basic-income-pilot-program-to-launch-in-hudson/amp/|url-status=dead}}</ref> $500 000 in UBI aan die inwoners van Hudson, New York, sou weggee om UBI se voordele te demonstreer.<ref>{{cite news |last1=Clifford |first1=Catherine |title=Andrew Yang's new non-profit is giving away $500,000 in free cash as a UBI experiment |url=https://www.cnbc.com/2020/03/05/andrew-yangs-humanity-forward-giving-money-for-a-ubi-experiment.html |access-date=6 Maart 2020 |work=CNBC|date=5 Maart 2020 |archive-date=5 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305211246/https://www.cnbc.com/2020/03/05/andrew-yangs-humanity-forward-giving-money-for-a-ubi-experiment.html |url-status=live }}</ref> Nadat die Trump-administrasie gesê het dat hulle 'n vorm van basiese inkomste oorweeg in reaksie op die pandemie, het Yang aangekondig dat hy in kontak was met die Withuis en sy span se dienste aangebied het.<ref>{{cite news |last1=Budryk |first1=Zack |title=Andrew Yang reaching out to the White House on universal basic income |url=https://thehill.com/policy/finance/488056-andrew-yang-reaching-out-to-the-white-house-on-universal-basic-income |access-date=19 Maart 2020 |work=The Hill |date=17 Maart 2020 |archive-date=19 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319062739/https://thehill.com/policy/finance/488056-andrew-yang-reaching-out-to-the-white-house-on-universal-basic-income |url-status=live }}</ref> Op 20 Maart het [[CNN]] berig dat Humanity Forward binnekort $1 miljoen sou spandeer aan maandelikse betalings van $1 000 aan 500 lae-inkomste huishoudings in die [[The Bronx|Bronx]] tydens die krisis. Yang het getwiet dat die aantal huishoudings na verwagting sou verdubbel met bykomende befondsing.<ref>{{cite news |last1=Merica |first1=Dan |title=Andrew Yang's non-profit to spend more than $1 million to aid working families impacted by coronavirus |url=https://www.cnn.com/2020/03/20/politics/andrew-yang-nonprofit-coronavirus/index.html |access-date=21 Maart 2020 |work=[[CNN]]|date=20 Maart 2020 |archive-date=21 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200321022001/https://www.cnn.com/2020/03/20/politics/andrew-yang-nonprofit-coronavirus/index.html |url-status=live }}</ref> Op 3 Augustus het Yang aangekondig dat sy organisasie saamwerk met The $1K Project, 'n aanlyn netwerk wat help om gesinne in nood te identifiseer, wat drie maande se betalings van $1 000 sal ontvang. Een van die stigters van die netwerk beskryf die program as "'n brug na herindiensneming of ander soorte ondersteuning."<ref>{{Cite web|last=Frias|first=Lauren|date=August 3, 2020|title=Andrew Yang's nonprofit is partnering with the $1K Project to bring $1,000 direct monthly payments to struggling US families|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-nonprofit-humanity-forward-1k-project-pandemic-relief-funding-2020-8|access-date=3 Augustus 2020|website=Business Insider|archive-date=3 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803221705/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-nonprofit-humanity-forward-1k-project-pandemic-relief-funding-2020-8|url-status=live}}</ref> Humanity Forward het verklaar dat hulle geen kandidaat ondersteun of onderskryf nadat Yang sy verkiesing tot [[burgemeester]] van New York Stad aangekondig het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.washingtonexaminer.com/news/andrew-yang-twitter-bodega-new-york-mayor|title=New York City mayoral hopeful Andrew Yang prompts Twitter ire with 'bodega' video|date=15 Januarie 2021|website=Washington Examiner|access-date=28 Januarie 2021|archive-date=25 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125154644/https://www.washingtonexaminer.com/news/andrew-yang-twitter-bodega-new-york-mayor|url-status=live}}</ref> ===Lobby 3=== Op 17 Februarie 2022 het Yang die bekendstelling van 'n Web3-gemeenskap aangekondig waarvan die lidmaatskapbewysfooie gebruik sou word om lobbywerk namens Web3, [[blokketting]] en [[kriptogeldeenheid]]belange op Capitol Hill te finansier.<ref>{{Cite web|url=https://www.lobby3.io/|title=Lobby3.io|access-date=17 Februarie 2022|archive-date=17 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217113800/https://www.lobby3.io/|url-status=live}}</ref> Die aankondiging is met kritiek begroet, deels as gevolg van Yang se voortgesette bekendstellings van organisasies, benewens die skeptisisme rondom kriptogeldeenheidsondernemings.<ref>{{Cite magazine|url=https://nymag.com/intelligencer/2022/02/can-andrew-yang-now-a-lobbyist-stick-to-one-thing.html|title=Can Andrew Yang Stick to One Thing?|date=17 Februarie 2022|magazine=The New Yorker|access-date=17 Februarie 2022|archive-date=17 Februarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220217184930/https://nymag.com/intelligencer/2022/02/can-andrew-yang-now-a-lobbyist-stick-to-one-thing.html|url-status=live}}</ref> ===Netto waarde=== Media-afsetpunte het verskeie ramings van Yang se netto waarde teen middel 2019 verskaf: $1 miljoen volgens ''[[Forbes]]'',<ref>{{Cite news |url=https://www.forbes.com/sites/danalexander/2019/08/14/heres-the-net-worth-of-every-2020-presidential-candidate/ |title=The Net Worth of Every 2020 Presidential Candidate |date=14 Augustus 2019 |work=[[Forbes]]|access-date=23 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823194359/https://www.forbes.com/sites/danalexander/2019/08/14/heres-the-net-worth-of-every-2020-presidential-candidate/#c6bd69637c58 |archive-date=23 Augustus 2019}}</ref> tussen $834,000 en $2.4 miljoen volgens ''[[The Wall Street Journal]]'',<ref>{{Cite web |url=https://www.wsj.com/articles/democratic-presidential-hopeful-yangs-speeches-drove-earnings-11557960444 |title=Democratic Presidential Hopeful Yang's Speeches Drove Earnings |last=Bykowicz |first=Julie |date=15 Mei 2019 |website=[[The Wall Street Journal]] |url-status=live |access-date=13 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801032948/https://www.wsj.com/articles/democratic-presidential-hopeful-yangs-speeches-drove-earnings-11557960444 |archive-date=1 Augustus 2019 }}</ref> en tussen $3 miljoen en $4 miljoen volgens [[Newsweek]].<ref>{{Cite news |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-net-worth-democratic-candidate-1452031 |title=Andrew Yang Net Worth: Democratic Candidate Who Promises $1,000 a Month to Every Adult Isn't As Rich As Trump |date=23 Julie 2019 |access-date=23 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190823172356/https://www.newsweek.com/andrew-yang-net-worth-democratic-candidate-1452031 |archive-date=23 Augustus 2019 |work=[[Newsweek]]}}</ref> In 2020 het OpenSecrets dit op so laag as $584,047 geraam.<ref>{{Cite web |last1=A 501tax-exempt |last2=NW |first2=charitable organization 1300 L. St |last3=Washington |first3=Suite 200 |last4=Dc 20005857-0044 |title=Net Worth of 2020 Presidential Candidates |url=https://www.opensecrets.org/2020-presidential-race/financial-disclosures-and-net-worth |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218064353/https://www.opensecrets.org/2020-presidential-race/financial-disclosures-and-net-worth |archive-date=18 Desember 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022 |website=OpenSecrets |language=en}}</ref> ==Politieke loopbaan== ===Werk saam met die Obama-administrasie=== [[Lêer:Andrew-Yang-Champion-of-Change (cropped).jpg|duimnael|Yang ontmoet president Obama in die Withuis in 2012.]] In 2012 is Yang deur die Obama-administrasie as 'n "Kampioen van Verandering" aangewys.<ref name="whitehouse"/> In 2015 is hy as 'n Presidensiële Ambassadeur vir Globale Entrepreneurskap gekies.<ref name="commerce.gov"/><ref name="AmbassadorWSJ">{{Cite web |url=https://blogs.wsj.com/washwire/2015/05/11/meet-president-obamas-entrepreneurship-ambassadors/ |title=Meet President Obama's Entrepreneurship Ambassadors |last=Tau |first=Byron |date=11 Mei 2015 |website=Washington Wire Blog, The Wall Street Journal |issn=0099-9660 |oclc=781541372 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205824/https://blogs.wsj.com/washwire/2015/05/11/meet-president-obamas-entrepreneurship-ambassadors/ |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=7 Desember 2018}}</ref> ===2020 presidensiële veldtog=== [[Lêer:Andrew Yang (45793567155).jpg|duimnael|Yang lewer 'n toespraak in New Hampshire in Januarie 2019. Sy boek, The War on Normal People, word uitgestal.]] Op 6 November 2017 het Yang by die Federale Verkiesingskommissie (FEC) aansoek gedoen om in 2020 vir [[President van die Verenigde State van Amerika|President van die Verenigde State]] te staan.<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/02/03/politics/2020-dem-announcements/index.html |title=Here's how 2020 Democrats announced their campaigns |last=Schwarz |first=Hunter |date=13 Februarie 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190308010007/https://www.cnn.com/2019/02/03/politics/2020-dem-announcements/index.html |archive-date=8 Maart 2019 |access-date=8 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://docquery.fec.gov/pdf/624/201711069086611624/201711069086611624.pdf |title=Statement of Candidacy |last=Yang |first=Andrew |date=6 November 2017 |website=U.S. Federal Election Commission |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180202190053/http://docquery.fec.gov/pdf/624/201711069086611624/201711069086611624.pdf |archive-date=2 Februarie 2018 |access-date=2 Maart 2018}}</ref> Die veldtog het begin met 'n klein aanvanklike personeel wat vanuit 'n woonstel gewerk het wat aan Yang se moeder behoort het.<ref name=WaPo/> Hy het met verskeie slagspreuke gestaan, insluitend "Humanity First", "Make America Think Harder (MATH)" en "Not Left, Not Right, Forward".<ref>{{Cite web|url=https://www.yang2020.com/|title=Andrew Yang for President – Humanity First|website=Andrew Yang for President|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224010527/https://www.yang2020.com/|archive-date=24 Februarie 2018|access-date=26 Februarie 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2019/09/30/politics/andrew-yang-2020-presidential-campaign/index.html |title=Andrew Yang is a rock star to his supporters. Can that propel him to the presidency? |date=30 September 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191002033422/https://www.cnn.com/2019/09/30/politics/andrew-yang-2020-presidential-campaign/index.html |archive-date=2 Oktober 2019 |access-date=24 Oktober 2019}}</ref> Aanvanklik as 'n lang skoot beskou, het Yang se veldtog in Februarie 2019 aansienlike momentum gekry na 'n verskyning op die gewilde [[podsending]] ''The Joe Rogan Experience''.<ref name="TheWrap">{{Cite web |url=https://www.thewrap.com/democrats-podcast-presidential-primary-marianne-williamson-andrew-yang/ |title=Inside the Democrats' Podcast Presidential Primary |last=Sanchez |first=Omar |date=25 Julie 2019 |website=TheWrap |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803165824/https://www.thewrap.com/democrats-podcast-presidential-primary-marianne-williamson-andrew-yang/ |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref><ref name="Verge">{{Cite web |url=https://www.theverge.com/2019/4/17/18408685/andrew-yang-2020-president-democrat-candidate-policies-universal-basic-income-reddit-twitter |title=Andrew Yang is the candidate for the end of the world |last=Brandom |first=Russell |date=17 April 2019 |website=The Verge |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703193945/https://www.theverge.com/2019/4/17/18408685/andrew-yang-2020-president-democrat-candidate-policies-universal-basic-income-reddit-twitter |archive-date=3 Julie 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref><ref name="WaPo">{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/magazine/wp/2019/06/10/feature/random-man-runs-for-president-the-odd-saga-of-andrew-yang-explained/?noredirect=on |title=Random Man Runs for President |last=O'Connor |first=Maureen |date=10 Junie 2019 |access-date=4 Desember 2019 |newspaper=[[The Washington Post]] |archive-date=10 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191210115419/https://www.washingtonpost.com/news/magazine/wp/2019/06/10/feature/random-man-runs-for-president-the-odd-saga-of-andrew-yang-explained/?noredirect=on |url-status=live }}</ref> Op die podsending het Yang verskeie [[Libertynisme|libertaries]]-leunende beleide beklemtoon wat tot sy groeiende gewildheid bygedra het, soos sy steun vir die dekriminalisering van [[Dwelmmiddel|dwelm]]s, dataprivaatheidsregte en die beëindiging van korporatiewe welsyn, wat alles fokus op die vermindering van regeringsinmenging in persoonlike lewens en die ekonomie. Hy het later op ander podsendings en programme verskyn, insluitend ''The Breakfast Club'', ''The Ben Shapiro Show'', en ''Real Time with Bill Maher'', waar hy voortgegaan het om te pleit vir hervorming van strafregspleging, duidelikheid oor kriptogeldeenheidregulering en belegging in kernenergie, idees wat ooreengestem het met die breër doelwitte van individuele vryheid en markinnovasie.<ref>{{Citation |title=Andrew Yang Talks Universal Basic Income, Benefitting From Tech, His Run For President + More |url=https://www.youtube.com/watch?v=87M2HwkZZcw |access-date=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190703173044/https://www.youtube.com/watch?v=87M2HwkZZcw |archive-date=3 Julie 2019 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Samson |first=Carl |date=8 Apri 2019 |title=Andrew Yang Sat Down With Ben Shapiro and it Went… Surprisingly Well |url=https://nextshark.com/andrew-yang-ben-shapiro/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803193203/https://nextshark.com/andrew-yang-ben-shapiro/ |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019 |website=NextShark}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hbo.com/embed/real-time-with-bill-maher/seasons/season-17/episodes/18-episode-498/videos/s17-ep-18-andrew-yang |title=Real Time with Bill Maher |website=HBO |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803193209/https://www.hbo.com/embed/real-time-with-bill-maher/seasons/season-17/episodes/18-episode-498/videos/s17-ep-18-andrew-yang |archive-date=3 Augustus 2019 |access-date=3 Augustus 2019}}</ref> Teen Maart 2019 het Yang die drempels vir meningspeilings en fondsinsameling bereik om te kwalifiseer vir die eerste ronde van Demokratiese primêre debatte.<ref name="Verge" /><ref name="WaPo" /> In Augustus 2019 het hy die hoër drempels bereik om te kwalifiseer vir die tweede ronde van Demokratiese debatte.<ref>[https://www.politico.com/story/2019/08/08/andrew-yang-qualifies-democratic-debates-1453030 Yang surpasses Beto in Iowa poll, qualifies for fall debates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190817193137/https://www.politico.com/story/2019/08/08/andrew-yang-qualifies-democratic-debates-1453030 |date=17 Augustus 2019 }}. Besoek op 20 Augustus 2019</ref> Later het hy gekwalifiseer vir die derde, vierde, vyfde en sesde Demokratiese debatte, maar kon nie 'n stembusdrempel vir die Januarie 2020-debat bereik nie.<ref>{{Cite web|url=https://thehill.com/homenews/campaign/477835-yang-calls-out-dnc-on-polling-says-he-should-be-in-tuesday-debate|title=Yang calls out DNC on polling, says he should be in Tuesday debate|last=Lejeune|first=Tristan|date=11 Januarie 2020|website=l The Hill|language=en|access-date=13 Januarie 2020|archive-date=13 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200113052515/https://thehill.com/homenews/campaign/477835-yang-calls-out-dnc-on-polling-says-he-should-be-in-tuesday-debate|url-status=live}}</ref> Hy het wel gekwalifiseer vir die Februarie 2020-debat.<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/2020/01/26/799679716/poll-results-put-andrew-yang-back-on-the-democratic-debate-stage|title=Poll Results Put Andrew Yang Back On The Democratic Debate Stage|newspaper=NPR|date=26 Januarie 2020|language=en|access-date=28 Januarie 2020|archive-date=28 Januarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128015149/https://www.npr.org/2020/01/26/799679716/poll-results-put-andrew-yang-back-on-the-democratic-debate-stage|url-status=live|last1=Swasey|first1=Benjamin}}</ref> Yang se veldtog het grootliks op beleid gefokus, in wat ''[[Reuters]]'' beskryf het as 'n "tegnokratiese benadering".<ref name="Coronado">{{Cite web |url=http://www.coronadonewsca.com/opinion/why-andrew-yang-might-just-be-what-america-needs-in/article_73100a56-c06b-11e9-9fbe-0b36240afa20.html |title=Why Andrew Yang Might Just Be What America Needs in 2020 |website=Coronado Eagle & Journal|date=16 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071127/http://www.coronadonewsca.com/opinion/why-andrew-yang-might-just-be-what-america-needs-in/article_73100a56-c06b-11e9-9fbe-0b36240afa20.html |archive-date=1 September 2019 |access-date=1 September 2019}}</ref><ref name="Reuters">{{Cite news |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-election-yang-idUSKCN1SL231 |title=Democrat Andrew Yang wants to be president – and give you $1,000 a... |date=15 Mei 2019 |work=[[Reuters]]|access-date=1 September 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071125/https://www.reuters.com/article/us-usa-election-yang-idUSKCN1SL231 |archive-date=1 September 2019 }}</ref> Yang het [[Donald Trump]] gereeld 'n simptoom van 'n groter probleem in die ekonomie genoem, eerder as die probleem self.<ref>{{Cite web |url=https://www.inquisitr.com/5594316/andrew-yang-donald-trump-reality-tv/ |title=Andrew Yang Trashes Media Focus on Donald Trump: 'This Is The Reality TV Show' |date=22 Augustus 2019 |website=The Inquisitr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071128/https://www.inquisitr.com/5594316/andrew-yang-donald-trump-reality-tv/ |archive-date=1 September 2019 |access-date=1 September 2019}}</ref> Volgens ''The New York Times'' was Yang bekend daarvoor dat hy onderhoude met konserwatiewe nuusagentskappe gedoen het, en "alhoewel [Yang] dikwels twiet, twiet hy amper nooit oor mnr. Trump nie."<ref name="BipartisanBet">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/08/22/us/politics/on-politics-andrew-yang-bipartisan.html |title=Andrew Yang's Bipartisan Bet |last=Stevens |first=Matt |date=22 Augustus 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=1 September 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190901071125/https://www.nytimes.com/2019/08/22/us/politics/on-politics-andrew-yang-bipartisan.html |archive-date=1 September 2019 |issn=0362-4331}}</ref> Hierdie benadering is geïllustreer deur een van Yang se veldtogslagspreuke: "Nie links nie, nie regs nie, vorentoe."<ref name="Coronado" /><ref name="Reuters" /><ref name="BipartisanBet" /> Yang se veldtog was bekend vir sy afhanklikheid van internetgebaseerde veldtogte.<ref name="DailyBeast">{{Cite web |url=https://www.thedailybeast.com/how-little-known-andrew-yang-may-end-up-on-the-2020-debate-stage-by-gaming-the-system |title=How Little Known Andrew Yang May End Up on the 2020 Debate Stage by Gaming the System |last1=Stein |first1=Sam |last2=Sommer |first2=Will |date=7 Maart 2019 |website=The Daily Beast |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190309193447/https://www.thedailybeast.com/how-little-known-andrew-yang-may-end-up-on-the-2020-debate-stage-by-gaming-the-system |archive-date=9 Maart 2019 |access-date=10 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cnbc.com/2018/04/11/andrew-yang-wants-to-run-for-president-promising-free-cash-handouts.html |title=This 43-year-old running for president in 2020 wants to give everyone $1,000 a month in free cash |last=Clifford |first=Catherine |date=11 April 2018 |publisher=CNBC |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190310205814/https://www.cnbc.com/2018/04/11/andrew-yang-wants-to-run-for-president-promising-free-cash-handouts.html |archive-date=10 Maart 2019 |access-date=2 April 2019}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://time.com/5528621/andrew-yang-universal-basic-income/ |title=This Presidential Candidate Wants to Give Every Adult $1,000 a Month |last=Vesoulis |first=Abby |date=13 Februarie 2019 |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320235147/http://time.com/5528621/andrew-yang-universal-basic-income/ |archive-date=20 Maart 2019 |access-date=2 April 2019}}</ref> Die veldtog was ook bekend vir sy aanlyn gewildheid, met ''The New York Times'' wat Yang "Die [[internet]] se gunsteling kandidaat" genoem het.<ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000006483925/who-is-andrew-yang-the-internets-favorite-candidate.html |title=Who Is Andrew Yang, the Internet's Favorite Candidate? |last=Tabrizy |first=Nilo |work=[[The New York Times]] |date=22 Mei 2019 |access-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190702143552/https://www.nytimes.com/video/us/politics/100000006483925/who-is-andrew-yang-the-internets-favorite-candidate.html |archive-date=2 Julie 2019 |issn=0362-4331}}</ref> Sy veldtogondersteuners, informeel bekend as die Yang-bende, het aandag getrek na sy veldtog op [[Reddit]], [[Facebook]], [[Instagram]], [[X (sosiale netwerk)|Twitter]] en ander [[sosiale media]]-platforms, deur middel van memes en virale veldtogte.<ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/politics/paloma/the-trailer/2019/03/26/the-trailer-2020-has-its-candidate-for-people-who-hate-politicians/5c98eb741b326b0f7f38f25a/ |title=Politics Analysis – The Trailer: 2020 has its candidate for people who hate politicians |last=Weigel |first=David |date=26 Maart 2019 |newspaper=[[The Washington Post]] |issn=0190-8286 |oclc=2269358 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190326225006/https://www.washingtonpost.com/politics/paloma/the-trailer/2019/03/26/the-trailer-2020-has-its-candidate-for-people-who-hate-politicians/5c98eb741b326b0f7f38f25a/ |archive-date=26 Maart 2019 |access-date=26 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2019/03/20/technology/andrew-Yang-internet-democratic-primary.html |title=In Andrew Yang, the Internet Finds a Meme-Worthy Candidate |last=Roose |first=Kevin |author-link=Kevin Roose |date=20 Maart 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=18 Mei 2019 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320204602/https://www.nytimes.com/2019/03/20/technology/andrew-yang-internet-democratic-primary.html |archive-date=20 Maart 2019 |issn=1553-8095}}</ref> Verskeie nuusagentskappe het Yang die mees verrassende kandidaat van die verkiesingsiklus genoem, en van relatiewe onbekendheid na 'n nasionale mededinger gegaan wat verskeie bekende politici oorleef het.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite web |last=Bacon |first=Perry Jr. |date=12 Februarie 2020 |title=Goodbye To Andrew Yang, 2020's Most Unexpectedly Successful Losing Candidate |url=https://fivethirtyeight.com/features/goodbye-to-andrew-yang-2020s-most-unexpectedly-successful-losing-candidate/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726040353/https://fivethirtyeight.com/features/goodbye-to-andrew-yang-2020s-most-unexpectedly-successful-losing-candidate/ |archive-date=26 Julie 2020 |access-date=21 Mei 2020 |website=FiveThirtyEight |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|last=Stevens|first=Matt|date=11 Februarie 2020|title=Andrew Yang Drops Out: 'It Is Clear Tonight From the Numbers That We Are Not Going to Win'|language=en-US|work=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|access-date=21 Mei 2020|issn=0362-4331|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924050541/https://www.nytimes.com/2020/02/11/us/politics/andrew-yang-drops-out.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Andrew Yang's campaign manager had zero political experience. This is how he built an insurgent candidacy that outlasted powerful rivals.|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yangs-campaign-manager-hacked-the-primary-with-no-experience-2020-2|last=Lahut|first=Jake|website=Business Insider|access-date=21 Mei 2020|archive-date=4 Junie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200604182158/https://www.businessinsider.com/andrew-yangs-campaign-manager-hacked-the-primary-with-no-experience-2020-2|url-status=live}}</ref> Yang het ook verskeie hoëprofiel-ondersteuning ontvang, soos van [[Tesla, Inc.|Tesla]] se uitvoerende hoof, [[Elon Musk]].<ref>{{Cite news |date=10 Augustus 2019 |title=Elon Musk Says He Supports 2020 White House Hopeful Andrew Yang |language=en |work=Bloomberg |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-10/elon-musk-says-he-supports-2020-white-house-hopeful-andrew-yang |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331094042/https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-10/elon-musk-says-he-supports-2020-white-house-hopeful-andrew-yang |archive-date=31 Maart 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022}}</ref> Yang was ten minste die derde Amerikaner van Oos-Asiatiese afkoms wat vir president van die Verenigde State gestaan het, na Hiram Fong en Patsy Mink.<ref>{{Cite web |url=http://senatorfong.com/ |title=Senator Hiram L. Fong |date=11 Januarie 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427052223/http://senatorfong.com/ |archive-date=27 April 2019 |access-date=10 Maart 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.democrats.org/a/2007/05/patsy_takemoto.php |title=Patsy Takemoto Mink (1927–2002) |date=20 Desember 2007 |publisher=Democratic National Committee |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20071220074252/http://www.democrats.org/a/2007/05/patsy_takemoto.php |archive-date=20 Desember 2007}}</ref> Volgens die [[BBC]] was hy "een van die eerste en mees herkenbare Oos-Asiatiese Amerikaners in die geskiedenis wat vir president gestaan het."<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49805207|title=The 'Asian math guy' trying to be next US president|last=Feng|first=Zhaoyin|date=September 29, 2019|publisher=[[BBC News]]|access-date=29 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190929025727/https://www.bbc.com/news/world-us-canada-49805207|archive-date=29 September 2019|url-status=live}}</ref> Hy het gesê dat hy gehoop het dat sy "veldtog Asiatiese Amerikaners kan inspireer om by [politiek] betrokke te raak."<ref>{{Cite web |url=https://abc13.com/5526660/ |title=Andrew Yang supporters looking for momentum in Houston |last=Shay |first=Miya |date=10 September 2019 |website=ABC13 Houston |access-date=12 September 2019 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114532/https://abc13.com/5526660/ |url-status=live }}</ref> Yang het op 11 Februarie 2020 uit die presidensiële wedloop onttrek.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/02/11/politics/andrew-yang-ends-2020-presidential-campaign/index.html|title=Andrew Yang ends 2020 presidential campaign|first1=Dan|last1=Merica|website=[[CNN]]|date=12 Februarie 2020 |access-date=12 Februarie 2020|archive-date=12 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200212012259/https://www.cnn.com/2020/02/11/politics/andrew-yang-ends-2020-presidential-campaign/index.html|url-status=live}}</ref> Op 10 Maart 2020 het Yang [[Joe Biden]] onderskryf.<ref>{{cite news|url=https://deadline.com/2020/03/joe-biden-bernie-sanders-2020-presidential-race-coronavirus-1202879007/|title=Andrew Yang Endorses Joe Biden, Calls Him The "Prohibitive Nominee"|work=Deadline Hollywood|date=10 Maart 2020|access-date=10 Maart 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311005554/https://deadline.com/2020/03/joe-biden-bernie-sanders-2020-presidential-race-coronavirus-1202879007/|url-status=live}}</ref> ====Mediadekking==== [[Lêer:Andrew Yang (48571517517).jpg|duimnael|Yang praat met deelnemers by die 2019 Iowa Democratic Wing Ding by Surf Ballroom in Clear Lake, Iowa.]] By verskeie geleenthede het nuusmedia Yang onevenredig uit verkiesingsdekking weggelaat of misleidende data oor sy posisie in meningspeilings aangebied.<ref>{{Cite web|last=Kim|first=Avery|date=August 2, 2020|title=Random Man Runs for President: Andrew Yang and the Media|url=https://aapr.hkspublications.org/2020/08/02/random-man-runs-for-president-andrew-yang-and-the-media/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807221154/https://aapr.hkspublications.org/2020/08/02/random-man-runs-for-president-andrew-yang-and-the-media/|archive-date=7 Augustus 2020|access-date=7 Augustus 2020|website=Asian American Policy Review|publisher=Harvard Kennedy School|language=en-US}}</ref> Voorvalle sluit gevalle in waar nuusagentskappe Yang van lyste van Demokratiese kandidate vir 2020 uitgesluit het.<ref name="Cillizza">{{Cite web |url=https://www.cnn.com/2019/09/04/politics/andrew-yang-2020/index.html |title=Is Andrew Yang being unfairly ignored? |last=Cillizza |first=Chris |date=4 September 2019 |publisher=[[CNN]]|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190910002955/https://www.cnn.com/2019/09/04/politics/andrew-yang-2020/index.html |archive-date=10 September 2019 |access-date=9 September 2019}}</ref><ref name="Rothschild">{{Cite web |url=https://www.axios.com/andrew-yang-2020-media-attention-acc2652a-e43b-45fb-8e88-42e606ab0be8.html |title=Andrew Yang gets media cold shoulder |last1=Rothschild |first1=Neal |last2=Fischer |first2=Sara |date=3 September 2019 |website=Axios|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904123204/https://www.axios.com/andrew-yang-2020-media-attention-acc2652a-e43b-45fb-8e88-42e606ab0be8.html |archive-date=4 September 2019 |access-date=9 September 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.inquisitr.com/5475323/andrew-yang-blackballed-msnbc-democratic-presidential-candidate-chart/ |title=Andrew Yang Blackballed From MSNBC's 2020 Democratic Presidential Candidate Chart |website=inquisitr.com |date=10 Junie 2019 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190715195631/https://www.inquisitr.com/5475323/andrew-yang-blackballed-msnbc-democratic-presidential-candidate-chart/ |archive-date=15 Julie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://nextshark.com/andrew-yang-2020-candidate-list/ |title=Andrew Yang Totally Ignored on MSNBC's List of 2020 Democratic Presidential Candidates |last1=Nguyen |first1=Kimberly |date=10 Junie 2019 |website=NextShark |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611041613/https://nextshark.com/andrew-yang-2020-candidate-list/ |archive-date=11 Junie 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://thehill.com/homenews/campaign/459290-yang-hits-cnn-media-for-not-reflecting-his-standing-in-polls |title=Yang hits CNN, media over campaign coverage |last=Klar |first=Rebecca |date=29 Augustus 2019 |website=The Hill|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829195404/https://thehill.com/homenews/campaign/459290-yang-hits-cnn-media-for-not-reflecting-his-standing-in-polls |archive-date=29 Augustus 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref> Op 29 Augustus 2019 het 'n CNN-infografika wat die resultate van 'n meningspeiling vertoon het, kandidaat Beto O'Rourke ingesluit, maar nie Yang nie, al het die meningspeiling getoon dat Yang drie keer hoër as O'Rourke was. Yang-ondersteuners het media-agentskappe gekritiseer vir die onewewigtige lae dekking, onder meer via Twitter se [[hutsmerk]] #YangMediaBlackout.<ref>{{Cite web |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-fans-cry-foul-over-candidates-lack-media-coverage-1456896 |title=Andrew Yang fans are crying foul over candidate's lack of media coverage |first=Jennifer |last=Doherty |date=29 Augustus 2019 |website=[[Newsweek]]|access-date=30 Augustus 2019 |archive-date=30 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830041121/https://www.newsweek.com/andrew-yang-fans-cry-foul-over-candidates-lack-media-coverage-1456896 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.businessinsider.com/yang-campaign-cnn-apologized-2020-poll-chyron-excluding-yang-2019-8 |title=Andrew Yang's campaign says CNN corrected a chyron that excluded Yang in favor of a lower-polling candidate |last=Panetta |first=Grace |website=Business Insider |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829192518/https://www.businessinsider.com/yang-campaign-cnn-apologized-2020-poll-chyron-excluding-yang-2019-8 |archive-date=29 Augustus 2019 |access-date=30 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mediaite.com/online/yang-gang-calls-out-cnn-for-glaring-omission-on-poll-graphic-yangmediablackout-is-out-of-control/ |title=Yang Gang Calls Out CNN for Glaring Omission on Poll Graphic |date=29 Augustus 2019 |website=Mediaite |access-date=30 Augustus 2019 |archive-date=29 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190829203057/https://www.mediaite.com/online/yang-gang-calls-out-cnn-for-glaring-omission-on-poll-graphic-yangmediablackout-is-out-of-control/ |url-status=live }}</ref> ===Na-veldtog=== Yang het op 11 Februarie 2020 uit die presidensiële wedloop onttrek na 'n teleurstellende uitslag in die [[New Hampshire]]-voorverkiesing.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com|title=Andrew Yang drops out of presidential race|last=Weigel|first=David|date=11 Februarie 2020|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=27 Maart 2019|archive-date=22 Februarie 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200222154122/https://www.washingtonpost.com/|url-status=live}}</ref> Hy het aan sy ondersteuners aangekondig: "Alhoewel ons nie hierdie verkiesing gewen het nie, begin ons nou eers."<ref>{{cite web |last=Brown |first=Mike |title=Why basic income won't die with Andrew Yang's campaign |url=https://www.inverse.com/innovation/why-basic-income-wont-die-with-andrew-yangs-campaign |website=Inverse |access-date=29 Februarie 2020 |date=12 Februarie 2020 |archive-date=13 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200213035502/https://www.inverse.com/innovation/why-basic-income-wont-die-with-andrew-yangs-campaign |url-status=live }}</ref> Voormalige burgemeester Michael Bloomberg se raadgewer, Howard Wolfson, het voorgestel dat Yang "'n baie interessante kandidaat" vir burgemeester van New York Stad sou wees; Yang het gesê: "Dit is ongelooflik vleiend om in daardie rol gedink te word.... Ons het op hierdie stadium niks uitgesluit nie. Ek sal sê ek is meer aangetrokke tot uitvoerende rolle as wetgewende rolle, want ek dink jy kan meer gedoen kry."<ref>{{cite news |last1=Ward |first1=Myah |title=Andrew Yang says he's looking at other political races |url=https://www.politico.com/news/2020/02/12/andrew-yang-looking-at-other-political-races-114425 |access-date=17 Februarie 2020 |work=Politico|date=12 Februarie 2020 |archive-date=17 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217090853/https://www.politico.com/news/2020/02/12/andrew-yang-looking-at-other-political-races-114425 |url-status=live }}</ref> Op 3 Maart het Yang sy belangstelling in die burgemeesterskap aan ''BuzzFeed News'' herhaal.<ref>{{cite web |last1=O'Connor |first1=Ema |title=I Rode The Train With Andrew Yang And He Said He's Considering Running For Mayor Of New York |url=https://www.buzzfeednews.com/article/emaoconnor/andrew-yang-2020-new-york-mayor-joe-biden |website=BuzzFeed News |access-date=4 Maart 2020 |date=3 Maart 2020 |archive-date=4 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200304024917/https://www.buzzfeednews.com/article/emaoconnor/andrew-yang-2020-new-york-mayor-joe-biden |url-status=live }}</ref> Op 19 Februarie het Yang by [[CNN]] aangesluit as 'n politieke kommentator.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/02/19/politics/andrew-yang-cnn-political-commentator/index.html|title=Andrew Yang Joins CNN as a political commentator|last=Cole|first=Devan|date=19 Februarie 2020|website=[[CNN]]|access-date=19 Februarie 2020|archive-date=13 Februarie, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213080425/https://www.cnn.com/2020/02/19/politics/andrew-yang-cnn-political-commentator/index.html|url-status=live}}</ref> Op 10 Maart, die aand van die Demokratiese voorverkiesing in [[Michigan]], het hy [[Joe Biden]] onderskryf. Hy het gesê hy verstaan Sanders se ondersteuners se frustrasie, maar dat die klop van Trump die belangrikste doelwit was.<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2020/03/10/politics/andrew-yang-endorses-joe-biden/index.html|title=Andrew Yang endorses Joe Biden for president|first=Paul|last=LeBlanc|website=[[CNN]]|date=11 Maart, 2020|access-date=11 Maart 2020|archive-date=11 Maart 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200311050033/https://www.cnn.com/2020/03/10/politics/andrew-yang-endorses-joe-biden/index.html|url-status=live}}</ref> Na sy veldtog het Yang 'n [[podsending]], ''Yang Speaks'', geskep waar hy nasionale en globale kwessies met gaskommentators bespreek het.<ref>{{cite news |last1=Deese |first1=Kaelan |title=Andrew Yang to launch issues-based podcast |url=https://thehill.com/homenews/media/490441-andrew-yang-to-launch-issues-based-podcast |access-date=1 April 2020 |work=The Hill |date=31 Maat 2020 |archive-date=31 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200331201306/https://thehill.com/homenews/media/490441-andrew-yang-to-launch-issues-based-podcast |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news|last1=Spangler|first1=Todd|title=Andrew Yang Sets Launch of Issues-Oriented Podcast 'Yang Speaks'(EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2020/digital/news/andrew-yang-podcast-premiere-date-yang-speaks-1203549924/|access-date=13 Mei 2020|work=Variety|date=31 Maart 2020|archive-date=8 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200408075509/https://variety.com/2020/digital/news/andrew-yang-podcast-premiere-date-yang-speaks-1203549924/|url-status=live}}</ref> Die podsending is sedertdien in sy nuutste handelsmerk, "Forward", ingevou. Die podsending publiseer steeds weekliks nuwe episodes. Op 29 April 2020 het Yang aangekondig dat hy regstappe teen die New York State Board of Elections doen nadat die staatsverkiesingskommissie gestem het om sy presidensiële voorverkiesing te kanselleer. Die liassering het verklaar: "Hierdie ongekende en ongeregverdigde stap skend die regte van Eisers en alle kiesers van die Demokratiese Party in die staat New York, waarvan daar na raming meer as ses miljoen is, aangesien dit hulle fundamenteel die reg ontken om ons volgende kandidaat vir die amp van President van die Verenigde State te kies."<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang sues over New York's canceled presidential primary|url=https://www.cnn.com/2020/04/28/politics/andrew-yang-new-york-presidential-primary/index.html|first=Paul|last=LeBlanc|website=[[CNN]]|date=29 April 2020 |access-date=30 April 2020|archive-date=26 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126065912/https://www.cnn.com/2020/04/28/politics/andrew-yang-new-york-presidential-primary/index.html|url-status=live}}</ref> Vroeg in Mei het die regter in Yang se guns beslis.<ref>{{cite news |last1=Mahoney |first1=Bill |title=Judge reinstates New York's Democratic presidential primary |url=https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2020/05/05/judge-reinstates-new-yorks-democratic-presidential-primary-1282478 |access-date=6 Mei 2020 |work=Politico |date=5 Mei 2020 |archive-date=7 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507020052/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2020/05/05/judge-reinstates-new-yorks-democratic-presidential-primary-1282478 |url-status=live }}</ref> Aanvanklik uitgesluit van die lys van bevestigde sprekers vir die 2020 Demokratiese Nasionale Konvensie, het Yang sy ontevredenheid op [[Twitter]] uitgespreek en gesê dat hy "soort van verwag het om te praat" by die geleentheid.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang on Democratic National Convention: 'I kind of expected to speak'|url=https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/08/11/dnc-andrew-yang-says-he-expected-speak-2020-democrat-convention/3345325001/|author=Lalljee, Jason|date=11 Augustus 2020|access-date=13 Augustus 2020|work=USA Today|archive-date=12 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812165722/https://www.usatoday.com/story/news/politics/2020/08/11/dnc-andrew-yang-says-he-expected-speak-2020-democrat-convention/3345325001/|url-status=live}}</ref> Yang het op 20 Augustus by die DNC gepraat, as die derde spreker van die aand.<ref>{{Cite web|last=Midkiff|first=Sarah|title=Andrew Yang Has Been Added To The DNC Speaker Lineup Thanks To The #YangGang|url=https://www.refinery29.com/en-us/2020/08/9960628/andrew-yang-dnc-speaker-lineup-twitter-reaction|access-date=13 Augustus 2020|website=www.refinery29.com|language=en|archive-date=14 Augustus 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200814064854/https://www.refinery29.com/en-us/2020/08/9960628/andrew-yang-dnc-speaker-lineup-twitter-reaction|url-status=live}}</ref> In September 2020 het die Biden-veldtog Yang as 'n lid van sy kleinsake-adviesraad aangestel.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang Becomes Eighth Former Democratic Presidential Candidate to Join Joe Biden's Team|url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-becomes-eighth-former-democratic-presidential-candidate-join-joe-bidens-team-1533830|access-date=14 September 2020|website=[[Newsweek]]|language=en|archive-date=23 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923174142/https://www.newsweek.com/andrew-yang-becomes-eighth-former-democratic-presidential-candidate-join-joe-bidens-team-1533830|url-status=live}}</ref> In November 2020 het Yang aangekondig dat hy en sy vrou na [[Atlanta]] verhuis om Raphael Warnock en Jon Ossoff se veldtogte in die Georgia Senaat-afloopverkiesings in Januarie 2021 by te staan.<ref>{{Cite web|date=8 November 2020|title=Andrew Yang moving to Atlanta to help Democrats win Senate runoffs|url=https://www.wsbtv.com/news/politics/andrew-yang-moving-atlanta-help-democrats-win-senate-runoffs/BTGI65ATNZHTJMJWFXRLAZV4HU/|access-date=November 8, 2020|website=WSBTV|language=en-US|archive-date=8 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108201017/https://www.wsbtv.com/news/politics/andrew-yang-moving-atlanta-help-democrats-win-senate-runoffs/BTGI65ATNZHTJMJWFXRLAZV4HU/|url-status=live}}</ref> In Augustus 2020 het Yang aan ''The Carlos Watson Show'' onthul dat hy in kontak was met Joe Biden se 2020 presidensiële veldtog oor 'n potensiële rol in die Biden-kabinet wat fokus op die kwessie van tegnologie in die samelewing.<ref>{{Cite web|title=Will Andrew Yang Be Secretary of Commerce in Joe Biden's Cabinet? - YouTube|url=https://www.youtube.com/watch?v=pANd5VhdoxY&t=975s|access-date=26 Januarie, 2021|website=www.youtube.com|archive-date=1 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201213624/https://www.youtube.com/watch?v=pANd5VhdoxY&t=975s|url-status=live}}</ref> In Yang se boek ''Forward: Notes on the Future of Our Democracy'' skryf hy dat hy 'n onderhoud met Biden se oorgangspan gevoer het vir die rol van die Verenigde State se Minister van Arbeid. Hy het ook voorgestel dat hy in 'n nuwe rol, Sekretaris van Tegnologie en Innovasie, dien.<ref>{{Cite web|title=Andrew Yang pitched a 'secretary of technology and innovation' cabinet position to the Biden transition team, according to his new book|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-job-secretary-of-technology-cabinet-position-book-2021-9|access-date=23 September 2021|website=Insider Inc.|archive-date=23 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210923213840/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-job-secretary-of-technology-cabinet-position-book-2021-9|url-status=live}}</ref> ===Burgemeestersveldtog in New York Stad in 2021=== [[Lêer:Andrew Yang for Mayor logo.svg|duimnael|Logo vir Yang se 2021-burgemeestersveldtog.    ]] [[Lêer:Andrew Yang, May 1, 2021 A.jpg|links|duimnael|Yang voer veldtog vir burgemeester in Mei 2021. ]] Na die opskorting van sy presidensiële veldtog in Februarie 2020, is Yang as 'n potensiële kandidaat in die 2021 New York Stad se burgemeestersverkiesing beskou om die uittredende Bill de Blasio op te volg,<ref>{{Cite web|last=i_beebe|date=13 Februarie 2020|title=Rumors swirl around Yang mayoral run|url=https://www.cityandstateny.com/articles/policy/technology/rumors-swirl-around-yang-mayoral-run.html|access-date=1 Januarie 2021|website=City & State NY|language=en|archive-date=14 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114222459/https://www.cityandstateny.com/articles/policy/technology/rumors-swirl-around-yang-mayoral-run.html|url-status=live}}</ref> met Yang self wat belangstelling getoon het om die amp te bekom.<ref>{{Cite web|last=Goldiner|first=Dave|title=Andrew Yang fans mayor rumors with 'See you in New York' declaration|url=https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-yang-nyc-mayor-20200212-mmihnhgfxrd2dcisjsefmk5cai-story.html|access-date=1 Januarie 2021|website=New York Daily News|date=12 Februaie 2020 |archive-date=26 Februarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210226230040/https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-yang-nyc-mayor-20200212-mmihnhgfxrd2dcisjsefmk5cai-story.html|url-status=live}}</ref> Yang het na bewering aan stadsleiers gesê dat hy van plan is om vir burgemeester te staan.<ref>{{Cite web|last=Williams|first=Jordan|date=11 Desember 2020|title=Andrew Yang telling New York City leaders he intends to run for mayor: NYT|url=https://thehill.com/homenews/state-watch/529784-yang-telling-new-york-city-leaders-he-intends-to-run-for-mayor-nyt|access-date=16 Desember 2020|website=The Hill|language=en|archive-date=11 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201211130524/https://thehill.com/homenews/state-watch/529784-yang-telling-new-york-city-leaders-he-intends-to-run-for-mayor-nyt|url-status=live}}</ref> nadat meningspeilings wat deur die ''New York Post'' verkry is, getoon het dat hy die voorloper is, met 20% van New Yorkers wat gesê het dat hulle sy kandidatuur sou ondersteun.<ref>{{Cite web|last=Hicks|first=Nolan|date=8 Desember 2020|title=Stringer weak, Yang could be 2021 NYC mayoral contender, poll shows|url=https://nypost.com/2020/12/08/stringer-weak-yang-could-be-2021-mayoral-contender-poll/|access-date=December 16, 2020|website=The New York Post|language=en|archive-date=12 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201212133446/https://nypost.com/2020/12/08/stringer-weak-yang-could-be-2021-mayoral-contender-poll/|url-status=live}}</ref> Yang het op 23 Desember 2020 papierwerk ingedien om geld vir sy burgemeestersveldtog in te samel.<ref>{{Cite web|last=Hicks|first=Nolan|date=December 23, 2020|title=Andrew Yang files paperwork to run for NYC mayor|url=https://nypost.com/2020/12/23/andrew-yang-files-paperwork-to-run-for-nyc-mayor/|access-date=23 Desember 2020|publisher=[[New York Post]]|archive-date=23 Desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201223211234/https://nypost.com/2020/12/23/andrew-yang-files-paperwork-to-run-for-nyc-mayor/|url-status=live}}</ref> Op 8 Januarie 2021 het ''Politico'' berig dat Yang New York Stad verlaat het tydens die hoogtepunt van die [[Covid-19-pandemie|COVID-19-pandemie]] om in sy tweede huis in New Paltz, New York, te bly.<ref name="YangCOVIDRelocation">{{Cite web|last=Goldenberg|first=Sally|title=Andrew Yang left New York as Covid surged. Now he wants to be mayor.|url=https://politi.co/38s0iu7|access-date=5 Mei 2021|website=Politico PRO|date=8 Januarie 2021 |language=en|archive-date=12 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220912175055/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/01/08/andrew-yang-left-new-york-as-covid-surged-now-he-wants-to-be-mayor-1353859|url-status=live}}</ref> In 'n onderhoud met [[The New York Times]] het hy gesê: "Kan jy jou voorstel om twee kinders op virtuele skool in 'n tweeslaapkamerwoonstel te hê en dan self te probeer werk?"<ref name="YangCovidRelocationSlammed">{{Cite web|last=Brewster|first=Jack|date=11 Januarie 2021|title=Yang Slammed After Trying To Justify Fleeing New York City During Pandemic|url=https://www.forbes.com/sites/jackbrewster/2021/01/11/yang-slammed-after-trying-to-justify-fleeing-new-york-city-during-pandemic/?sh=5a961d8d3c5c|website=[[Forbes]]|access-date=April 23, 2021|archive-date=23 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423232526/https://www.forbes.com/sites/jackbrewster/2021/01/11/yang-slammed-after-trying-to-justify-fleeing-new-york-city-during-pandemic/?sh=5a961d8d3c5c|url-status=live}}</ref><ref name="tone-deaf-1">{{Cite web|last=Kate|first=Glueck|date=11 Januarie 2021|title=Can Andrew Yang Make It in New York City Politics?|url=https://www.nytimes.com/2021/01/11/nyregion/andrew-yang-mayor-nyc.html|website=[[The New York Times]]|access-date=24 April 2021|archive-date=24 Apri 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210424210409/https://www.nytimes.com/2021/01/11/nyregion/andrew-yang-mayor-nyc.html|url-status=live}}</ref> Kritici het sy kommentaar as toondoof beskou, aangesien baie Amerikaners werk en gesin moes balanseer tydens COVID-19-inperkings.<ref name="tone-deaf-1" /> Yang het sy deelname aan die burgemeester verkiesing formeel op 13 Januarie 2021 op Twitter aangekondig.<ref>{{Cite tweet|user=AndrewYang|number=1349522020615278593|author-link=Andrew Yang|title=I moved to New York City 25 years ago. I came of age, fell in love, and became a father here. Seeing our City in so much pain breaks my heart. Let's fight for a future New York City that we can be proud of – together. Join us at YangforNY.com}}</ref> Hy het self sedert 2001 nie in 'n munisipale verkiesing gestem nie.<ref>{{cite web |title=Yang talks voting |date=May 7, 2021 |url=https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook-pm/2021/05/07/yang-talks-voting-492774 |publisher=Politico New York |access-date=7 Mei 2021 |archive-date=7 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507222348/https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook-pm/2021/05/07/yang-talks-voting-492774 |url-status=live }}</ref> Yang is onderskryf deur die Amerikaanse verteenwoordigers Grace Meng en Ritchie Torres, sowel as 'n aantal ander politieke figure in die staat en stad van New York.<ref>{{cite web|title=Rep. Ritchie Torres endorses Andrew Yang for NYC Mayor, will serve as campaign co-chair|url=https://aldianews.com/articles/politics/rep-ritchie-torres-endorses-andrew-yang-nyc-mayor-will-serve-campaign-co-chair|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210114173125/https://aldianews.com/articles/politics/rep-ritchie-torres-endorses-andrew-yang-nyc-mayor-will-serve-campaign-co-chair|archive-date=14 Januarie 2021|access-date=14 Januarie 2020|work=Al Día}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Durkin|first1=Erin|last2=CUSTODIO|first2=ANNA GRONEWOLD with JONATHAN|title=Mayoral candidates scramble for endorsements — Cuomo eases pandemic restrictions — School enrollment drops|url=https://politi.co/3opWq1r|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513183946/https://www.politico.com/newsletters/new-york-playbook/2021/01/28/mayoral-candidates-scramble-for-endorsements-cuomo-eases-pandemic-restrictions-school-enrollment-drops-491558|archive-date=13 Mei 2021|access-date=22 Maart 2021|website=Politico|date=28 Januarie 2021 }}</ref> Hy het as 'n voorloper na vore gekom nadat hy die wedloop betree het,<ref>{{cite web|title=Early front-runners like Andrew Yang usually win NYC mayoral primaries|date=24 April 2021|url=https://www.cnn.com/2021/04/24/politics/nyc-mayoral-race-analysis/index.html|publisher=[[CNN]]|access-date=4 Junie 2021|archive-date=1 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210601193310/https://www.cnn.com/2021/04/24/politics/nyc-mayoral-race-analysis/index.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=More of Andrew Yang's Campaign Donors Live Outside New York City Than In It|date=11 Mei 2021|url=https://www.thecity.nyc/2021/5/11/22431629/andrew-yang-campaign-donors-outside-nyc|publisher=The City|access-date=4 Junie 2021|archive-date=4 Junie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604153909/https://www.thecity.nyc/2021/5/11/22431629/andrew-yang-campaign-donors-outside-nyc|url-status=live}}</ref> en het 'n bestendige voorsprong in meningspeilings gehandhaaf; vanaf Mei 2021 het Yang se voorsprong gekrimp toe Eric Adams as nog 'n voorloper na vore gekom het.<ref>{{cite web |last1=Campanile |first1=Carl |title=Adams tops Yang in latest mayoral poll as Garcia jumps to third, with many still undecided |url=https://nypost.com/2021/05/26/adams-tops-yang-in-mayoral-poll-garcia-moves-up-to-third-many-still-undecided/ |website=[[New York Post]]|date=26 Mei 2021 |access-date=10 Junie 2021 |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610201237/https://nypost.com/2021/05/26/adams-tops-yang-in-mayoral-poll-garcia-moves-up-to-third-many-still-undecided/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last1=Prater |first1=Nia |title=Bad News for Andrew Yang With Two Weeks to Go |url=https://nymag.com/intelligencer/2021/06/bad-news-for-andrew-yang-with-two-weeks-to-go.html |website=New York Intelligencer |access-date=10 Junie 2021 |language=en-us |date=7 Junie 2021 |archive-date=10 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610201234/https://nymag.com/intelligencer/2021/06/bad-news-for-andrew-yang-with-two-weeks-to-go.html |url-status=live }}</ref> Nadat hy op die voorverkiesingsaand, 22 Junie, vierde in die eerste ronde-stemme geëindig het, het Yang toegegee dat hy nie die wedloop kon wen nie en sy veldtog beëindig.<ref name="theguardian.com"/> Kort nadat die burgemeester van New York, Eric Adams, aangekla is van federale korrupsieklagte, het Yang 'n opinie-artikel vir [[Newsweek]] geskryf waarin hy verklaar het dat hy, toe hy teen Adams in die 2021-burgemeestersvoorverkiesing gestaan het, verwag het dat die aanklagte sou kom.<ref>{{cite web |last1=Yang |first1=Andrew |title=Andrew Yang: I Ran Against Eric Adams. I Saw This Coming. Opinion |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-i-ran-against-eric-adams-i-saw-this-coming-opinion-1960163 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241123025004/https://www.newsweek.com/andrew-yang-i-ran-against-eric-adams-i-saw-this-coming-opinion-1960163 |archive-date=23 November 2024 |url-status=live |publisher=Newsweek |access-date=19 November 2024 |date=27 September 2024}}</ref> ===Stigting van die Forward Party=== In Yang se 2021-boek, ''Forward: Notes on the Future of Our Democracy'', het hy sy voorneme aangekondig om 'n nuwe derde party, die Forward Party, te stig.<ref name="Forward">{{Cite web |title=Andrew Yang's new 3rd party will be called 'The Forward Party', according to his forthcoming book |url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-3rd-party-name-forward-party-book-2021-9 |last=Lahut |first=Jake |date=23 September 2021 |access-date=23 September 2021 |website=Insider Inc. |archive-date=23 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123230339/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-new-3rd-party-name-forward-party-book-2021-9 |url-status=live }}</ref> Op 4 Oktober 2021 het Yang op sy [[blog]] aangekondig dat hy sy kieserregistrasie van Demokraat na Onafhanklik verander het, en gesê hy is "vol vertroue dat dit die regte ding is om nie meer 'n Demokraat te wees nie";<ref name=axiosoct4/> die volgende dag het hy die stigting van die Forward Party aangekondig. <ref name=OCT5>{{cite web|url=https://www.opensecrets.org/news/2021/10/yang-leverages-name-recognition-fundraising-power-launch-forward-party/|title=Yang leverages name recognition, fundraising power to launch Forward Party|author=Holzberg, Melissa|work=OpenSecrets|date=6 Oktober 2021|access-date=10 Oktober 2021|archive-date=10 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211010172401/https://www.opensecrets.org/news/2021/10/yang-leverages-name-recognition-fundraising-power-launch-forward-party/|url-status=live}}</ref> Yang het gesê die groep sal begin as 'n sosiale beweging en politieke aksiekomitee, en uiteindelik die FEC versoek om formele erkenning as 'n politieke party.<ref name="Forward" /><ref name=FAQ>{{cite web|url=https://www.forwardparty.com/faq|title=Frequently asked questions|date=5 Oktober 2021|access-date=5 Oktober 2021|work=Forward Party|archive-date=11 Oktober 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211011090658/https://www.forwardparty.com/faq|url-status=live}}</ref> Op 27 Julie 2022 het die Forward Party 'n samesmelting met die Serve America Movement en die Renew America Movement aangekondig om 'n nuwe politieke party te vorm.<ref>{{cite news |last1=Reid |first1=Tim |title=Former Republicans and Democrats form new third U.S. political party |url=https://www.reuters.com/world/us/exclusive-former-republicans-democrats-form-new-third-us-political-party-2022-07-27/ |access-date=28 Julie 2022 |work=[[Reuters]] |date=27 Julie 2022 |archive-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728031954/https://www.reuters.com/world/us/exclusive-former-republicans-democrats-form-new-third-us-political-party-2022-07-27/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Former US Democrat Andrew Yang launches centrist 'Forward Party' |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/7/28/former-democrat-andrew-yang-launches-centrist-forward-party-united-states |access-date=28 Julie 2022 |work=[[Al Jazeera]] |date=28 Julie 2022 |archive-date=28 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728105323/https://www.aljazeera.com/news/2022/7/28/former-democrat-andrew-yang-launches-centrist-forward-party-united-states |url-status=live }}</ref> Die party is amptelik as 'n klein party in [[Nevada]] geregistreer<ref>{{Cite web |title=Nevada |url=https://www.forwardparty.com/nevada |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218064351/https://www.forwardparty.com/nevada |archive-date=18 Desember 2022 |url-status=live |access-date=18 Desember 2022 |website=Forward Party |language=en}}</ref> en het wettige partystatus in [[Maine]] en [[Texas]]. ===2024 verkiesingsiklus=== In Junie 2023 het Yang aangekondig dat hy tot [[Chris Christie]] se 2024 presidensiële veldtog bygedra het, in 'n poging om hom te help kwalifiseer vir die komende Republikeinse primêre debatte.<ref>{{Cite web |date=15 Junie 2023 |title=Chris Christie's presidential run gets an unexpected Democratic boost |url=https://www.newschannel5.com/chris-christie-s-presidential-run-gets-an-unexpected-democratic-boost |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711201041/https://www.newschannel5.com/chris-christie-s-presidential-run-gets-an-unexpected-democratic-boost |archive-date=11 Julie 2023 |url-status=live |access-date=11 Julie 2023 |website=News Channel 5 Nashville (WTVF) |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=@AndrewYang |url=https://twitter.com/AndrewYang/status/1669159904374935552 |access-date=11 Julie 2023 |website=Twitter |language=en}}</ref> Later in Desember het Yang Verteenwoordiger Andy Kim vir die Demokratiese nominasie in die 2024 New Jersey Senaatsverkiesing onderskryf.<ref>{{Cite web |title=Andy Kim {{!}} Blog |url=https://www.andrewyang.com/blog/andy-kim |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107003717/https://www.andrewyang.com/blog/andy-kim |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=live |access-date=7 Januarie 2024 |website=Andrew Yang |language=en-US}}</ref> In Januarie 2024 het Yang Dean Phillips se 2024 presidensiële veldtog onderskryf,<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2024/01/18/politics/andrew-yang-endorses-dean-phillips-president/index.html|title=Andrew Yang endorses Dean Phillips for president|website=[[CNN]]|last1=Main|first1=Alison|last2=John|first2=Arit|date=18 Januarie 2024|access-date=18 Januarie 2024|archive-date=19 Januarie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025652/https://www.cnn.com/2024/01/18/politics/andrew-yang-endorses-dean-phillips-president/index.html|url-status=live}}</ref> hoewel Phillips ná “Super Tuesday” uitgeval het. Op 18 Januarie het die Amerikaanse Verteenwoordiger Dean Phillips veldtoggeleenthede saam met Yang in Manchester en Hanover, New Hampshire, gehou.<ref>{{cite web |last1=Vigdor |first1=Neil |last2=McFadden |first2=Alyce |title=With Andrew Yang in Tow, Dean Phillips Finally Draws a Crowd |url=https://www.nytimes.com/2024/01/19/us/politics/andrew-yang-dean-phillips.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921042813/https://www.nytimes.com/2024/01/19/us/politics/andrew-yang-dean-phillips.html |archive-date=21 September 2024 |url-status=live |work=The New York Times |access-date=21 September 2024 |date=19 Januarie 2024}}</ref> Yang het Phillips se saak gehelp om toegang tot die stembus vir die presidensiële voorverkiesing van die [[Florida]] Demokratiese Party te verkry na die kansellasie daarvan en hy het aan ''ABC News'' gesê: "Wat in Florida gebeur, is belangrik -- leef ons in 'n demokrasie of nie? As die Demokrate eenvoudig hul eie voorverkiesings kan kanselleer, moet hulle hul naam na iets anders verander."<ref>{{cite news |title=Biden's Democratic challengers hit ballot access roadblocks |work=ABC News |url=https://abcnews.go.com/Politics/bidens-democratic-challengers-hit-ballot-access-roadblocks/story?id=105882807 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250310211658/https://abcnews.go.com/Politics/bidens-democratic-challengers-hit-ballot-access-roadblocks/story?id=105882807 |archive-date=10 Maart 2025 |url-status=live |date=23 Desember 2023 |access-date=18 Maart 2025 |last1=Murray |first1=Isabella |last2=Shepherd |first2=Brittany}}</ref> In Februarie 2024 is berig dat die onafhanklike presidensiële kandidaat Robert F. Kennedy Jr. vir Yang gevra het om sy vise-presidentskandidaat te wees, maar dat Yang "nie-verbintenis" daaroor gehad het nie.<ref>{{Cite magazine |date=7 Februarie 2024 |title=Andrew Yang Probably Won't Accept RFK Jr.'s VP Offer: Report |url=https://www.vanityfair.com/news/andrew-yang-probably-wont-accept-rfk-jrs-vp-offer-report |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224120948/https://www.vanityfair.com/news/andrew-yang-probably-wont-accept-rfk-jrs-vp-offer-report |archive-date=24 Februarie 2024 |url-status=live |access-date=22 Maart 2024 |magazine=Vanity Fair |language=en-US |first=Bess |last=Levin}}</ref> Kennedy het na bewering Yang steeds op sy vise-presidentskandidaat-kortlys gedurende dele van Maart 2024 gehad, maar prokureur en entrepreneur Nicole Shanahan is uiteindelik op 26 Maart van dieselfde jaar as Kennedy se vise-presidentskandidaat gekies.<ref>{{Cite web |last2=McKend |first=Aaron |last=Pellish |first2=Eva |date=13 Maart 2024 |title=RFK Jr. says he will announce his VP pick on March 26 {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2024/03/12/politics/rfk-jr-vice-president-nominee/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240322025741/https://www.cnn.com/2024/03/12/politics/rfk-jr-vice-president-nominee/index.html |archive-date=22 Maart 2024 |url-status=live |access-date=22 Maart 2024 |website=CNN |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-26 |title=RFK Jr. names attorney Nicole Shanahan as his VP pick |url=https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/rfk-jr-intends-name-attorney-nicole-shanahan-vp-pick-rcna144983 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240408025643/https://www.nbcnews.com/politics/2024-election/rfk-jr-intends-name-attorney-nicole-shanahan-vp-pick-rcna144983 |archive-date=2024-04-08 |url-status=live |access-date=2024-04-08 |website=NBC News |language=en}}</ref> Na die eerste presidensiële debat op 27 Junie het Yang die Demokratiese Party aangemoedig om iemand in plaas van Biden te nomineer "voordat dit te laat is".<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Kaitlin Lewis Night |date=2024-06-27 |title=Andrew Yang joins progressive Democrats in calling for Biden to step down |url=https://www.newsweek.com/andrew-yang-joins-progressive-democrats-calling-biden-step-down-1918546 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240628025939/https://www.newsweek.com/andrew-yang-joins-progressive-democrats-calling-biden-step-down-1918546 |archive-date=2024-06-28 |url-status=live |access-date=2024-06-28 |website=Newsweek |language=en}}</ref> Regdeur die somer het hy Biden aangemoedig om uit te tree en die Demokratiese Party om iemand anders te nomineer om Trump in die algemene verkiesing te verslaan.<ref>{{Cite news |date=2024-07-13 |title=Andrew Yang: Joe Biden 'should step aside' {{!}} Fox News Video |url=https://www.foxnews.com/video/6357796737112 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713042132/https://www.foxnews.com/video/6357796737112 |archive-date=2024-07-13 |url-status=live |access-date=2024-07-13 |website=Fox News |language=en-US}}</ref> Yang het later voorspel dat Biden die verkiesing sou verloor, met Huis- en Senaatsdemokrate wat ook op "historiese" verliese afstuur.<ref>{{Cite news |last=Irwin |first=Lauren |date=13 Julie 2024 |title=Andrew Yang predicts Biden heading for 'historic loss' |url=https://thehill.com/homenews/campaign/4770011-andrew-yang-joe-biden-historic-loss-2024-post-debate/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240713184845/https://thehill.com/homenews/campaign/4770011-andrew-yang-joe-biden-historic-loss-2024-post-debate/ |archive-date=13 Julie 2024 |url-status=live |work=The Hill |access-date=13 Julie 2024}}</ref> Op 23 Julie 2024, na Biden se onttrekking aan die wedloop, het Yang visepresident Kamala Harris as president in 'n verklaring op [[sosiale media]] onderskryf.<ref>{{Cite web |last=Gans |first=Jared |title=Yang says he'll support Harris for president in November |url=https://thehill.com/homenews/campaign/4788230-yang-support-harris-president/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20251228122325/https://thehill.com/homenews/campaign/4788230-yang-support-harris-president/ |archive-date=28 Desember 2025 |url-status=live}}</ref> Hy het later 'n opiniestuk vir ''[[Newsweek]]'' geskryf na die Demokratiese Konvensie, waarin hy mede-onafhanklikes aangemoedig het om vir Harris te stem.<ref>{{Cite web |last=Yang |first=Andrew |date=2024-08-23 |title=I Left the Democrats to Start a Third Party. I'm Still Voting for Kamala |url=https://www.newsweek.com/i-left-democratic-party-start-third-party-im-still-voting-kamala-you-should-too-opinion-1943802#Echobox=1724448941 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240824003149/https://www.newsweek.com/i-left-democratic-party-start-third-party-im-still-voting-kamala-you-should-too-opinion-1943802#Echobox=1724448941 |archive-date=2024-08-24 |url-status=live |access-date=2024-08-24 |website=Newsweek |language=en}}</ref> Na Trump se oorwinning in die Amerikaanse presidensiële verkiesing het ''Politico'' Yang en Demokratiese denkers genader om te sien wat hulle dink die party moet doen om homself te verbeter. Yang se reaksie is in 'n ''Politico''-artikel gepubliseer waar hy voorgestel het dat die Demokrate om verskoning moet vra vir die afkraak van [[Bernie Sanders]] in die 2016-voorverkiesing, Dean Phillips as die nuwe voorsitter van die DNC moet aanstel omdat hy die enigste Demokraat is met die karakter om sy loopbaan vir die welstand van die land op te offer, om verskoning te vra vir die feit dat hy nie vanjaar 'n mededingende voorverkiesing gehad het nie, die Wet op Volhoubaarheid van Plaaslike Joernalistiek moet steun om 'n pad vir plaaslike joernalistiek te bied, die Wet op Billike Verteenwoordiging te steun as 'n manier om kiesers in die minderheidsparty van 'n distrik te beveg en 'n stem te gee, en die polisiëring van kulturele gedrag te laat vaar om eerder hul politieke kapitaal te fokus op die verbetering van Amerikaners se lewenstandaard.<ref>{{cite web |last1=Magazine |first1=Politico |last2=Yang |first2=Andrew |title=11 Democratic Thinkers on What the Party Needs Right Now |url=https://www.politico.com/news/magazine/2024/11/07/10-democratic-thinkers-on-what-the-party-needs-right-now-00187993 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112210724/https://www.politico.com/news/magazine/2024/11/07/10-democratic-thinkers-on-what-the-party-needs-right-now-00187993 |archive-date=12 November 2024 |url-status=live |publisher=Politico |access-date=19 November 2024 |date=7 November 2024}}</ref> Tydens 'n podsendingonderhoud met Scott Galloway en Anthony Scaramucci het Yang nie 'n moontlike toekomstige presidensiële verkiesing uitgesluit nie.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hwK1ZkzWDYE |title=Ep 5: Democrats Refuse to Talk About Men I Anthony Scaramucci, Scott Galloway & Andrew Yang |date=2025-06-05 |last=Anthony Scaramucci |access-date=2025-06-10 |via=YouTube}}</ref> ==Persoonlike lewe== [[Lêer:Evelyn Yang (49453150641).jpg|duimnael|Yang se vrou, Evelyn Yang, praat by 'n geleentheid tydens sy presidensiële veldtog.]] Yang is sedert 2011 getroud met Evelyn Yang (née Lu); die paartjie het twee seuns.<ref name="FastFacts"/> Hy het oor sy ouer seun, Christopher, wat [[Outisme|outisties]] is, gepraat en gesê: "Ek is baie trots op my seun en enigiemand wat iemand op die spektrum in hul familie het, voel presies dieselfde."<ref>{{Cite web |url=https://www.cnn.com/politics/live-news/marianne-williamson-town-hall/h_b6ef3cc1a0e7607ecf146247b074da7d |title=Yang says he wants to destigmatize autism and create a federal funding program |last1=Rocha |first1=Veronica |last2=Merica |first2=Dan |date=14 April 2019 |publisher=[[CNN]] |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190420195131/https://www.cnn.com/politics/live-news/marianne-williamson-town-hall/h_b6ef3cc1a0e7607ecf146247b074da7d |archive-date=20 April 2019 |access-date=20 April 2019}}</ref> Die Yang-gesin woon in 'n huurwoonstel in Hell's Kitchen, [[Manhattan]],<ref name="YangHellsKitchenManhattan">{{cite web|last=Balk|first=Tim|date=30 Maart 2021|title=Mayoral candidate Andrew Yang says woman attacked in Hell's Kitchen 'could easily have been my mother'|url=https://www.nydailynews.com/news/politics/nyc-elections-2021/ny-nyc-mayoral-candidate-andrew-yang-anti-asian-attacks-20210330-cwtbrt3aanffvcsrhgr762mewm-story.html|access-date=23 Mei 2021|website=New York Daily News|archive-date=19 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519175049/https://www.nydailynews.com/news/politics/nyc-elections-2021/ny-nyc-mayoral-candidate-andrew-yang-anti-asian-attacks-20210330-cwtbrt3aanffvcsrhgr762mewm-story.html|url-status=live}}</ref> en besit ook 'n huis in New Paltz, New York, wat hulle in 2015 gekoop het.<ref name="YangNewPaltzHome">{{cite web |last1=Campbell |first1=Jon |title=Andrew Yang is running for New York City mayor. His roots are in the Hudson Valley. |url=https://www.lohud.com/story/news/2019/10/15/andrew-yang-raised-in-new-york-hudson-valley/3864040002/ |website=The Journal News |publisher=Gannett |access-date=9 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210102151714/https://www.lohud.com/story/news/2019/10/15/andrew-yang-raised-in-new-york-hudson-valley/3864040002/ |archive-date=2 Januarie 2021 |quote= Yang het Sondagdienste by die Gereformeerde Kerk van New Paltz saam met sy jong gesin begin bywoon nadat hy in 2015 'n naweekhuis minder as twee myl daarvandaan gekoop het.}}</ref> Dit het die gesin se primêre woning geword gedurende die vroeë stadiums van die COVID-19-pandemie,<ref name="YangCOVIDRelocation"/><ref name="YangCovidRelocationSlammed" /> en 'n fokus van kontroversie tydens Yang se burgemeestersveldtog.<ref name="YangCovidRelocationSlammed" /> In 2019 het Yang op sy belastingopgawe berig dat hy hierdie huis vir 58 dae aan vriende of op Airbnb verhuur het.<ref>{{cite web |last1=Goldenberg |first1=Sally |last2=Anuta |first2=Joe |title=They want to manage the city's budget. Here's a look at how they manage their own. |url=https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/03/30/they-want-to-manage-the-citys-budget-heres-a-look-at-how-they-manage-their-own-1370653 |website=Politico PRO |date=30 Maart 2021 |access-date=9 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514020726/https://www.politico.com/states/new-york/albany/story/2021/03/30/they-want-to-manage-the-citys-budget-heres-a-look-at-how-they-manage-their-own-1370653 |archive-date=14 Mei 2021 |language=en |quote=Hy het daardie jaar $10 662 in kapitaalwinste uit beleggings gemaak en $43 794 deur sy vierslaapkamerhuis in New Paltz vir 58 dae te huur teen 'n gemiddelde koste van $677 per nag. Sy veldtogwoordvoerder, Jake Sporn, het gesê hy maak deels staat op Airbnb, wat swaar gereguleer word in die staat New York en feitlik onwettig in New York Stad.}}</ref> Yang en sy gesin woon die Gereformeerde Kerk van New Paltz by, wat naby sy huis is,<ref name=YangNewPaltzHome/> en het Mark E. Mast as hul pastoor geïdentifiseer.<ref>{{Cite web |url=https://www.reformedchurchofnewpaltz.org/meet-our-pastors.html |title=Reformed Church of New Paltz: "Meet our pastors" |website=Reformed Church of New Paltz |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425224226/https://www.reformedchurchofnewpaltz.org/meet-our-pastors.html |archive-date=25 April 2019 |access-date=25 April 2019}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.yang2020.com/blog/freedom-dividend-faith/ |title=The Freedom Dividend and Faith |date=15 Mei 2018 |website=Yang 2020 official website blog |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190321145826/https://www.yang2020.com/blog/freedom-dividend-faith/ |archive-date=21 Maart 2019 |access-date=13 Maart 2019}}</ref> Hy beskou homself as spiritueel.<ref>{{Citation |work=The Young Turks |title=Andrew Yang Answers the Internet's Questions |date=29 Junie 2019 |url=https://www.youtube.com/watch?v=6leVhtTJzJk&t=120 |access-date=1 Julie 2019 |archive-date=18 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218114533/https://www.youtube.com/watch?v=6leVhtTJzJk&t=120 |url-status=live }}</ref> Yang het oor sy geloof by 'n intergeloofsstadsaal by Wartburg College gepraat en gesê hy "sou nie die eerste wees om te sê dat [sy] eie reis steeds aan die gang is nie."<ref>{{Citation |title=Andrew Yang Interfaith Town Hall at Wartburg College {{!}} What are Andrew's Religious Views? |url=https://www.youtube.com/watch?v=aVootPMulhQ |language=en |access-date=27 Januarie 2020 |archive-date=7 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200307045433/https://www.youtube.com/watch?v=aVootPMulhQ |url-status=live}}</ref> In 2020 het Yang die 2021 Vilcek-prys vir Uitnemendheid in Openbare Diens ontvang, toegeken deur die Vilcek-stigting.<ref name="auto">{{Cite web|title=Vilcek Foundation Awards the 2021 Vilcek Prize for Excellence in Public Service to Andrew Yang|url=https://vilcek.org/news/vilcek-foundation-awards-the-2021-vilcek-prize-for-excellence-in-public-service-to-andrew-yang/|access-date=September 9, 2020|website=Vilcek Foundation|language=en-US|archive-date=27 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927231436/https://vilcek.org/news/vilcek-foundation-awards-the-2021-vilcek-prize-for-excellence-in-public-service-to-andrew-yang/|url-status=live}}</ref> Op 26 Februarie 2021 het Yang 'n fisiese aanval op 'n joernalis op die [[Staten-eiland]]-veerboot gestuit deur homself tussen die aanvaller en die joernalis te plaas. Die aanvaller het Yang herken en die aanranding gestop.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.com/andrew-yang-helped-a-journalist-attacked-by-man-2021-2|title=Andrew Yang intervened when a man wielding a metal pole attacked a photojournalist on the Staten Island Ferry|date=26 Februarie 2021|url-status=live|access-date=27 Februarie 2021|publisher=Business Insider|first1=Connor|last1=Perrett|archive-date=13 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513184258/https://www.businessinsider.com/andrew-yang-helped-a-journalist-attacked-by-man-2021-2}}</ref><ref>{{Cite web|last=Michel|first=Clifford|date=26 Februarie 2021|title=Andrew Yang to the Rescue: Mayoral Candidate Helps Photographer Attacked on Staten Island Ferry|url=https://www.thecity.nyc/2021/2/26/22303636/andrew-yang-saves-photographer-staten-island-ferry-mayor|access-date=23 Mei 2021|website=THE CITY|language=en|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523170133/https://www.thecity.nyc/2021/2/26/22303636/andrew-yang-saves-photographer-staten-island-ferry-mayor|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Hicks|first1=Nolan|last2=Rosenberg|first2=Rebecca|date=26 Februarie 2021|title=Andrew Yang rushes to aid of a photographer during assault on SI Ferry|url=https://nypost.com/2021/02/26/andrew-yang-rushes-to-help-photographer-during-assault-on-si-ferry/|access-date=May 23, 2021|website=[[New York Post]]|language=en-US|archive-date=23 Mei 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523170132/https://nypost.com/2021/02/26/andrew-yang-rushes-to-help-photographer-during-assault-on-si-ferry/|url-status=live}}</ref> ==Werke== *''Smart People Should Build Things: How to Restore Our Culture of Achievement, Build a Path for Entrepreneurs, and Create New Jobs in America''. HarperCollins. 4 Februarie 2014. {{ISBN|978-0062292049}}. *''The War on Normal People: The Truth About America's Disappearing Jobs and Why Universal Basic Income Is Our Future.'' Hachette Books. 3 April 2018. {{ISBN|978-0316414241}}. *''Forward: Notes on the Future of Our Democracy''. Penguin Random House. 5 Otober 2021. {{ISBN|978-0-593-23865-3}}. *''The Last Election (co-authored with Stephen Marche)''. Akashic Books. 12 September 2023. {{ISBN|978-1636141503}}. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="YangSchenectady">{{cite news |url=https://www.timesunion.com/news/article/Schenectady-native-stumps-for-president-in-Latham-13512632.php |title=Schenectady native stumps for president in Latham |work=Times Union |last=Hughes |first=Steve |date=6 Januarie 2019 |access-date=23 Januarie 2019 |issn=8756-5927 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223540/https://www.timesunion.com/news/article/Schenectady-native-stumps-for-president-in-Latham-13512632.php |archive-date=23 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="taiwannews">{{cite news |last=Morgan |first=Scott |date=21 Januarie 2019 |title='I am proud to be Taiwanese-American'... |url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3621990 |work=Taiwan News |location=Taiwan, R.O.C. |access-date=21 Januarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190123201434/https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3621990 |archive-date=23 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Andrew Yang (entrepreneur)}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Yang, Andrew}} [[Kategorie:Amerikaanse politici]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Geboortes in 1975]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Basisinkomste]] px2w9v6g2w2wj8sp0si38wc4f2leh41 Bespreking:Resolution-klas-duikboot 1 268069 3373040 3259460 2026-11-16T07:23:28Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Resolution-klas duikboot]] na [[Bespreking:Resolution-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259460 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Ethan Allen-klas-duikboot 0 268445 3373042 2857416 2026-11-16T07:33:54Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Ethan Allen-klas duikboot]] na [[Ethan Allen-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 2857416 wikitext text/x-wiki {{Databoks}}<!-- Foto vertoon reeds in databoks....... [[Lêer:USSEthanAllenSSBN-608.jpg|duimnael|USS Ethan Allen]] --> Die '''Ethan Allen-klas duikboot''' is die tweede klas [[kernaangedrewe]] duikbote van die [[Amerikaanse Vloot]] wat ballistiese missiele kon dra. Hierdie klas is ontwikkel vanaf die eerste ballistiese duikboot, die [[USS George Washington (SSBN-598)]] en is vernoem na [[Ethan Allen]], 'n Amerikaanse patriot en boer. Die eerste duikboot van die klas, ''USS Ethan Allen,'' is die eerste duikboot wat 'n Polaris A1-missiel met lewendige kernplofkoppe afgevuur het op 6 Mei 1962. Die missiel is gelanseer terwyl die duikboot onderwater was in die [[Stille Oseaan]] en die plofkop is iewers oor die suidelike Stille Oseaan geaktiveer. Later is die klas toegerus met A2-missiele en nog later die A3-tipe in die 1970's. Al vyf die duikbote in die klas is later herklassifiseer as jagduikbote as deel van die ''Strategic Arms Limitation Treaty'' I (SALT) ooreenkoms. Die missielseksies in die duikbote is uit diens gestel in 1981; die missielbeheerstelsel en die missiele verwyder en die missielbuise is volgestop met betongietstukke. Die [[Lafayette-klas duikboot]] is ontwikkel uit die Ethan Allen-klas. == Duikbote in die klas == Duikbote van die ''Ethan Allen''-klas:<ref Name=FAS>{{Cite web |url=https://fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |title="SSBN-608 Ethan Allen-Class FBM Submarines" from the FAS |access-date= 4 Augustus 2019 |archive-date=13 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313151605/http://www.fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Conways p612"> {{Citation | editor-last=Gardiner | editor-first=Robert | editor2-last=Chumbley | editor2-first=Stephen | title=Conway's All The World's Fighting Ships 1947-1995 | publisher=Naval Institute Press | place=Annapolis, USA | year=1995 | isbn=1-55750-132-7 | page=612 }}</ref><ref>[http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html California Center of Military History (dead link 2015-05-07)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927221928/http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html |date=27 September 2013 }}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Naam en rompnommer ! Bootbouer ! [[Kiel]] gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Lot |- | USS Ethan Allen (SSBN-608) |General Dynamics Electric Boat |14 September 1959 |22 November 1960 |8 Augustus 1961 |Uit diens gestel 31 Maart 1983. Herwin deur ''Skeeps-Duikboot herwinnings program'', 1999 |- | USS Sam Houston (SSBN-609) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |28 Desember 1959 |2 Februarie 1961 |6 Maart 1962 |Uit diens gestel 6 September 1991. Herwin deur ''Skeeps-Duikboot herwinnings program'', 1992 |- | USS Thomas A. Edison (SSBN-610) |General Dynamics Electric Boat |15 Maart 1960 |15 Junie 1961 |10 Maart 1962 |Uit diens gestel 1 Desember 1983. Herwin deur ''Skeeps-Duikboot herwinnings program'', 1997 |- |USS John Marshall (SSBN-611) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |4 April 1960 |15 Julie 1961 |21 Mei 1962 |Uit diens gestel 22 Julie 1992. Herwin deur ''Skeeps-Duikboot herwinnings program'', 1993 |- |USS Thomas Jefferson (SSBN-618) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |3 Februarie 1961 |24 Februarie 1962 |4 Januaryie 1963 |Uit diens gestel 24 Januarie 1985. Herwin deur ''Skeeps-Duikboot herwinnings program'', 1998 |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Ethan Allen-klas duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6 790 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 7 873 metrieke ton |- | Lengte | 125,0 m |- | Breedte | 10,0 m |- | Aandrywing | 1 x S5W kernreaktor |- | Spoed (oppervlak) | 22,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 110 persone |- | Wapens | 16 Polaris missiele<br /> 4 x 533 mm torpedobuise |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] jq6tb7jvshl6abnopae20xrzvnsrpq0 3373046 3373042 2026-11-16T07:40:30Z Aliwal2012 39067 3373046 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Ethan Allen-klas-duikboot''' is die tweede klas [[kernaangedrewe]] duikbote van die [[Amerikaanse Vloot]] wat ballistiese missiele kon dra. Hierdie klas is ontwikkel uit die eerste ballistiese duikboot, die [[USS George Washington (SSBN-598)]] en is vernoem na [[Ethan Allen]], 'n Amerikaanse patriot en boer. Die eerste duikboot van die klas, USS ''Ethan Allen'', is die eerste duikboot wat 'n Polaris A1-missiel met lewendige kernplofkoppe afgevuur het op 6 Mei 1962. Die missiel is gelanseer terwyl die duikboot onderwater was in die [[Stille Oseaan]] en die plofkop is iewers oor die suidelike Stille Oseaan geaktiveer. Later is die klas toegerus met A2-missiele en nog later die A3-tipe in die 1970's. Al vyf die duikbote in die klas is later herklassifiseer as jagduikbote as deel van die ''Strategic Arms Limitation Treaty'' I (SALT) ooreenkoms. Die missielseksies in die duikbote is uit diens gestel in 1981; die missielbeheerstelsel en die missiele verwyder en die missielbuise is volgestop met betongietstukke. Die [[Lafayette-klas duikboot]] is ontwikkel uit die Ethan Allen-klas. == Duikbote in die klas == Duikbote van die ''Ethan Allen''-klas:<ref Name=FAS>{{Cite web |url=https://fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |title="SSBN-608 Ethan Allen-Class FBM Submarines" from the FAS |access-date= 4 Augustus 2019 |archive-date=13 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313151605/http://www.fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Conways p612"> {{Citation | editor-last=Gardiner | editor-first=Robert | editor2-last=Chumbley | editor2-first=Stephen | title=Conway's All The World's Fighting Ships 1947-1995 | publisher=Naval Institute Press | place=Annapolis, USA | year=1995 | isbn=1-55750-132-7 | page=612 }}</ref><ref>[http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html California Center of Military History (dead link 2015-05-07)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927221928/http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html |date=27 September 2013 }}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Naam en rompnommer ! Skeepsbouer ! [[Kiel]] gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Lot |- | USS Ethan Allen (SSBN-608) |General Dynamics Electric Boat |14 September 1959 |22 November 1960 |8 Augustus 1961 |Uit diens gestel 31 Maart 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1999 |- | USS Sam Houston (SSBN-609) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |28 Desember 1959 |2 Februarie 1961 |6 Maart 1962 |Uit diens gestel 6 September 1991. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1992 |- | USS Thomas A. Edison (SSBN-610) |General Dynamics Electric Boat |15 Maart 1960 |15 Junie 1961 |10 Maart 1962 |Uit diens gestel 1 Desember 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1997 |- |USS John Marshall (SSBN-611) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |4 April 1960 |15 Julie 1961 |21 Mei 1962 |Uit diens gestel 22 Julie 1992. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1993 |- |USS Thomas Jefferson (SSBN-618) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |3 Februarie 1961 |24 Februarie 1962 |4 Januaryie 1963 |Uit diens gestel 24 Januarie 1985. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1998 |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Ethan Allen-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6 790 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 7 873 metrieke ton |- | Lengte | 125,0 m |- | Breedte | 10,0 m |- | Aandrywing | 1 x S5W kernreaktor |- | Spoed (oppervlak) | 22,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 110 persone |- | Wapens | 16 Polaris missiele<br /> 4 x 533 mm torpedobuise |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Duikbote]] klm8l5erktc12g0c0yavbx8qtk6y7g8 3373047 3373046 2026-11-16T07:41:24Z Aliwal2012 39067 /* Verwysings */ onnodige kolomme 3373047 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Ethan Allen-klas-duikboot''' is die tweede klas [[kernaangedrewe]] duikbote van die [[Amerikaanse Vloot]] wat ballistiese missiele kon dra. Hierdie klas is ontwikkel uit die eerste ballistiese duikboot, die [[USS George Washington (SSBN-598)]] en is vernoem na [[Ethan Allen]], 'n Amerikaanse patriot en boer. Die eerste duikboot van die klas, USS ''Ethan Allen'', is die eerste duikboot wat 'n Polaris A1-missiel met lewendige kernplofkoppe afgevuur het op 6 Mei 1962. Die missiel is gelanseer terwyl die duikboot onderwater was in die [[Stille Oseaan]] en die plofkop is iewers oor die suidelike Stille Oseaan geaktiveer. Later is die klas toegerus met A2-missiele en nog later die A3-tipe in die 1970's. Al vyf die duikbote in die klas is later herklassifiseer as jagduikbote as deel van die ''Strategic Arms Limitation Treaty'' I (SALT) ooreenkoms. Die missielseksies in die duikbote is uit diens gestel in 1981; die missielbeheerstelsel en die missiele verwyder en die missielbuise is volgestop met betongietstukke. Die [[Lafayette-klas duikboot]] is ontwikkel uit die Ethan Allen-klas. == Duikbote in die klas == Duikbote van die ''Ethan Allen''-klas:<ref Name=FAS>{{Cite web |url=https://fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |title="SSBN-608 Ethan Allen-Class FBM Submarines" from the FAS |access-date= 4 Augustus 2019 |archive-date=13 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313151605/http://www.fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Conways p612"> {{Citation | editor-last=Gardiner | editor-first=Robert | editor2-last=Chumbley | editor2-first=Stephen | title=Conway's All The World's Fighting Ships 1947-1995 | publisher=Naval Institute Press | place=Annapolis, USA | year=1995 | isbn=1-55750-132-7 | page=612 }}</ref><ref>[http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html California Center of Military History (dead link 2015-05-07)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927221928/http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html |date=27 September 2013 }}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Naam en rompnommer ! Skeepsbouer ! [[Kiel]] gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Lot |- | USS Ethan Allen (SSBN-608) |General Dynamics Electric Boat |14 September 1959 |22 November 1960 |8 Augustus 1961 |Uit diens gestel 31 Maart 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1999 |- | USS Sam Houston (SSBN-609) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |28 Desember 1959 |2 Februarie 1961 |6 Maart 1962 |Uit diens gestel 6 September 1991. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1992 |- | USS Thomas A. Edison (SSBN-610) |General Dynamics Electric Boat |15 Maart 1960 |15 Junie 1961 |10 Maart 1962 |Uit diens gestel 1 Desember 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1997 |- |USS John Marshall (SSBN-611) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |4 April 1960 |15 Julie 1961 |21 Mei 1962 |Uit diens gestel 22 Julie 1992. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1993 |- |USS Thomas Jefferson (SSBN-618) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |3 Februarie 1961 |24 Februarie 1962 |4 Januaryie 1963 |Uit diens gestel 24 Januarie 1985. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1998 |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Ethan Allen-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6 790 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 7 873 metrieke ton |- | Lengte | 125,0 m |- | Breedte | 10,0 m |- | Aandrywing | 1 x S5W kernreaktor |- | Spoed (oppervlak) | 22,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 110 persone |- | Wapens | 16 Polaris missiele<br /> 4 x 533 mm torpedobuise |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] q0b07heuiifcy984x8qpxpfrhiw7tn6 3373050 3373047 2026-11-16T07:42:26Z Aliwal2012 39067 /* Duikbote in die klas */ 3373050 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Ethan Allen-klas-duikboot''' is die tweede klas [[kernaangedrewe]] duikbote van die [[Amerikaanse Vloot]] wat ballistiese missiele kon dra. Hierdie klas is ontwikkel uit die eerste ballistiese duikboot, die [[USS George Washington (SSBN-598)]] en is vernoem na [[Ethan Allen]], 'n Amerikaanse patriot en boer. Die eerste duikboot van die klas, USS ''Ethan Allen'', is die eerste duikboot wat 'n Polaris A1-missiel met lewendige kernplofkoppe afgevuur het op 6 Mei 1962. Die missiel is gelanseer terwyl die duikboot onderwater was in die [[Stille Oseaan]] en die plofkop is iewers oor die suidelike Stille Oseaan geaktiveer. Later is die klas toegerus met A2-missiele en nog later die A3-tipe in die 1970's. Al vyf die duikbote in die klas is later herklassifiseer as jagduikbote as deel van die ''Strategic Arms Limitation Treaty'' I (SALT) ooreenkoms. Die missielseksies in die duikbote is uit diens gestel in 1981; die missielbeheerstelsel en die missiele verwyder en die missielbuise is volgestop met betongietstukke. Die [[Lafayette-klas duikboot]] is ontwikkel uit die Ethan Allen-klas. == Duikbote in die klas == Duikbote van die ''Ethan Allen''-klas:<ref Name=FAS>{{Cite web |url=https://fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |title="SSBN-608 Ethan Allen-Class FBM Submarines" from the FAS |access-date= 4 Augustus 2019 |archive-date=13 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313151605/http://www.fas.org/programs/ssp/man/uswpns/navy/submarines/ssbn608_ethanallen.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Conways p612"> {{Citation | editor-last=Gardiner | editor-first=Robert | editor2-last=Chumbley | editor2-first=Stephen | title=Conway's All The World's Fighting Ships 1947-1995 | publisher=Naval Institute Press | place=Annapolis, USA | year=1995 | isbn=1-55750-132-7 | page=612 }}</ref><ref>[http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html California Center of Military History (dead link 2015-05-07)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130927221928/http://www.submarinehistory.com/FleetBallisticMissileSubmarines.html |date=27 September 2013 }}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Naam en rompnommer ! Skeepsbouer ! [[Kiel]] gelê ! Te water gelaat ! In diens gestel ! Lot |- | USS Ethan Allen (SSBN-608) |General Dynamics Electric Boat |14 September 1959 |22 November 1960 |8 Augustus 1961 |Uit diens gestel 31 Maart 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1999 |- | USS Sam Houston (SSBN-609) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |28 Desember 1959 |2 Februarie 1961 |6 Maart 1962 |Uit diens gestel 6 September 1991. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1992 |- | USS Thomas A. Edison (SSBN-610) |General Dynamics Electric Boat |15 Maart 1960 |15 Junie 1961 |10 Maart 1962 |Uit diens gestel 1 Desember 1983. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1997 |- |USS John Marshall (SSBN-611) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |4 April 1960 |15 Julie 1961 |21 Mei 1962 |Uit diens gestel 22 Julie 1992. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1993 |- |USS Thomas Jefferson (SSBN-618) |Newport News Shipbuilding and Drydock Co. |3 Februarie 1961 |24 Februarie 1962 |4 Januarie 1963 |Uit diens gestel 24 Januarie 1985. Herwin deur ''Duikbootherwinningsprogram'', 1998 |} == Tegniese besonderhede == {| class="wikitable" style="text-align:center; background:#faf5ff;" |+ Besonderhede van die Ethan Allen-klas-duikboot: ! Item ! Statistiek |- | Verplasing (oppervlak) | 6 790 metrieke [[ton]] |- | Verplasing (onderwater) | 7 873 metrieke ton |- | Lengte | 125,0 m |- | Breedte | 10,0 m |- | Aandrywing | 1 x S5W kernreaktor |- | Spoed (oppervlak) | 22,0 [[Knoop|knope]] |- | Spoed (onderwater) | 25,0 knope |- | Bemanning | 110 persone |- | Wapens | 16 Polaris missiele<br /> 4 x 533 mm torpedobuise |} == Bron == * ''The Illustrated Encyclopedia Of Destroyers Frigates & Submarines'', Bernard Ireland en John Parker, 2015, {{ISBN|978-0-85723-601-2}} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] g8a77bkfn144ve90ygj3pyke76gzrrg Bespreking:Ethan Allen-klas-duikboot 1 269476 3373043 3259304 2026-11-16T07:33:54Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Ethan Allen-klas duikboot]] na [[Bespreking:Ethan Allen-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259304 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} == Hulp met verwysings == Kan 'n kundige asb help met die verwysings soos geleen by die Engelse Wiki? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:54, 4 Augustus 2019 (UTC) : {{ping|Oesjaar}} {{uitgevoer}} –&nbsp;[[Gebruiker:K175|K175]]&nbsp;([[Gebruikerbespreking:K175|gesels&nbsp;met&nbsp;my]]&nbsp;|&nbsp;[[Spesiaal:Bydraes/K175|my&nbsp;bydraes]]) 15:00, 4 Augustus 2019 (UTC) :: Dankie! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:02, 4 Augustus 2019 (UTC) mfbup33k6ik1409ucn2rpbeghzjoatb Benjamin Radford 0 280398 3372935 3332093 2026-11-16T01:27:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372935 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Benjamin Radford | bynaam = | beeld = Ben Radford.jpg | breedte = | beeldbeskrywing = Ben Radford doseer by CFI West oor Paranormale ondersoeke, 18 Junie 2011 | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{geboortedatum en ouderdom|1970|10|02}} | geboorteplek = [[New York]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | familie = | titel = | nasionaliteit = | alma_mater = Universiteit van Buffalo, New York<br/>Universiteit van Nieu-Meksiko<br/>Magister in [[Onderwys]]<br/>Baccalaureus in [[Sielkunde]] | beroep = Skrywer, ondersoeker, [[Podsending|Potgooiuitsaaier]], navorsingsgenoot | ander = | bekend = media- en wetenskapgeletterdheidsopvoeder, wetenskaplike paranormale ondersoek, MonsterTalk-potgooi, Squaring the Strange-potgooi | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | kleinkinders = | webblad = http://www.BenjaminRadford.com/ | handtekening = Ben Radford Signature.jpg }} '''Benjamin Radford''' (gebore op 2 Oktober 1970) is 'n Amerikaanse skrywer, ondersoeker en skeptikus. Hy het al meer as twintig boeke geskryf of bydrae aan gelewer en meer as 'n duisend artikels en kolomme geskryf oor 'n wye verskeidenheid onderwerpe, waaronder stedelike legendes, onverklaarbare raaisels, die paranormale, kritiese denke, massahisterie en mediageletterdheid. Sy boek, ''Mysterious New Mexico: Miracle, Magic, and Monsters in the Land of Enchantment'', is in die somer van 2014 gepubliseer en is 'n wetenskaplike ondersoek na beroemde legendes en volksoorleweringe in die staat [[Nieu-Meksiko]]. In 2016 het Radford ''Bad Clowns'', 'n 2017 Independent Publisher Book Awards-bronspryswenner, gepubliseer<ref name="IPB"/> en hy word beskou as 'n kenner van slegte narre.<ref name="Kob"/> Radford het verskyn op Good Morning America,[[CNN]], die Geskiedeniskanaal, National Geographic Channel, die Leerkanaal, CBC, [[BBC]], ABC-nuus, [[The New York Times]], en vele ander afsetpunte. Radford karakteriseer homself as een van die wêreld se min wetenskapsgebaseerde, paranormale ondersoekers, en het eerstehandse navorsing gedoen oor psigiese mense, [[Spook|spoke]],<ref name="Amherst"/> eksorcismes, wonderwerke, Bigfoot, stigmata, meermonsters, [[Vreemde vlieënde voorwerp|VVV-]] waarnemings, [[reïnkarnasie]], gewassirkels en ander onderwerpe. "Ek is oopkop. Ek het nooit gesê dat ek nie glo dat daar spoke bestaan nie. Maar ek kan sê dat ek na die navorsing wat gedoen is, gekyk het en dat ek persoonlike ondersoeke gedoen het. In elke spesifieke geval is daar is geen goeie, dwingende bewyse, en tot dusver het ek dit nog nie gesien nie."<ref name="SFNM"/> Hy praat gereeld op universiteite en konferensies regoor die land oor sy navorsing, en oor wetenskap en skeptisisme.<ref name="MCSSKEPTICAMP"/> Radford se boeke en ondersoeke is opgeneem in verskeie universiteitskursusse oor kritiese denke, waaronder die Universiteit van Wes-Washington en die Universiteit van Nieu-Meksiko.<ref name="SPIBook"/> Radford lewer ook 'n bydrae tot die webwerf Snopes.com, waar hy valse mitologie en 'n verskeidenheid gewilde mites, insluitend The Amityville Horror,<ref name="Amity"/> en die bewering dat mense slegs 10% van hul breine gebruik, ondersoek het en artikels oor geskryf het.<ref name="Tien"/> == Vroeë lewe == Radford het as kind belanggestel in "die geheimsinnige en die onverklaarbare" uit die lees van boeke oor, "monsters en drake, die Bermuda-driehoek, siegiese mense in Rusland wat karre met hul brein kon beweeg", ens. Hy het ook deur televisieprogramme soos ''That's Incredible'' en ''Ripley's Believe It or Not'' in die soort goed begin belangstel. Hy het ontevrede geraak met die gebrek aan wetenskaplike noukeurigheid in die boeke en televisieprogramme omdat daar min of geen ondersoek of die regte verwysings was nie. "Soos baie jongmense, is baie van my kinderjare opgevreet deur strokiesprente en televisie. My skeptisisme is die eerste keer deur Superman aangepak. . . Ek het die meeste geïnteresseerd in Superman se vliegvermoë. Hoe het hy dit gedoen? Hoe het hy homself eintlik laat vlieg? Het die handeling van sy vuis hom laat vlieg? Of het hy net daaraan gedink en van die grond af opgerys? Het hy 'n gelokaliseerde beheer oor swaartekrag gehad? Ek wou weet; Ek wou verstaan." Sy gunsteling-strokiesprentheld, Spider-Man het hom geïnspireer om vrae te stel oor die meganismes van die werking van die superheld. "My eerste vraag was hoe hy teen mure vasgesit het. Goed, ek kon glo dat hy teen 'n muur kon spring en daaraan vashou. Maar hoe het hy dit regtig laat gebeur? Het hy aan alles vasgehou, of net aan mure? Waarom het papier, potlode, geld en al ander dinge ook nie aan sy hande vasgeklou nie?" As tiener was hy gefassineer deur boeke oor die vreemde en geheimsinnige. Benewens die koop van gebruikte boeke soos ''Doc Savage'', ''Tom Swift'' en ''Encyclopedia Brown'', en sou hy sy sakgeld spandeer aan "Ware geheimenis"-versamelings met titels soos "Vreemder as Wetenskap". Hierdie is geskryf deur skrywers soos Frank Edwards en het "volledig gedokumenteerde verhale wat uit die lewe geneem is en wat moderne wetenskap magteloos is om te verklaar!" belowe. Hy het ook opgemerk dat die teks "wetenskap ..... nie kan verklaar nie" baie gewild was, en hy het ook opgemerk dat hierdie boeke nie bronne, verwysings of dokumentasie bevat het om die wilde aansprake wat daarin gemaak word te ondersteun nie. {{Aanhaling|text="Ek het aangehou om al hoe meer van hierdie boeke te versamel, en tussen die biblioteek en die boekwinkel was ek 'n paar somers 'n woedende leser. Ek het boeke oor [[waarsêery]], [[astrologie]] en die [[Bermudadriehoek]] gehad. Ek het boeke gehad oor demoniese besitting, eksorcisme, palmkunde en [[waterwiggelary]]. Ek het boeke oor geheimsinnige wesens, psigiese magte, [[Spook|spoke]], [[Vreemde vlieënde voorwerp|vlieënde pierings]] en monsters in donker uithoeke van die wêreld gehad. Ek het aanvaar dat hierdie verhale almal (of meestal) waar was - die skrywers het gesaghebbend gelyk. Dit was geleerde mans en vroue wat geheimsinnige en ongewone gebeure bestudeer het, ander soortgelyke boeke geskryf het en blykbaar goed gekwalifiseerd was om die feite van hierdie ongelooflike verhale te rapporteer. Maar ek het wel opgemerk dat daar min werklike ondersoek was; in plaas daarvan het die meeste van die berigte bloot uit ander, ouer bronne gekopieër. Daar was baie teorieë en naakte stellings, maar geen werklike wetenskaplike ondersoek nie, niemand het 'n werklikheidstoets gedoen oor die verhale nie. En daar was 'n ontkoppeling tussen wat ek gelees het en my ervarings."}} Radford se eerste ontmoeting met formele skeptisisme het gekom as gevolg van 'n vrugtelose soeke na bier in 'n 'droë' provinsie in Utah. Hy het 'n streeksopstelwedstryd gewen terwyl hy aan die Universiteit van Nieu-Meksiko studeer het. Hy is gevlieg om sy opstel by 'n universiteitsdorp in Utah voor te lê. Hy en sy kollegas het 'n klein gebruikte boekwinkel teëgekom waar hy 'n ou uitgawe van ''[[Skeptical Inquirer]]'' bekom het met 'n artikel oor die profesieë van [[Nostradamus]] wat deur niemand anders nie as [[James Randi]] geskryf is. Hy vertel dat dit die eerste artikel was wat hy gelees het waarin Nostradamus gekritiseer is en "skeptiese, logiese en redelike verklarings vir die skynbare akkuraatheid van die profesieë" aangebied het.<ref name="Radford 2010 42–51"/> Hy het in 2022 aan die Geisel School of Medicine in Dartmouth gegradueer en 'n Meestersgraad in Openbare Gesondheid verwerf. Hy is opgeneem in die Delta Omega Erevereniging in Openbare Gesondheid, en was die ontvanger van 'n 2022 Sosiale geregtigheidstoekenning van die Dartmouth-instituut.<ref name="Dartmouth"/> == Opvoeding en loopbaan == === Opvoeding === Radford het 'n baccalaureusgraad in sielkunde (graduandi magna cum laude) met 'n geringe graad in professionele skryfkuns aan die Universiteit van Nieu-Meksiko, waar hy in 1993 in die Phi Beta Kappa-erevereniging opgeneem is. Hy het ook 'n meestersgraad in onderwys aan die Universiteit van Buffalo, New York, waar sy fokus op wetenskap en die publiek was, en sy meestersgraadstitel was ''Misinformation in Eating Disorder Communications: Implications for Science Communications Policy''.<ref name="Buffalo"/> Radford het verklaar dat hy hierdie onderwerp gekies het omdat dit "verskeie van my jarelange belangstellings behels het, soos mites en verkeerde inligting ... eetversteurings ('n onderwerp waarby ek eers betrokke geraak het toe ek 'n eksmeisie help wie met [[bulimie]] sukkel); en die nuusmedia".<ref name="Anorexia"/> === Joernalistiek === Radford was vanaf 1997 tot vroeg in 2011 as besturende redakteur van die wetenskapstydskrif ''[[Skeptical Inquirer]]'', toe hy tot adjunkredakteur bevorder is. Hy is ook 'n gereelde rubriekskrywer by die tydskrif. Totdat die publikasie in 2009 opgeskort is, was hy hoofredakteur van die Spaanse-tydskrif ''Pensar'', gepubliseer in [[Buenos Aires]], Argentinië.<ref name="Pensar"/> Radford is ook 'n gereelde rubriekskrywer vir ''Discovery News'', ''LiveScience.com'' en die nuusbrief ''Skeptical Briefs''. Radford is 'n medestigter en voormalige mede-gasheer van ''MonsterTalk'', 'n [[Podsending|potgooi]], wat die wetenskap en die volksoorleweringe agter kriptosoologiese (en legendariese) wesens soos Bigfoot, die Loch Ness-monster en [[Weerwolf|weerwolwe]] krities ondersoek.<ref name="SkepticMag"/> ''MonsterTalk'' het die 2012 Parsec-potgooitoekenning gewen vir die kategorie “Beste feit agter die fiksie”.<ref name="Parsec"/> Radford is 'n navorsingsgenoot met die nie-winsgewende opvoedkundige organisasie Committee for Skeptical Enquiry,<ref name="CSI"/> en het tydens die American Folklore Society se jaarlikse konferensie in 2011 oor ''Folklore of the Chupacabra'' aangebied.<ref name="AFS"/> Radford se geskrifte fokus ook op onderwerpe wat verband hou met vroue en minderhede, veral in Suid-Amerika en Afrika. Deur sy boeke, artikels, blogplasings en potgooi het hy bewus geword van baie sosiale probleme wat vroue meer affekteer insluitend moderne [[heks]]ery in [[Indië]], [[Nepal]] en [[Pakistan]];<ref name="witchcraft"/> die Chibok-skoolmeisies wat in 2014 ontvoer is;<ref name="Boko"/> slagoffers in suuraanvalle in [[Pakistan]];<ref name="Acid"/> en sekshandel.<ref name="Sekshandel"/> === Wetenskaplike paranormale ondersoeker === Radford word beskryf as 'n "professionele skeptikus", werk by die ''"Committee for Skeptical Inquiry"'' (CSI) en ondersoek allerlei ongewone eise en gebeure. Sy werk sluit ondersoek, verslaggewing, joernalistiek, wetenskapgeletterdheidsopvoeding en openbare praatjies in.<ref name="Monterey"/> Radford verduidelik sy benadering deur te sê: "Ek word nie betaal om dinge te betwyfel nie; ek word betaal om die wetenskap te bevorder en ongewone eise te ondersoek. Ons benadering is empiries, bewys- en wetenskaplik-gebaseer. [[Wetenskap|Die wetenskap]] het hom ongelooflik suksesvol bewys met die uitleg en ontdekking van die wêreld. As ons wil weet waarom 'n sekere siekte een persoon en nie 'n ander tref nie, gaan ons na medisyne in plaas van 'n toordokter. As ons wil weet hoe om 'n brug te bou wat oor 'n rivier kan strek, wend ons ons tot fisika in plaas van psigiese kragte. Paranormale of 'onverklaarbare' onderwerpe kan deur die wetenskap getoets word: óf die voorspelling van 'n psigiese verhoogkunstenaar word waar, óf dit word nie; óf spoke bestaan in die regte wêreld, óf hulle bestaan nie. My taak is om nie te twyfel of te ontrafel nie; dit is om te ondersoek. Ek het geen belang by die bewys of weerlê van onverklaarbare verskynsels nie; Ek word in elkgeval betaal. Maar die kardinale reël is dat 'n ondersoeker al die natuurlike verklarings moet uitskakel voordat hy bonatuurlike verklarings aanvaar, en dat hy egte wetenskap moet gebruik."<ref name="Radford 2010 42–51"/> Toe u gevra word: "Is u al ooit deur 'n geheimsinnige eis verwar?" Radford het geantwoord: "Nee". Hy het meer volledig geantwoord dat daar tye is waar beweeringe nie genoeg inligting bevat nie, of dat die inligting wat aan hom gegee is, nie korrek was nie. Radford vergelyk hierdie ondersoeke met 'n misdaadtoneelondersoek waar daar "'n positiewe korrelasie bestaan tussen die kwaliteit van die beskikbare bewyse en die oplossing van die raaisel." Radford sê hy het 'n "hoë balk vir wat hy bereid is om te erken as "onverklaarbaar of werklik geheimsinnig."<ref name="Para"/> Paranormale navorser Brian D. Parsons het in 'n resensie vir die boek ''Investigating Ghosts'' verklaar dat hy wens dat 'n boek van hierdie gehalte bestaan het toe hy (Parsons) begin het. Radford probeer om elkeen wat waarlik goeie spooknavorsing wil doen, te help deur wetenskaplike metodes en instrumente te gebruik vir die doel wat hulle geskep het. "Radford sê nie spoke bestaan nie. Hy verduidelik en demonstreer bloot dat spooknavorsers al baie lank verkeerd gaan oor dinge wat verkeerd is."<ref name="Parsons Review"/> === Toekennings === Sedert 2019 is Radford 'n finalis of wenner van ses boekpryse. Sy boek ''Scientific Paranormal Investigation'' was 'n finalis vir die 2012 New Mexico-Arizona Book Awards;<ref name="NMB"/> sy boek ''Tracking the Chupacabra'' was 'n finalis vir die 2011 New Mexico Book Award<ref name="NMB2011"/> en die 2011 Foreword Reviews Book of the Year-toekenning.<ref name="FBA2011"/> Sy boek ''Bad Clowns'' het die brons verower tydens die 2017 Independent Publisher Book Awards,<ref name="IP2017"/> en in November 2018 het Radford se boek ''Investigating Ghosts: The Scientific Search for Spirits'' die New Mexico-Arizona Book Awards gewen in die wetenskapskategorie.<ref name="nmb2018"/> === ''Squaring the Strange'' === In April 2017 het Radford en Pascual Romero die ''Squaring the Strange-''[[Podsending|potgooi]] begin met bewysgebaseerde ontleding en kommentaar op 'n verskeidenheid onderwerpe wat wissel van die paranormale tot die politieke.<ref name="Square"/> Die gereelde bydraer en inhoudprodusent Celestia Ward is later as 'n mede aanbieder bygevoeg.<ref name="GSoW"/><ref name="Palmer"/> Die potgooi bevat besprekings oor 'n wye verskeidenheid onderwerpe, waaronder sielkunde, mites, misleiding, volksoorleweringe en wetenskap.<ref name="Radford Square"/> Dit bevat Radford se gedetailleerde ontleding van die [[Blue Whale Challenge]]-skrik en sy hartstogtelike kritiek op die History Channel se [[Amelia Earhart]]-dokumentêr en die gediskrediteerde fotografiese bewyse daarvan.<ref name="Palmer2"/> == Ondersoeke == Radford het talle ondersoeke na "onverklaarbare" verskynsels gedoen. Hier volg 'n paar van sy bekendste gevalle: === Pokémonpaniek (1997) === In 2001 het Radford die geheimsinnige voorval van 1997 ondersoek waarin duisende Japanese kinders oënskynlik epileptiese aanvalle gekry het terwyl hulle na ''Dennō Senshi Porygon'' gekyk het, 'n episode van die Pokémon-animasieprent. Alhoewel baie dokters teorieë gevorder het, insluitend fotosensitiewe epilepsie, het Radford bewys dat die voorval in massahisterie gewortel is. Die gevolglike artikel, met mede-outeur Robert Bartholomew, is in die ''Southern Medical Journal'' in Februarie 2001 gepubliseer. "Ons het 'n siekte-uitbraak wat op 16 Desember 1997 plaasgevind het bestudeer, waarby meer as 12&nbsp;000 Japannese kinders betrokke was met verskillende tekens en simptome van siekte gehad het nadat hulle 'n episode van 'n gewilde animasieprent, Pokémon, gekyk het. Hoewel fotosensitiewe epilepsie gediagnoseer is in 'n klein fraksie van diegene wat geraak is, kan hierdie verduideliking nie die breedte en patroon van die gebeure verreken nie. Die algemene kenmerke van die episode stem ooreen met die diagnose van epidemiese histerie, wat veroorsaak word deur skielike angs ná dramatiese berigte in die massamedia waarin 'n relatiewe klein aantal aanvalle van fotosensitiewe-epilepsie beskryf word. Die belangrikheid van die massamedia in die neerslag van uitbrake van massapsigogeniese siektes word bespreek."<ref name="SMJ"/> [[Lêer:Radford BW 2.jpg|duimnael|250px| Ben Radford doseer by CFI-wes oor Paranormale ondersoeke, 18 Junie 2011]] === Die spook in Santa Fe se hof (2007) === In 2007 het Radford die raaisel van die "Santa Fe se Hofhuisspook" ondersoek. Dit was 'n geheimsinnige, gloeiende, wit kol wat op 15 Junie op videoband vasgelê is deur 'n sekuriteitskamera by 'n hofgebou in [[Santa Fe, Nieu-Meksiko]]. Terwyl die hofpersoneel wat die verwarrende beeld gesien het nie geweet het wat om daarvan te maak nie, het ander gou hul eie verduidelikings aangebied en 'n spook was een van die gewildste. Radford het 'n paar dae van die veldondersoeke by die hofgebou gedoen en na verskeie eksperimente het hy die "spook"-effek gedupliseer deur insekte op die videokamera te plaas wat gebruik was om die oorspronklike gebeurtenis opteneem.<ref name="Spook1"/><ref name="Spook2"/> Die "spookvideo" het 'n landswye treffer geword en is al meer as 85&nbsp;000 keer op die YouTube-webwerf gesien.<ref name="YouTubeSpook"/> Wat begin het met 'n plaaslike nuuskierigheid, het vinnig internasionaal versprei, aangesien [[CBS|CBS-nuus]], ABC-nuus en koerante dwarsoor die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] van die ''Boston Globe'' tot die ''San Francisco Chronicle'' die verhaal van die "hofhuisspook" gedra het.   === Los Angeles se VVV / geheime missiel (2010) === In November 2010 is 'n [[Vreemde vlieënde voorwerp|VVV]] deur 'n helikopterkameraman in die lug oor [[Los Angeles]] gesien en opgeneem.<ref name="Discovery"/> Die voorwerp het 'n vuurpylagtige [[Kondensasiespore|kondensasiespoor]] geskep ongeveer 35&nbsp;myl (56&nbsp;km) van die Kaliforniese kus af wat soos 'n pilaar in die sonsondergang gelyk het. Die Amerikaanse weermag beweer geen kennis van militêre missiele of kommersiële satellietlanserings nie, wat 'n raaisel aangevuur het en internasionale nuus gemaak het. Teorieë het gewissel van onaardse ruimtetuie tot Chinese missiele tot top-geheime Amerikaanse militêre eksperimente. Baie kenners, waaronder die afgetrede luitenant-generaal Thomas G. McInerney van die Amerikaanse lugmag en Michio Kaku, 'n fisikaprofessor aan die City University of New York, het in die nuusmedia verskyn en gesê dat die VVV waarskynlik 'n missiel van een of ander aard was. Kaku het later van mening omgekeer.   In 'n kolom vir Discovery News was Radford een van die eerste joernaliste wat die video krities ontleed het en die VVV of 'geheime missiel' as 'n vliegtuigkondensasiespoor korrek geïdentifiseer het.<ref name="Discovery2"/> === Die Wit Heks van Roos-saal (2007) === ''Rose Hall'' (Roos-saal) is 'n herehuis naby [[Montego Bay|Montegobaai]] in [[Jamaika]] wat in die 1770's gebou is en het 'n reputasie as "een van die mees spookagtige plekke in die Westelike Halfrond." Dit is die tuiste van die beweerde ''White Witch of Rose Hall'' (Wit [[Heks]] van Roos-saal). Volgens die storie is die spook in die huis 'n vrou met die naam Annie Palmer, wat na bewering drie mans vermoor het, swart towerkuns geken het, en bekend was vir haar wreedheid en sadisme. Legende sê sy was in 1831 vermoor deur 'n [[Slawerny|slaaf]], en begrawe in 'n graf nie ver van die huis af nie. Psigiese verhoogkunstenaars en toeriste op die terrein beweer dat hulle bewyse van Annie Palmer se gees in die vorm van "ligballe" en "spookfoto's" vind.   In 2007 is Radford na die terrein en hy het die verhaal agter die vermeende Wit Heks ondersoek. Deur noukeurige ondersoek en ontleding het hy gewys dat die verhale oor Annie Palmer se spook nie waar kan wees nie, omdat sy 'n fiktiewe karakter was.   In die tydskrif ''Fortean Times'' en sy boek ''Scientific Paranormal Investigation'', het Radford sy herskeppings van die "spookfoto's" wat in Rose Hall geneem is, gepubliseer, wat wys dat dit eerder kamera-artefakte was en flitse weerspieël, en nie 'n spook nie.<ref name="FT"/> [[Lêer:Ben Radford and James Randi at The Amazing Meeting 2012.jpg|duimnael|300x300px| Ben Radford met [[James Randi]] in 'n paneelbespreking tydens ''The Amaz!ng Meeting'' 2012 ]] === Spookvideo van Kansas City-gimnasium (2008) === Radford het die raaisel ondersoek van 'n beweerde "spookvideo" wat in 2008 in Anytime Fitness, 'n 24-uur fiksheidsklub in Overland Park, [[Kansas]], geneem is. Bewakingskameras het die gloeiende, vaag lig in 'n oefensessie-omgewing opgevang en dit sien oor die gewigbanke en fiksheidsmasjiene rond dwaal. Die video is op YouTube gesirkuleer en het is deur mmer as 100&nbsp;000 mense gesien.<ref name="Kansas"/> Radford het tot die gevolgtrekking gekom dat die skuldige party bloot 'n insek op die kameralens was. Sy gevolgtrekkings was gebaseer op verskeie feite: 1) die beeld verskyn slegs op een van die verskillende kameras wat die gebied bedek, 2) die vaag- en uit-fokus-beeld het aangedui dat die voorwerp nader aan die beveiligingskamera geleë was en die kamera is ontwerp om op langer afstande te fokus, 3) die beeld lyk of dit lig weerkaats eerder as om lig uit te gee, en 4) dit lyk asof die beeld oor voorwerpe in die kamer gaan eerder as om om hulle te gaan.<ref name="LiveScience"/><ref name="CFI"/> === Die "Champ"-foto (1977) === Nadat hy die bewerings van 'n monster in die [[Champlainmeer]], met die bynaam "Champ", ondersoek het, het Radford saam met Joe Nickell na die gevolgtrekking gekom dat die voorwerp op die beroemde foto byna sekerlik 'n drywende stuk hout of boomstomp was. Die foto, wat in 1977 deur Sandra Mansi geneem is, het ondersoek na en nasionale belang in wese wat na bewering in Champlainmeer woon laat ontstaan. John Kirk skryf in sy boek ''In the Domain of the Lake Monsters'' dat "Die monster van Champlainmeer ... die onderskeiding het dat dit die enigste meermonster van wie daar 'n redelike duidelike foto is. Dit is 'n uiters goeie bewys van 'n ongeïdentifiseerde dier wat in die meer woon."<ref name="Kirk"/> Joe Zarzynski, skrywer van ''Champ: Beyond the Legend'' (1984), noem die foto "die beste enkele bewysstuk oor Champ." Nadat die oorspronklike foto wat selde gesien is, ondersoek is, het Radford en Nickell deur eksperiment bewys dat al die vorige ramings van die grootte van die voorwerp dramaties oorbeklemtoon is, en tot die gevolgtrekking gekom dat die voorwerp slegs ongeveer 2&nbsp;m (6&nbsp;ft) lank is eerder as die oorspronklike ramings van tussen 4,5&nbsp;m en 20&nbsp;m (15&nbsp;ft - 66&nbsp;ft). Die voorwerp "sink" eerder as "duik" volgens die verslag, en die posisie van die "kop" relatief tot die res van die "bult" op die foto het nie genoeg ruimte vir 'n "nek" gemaak nie. Ondanks die feit dat hy 'n "kop" op die foto gehad het, het die voorwerp geen waarneembare sintuigorgane of 'n mond nie. Volgens Mansi se verslag het die voorwerp, terwyl hulle dit fotografeer het, nie op die geluid van kinders wat in die nabyheid van die water speel of op geskree gereageer het nie. Boonop het die oppervlak, volgens Mansi se eie rekening, "soos bas" gelyk.   Die resultate van die Champ en Mansi-foto-ondersoek is in die boek ''Lake Monster Mysteries'', sowel as in die tydskrif ''Skeptical Inquirer'' en die tydskrif ''Fortean Times'' gepubliseer. Radford en Nickell het hul eksperimente en ondersoeke vir die Discovery Channel in 1995 heropgestel.<ref name="FT2"/><ref name="SI"/> === Chupacabra (2010) === Radford het vyf jaar aan die ondersoek van die geheimsinnige monster ''El Chupacabra'' deurgebring en tot die gevolgtrekking gekom dat die waarnemings van die monster geïnspireer is deur die 1995-film ''Species'', en is gehelp deur foutiewe hervertelling van gebeure deur die ooggetuies, 'n gebrek aan forensiese kennis en massahisterie. Sy weergawe van die ondersoek word in sy boek van 2011 ''Tracking the Chupacabra: The Vampire Beast in Fact, Fiction and Folklore'' uiteengesit. Die ondersoek het onderhoude met ooggetuie, forensiese en volksoorleweringe navorsing, en "'n veldekspedisie na die oerwoude van [[Nicaragua]]" ingesluit op soek na die legendariese monster.<ref name="FT3"/><ref name="SI2"/> Soortgelyke media-geïnspireerde monsterwaarnemings is aangebied om vir Loch Ness Monster te verduidelik (geïnspireer deur tonele wat 'n plesiosourus-agtige monster uitbeeld in die [[King Kong]]-film uit 1933)<ref name="Abominable"/> en vir die fiktiewe ''bogey-man'' wat op die radiostasie ''Coast to Coast'' na verwys word.<ref name="C2C"/> Die boek ''Tracking the Chupacabra'' was 'n finalis vir twee toekennings vir boeke, insluitend Boek van die Jaar.<ref name="BOTY2011"/> Volgens ''Outside Magazine'' het Radford tot die gevolgtrekking gekom dat die chupacabra "niks anders as 'n filmkoorsdroom was nie."<ref name="OutOn"/> === Sterftes in Dyatlovpas (2014) === Die spesiale program ''Russian Yeti: The Killer Lives'' is deur Discovery Channel in 2014 uitgesaai en het die bewerings dat die Dyatlov-groep deur 'n woedende [[Rusland|Russiese]] yeti vermoor is ondersoek. Radford het op 1 Junie 'n diepgaande oorsig van die reeks op die webwerf ''Doubtful News'' geskryf. Hy merk op dat “''Russiese Yeti: The Killer Lives'' begin met die veronderstelling dat die beserings wat die skiërs opgedoen het so ernstig en buitengewoon was dat dit slegs deur 'n onmenslik sterk wese kon veroorsaak word." Die program maak 'n groot deel van Ludmila Dubinina se verlore tong uit en beweer dat iets dit van haar moes “uitgeruk” het. Radford verklaar egter: "Soos dit gebeur, is 'n Yeti wat tonge eet, selfs al is dit aanvaarbaar, verreweg die minste moontlike verklaring. Die 'verlore dele' aspek van hierdie saak is bekend onder skeptici, en word in talle ander 'onopgeloste' raaisels ingeroep, insluitend die chupacabra, beeste verminking, Sataniese diere-offers en wesens van ander planete. Tipies word 'n raaisel aangebied deur diegene wat nie vertroud is met gewone predasie en ontbinding nie, of wat dié met opset ignoreer. Baie diere, groot sowel as klein, aas op die sagte dele van dooie liggame. 'n Ander moontlikheid is dat Dubinina in 'n sneeustorting vasgevang is en die krag van die sneeu en rotse veroorsaak het dat sy haar tong afgebyt het toe sy skree en in die kloof val waar sy uiteindelik gevind is."<ref name="Radford"/> Radford noem dat “''Russiese Yeti: The Killer Lives'' en [gasheer] Mike Libecki sou hê dat ons glo dat die nege skiërs 'n ontmoeting met 'n Yeti gehad het, wat hulle nie net gesien en gefotografeer het nie, maar hulle agtervolg het. En tog het geeneen van die skiërs iets anders oor die Yeti genoem nie, of hul skok oor die feit dat hulle die dier afgeneem het nie. In werklikheid, as Libecki geglo moet word, was hul ontmoeting met 'n Yeti so 'n onbeduidende gebeurtenis dat hulle dit glad nie in hul dagboeke genoem het nie, en hulle reis ononderbroke voortgesit het.'<ref name="Radford"/> Na afloop van die vervaardigde drama en rondhardlopery, het Libecki erken dat hy geen werklike bewyse gevind het dat die Yeti bestaan nie, minder dan dat dit verantwoordelik was vir die dood van nege Russiese skiërs in 1959. Radford se teorie “is dat die groep daardie noodlottige nag in paniek wakker geword het en hul weg uit die tent gesny het, óf omdat 'n sneeustorting die ingang van hul tent bedek het, óf omdat hulle bang was dat 'n sneeustorting dreigend was en dit die vinnigste manier was vir almal om uit die tent te kom (beter om 'n potensieel herstelbare spleet in 'n tent te hê as die risiko te loop om onder tonne sneeu begrawe te word). Hulle was sleg aangetrek vir die weer omdat hulle geslaap het en na die veiligheid van die nabygeleë bos gehardloop het, waar bome hulle sou help om die sneeustorting te oorleef. In die donkerte van die nag het hulle in twee of drie groepe geskei; een groep het 'n vuur gemaak (vandaar die gebrande hande), terwyl die ander probeer het om na die tent terug te keer om hul klere te gaan haal, aangesien die gevaar blykbaar verbygegaan het. Maar dit was te koud, en hulle het almal dood gevries voordat hulle hul tent in die duisternis kon opspoor. Op 'n sekere punt is sommige van die klere moontlik van die dooie mense teruggevind of omgeruil, maar in elk geval is die groep van vier wie se liggame die ergste beskadig is, in 'n sneeustorting vasgevang en onder 13&nbsp;ft (3,9&nbsp;m) sneeu begrawe (meer as genoeg om die 'dwingende natuurlike krag' te wees wat die mediese ondersoeker beskryf het). Dubinina se tong is waarskynlik deur aasdiere en gewone predasie verwyder. Ons sal natuurlik nooit weet wat presies gebeur het nie, maar ... die oorsaak van die skiërs se dood is nie geheimsinnig of 'onbekend' nie, soos dikwels voorgestel word. Dit blyk inderdaad uit die verslag van die mediese ondersoeker: [[hipotermie]], of vries tot die dood. Daar is regtig geen rede om die gevolgtrekking te bevraagteken van die ondersoekers wat destyds eerstehandse toegang tot al die beskikbare getuienis gehad het nie. Daar kan oneindelik bespiegel word oor wat hulle uit hul tent laat vlug het, maar daar is geen rede om aan te neem dat iets onbekends of geheimsinnigs dit veroorsaak het nie. Weens die gebrek aan bewyse is die een wilde teorie net so goed (of sleg) as die ander."<ref name="Dyatlov"/> == Rolprente == [[Lêer:Clicker Clatter poster.png|duimnael| ''Clicker Clatter-'' plakkaat ]] Benewens sy skeptiese werk, het Radford verskeie geanimeerde kortrolprente geskryf en geregisseer. In ''Sirens'' (2009), "'n Jong seun in 'n klein biblioteek vermy sy wiskunde-huiswerk en word eerder ingetrek in die wêreld van die mitologiese sirene, pragtige vroue wat matrose na hul straf lok."<ref>{{IMDb-titel|1391119|Sirens}}</ref> Radford se 2007-rolprent, ''Clicker Clatter'', is 'n satire wat beskryf word as "'n geanimeerde kortstuk wat televisie en televisie-joernalistiek blootstel vir die woestyn wat dit is. Niks is veilig in hierdie skerp satire nie, van skrik-vir-die-week-programmering tot Katie Couric se dom onderhoudsvrae, verspotte dwelmadvertensies, 'borsterrorisme' en die frustrasie van geskarrelende pornografie."<ref>{{IMDb-titel|1071781|Clicker Clatter}}</ref> Albei films is op filmfeeste regoor die wêreld vertoon, en ''Clicker Clatter'' het die prys "Beste tradisionele animasie" tydens die 2007 California International Animation Festival gewen. ''Clicker Clatter'' het 'n aanlyn verspreider en kan gesien word op SnagFilms.com.<ref name="Click"/> == Bordspeletjies == === God speel === In 2008 het Radford ''Playing Gods: The Board Game of Divine Domination'', 'n satiriese bordspeletjie wat hy geskep het en gebaseer op die tema van gode wat veg oor die beheer van die gelowiges, gepubliseer. Die speletjie word beskryf as 'n 'teologiese weergawe van ''[[Risk|Risiko]]'' ' en bevat figure gebaseer op Jesus, Moses, Boeddha en baie ander gelowe, waaronder satiriese godsdienste soos die [[Vlieënde Spaghettimonster]] en JR Bob Dobbs. Die spel het sy wêreldpremière op die New York Toy Fair in Maart 2009 gemaak en op Dragon*Con in [[Atlanta]], [[Georgia]] verskyn. ''Playing Gods'' word vervaardig deur Radford se maatskappy, Balls Out Entertainment.<ref name="PlayingGodsWebsite"/><ref name="USAToday"/> Australië se ''Synergy Magazine'' het berig dat ''Play Gods'' "van die lekkerste pionne wat ek nog ooit in 'n bordspeletjie gesien het ... 'n uitstekende spel is en 'n slim, siniese en satiriese toon het. ''Play Gods'' is godslastery met styl en bied 'n wonderlike bordspeletjie met 'n goeie dosis insig en baie plesier aan!"<ref>Synergy Magazine / Australia (Vol. 1 No. 4, pp. 56-57)</ref> Ander spelers het die spel geprys as "een van die 'koelste' en belangrikste dinge wat met bordspeletjies moet gebeur",<ref name="ZombieBacon"/> en "awesome, en verdomp snaaks .. dit is ''Candyland'' vir mense wat die sneltrein na die hel wil hê".<ref name="Drake"/> Carl Raschke, professor in godsdiensstudies aan die Universiteit van Denver, het Radford se bordspeletjie gekritiseer en vir ''USA Today'' gesê dat die speletjie "te dom klink om ver te gaan".<ref name="USAToday"/> === Undead Apocalypse === In 2013 het Radford planne bekendgestel vir 'n opvolg van die ''Playing Gods''-bordspel, getiteld ''Undead Apocalypse: War of the Damned''.<ref name="undeadboardgame"/><ref name="UndeadYouTube"/> Dit sou opregte leerstellings rakende [[Weerwolf|weerwolwe]], [[Vampier]]e en zombies in die bordspeletjie geïntegreer het.<ref name="Monster"/> 'n Kickstarter-veldtog om die spel te finansier, is in Junie 2013 van stapel gestuur, maar dit is gekanselleer toe dit duidelik geword het dat dit nie ten volle sou finansier nie.<ref name="Kickstarter"/> == Geselekteerde bibliografie == *{{Cite book| last1 =Bartholomew| first1 = Robert| last2 = Radford | first2 = Benjamin| title = Hoaxes, Myths, and Manias: Why We Need Critical Thinking | place = Amherst, NY | publisher = Prometheus Books | year = 2003 | pages = 229 | isbn = 978-1591020486| url = http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/hoaxes-myths-and-manias/ }} *{{Cite book | last =Radford| first = Benjamin| title = Media Mythmakers : How Journalists, Activists, and Advertisers Mislead Us | place = Amherst, NY | publisher = Prometheus Books | year = 2003 | pages = 324| isbn = 978-1591020721 | url = http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/media-mythmakers/ }} *{{Cite book | last1 =Radford| first1 = Benjamin | last2 = Nickell| first2 = Joe | title = Lake Monster Mysteries : Investigating the World's Most Elusive Creatures | place = Lexington, KY| publisher = University Press of Kentucky| year = 2006| pages = 208| isbn = 978-0813123943 | url = http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/lake-monster-mysteries/ }} *{{Cite book| last =Radford | first = Benjamin| title = Scientific Paranormal Investigation: How to Solve Unexplained Mysteries | publisher = Rhombus Publishing Company| year = 2010 | pages = 312| isbn = 978-0936455112| url = http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/scientific-paranormal-investigation/ }} *{{Cite book| last =Radford| first = Benjamin| title = Tracking the Chupacabra: The Vampire Beast in Fact, Fiction, and Folklore| publisher = University of New Mexico Press| year = 2011| pages = 288| isbn = 978-0826350152 | url=http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/buy-tracking-the-chupacabra/ }} *{{Cite book| last1 = Bartholomew | first1= Robert| last2 = Radford| first2 = Benjamin | title = The Martians Have Landed! A History of Media-Driven Panics and Hoaxes| publisher = McFarland and Co.| year = 2011 | pages = 254 | isbn = 978-0786464982| url = http://benjaminradford.com/books-by-ben-radford/the-martians-have-landed/ }} *{{Cite book | last = Radford | first = Benjamin | title = Mysterious New Mexico: Miracles, Magic, and Monsters in the Land of Enchantment | publisher = University of New Mexico Press | year = 2014 | pages = 304 | isbn = 978-0826354501}} *{{Cite book | last = Radford | first = Benjamin| title = Bad Clowns | publisher = University of New Mexico Press | year = 2016 | pages = 188| isbn = 978-0-8263-5666-6| url = http://smile.amazon.com/Bad-Clowns-Benjamin-Radford-ebook/dp/B01BJ90AHS/ref=dp_kinw_strp_1 }} *{{Cite book | last = Radford | first = Benjamin| title = Investigating Ghosts: The Scientific Search for Spirits| publisher = Rhombus Publishing Company| year = 2017| pages = 396 (Kindle edition)| asin = B0788YCFHP | url = https://www.amazon.com/INVESTIGATING-GHOSTS-Scientific-Search-Spirits-ebook/dp/B0788YCFHP/ref=sr_1_3?ie=UTF8&qid=1513998767&sr=8-3&keywords=investigating%20ghost }} == Verwysings == {{Verwysings|30em|verwysings= <ref name="Abominable">{{cite book | last = Prothero | first = Donald | last2 = Loxton | first2 = Daniel | title = Abominable Science: The Origin of Yeti, Nessie, and Other Cryptids | publisher = Columbia Univ. Press | year = 2013 | location = New York | isbn = 978-0231153201 | url = https://archive.org/details/abominablescienc0000loxt | language=Engels }}</ref> <ref name="Acid">{{cite web |url=http://www.centerforinquiry.net/blogs/entry/oscar-winning_film_highlights_acid_attack_domestic_violence |title=Oscar-Winning Film Highlights Acid Attack Domestic Violence |last=Radford |first=Benjamin |date=28 Februarie 2012 |work=Center For Inquiry |access-date=26 September 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927000033/http://www.centerforinquiry.net/blogs/entry/oscar-winning_film_highlights_acid_attack_domestic_violence |archive-date=27 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="AFS">{{webaanhaling|url=http://c.ymcdn.com/sites/www.afsnet.org/resource/resmgr/AM11/AM_2011_Program_9_26.pdf|titel=American Folklore Society 2011 Annual Meeting| werk=www.afsnet.org| uitgewer=American Folklore Society| bladsy=22| taal= Engels| argiefdatum=5 Julie 2018| argiefurl= https://web.archive.org/web/20180705213921/https://c.ymcdn.com/sites/www.afsnet.org/resource/resmgr/AM11/AM_2011_Program_9_26.pdf| toegangsdatum=1 Februarie 2017}}</ref> <ref name="Amherst">{{cite web |last=Radford |first=Benjamin |date=29 Januarie 2004 |access-date=26 Maart 2009 |title=Investigating a Haunted House – Amherst, New York |publisher=GhostVillage.com |url=http://www.ghostvillage.com/resources/2004/resources_01292004.shtml |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025205433/http://www.ghostvillage.com/resources/2004/resources_01292004.shtml |archive-date=25 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Amity">{{webaanhaling | laaste=Radford | eerste=Benjamin | datum=15 April 2005 | toegangsdatum=16 Februarie 2014 | titel= The Amityville Horror| uitgewer=[[Snopes.com]]| url=http://www.snopes.com/horrors/ghosts/amityville.asp |taal=Engels}}</ref> <ref name="Anorexia">{{cite journal |last=Radford |first=Ben |title=Medical Misinformation in the Media: Is Anorexia on the Rise? |journal=[[Skeptical Inquirer]]|publisher=[[Center for Inquiry]]|date=2018 |volume=42 |issue=1 |pages=46–49 |language=Engels}}</ref> <ref name="Boko">{{cite web |url=https://www.seeker.com/bring-back-our-girls-boko-haram-and-the-forgotten-captives-1769093143.html |title=Bring Back Our Girls? Boko Haram and the Forgotten Captives |last=Radford |first=Ben |date=17 September 2014 |work=Seeker.com |access-date=26 September 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407140952/https://www.seeker.com/bring-back-our-girls-boko-haram-and-the-forgotten-captives-1769093143.html |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="BOTY2011">{{cite web |title=BOTYA 2011 Finalists in Social Sciences (Adult Nonfiction) |access-date=7 Augustus 2012 |url=https://botya.forewordreviews.com/finalists/2011/social-science/ |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222005231/https://botya.forewordreviews.com/finalists/2011/social-science/ |archive-date=22 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Buffalo">{{cite web |url=https://ubir.buffalo.edu/xmlui/handle/10477/50272 |title=Misinformation in eating disorder communications: Implications for science communication policy |last=Radford |first=Benjamin |date=2013 |publisher=University of Buffalo |access-date=25 April 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425204655/https://ubir.buffalo.edu/xmlui/handle/10477/50272 |archive-date=25 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="C2C">{{cite web |url=http://www.coasttocoastam.com/show/2009/11/06 |title=Ghost Cats & Open Lines |publisher=Coast to Coast AM |date=6 November 2009 |access-date=21 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190311122106/https://www.coasttocoastam.com/show/2009/11/06 |archive-date=11 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="CFI">{{cite news|publisher=Center for Inquiry| issn=0194-6730| date=Januarie–Februarie 2009 | volume=33 | issue=1 | last=Radford | first=Benjamin | title=Kansas Gym Ghost Video Mystery Solved | language=Engels }}</ref> <ref name="Click">{{webaanhaling| url=http://www.snagfilms.com/films/title/clicker_clatter| titel=''Clicker Clatter''| laaste=Radford | eerste=Ben| argiefurl=https://web.archive.org/web/20120523130814/http://www.snagfilms.com/films/title/clicker_clatter| argiefdatum=23 Mei 2012| toegangsdatum=7 Augustus 2012| taal=Engels}}</ref> <ref name="CSI">{{cite web |url=http://www.csicop.org/about/csi_fellows_and_staff |title=CSI Fellows and Staff - CSI |work=www.csicop.org |access-date=1 Februarie 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403094910/https://www.csicop.org/about/csi_fellows_and_staff |archive-date=3 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Dartmouth">{{Cite web |last=Dean |first=Timothy |date=15 Junie 2022 |title=The Dartmouth Institute Celebrates Class of 2022 |url=https://geiselmed.dartmouth.edu/news/2022/the-dartmouth-institute-celebrates-class-of-2022/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615171145/https://geiselmed.dartmouth.edu/news/2022/the-dartmouth-institute-celebrates-class-of-2022/ |archive-date=15 Junie 2022 |access-date=15 Junie 2022 |website=Dartmouth Geisel School of Medicine |language=en}}</ref> <ref name="Discovery">{{cite web |url=http://news.discovery.com/space/mystery-rocket-launched-off-californian-coast.htm |title=Mystery Rocket Launched Off Californian Coast |date=9 November 2010 |publisher=news.discovery.com |access-date=7 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20140805083818/http://news.discovery.com/space/mystery-rocket-launched-off-californian-coast.htm |archive-date=5 Augustus 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Discovery2">{{cite web |title=Examining Official Explanation of the Mystery 'Missile' |publisher=Discovery News |access-date=7 Augustus 2012 |url=http://news.discovery.com/space/examining-official-explanation-of-the-mystery-missile.html |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118115335/http://news.discovery.com/space/examining-official-explanation-of-the-mystery-missile.html |archive-date=18 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Drake">{{cite web |url=http://drakesflames.blogspot.com/2008/11/board-game-review-playing-gods.html |title=Drake's Flames: Board Game Review - Playing Gods |first=Matt |last=Drake |date=19 November 2008 |work=drakesflames.blogspot.com |access-date=8 Maart 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719211016/http://drakesflames.blogspot.com/2008/11/board-game-review-playing-gods.html |archive-date=19 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Dyatlov">{{cite web |last1=Korbus |first1=Jason | last2=Nelson| first2=Bobby |title=SFR 291: The Russian Yeti of Dyatlov Pass w/ Benjamin Radford |url=https://strangefrequenciesradio.wordpress.com/2014/06/01/sfr-291-the-russian-yeti-of-dyatlov-pass-w-benjamin-radford/ |work=Strange Frequency Radio |access-date=19 September 2015 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200417011742/https://strangefrequenciesradio.wordpress.com/2014/06/01/sfr-291-the-russian-yeti-of-dyatlov-pass-w-benjamin-radford/ |archive-date=17 April 2020 |df=dmy-all}}</ref> <ref name="FBA2011">{{webaanhaling| url=https://www.librarything.com/bookaward/Foreword+Reviews+Indiefab+Book+of+the+Year+Award+Finalist| titel=Book awards: Foreword Reviews Indiefab Book of the Year Award Finalist| werk=LibraryThing.com| toegangsdatum=17 September 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="FT">{{cite news | title=The White Witch of Rose Hall | first=Benjamin | last=Radford | newspaper=[[Fortean Times]] | date=September 2008 | issue=239 | issn=0308-5899 | language=Engels}}</ref> <ref name="FT2">{{cite news |newspaper=Fortean Times |issn=0308-5899 |issue=182 |date=April 2004 |last=Radford |first=Benjamin |title=Lake Champlain Monster |url=http://www.forteantimes.com/features/articles/157/lake_champlain_monster.html |access-date=20 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812223628/http://www.forteantimes.com/features/articles/157/lake_champlain_monster.html |archive-date=12 Augustus 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="FT3">{{cite web |url=http://www.forteantimes.com/features/fbi/5044/hr_gigers_reel_alien.html |title=HR Giger's Reel Alien |author=Benjamin Radford |work=Fortean Times |date=Januarie 2011 |access-date=10 Maart 2011 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20141207130332/http://www.forteantimes.com/features/fbi/5044/hr_gigers_reel_alien.html |archive-date= 7 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="GSoW">{{cite web |url=https://www.csicop.org/specialarticles/show/gsow_in_the_land_of_enchantment |title=GSoW in the Land of Enchantment |last=Gerbic |first=Susan |author-link=Susan Gerbic |work=scicop.org |publisher=Center for Inquiry |access-date=3 Junie 2018 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20180522163657/https://www.csicop.org/specialarticles/show/gsow_in_the_land_of_enchantment |archive-date=22 Mei 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="IP2017">{{cite web |url=http://www.independentpublisher.com/article.php?page=2172 |title=2017 Independent Publisher Book Awards National Medalists |work=IndependentPublisher.com |access-date=17 September 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024071510/http://www.independentpublisher.com/article.php?page=2172 |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="IPB">{{cite web |url=http://independentpublisher.com/article.php?page=2172&urltitle=2017%20Independent%20Publisher%20Book%20Awards%20National%20Medalists |title=2017 Independent Publisher Book Awards National Medalists |publisher=Independent Publisher |access-date=19 Mei 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024071510/http://www.independentpublisher.com/article.php?page=2172 |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Kansas">{{cite web |title=Is Light Caught On Camera A Ghost? |publisher=Youtube.com |date=24 September 2008 |url=https://www.youtube.com/watch?v=eLkntRQbEKU |access-date=20 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20160522132325/https://www.youtube.com/watch?v=eLkntRQbEKU |archive-date=22 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Kickstarter">{{cite web |url=http://kickstarter.com/projects/968171274/undead-apocalypse-war-of-the-damned |title=Undead Apocalypse: War of the Damned |access-date=21 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200407140708/https://www.kickstarter.com/projects/968171274/undead-apocalypse-war-of-the-damned |archive-date=7 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Kirk">{{cite book | title=In the Domain of the Lake Monsters | url=https://archive.org/details/indomainoflakemo0000kirk | first=John | last=Kirk | year=1998 | page=[https://archive.org/details/indomainoflakemo0000kirk/page/133 133] | location=Toronto | publisher=Key Porter Books | isbn=978-1-55263-010-5 | language=Engels}}</ref> <ref name="Kob">{{cite web |url=http://www.kob.com/albuquerque-news/recent-scary-clown-trend-nothing-new-expert-benjamin-radford-bad-clowns-author-book-creepy/4291893/?cat=500 |title=Recent scary clown trend nothing new, expert said |last=Shone |first=Colton |work=KOB 4 |access-date=20 Oktober 2016 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706075030/https://www.kob.com/albuquerque-news/recent-scary-clown-trend-nothing-new-expert-benjamin-radford-bad-clowns-author-book-creepy/4291893/?cat=500 |archive-date=6 Julie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="LiveScience">{{cite news |newspaper=LiveScience |date=14 Oktober 2008 |title=Kansas Gym Ghost Mystery Solved |last=Radford |first=Benjamin |url=http://www.livescience.com/strangenews/081014-ghost-video.html |access-date=26 Maart 2009 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120162424/http://www.livescience.com/strangenews/081014-ghost-video.html |archive-date=20 November 2008 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> <ref name=MCSSKEPTICAMP>{{cite web |title=Local Skeptical Outreach & Activism: Monterey County Skepticamp |url=https://www.csicop.org/specialarticles/show/mcs_skepticamp |first=Susan |last=Gerbic |author-link=Susan Gerbic |date=3 Februarie 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20181214132809/https://www.csicop.org/specialarticles/show/mcs_skepticamp |archive-date=14 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Monster">{{cite AV media |title=Undead Apocalypse | people=Blake Smith |publisher=MonsterTalk |url=http://monstertalk.skeptic.com/title |date=5 Junie 2013 |accessdate=19 Junie 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917132550/http://monstertalk.skeptic.com/title |archivedate=17 September 2013 | language=Engels}}</ref> <ref name="Monterey">{{cite web |url=http://www.montereyherald.com/events/20170106/national-author-to-keynote-monterey-county-skeptics-third-annual-skepticamp |title=National author to keynote Monterey County Skeptics' third annual SkeptiCamp |last=Mayberry |first=Carly |work=Montereyherald.com |publisher=Monterey Herald |access-date=7 Januarie 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20180706022729/http://www.montereyherald.com/events/20170106/national-author-to-keynote-monterey-county-skeptics-third-annual-skepticamp |archive-date=6 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="NMB">{{webaanhaling| url=http://nmbookcoop.com/BookAwards/page/2012-finalists/2012-finalists.html| titel=2012 New Mexico-Arizona Book Awards| werk=The New Mexico Book Co-op| argiefurl=https://web.archive.org/web/20160929212808/http://nmbookcoop.com/BookAwards/page/2012-finalists/2012-finalists.html| argiefdatum=29 September 2016| toegangsdatum=17 September 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="NMB2011">{{webaanhaling| url=http://nmbookcoop.com/page8/page14/page14.html| titel=2011 New Mexico Book Awards| werk=The New Mexico Book Co-op| argiefurl= https://web.archive.org/web/20110926224707/http://www.nmbookcoop.com/page8/page14/page14.html| argiefdatum=26 September 2011| toegangsdatum= 17 September 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="nmb2018">{{webaanhaling| url=http://nmbookcoop.com/WinnersList2018.pdf| titel=New Mexico-Arizona Book Awards 2018 Winners| werk=New Mexico Book Co-op| toegangsdatum=19 Februarie 2019| taal=Engels}}</ref> <ref name="OutOn">{{cite web |last=Heaney |first=Katie |title=Monster Hunt: The Chupacabra |publisher=Outside Magazine |url=http://www.outsideonline.com/adventure-travel/north-america/united-states/minnesota/Monster-Hunt-The-Chupacabra.html |access-date=12 Maart 2013 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20140224193338/http://www.outsideonline.com/adventure-travel/north-america/united-states/minnesota/Monster-Hunt-The-Chupacabra.html |archive-date=24 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Palmer">{{webaanhaling |titel=Squaring the Skeptic with Celestia Ward (Part 1) |laaste=Palmer| eerste=Rob| werk=Skeptical Inquirer| uitgewer=Center for Inquiry| taal=Engels | toegangsdatum=25 April 2019| url= https://skepticalinquirer.org/exclusive/squaring_the_skeptic_with_celestia_ward_part_1/?/specialarticles/show/squaring_the_skeptic_with_celestia_ward_part_1 }}</ref> <ref name="Palmer2">{{webaanhaling| laaste=Palmer| eerste=Rob| werk=Skeptical Inquirer| uitgewer=Center for Inquiry| toegangsdatum=25 April 2019| url=https://skepticalinquirer.org/exclusive/squaring_the_skeptic_with_celestia_ward_part_2/?/specialarticles/show/squaring_the_skeptic_with_celestia_ward_part_2 |titel=Squaring the Skeptic with Celestia Ward (Part 2)| taal=Engels}}</ref> <ref name="Para">{{cite journal |last=Radford |first=Ben |title=Caught Between the Possible and the Paranormal |journal=Skeptical Inquirer|publisher=Center for Inquiry|date=2018 |volume=42 |issue=5 |pages=30–31 |language=Engels}}</ref> <ref name="Parsec">{{cite web |url=http://www.parsecawards.com/2012-parsec-awards/2012-parsec-awards-winners-finalists/ |title=2012 Parsec Awards Winners & Finalists |publisher=Parsec Awards |access-date=5 September 2012 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116173545/http://www.parsecawards.com/2012-parsec-awards/2012-parsec-awards-winners-finalists/ |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Parsons Review">{{cite journal |last=Parsons |first=Brian D. |title=A Friendly Guide Showing How Ghost Hunters Go Wrong |journal=Skeptical Inquirer |date=2019 |volume=43 |issue=4 |pages=62-63 |publisher=Center for Inquiry| language=Engels}}</ref> <ref name="Pensar">{{cite web |url=http://www.pensar.org/quienes-somos.html |title=Pensar - Quiénes Somos |website=www.pensar.org |access-date=1 Februarie 2017 |language=Spaans |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009195541/http://www.pensar.org/quienes-somos.html |archive-date= 9 Oktober 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name="PlayingGodsWebsite">{{cite web |url=http://www.playinggods.com/ |title=Playing Gods - The Board Game of Divine Domination |access-date=26 Maart 2009 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906184824/http://playinggods.com/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Radford">{{webaanhaling| laaste=Radford| eerste=Benjamin| outeurskakel=Benjamin Radford| titel=Dyatlov Pass and Mass Murdering Yeti? A DN Exclusive| url=http://doubtfulnews.com/2014/06/dyatlov-pass-and-mass-murdering-yeti-a-dn-exclusive/| werk=Doubtful News| toegangsdatum=19 September 2015| argiefurl=https://web.archive.org/web/20150909145715/http://doubtfulnews.com/2014/06/dyatlov-pass-and-mass-murdering-yeti-a-dn-exclusive/| argiefdatum=9 September 2015| taal=Engels}}</ref> <ref name="Radford 2010 42–51">{{cite book |last=Radford |first=Benjamin |title=Scientific Paranormal Investigation |url=https://archive.org/details/scientificparano0000radf |publisher=Rhombus Publishing |year=2010 |pages=[https://archive.org/details/scientificparano0000radf/page/42 42]–51| language=Engels}}</ref> <ref name="Radford Square">{{cite web |url=http://benjaminradford.com/2017/04/27/new-podcast-squaring-strange/ |title=My New Podcast: Squaring the Strange! |last=Radford |first=Benjamin |work=Benjamin Radford |access-date=25 April 2019 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20180624175056/http://benjaminradford.com/2017/04/27/new-podcast-squaring-strange/ |archive-date=24 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Sekshandel">{{cite web |url=https://www.seeker.com/witchcraft-used-to-fight-sex-trafficking-in-africa-1769543334.html |title='Witchcraft' Used to Fight Sex Trafficking in Africa |last=Radford |first=Ben |date=25 Februarie 2015 |work=Seeker |access-date=26 September 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20170926235933/https://www.seeker.com/witchcraft-used-to-fight-sex-trafficking-in-africa-1769543334.html |archive-date=26 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="SFNM">{{cite journal|last=Nott|first=Robert|title=Things that go bump in the night|journal=Santa Fe New Mexican|date=31 Oktober 2014|url=http://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/books/new-mexico-s-portal-to-the-otherworldly-skeptic-benjamin-radford/article_1950396e-3ab5-5a2c-9637-3eeb1d3d5975.html|language=Engels|archive-url=https://web.archive.org/web/20200428074727/https://www.santafenewmexican.com/pasatiempo/books/new-mexico-s-portal-to-the-otherworldly-skeptic-benjamin-radford/article_1950396e-3ab5-5a2c-9637-3eeb1d3d5975.html|archive-date=28 April 2020|access-date=31 Oktober 2019|url-status=dead}}</ref> <ref name="SI">{{cite news |last=Radford |first=Benjamin |newspaper=Skeptical Inquirer |publisher=Center for Inquiry |issn=0194-6730 |date=Jul–Aug 2003 |volume=27 |issue=4 |title=The Measure of a Monster - Investigating the Champ Photo |url=http://www.csicop.org/si/2003-07/monster.html |access-date=26 Maart 2009 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821141900/http://www.csicop.org/si/2003-07/monster.html |archive-date=21 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <ref name="SI2">{{cite journal| last = Radford| first = Ben| authorlink = Benjamin Radford| title = Slaying the Vampire: Solving the Chupacabra Mystery| magazine=Skeptical Inquirer| publisher=Center for Inquiry| volume = 35 |issue = 3| pages = 45| date = Mei 2011 | isbn = | language=Engels}}</ref> <ref name="SkepticMag">{{webaanhaling|url=http://www.skeptic.com/eskeptic/09-10-28/|titel=Monster Talk| datum=28 Oktober 2008| uitgewer=[[Skeptic (U.S. magazine)|Skeptic Magazine]]| argiefurl=https://web.archive.org/web/20110605081155/http://www.skeptic.com/eskeptic/09-10-28/| argiefdatum=5 Junie 2011 | toegangsdatum=22 Julie 2011| taal=Engels}}</ref> <ref name="SMJ">{{cite journal |last=Bartholomew| first=Robert PhD | last2=Radford |first2=Benjamin |authorlink1=Robert Bartholomew (sociologist)|date=Februarie 2001 |title=Pokémon Contagion: Photosensitive Epilepsy or Mass Psychogenic Illness? |journal=Southern Medical Journal |volume=94 |issue=2 |pages=197–204 |issn=0038-4348 |pmid=11235034 |oclc=1766196 |url=https://sma.org/southern-medical-journal/article/pokmon-contagion-photosensitive-epilepsy-or-mass-psychogenic-illness/ |accessdate=25 April 2019 |doi=10.1097/00007611-200194020-00005 | language=Engels}}</ref> <ref name="SPIBook">{{cite book |last=Radford |first=Benjamin |title=Scientific Paranormal Investigation |url=https://archive.org/details/scientificparano0000radf |publisher=Rhombus Publishing |year=2010 |page=[https://archive.org/details/scientificparano0000radf/page/192 192]| language=Engels}}</ref> <ref name="Spook1">{{cite news |newspaper=Skeptical Inquirer |publisher=Center for Inquiry |volume=31 |issue=5 |date=Sep–Okt 2007 |issn=0194-6730 |url=http://www.csicop.org/si/show/santa_fe_courthouse_ghost_mystery_solved/ |last=Radford |first=Benjamin |title=Santa Fe 'Courthouse Ghost' Mystery Solved |access-date=23 Oktober 2010 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713103800/http://www.csicop.org/si/show/santa_fe_courthouse_ghost_mystery_solved |archive-date=13 Julie 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="Spook2">{{cite news |newspaper=LiveScience |date=21 Junie 2007 |url=http://www.livescience.com/strangenews/070621_santafe_ghost.html |access-date=26 Maart 2009 |title=EXCLUSIVE: Courthouse 'Ghost' Video Mystery Solved |last=Radford |first=Benjamin |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20080708223739/http://www.livescience.com/strangenews/070621_santafe_ghost.html |archive-date=8 Julie 2008 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Square">{{cite web |url=http://squaringthestrange.libsyn.com/website |title=Squaring the Strange |work=squaringthestrange.libsyn.com |publisher=Squaring the Strange |access-date=15 Oktober 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329011459/http://squaringthestrange.libsyn.com/website |archive-date=29 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="Tien">{{webaanhaling | laaste=Radford | eerste=Benjamin | datum=21 July 2007 | toegangsdatum=16 Februarie 2014 | titel= The Ten Percent Myth| uitgewer=Snopes.com| url=http://www.snopes.com/science/stats/10percent.asp |taal=Engels}}</ref> <ref name="undeadboardgame">{{webaanhaling |url=http://www.undeadboardgame.com/ |titel=Undead Apocalypse — The Board Game | togangsdatum=9 Junie 2013 | argiefurl=https://web.archive.org/web/20130818083351/http://www.undeadboardgame.com/ | argiefdatum=18 Augustus 2013 | taal=Engels}}</ref> <ref name="UndeadYouTube">{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=oQKMoHFLsWQ |title=Undead Apocalypse Game Trailer |access-date=18 Februarie 2014 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20150528062210/https://www.youtube.com/watch?v=oQKMoHFLsWQ |archive-date=28 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="USAToday">{{cite news |url=https://www.usatoday.com/news/religion/2008-11-17-playing-gods-game_N.htm |title='Playing Gods' satirizes religious violence |last=Grossman |first=Cathy Lynn |date=18 November 2008 |access-date=26 Maart 2009 |newspaper=USA Today |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20120426124543/http://www.usatoday.com/news/religion/2008-11-17-playing-gods-game_N.htm |archive-date=26 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> <ref name="witchcraft">{{cite web |url=https://www.livescience.com/47129-nepalese-woman-killed-for-witchcraft.html |title=Indian Woman Beaten to Death for 'Witchcraft' |last=Radford |first=Benjamin |date=31 Julie 2014 |work=Live Science |access-date=26 September 2017 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022094849/https://www.livescience.com/47129-nepalese-woman-killed-for-witchcraft.html |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> <ref name="YouTubeSpook">{{YouTube|hWHRnjFCgd4|SFNM: What was it at the Santa Fe Courthouse?}}</ref> <ref name="ZombieBacon">{{cite web |last=Zombie Bacon |title=In Gods We Trust |url=http://zombiebacon.wordpress.com/2009/01/02/in-gods-we-trust/ |access-date=25 November 2011 |language=Engels |archive-url=https://web.archive.org/web/20180815120927/https://zombiebacon.wordpress.com/2009/01/02/in-gods-we-trust/ |archive-date=15 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [https://www.youtube.com/watch?v=-S8-_tWMSbU Toneelstukke van Clicker Clatter] * {{Imdb naam|2727023|Benjamin Radford}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Radford, Benjamin}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Amerikaanse polemici]] 9fndkxygly0goqwhs9ckja7qmrxeem8 2020 Formule Een-seisoen 0 281394 3372810 2976331 2026-11-15T15:51:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372810 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2019 | Huidige = 2020 | Volgende = 2021 }} [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|thumb|260px|Logo - 70 jaar Formule 1]] [[Lêer:FIA F1 Austria 2019 Nr. 44 Hamilton 1.jpg|duimnael|330px|[[Lewis Hamilton]] en [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] was 2020 se F1-Wêreldkampioene.]] Die '''[[2020]] [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] [[Formule Een]]-seisoen''' was 'n wedrenreeks vir Formule Eenmotors. Dit was die 71ste bestaansjaar van Formule Een. Die seisoen sou aanvanklik uit 22 Grands Prix-wedrenne bestaan het, die meeste in een seisoen, maar is in die wiele gery weens die wêreldwye [[koronaviruspandemie van 2019-2020]]. Uiteindelik is 17 rondtes voltooi, almal in Europa en die Midde-Ooste. [[Lewis Hamilton]] was die heersende wêreldbestuurderskampioen, en [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] die verdedigende wêreldkampioen vir vervaardigers nadat hulle beide hulle 7de wêreldkampioenskapstitel in 2020 verower het. [[Pirelli]] was weereens die enigste bandverskaffer vir die 2020-seisoen. == Inskrywings == Die volgende spanne en renjaers neem aan die FIA Formule 1-Wêreldkampioenskap van 2020 deel: {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" !Span !Vervaardiger !Onderstel !Enjin !Spanhoof !Tegniese hoof !Nr. !Renjaer !Rondtes |- | rowspan="2" |{{CH-VLAG}} Alfa Romeo Resies ORLEN<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.formula1.com/en/teams/Alfa-Romeo-Racing.html|title=Alfa Romeo Racing|website=www.formula1.com|publisher=Formule 1|language=en|access-date=9 Oktober 2020|url-status=dead|archive-date= 9 Oktober 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009055006/https://www.formula1.com/en/teams/Alfa-Romeo-Racing.html}}</ref> ! rowspan="2" |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | rowspan="2" |C39 | rowspan="2" |Ferrari | rowspan="2" |Frédéric Vasseur | rowspan="2" |Jan Monchaux | align="center" | 7 |{{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]]<ref name="Räikkönen">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/raikkonen-terugkeer-sauber-2019-leclerc/3174515/ Räikkönen keer in 2019 terug na Sauber] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180911225246/https://nl.motorsport.com/f1/news/raikkonen-terugkeer-sauber-2019-leclerc/3174515/ |date=11 September 2018 }}</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" |99 |{{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]]<ref name="Giovinazzi">{{Verwys web |titel=Alfa Romeo and Antonio Giovinazzi to continue together in 2020 |url=https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/alfa-romeo-racing-and-antonio-giovinazzi-to-continue-together-in-2020/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20230511014807/https://www.sauber-group.com/motorsport/f1-news/alfa-romeo-racing-and-antonio-giovinazzi-to-continue-together-in-2020/ |argiefdatum=11 Mei 2023 |besoekdatum=15 November 2019 |url-status=dead}}</ref> | align="center" |1-17 |- | rowspan="2" |{{IT-VLAG}} Scuderia AlphaTauri Honda <ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/AlphaTauri.html |title=Scuderia AlphaTauri Honda |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=dead |archive-date= 8 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008064915/https://www.formula1.com/en/teams/AlphaTauri.html }}</ref><ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/naamsverandering-toro-rosso-voor-2020-seizoen-is-officieel/ Naamsverandering Toro Rosso voor 2020 seizoen is officieel]</ref> ! rowspan="2" |[[Scuderia Toro Rosso|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | rowspan="2" |AT01 | rowspan="2" |Honda | rowspan="2" |Franz Tost | rowspan="2" |Jody Egginton | align="center" |10 |{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="Toro Rosso">{{nl}} [https://racingnews365.nl/officieel-toro-rosso-houdt-voor-2020-vast-aan-gasly-en-kvyat/ Officieel: Toro Rosso houdt voor 2020 vast aan Gasly en Kvyat]</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" |26 |{{RU-VLAG}} [[Daniil Kvyat]]<ref name="Toro Rosso" /> | align="center" |1-17 |- | rowspan="2" |{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Ferrari.html |title=Scuderia Ferrari |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan="2" | SF1000 | rowspan="2" | Ferrari | rowspan="2" |Mattia Binotto | rowspan="2" |Simone Resta | align="center" | 5 |{{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]]<ref>{{nl}} [https://nos.nl/artikel/2189890-wk-leider-vettel-verlengt-contract-bij-ferrari-met-drie-jaar.html WK-leider Vettel verlengt contract bij Ferrari met drie jaar]</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" |16 |{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref name="Leclerc">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/leclerc-vervanger-raikkonen-ferrari-2019/3171481/ Leclerc vervangt Raikkonen bij Ferrari in 2019]</ref> | align="center" |1-17 |- | rowspan="2" |{{US-VLAG}} Haas F1-span<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Haas-F1-Team.html |title=Haas F1 Team |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | rowspan="2" |VF-20 | rowspan="2" |Ferrari | rowspan="2" |Guenther Steiner | rowspan="2" |Rob Taylor | align="center" | 8 |{{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]]<ref name="Haas">{{nl}} [https://racingnews365.nl/bevestigd-grosjean-rijdt-ook-in-2020-voor-haas-f1/ Bevestigd: Grosjean rijdt ook in 2020 voor Haas]</ref> | align="center" |1-15 |- | align="center" |20 |{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]<ref name="Haas" /> | align="center" |1-17 |- | rowspan="2" |{{GB-VLAG}} McLaren F1-span<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/McLaren.html |title=McLaren |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[McLaren]]-[[Renault]] | rowspan="2" |MCL35 | rowspan="2" |Renault | rowspan="2" |Andreas Seidl | rowspan="2" |James Key | align="center" | 4 |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref name="McLaren">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/mclaren-contractverlenging-2020-sainz-norris-4491605/4491605/ McLaren rijdt ook in 2020 met Sainz en Norris]</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" |55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref name="McLaren"/> | align="center" |1-17 |- | rowspan="2" |{{DE-VLAG}} Mercedes AMG Petronas F1-span<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Mercedes.html |title=Mercedes AMG Petronas F1 Team |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] | rowspan="2" |W11 | rowspan="2" |Mercedes | rowspan="2" |Toto Wolff | rowspan="2" |James Allison | align="center" | 44 |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/hamilton-tekent-nieuw-contract-mercedes/3143635/ Hamilton tekent nieuw tweejarig contract bij Mercedes]</ref> | align="center" |1-15 |- | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/officieel-valtteri-bottas-rijdt-ook-in-2020-voor-f1-team-mercedes/ Officieel: Valtteri Bottas rijdt ook in 2020 voor F1-team Mercedes]</ref> | align="center" |1-17 |- | rowspan="3" |{{GB-VLAG}} BWT Racing Point F1-span<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Racing-Point.html |title=BWT Racing Point F1 Team |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=dead |archive-date= 8 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008065059/https://www.formula1.com/en/teams/Racing-Point.html }}</ref> ! rowspan="3" |[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="3" | RP20 | rowspan="3" | BWT Mercedes | rowspan="3" |Otmar Szafnauer | rowspan="3" |Andrew Green | align="center" | 11 |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]]<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/pérez-dolblij-met-langverwachte-verlenging-van-force-india-contract/ Pérez dolblij met langverwachte verlenging van Force India-contract]</ref> | align="center" | 1-4; 6-17 |- | align="center" | 27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | align="center" | 4-5, 11 |- | align="center" | 18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | align="center" | 1-10, 12-17 |- | rowspan="2" |{{AT-VLAG}} Aston Martin Red Bull Resies<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Red-Bull-Racing.html |title=Aston Martin Red Bull Racing |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] | rowspan="2" |RB16 | rowspan="2" |Honda<ref name="Red Bull Honda">{{nl}} [https://nos.nl/artikel/2237206-red-bull-racing-stapt-over-van-renault-op-honda.html Red Bull Racing stapt over van Renault op Honda]</ref> | rowspan="2" |Christian Horner | rowspan="2" |Pierre Waché | align="center" | 23 |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/red-bull-racing-bevestigt-teamgenoot-verstappen-in-2020/ Red Bull Racing bevestigt teamgenoot Verstappen in 2020]</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]<ref>{{nl}} [https://nos.nl/artikel/2198866-verstappen-tot-2020-bij-red-bull-racing.html Verstappen tot 2020 bij Red Bull Racing]</ref> | align="center" | 1-17 |- | rowspan="2" |{{FR-VLAG}} Renault DP Wêreld F1-span<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Renault.html |title=Renault DP World F1 Team |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=dead |archive-date= 8 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201008065208/https://www.formula1.com/en/teams/Renault.html }}</ref> ! rowspan="2" |[[Renault F1|Renault]] | rowspan="2" |R.S.20 | rowspan="2" |Renault | rowspan="2" |Cyril Abiteboul | rowspan="2" |Pat Fry (onderstel) Rémi Taffin (enjin) | align="center" | 3 |{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]<ref name="Ricciardo">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/ricciardo-bevestiging-overstap-renault-2019 Ricciardo in 2019 teamgenoot van Hülkenberg bij Renault]{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" | 31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref name="Ocon">[https://racingnews365.nl/officieel-ocon-nieuwe-teamgenoot-ricciardo-bij-renault/ Officieel: Ocon nieuwe teamgenoot Ricciardo bij Renault]</ref> | align="center" | 1-17 |- | rowspan="2" |{{GB-VLAG}} Williams Resies<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams/Williams.html |title=Williams Racing |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> ! rowspan="2" |[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan="2" |FW43 | rowspan="2" |Mercedes | rowspan="2" |Simon Roberts (waarnemende hoof) Claire Williams - Voor oorname deur Dorilton Capital | rowspan="2" | - | align="center" | 6 |{{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]]<ref name="Latifi">{{nl}} [https://racingnews365.nl/officieel-nicholas-latifi-opvolger-kubica-bij-williams/ Officieel: Nicholas Latifi opvolger Kubica bij Williams]</ref> | align="center" |1-17 |- | align="center" | 63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref name="Russell">{{nl}} [https://nl.motorsport.com/f1/news/george-russell-williams-mercedes-2019/3193708/ Russell maakt in 2019 Formule 1-debuut bij Williams]</ref> | align="center" | 1-17 |- ! align="center" colspan="9" |Bronne:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2020/2020-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2020 FIA FORMULA ONE WORLD CHAMPIONSHIP ENTRY LIST |website=fia.com |publisher=FIA |access-date=9 Oktober 2020 |date=13 Augustus 2020 |language=en |url-status=dead |archive-date=24 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200224113048/https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2020/2020-fia-formula-one-world-championship-entry }}</ref><ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/teams.html |title=F1 Teams 2020 |website=www.formula1.com |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |author=Formule 1 |language=en |url-status=live }} </ref> |} === Toetsbestuurders === Volgens FIA Formule-Een regulasies (Artikel 26.1 b) mag toetsbestuurders buite die spanne se amptelike bestuurders toegelaat word om aan die eerste toetssessie deel te neem. Gedurende die seisoen het drie bestuurders as toetsbestuurders of in die vrye oefensessies deelgeneem. Jack Aitken en Roy Nissany het een en twee sessies onderskeidelik vir die [[WilliamsF1|Williamsspan]] gery. Die voormalige F1-jaer, [[Robert Kubica]] het vir Alfa Romeo by drie geleenthede bestuur. Robert Schartzmann sal gedurende die eerste oefensessie by die Aboe Dhabi Grand Prix vir Haas ry. Mick Schumacher en Callum Illot sou in die eerste oefensessie by die [[2020 Eifelse Grand Prix]] vir Alfa Romeo en Haas bestuur het, maar het egter nie die kans gekry nie weens gure weerstoestande wat tot die aflas van die sessie gelei het.<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.bad-weather-at-the-nurburgring-prevents-any-running-in-first-practice-for.5HhZ8X5TxXWDJ148LI8lR3.html |title=Bad weather at the Nurburgring prevents any running in first practice for the Eifel GP |website=www.formula1.com |date=9 Oktober 2020 |publisher=Formule 1 |access-date=9 Oktober 2020 |language=en |url-status=live }} </ref> === Verandering by spanne in 2020 === Red Bull GmbH, die eienaar van [[Scuderia Toro Rosso]], wysig na 14 jaar die span se naam na [[Scuderia AlphaTauri]] weens borgskapredes. Die naam verteenwoordig Red Bull se modehandelsmerk.<ref> {{en}} {{cite web |url=https://www.autosport.com/f1/news/146617/toro-rosso-name-change-for-2020-approved |title=Toro Rosso's name change approved for 2020 Formula 1 season |website=autosport.com |publisher=Autosport |access-date=9 Oktober 2020 |date=16 Oktober 2019 |author=Scott Mitchell |language=en |url-status=live }} </ref> === Veranderinge van bestuurders in 2020 === ; Terugkeer na Formule 1 *[[Esteban Ocon]]: Mercedes ''(reserwejaer)'' → [[Renault F1|Renault]] ; Nuut in Formule 1 *[[Nicholas Latifi]]: Williams F1-reserwejaer → [[Williams Grand Prix Engineering]]<ref name="Latifi" /> ; Wissel span *[[Robert Kubica]]: [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] → [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]] ''(reserwejaer)'' ; Uit Formule 1 *[[Nico Hülkenberg]]: [[Renault F1|Renault]] → geen kontrak vir 2020. ==== Seisoenveranderinge ==== Racing Point se [[Sergio Pérez]] is vir twee wedrenne deur Nico Hülkenberg vervang nadat hy positief getoets het vir die koronavirus voor die Britse Grand Prix. Pèrez was ook vir die 70ste Herdenking Grand Prix deur Hülkenberg vervang. == Bande == Pirelli is, net soos in vorige seisoene, die enigste bandverskaffer vir die 2020 seisoen.<ref>{{en}} [https://www.fia.com/news/fia-confirms-pirelli-official-tyre-supplier-formula-one-2017-2019 FIA confirms Pirelli as official tyre supplier for Formula One for 2017-2019]</ref> Die bestuurders jaag op drie tipes bande: hard, medium en sag, wat onderskeidelik wit, geel en rooi gekleur sal word. Die samestellings wat gebruik gaan word, verskil egter per wedren. Die hardste samestelling word aangedui as 'hard' en die sagste as 'sag'. == Kalender == [[Lêer:Formula 1 all over the world-2020.svg|thumb|300px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2020 organiseer, word in groen gewys, voormalige organiserende lande word in donkergrys gewys.]] Die aanvanklike kalender is in sy geheel gewysig weens die impak van die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] op alle sportbyeenkomste.<ref>{{cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article.chinese-grand-prix-postponed-due-to-coronavirus-outbreak.3g2y5Ngyrk1MbNxQB9hj4s.html |title=2020 F1 Chinese Grand Prix postponed due to novel coronavirus outbreak |date=12 Februarie 2020 |website=www.formula1.com |access-date=14 Februarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414162845/https://www.formula1.com/en/latest/article.chinese-grand-prix-postponed-due-to-coronavirus-outbreak.3g2y5Ngyrk1MbNxQB9hj4s.html |archive-date=14 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {|class="wikitable" width=650px style="font-size: 85%;" |+ !Rondte !Grand Prix !Baan !Wedrendatum |- !1 |[[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] | rowspan="2"| {{vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Ring]], Spielberg |5 Julie |- !2 |[[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] |12 Julie |- !3 |[[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] |{{vlagikoon|HUN}} [[Hungaroring]], Mogyoród |19 Julie |- !4 |[[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] |rowspan="2"| {{vlagikoon|VK}} [[Silverstone-renbaan]], Silverstone |2 Augustus |- !5 |[[70ste Herdenking Grand Prix]] |9 Augustus |- !6 |[[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] | {{vlagikoon|ESP}} [[Circuit de Barcelona-Catalunya]], Montmeló |16 Augustus |- !7 |[[2020 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] |{{vlagikoon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], [[Stavelot]] |30 Augustus<ref>{{cite news |url=https://www.speedcafe.com/2020/04/16/belgian-gp-threatened-by-extension-of-ban-on-mass-gatherings/ |title=Belgian GP threatened by extension of ban on mass gatherings |first=Daniel |last=Herrero |publisher=Speedcafe |date=15 April 2020 |access-date=16 April 2020 |language=en |archive-date=19 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419123740/https://www.speedcafe.com/2020/04/16/belgian-gp-threatened-by-extension-of-ban-on-mass-gatherings/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=F1 News: Spa gets green light for closed-door Belgian GP in 2020 |url=https://www.autosport.com/f1/news/149447/spa-gets-green-light-for-closeddoor-belgian-gp |last=Cleeren |first=Filip |website=Autosport.com |access-date=16 Mei 2020 |language=en }}</ref> |- !8 |[[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] | {{vlagikoon|ITA}} [[Autodromo Nazionale di Monza]], Monza | 6 September |- !9 |[[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]] |{{vlagikoon|ITA}} Autodromo Internazionale del Mugello |13 September |- !10 |[[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] |{{vlagikoon|RUS}} [[Sotsji]] Autodrom |27 September |- !11 |[[2020 Eifelse Grand Prix]] |{{DE-VLAG}} [[Nürburgring]] |11 Oktober |- !12 |[[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] |{{PT-VLAG}} [[Algarve|Algarve-renbaan]] |25 Oktober |- !13 |[[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] |[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna.svg|20px]] [[Autodromo Enzo e Dino Ferrari]] |1 November |- !14 |[[2020 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] |{{TR-VLAG}} [[Istanbul Park-renbaan|Istanbul Park]] |15 November |- !15 |[[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] | rowspan="2" |{{BH-VLAG}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]]<br />[[Sakhir]] |29 November |- !16 |[[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]] |6 Desember |- !17 |[[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] |{{AE-VLAG}} [[Yas Marina-renbaan]] |13 Desember |- ! colspan="4" "colspan"="4" |Bron:<ref name="New calendar">{{cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.f1-confirms-first-8-races-of-revised-2020-calendar-starting-with-austria.36X98qZnFFhNxQ8O2WdCON.html|title=F1 confirms first 8 races of revised 2020 calendar, starting with Austria double header|website=www.formula1.com|language=en|access-date=2 Junie 2020}}</ref><ref name="FIA Kalender">{{cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2020/2020-fia-formula-one-world-championship|title=2020 FIA FORMULA ONE WORLD CHAMPIONSHIP|website=www.fia.com|language=en|access-date=10 Oktober 2020}}</ref> |- |} == Afgelas vanweë die Koronapandemie == {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 85%" ! Rondte ! Grand Prix ! Renbaan ! Plek ! Oorspronklike datum |- !1 |{{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] |[[Melbourne Grand Prix Renbaan|Albert Park]] |[[Melbourne]] |15 Maart |- !3 |{{vlagikoon|Viëtnam}} [[2020 Viëtnamese Grand Prix|Viëtnamese Grand Prix]] |Hanoi-straatbaan |[[Hanoi]] |5 April |- !4 |{{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] |[[Shanghai Internasionale Renbaan]] |[[Shanghai]] |19 April |- !5 |{{NL-VLAG}} [[Nederlandse Grand Prix]] |[[Zandvoort-renbaan]] |Zandvoort |3 Mei |- !7 |{{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] |[[Monaco-renbaan]] |[[Monte Carlo]] |24 Mei |- !8 |{{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] |[[Bakoe-straatrenbaan]] |[[Bakoe]] |7 Junie |- !9 |{{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] |[[Gilles Villeneuve-renbaan]] |[[Montreal]] ([[Quebec]]) |14 Junie |- !10 |{{FR-VLAG}} [[Franse Grand Prix]] |[[Paul Ricard-renbaan]] |Le Castellet |28 Junie |- !16 |{{SG-VLAG}} [[Singapoerse Grand Prix]] |[[Marinabaai Straatrenbaan]] |[[Singapoer]] |20 September |- !18 |{{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] |[[Suzuka Internasionale Renbaan]] |Suzuka |11 Oktober |- !19 |{{US-VLAG}} [[Verenigde State Grand Prix]] |[[Circuit of the Americas]] |[[Austin]] ([[Texas]]) | 25 Oktober |- !20 |{{MX-VLAG}} [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] |[[Autódromo Hermanos Rodríguez]] |[[Meksikostad]] |1 November |- !21 |{{BR-VLAG}} [[Brasiliaanse Grand Prix]] |[[Autódromo José Carlos Pace]] |[[São Paulo]] |15 November |} ==Seisoenuitslae== {|class="wikitable sortable" style="font-size: 85%;" !Rondte !Grand Prix !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner (bestuurder) !nowrap|Wenner (vervaardiger) |- !1 |{{vlagikoon|AUT}} [[2020 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="NOR"|{{flagicon|GBR}} [[Lando Norris]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !2 |data-sort-value="sty"|{{vlagikoon|AUT}} [[2020 Stiermarkse Grand Prix|Stiermarkse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="SAI"|{{flagicon|ESP}} [[Carlos Sainz jr.]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !3 |{{vlagikoon|HUN}} [[2020 Hongaarse Grand Prix|Hongaarse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !4 |data-sort-value="bri" |{{vlagikoon|VK}} [[2020 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="VER"|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !5 |nowrap data-sort-value="70t"|[[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|24px]] [[70ste Herdenking Grand Prix]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="VER"|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |data-sort-value="RED"|{{flagicon|AUT}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- !6 |data-sort-value="spa"|{{vlagikoon|ESP}} [[2020 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !7 |{{vlagikoon|BEL}} [[2020 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="RIC"|{{flagicon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !8 |{{vlagikoon|ITA}} [[2020 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="GAS"|{{flagicon|FRA}} [[Pierre Gasly]] |data-sort-value="ALP"|{{flagicon|ITA}} [[Scuderia Toro Rosso|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- !9 |data-sort-value="tus"|{{vlagikoon|ITA}} [[2020 Toskaanse Grand Prix|Toskaanse Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !10 |{{vlagikoon|RUS}} [[2020 Russiese Grand Prix|Russiese Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !11 |data-sort-value="eif"|{{DE-VLAG}} [[2020 Eifelse Grand Prix]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="VER"|{{flagicon|NED}} [[Max Verstappen]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !12 |{{PT-VLAG}} [[2020 Portugese Grand Prix|Portugese Grand Prix]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !13 |{{IT-VLAG}} [[2020 Emilia-Romagna Grand Prix|Emilia-Romagna Grand Prix]] |data-sort-value="BOT"|{{flagicon|FIN}} [[Valtteri Bottas]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="HAM"|{{flagicon|GBR}} [[Lewis Hamilton]] |data-sort-value="MER"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !14 |{{TR-VLAG}} [[2020 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !15 |{{BH-VLAG}} [[2020 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] |- !16 |data-sort-value="sak"|{{BH-VLAG}} [[2020 Sakhir Grand Prix|Sakhir Grand Prix]] |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |{{GB-VLAG}} [[Racing Point F1-span|Racing Point]] |- !17 |data-sort-value="abu"|{{AE-VLAG}} [[2020 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi Grand Prix]] |{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] |{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] |- |} === Puntestelsel === Punte is op 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Een punt vir die vinnigste rondte tydens die Grand Prix is ook toegeken, maar slegs as die bestuurder onder die voorste 10 klaargemaak het. Die punte vir elke wedren is soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" !Plek ! style="background-color:#ffffbf" |&nbsp;1ste&nbsp; ! style="background-color:#dfdfdf" |&nbsp;2de&nbsp; ! style="background-color:#ffdf9f" |&nbsp;3de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;4de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;5de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;6de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;7de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;8ste&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;9de&nbsp; ! style="background-color:#dfffdf" |&nbsp;10de&nbsp; !Vinnigste ronde |- !Punte | style="background-color:#ffffbf" |25 | style="background-color:#dfdfdf" |18 | style="background-color:#ffdf9f" |15 | style="background-color:#dfffdf" |12 | style="background-color:#dfffdf" |10 | style="background-color:#dfffdf" |8 | style="background-color:#dfffdf" |6 | style="background-color:#dfffdf" |4 | style="background-color:#dfffdf" |2 | style="background-color:#dfffdf" |1 |1 |} == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2020|1]] q1e521s9c9yl6d2wtmtpp4360t75cah Basboontjie 0 285166 3372927 3129223 2026-11-16T00:34:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372927 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN2.3 | naam = Basboontjie | beeld = Elephantorrhiza burkei, habitus, Elandsfontein, a.jpg | beeld2 = Elephantorrhiza burkei, loof, Elandsfontein, a.jpg | takson = Elephantorrhiza burkei | outeur = Benth., (1846) | sinonieme = }} Die '''basboontjie''' (''Elephantorrhiza burkei'') is 'n [[boom]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die boom voor in [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en [[Noordwes]].<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77303568-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241210060155/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77303568-1 |argiefdatum=10 Desember 2024 |besoekdatum=19 November 2024 |url-status=dead}}</ref><ref>[http://redlist.sanbi.org/species.php?species=248-2 REDLIST Sanbi]</ref> Dit het 'n digte, afgeronde kroon, 1-3&nbsp;m hoog wat in sy natuurlike habitat 'n hoogte van 6&nbsp;m kan bereik.<ref name="ptza">{{cite web |url=http://pza.sanbi.org/elephantorrhiza-burkei |title=Plantzafrica.com (SANBI): Elephantorrhiza burkei Benth. |access-date=22 Desember 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222052058/http://pza.sanbi.org/elephantorrhiza-burkei |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die boom FSA-nommer is 193.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Elephantorrhiza burkei 1.jpg Elephantorrhiza burkei 1DS-II 0958.jpg Elephantorrhiza burkei, blaar, Morothotsekloof, a.jpg Elephantorrhiza burkei, blare, Elandsfontein, a.jpg Elephantorrhiza burkei, loof, Kloofpas in Waterberg-biosfeer, a.jpg Elephantorrhiza burkei, loof, Kloofpas, a.jpg Elephantorrhiza burkei, loot, Morothotsekloof, a.jpg Elephantorrhiza burkei, peule, Skrikfontein, a.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikispecies-inlyn|Elephantorrhiza burkei}} * {{Commonskat-inlyn|Elephantorrhiza burkei}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Elephantorrhiza]] [[Kategorie:Peulplante]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] [[Kategorie:Plante wat in 1846 beskryf is]] 0dkz38lrbw9nu0dlh7iqgtkvc865hmj Abigail Keats 0 286548 3372821 3333306 2026-11-15T16:58:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372821 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Abigail_Keats_photo.jpg|duimnael|Abigail Keats, op 19 Desember 2009, Johannesburg, Suid-Afrika]] '''Abigail Keats''' (gebore [[11 November]] [[1986]]) is 'n Suid-Afrikaanse modeontwerper. == Agtergrond == Abigail Keats het Dainfern College in haar tienerjare bygewoon.<ref>{{cite web |url=http://www.dainferncollege.co.za/alumni/557-abigail-keats-launches-fashion-line |title=Dainfern Alumnus launches her own Label |date=3 Junie 2013 |publisher=Dainferncollege.co.za |access-date=8 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014155123/http://www.dainferncollege.co.za/alumni/557-abigail-keats-launches-fashion-line |archive-date=14 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Later het sy in 2007 die eerste keer aan die SA London International School of fashion voltooi en haar eerste versameling by die Audi [[Modeweek]] in 2008 bekendgestel as deel van die herfs / winter New Generation Designer-vertoning.<ref>{{cite web |url=http://wn.com/Abigail_Keats_Spring_Summer_2008_Fashion_collection |title=Abigail Keats Spring Summer 2008 Fashion Collection |date=2 Maart 2012 |publisher=Wn.com |access-date=8 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112111206/https://wn.com/Abigail_Keats_Spring_Summer_2008_Fashion_collection |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hierna was haar versamelings te sien by die ''Joburg Modeweek'', [[Audi]] Fashion Week en Arise Africa Fashion Week - AFI<ref>[http://www.africanfashioninternational.com/index.php/designer-directory/abigail-keats/159] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100507004946/http://www.africanfashioninternational.com/index.php/designer-directory/abigail-keats/159|date=7 May 2010}}</ref> Keats is ook uitgenooi om ten toon te stel in [[New York]], [[London]] en [[Miami]], en is in Suid-Afrika gekies as die 'ontwerper van die maand' deur die Elle-tydskrif<ref>Elle Magazine, Junie 2008, Vol 13 No 3, Bladsy 38</ref> en die 'ontwerper om na te kyk' in Cosmopolitan-tydskrif<ref>Cosmopolitan Magazine, Julie 2008, Vol 25 No 5, Bladsy 45</ref> en 'featured ontwerper' in die lewensstyltydskrif ''Ray''.<ref>Ray Magazine, 2009, uitgawe 3, bladsy 120 - 123</ref> == Unieke styl == Keats se eie styl word die beste beskryf as 'n gesofistikeerde tydgenoot kunsvorm wat speel met die paradoks van manlik [[maat]], terwyl jy 'n vroulike figuur oordryf. Die fokus in al haar versamelings is ingebed in die uitoefening van 'n vrouekrag terwyl sy die skoonheid en grasie van haar wese en vorm vergroot. Haar liefde vir kuns, selfuitdrukking en skepping is die inspirasie waarop al haar werke gevorm is. == Brokkies == In 2009, Mej FTV Grand Finale, het finaliste die verhoog betower en gehore verras met elegante en modieuse ontwerpe deur bekende ontwerpers soos [[David Tlale]], Abigail Keats, Earth Child en Heni.<ref>{{cite web |url=http://www.bizcommunity.com/Gallery/196/427/735.html |title=Miss FTV Grand Finale |date=21 April 2009 |publisher=Bizcommunity.com |access-date=8 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200112111218/https://www.bizcommunity.com/Gallery/196/427/735.html |archive-date=12 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Keats is in Junie 2010 deur die [[Mail & Guardian]] koerant as een van die top 200 invloedryke jong Suid-Afrikaners aangewys.<ref>{{cite web |url=http://www.mg.co.za/article/2010-06-14-200-young-south-africans-business-and-law |title=200 Young South Africans: Business and Law &#124; News &#124; Mail & Guardian |date=14 Junie 2010 |publisher=Mg.co.za |access-date=8 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161209142010/http://mg.co.za/article/2010-06-14-200-young-south-africans-business-and-law |archive-date= 9 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Junie 2010 word Keats deur die Suid-Afrikaanse regering gekies om Suid-Afrika te verteenwoordig [[World Expo 2010]] in [[Shanghai]], [[Volksrepubliek China|China]] - 'n Groot byeenkoms van die wêreldkulture.<ref>{{Cite web |url=http://en.expo2010.cn/ |title=argiefkopie |access-date=12 Januarie 2020 |archive-date=12 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211112202818/http://en.expo2010.cn/ |url-status=dead }}</ref> == Galery == {| |[[Lêer:Abigail_Keats_Autumn_winter_2010_1.JPG|alt=Abigail Keats Autumn/Winter 2010|duimnael]] |[[Lêer:Abigail_Keats_Autumn_winter_2010_2.JPG|alt=Abigail Keats Autumn/Winter 2010|duimnael]] |[[Lêer:Abigail_Keats_Autumn_winter_2010_3.JPG|alt=Abigail Keats Autumn/Winter 2010|duimnael]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} *{{official website|http://www.abigailkeats.com|AbigailKeats.com}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Keats, Abigail}} [[Kategorie:Geboortes in 1986]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse modeontwerpers]] 7unb0cm4xtmdwhg5cv3w4ir6q20edce Wynand Boshoff 0 297687 3372737 3367543 2026-11-15T13:43:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372737 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Suid-Afrikaanse politikus en akademikus}} {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Wynand Boshoff | beeld = | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = <!-- vul slegs in indien onderstaande drie velde onbekend is (geboortejaar, geboortemaand en geboortedag --> | geboortejaar = 1970 | geboortemaand = 5 | geboortedag = 26 | geboorteplek = [[Pretoria]], [[Transvaal]] | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Vryheidsfront Plus]] | orde = Lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] | termynaanvang = 22 Mei 2019 | termyneinde = | orde1 = Provinsiale leier van die Vryheidsfront Plus in die [[Noord-Kaap]] | termynaanvang1 = April 2015 | termyneinde1 = | vise = | president = | eersteminister = | voorganger = | opvolger = | eggenoot = Esme Maritz | kinders = 5 | ouers = [[Carel Boshoff]]<br />Anna Boshoff | woonplek = [[Orania]], [[Kimberley]] | alma_mater = [[Universiteit van die Vrystaat]]<br/>[[Universiteit van Pretoria]] | religie = | handtekening = | militer = <!-- Indien die persoon militêre diens gedoen het moet in hierdie veld “Militêre Diens” ingevoer word --> | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Wynand Johannes Boshoff'''<ref name="dfa">{{Verwys nuus |titel=Verwoerd's grandson heading to Parliament |url=https://www.dfa.co.za/news/verwoerds-grandson-heading-to-parliament-23273854 |koerant=Diamond Fields Advertiser |datum=15 Mei 2019 |besoekdatum=8 September 2019 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20190716230812/https://www.dfa.co.za/news/verwoerds-grandson-heading-to-parliament-23273854 |argiefdatum=16 Julie 2019 |url-status=dead}}</ref> (gebore 26 Mei 1970) is 'n Suid-Afrikaanse akademikus en politikus uit die [[Noord-Kaap]] wat sedert 22 Mei 2019 as 'n lid van die [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] vir die [[Vryheidsfront Plus]] dien. Hy is sedert April 2015 die party se provinsiale leier in die Noord-Kaap en was van 2016 tot 2019 'n raadslid van die [[Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit]]. Boshoff is die seun van [[Carel Boshoff]], stigter van [[Orania]], en die kleinseun van [[Hendrik Verwoerd]], die eerste minister van Suid-Afrika wat in 1966 in die parlement vermoor is.<ref name="news24">{{en}} [https://www.news24.com/SouthAfrica/News/verwoerds-grandson-on-his-way-to-parliament-20190514 Verwoerd's grandson on his way to Parliament] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190921015150/https://www.news24.com/SouthAfrica/News/verwoerds-grandson-on-his-way-to-parliament-20190514 |date=21 September 2019 }}. ''News24''. Besoek op 12 April 2020.</ref><ref name="ewn">{{Verwys nuus |titel=Don't judge Hendrik Verwoerd's grandson on family connections |url=https://ewn.co.za/2019/05/15/ff-says-it-s-not-fair-to-judge-verwoerd-s-grandson-on-his-family-connections |koerant=Eyewitness News |datum=15 Mei 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en}}</ref> == Vroeë lewe en opleiding == Boshoff is as een van die kinders van Carel Boshoff en Anna Boshoff, 'n dogter van Hendrik Frensch Verwoerd, in [[Pretoria]] in die destydse provinsie [[Transvaal]] gebore.<ref name="iol-vergelyk">{{Verwys nuus |van=Daniels |voornaam=Nicola |titel=Do not compare me to my grandfather - Verwoerd's grandson |url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/do-not-compare-me-to-my-grandfather-verwoerds-grandson-23245815 |koerant=Cape Times |plek=Kaapstad |datum=15 Mei 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en}}</ref> Verwoerd was van 1958 tot 1966 eerste minister van Suid-Afrika en word as die argitek van [[apartheid]] beskryf.<ref name="history">{{Verwys web |titel=South African prime minister and architect of apartheid assassinated |url=https://www.history.com/this-day-in-history/architect-of-apartheid-assassinated |webwerf=History.com |besoekdatum=9 September 2019 |taal=en}}</ref> Hy is in 1966 deur die parlementêre boodskapper [[Demetrios Tsafendas]] vermoor.<ref name="citypress">{{Verwys nuus |van=Tabane |voornaam=Rapule |titel='The man who assassinated Verwoerd was not mad' |url=https://city-press.news24.com/Trending/Books/the-man-who-assassinated-verwoerd-was-not-mad-20181122 |koerant=City Press |datum=22 November 2018 |besoekdatum=8 September 2019 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20190908212345/https://city-press.news24.com/trending/books/the-man-who-assassinated-verwoerd-was-not-mad-20181122 |argiefdatum= 8 September 2019 |url-status=dead}}</ref><ref name="iol-vergelyk" /> Boshoff het in 1988 in Pretoria gematrikuleer en daarna 'n BA-graad in Afrikaans en Geskiedenis verwerf. In 2004 het hy 'n meestersgraad in volhoubare landbou aan die [[Universiteit van die Vrystaat]] voltooi en in 2011 'n PhD in opvoedkundige wetenskappe aan die [[Universiteit van Pretoria]] behaal. Sy proefskrif het oor die indiensneembaarheid van suksesvolle matrikulante binne kurrikulumstudie en onderrigontwerp gehandel.<ref name="vfplus">{{Verwys web |titel=Dr Wynand Boshoff: Parlementslid en Noord-Kaap provinsiale leier |url=https://www.vfplus.org.za/executive-management/dr-wynand-boshoff |uitgewer=Vryheidsfront Plus |besoekdatum=7 September 2019}}</ref> Saam met William J. Fraser het hy in 2012 'n artikel oor lewenswetenskappe en indiensneembaarheid in die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie'' gepubliseer.<ref name="satnt">{{Verwys vaktydskrif |van=Boshoff |voornaam=Wynand J. |van2=Fraser |voornaam2=William J. |titel=Life Sciences and employability |vaktydskrif=Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Natuurwetenskap en Tegnologie |volume=31 |nommer=1 |datum=2012 |doi=10.4102/satnt.v31i1.378 |taal=en}}</ref> Boshoff was eers in die landbou en daarna in die onderwys werksaam, waarna hy akademiese navorsing vir instansies en individue begin doen het.<ref name="vfplus" /> == Politieke loopbaan == Boshoff het in 2011 as takvoorsitter by die Vryheidsfront Plus betrokke geraak, hoewel hy op skool belowe het dat hy nooit aktief aan die politiek sou deelneem nie. In April 2015 is hy as die party se provinsiale leier in die Noord-Kaap aangewys, en in Augustus 2016 het hy 'n verteenwoordigende raadslid van die Sol Plaatje Plaaslike Munisipaliteit geword, wat om [[Kimberley]] gesentreer is.<ref name="vfplus" /><ref name="tsa">{{Verwys nuus |van=Head |voornaam=Tom |titel=Wynand Boshoff: Newly-elected MP from Orania wants "judging on merit" |url=https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-wynand-boshoff-verwoerd-orania-mp/ |koerant=The South African |datum=15 Mei 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20190824085311/https://www.thesouthafrican.com/news/who-is-wynand-boshoff-verwoerd-orania-mp/ |argiefdatum=24 Augustus 2019 |url-status=dead}}</ref><ref name="iol-kimberley">{{Verwys nuus |van=Beangstrom |voornaam=Patsy |titel=ANC retains hold on Kimberley |url=https://www.iol.co.za/news/politics/anc-retains-hold-on-kimberley-2053533 |koerant=IOL |datum=4 Augustus 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en}}</ref> Boshoff is in Mei 2019 tot lid van die Nasionale Vergadering verkies. Mediaberigte het kort daarna sy verwantskap met Verwoerd uitgewys, wat heelwat kritiek ontlok het. Hy het daarop geantwoord dat hy op sy eie meriete en nie op dié van sy oupa beoordeel wil word nie.<ref name="iol-setel">{{Verwys nuus |titel=Verwoerd's grandson will have a seat in Parliament |url=https://www.iol.co.za/capetimes/news/verwoerds-grandson-will-have-a-seat-in-parliament-23187769 |koerant=Cape Times |datum=14 Mei 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en}}</ref><ref name="news24" /><ref name="citizen">{{Verwys nuus |van=Sleisho |voornaam=Kaunda |titel=Verwoerd's Orania-linked grandson set to become MP |url=https://citizen.co.za/news/south-africa/government/2130473/verwoerds-orania-linked-grandson-set-to-become-mp/ |koerant=The Citizen |datum=14 Mei 2019 |besoekdatum=7 September 2019 |taal=en}}</ref><ref name="timeslive">{{Verwys nuus |titel=Verwoerd's grandson: judge me on my ideals, not my grandfather's |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2019-05-16-verwoerds-grandson-judge-me-on-my-ideals-not-my-grandfathers/ |koerant=TimesLIVE |datum=16 Mei 2019 |besoekdatum=8 September 2019 |taal=en}}</ref> Hy is hoog genoeg op die Vryheidsfront Plus se nasionale lys geplaas om ná die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] na die parlement terug te keer.<ref name="politicsweb">{{Verwys web |titel=The 400 MPs elected to the National Assembly - IEC |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-400-mps-elected-to-the-national-assembly--iec |webwerf=Politicsweb |besoekdatum=11 Junie 2024 |taal=en}}</ref> Boshoff het die Vryheidsfront Plus se uitslag in die Noord-Kaap as teleurstellend beskryf: die party het 1,94% van die provinsie se stemme gekry en sedert 2019 meer as 3&nbsp;000 stemme verloor, terwyl sy verteenwoordiging in die Nasionale Vergadering van tien tot ses lede gekrimp het. Volgens hom moes die party sy aanbod aan die kiesers hersien, omdat dit binne die veelpartyhandves "ietwat ononderskeibaar" geword het.<ref name="ofm-2024">{{Verwys web |van=Van der Merwe |voornaam=Charné |titel=VF Plus wil algemene aanbieding hersien ná teleurstellende verkiesing |url=https://www.ofm.co.za/article/centralsa/332060/vf-plus-wil-algemene-aanbieding-hersien-n%C3%A1-teleurstellende-verkiesing |webwerf=OFM |datum=6 Junie 2024 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref> Benewens sy provinsiale leierskap is Boshoff die voorsitter van die party se navorsingskomitee en 'n lid van sy uitvoerende bestuur.<ref name="mm-selfbeskikking">{{Verwys web |titel=VF Plus bied konferensie oor selfbeskikking aan |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vf-plus-bied-konferensie-oor-selfbeskikking-aan/ |webwerf=[[Maroela Media]] |datum=14 Oktober 2020 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref><ref name="pa">{{Verwys web |titel=Dr Wynand Johannes Boshoff |url=https://www.pa.org.za/person/wynand-johannes-boshoff/ |webwerf=People's Assembly |besoekdatum=25 Oktober 2026 |taal=en}}</ref> Van 2019 tot 2024 was hy die party se woordvoerder oor basiese en hoër onderwys en het hy op die portefeuljekomitees oor basiese onderwys en oor hoër onderwys, wetenskap en innovasie gedien.<ref name="litnet">{{Verwys web |titel=Wynand Boshoff |url=https://www.litnet.co.za/author/wynand-boshoff/ |webwerf=[[LitNet]] |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref><ref name="pa" /> Sedert Julie 2024 dien hy op die portefeuljekomitees oor grondhervorming en landelike ontwikkeling en oor wetenskap, tegnologie en innovasie, en is hy die party se hoofwoordvoerder oor [[landbou]].<ref name="pa" /><ref name="mm-diere">{{Verwys web |titel=Diere-identifikasie: VF Plus eis duidelikheid |url=https://maroelamedia.co.za/landbou/diere-identifikasie-vf-plus-eis-duidelikheid/ |webwerf=[[Maroela Media]] |datum=17 Oktober 2026 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref><ref name="mm-steenhuisen">{{Verwys web |titel=VF Plus nié verbaas oor Steenhuisen |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/vf-plus-nie-verbaas-oor-steenhuisen/ |webwerf=[[Maroela Media]] |datum=17 Junie 2026 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref> == Standpunte == [[Selfbeskikking]] is 'n deurlopende tema in Boshoff se politieke werk. As voorsitter van die navorsingskomitee het hy in Oktober en November 2020 'n virtuele konferensie daaroor aangebied, wat daarop gemik was om die begrip in praktiese planne om te sit. Volgens hom hou die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] die deur vir selfbeskikking oop, en is die deurslaggewende vraag hoe minderheidsgroepe dié reg kan aanwend om hulself teen 'n staat te beskerm wat volgens hom "magsdronk, maar ook korrup en onbekwaam is".<ref name="mm-selfbeskikking" /> In 'n opstel vir die [[Orania Beweging]] het hy aangevoer dat die reg op selfbeskikking nie deur 'n hof of 'n internasionale liggaam herstel kan word nie, en het hy daarop gewys dat sowel die Afrikaners se Vryheidsdeputasie as die [[African National Congress]] ná die [[Eerste Wêreldoorlog]] met leë hande van die internasionale gemeenskap teruggekeer het.<ref name="orania-howe">{{Verwys web |van=Boshoff |voornaam=Wynand |titel=Vryheid en internasionale howe |url=https://orania.co.za/vryheid-en-internasionale-howe-deur-dr-wynand-boshoff/ |webwerf=[[Orania Beweging]] |datum=25 Oktober 2018 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref> In 2021 het Boshoff in die debat oor die vraag of Afrikaans 'n inheemse taal is, aangevoer dat die meningsverskil nie taalkundig nie maar polities is, en dat die Vryheidsfront Plus se antwoord onomwonde ja is. Hy het bygevoeg dat 'n minderheid wat nie "sowel swart as Engelssprekend" wil word nie, vroeër of later vir selfbeskikking sou moes kies. [[Leon Schreiber]] van die [[Demokratiese Alliansie]] het hierop geantwoord dat die Vryheidsfront Plus daarmee geen toekoms vir Afrikaans in Suid-Afrika sien nie.<ref name="mm-afrikaans">{{Verwys web |titel=DA pak VF Plus oor Afrikaans: ‘Hensop julle?’ |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/da-pak-vf-plus-oor-afrikaans-hensop-julle/ |webwerf=[[Maroela Media]] |datum=2 Oktober 2021 |besoekdatum=25 Oktober 2026}}</ref> == Persoonlike lewe == Boshoff het vyf kinders en woon in Orania en Kimberley.<ref name="vfplus" /><ref name="tsa" /> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *{{en}} [https://www.pa.org.za/person/wynand-johannes-boshoff/ Wynand Johannes Boshoff − People's Assembly] *{{en}} [https://web.archive.org/web/20200526140158/https://www.parliament.gov.za/person-details/20 Dr Wynand Johannes Boshoff − Parlement van Suid-Afrika] {{Vryheidsfront Plus}} {{Huidige LP's van Suid-Afrika|state=collapsed}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Boshoff, Wynand}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Politici van die Vryheidsfront Plus]] [[Kategorie:Lede van die Nasionale Vergadering van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geboortes in 1970]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Mense van Orania]] [[Kategorie:Orania]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse akademici]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit van die Vrystaat]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Pretoria]] gvjhzn4apg5w9lsixkossx8dfq1unso Blinkblaartolbos 0 299452 3372948 3129630 2026-11-16T02:23:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372948 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Blinkblaartolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron xanthoconus | outeur = (Kuntze) K.Schum., 1898 | sinonieme = * ''Protea xanthoconus'' <small>Kuntze</small><ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704985-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} Die '''blinkblaartolbos''' (''Leucadendron xanthoconus'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]], waar dit voorkom op die [[Kaapse Skiereiland]], [[Hottentots-Hollandberge]] en [[Groenlandberg]], [[Kogelberg]], [[Kleinmond]], [[Kleinrivierberge]] tot by [[Bredasdorpberge]], Elimvlakte, [[Caledon]], [[Swartberg]], [[Riviersonderendberge]] en [[Potberg]]. Die struik word 2.0&nbsp;m hoog en dra blomme in Augustus. Vuur vernietig die plant maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na die grond nadat die plant gebrand het. Die plant is eenslagtig en daar is manlike- en vroulike plante. Die bevrugting word gedoen deur klein torre. Die plant groei op die laer berghellings vanaf 0-670&nbsp;m. In Engels staan die plant as die ''Sickle-leaf Conebush'' bekend. == Galery == <gallery> Leucadendron xanthoconus 1DS-II 3-5476.jpg Leucadendron xanthoconus RBGK.JPG Leucadendron xanthoconus 1DS-II 3-5479.jpg Leucadendron xanthoconus 1DS-II 3-5480.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-156 REDLIST Sanbi] * [http://pza.sanbi.org/leucadendron-xanthoconus PlantzAfrica] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_xanthoconus.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu2.htm Protea Atlas] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron xanthoconus}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1898 beskryf is]] j8hcffu1t5fcuwk0g9d2rxvogmgk4hk Partisaan 0 300243 3372769 3335475 2026-11-15T14:36:24Z Oesjaar 7467 /* Geskiedenis */ Tikfout 3372769 wikitext text/x-wiki [[Lêer:RIAN archive 965 A guerrilla commander teaching his fighters to use weapons.jpg|duimnael|Sowjet-partisane in die [[Smolensk]]-streek tydens die Tweede Wêreldoorlog (Oktober 1941) word opgei in die gebruik van 'n pistool]] 'n '''Partisaan''' is lid van 'n onreëlmatige militêre mag wat gevorm is om weerstand te bied teen 'n vreemde mag of 'n leër wat 'n gebied beset. Sodanige besettingsmag word dan deur opstandige geweldadige aktiwiteite van die partisane teengestaan. Die term kan ook van toepassing wees op die operasionele aktiwiteite van weerstandsbewegings. Die algemeenste gebruik van die term verwys in huidige taalgebruik (ook in ander tale) na weerstandvegters teen besettings tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]].<ref>Joachim Schickel: ''Guerrilleros, Partisanen. Theorie und Praxis''. [[München]] 1970.</ref> == Geskiedenis == Die aanvanklike konsep van partisaan [[oorlog]]voering behels die gebruik van soldate wat uit die plaaslike bevolking kom in 'n oorlogsone (of in sommige gevalle gereelde magte) wat agter vyandelike lyne sou optree om kommunikasie te ontwrig, poste of dorpe oor te neem as voorwaartse bedryfsbase, konvooie in hiderlae te lei, oorlogbelastings of - bydraes te hef, logistieke voorraad-lyne aan te val en vyandelike magte te dwing om hul magte te verdeel en hul basisse te beskerm. Een van die eerste handleidings vir partisaantaktieke in die 18de eeu, was ''The Partisan, or the Art of Making War in Detachment'' gepubliseer in [[Londen]] in 1760<ref>de Jeney, L. M. [Lewis Michael]: The Partisan, or the Art of Making War in Detachment..."translated from the French of Mr. de Jeney, by an Officer of the Army" [Thomas Ellis]. London: 1760. van die Franse uitgawe in Hag, 1757 Mihály Lajos Jeney</ref> deur de Jeney, 'n Hongaarse militêre offisier wat in die Pruisiese weermag as kaptein van militêre ingenieurs in die [[Sewejarige Oorlog]] van 1756-1763 gedien. Johann von Ewald beskryf tegnieke van partisaan oorlogvoering in detail in sy ''Abhandlong über den kleinen Krieg'' (1789).<ref>Ewald J. (ed. & trans. Selig, R. and Skaggs, D) "''Treatise on Partisan Warfare''" Greenwood Press (1991) {{ISBN|0-313-27350-2}}</ref> Partisane in die middel van die 19de eeu was aansienlik anders van plunderende perderuiters, of van ongeorganiseerde/semi-georganiseerde [[Guerrilla-oorlogvoering|guerrilla]] magte. Russiese partisane het 'n belangrike rol gespeel in die ondergang van [[Napoleon]]. Hul hewige weerstand en aanhoudende aanvalle het gehelp om die Franse keiser gedwing om te onttrek uit Rusland na sy inval in 1812. Die konsep van 'n partisaanoorlogvoering sou later ook die basis van die "''Partisan Rangers''" van die [[Amerikaanse Burgeroorlog|Amerikaanse burgeroorlog]] vorm. In daardie oorlog het die [[Verenigde State]] eenhede van die weermag, soos die gelei deur John S. Mosby, Isai James, William Kwantifitrill, of Bloody Bill Anderson, en deur von Ewald (en later in [[Antoine-Henri Jomini]] en [[Carl von Clausewitz]]) beskryf is, bedryf. In essensie, was die 19de-eeuse Amerikaanse partisane egter nader aan [[kommando]]s of ''Ranger'' magte, wat operasioneel was gedurende die Tweede Wêreldoorlog as die "partisaan" magte wat in die besette [[Europa]] aktief was. Mosby-styl vegters sou wetlik as uniformdraende lede van hul staat se gewapende magte beskou kon word. Tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het die Boere 'n guerrilla-veldtog teen die Britte gevoer, waarvan elemente ooreengekom het met 'n partisaan weerstand benadering. Die [[Russiese Ryk]] het ook gebruik gemaak van partisane in die [[Eerste Wêreldoorlog]], byvoorbeeld eenhede gelei deur Stanisław Bułak-Bałachowicz. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == Denis Davidoff, ''Essai sur la guerre de partisans,'' Éditions Astrée, 2012, 140 p. (http://www.editions-astree.fr [archive]) Yaacov Falkov, “''Partisans, guerre de” in Encyclopédye de la Seconde guerre mondiale'', eds. J.F. Muracciole and G. Piketty (Robert Laffont, Paris 2015): 943-950. {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Partisan (military) }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Oorloë]] r9djx6c5v02y9fjsq23d35dhuisscd0 Abel Azcona 0 300310 3372820 3335485 2026-11-15T16:54:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372820 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Kunstenaar | naam = Abel Azcona | beeld = Retrato del artista Abel Azcona -1.jpg | beeldgrootte = | alt = | onderskrif = Azcona in 2015 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1988|04|01}} | geboorteplek = | sterfdatum = | sterfplek = | laaste rusplek = | nasionaliteit = | gade = | veld = Uitvoerende kunstenaar | opleiding = | beweging = | werke = ''Amén'' (2015)<br />''La Vergüenza'' (2018)<br />''España os pide perdón'' (2020) | beskermhere = | beïnvloed_deur = | beïnvloed = | toekennings = | verkies = | webwerf = {{URL|abelazcona.art}} | agtergrondkleur = #BCD4E6 }} [[Lêer:El_artista_Abel_Azcona,_retratado_en_el_Círculo_de_Bellas_Artes_de_Madrid.jpg|regs|duimnael|300px|Die kunstenaar Abel Azcona tydens ''Die dood van die kunstenaar'' uitstalling in die Círculo de Bellas Artes in Madrid.]] [[Lêer:Inauguración_de_la_exposición_"Los_Padres"_del_artista_Abel_Azcona_en_Madrid_-_2.jpg|regs|duimnael|300px|Azcona se ''Vaders'' wat in [[Madrid]] uitgestal is.]] '''Abel Azcona''' (gebore [[1 April]] [[1988]] in [[Madrid]]) is 'n kunstenaar wat bekend staan as die ''enfant terrible'' van [[Spanje|Spaanse]] [[kontemporêre kuns]].<ref name="Moya">{{Harvard citation|Moya Gómez|2016}}</ref><ref name="Landabaso">{{Harvard citation|López Landabaso|2017}} </ref> Sy werk, met duidelike outobiografiese en politieke aspekte druk 'n diepliggende opstand teen die samelewing uit.{{Sfn|Gómez Torres|2017}} Dit word gemanifesteer in artistieke media wat gebore is in opvoerings en ontwikkel word tot uitstallings, [[Beeldhoukuns|beeldhouwerke]], videokuns, [[skilderkuns]]<ref>{{cite web |url=https://www.regio7.cat/cultures/2019/02/22/abel-azcona-drets-llibertat-sant-fruitos/528759.html |title=Abel Azcona critica la manca de drets humans en una nova exposició a Sant Fruitós |date=22 Februarie 2019 |website=Regió7 |access-date=25 September 2019 |language=Catalán |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624100440/https://www.regio7.cat/cultures/2019/02/22/abel-azcona-drets-llibertat-sant-fruitos/528759.html |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> of [[Skryfkuns|skryfwerk]], met [[Letterkunde|letterkundige werke]] van [[Essay|opstelle]] tot literêre of gedenktekste.{{Sfn|Molina Ruiz|2016}} Sy eerste werke het gehandel oor persoonlike identiteit, [[geweld]] en die grense van pyn, wat ontwikkel het tot werke van kritiese, politieke en maatskaplike aard.<ref name="Muñoz">{{Harvard citation|Muñoz Clemente|2016}}</ref><ref name="Peñuela">{{Harvard citation|Peñuela|2017}} </ref> Sy werk is te sien in galerye en uitstallings regoor die wêreld en het internasionale aandag getrek, insluitende die Arsenaal van [[Venesië]], die ''Asian Art Biennale'' in [[Dhaka]] en [[Taipei]],<ref>{{cite web |url=http://www.daily-sun.com/printversion/details/334276/2018/09/07/Performance-Art-Mesmerises-Audience-At-18th-Asian-Art-Biennale |title=Performance Art Mesmerises Audience At 18th Asian Art Biennale |last=Enamul Hoque Chowdhury |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328091304/http://www.daily-sun.com/printversion/details/334276/2018/09/07/Performance-Art-Mesmerises-Audience-At-18th-Asian-Art-Biennale |archive-date=28 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> en die tweejaarlikse uitstalling in [[Lyon]],<ref>{{cite web |url=https://www.culturamas.es/blog/2013/08/17/abel-azcona-artista-o-heroe/ |title=Abel Azcona: artista o héroe |last=Carolina Gómez |date=17 Maart 2013 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120124/https://www.culturamas.es/blog/2013/08/17/abel-azcona-artista-o-heroe/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die ''International Miami Performance festival'' <ref>{{cite web |url=http://www.miamiperformancefestival.org/Miami_Performance_Festival_/The_Festival_13_Espanol.html |title=Miami Performance Festival |date=31 Julie 2013 |access-date=25 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120126/http://www.miamiperformancefestival.org/Miami_Performance_Festival_/The_Festival_13_Espanol.html |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die tweejaarlikse ''Bangladesh Live Art Biennial''.<ref name="Bastart">{{cite web |url=http://lebastart.com/2017/01/abel-azcona-la-empatia-como-materia-artistica/ |title=Abel Azcona, la empatía como materia artística |last=Anna Adell |date=22 Januarie 2017 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921092544/http://lebastart.com/2017/01/abel-azcona-la-empatia-como-materia-artistica/ |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Daarbenewens is Azcona se werke teenwoordig in verskillende nasionale en internasionale museums en kultuursentrums, soos die ''Malaga Sentrum vir Kontemporêre Kuns'',<ref>{{cite web |url=http://cacmalaga.eu/2013/01/23/performance/ |title=Performance “I'm Lovin It” con Abel Azcona |date=23 Januarie 2013 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120123/http://cacmalaga.eu/2013/01/23/performance/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die ''Museum van Moderne Kuns'' in [[Bogotá]],<ref>{{cite web |url=https://www.elespectador.com/noticias/cultura/aventuras-de-abel-azcona-articulo-526945 |title=Las aventuras de Abel Azcona |last=Jesús Fragozo Caro |date=1 November 2014 |publisher=El Espectador |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190624100438/https://www.elespectador.com/noticias/cultura/aventuras-de-abel-azcona-articulo-526945 |archive-date=24 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die ''Art League Houston'', <ref>{{cite web |url=https://glasstire.com/2014/02/26/lone-star-performance-explosion-some-of-night-2/ |title=Lone Star Performance Explosion: Some of Night 2 |last=Bill Davenport |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191024120122/https://glasstire.com/2014/02/26/lone-star-performance-explosion-some-of-night-2/ |archive-date=24 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die ''Museum Leslie Lohman'' van [[New York]] <ref name=":12">{{cite web |url=https://www.scan-arte.com/single-post/2014/09/20/STIGMACARLOS-FRANKLIN-AND-SOMEONE-ELSEABEL-AZCONA-IN-NEW-YORK |title=Someone Else - Abel Azcona in New York |date=5 Junie 2019 |access-date=25 September 2019 |website=Spanish Contemporary Art Network |language=Inglés |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211233728/https://www.scan-arte.com/single-post/2014/09/20/STIGMACARLOS-FRANKLIN-AND-SOMEONE-ELSEABEL-AZCONA-IN-NEW-YORK |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die ''Círculo de Bellas Artes'' in [[Madrid]].<ref>{{cite web |url=http://www.circulobellasartes.com/biografia/abel-azcona/ |title=Abel Azcona |website=Círculo de Bellas Artes de Madrid |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191211233758/https://www.circulobellasartes.com/biografia/abel-azcona/ |archive-date=11 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="Muñoz">{{Harvard citation|Muñoz Clemente|2016}}</ref> Die Museum van Kontemporêre Kuns in Bogotá<ref name="Caellas29oc14">{{cite web |url=https://revistadiners.com.co/artes/19673_abel-azcona-artes-vivas-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |title=Abel Azcona: artes vivas en el Museo de Arte Contemporáneo de Bogotá |last=Marc Caellas |date=29 Junie 2014 |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135702/https://revistadiners.com.co/artes/19673_abel-azcona-artes-vivas-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> het in 2014 'n retrospektiewe uitstalling van sy kunswerke vertoon.<ref name=":34">{{cite web |url=http://www.mac.org.co/exposiciones/pasadas/abel-azcona-no-deseado-una-vision-retrospectiva-del-artista |title=Abel Azcona. No deseado. Una visión retrospectiva del artista |last=Juan David Quintero Arbeláez |date=5 Oktober 2014 |publisher=MAC |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135646/http://www.mac.org.co/exposiciones/pasadas/abel-azcona-no-deseado-una-vision-retrospectiva-del-artista |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.plataformadeartecontemporaneo.com/pac/retrospectiva-de-abel-azcona-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |title=Retrospectiva de Abel Azcona en el Museo de Arte Contemporáneo de Bogotá |last=Oscar García García |date=11 Oktober 2014 |publisher=Plataforma de Arte Contemporáneo |access-date=25 September 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20190605135645/https://www.plataformadeartecontemporaneo.com/pac/retrospectiva-de-abel-azcona-en-el-museo-de-arte-contemporaneo-de-bogota/ |archive-date=5 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Bibliografie == * {{Cite book |last= Salanova |first= Marisol |title= Buried|year= 2014|publisher= Micromegas|language= es|isbn= 978-8494054549|ref=}} * {{cite book |last1=Huerta|first1=Ricard|title=Elementary Art|date=2019|publisher=Pedagogías Contemporáneas - UOC|isbn=978-8491805526}} * {{Cite book |last= Peñuela|first= Jorge|title= Anarchaegraphy of artistic thought|year= 2017|publisher= UD Creaciones|language= es|isbn= 978-9585434172|ref=harv}} * {{cite journal|last1=Hernando Collazos|first1=Isabel|title=Aproximación del derecho de autor al arte performativo.|journal=Revista Sobre Patrimonio Cultural, Regulación, Propiedad Intelectual e Industrial : Riipac|date= 2014|publisher=RIIPAC, Patrimonio cultural|issn=2255-1565}} * {{Cite book |last= Group FIDEX|first= Figures of excess and body policies |title= Technical-conceptual atlas of the Fidex research group: Micropolitics in contemporary research in Fine Arts. |year= 2018 |publisher= Universitas Miguel Hernández.|language= es|isbn= 978-8416024711|ref=harv}} * {{Cite book |last= Moya Gómez|first= Carlos |title= A vision of gender through performance in today's Spain.|url=https://repositori.upf.edu/bitstream/handle/10230/27559/Moya_2016.pdf?sequence=1&isAllowed=y/ |year= 2016|publisher=Universitat Pompeu Fabra |language= es|ref=}} * {{Cite book |last= Silva Gómez|first= Norma Ángelica|title= Abel Azcona: Of empathy as (im) possibility|url= https://www.academia.edu/37783293 |year= 2018|publisher= Colegio de Saberes de México|language= es|ref=harv}} * {{Cite book |last= Muñoz Clemente |first= Carolina|title= El arte contemporáneo para la comprensión crítica del Centro Comercial. |url= https://eprints.ucm.es/36988/1/T37045.pdf |year= 2016 |publisher= University Complutense of Madrid |language= es|ref=harv}} * {{Cite book |last= López Landabaso |first= Patricia|title= La performance como medio de expresión artística. Expresiones actuales en el País Vasco. |url= https://addi.ehu.es/bitstream/10810/18797/1/TESIS_LOPEZ_LANDABASO_PATRICIA.pdf.pdf|year= 2017|publisher= Universidad del País Vasco |language= es|ref=harv}} * {{Cite book |last= Cano Martínez |first= Maria Jesús|title= Escondido tras la piel: representaciones y afrontamientos del dolor y el sufrimiento desde el arte de acción |url= http://digibug.ugr.es/handle/10481/52552|year= 2018 |publisher= Universidad de Granada|language=es |isbn= 9788491639541|ref=harv}} * {{Cite book |last= Molina Ruiz |first= Irene |title= El autorretrato como canalizador del dolor |url= https://digibug.ugr.es/handle/10481/43629 |year= 2016 |publisher= University of Granada|language= es|isbn= 9788491258148|ref=harv}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{nl-vertaal|Abel Azcona}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Azcona, Abel}} [[Kategorie:Geboortes in 1988]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Spanjaarde]] 3cth1kwcf4ivl7ilvzxd4zvojv6upvm Gebruiker:GerardM/Hospitals in Nigeria 2 305855 3372994 3362182 2026-11-16T05:10:00Z ListeriaBot 118572 Wikidata list updated [V2] 3372994 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql= SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q16917; wdt:P17 wd:Q1033. } |section= |sort=P131 |sort_order=asca |columns=label:Article,description,P17:Country,P131:In administrative entity,P625:Geo Coordinate,P18:Image,P242:Locator map image |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! description ! Country ! In administrative entity ! Geo Coordinate ! Image ! Locator map image |- | ''[[:d:Q48809477|Oluyoro Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.387394|3.911728|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101541850|Wushishi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.72236|6.111299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101547951|Dental Centre Oyo]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.8735|3.932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101550438|Ajebandele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.608746|3.881459|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552119|Atorin Primary Hearth Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.581381|4.736379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552201|Ayegunle-Olowu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.564541|4.78845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552251|Arowojobe Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.36942|4.962537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552277|Fajuke Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.38692|4.976752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552376|Itaapa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.478106|4.752311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552400|Faforiji Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.283662|4.716614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552422|Owode Primary Heath Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.77763|3.21474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552436|Goloko Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.80835|6.734732|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552472|Kajola Bowaje Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.792869|4.639676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552492|Odo-Ijesa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.545849|4.397832|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552530|Primary Health Centre Ibodi]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.936352|4.664541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552616|Iwikun Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.598841|4.717783|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552755|Lawaye Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.621043|4.821458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552790|Ayetoro Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.004644|4.974811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552800|Iwara Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.531182|4.726212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553965|General Hospital Abudu]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.336011|6.033707|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178060|El Bethel Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.832425|3.631859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102244765|Wellrose Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.435586|3.468991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105840203|FaithCity Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.547324|3.330477|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105946393|Olanrewanju Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.488436|4.568492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956044|Life hospital Awka]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.228255|7.10681|display=inline}} | [[Lêer:Life International Hospital, Awka.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105957077|Zion Uque Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.524863|3.232233|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958458|Bwari medical center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.276762|7.37695|display=inline}} | [[Lêer:Bwari Medical Centre.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105961100|Cedamb Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.131894|7.494012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105961112|ZOPUTA CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.150759|7.349267|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105962432|Amanda Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.508424|7.037153|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q110321696|National Orthopedic Hospital Dala Kano]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.020349|8.503107|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q111913823|Gombe State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.289478|10.288253|display=inline}} | [[Lêer:A&E Specialist hospital Gombe, Gombe STATE Nigeria.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q112073686|Nigeria Customs Service Medical Centre, Kano state]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.022933|8.519054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112187581|National Obstetric Fistula Centre, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.100491|9.576263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112336220|School of Basic Midwifery, AEFUTHA]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.322356|8.093244|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939197|Federal Medical Centre, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.736386|8.517648|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113517239|Vision Capital Eye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113553875|Shreya Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.548351|3.143876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114184154|DAULA HOSPITAL & MATERNITY HOME]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.162861|6.674554|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114184750|AJIKO MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.748998|11.963144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185205|CITY CLINICS JALINGO]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.90768|11.391982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185703|SAINT JUDE’S MEDICAL CLINIC & OUR LADY OF FATIMAH MATERNITY HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.848121|7.064439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185759|FEDERAL LOW COST CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.873713|8.845339|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968329|Ofure Clinic & Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.735701|6.13769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115051662|Rainbow hospital abuja]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.011435|7.472766|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115080571|Q115080571]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.059911|7.41644|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115085773|Viewpoint hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.091007|7.410098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123074421|Gamadukan Asibitin Dutsinma]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414467|7.069908|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123364865|Jekadafari Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.286058|11.160593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472528|Excellence Clinics And maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.963713|8.588402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125891872|Zoputa Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.031583|8.535009|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959559|General Hospital, Ahoada]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.0964|6.6435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125989070|Ayegunle comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.894233|5.004641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126195686|Komala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.89184|4.707789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378387|Al-ameen Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.97122|8.560567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378392|Ivory Clinical and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.97122|8.560567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378396|Cottage Comprehensive Health Center Wudil.]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.971981|8.247515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378403|Cottage Comprehensive Health Center Bompai. Kano]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.505299|7.066997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378405|Godiya Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.940876|8.563389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378406|Excellence Clinic & Maternity Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.976606|8.563233|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378410|Lafiya Surgery]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.020683|8.53673|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378411|Federal Collage of Education Clinic, Bichi]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.226923|8.215494|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378413|Pinnacle Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.960742|8.534712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378416|Sharada Industrial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.969248|8.511982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837313|Teaching hospital Amaku]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.22535|7.078761|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838361|New life hospital, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.219375|7.08628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128841011|Obiọma Maternity Hospital, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.039993|6.935889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846023|Mac-Donald Hospital, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.2151|7.0764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128848354|Sauki Hospital, Lafia]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.501794|8.526369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128853094|Umuebeke Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.10727|7.36345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128859970|Melly Logo Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.419302|7.083799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128881519|Igwebuike Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.41111|7.37401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128881850|Ndiegoro Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.0893|7.3682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128883659|Ohazu I Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.09966|7.37595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128884171|Shammah Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.37633|5.09666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128884394|St. Benard Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.930045|8.903933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128884574|Our Lady Of Sick Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.4321|5.1453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128884854|Agu Foundation Hosptial]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.37517|5.09852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128885098|Aba School Of Health Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.102174|7.380229|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128885205|Iheorji health post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.380127|5.075317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128885695|Frank Agu Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.08223|7.478174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128885838|Get Well Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.981177|8.465736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128885976|Fazal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|30.025436|71.774771|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128886306|Eluohazu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.334857|5.073801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128886663|Elshaddai Christian Hospital/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.124787|6.801804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128886859|Deensel Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.9743|8.5284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128887041|Divine Mercy Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.146499|3.374387|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128887240|Umuogele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.377319|5.079285|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128887690|Adonis Christy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.1|7.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128887793|Abundance Life Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.613788|5.209928|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128887951|Ado Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.36078|5.09222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128888102|Chief Ogumka Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.420413|7.086655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128888236|Clehanson Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.111481|7.359598|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128892575|Divine Favour Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.0785|7.3312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128899196|Uhuolugho PHC]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.9737|7.3911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903440|Bugawa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.01633|8.57245|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904427|Chosen Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.426693|7.094702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904749|Tungar Lada Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.428513|7.09592|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908690|Ijeoma Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.128333|7.41025|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128915492|Labondo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.369106|12.402264|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128923968|The Lords Foundation Hospital & Maternity Ugwunchara]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.3722|5.5838|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128930246|Victory Hospital (Ekenobizi)]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.53834|7.49702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128948806|Agwuawuru]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.3673|7.6743|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128950011|Ngada Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.9791|7.4393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128988939|Nodinga Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.505348|7.066952|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128989957|Gangwokki Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.505309|7.066977|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997881|Amachara General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.54043|7.45655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128998097|Wuro-Hausa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.20646|12.49997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129008293|Yava Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.03|7.92|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129008591|University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.979126|7.403687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129008943|ST VINCENT GRACE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129009521|QUICK HEALTH SPEACIALIST]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.5197|7.5026|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129012530|Priscilla Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.535095|7.496277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015907|Nsukwe Primary Health Centr]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.429347|7.097469|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021217|Umuhu Ezechi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056902|Dennis Blessing Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.53276|7.49512|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129057319|FOUNTAINS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.113465|7.376746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058624|MARGARET HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129106014|Mopol Barracks Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.93614|7.48539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167849|Bajaule Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.177917|13.223511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168795|Amiyi Uhu Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.7607|7.4732|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170154|Kiri Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|3.770434|31.635021|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129246049|Madonna Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.71152|7.73449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130216407|Bawan Dodo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.629318|9.067546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130465682|Cadarcrest Hospital Ltd, Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.992872|7.487123|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130466219|Gombe Federal Medical Centre, Gombe State]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.25|11.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130467127|Myyetti Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.199895|11.187575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130468072|Dan Fodiyo Essential Health & Herbal Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.283333|11.166667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130468139|DOMA Hospital, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.28825|11.18206|display=inline}} | [[Lêer:Doma Hospital 01.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q130476015|Bauchi Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.8401|9.8204|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130476152|Katagum General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.2881|10.34459|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130487077|St Marys Hospital - Isunjaba]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130487121|St Jude's Hospital - Orlu]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130489358|Sabana Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.299222|11.150833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130504797|STEVENSON MEDICARE LTD]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.789264|7.039851|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130505166|Bunu Model Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.427266|7.098813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130505200|Bara-Ale Model Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.7645|7.0142|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130541844|Garkuwa Specialist Hospital in Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.554842|7.450319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130545649|NNANA CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414275|7.069893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130548855|Soku Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|41.8|34.033|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130548937|Ataba Model Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.4714|7.4208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130549051|Akaradi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.54924|7.43916|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130611114|Unyengala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414452|7.069967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130611119|Oronija Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414427|7.069998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130611151|Egwede Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414481|7.069959|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131825625|Mother and Child Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.833549|7.006944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838858|Bee-Hess Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.602084|3.305532|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838887|Blooming Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.685092|3.274124|display=inline}}<br/>{{Coord|6.685225|3.274118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838896|Brubert Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.6179|3.3209|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838928|Christ Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.443384|3.368695|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838935|Continental Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.530457|3.362687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838947|Dolu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.559919|3.336755|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838963|HealingTouch Royal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.521084|3.318865|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838967|House of Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.602803|3.354189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838973|Isioma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.50753|3.34624|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838977|Mayriamville Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.488352|3.360374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838989|Muskat Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.461637|3.153772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838994|Nature Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.531149|3.347824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839002|Providence Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.441207|3.420083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839007|Rotfol Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.51094|3.352563|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839015|Smith Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.485963|3.368853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839028|St. Charles Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.510424|3.355954|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839037|Tai Oworu Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.539968|3.371174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839128|The Roding Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.42929|3.439482|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839143|Tin Can Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.446156|3.326728|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839155|Veteran Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.524886|3.368205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839159|Zolace Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.504813|3.351196|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839244|TAAL Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.605182|3.341034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839256|The Pennisula Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.450575|3.554314|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839264|LivingHeart Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.44626|3.542047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839271|Adequate Medcare]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.478615|3.705879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839844|Citizen Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.444377|3.416994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839853|Dako Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.447681|3.323592|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839878|El-Dunamis Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.593574|3.240937|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839894|Emmanuelle Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.549616|3.268498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839897|Family Health Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.517181|3.361174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131839918|First Foundation Healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.590022|3.360615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840000|First Link Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.524388|3.379238|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840015|Ilogbo Central Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.464874|3.152574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840023|Ituah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.472671|3.279434|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840031|Jity Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.528092|3.324567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840061|Mount Sinai Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.510522|3.353932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840067|Onyems-B-Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.459973|3.20328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840076|Pacific Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.683085|3.309272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840092|Prince And Princess Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.604945|3.285956|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840098|Rao Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.510735|3.356943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840122|Saint Francois Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.444814|3.415067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840255|St. Ives Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.590299|3.362838|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131840264|Vineyard Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.570132|3.28987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131842445|Katis Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.605836|3.506984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843516|Arthrimed Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.580594|3.347054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843534|Bose Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.524806|3.323096|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843542|Crystal Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.602552|3.306428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843550|Elegbeleye Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.603965|3.382081|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843558|Elphy Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.469047|3.194384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843564|Farri Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.455486|3.405004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131843566|Goodseed Specialist Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.548888|3.328327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844199|Idowu Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.587589|3.373845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844213|Jefis Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.684504|3.274504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844219|Libra Specialists Hospitals & Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.503037|3.350142|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844226|LifeCare Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.595665|3.385999|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844238|Lifecrest Medical Services Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.453406|3.389402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844245|Olive Multi-specialists Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.439963|3.469896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131844264|Ufuoma Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.447664|3.336371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845234|Childkid Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.572152|3.393543|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845248|Life Line Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.503514|3.351582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845269|Mother & Child Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.44805|3.418039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845288|Blue Sky Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.543695|3.275936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845308|Kupa Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.549657|3.332557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131845516|Liberty Life Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.558785|3.344661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131846525|Lifefort Children's Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.521524|3.364318|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131846876|Massey Street Children's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.455|3.392222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131847068|Neo Childcare]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.493521|3.355218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131847140|Outreach Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.645552|3.323368|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131847283|Shammah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.469865|3.347725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131847358|Syban Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.472486|3.344857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131847443|The Children's Practice Limited]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.442119|3.422432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131858060|Alimosho General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.561358|3.25135|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131858122|Lagos State General Hospital Mushin]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.508542|3.357596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131858155|Yabatech Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.519543|3.376477|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131858201|Deseret Eye Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.574906|3.355228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902670|Western Eye Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.429|3.418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902855|The Ocularist Eye Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.603805|3.281704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902957|Sightcity Limited]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.426507|3.430382|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903178|Procare Vision Eye Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.503529|3.376654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903189|Pietros Eye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.669552|3.280106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903341|Maja Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.448777|3.406232|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131926906|Federal Teaching Hospital, Ido Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.843358|5.1877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133190102|University of Medical Sciences Teaching Hospital, Ondo]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.243158|5.199938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294695|Emel Hospital.]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.475619|3.289548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295953|Gozie Specialist Hospital-Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.145125|6.79196|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295958|Living spring hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.125553|6.78218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133393448|Restoration specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461451|St Valery Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.134947|4.261256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804056|University of illorin teaching hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.54004|4.648177|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804077|Igbinedion University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.731028|5.377271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133885673|Federal Medical Centre, Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.145365|6.80756|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133885682|Federal Medical Centre, Mubi]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.234181|12.946522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133885683|Federal Medical Centre, Wase]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.21106|6.712284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476067|St.Charles Borromew Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.132952|6.792418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476118|Ayoka memorial dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.490246|4.600151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476387|Aire dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.500408|3.338615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692987|Mbierebe Akpawat Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.97713|7.97713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698634|Ikot Akpan Abia Nigeria Police Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.414416|7.069945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700380|Iwuokpom-Opolom Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.91877|7.91877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729754|Ifesowapo-Arigidi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.543609|5.775152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135686895|Yobe State Specialist Hospital Gasua]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.74701|11.966208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537012|Ifejola Specialist Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.30077|6.11304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724435|Ohielewu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|7.238396|7.149932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756084|Biu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|10.6111|12.195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772363|General Hospital Marte]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.3643|13.8249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136881658|General Hospital Nangere]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.856355|11.07386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136882139|General Hospital Fika]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|11.279927|11.305513|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136893012|General Hospital Yunusari]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|13.09413|12.1037|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136893061|General Hospital Gashua]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|12.874328|11.027044|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137169547|Health and Human Services Hospital Management Board]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.044065|7.502471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137196047|Damaturu Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|8.914964|6.691562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386299|NAVY MEDICAL CENTRE CALABAR]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.972144|8.329466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137737821|Etinan General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.84355|7.855814|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137851335|ROUZ HOSPITAL AND MATERNITY LTD]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|9.001083|7.479516|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731883|Rock foundation hospital]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.217917|7.064125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731889|HEALTH POST ISIAKU ISUOFIA]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.027004|7.042608|display=inline}}<br/>{{Coord|6.026927|7.042396|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731897|OUR LADY OF LOURDES HOSPITAL IHIALA]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.778096|6.869089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731971|PHC Ekwulobia]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|6.043366|7.079401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140429754|Model Primary Health Care Centre, Aluu]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|4.933378|6.94116|display=inline}} | [[Lêer:Model Primary Health Care Center Aluu.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q140644754|New Era Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | | {{Coord|5.107565|7.379062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140865351|Adoration Hospital & Maternity LTD]]'' | | [[Nigerië]] | | | [[Lêer:Adoration Hospital and Maternity Okparagwa.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q30288385|Nigerian Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.140019|7.525584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105550300|Abia State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.111036|7.365013|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114235931|ST. ANTHONY'S HOSPITAL, ABIA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.101357|7.378664|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133647376|General Hospital Abà]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | ''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.109874|7.364531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141248340|Land Mark Hospital Ariaria, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248692|New Lead Hospital Ariaria, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248696|Evergreen Hospital Osusu 1, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248755|Green Land Hospital Ariaria, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248762|Living Word Hospital Ogbor 1, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248781|Chidima Hospital Ariaria, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248920|Rosevine Hospital Old GRA, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248826|Victory Christian Hospital Enyimba, Aba South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663117|Aba South]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248837|Elshaddai Christian Hospital/Maternity , Aba South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663117|Aba South]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248935|Bethel Hospital And Maternity Enyimba, Aba South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4663117|Aba South]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105956035|Lafiak Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1053237|Abaji]]'' | {{Coord|8.475269|6.946062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136535517|General Hospital Abaji]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Abuja]] | ''[[:d:Q1053237|Abaji]]'' | {{Coord|8.487139|6.943861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254043|Federal Teaching hospital Abakaliki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.331185|8.107153|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105534030|Alex Ekwueme Federal University Teaching Hospital Abakaliki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.332722|8.108228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114940014|BETHEL HOSPITAL, EBONYI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.312463|8.123072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114940110|CHRIST THE KING HOSPITAL, EBONYI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.311095|8.10281|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114940603|FELIX MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.326661|8.120482|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114940844|ST. THERESA'S HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.483068|7.521372|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133648536|General Hospital Elinwobvu]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | ''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.210487|8.112876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098766|Giwa Hospital & Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q106698011|Abakpa]]'' | {{Coord|10.501546|7.440859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5440291|Federal Medical Center, Abeokuta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.144326|3.380343|display=inline}} | [[Lêer:Federal Medical Centre Gate, Idi-aba, Abeokuta.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q30262012|Sacred Heart Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.163479|3.362905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175478|O & A Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.182796|3.379896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176162|Itunu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.140455|3.331267|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177390|First Alpha Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.130777|3.321989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177437|Redwood Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.131704|3.321228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177469|Tobiloba Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.129979|3.320101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178802|Angel And Eagle Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.127623|3.349742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102179057|Mercy Group Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.132245|3.332134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105733853|Abeokuta State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.156385|3.34907|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126089047|Micheal & Alice Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.153858|3.393956|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126089118|Coxwell Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.146912|3.364537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130478084|Ademuyiwa Medical Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.140692|3.32666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456977|Federal Medical Centre*: A 250-bed regional hospital located in Abeokuta, providing secondary and tertiary medical services.¹]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.144363|3.371506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134388024|Sacred Heart Hospital, Abeokuta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q206484|Abeokuta]]'' | {{Coord|7.166563|3.355645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101990887|General Hospital Iberekodo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.222667|3.339611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134658780|Insha Alahu Eweje]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.33594|3.33594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134661954|Itun Oluwo Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134664691|Omu Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134665655|Ikija Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.15571|3.34509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134680507|Royal Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.349486|3.349486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134683141|De Vicosa Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134685492|Elega Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.34752|3.34752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134687618|First Gate Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.195254|3.348083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134688258|God Grace and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|6.761389|3.211389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134689780|Keniku Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.150154|3.200189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134690450|Boaf Iberekodo Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|6.441255|3.859972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691002|Charity Clinic And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|6.7073|3.2428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691664|Iberekodo Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.34038|3.34038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691838|Ike-Oluwa Clinic and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|6.71953|3.304702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693071|Shallom Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.35025|3.35025|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694699|35 ARMY BRIGADE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134695042|Adeun Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.174985|3.290084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698203|Bisted Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.31492|3.31492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698354|El-Shadai Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23079|3.16845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700389|Heritage Hospital Itaoshin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.299546|3.299546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700841|Ita Oshin Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.30671|3.30671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700936|Mile2 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.29645|3.29645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701347|Noble Vine Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.152212|3.301238|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703270|Olomore Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.309485|7.309485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703340|Omowunmi Faith Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703824|Royal Diamond Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704265|Royal Grace Hospital (Randa)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.28234|7.28234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704951|Soyoye Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|3.2689|3.2689|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706534|Victory Heart Clinic & Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.145309|3.359045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134707784|Fagbenro Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.170078|3.274227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134708590|Ikereku Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.20739|3.20739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134711387|Ilewo Orile Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.19005|3.19005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134711689|Isaga Orile General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.100214|3.166456|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717407|Kuta Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.06667|3.25|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718011|Fesjo Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.24544|3.24544|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718943|Ibara Orile Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.23641|3.23641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719015|Idi-Ori Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.27278|3.27278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719910|Ile-Ise Awo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.27515|3.27515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134720113|Abiye Clinic And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.065817|3.065817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134721239|Ademuyiwa Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.013933|3.013933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134721342|Anigbado Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.06324|3.06324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722642|Idi-Emi Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.231599|3.231599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722809|Imala Model Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.4|3.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722981|Ijale Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.195187|3.195187|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723375|Keesan Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.13913|3.13913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723650|Olurunda Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.15035|3.15035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725919|Abraham Clinic and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.3217|3.3217|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726072|Ise-Oluwa Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.171186|3.358057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726187|Lafenwa/Odo-Eran Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.12688|3.32688|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726558|Oloruntola Clinic and maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134727292|Oluwaseun Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134730174|Omotayo Clinic and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134730770|Abinbola Clinic and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732108|Ayobami Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.178691|3.305941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732242|Brims Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509588|Abeokuta North]]'' | {{Coord|7.106433|3.306433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101965767|Federal Medical Centre Abeokuta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]'' | {{Coord|7.143833|3.380583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101989421|Ademola Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]'' | {{Coord|7.162444|3.350389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101989763|Olikoye Community Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]'' | {{Coord|7.1719|3.361821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133260866|Lekfad Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509517|Abeokuta South]]'' | {{Coord|7.165691|3.368346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128861696|Morning Star Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59678315|Abia South]]'' | {{Coord|6.485219|7.51934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128893129|Ndukwe Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59678315|Abia South]]'' | {{Coord|5.097839|7.371179|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109666606|State Specialist Hospital, Amachara Abia.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.540832|7.455997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128796653|Aba Holy Wounds Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.121247|7.353801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128833425|Goodness & Mercy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.115906|7.34552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128835014|Zurmi Town Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|12.77914|6.78393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128836042|Powerline Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10791|7.337891|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128836789|Ivory Specialist Hospital Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113892|7.340881|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128836808|king well hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12678|7.35807|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128836842|Industrial Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1236|7.3702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837184|Eziama Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12793|7.364502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837499|Family Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.126192|7.355037|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837771|Asa-Okpulor II Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.267201|7.345342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837777|El-Asamen Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.120483|7.358887|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838140|Saint Faith hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.338074|7.364502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838164|chinwendu clinic and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12943|7.3396|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838245|St Eugene Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.411397|7.069047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838433|Umuneator Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.739509|7.451617|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838678|Nnadozie Hospital/ Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.118717|7.358399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838815|Asaokpuaja Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0768|7.3741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128840677|Asaokpulor1 PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07329|7.33015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128840825|Euna Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12019|7.35312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128841535|Berma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1073|7.348877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128841659|Umuokennunu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0537|7.345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128841816|Umunneato Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12162|7.36078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128841999|Ukwumango Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.414165|7.069929|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128842610|Mother Of Mercy Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11802|7.413795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128842862|Impact Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11821|7.38946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128842886|Uratta Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1151|7.3341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128843919|Ogbosisi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.414424|7.069841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128844970|Isaac Okwuonu memorial hospital /maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113281|7.39209|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128845537|Gods Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10049|7.371355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846578|Nissi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12165|7.38187|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846589|Kelechi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.088429|7.332775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846958|Olive Hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12063|7.35882|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128847380|Unilever Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.517361|7.501578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128847773|Zikora h Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.114319|7.389893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128847918|Presto Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.476086|7.547745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128848417|Nigerian Breweries Plc Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.121217|7.375152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128848727|Blessed heaven hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12047|7.38119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128849010|Ndubuisi Hospital/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12142|7.35308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128849033|Umuosi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.860074|7.299797|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128849725|Mercy Hospital abia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128850167|M & M Hospital/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.108133|7.355282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128850775|Eberechukwu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.402062|7.481812|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128851345|ozuitem health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6333|7.5667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128852230|Ebenma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11731|7.384094|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128854378|Ellion Hospital clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12081|7.38138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128854643|Chidima Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.433097|6.999501|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128854826|Chinnedu Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12106|7.35815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128855524|Chidinma Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.43309|7.004287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128855793|Umuola Okpulo1! Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.124329|7.381714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128855900|Group Medical Practice/maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.111694|7.393677|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128856852|Ogbor Hill Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113525|7.387329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128856953|Umuola Egbelu Health Primary Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12796|7.38171|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128857666|Pepple'S Road Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.13511|7.36798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128857695|MC hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.108276|7.355286|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128858566|Ukwuodara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|12.20337|7.87639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128858589|Reagents specialist hospital /maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.06762|7.23483|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128859407|Ukwudara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128860200|Seventh Day Adventist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.124116|7.386658|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128860496|Monac Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.107276|7.349483|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128860978|Mont Zion Christain Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0878|7.3488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128861594|Afoma Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.13|7.414444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128865062|St. Augustus Hopital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128867100|Umuaku Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07743|7.36083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128867919|Umunkwulo Umuagbai Comprehensive Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.078491|7.352478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128868764|General Hospital Arochukwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.388535|7.911696|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128869241|Ozu Abam Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.59613|7.747681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128871944|Umunnato General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.726074|7.630493|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128872774|Pricess Mary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.124103|7.393751|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128873472|orienz specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.136778|7.401944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128874818|Kahabiri Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1|7.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128875432|Umuogor Health Phc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07994|7.330074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128876061|OSOKE PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07824|7.36777|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128876812|Theresa'S Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.114685|7.354919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128877095|Osusu Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.112703|7.335792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128877413|Amakpoke phc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.01263|7.36685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128877696|Osusu 11 Primary health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11273|7.37785|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128878259|Umudii Umuaku Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.992676|7.358704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128878901|Ugwuawuru Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.593|7.2742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128880334|Austin Graces Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.117126|7.362671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128880939|Angels of Mercy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.124084|7.354919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128889136|Asaokpuaja Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0768|7.3741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128890783|Umuola Okpulor 2 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | {{Coord|5.131253|7.38556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128890798|St Luke Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128891526|Touch Health Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | {{Coord|5.12249|7.343957|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128892652|Tina Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | {{Coord|5.132272|7.367324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128894077|Osusu 1 Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11273|7.35785|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128894344|New Generation Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.118949|7.351609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128894792|Ngozika Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.249666|7.326669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128895160|Nnamdi hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.433151|7.00424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128895780|Ohaeri Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.42959|7.096345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128896082|Oleka Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.165608|7.305629|display=inline}}<br/>{{Coord|5.16562|7.305692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128896534|Onyebuchi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128896838|Onyedikachi Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.109545|6.765955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128897387|Amaeke Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9868|7.35015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128898378|Chekwas Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.108792|7.374518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128898567|Chazokam Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663117|Aba South]]'' | {{Coord|7.328941|5.099423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128898981|Marc Rose Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|7.3781|5.0876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128899013|Obuda Ward Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11491|7.37411|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128899215|Martin Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.823822|7.01571|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128899404|Lords Golden Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128900245|Uhuolughu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9737|7.3911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128900401|Amorie Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9645|7.3963|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128900523|Newlife Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.117493|7.349304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128901183|Sam Memorial Hospital/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128901217|Evergreen Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | {{Coord|5.1203|7.353271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128901940|Umuokpara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.988708|7.426514|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128902177|Rosevine Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.12126|7.38188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128902669|Umudim Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9122|7.3747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903175|Akporo Achara Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1012|7.3353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903775|Osoke Amato Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.065674|7.334106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903925|Ugwuakuma Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.412292|7.911926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903930|Padora Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903957|Uru-Lokpaukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.93966|7.4302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904050|Umuobasi PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.0314|7.382|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904093|Perpetual Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.151467|7.33533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904094|Utughaugwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.45759|7.88921|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904103|Petra Hospital (Ngwa Ii)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.06925|7.33001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904109|St Anthony'S Hospital (Arochukwu)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.393127|7.886475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904137|Phoenix Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.126491|7.340681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904168|Plescher Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10677|7.38129|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904185|Amorji Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.5198|7.525113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904207|Obinolu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.952087|7.38431|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904211|Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663117|Aba South]]'' | {{Coord|5.114712|7.373625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904231|Primary Health Care Centre Amaufuru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.06274|7.30663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904236|OLD GRA HEALTH POST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q4663114|Aba North]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904239|The Great Emmanuel Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.967102|7.387329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904290|Harmony Hospital Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904292|Progress Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.091064|7.387553|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904293|Umucha Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.997925|7.387085|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904305|Faith Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09694|7.3609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904327|Chimdinma Greenlife Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0962|7.363806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904338|Obilagu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904356|Umuchieze PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9262|7.421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904366|Bethel Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.097306|7.354306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904384|Amara Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.577913|7.320734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904409|Aba Ukwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.06538|7.32586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904457|St. Joseph Catholic Hospital, Ohabia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.072083|7.338074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904459|Talata Mafara Orphan and less Privilege]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904687|St Jude Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.076294|7.336914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904828|Ramas Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.141843|7.344243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905137|Our Saviour Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.38762|7.48654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905189|Reachest Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905442|Eluohazu Ward Primary Health Centre,Asaeme]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07834|7.38298|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905571|Rhema Clinic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.075093|7.355377|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905924|Mbala PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.01846|7.39466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905936|Rheum Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906241|Romans Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.280057|7.366872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906378|Kelechi Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.33313|5.089294|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906625|Sacramento Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906984|Sacred Heart Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907119|Jonex Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.505314|7.066983|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907277|Ekeoha Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1072|7.368|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907440|Salvation Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.505331|7.067105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907725|Jone Christ Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.505316|7.067034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907861|Jim Dora Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907935|Ngodo Health Centre (Umunn)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.95716|7.39315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908014|Sancta Maria Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113615|7.377003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908026|J.T. Hospital And Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908353|Shabia Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09663|7.37635|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908373|Good Shepherd Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908532|Health Gate Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.685055|3.325174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908743|Shalom Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.142433|7.344308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908940|Macro Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.355286|5.108276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128909056|Slim Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128909126|Light Of God Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128909386|St. Agnes Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128909707|St. Andrew Hospital & Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910114|St. Anthony Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10131|7.37867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910599|St. Frances Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910611|Asa Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0633|7.3515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910845|St. Partrick Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.794635|7.014113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911103|Lomara Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.931885|7.360291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911173|Temple Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.087952|7.34877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911604|The Apostolic Church Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911742|Ngwa Road End Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09876|7.38445|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912097|Springs Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11244|7.37603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912120|The Nazareth Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912256|Helina Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912341|Aba Holy Wounds Hospita]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11445|7.34134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912551|Umuogorosoke Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912881|Ugochukwu Maternity Home And Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912888|Nazareth Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11095|7.37581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128913788|Ugo Unity And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128913926|Tricoma Christain Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128914110|Ucheoma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128914250|Uchendu Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.477884|7.03354|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128914531|Amannagwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|7.899475|5.3797|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128915027|Obinkita Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.888672|5.387878|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128915307|God Blessed]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.90446|5.39943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128915403|Maternal And Child Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1147|7.37362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128916138|Chees Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10758|7.376307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128917655|Ekeoma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11226|5.11226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128918752|The Presbyterian]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.046992|7.75527|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128919609|Harvey Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113005|7.376157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128920108|Nkenna Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.524475|7.4953|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128920572|Nnorom Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.526917|7.496277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128921002|Obioma Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.526917|7.496277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128921501|Okpjiaku Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0954|7.3462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128921834|Omega Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.536682|7.492126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128922085|Obinolu Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.95196|7.38424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128923011|Sunshine Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.514586|7.501654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128923999|Eziukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1009|7.37335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128925393|Ohazu II Health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09966|7.37595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128925762|Akawa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9345|7.2963|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926038|Idima Abam Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.543792|7.703688|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926151|St. James Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.12901|7.312054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926584|Vinific Hospital And Metanity.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4965|7.5026|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927166|Youth Network On Hiv/Aids]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.932095|6.282134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927456|Lokpanta Basic Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.985|7.4618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927537|Isiama Afara Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.516724|7.486328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128934117|Ohazu 4 Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.179023|7.493079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128934393|Aro-Ajatakiri Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3954|7.5206|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128934633|Miracle Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128934871|Chinwe Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.096313|7.366089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128935141|Blessing Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128935362|Amaogbonna Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1113|7.3619|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128935505|Leru Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.91459|7.41057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128935844|Onyemaechi Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1|7.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128936004|Lady Anasthasia Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.110786|7.360551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128936532|Ikechukwu Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1085|7.3523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128936537|Lekwesi PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9609|7.4596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128937381|Ezingodo PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9708|7.3845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128938325|Umuobi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.97168|7.283691|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128942736|AMAZING GRACE CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.115261|7.342173|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128943450|Nwadike Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128943956|Amuzukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.542908|7.50708|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128944071|Mendel Hospital And Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.107727|7.362122|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128945021|Victory Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0955|7.3629|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128945619|Anaelechi Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.47707|7.45956|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128946024|FAMILY CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.126243|7.355084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128946628|GOD HEALS CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.125978|7.356892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128946677|St Paul'S Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.092285|7.354492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128947247|Nneato Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9488|7.301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128947400|LIFE GATE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128948097|PPFN]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128949459|EziamaNnneato PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9709|7.3008|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128951049|Isuochi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9924|7.3996|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128951710|Umuelem Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9729|7.413086|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128953594|Obulo PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9163|7.3118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128973299|John Okorie Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.089478|7.352905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128973741|Mary'S Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.505385|7.067083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128974078|Alayi Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7258|7.5948|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128974611|Agboakoli Alayi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7409|7.5952|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128975137|Ukwuakwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.431091|7.909302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128975701|Uche Chukwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.442688|7.909485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128976179|Obiene Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4107|7.9218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128976831|Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.4215|7.9159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128977743|Amakofia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.4266|7.900696|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128978298|Abuma Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.4256|7.9143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128979329|College Of Education Technical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.378251|7.910268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128979532|Asasa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.3987|7.8819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128979844|Ndi-Oji Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.566954|7.738429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128981953|Ugwuavo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.398071|7.893127|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128982279|Aroikpa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9252|7.2778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128983798|Amuvi Model health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.41402|7.8725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986617|Amuru Abam Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.61622|7.74657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128987202|Obieze Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.419678|7.9505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128988968|Isu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.41588|7.95607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128989372|Asaga Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.398682|7.881897|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128989620|Umuzomgbo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.45777|7.88912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990336|Umuye Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.47229|7.89032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990489|Umuokereke Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4767|7.50803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128993153|Uburu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.44219|7.88137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128993263|Amata Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6982|7.4245|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128993331|Amuzu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.487305|7.427307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128994151|Atani Basic Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.414429|7.069914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128994584|Amakama PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.46678|7.4812|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995509|Ibom Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38189|7.89573|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995511|Obichie Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.461304|7.880676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995739|Ndiagwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.531924|7.748181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995763|Zenith Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.539596|7.496867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995767|Ndi Okpo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.471924|7.878723|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995788|El-Shaddai Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53743|7.49034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995795|Ihie Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9846|7.4215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996036|Life Essential Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53929|7.49397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996332|Aduanu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.3836|7.8947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996549|Amamiri Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.497314|7.883118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996586|ABBA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5255|7.4941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996605|Mercy Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.481506|7.885681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996639|ADELABU CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996727|All Saint Maternity And Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53208|7.49567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996928|Amuda General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53208|7.49567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996973|Iheabata Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9979|7.3871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997061|St Anthony'S Hospital (Amuda)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.101139|7.381333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997100|Unity Enugu Extension Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|6.432531|7.518818|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997170|Ezioba Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.97442|7.30416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997235|Amaorji Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9497|7.4305|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997242|0bilagu lokpanta health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997255|obiagu health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.9128|7.4784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128999887|Amafia/Amaetiti Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4934|7.8978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129003690|CHRIST SPEACIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5401|7.4986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129004178|CONQUEST HOSPITAL& MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5125|7.4912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129007367|Umuoparaozara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4766|7.50903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129008940|Atan Ihe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.457092|7.877319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129009559|Ndi Okorie Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.548532|7.773131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129009715|Umutowe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4708|7.50719|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129010058|Atani Abam Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50333|7.77154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129012130|Amizi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.465698|7.501282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013382|Ndiawa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.96977|7.40502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013623|umuajia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013667|Umuajaja Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129014548|Umuobia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.48923|7.48374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015372|Chidiadi Access Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.514282|7.498718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015876|Umuogo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129016209|Amaibo Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7681|7.4984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129017493|Nkpakpi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.43484|7.91841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129018334|Umunnato Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.695894|5.758798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129018814|Chijioke Osogho Methodist Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.7022|5.7609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129019279|Amaekpu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.7149|5.7855|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129019335|Eleoha Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.434692|7.916321|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129019658|Umuisi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.551188|5.701314|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129019994|Amankalu Igbere Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.665|5.7078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129020234|Mikky Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129020280|Amaukwu Igbere Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.669495|5.703308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129020538|Amaiyi Igbere Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.6459|5.6817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129020786|Okafia Ultra Modern Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.644833|5.693161|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021129|Ndielu Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.79088|7.60971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021172|Igbere Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.656241|5.709918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021201|Royal Cross Methodist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.80294|7.61416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021286|Health Office Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38558|7.91326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129021676|Standard Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.637775|5.558367|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129022403|ARO USA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.382|7.90031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129023762|Okoroenyi Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.60157|5.50824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024120|EtitiUlo Health Post Pr]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.644583|5.537533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024308|Winners Family Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.236133|7.359728|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024422|Bende Ovu Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.634506|5.555515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024487|Wimpole Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1103|7.375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024693|Bende Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.63633|5.56001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024860|Uzoma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024876|Agbamuzu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.62348|5.55758|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025204|Isiaku Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.603235|5.695465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025504|Ezinne Model Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.601364|5.721568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025529|Uwalaka Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.111084|7.360474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025915|Amankalu Alayi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.6064|5.7088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129026238|Umuenyere Alayi Primary Health Care Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.61845|5.72986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129026319|Union Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129026559|Okagwe Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129028657|ukwuodara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129031151|Umuigu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129031509|Ariam Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3385|7.619806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129045768|Ubibia Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.512369|7.639961|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129046392|St. Nicholas Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.533938|7.687536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129046795|Okopedi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.484465|7.685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129047260|Ntubi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.502858|7.638363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129047680|Ndiwo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50068|7.68548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129048153|Amaokwe Item Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7534|7.6684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129048715|Okai Item Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8193|7.6753|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129049104|Akanu Model Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7929|7.6831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129049841|Oriendu Health POST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129049872|Okoko Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.736904|7.632185|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129050358|Ntalakwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.447377|7.684972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129051135|Okpuhu Nkpa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.66363|7.50867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129051614|Amaegbuato Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6641|7.479145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129052137|Ugwunkpa Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.62851|7.462239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129052602|Isiegbu Ozuitem Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6479|7.6071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053418|Mba Ozuitem Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6132|7.6136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053960|Umuobasiukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.601724|7.605357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129054506|Amaba Ugwueke Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8221|7.6243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055316|Ezeukwu Pimary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.808651|7.566152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055953|Ameke Abam Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.594299|7.676086|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056436|Ndi Ebe Abam Health Facility]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.61625|7.71796|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056676|Akoli Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6662|7.555|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129057162|Ihim Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4693|7.5712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058018|Umuokwe Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6476|7.6796|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058124|Azuiyi health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.36714|7.5178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058313|Ndi Okereke Abam Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.48233|7.79702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058626|Amoji Lodu Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6241|7.5293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058855|Ekpiri Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.39661|7.56912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059174|Lodu Imenyi Primary Health CARE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6379|7.5379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059551|Lohum Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6493|7.55371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059869|Iberenta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.447876|7.606323|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129060399|Iyalu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4476|7.5985|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129060636|Itu-Nta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4491|7.6374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129061371|Ngwugwo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4408|7.5865|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129061873|FOUNTAINS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129062405|Nkalunta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.46894|7.56338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129062776|Umuahala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129063089|Obuohia Ibere Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.333923|7.58429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129063387|Umuelechi Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9184|7.2113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129063597|Ikemba Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3411|7.6462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129064320|Umuitor Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9204|7.2196|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129065372|Amawom Outreach Unit]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.463928|7.558716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129065649|Our Lady Of Apostle Maternity Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56772|7.45739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129066002|Oloko Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3731|7.5243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067295|Umukabia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.606079|7.460327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067928|Michael Okpara University Of Agriculture Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.48164|7.54369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067967|Ekeoba Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.57937|7.44493|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067969|Umudike Ukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.547913|5.469727|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129068210|Amaba Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.5405|5.4548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129068425|Oboro Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4312|7.5696|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129068765|Amaogwugwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.60064|7.44775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069576|Okwe Health Centre Primary Public]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4238|7.5725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129074057|isiala health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4052|7.5661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129076959|Okporoenyi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.709918|7.656241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129077426|Tb & Leprosy Referal Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.655093|7.538967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129077734|Ngwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.66632|7.55499|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078570|Ihite Ude Ofeme Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6328|7.43523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078610|Nkechi Colwill Methodist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.65445|7.5403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129079526|Achama Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6311|7.5604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129079918|Tochi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.63261|7.56117|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080028|AL-PRINCE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50208|7.4978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080910|Ohandu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.88527|7.33765|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081052|Uzuakoli Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6251|7.5619|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081756|Umugbalu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4522|7.5621|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082575|Linda Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082799|Comprehensive Health Centre (Fmc)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.40861|7.54626|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129083200|Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.380493|7.533325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084724|Umuezeama Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084890|Nnono Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.42503|7.5424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084972|MARANATHA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085025|UWAOMA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085118|POLICE CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085170|Ugba Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.534119|7.501282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085201|Obugwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3591|7.6342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085646|Usaka-Eleogu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085788|Obuohia Okike Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3338|7.5949|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085827|GOD'S GIFT CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50174|7.4994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086074|HOSSONNA SPEACIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.51388|7.495665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086078|Nchara Otoro health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3255|7.5466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086104|Nchara Akanu Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3608|7.51778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086369|Azumini Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9438|7.47967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086390|IHUNNA ENYINNA SPEACIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50693|7.49652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086768|Ahaba Ukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3796|7.5364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086933|IVORY MEDICAL CLINIC /MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.49961|7.49945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087384|OSINACHI MEDICAL CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.50246|7.4984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087769|Okpuala Ngwa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.35252|7.3799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087867|World Bank PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.512512|7.497314|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129088235|umuozugwo health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.37157|7.5442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129088308|Amangwu Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129088959|Nkasi Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.384888|7.545898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129089060|Okpula Ngwa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.35127|7.38011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129089074|Agbama 1 Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129089232|Isiugwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3748|7.6115|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129089659|Agbama 11 Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.545|7.505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129089859|Ahiaba Okpuala Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2667|7.4317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090336|Ahiaukwu health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.478699|7.502075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090417|Chinonye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090678|Agbaragwu Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.33609|7.36452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090889|Amizi Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.465698|7.501282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129091465|Anglican Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.47873|7.50016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092051|Umuajata Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092069|Christiana Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38037|7.53328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092690|Ezeleke Primary Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55763|7.43143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129093679|Umueke Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.460876|5.246704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129093886|Ntigha primaryHealth Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.39069|5.42995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094202|Awomukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3739|7.5942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094300|Umuezeukwu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.46176|5.42242|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129101682|ogbuebule health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38475|7.54589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129103518|Mkpuohiaoba Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.98806|7.43071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129108036|Obeaku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.884277|7.441284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129108807|Uhunna Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.8735|7.4607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109401|Father Farm Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109623|St. Michaels Catholic Hospital Ariam Elu Elu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.452724|7.524875|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109636|Steugene Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.403687|7.567505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109909|Obohia Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.90628|7.38335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109955|University Of Agriculture Medical Centre Umudike]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.481663|7.543596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110127|Steugene HospitalUniversity Of Agriculture Medical Centre Umudike]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.403687|7.567505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110277|Usaka-Ukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.364|7.6472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110954|Eti Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.91363|7.4067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129111038|Abayi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.403589|7.351769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129111521|Amaorji Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38745|7.37885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129112042|Ohambele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.89982|7.41266|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129112896|Isimkporobe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.95115|7.33941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129113655|Ohuru Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.98068|7.35837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129113698|Amachi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3128|7.5076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129114231|Soso Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.237305|7.401306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129114508|Umule Mkporobe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.94085|7.34309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129114928|Ronald Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129115198|Akirika Nta Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.97999|7.4665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129115801|Omumauzo Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07775|7.29805|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129116124|Akunna Specialist Clinic And Utlrasound Scanning]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53375|7.498062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129116573|Akirika Obu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129117374|Akirika Uku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.98805|7.45586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129118068|Umuekechi Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0667|7.2898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129118766|Umuaka Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9888|7.2402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129119415|ab Ozatta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]'' | {{Coord|5.034485|7.295288|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129127110|Usaka Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.281556|7.514065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129127853|Agburuezeukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.39479|7.42031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129128473|Agburuike Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1973|7.42973|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129129089|Umuomaiukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.426|7.41325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129130382|Ahiabaubi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38865|7.34713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129132383|Avodim Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129132972|Ipupe 1 Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.475525|7.454287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129141318|Umuchima Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38865|7.34713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129145197|Chidumaram Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.396878|7.351694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129145689|Chinenyenwa Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.36342|7.34531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129145818|Osusu Amairi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.375563|7.384342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129145991|Chioma Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129146243|Emmamuel Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.266113|7.476074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129146390|Okpuala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.394459|7.400386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129146850|Ogechi(Chichi) Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.263916|7.417908|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129146857|Ezinna Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.347107|7.412903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129147315|Nkechinyere Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129147478|Gods Care Maternity Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.268494|7.420715|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129147521|Muhani Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.318298|7.411072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129147778|Anglican Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129148506|Central Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8569|7.43315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129149083|Ntigha Okpuala Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3946|7.4005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129149670|Ohuhu Nsulu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.34077|7.549322|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129150581|Ugwati Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]'' | {{Coord|5.039673|7.274902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129150994|ab Ahaoma Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9396|7.26295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129151703|Obunku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.89171|7.3781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152459|innokin Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.302917|7.31488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152600|Mgboko Anya Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.235291|7.456299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152907|Chinoyerem Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.38468|7.43531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152992|Obi Ngwaobi Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152996|Livingword Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.26277|7.31025|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153376|Ohanso Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]'' | {{Coord|4.88946|7.36802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153916|St Mary'S Hospital (Obunku]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.142166|7.638344|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154018|Amanu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154191|Amaobu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154371|Umuosu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.39488|7.49223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129155138|Ohanku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.96353|7.40637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129155836|Umuakwu Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.354892|7.509429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129155876|Umuode Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.41695|7.49152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129156216|Okotoko Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.94329|7.39845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129157922|Amaise Ovungwu Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3222|7.3808|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129158170|Omega Power Ministries Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129158474|Okpulorukwu H/P]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.39535|7.47453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129158524|Ipupe 2 Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.58|7.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129159198|Ujuru Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.94694|7.40699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129159459|S.D.A Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.475027|7.439992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129160004|Ubakala Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129160092|Egbelu-Ubi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3586|7.3299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129160884|Abaki Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.98809|7.43005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129160907|Umuosu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129161475|Mkpukpuoha Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.98048|7.44087|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129161791|Abam Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.75|7.65|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129162365|Obuozu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.97232|7.45118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129162850|Umuogor Health Post (Ukwa East]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.94262|7.46786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163370|Obohia Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.90115|7.38283|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163890|Mkpukpuaja Ogbuagu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.988063|7.430718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164606|Owerri Aba Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0697|7.3827|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165767|Umukama Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6407|7.40548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166076|Ikputu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.42355|7.48113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166347|Nkem Maternity Akamu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.57|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166847|Umuekpe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4169|7.37506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166927|Obingwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.35028|7.37214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166973|Amaekpu Isiahia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.33398|7.33639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167016|Amaekpu Umuamata Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4035|7.3578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167056|Amaputa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.31082|7.37333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167108|Umuelemoha Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167134|Apu Na Ekpu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.32665|7.3399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167183|Amuzu-Umuobudi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5007|7.34229|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167204|Asa Umuakwa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0122|7.3249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167236|Umuchukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0217|7.3542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167246|Apu-Na-Ekpu Extension Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.32677|7.3341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167256|Ukebe Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9951|7.4016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167266|Umuogwoka Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.33609|7.36452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167269|Ichi Ukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.299|7.36813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167316|Amavo Tank Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167326|Isiala Amapu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.32427|7.32287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167342|Etiti Amavo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.249695|7.323486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167406|Bethsaida Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167431|Calvary Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167434|Imerem Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167479|Shiloh Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167521|Akanchawa Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.0756|7.19184|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167559|Nigeria Naval Finance Logistics Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2938|7.3032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167578|Chrispat Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.07971|7.20585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167641|Divine Link Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167663|Eziala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.375|7.41043|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167719|Amaokpu Health Health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2231|7.2838|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167828|Pakka Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|10.12308|13.21845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167829|Umuagu Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.235901|7.41687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167887|Umuala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3695|7.4613|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167986|Basic Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.39615|7.44307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168036|God Own Heritage Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168142|Obikabia Haelth Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168167|Amuzu Okpumuo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.33084|7.38598|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168194|Amaokpu Osusu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.35726|7.38812|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168377|Gilead Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09447|7.21551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168495|Health Gate Special Hospital Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07613|7.20216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168540|Ihunanya Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.17056|7.31638|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168696|Janet Memorial Hospital/clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168769|Ahiaba Umueze Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.15544|7.34407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168791|Amangelukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7385|7.5391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168798|William Hospital-Maternity Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.758935|7.475529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168861|Umuobasi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0316|7.38264|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168919|Umuimo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.18795|7.3377|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169032|Amator Ukwu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2002|7.34951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169153|St Elizabeth Maternity Complex Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.05943|7.19771|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169215|Abayi Ariaria Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.133728|7.335693|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169231|St Simeon Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.288513|7.336121|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169261|Asa Amator]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169278|Ugba Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.28708|7.3159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169428|Asa Oberete Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1038|7.2782|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169432|Umunko Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.343506|7.489929|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169449|Umuobiala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.72536|7.46712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169452|Umunkpeyi Nvosi Primary Healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.326477|7.479492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169456|Ugwuele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.848877|7.418274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169464|Ndundu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8489|7.4478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169467|Uturu Primary Health Centre, Ukwunwangwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.4599|5.772705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169471|Umuola Egbelu Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.31439|7.421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169484|Umuomanita District And Comprehensive Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.384755|7.453309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169608|Asa Umudioka Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.51|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169869|Calif Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.05943|7.19771|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170034|Chiazokam Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09903|7.32933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170068|Gas Line Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170096|Primary Health Centre Umuozo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170121|Jessy Divine Clinic/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.09594|7.20063|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170156|Living Word Hospital (Osisiamo Ngwa)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.13755|7.35002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129171795|Umuomayi Mbawsi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129171992|Amaku Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.355|7.4019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172134|Merit Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172170|Mount Zion Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07664|7.20468|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172286|Umuekene Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2482|7.29491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175286|Grace Land Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175414|Eziama na Obuba Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.36689|7.4457|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175482|Mercy Maternity and Rehabilitation Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3372|7.4778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175542|Mgbokonta Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.290527|7.491699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175590|Nvosi 1 Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.35125|7.42733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175616|Obuba Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.343872|7.444885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175631|Teresa Orsini Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.33482|7.48016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175644|Umuko Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.34366|7.48991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175744|Oribis Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.14011|7.33656|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175769|Romalex Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.16723|7.35711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175777|St. Andrews Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175786|Umule Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175794|Umungasi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175798|Umuocham Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.136289|7.3435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175808|Women Hosp Specialist Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.08297|7.21057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175821|Umumkpeyi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.326341|7.479479|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175822|Primary Health Centre Umuagbai]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.17542|7.28182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175832|Primary Health Centre Umuoyoro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175861|Amavo Nkwogu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.220703|7.308289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175870|Ekearo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.218689|7.3125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175889|Umuka 1 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175902|Umuka ll Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175911|Umuohia Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.414368|7.069908|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176098|Umunevo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.34366|7.46263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176282|Ndi Uduma-ukwu H/P]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.64625|7.79085|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176310|Nkwebi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.67802|7.7933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176367|Oboro H/P]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.637|7.774211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176429|Okagwe Health Centre (Ohafia)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.67622|7.83239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176469|Ndi Uduma Awoke Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.64625|7.79085|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176628|Alaukwu Model Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2359|7.4169|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176634|Ogechukwu Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.414383|7.069856|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176712|Nnenzu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176759|Ndiobasi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8372|7.5316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176826|Otampa Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.75124|7.5067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177051|General Hospital Isuikwuato]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7329|7.5033|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177103|Echiele Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.74353|7.51232|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177185|Amaba Primary Health Center, Isuikwuato]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7311|7.52306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177279|Ohiyinta Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.4441|7.565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177304|Nvurunvu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.82514|7.44606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177330|Ngwaobi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.308806|7.315062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177341|Mbutu Ukwu Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.30876|7.31512|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177414|St. Simons Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.288377|7.33608|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177443|Christian Aid Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1848|7.1925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177491|Ugwufie Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.7654|7.7768|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177506|Ugba Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.28489|7.30727|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177542|Akahaba General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.70518|7.73589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177563|Akanu Ukwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.55977|7.84428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177641|Isiala Oberete]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.066371|7.519783|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177644|Ibeme Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.06488|7.504272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177646|Daughter Of Mary Mother Of Mercy]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.76922|7.77639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177805|Abala Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.011902|7.431274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129178291|Elughu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.761149|7.782918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129178777|Ngwama Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.228088|7.4222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129179093|Health Center Ndiuduma Awoke]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54369|7.84349|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129179573|Mbem Hospital Ohafia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.616867|7.826375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129180261|Obipu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.18453|4.90405|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129180438|Ndibe Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.63016|7.88925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129180790|Obibor Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.211731|4.942078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129180876|Umuotiri Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.269619|7.440007|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129181204|Ezendioma Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2457|4.9225|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129181542|Anyambutu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3066|7.3562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129181605|ab Umuajoha health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129181985|Obokwe Primary Health Centre 11]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2561|5.0578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129182063|Mercy Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.30839|7.35183|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129182420|Umungede Health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129182741|Owaza primary health care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.20193|4.97472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129183143|ab Umuagalaba Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2056|4.9585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129183605|Uzuaku health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.18443|4.90401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129184030|Abala Nkamiri Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.011902|7.431274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129184086|Rapha Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129184132|Primary Health Care Centre Ahamiyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7165|7.55781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129186406|Okohia health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.1851|4.9222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129186835|Imo River Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.1709|4.8902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129187232|Umudiobia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.235901|4.966675|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129187883|Obehie Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.261902|4.942871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188918|Mbutu Ngwa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.310071|7.354735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188940|Umuiku-isi Asa primary health care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.3072|4.9235|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189031|Oji Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189286|Ozioma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189411|Umuorie Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2637|4.9101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189640|Ikeala Mbutu Health bPost]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3182|7.3325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189782|St.Philomina Clinic Ebem Ohafia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.616798|7.826466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129190211|Umuehim Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3202|7.4304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129190291|Amapuife Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.12959|7.28583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129190720|Owuala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.17177|7.31251|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129191041|Ebeyi Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.3271|7.4539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129191160|Abayi Ariaria Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.5|7.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129191729|Isiama Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.63693|7.827426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129192449|Ofali-Agwu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.6485|7.8265|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129196167|Ohafia General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.656564|7.819197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129196682|Uzondu Polyclinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.64627|7.83124|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129197979|Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.79445|7.76426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129198706|Okwoko Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129203897|Obintu Mbutu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.31293|7.3425|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129204933|Mbutu Umuoko Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.211336|7.391287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129205999|Umuajuju Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1639|7.2143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206528|Mbaka Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206585|Maria Watsode Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206740|UMUIHIE HEALTH POST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2367|7.3937|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129207406|Health Centre Ugwele]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.84877|7.41831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129207482|God'S Care Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129207560|Aladinma Maternity & Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129208891|Chi Chi Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2445|7.406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209027|Ukwa Nkporo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.81605|7.76954|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209436|Africare Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.289307|7.417114|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209679|Etitiama Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.77051|7.76293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210364|Nkporo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.79066|7.77082|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210709|Christianways Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.24422|7.40744|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129213779|Obuofia Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.77332|7.77454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129214491|Peter Uga Orji Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129214879|Rcm Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129215174|King Of Kings specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.61769|7.84945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129217948|Umukalu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.27799|4.92508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129218394|Umuituru Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.287292|4.905701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129218905|Obiga Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.273682|4.967102|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129219334|Obahu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2941|4.9053|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129219895|ab Umuokwor Health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.2804|4.9326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129220342|ab Ikpokwu Health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.274|4.9305|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129221913|Ogwe Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.26539|5.00599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129222753|ab Umunteke Health]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.31603|4.92447|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129223226|ab Umuebulungwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.3039|4.9139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129223701|ab Isalanteke Health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129229821|Omoba Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.241785|7.407849|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129230360|Ronald Hospital Annex]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1449|7.2426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129230842|Uzonwanne Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.24401|7.41275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129233575|Umuabali Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.294799|7.441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129234250|Osokwa Model Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.26325|7.47338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129234637|isiala umuezu health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.26325|7.47338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129235043|Ikem Nvosi Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.2045|7.2628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129235506|Mgbaugwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.82536|7.43741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129239701|Mbaugwu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129239733|Ohafor Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.619002|7.865345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129239899|Mbaugwu Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.828011|7.414811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240218|Otodo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6191|7.8536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240691|Ugwuntu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7726|7.45989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240896|Mgbelu Umunnekwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7723|7.4525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240904|Mgboko Oma Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.1237|7.2432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240939|Umunekwu Agbo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.77232|7.45252|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240970|Amangwu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.668699|7.871672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129240974|Umuasua Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.717712|7.500488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129241335|Mgboko Amairi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.186707|7.387878|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129241365|Swiss Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8376|7.4131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129241656|Amuma Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.63678|7.88866|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129241844|Acha Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.83129|7.51788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242058|Mgbeonyere'S Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.164465|7.45886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242273|Amachara Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8157|7.5065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242298|Okon-nta Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242773|Itukpa Trinity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.16336|7.46065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242777|Amaokwe Acha Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242850|Ufiele Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129242976|Maduabuchi Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129243129|Achara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8449|7.4273|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129243194|Ndi Aku H/P]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.6661|7.78901|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129244081|Umuobiakwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.15273|7.45795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129244133|Ameke1 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129244541|Chioma Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.70616|7.73965|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129245326|Ekpankuma Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7080605|Ohafia]]'' | {{Coord|5.68318|7.74166|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129245429|Ovim Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.72228|7.52768|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129245474|Obayi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.729675|7.538513|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129245526|Amune Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7368|7.5391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129246830|UMUAGBAWARA Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.58624|7.47471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129248231|Ndiakata Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.11504|7.52219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129248796|Nigeria Christian Hospital, Nlagu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.14032|7.52533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129248803|Hebrew Women Maternity Home Okwulaga-Afara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5034|7.481|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129249096|Owerelu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.094707|7.530386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129249412|Owo Ala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9532|7.2873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129249595|Umuokpo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.249048|7.50552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129250080|Umuadienwe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q11058273|Ukwa West]]'' | {{Coord|4.925293|7.296082|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129250627|Mbano Ntighauzor Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.093872|7.483887|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129251247|Okwulaga Afara Health CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5572|7.55084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129251391|Amurie Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.77304|7.76017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129251674|Ohokobe Umuokeyi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5011|7.4898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129251915|Amiyi Obilohia Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7677|7.4442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129252070|Nwodaku Memory Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.04672|7.35584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129252411|OVERCOMER CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129252479|Amogudu 1 Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6987|7.7322|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129252789|Ihie Ukwu Primary Healthcare Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.0073|7.3092|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129252898|Afugiri Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.59857|7.48649|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129253157|Oluebube Chukwu Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129253775|Oluebubechukwu Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254336|Ekeokwuru Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254422|Semcon Friends Mission Hospital And Motherless Babies Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.18369|7.41433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254430|Nunya Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7085|7.41027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254489|Onyinyea Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.04949|7.31392|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254528|Okuenyi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.072327|7.455078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254575|Umuegwu Okpuala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.59323|7.46246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254576|Umuagara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|4.9974|7.3216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254607|Umuokehi Okpuala Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.593079|7.462524|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254611|Eluma Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.73468|7.472473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254637|Ahiaeke Ndume Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.51196|7.52995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254663|Amaeke Ibeku Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.566895|7.514526|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254670|Umuokereke Ngwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.10748|7.50182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254684|Christiana Dental Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.526268|7.496216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254705|Isimanu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|4.9851|7.3278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254707|Chidinma Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54154|7.49397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254735|Apugo Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.51548|7.50545|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254755|Bishop Afonya Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.20623|7.49801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254803|Osusu Amukwa Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.129883|7.41449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254836|Abia State Specialist Hospital & Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52087|7.492922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254893|Umudiawa Ofeiyi H/C]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254911|Isiadu Health POST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5605|7.5189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254917|Umudiawa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254928|DOMINION GRACE CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52156|7.49069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254929|Living Hope Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.753|7.4674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254930|UMUAGU H/C]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254944|Isingiwu Ofeme Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254965|Isiala Ihie primary health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.0235|7.3163|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254974|Saint Grace Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.125305|7.392883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255018|Asa Umunka Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.01226|7.32487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255024|Umueberaja Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.73346|7.46214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255036|Isieke Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5437|7.5207|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255114|Umueberenkume Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.733764|7.442424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255283|Umuerem Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7389|7.4231|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255318|Umuezigbe Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.111084|7.459473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255327|Ezere Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.7433|7.5247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255444|Mbom Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56241|7.50466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255458|Ozara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.789673|7.530701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255492|Nkata Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.537476|7.509888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255505|Ndi Ibe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.63016|7.88923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255510|Okwoyi Health POST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255540|Okwuta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.525696|7.52832|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255542|Eziafor Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5939|7.8821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255551|ArchBishop Charse Herry Memorial Spe. Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.40957|5.12021|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255579|Amauhie Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5815|7.4899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255608|Umuana Ndume Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.51032|7.51326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255664|RESTORATION SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.524|7.5248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255677|Agboji Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.6938|7.7418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255685|LILY PRAISE MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.40827|5.12799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255689|Nwachinemere Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.525|7.491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255697|Lodu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5005|7.5212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255708|Shalom Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.41119|5.12728|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255713|Emede Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55836|7.48256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255717|Amarajane Hospitals & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5154|7.51397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255724|Ehere Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.39838|5.111529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255728|OHOKOBE MBAOCHA PHC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.516|7.5056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255740|Ntigha Oriebe Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.428101|5.108276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255748|Eziama Ossah Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53414|7.47252|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255763|Orienze Spec. Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.47655|5.13414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255782|UMUODUDU EMEDE H/C]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5685|7.4971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255788|Regent Cross Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.39144|5.11276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255853|Umuda Isingwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55098|7.47589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255856|St Grace Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.39288|5.12528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255905|Okpu Isingwu Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.546875|7.464294|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255909|Ukpakiri Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.432312|5.113281|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255940|Bright Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.117999|7.349829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256129|Amato Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.542|7.4692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256130|Umuokahia 1 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.40446|5.12713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256178|Alaoma Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.395345|5.169106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256179|Amafor Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54312|7.47736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256195|Juliet Paul Mother And Child Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.37345|5.15247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256223|Ohuru Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.422729|5.158081|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256226|Avonkwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5281|7.5325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256266|Osusu Umueme Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.38912|5.13645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256311|Amuzuoru Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5233|7.5352|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256367|Ajata Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5393|7.5485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256454|Asa Nnetu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.04372|7.33357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256504|Umuaja Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.0227|7.3883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256573|Umuaokatawom Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.427266|7.098813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256645|Owoahiafor Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.16272|7.478882|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256657|ab Umuiku ozar health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9331|7.3071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256669|Owo Asa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.9611|7.2295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256729|ab General Hospital Okekpe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.90794|7.32558|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256905|ablight of God Maternity(Nnenne Maternity)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|4.91227|7.31155|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256954|Umuagu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.147522|7.403076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256957|Osusu Umuikpeghi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.137612|7.389092|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129256960|Umukalika Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.14381|7.40308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257050|Okagwe Agboji Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.676166|7.802331|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257065|Obokwe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.057922|7.25592|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257103|Akanukwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55977|7.84428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257202|Ania Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.5591|7.8379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257391|Amuke Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.636603|7.855788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257456|Ndi Orieke Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56846|7.87825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257509|Wilson Ahamefuna Ogah Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.832|7.5316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257525|Amanta/Ukpo Health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|12.724477|7.861334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257916|Amapu Ideobia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.0069|7.3962|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129257993|Ohanze Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.13414|7.47656|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129258101|Onuaku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.55|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129258456|Akpukpa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.8327|7.441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129258859|Akpa Mbato Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.436707|5.046692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259252|Akumimo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.56|7.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259253|Akumimo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.423706|5.076477|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259263|Isiala Ovom Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.43793|5.09221|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259326|Umuanunu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.438409|5.076338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259349|Abayi Nchokoro Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7877949|Ugwunagbo]]'' | {{Coord|5.0409|7.3828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259371|Nkechi Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.475038|5.115069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259404|Osisioma Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.1585|7.3249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259456|King's Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.09447|7.21551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259485|Ikonne Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0127|7.3542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259486|Egbede Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.1678|7.299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259517|Obete Isiahiankwo h\centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.187233|7.417179|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259568|Osokwa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.22254|7.36828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259616|Okpuala Umugwor Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.211304|7.303101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259644|Obi Ngwa Headquarters Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.202587|7.493477|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259645|Obingwa Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116|7.234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259649|Divine Hosp & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259655|Mbutu Isiahia Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q7106876|Osisioma Ngwa]]'' | {{Coord|5.07904|7.1872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259684|Akanu Okpulo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.18008|7.49097|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259783|Umuodo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0363|7.3074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259817|Ugwunagbo primary health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0127|7.3542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259877|Ihie Ukwu Primary Healthcare Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.0073|7.3092|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259901|Aza Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.07782|7.3893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129259910|War Front Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.08791|7.39278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133472275|St John Jesus Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.067917|7.382028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133499890|Amezing Grace Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133499967|Anastesia Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113778|7.356222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133499981|Anelechi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133500090|Azumini Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133500106|Bethseda Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133517104|Chijioke Osogo Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.430889|7.524722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133517351|Christian Way Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.395389|7.347611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133517612|Clehenson Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113778|7.356222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520581|Delight Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520596|Divine Favour Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.094083|7.371833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520629|El-Asamen Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.119083|7.360472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520659|Embassy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539886|Ensign Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.138972|7.330056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539908|Euna Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116278|7.346194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539922|God's Favour Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539933|Good Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539949|Good Samarithan Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539998|Holywound Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116278|7.346194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133540048|Impact Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.131778|7.397083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133540066|Lawato Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.101389|7.336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133540078|Leo Private Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.101417|7.370611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133540101|Living Word Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.135361|7.349167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133540117|Mendel Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.106333|7.375667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133546405|Seventhday Adventist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.315083|7.633944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133546628|Seventh-Day Adventist Hospital & Motherless Babies Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133563889|Mother Mercy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.105306|7.370972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133564021|Nazereth Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.1075|7.371222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133564168|N D U Christ Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.127278|7.365222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569219|New Era Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.107389|7.379083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569414|Nwadoka Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.121583|7.373278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569481|Owaza Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.116667|7.366667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569496|Regents Cross Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.110139|7.407167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569546|Sancta Maria Specialist Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q202162|Aba]]'' | {{Coord|5.113778|7.375944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134671901|Osusu 11 Phc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|7.37785|7.37785|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726180|Healthcare center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q965036|Arochukwu]]'' | {{Coord|6.130116|8.942578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726515|Ndi Ememe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]''<br/>''[[:d:Q49100843|Arochukwu]]'' | {{Coord|5.577191|7.740503|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726567|Iheosu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.408962|7.94238|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261449|Federal Medical Centre, Umuahia, Abia State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.522433|7.493667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137616797|SANCTA MARIA SPECIALIST HOSPITAL & MATERINITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.113674|7.377605|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137617297|NEW ERA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.107603|7.378479|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137617392|DELTA HOSPITAL LTD. Abia state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.118356|7.350636|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137617477|OBIOMA HOSPITALAND MATERNITY . Umuahia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.527243|7.496565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137617756|PRISCILLIA MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.535204|7.496271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137618145|MENDEL HOSPITALAND DIAGNOSTIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.107488|7.362309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137620337|CLEHANSAN HOSPITALAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.111682|7.358661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137620554|LIVING WORD HOSPITAL OBINGWA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.47|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137620779|LIVING WORD HOSPITAL ABA NORTH]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.137763|7.35018|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137620883|EBEMMA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.117534|7.384681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137621039|HORSTMAN HOSPITAL.Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.119709|7.360164|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137621219|PRINCESS MARY SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.137153|7.405815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137621390|ST. PAUL HOSPITAL. Aba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.13316|7.354487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137621537|SEVEN DAYSADVENTIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.124159|7.386717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137621729|NEW LEAD HOSPITALAND MAT. LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.494535|7.709047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137622191|HAMMERSMITH MEDICAL CENTRE. UMUAHIA ABIA STATE.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137622250|ST. VINCENT`S HOSPITAL. UMUAHIA ABIA STATE. NIG]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137622829|NEW ERA HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137622845|POLICE HOSPITAL, UMUAHIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137624876|HEALING CROSS HOSPITAL. Abia state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.533115|7.493985|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625197|CHUKWUEBUKA HOSPITAL. ABIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.52|7.48|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625342|NGOZI HOSPITAL. Abia State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.54|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625449|UZONDU POLY CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.646309|7.831213|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625519|NIGERIAN CHRISTIAN HOSPITAL NLA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.139734|7.525584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625523|LIFE ESSENTIAL HOSIPTAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.539318|7.494057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625528|AMARA JANE HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | {{Coord|5.515446|7.514176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141248480|Seventh Day Adventist Hospital Umuola, Aba North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6973410|National Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.039972|7.46225|display=inline}} | [[Lêer:National Hospital Abuja.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q30281518|University of Abuja Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.954228|7.061495|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102198683|Life Point Medical Centre-Maraba]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|13.056403|7.797665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105587949|108 Nigerian Air Force Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|6.445705|3.405842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105756053|State House Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.086369|7.520829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105758277|Federal Health Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.086435|7.482445|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105839700|Primus Super Speciality Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.007322|7.566976|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105903848|Living Spice Nature Cure Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.160898|7.310464|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956463|Charitos BO Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.090005|7.378419|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109723074|Zankli Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.078117|7.452099|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112075419|Nizamiye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.059498|7.390738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076035|DEDA Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.10129|7.450547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076271|Federal Medical Center Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.014865|7.408026|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112078670|Garki Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.033859|7.484956|display=inline}}<br/>{{Coord|9.045758|7.495253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114958021|DIFF Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.993497|7.473462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114966719|International Cancer Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.998624|7.403817|display=inline}} | [[Lêer:International Cancer Center.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114979398|Mary Francis Hospital and Medical Center Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.997174|7.371895|display=inline}} | [[Lêer:Mary Francis Hospital and Medical Center Limited.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q115024595|EFAB MEDICAL CENTER, ABUJA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.060693|7.395926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115053178|Agape biomedical clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.893538|7.223086|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115063658|Queen specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.987138|7.492505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115082897|El-rapha hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.08106|7.398405|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115660621|SUMIT HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.285578|7.378634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472556|MEV Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.074365|7.486493|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472569|ROYAL SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.040078|7.504224|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123474926|G and S Specialist Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.105122|7.488503|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123474938|Zeco Specialist HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.08613|7.497138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123474979|Cornerstone Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.062493|7.475228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123475021|Cymbals Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.069915|7.45633|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123475115|IDUNA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.079563|7.461015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123475139|Althea Specialty Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.08126|7.462565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123475152|Sauki Private Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.071235|7.457597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123478417|ASFA Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.135148|7.396523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123482945|Lona Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.076647|7.398536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123485576|Phildemore specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.07669|7.3986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123485616|Cedarcrest Hospitals Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.994175|7.486311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123485671|Park House Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.973741|7.48888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125961507|Bwari General Hospital, Bwari, Abuja, FCT]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.281125|7.384984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126041920|Green Acres Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.984941|7.446373|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126042007|Alabi_Paediatrician Cedarcrest hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.99272|7.487042|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126042127|Vinette Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.018524|7.490414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126042256|Medimax Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.021008|7.484773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126042365|Aliance hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.021008|7.484773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126069087|Preferred Hospital - Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.056273|7.40195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126069251|JOWAKO SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.055976|7.41191|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126199281|General Hospital Kubwa]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]]<br/>''[[:d:Q6441355|Kubwa Community in Abuja]]'' | {{Coord|9.157435|7.340521|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464131|Angelic Care Hospital and Maternity Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.031105|7.486787|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464163|Defense Headquarters Medical Centre Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.046933|7.540713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464183|Dia Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.076498|7.398597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464191|Advance Videoscopic Laparascopic Surgical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.030006|7.522336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464212|7 Guards Battalion Medical Reception Station Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.09549|7.51115|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130478344|Cedarcrest Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.99287|7.487148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838923|Charis Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.018699|7.490335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133274250|Brain and Spine Surgery hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.0871|7.472198|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133274307|Supreme Dermatology and Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.967562|7.502362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519123|Reliance Family Clinics, Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.073896|7.454576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519436|Abiodun Falade Hospitals Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.120913|7.37711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519567|Eastern & Western Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.071881|7.428466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519839|Vinca Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.159829|7.310407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519930|Taprobane Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.06701|7.414791|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520068|Sahad Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.978067|7.501997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520115|Providence Multi-Specialty Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.05465|7.527471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133521714|First Hospital & Maternity Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|7.563721|7.563721|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133522206|Baze University Hospital, Abuja, Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.008638|7.403214|display=inline}} | [[Lêer:Baze.university Aerial view (drone shot) 12.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q133522251|Dover Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.069126|7.456627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133523192|Tahira Hospital & Heart Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.136795|7.359922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133537210|Zhahir Hospital & Diagnostics Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.081261|7.456764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133537821|Royal Orthopedic Hospital and Medicare]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.069963|7.457919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133538277|The Limi Children's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.070975|7.486672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133538413|Skipper Eye-Q Indian Eye Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.055918|7.525094|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133546417|Army Command and NAOWA Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.085879|7.52708|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133567976|Muhammadu Buhari hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.044283|7.506491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133568055|Childcare and Wellness Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.07686|7.440444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133568530|Avon Healthcare Sauki Private Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]]<br/>''[[:d:Q509300|Federal Capital Territory]]'' | {{Coord|9.071325|7.457552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569164|Amana Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.034516|7.489656|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133569464|Sana Ear, Nose and Throat (ENT) Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.000757|7.494239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575094|Queens specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.987282|7.492542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698470|Diff Hospita;]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.992488|7.47407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133755132|Royal Specialist Hospital - Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.091445|7.451574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137045015|Excel Medical Center Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.012146|7.436356|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137351804|Grace of God Specialist Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849039|GWARIMPA GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.077257|7.39851|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849047|SYBRON MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.045128|7.510096|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849063|PAN-RAF HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.12026|7.386751|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849256|JALINGO MEDICAL CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849272|DEVINE MERCY HOSPITAL & DIAGNOSIS]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849330|KINGS CARE HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849787|PISON HOSPITAL. Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137850083|ROYAL LORDS HOSPITAL, CLINICSAN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137850314|STANDARD CARE HOSPITAL & MATERNITY. Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137850637|ASHER HOSPITALAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137851249|KWALI GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137851291|GENERAL HOSPITAL - KARSHI- FCT]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137851316|RUZ MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.015551|7.490443|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137910751|ROUZ HOSPITALAND MATERNITY LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137910773|FEREPROD MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137910806|ALPHA-ZED MEDICAL CLINIC LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137910826|KUJE PRIMARY HEALTH CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137911002|LIMI HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137911096|BIO-ROYAL HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137911118|HOLY TRINITY HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137911414|DIAMOND MEDICAL CENTRE LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137911433|SAVANNAH HOSPITALS LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137946899|KINECTIC HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137946907|ALIBU MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137947564|JERAB HOSPITALS]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003454|DSS MEDICAL CENTRE.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003464|GUARDS BRIGADE MED. CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003475|CITY HOSPITAL FCT]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003530|SAFFRON HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003787|THE CROWN HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003802|RAINBOW CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003820|EVERLASTING CARE HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003833|MICHEAL CROSS SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003871|ST MARY CATHOLIC HOSPITAL. GWAGWALADA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003947|SOPHY HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138003959|KUJE GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.053457|7.499381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139618895|Novacrest Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|8.951625|7.077353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139857439|NAOWA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | {{Coord|9.085595|7.526938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140312830|ADONAI HOSPITAL,GARKI, ABUJA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | | | |- | ''[[:d:Q140329917|King’s Care Hospital Limited Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | | | |- | ''[[:d:Q140329929|Sauki Private Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | [[Abuja]] | | | |- | ''[[:d:Q43895199|Zankli Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.078264|7.451829|display=inline}} | [[Lêer:Zankli Medical Centre.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105956233|Ebony hospital, Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.100083|7.407712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956436|Paafag hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.141025|7.308746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957597|Access Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.084406|7.323376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958154|Ancilla Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.082264|7.414328|display=inline}} | [[Lêer:Ancilla Catholic Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105958330|Capital Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.052181|7.462802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958420|St Francois Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.069313|7.482048|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959524|Primus International Super Special]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.006468|7.56705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959547|Cornelian Jubilee Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|8.985019|7.573467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959568|Trust Charitos Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.059964|7.416654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959684|Everlasting care hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.105548|7.41801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105960121|The Crown Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.084693|7.313416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105960920|Lofahod Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|8.976647|7.672099|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105960963|Mailafiya Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.052758|7.465781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106506903|JEAN LOUIS MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.048562|7.438923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106511521|TRUST CHARITOS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q28468899|Abuja Municipal]]'' | {{Coord|9.060177|7.416449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249712|Standard Life Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816085|Abule-Egba/Aboru/Meiran/Alagbado]]'' | {{Coord|6.659181|3.303915|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102271067|Rem-Yems Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816085|Abule-Egba/Aboru/Meiran/Alagbado]]'' | {{Coord|6.674555|3.272811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077980|Shiloh Medical Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816728|Abuloma/Amadi-Ama]]'' | {{Coord|4.7795|7.059|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185872|KRYSTAL CLINICS & WELLNESS CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816728|Abuloma/Amadi-Ama]]'' | {{Coord|4.795082|7.041541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128976017|Kudori Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q351514|Adamawa]]'' | {{Coord|8.24251|11.961998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015584|Mallam Madugu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q351514|Adamawa]]'' | {{Coord|9.57711|12.56978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112075590|Newlife Hospital Mubi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.268654|13.283657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939172|Federal Medical Centre, Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.209787|12.478151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126199135|New Life Hospital Mubi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''<br/>''[[:d:Q1951627|Mubi]]'' | {{Coord|4.943351|6.332143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128836310|Danaba Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.584722|12.05417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837866|Dimkusum Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.54129|12.08974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128842917|Kamenya Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.61084|12.01289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128843610|Nadeu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.51461|12.07539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128844193|Saman Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.48764|12.03335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128845255|Sankeupo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.51544|12.02853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846078|Jada 1 Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.75634|12.15159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128847453|Baburu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53509|12.24643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128848504|Borrong General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.54184|12.17253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128849596|Borrong Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53762|12.17798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128850247|Mbumara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53333|12.18333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128850278|Gadina Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.446472|12.072925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128850880|Tikka Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.54881|12.24644|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128851099|Jamtari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.6824|12.090419|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128851661|Demsa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.427673|12.137329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128852213|Kedemure Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.33227|12.00248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128853526|Wuro Kuna Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.7424|12.14094|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128855468|Jada 2 Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.771944|12.15917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128857315|Lupanga Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.48721|12.19763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128858106|Belichiuti Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.184622|12.636927|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128858339|Jada General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.77297|12.159945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128859016|Kwayine Heath Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.444263|12.041904|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128859674|Gawi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.22167|12.65091|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128860517|Wuro Yerima Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.744167|12.17583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128860643|Lassala Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.563553|12.183703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128861192|Gwamba Primary Health care centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.631356|10.675127|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128861795|Sundi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.333333|12.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128862766|Bali Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.080987|11.204885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128869716|Banjiram Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.97436|9.78426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128872403|Gugu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.96442|9.75876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128874251|Wuro Ardo Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.15764|12.59987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128875027|Farang Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.57769|12.91561|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128875684|Kuriyaji Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.63895|13.03677|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128876444|Magdari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.66733|12.94712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128898952|Choncha Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.72308|12.5509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128900186|Bosso Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.55846|12.14548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128900967|Dilli Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53737|12.1595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128902200|Loh Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.500488|12.109314|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128902923|Bolon Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.411706|11.99454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903915|Farabraune Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.34967|11.888489|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903926|Bariki Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.073331|12.966218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903953|Bidda Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.427653|12.137359|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903964|Old Demsa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45443|12.15173|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903971|Bujum Kona Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.265077|10.833278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128903988|Januawuri Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.372925|11.860474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904062|Dem Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.430704|12.143939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904067|LCCN Health centre Demsa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.42918|12.14348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904092|Dingle Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.748269|11.920141|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904101|Kudiri Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.400206|7.650032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904108|Lawaru Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.405701|11.93689|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904115|Kodomon Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45819|12.21661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904183|Gani Gaku Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.395081|12.161072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904197|Gurin Kasuwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.544297|12.002701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904210|Farai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.445923|12.115723|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904226|Nassarawo Koma Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.4527|12.342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904228|Francis Dire Memorial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.318188|12.405738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904280|Tassala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.444843|12.128049|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904281|Ecwa Acadamy Demsa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.426697|12.123474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904295|Bellanga Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.63117|12.21379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904310|Zuran 11 Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51165|12.16793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904322|Sabon Gari Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.43369|12.07524|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904332|Maliki Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.43477|12.07721|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904339|Kwale Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.48468|12.12207|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904351|Dwam Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.46175|12.08943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904365|Dowaya Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.454285|12.0625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904369|Tashan Gurgu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.337891|11.863098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904395|Ngbekendewe Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.400879|11.879883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904406|Mararaba Bille Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.025124|7.60013|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904428|Gada Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.385658|11.939154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904440|Kwadadai Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.96374|9.79182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904446|Tahau Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51175|12.16798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904454|Mwarawo Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.50861|12.21226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904500|Mbula Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51128|12.19237|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904626|Arah Teh Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.9485|9.92106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128904822|Kpakmyagi Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.49504|12.26652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905082|Tagombali Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.32943|11.8386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905375|Kwafara Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.320449|11.820446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905522|Bobini Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.89074|9.98556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905712|Kpasham Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905979|Kpankwai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906629|Ribadu Malabu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.64442|12.86221|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906703|Gwalam Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.83139|9.98711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128906920|Ba-Umse Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.396713|12.428926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907570|Wawi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.90943|9.98327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128907749|Mubako Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.57897|12.99795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908067|Damare Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.65096|12.97058|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908331|Garin Cekke Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.090881|12.700684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908422|Bodeno Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.971836|10.028726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128909260|Gorotoro Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.899245|9.96521|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910377|Mayo-Sirkan Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.02716|12.17176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910625|Mayo-Ine Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.11512|12.23073|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128910917|Kiri Primary Health care center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.09603|12.21975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911223|Kabillo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.03101|12.20918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128911593|Jilima Sam Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.02117|12.07833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912817|Kwaya Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.47911|9.30984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128912838|Koksupa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.062073|12.456299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128913649|Safa Tawa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.02536|12.39702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128914320|Tomsoro Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.052673|12.482483|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128916323|Dong Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.393814|11.91948|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128916943|Kaika Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.55441|11.84732|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128917571|Jangpuli Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.59104|11.94966|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128918230|Gbani Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.58595|11.86116|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128918947|Gangjari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.53739|11.91529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128919412|Modibbo Hamman Adama Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.623489|12.15384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128919555|Yelwa Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.45576|12.03953|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128920274|Sansiri Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.44331|12.01214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128921077|Sanjo JPRM Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.48519|11.93736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128921429|Meddy Private Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19851|12.49195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128922062|Betti Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.833889|12.65167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128922331|Gurum Christian Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.47059|11.96524|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128923897|Daksam Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.47084|11.94585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128924488|Gatiro Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.07419|12.26246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128924744|Ngurore Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.97714|12.61712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128924779|Abejo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.67042|12.37016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128924979|Karlahi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.842069|12.572173|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128925218|Gwerigwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.91619|12.59774|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128925489|Gogra Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.94538|12.57342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128925779|Bosivani Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.798889|12.484497|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926089|Bagauri Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.834331|12.615461|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926351|Wuro Yolde Gurin Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.11738|12.87268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128926844|Wauru Nelbi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.052112|12.86072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927673|Dalami Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.7041|12.34811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927715|Parda Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.10927|12.43326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128927885|Bilachi Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.37824|12.85157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928072|Muniga Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.1454|12.82383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928359|Gurin Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.117096|12.884238|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928624|Dasin Abba Kumbo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.39753|12.84157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928713|Chikito Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.242369|12.873313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928741|Gawalgu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.59196|12.43789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128928752|Muchalla Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.1199|12.70494|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128929405|Dengeshi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53784|12.8568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128929787|Mayo-Hako Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.633221|12.328819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128930387|Njanjangre Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.22256|12.73874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128930593|Mijiwana Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.0958|12.66794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128931086|So'o Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.632045|12.43919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128931715|Maraba Bokki Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.04956|12.66918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128931814|Jalingo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.74877|12.35857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128933584|Jama'a Hospital Gombi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16075|2.7436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128934713|Noma Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16585|12.73997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128935438|Fufore Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21824|12.65103|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128937059|Gombi A Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15442|12.73308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128938071|Halali Mideical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15635|12.73782|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128938308|Lengdo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.700928|12.486084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128940642|Njoboliyo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.466733|12.405264|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128941416|Toungo Nursing and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19776|12.48546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128941465|Dabora Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.466242|11.98871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128941562|Yolde Kohi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28141|12.205021|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128942000|Hosere Bembe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.282195|12.803421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128942227|Sugu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.37792|12.0672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128942950|Gangwon Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.22602|12.22711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128942979|Gongoshi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.29215|12.134374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128943437|Gangtum Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.36323|11.945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128944546|Sangassumi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.44567|12.04531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128945049|Aliyu Waziri Memorial Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.43967|12.04001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128945779|Wadore Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.46591|12.16312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128946396|Toungo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20393|12.48345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128948924|Yelwa Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128950126|Wuro-Yanka Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128951341|Ngurore Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28925|12.24384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128951667|Mada Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.92812|9.98298|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128952396|Chikila Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.93486|9.90608|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128953135|Nakowa Maternity and Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.30262|12.23258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128956753|Goduwo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.29343|12.41662|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128957165|Gadish Changrai Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.30255|12.2326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128958452|Bazza Town Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.57113|13.32639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128961197|Dirdiu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.5901|12.19424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128961875|Bakari Goso Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.54517|12.27135|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128962956|Maria Yebbi Memorial Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|5.416667|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128972530|Malabu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56171|12.77971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128976173|Wuro-Bokki Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.39126|12.79506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128976999|Bengni Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.89093|12.393311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128977410|Elbethel Nursing Home & maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28096|12.21269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128978908|Banenne Nursing Home & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.29878|12.23414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980118|Nana Asma'u Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20861|12.47703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980387|Winben Clinic & maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26093|12.40347|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980527|Wauru Jabbe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27396|12.38427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980665|Namtari Manga Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.308466|12.289435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980852|Malkohi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.1896|12.37642|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980900|Yola Central Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20838|12.47752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128980968|Mossy Clinic & Maternity Service]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20163|12.47934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128981104|Bakari Mbamoi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20163|12.47934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128981258|Rumde Jabbi Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19564|12.51282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128981359|Ardo Yahya Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.17819|9.17819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128981411|Njoboli Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.200895|12.588015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128985103|Njobbore Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28823|12.49451|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128985423|Sauki Clinic Adamawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28137|12.43767|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128985497|Adamawa Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21304|9.21304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128985721|Vunoklnag Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.29999|12.48161|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128985779|Yola Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27668|12.44791|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986123|Bakopi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56884|12.25458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986132|Lainde Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.84729|12.46991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986537|Luru Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56774|12.30383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986868|Tambo Jimoh Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.38387|9.53565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128986992|Nyibango Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.00515|12.33864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128987223|Tambo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.54544|12.34821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128987417|Lamido Aliyu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21231|12.48458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128988044|Ogburi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.79979|12.42037|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128989588|Ugi Health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.97083|12.44464|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990168|Jaggu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.48935|12.19151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990444|Mapeo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.72594|12.510995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990641|Damare Polo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21476|12.48876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990650|Garamba Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.43359|12.12011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990664|Jili Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.062212|12.456352|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128990964|Gabsin Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.077881|12.583313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128991194|Banda Tsarga Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.44236|12.04655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128991273|Cholli Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.105713|12.474422|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128991562|Mayo Kila Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.68372|12.477955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128991767|Buwangal Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128991879|Wuitere Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.85077|12.39924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128992584|Yolde Pate Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20908|12.43817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128993264|Yadim Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.973051|12.40159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995429|Shagari Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.1897|12.47905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128995791|Jera Bonyo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.34821|12.43786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996114|Harimitsi Memoria Clinic & Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.158896|12.73459|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996405|Kotolo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|5.414378|7.069939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996499|Daneyel Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53229|12.50226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996542|Wuro Sani Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.50599|12.50144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996559|Shiure Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.942292|12.859016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996567|Ruwo Amsami Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.52624|12.53722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996610|Ngawa Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.49316|12.45216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996666|Aliyu Waziri Memorial Dispensar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.43967|12.04001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996676|Girei B Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.36786|12.55065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996741|Sangere Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.34354|12.51174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996743|Golantabal Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996808|Girei A. Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.36522|12.54083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996825|Centre Primary Public Adamawa Guyuk Gugu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.75876|11.96442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996872|Batare Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.39827|12.48674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996879|Wafango Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.268248|12.681046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996898|Ribadu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.298443|12.703423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996930|Koh Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45625|12.35852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128996953|Arah Teh Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.92106|11.9485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997036|Falu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90081|11.9219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997062|Chikila Tudu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.89133|9.7667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997142|Dangir Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.919988|9.748068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997150|Dulo Fulani Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.29268|12.79221|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997159|Gundenyi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.89964|11.85378|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997173|Dulo Bwatiye Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.34528|12.78004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997202|Sili Kasa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.748068|11.919988|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997207|Dason Bwatiye Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.252284|12.633826|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997245|Dasin Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.265953|12.648336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997247|Gwalura Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.93649|9.90855|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997271|Chofajaule Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.315838|12.864847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997281|Shagari Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18706|12.47417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997295|Nice Nursing & Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21112|12.456808|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997302|Lamza Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90481|11.92507|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997368|Modire Nursing Home & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.199|12.45736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997450|Pariya Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.37945|12.70031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997566|Bole Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.191431|12.475011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997685|Jiu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.86475|9.80778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997722|Kadarbu Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51124|12.70215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997798|Medicare Outpatient Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20821|12.47068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128997833|LCCN Nursing Home & Maternity Gombi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16288|12.73704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128998432|Holmawo HealthPost]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.38817|12.78756|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128998521|Kisibi Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20024|12.47478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128998789|Furo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.4511|12.72256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128999178|Daware Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|5.56|7.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128999257|Nyako Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16123|12.74024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128999618|Bengo Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.41336|12.72313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129000059|Bagale Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.34566|12.68146|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129000449|Wuro Lamido Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19218|12.23386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129001174|Ndingala Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.9267|12.22038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129001275|Salvation Nursing Home Gombi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16142|12.73629|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129002315|St.Mary Clinic/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15947|12.73347|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129002466|Gabun Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.18682|12.37236|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129003630|Dzangola Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.29642|12.773842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129003820|LCCN Dispensary Ga'anda]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.1513|12.4331|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129004510|Ganjara Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16234|12.542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129005127|Wuro-Hausa Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.20774|12.49409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129008060|Kefo Emergency Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19492|12.47632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129009516|Pallam Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.73859|13.48625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129009935|Nassarawo Maternal And Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27858|12.43439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129010175|Triumph Clinic Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27401|12.45219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129010349|Dzuel Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.75944|13.49594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011114|Jemita Maternity Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27478|12.44831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011263|Goshen clinic and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26082|12.45425|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011404|Freedom Poly Hospital Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26648|12.45288|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011554|Mildu Main Market Primay Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.82849|13.57012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011579|Fortland Hospital Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27031|12.43938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129011732|Kangling Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.39602|12.38241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129012356|Wuro-Gas Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.7063|13.53351|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129012493|Gereng Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.48946|12.30588|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013033|Wagga Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.93199|13.65073|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013172|Damare Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.32003|12.44348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129013662|Bajabure Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.30285|12.46753|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015059|Jabbi-Lamba Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.50502|12.57614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015167|Alh. Ali Maidamisa Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''<br/>''[[:d:Q8054712|Yola North]]'' | {{Coord|9.19|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129015563|Alh. Abubakar Adamu Namtari Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28045|12.45316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129017840|Yebbi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.56454|11.9572|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129018268|Leme Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06302|12.2517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129018896|Dadwari Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.12187|12.51512|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129019324|Hurkudawa Nursing Home Fotta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09456|12.33211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129020175|Zangra Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.0787|12.46822|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129022794|Wuro Daudu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129023047|Guyaku Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.33902|12.65866|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129023602|Boloko Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129023857|Wurode Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024399|Wuro Mallum Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.70609|9.70609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024592|Pakin Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.68891|12.74423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129024793|Guriki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.077238|12.734317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025359|Handa Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025480|Ngajing Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.13781|12.187341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129025619|Gudu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.93694|12.51683|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129026761|Dashen Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.577222|12.13417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129026890|Sili Tudu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.87189|9.77247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129027317|Mbulo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.64632|12.02566|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129027331|Mbishim Primary Health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.2154|12.34511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129027333|Mbangen Essande Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.679|11.95392|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129027433|Shilon Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.80714|12.41233|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129036539|Gambo Jimeta Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28325|12.45902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129036628|23Rd Army Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.23412|12.41786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129036706|Walowol Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.24891|12.42312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129036900|Kurnyi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.92716|9.90453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129036967|Valli Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45508|12.45506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129037097|Bachure Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.24344|12.42442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129037194|Valada Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.23528|12.44685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129037375|State Polytechnic Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26244|12.44969|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129037405|Bekaji Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.25952|12.43938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129038022|Walu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.92267|9.90181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129038248|Matco Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.24066|12.45398|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129038488|New Boshong Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.25785|12.44148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129038725|Boshikiri Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.838123|9.642842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129038823|Police Medical Center, Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26006|12.453357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129039433|Burthi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.8698|9.681896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129040058|Dumna Dutse Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.86923|9.71014|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129040260|Peace Hospital Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27336|12.44388|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129040784|Nassarawo Primary Health Care Center Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28035|12.44374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129040803|Dumna Zerbu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.869289|9.710251|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129041356|Dawa'U Clinic Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.263446|12.459024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129041686|Duwo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.87973|9.69376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129041711|Atiku Abubakar Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26796|12.45769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129042608|Tsalbu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.87973|9.59376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129042656|Gaanda Federal Model Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15155|12.42212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129043160|Tuhura Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.87973|9.673076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129043839|Zakawon Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.832317|9.666126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129046512|EYN Health Clinic Garkida]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.41588|12.56837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129047221|Garkida Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.37757|12.60478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129047851|Sul-Saad Memorial Nursing Home & Maternity Garkida]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.40615|12.56581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129049116|Suktu Sarki Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.69838|12.31155|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129049904|Prambe Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.82316|12.21535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129050933|Waltandi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.76969|12.23685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053030|Galbose Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26525|12.45536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053309|Bamaiyi Hospital Adamawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28158|12.45062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053616|Wuyaku Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.45105|12.56505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053627|Major Aminu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28481|12.44856|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053956|Dawari Clinic & Maternity Gombi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16715|12.73638|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129053968|Dougeri Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.25515|12.47183|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129054804|Government House Clinic Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.25653|12.47172|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055210|Gwadabawa Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27744|12.46304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055246|Gaya-Sikalmi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.42298|12.97433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055523|Idi Atta Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26058|12.47492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129055699|Maki Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.37929|13.04004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056115|Mijili Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.34844|12.97353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056742|Dzakwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129056976|Hildi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.40428|13.17038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129057597|Paragalda Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.39979|13.18747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058146|Fadama Rake Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129058540|Gombi B Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.17904|12.73658|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059095|Gombi C Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16642|12.74417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059820|Trust Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16334|12.73687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129059839|Gudumiya Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19227|12.79325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129060172|Balwhona Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.31793|12.68137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129060390|Hong 'C' Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.23015|12.92919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129066527|Holma Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.903025|13.054849|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067323|Kwargoshe Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16061|12.28005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067792|Kwambla Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27326|13.09706|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129067931|Wuro Dole Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.38064|12.60327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129068504|163 Nigerian Airforce Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26889|12.44036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069083|Yang Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.092536|12.218689|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069210|Saint Francis Hospital,Adamawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28319|12.41522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069652|Sheno Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.25808|12.57318|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069702|Jambutu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28522|12.43024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129069969|Haske Nursing Home and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28768|12.42111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129070144|Geriyo Nursing Home and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28648|12.42576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129070151|Bokki Tawa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.04856|12.65691|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129070301|Damilu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27038|12.41894|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129070591|Bebe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26576|12.61267|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129071394|Girgithan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16327|12.53418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129072364|Gombawa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90768|11.94128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129072771|Lokoro Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90795|11.94103|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129073290|Gunda Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.84689|11.96385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129074593|Zumo Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.86048|12.94498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129076013|Gangseini Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.32889|11.71197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129076031|Aso Rock Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.28782|12.40914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129077439|Gaya Kuva Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.44405|13.00335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129077710|Gaya Fa'a Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.465271|12.985474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129077843|Hombo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.77118|12.42961|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078011|Gashala Mamudu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.40413|13.08343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078283|Kwapre Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.46746|12.84379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078624|Gangsanji Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.646418|12.080255|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078629|Kinging Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.39691|12.74831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129078957|Garaha Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.36249|12.86681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129079410|Dabna Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.38286|12.8236|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129079860|Zhendinyi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.14466|12.98991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080114|Uding Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15517|12.90734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080425|Mbolinyi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09832|12.05606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080597|Farang Van Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.748611|12.04611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080692|Dakza Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15117|13.00344|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080826|Yola Federal College Of Education Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.24138|12.45841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080949|Dumne Town Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.77954|12.40148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129080979|Daksiri Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.14427|12.92877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081318|Mutuku Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.295105|12.959473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081592|Mbalwaha Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.32945|12.94301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081719|Munagu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.26082|12.46041|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081763|Dumne Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.79613|12.38247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129081864|Makera Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.283|13.07624|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082116|Kwatau Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.325073|13.020874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082415|Kala'a Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24935|13.01435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082711|Bakka Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.77582|12.49702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129082731|Bangshika Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19478|12.99119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129083088|Mirinyi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09637|12.95448|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084785|Dirma Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.80547|12.33226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084910|Theble Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.695797|11.915927|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084952|Pondiwe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.89152|12.01207|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084973|Gangkiri Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.75146|12.28704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084983|Taksi Gangteen Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.17781|12.01088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084990|Kwalgaura Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.713126|11.937893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129084996|Timbo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.19596|12.00212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085015|Timbukum Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.18991|12.03364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085031|Kola Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.67878|11.99468|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085035|Kogin Baba Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.901914|11.53133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085041|Wuro-Abbo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.829167|12.120883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085053|Shongoli Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.867037|11.683485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085066|Gangnai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.75175|12.091001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085096|Kerau Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.656377|11.89967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085100|Kurmi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24221|13.15334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085114|Kilbawo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.83082|12.24449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085130|Gashala Kufam Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.3531|13.10837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085156|Naiwa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.33235|13.12243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085195|Kwarhi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.31736|13.1582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085376|Gashala Migzil Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.32771|13.08326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085727|Mombol Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.11622|13.03239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129085962|Kwakwa'a Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19395|13.04504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086068|Garari Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.10821|13.00789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086069|Gonglare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.8601|12.14611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086082|Dilwachira Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.20933|13.10978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086172|Hong A Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.22714|12.91764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086415|Njari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27881|13.21974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086679|Hong General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.23476|12.94576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129086907|Madza'a Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24935|12.92977|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087133|Munga Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.23356|12.93824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087430|Buzza Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.17962|12.82685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129087684|Dzumah Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.17813|12.93843|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129088675|Daduken Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.03301|11.80003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090094|Drif Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.43551|13.38182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090229|Gashaka Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16947|12.97237|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129090805|Kokko Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.12829|12.77958|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129091585|Lappou Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.55168|12.41028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129091737|Vemgo Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.70576|13.38385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092044|Kojoli Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.57357|12.38017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092392|Geulsima Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.489559|12.31873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129092897|Gadjo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.50895|12.3754|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129093388|Bello Petel Health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.52478|12.35869|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094643|Mayo-Wandu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.70766|13.43829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094657|Salasa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.63891|12.44615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094659|Balauru Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.64487|12.32524|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129094802|Jarandi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.696945|12.23845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129095101|Sisikira Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90608|11.93486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129095206|Gang Abdu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.61427|12.13819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129095663|Mangla Nana Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.64218|12.04321|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129096039|Gang'alada Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.70145|12.04021|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129096295|Pwalamwoliye Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90793|11.94128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129096803|Mangapila Nursing And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.9101|11.93412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129097238|Jaranyala Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.9041|11.94017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129097778|Jakely Mat Clinic And Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90793|11.94128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129098313|Guyuk Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.9793|11.94128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129100828|Guyuk LCCN Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.748068|11.919988|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129101230|Barka Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.90581|11.92518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129103347|Gberwene Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.72437|12.37306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129106425|Mwam Nursing Home and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.65331|12.55726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129107615|Batum Maternity Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.85263|12.35825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129108500|Talum Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.74965|11.97143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129108747|Lainde Dama Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.77796|12.07246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109029|Kula Dutse Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.803101|12.102478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109048|Murke Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.65749|12.55769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129109614|Bolki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.78289|12.56462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110229|Sigire Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.92796|12.61684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110343|Lamurde Maternal and Child Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.60654|11.78987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129110895|Kesure Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.014751|12.558205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129111770|Ngbakawo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51946|11.80198|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129111809|Clinic B Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.83366|12.62885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129112396|Gulungo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.84468|12.61101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129113279|Sabon Layi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.57668|11.73371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129114378|Tupto Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|6.1228|11.65796|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129115580|Opalo primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51159|11.93163|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129117084|Zekkun Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.51629|11.89892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129118433|Haske Weta Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.81174|12.61609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129119009|Bajen Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.54435|11.77327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129122721|Rigange Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.57199|11.76099|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129123887|Balaifi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.50297|11.46864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129133627|Dambara Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.90831|11.59482|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129133904|Sabon Gari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.84571|11.70429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129134025|Cottage Hospital Toungo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''<br/>[[Yola]] | {{Coord|8.12344|12.04697|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129134244|Dadinkowa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.11904|12.03523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129134399|Toungo 1 Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.12591|12.04391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129138273|Lainde Chita Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.11799|12.10157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129138575|Mayo-Butale Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.98253|11.98938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129138951|Toungo 2 Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.11593|12.05082|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129139114|Gangzamanu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.21749|12.09532|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129139391|Lawan Dakka Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.19006|12.04089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129143642|Gyakan Maternal And Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.49392|11.55278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129147159|Pella Women In Health Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15464|12.92605|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129148129|Hussara Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.48393|13.23602|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129148879|Jalingo Health Post (Hong)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.978088|12.07312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129149791|Uba A Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.46056|13.22857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129150663|Uba B Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.45095|13.21781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152404|Gadamayo Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.74395|13.40946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152678|Dagali Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.78772|13.36188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129152917|Hyambula 2 Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.86981|13.52535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153138|Bitiku Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.88643|13.38017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153375|MDG Gulak Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.81264|13.45825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153618|Kaya Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.81263|13.4217|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129153861|Cottage Hospital Gulak]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.80478|13.45155|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154139|Bakin Dutse Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.76552|13.43032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154332|Muleng Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.80854|12.72065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154391|Shuwa Mission Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.73928|13.40805|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154658|Lumadu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.74958|13.41837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129154908|Duhu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.78859|13.4384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129155158|Sukur Settlement Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.87841|13.60979|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129156291|Humbutudi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.12277|13.15877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129159502|Kirchinga Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.784799|13.352548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129160691|Kopa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.78203|13.35259|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129162619|Wuron Ngayandi Mdg Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.70986|13.37455|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129162699|Jamatari Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56046|13.16621|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163053|Bugel Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.63684|13.21896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163275|Belel Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.66653|13.2249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163508|Wulla Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.72792|13.6247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163522|Sapeo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.45833|12.38556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163584|Madagali Primary Health Care Center (Bamaka)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.89674|13.62346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129163731|Wulla Kushiri Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.74236|13.63241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164084|Vizik Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.84333|13.68808|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164175|Muduvu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.80316|13.59116|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164440|Chakawa Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.89119|13.58189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164565|Purokayo Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.93028|11.94739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129164719|Sukur Sama Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.73652|13.6257|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165231|Bafiyo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.60197|11.83377|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165666|Mildu Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.81822|13.57353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165738|Mamsirme Maternal and Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.65858|11.82015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165748|Dubwange Primary Health Care Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56761|11.86858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165990|Lugdira Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09194|13.19875|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129165992|Lafiya Waja Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.64596|11.81542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166175|Sabon Loko Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.789978|12.604645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166226|Dede Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.05464|13.23508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166346|Mbemun Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56894|11.83325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166348|Savanah Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.58921|11.91523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166353|Bwade Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06387|13.27006|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166361|Amana Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06267|13.18463|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166364|Gyawana Primary Health care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.56958|11.88144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166396|Wodi Sakato primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.0231|9.46059|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166463|Hadiyo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.58821|11.80826|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166555|Maiha Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06507|13.18962|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166851|Pare Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.02451|9.46333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166858|Lassun Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.54358|11.66581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166861|Lugga Babba Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.96828|13.28067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166866|Binyeri Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.742676|11.837097|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166885|Tudun Wada Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.0357|9.45812|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166898|Suwa Maternal And Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53403|11.60778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166916|Maiha Gari Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.99352|13.21853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166921|Mayo-Nguli Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06251|13.1841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166924|Salma Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.06153|13.18313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166939|Bamtato Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.03019|9.45931|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166960|Kwah Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.47416|11.63723|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166964|Nasarawo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.01407|13.21338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166990|Shaforon Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.91679|9.4594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129166995|Paiwawol Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.0932|13.1306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167005|Tingno Dutse Maternal and Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.55025|11.69772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167017|Gangpana Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.70335|11.82516|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167025|Kodomti Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.93029|9.45611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167029|Salma Koli Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.01599|13.09765|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167039|Furema'ane Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.11955|13.20682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167043|Gangtagani Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.839185|11.864726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167064|Boken Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.00094|13.24639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167077|Gambe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.62335|11.82466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167100|Kikon Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.98327|9.47552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167137|Ma'ane Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09241|13.24635|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167146|Gangfada Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.67695|11.91096|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167168|Mbulo Primary Health Clinic (Mayo-Belwa)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.721924|11.923889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167181|Pola Kanoki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.64329|11.87419|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167248|Byamti Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.83947|9.4663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167268|Zangun Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.98646|9.50216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167272|Paiwawol Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.0932|13.1306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167295|Manjekin Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.03902|13.13404|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167325|Ngbalang Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.01794|9.52041|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167331|Hubare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.09081|13.09942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167350|Lugga Babba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.96828|13.28067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167365|Kwapukai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.86162|9.50058|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167386|Laide Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.74762|12.65275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167395|Jaba Jaba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.97407|13.22689|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167415|Al-Muktar Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.99558|13.21754|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167427|Imburu Primary HealthCare Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.01727|9.48682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167443|Wuro Kurori Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.53511|13.12776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167470|Konkol Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.64508|13.10308|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167492|Tunga Ladan Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.5827|9.41369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167498|Boloko Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.55187|13.1062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167513|Vokuna Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.13087|13.17006|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167529|Gamadio Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.67407|9.4652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167531|Mbalagi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.2059|13.12499|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167552|Lubum Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.17626|13.17346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167567|Mayo-farang Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.95168|12.06193|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167581|Waduku Maternal and Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.50746|11.64446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167613|Gijaro Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.004742|12.172258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167623|Jereng Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.95948|11.89516|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167649|Ganglamja Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.84268|11.923889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167670|Dadoru Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.05294|11.06717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167710|Bura-manga Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.91484|12.00192|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167714|Yanga Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.6611|9.4002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167737|Yelwa Primary Health Care Center (Mayo-Belwa)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.17735|11.75004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167754|Wakka Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05989|11.81048|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167772|Ubakka Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.23|12.46|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167793|Wapa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167809|Tugga Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.156921|12.011719|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167841|Gengle Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.1127|11.923889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167867|Pola Sabon Gari Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.66333|11.896729|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167897|Tola Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.76651|11.96852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167943|Kibang Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.74898|11.94133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167968|Gangwaso Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.76353|11.96763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129167975|Pegin Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.11511|13.19342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168021|Yolde Gubudo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.09678|12.04733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168027|Gyawan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.66532|12.50196|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168054|Labbare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.12507|12.05827|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168117|Ndikong Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.16982|12.20098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168126|Namdu Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.21059|12.14611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168146|Jumtobe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.12283|12.13581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168163|Taksi Goni Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.177608|12.04211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168222|Yeliso Federal Model Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.2303|12.12452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168236|Gorobi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.08105|11.77277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168238|Ajiya Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27808|12.45887|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168243|Goni Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.07611|11.84692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168263|Bajama Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.01923|11.89597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168265|El-Yaz Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.89096|13.2011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168297|Wuro-Alhaji Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.92422|13.23701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168343|Tambajam Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.95208|13.18606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168357|Wuro-Boka Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.91596|13.23289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168372|Magara Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.00756|13.14258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168402|Sorau Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.74592|13.24905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168475|Mayo-Vamde Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.71212|13.11351|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129168609|Wuro-Ladde Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.89163|13.20424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169128|Jambutu Health Post (Mayo-Belwa)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21722|12.20763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169152|Galamba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.78256|12.65272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169179|Garu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.10422|12.13674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169210|Dalehi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169239|Township Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05055|12.05717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169240|Tsohon Loko Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.76905|12.58358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169285|Mayo-Belwa Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05935|12.05326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169333|Mayo-Belwa Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05929|12.06436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169350|Song Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.81815|12.62062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169361|Mayo Sanganare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.08447|12.07456|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169393|Jawab Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05659|12.06052|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169447|Bayero Maternity and Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.05864|12.05909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169477|Sebore Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.909485|12.111084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169492|Mbalgare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.8773|12.07032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169525|Michika Town Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.61947|13.39269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169599|Main Market Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.62013|13.50104|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169839|Kula Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.81444|12.10303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169879|Kukta Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.70534|12.25946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129169925|Kofan Sarki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.61529|13.38784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170077|Roma Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.69674|12.44236|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170094|Watu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.60022|13.36276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170114|Kuburshosho Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.64901|13.29703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170128|Kiri Maternal and Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170140|Blashafa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.63308|13.32266|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170170|Tundu Wada Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.58831|13.34921|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170214|Reki L.C.C.N Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.17|12.41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170242|Kankilia primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.60893|13.28428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170247|Ketembere Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.95723|11.99027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170272|Jigalambu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.57986|13.34084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170275|Senior Camp Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170290|Jabi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.697622|12.13661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170519|Garta Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.61579|13.49735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170581|Kambilam Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.733527|12.116679|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129170723|Jamali Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.86079|12.08067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129171229|Kate Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.23|12.46|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129171495|Wuroyanka Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.08343|12.08343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129171782|Ayeboi Nursing and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172009|Karlaje L.C.C.N Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.04332|12.05018|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172018|Gadam Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172122|Nafada Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16482|12.1188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172214|Kongma Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.11167|12.10778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172225|Karlaje Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.04218|12.04844|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172602|Bobere Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.69524|12.02896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172700|Kongoli Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.78898|13.10579|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172754|Kowagol Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.97073|13.1177|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172776|Zarbana Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.46728|12.02587|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172800|Vih Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.55545|13.38815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172808|Tilijo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.54521|13.35673|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129172816|Khouro Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.53143|13.38353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173029|Bokka Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.51804|13.42823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173156|Kwabapale Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.64341|13.33328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173303|Dzurok Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.68854|13.30967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173580|Watsila Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.52714|13.32746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173763|Tsukumu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.55786|13.30853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129173956|Sina Kwande Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.56697|13.52688|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175294|Gangtaren Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.17|12.41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175319|Dasu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.03305|11.74332|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175336|Timyeren Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.000781|11.83206|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175358|Gum Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.750035|11.666707|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175397|Kilalai Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.914618|11.879124|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175415|Tola-Jabu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.76585|11.92725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175424|Tipsan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|7.981031|12.20409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175443|Dalasum Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.07491|12.04752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175507|Dugdu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.09242|12.00768|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175580|Mentani Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.12463|12.01709|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175603|Binkola Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.00703|12.03892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175611|Naya Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.15863|11.9295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175615|Chukkol Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.00386|11.95636|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175620|Mbela Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.01738|12.00944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175630|Dakeu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.15376|11.991906|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175633|Makera Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.46608|12.02007|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175648|Futu Dou Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.54782|13.47628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175662|Pilo Tara Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.5235|12.02972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175665|Futuless Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.57513|13.47599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175674|Himike Dou Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.57513|13.47705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175678|Garta Kasa primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.65832|13.49829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175682|Shekina Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.46576|12.03075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175689|Dowaya Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.4345|11.99487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175705|Gweda Mallam Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45234|12.03087|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175708|Sina Gali Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.497192|13.521784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175716|Kamale Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.64261|13.54266|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175752|Nkafamiya Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.58172|13.42316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175771|Muni Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.60459|13.40205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175773|Moda Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.63331|13.40509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175779|Dlaka Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.61605|13.42034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175784|Minkisi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.64811|13.42047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175788|NYSC Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.31891|12.44735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175790|EYN Health Clinic Mbororo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.63661|13.45036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175796|Drigimi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.68509|13.40269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175797|Shelleng Town Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.0633|12.0506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175800|Tetek Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175801|Michika II Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.63035|13.39397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175812|Gwagarab Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175831|Bodwai Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175867|Jonkolo Gede Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.83567|12.14923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175872|Jimbo Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129175878|Bakta Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176053|Wayam Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.265|12.1181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176283|Wisdom Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45937|12.0366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176336|Salti Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.44907|11.75559|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129176549|Vulpi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.45855|11.72416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177073|New Life Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26873|13.28397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177113|Lokuwa Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26729|13.2802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177139|Nzumosu primary health care center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|11.6242|9.3841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177140|Federal Polytechnic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.28255|13.28101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177169|College of Health Tech. Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27435|13.29279|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177204|Ubandoma Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.0147|9.60247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177233|ADSU Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.28235|13.28091|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177251|Sabon Pegi Bare Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.02087|9.5437|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177255|Kolere Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24156|13.27036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177318|Yaza Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.2621|13.26263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177321|Bare Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.04358|9.59426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177343|Digil Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26191|13.26262|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177366|Didif Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.37323|13.22894|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177416|Suzuwa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.4888|13.34532|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177422|Gwapopolok Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.16414|10.25311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177458|Kwa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.47308|13.28269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177525|Betso Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.50306|13.32632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177540|Maduguva Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.21943|13.45225|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177570|Burha Vango Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.2654|13.47978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129177592|Bahuli Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.25211|13.41065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129178454|Bakku Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.56183|13.40846|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129179162|Kem Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.64921|11.9773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129179464|Jilvu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.36342|13.45223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129180417|Bagira Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.32165|13.40057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129181043|Miza Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.41985|13.39302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129185979|Zahgretia Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.46622|13.48706|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129186472|Thuku Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.42688|13.48575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129186745|Buppa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.45856|13.41883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129186803|Birabira Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.87816|12.08992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129187107|Wambilimi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.58477|13.38508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129187383|Mijilu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.4146|13.42054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129187833|Dirbishi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.198994|13.40861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188103|Kiriya Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.45982|13.36549|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188255|Donge Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.86007|12.04134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188357|Kochifa Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24156|13.27046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188680|Muva Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.3575|13.32596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129188740|Dazala Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27041|13.27947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189178|Basira Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27332|13.23582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189398|Gombeyel Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.80353|12.05546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129189570|Vimtim Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.32241|13.30806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129190742|Mayo-Bani Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.44165|13.24169|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129192489|Gbalapun Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.44226|11.78449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129193926|Gangtaren Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.17|12.41|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129194693|Sa'adatu Collage Of Health Demostration Clinic Barama]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.16442|13.17195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129194971|Girji Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.20171|13.25359|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129195038|Ribawo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.34915|13.32445|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129195483|Muda Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19459|13.23878|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129195566|Duda Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27781|13.3411|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129195990|Wuro Alkali Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.27017|13.2669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129196381|Sabon Layi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24157|13.27035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129196473|Mugulbu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19997|13.22339|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129196859|Muchalla Federal Model Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.35843|13.37586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129197400|Baguna Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.216125|13.363525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129197436|Kotirde Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.43603|13.28101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129198458|Wuro Gude Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26046|13.26698|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129198846|Tsaranyi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.147278|13.257324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129199075|Mujara Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.18244|13.352957|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129199108|Njaah Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.25589|13.25317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129199192|Nduku Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.10606|13.24911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129199559|Kwadankin Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.13672|13.20699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129200066|Sahuda Primary Healthcare Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.14232|13.41589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129200517|Lamurde Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.24321|13.25613|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129200644|Kagi'i Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15088|13.22161|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129201009|Gaya Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.25245|13.26212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129201762|Arhan-Kunu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26732|13.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129203333|Kwaja Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.10663|13.31191|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129203396|Dubu-Dubu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.15959|13.19648|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129203699|Beta Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.07573|13.28798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129204300|Kissa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.106873|13.304871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206246|Numan Maternal And Child Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.462095|12.03199|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206623|Sabon Pegi Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129206868|Al-umma Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26258|13.27368|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129207304|Jonkolo Njamri Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.18|12.42|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129208096|Chaba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129208399|Gandira Federal Model Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.22|12.45|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129208832|Gella Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.19|12.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129208950|Kinga Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.090881|13.302307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209001|Didango Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.74232|12.61219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209462|Wuro Patuji Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26565|13.28446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129209811|Ngavahi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.207703|13.287903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210183|Monduva Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.21831|13.32281|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210565|Gydkwara Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19056|13.29409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210790|Malluha Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129210878|Gude Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.19733|13.30815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129211447|Girimburum Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.11587|13.39903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129211556|Clinic A Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.82088|12.62038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129211807|Duvu Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.133118|13.345703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129212216|Ayuwa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.149475|13.230713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129212581|Wuro Bulude Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26116|13.26972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129212835|Yorrong Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.84375|12.08061|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129213007|Yewa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.259094|13.33551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129213338|Sahuda Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.14232|13.41589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129213757|Madanya Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26388|13.30859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129214708|Yadafa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.21183|13.19053|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129219032|Guding Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.44139|11.98947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129220011|Gangjaen Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.419881|11.95784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129229123|Gondong Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.02309|12.02056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129229308|Barata Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.09765|12.03178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129229457|Labau Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.05165|12.01534|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129231426|Lababiri Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.66765|12.07929|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129231536|Kurungu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.64471|11.99083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129254942|Njoboliyo Health Post Primary Public Adamawa Yola South Mbamba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.58086|9.22442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255544|Umuawa Aloacha Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|5.5417|7.475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255610|Mubi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.26355|13.27003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255710|General Hospital Numan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.468463|12.032504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129255768|Basha Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.46721|12.03301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696405|Hong Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''<br/>[[Yola]] | {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696521|Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]''<br/>[[Yola]] | {{Coord|9.277917|12.447028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136527397|Gulak hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.804807|13.451415|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708649|GDCM HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708668|Guyuk General hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708730|St Francis Hospital - (Jambutu)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.2035|12.495389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136915664|MATCO CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.240524|12.453854|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137145229|Modibbo Adama University Teaching Hospital, Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.195124|12.490284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156850|Adamawa State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.277613|12.446847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156873|Adamawa-German Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.24713|12.448563|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156879|Dawa 'u clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.263449|12.459037|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156952|St. Francis Hospital, Yola]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.283163|12.414441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156959|FCE yola Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.334333|12.495676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137157009|Daama Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.27101|12.45089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137157409|New Boshang Hospital ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.275287|12.65614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137158711|Sauki Hospital, jimeta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.281164|12.434874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208140|Toungo Helth care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.229428|12.005701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101824134|Nagazi Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4680897|Adavi]]'' | {{Coord|7.58438|6.22951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101824689|Adavi Eba Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4680897|Adavi]]'' | {{Coord|7.563045|6.179847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732144|Ilasa Model Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q300781|Ado Birk]]'' | {{Coord|7.7977|5.695821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115023666|TRINITY HOSPITAL, EKITI STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]'' | {{Coord|7.657271|5.230732|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115023932|SANYA HOSPITAL, EKITI STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]'' | {{Coord|7.401565|5.247508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q132126844|Afe BabalolaUniversity Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]'' | {{Coord|7.608437|5.255241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136747705|Heirs Multi-Specialist Hospital Oye]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]''<br/>''[[:d:Q7116252|Oye]]'' | {{Coord|7.802874|5.334502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732059|Okeyinmi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q359955|Ado Ekiti]]'' | {{Coord|7.6167|5.2167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177580|Faramed clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510345|Ado-Odo/Ota]]'' | {{Coord|6.691308|3.242087|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q99357703|Okediji Primary Health Care, Ilora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4689246|Afijio]]'' | {{Coord|7.800893|3.903394|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q99358161|Aged and Widow Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4689246|Afijio]]'' | {{Coord|8.126065|4.243214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137272749|Ijaye Ojutaye Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | ''[[:d:Q4689246|Afijio]]'' | {{Coord|3.87141|3.87141|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101952249|Agaie General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510662|Agaie]]'' | {{Coord|9.014|6.327972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114815703|DAYSPRING SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3848215|Agbor]]'' | {{Coord|5.547008|5.757475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926708|SOMTOCHI SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3848215|Agbor]]'' | {{Coord|5.52|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101956393|J.A Lashman Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.622444|3.334417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245167|Veta Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.620218|3.300083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245564|Today Medicare and Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.626495|3.312162|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956178|Molayo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.633217|3.312899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956963|May-Fair medical centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.623103|3.319607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957302|Bolasad Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.622527|3.313541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957497|Hamfar hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.610279|3.312029|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957527|Olu Adebo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.640144|3.314304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957589|Bankole Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.616472|3.327742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957662|Prema Sai Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.619775|3.327888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957753|Beta Hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.626787|3.309781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957980|All Souls Infirmary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.628144|3.321853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958155|Rambola Abiola Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.634491|3.31663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958866|Mucas hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]''<br/>''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.612917|3.305936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958895|Dunia Hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509545|Agege]]'' | {{Coord|6.636433|3.313717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135114501|General Hospital, Ekwulobia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4694513|Aguata]]'' | {{Coord|6.025638|7.077038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105230|GBEYE Clinic (AHOADA)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4696272|Ahoada West]]'' | {{Coord|5.084889|6.652111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133454334|Amara medicare Plot 76B Eleganza Gardens]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q108830442|Ajah]]'' | {{Coord|6.458621|3.556828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101823716|Asco Medical Center, Ajaokuta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509230|Ajaokuta]]'' | {{Coord|7.51175|6.690556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308042|Oluwaseyi Hospital Ajase Ipo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129338028|Ajase-Ipo]]''<br/>''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.449275|4.609473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308070|Ajase-Ipo Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129338028|Ajase-Ipo]]''<br/>''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.25354|4.806584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q111906144|Ajeromi General Hospital, Ajegunle]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4699703|Ajegunle]]'' | {{Coord|6.45527|3.332892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101953380|El-Trinity Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.460111|3.335333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101954491|St Mary's Cardoso Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.453778|3.335194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101954960|Efan Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.443455|3.331224|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101955324|Natafod Consultants Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.465583|3.334556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101955985|Saint Milla Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.460611|3.351472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956428|Ola-Silver Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.445065|3.331337|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956460|Beebat Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.460116|3.338671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956521|Bayo Ogunro Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.44805|3.327924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956658|Faleti Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.44989|3.342072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956840|Halisa Gold Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.450079|3.342284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956946|ZOLLINGER HOSPITAL Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.450133|3.347886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957035|Tolu Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.460705|3.333731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957836|Eze Udo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.456447|3.351159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957907|ZEM-ZEM MATERNITY CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.468104|3.343458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106293294|All Souls Clinic Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509013|Ajeromi-Ifelodun]]'' | {{Coord|6.461711|3.333972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948074|Tumu Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510455|Akko]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.290306|10.968|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374998|Akoda Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | ''[[:d:Q585822|Akoda]]'' | {{Coord|4.46294|4.46294|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101584682|Ibillo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''<br/>''[[:d:Q5984054|Ibillo]]'' | {{Coord|7.438809|6.082853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101995244|Adeyemi Memorial Hospital Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.100008|4.841773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552448|General hospital irun akoko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|6.750656|4.877753|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101994843|Rufus Giwa Memorial General Hospital Okeagbe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|6.181596|6.530342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101998826|Irun-Akoko General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.573069|5.679564|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101994474|Adesimi Ojoge Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]'' | {{Coord|7.12|5.22|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101998093|General Hospital Ipe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]'' | {{Coord|7.2|5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173528|Newday Medical Centre Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.265496|5.216179|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105755819|Akure State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.24337|5.194093|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114186465|ADEDEWE OKURIBOYE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.118774|5.108975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118592035|Crow Hospital Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|8.22538|4.997609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118607208|Abitoye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.259733|5.168968|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118609050|Midas Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.262347|5.203858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118609895|Mother and Child Hospital - Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.24044|5.18341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118631479|St. David's Hospital, Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.337944|5.171885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q118683574|Sijuwade Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q423831|Akure]]'' | {{Coord|7.25|5.195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101542459|General hospital iju/itaogbolu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701973|Akure North]]'' | {{Coord|7.367985|5.143178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101993539|Ayo specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701976|Akure South]]'' | {{Coord|7.279083|5.163028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101993943|First Mercy Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701976|Akure South]]''<br/>''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.253176|5.182831|display=inline}}<br/>{{Coord|7.253302|5.18289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173564|Hopeland Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4701976|Akure South]]'' | {{Coord|7.264073|5.17117|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129002249|Dynasty Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|9.21|12.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130478233|Samaritan Clinic/Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.644371|7.944656|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133300407|Eket Caleb Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.647988|7.942591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691620|Winnas Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.93996|7.93996|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691780|Unsel Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.96019|7.96019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691837|Udonsek Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.96124|7.96124|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692077|Ikot Efre Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.93648|7.93648|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692583|Afaha Udoeyop Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.6241|7.6241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692820|Nung Udoe Primary Health Centre (Operational Base)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.919565|7.919565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694385|Ikot Udoekop Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.91124|7.91124|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698310|Nung Oku Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.91964|7.91964|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698420|Ikot Iko Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.908147|7.908147|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698737|Fresh Breath Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.91865|7.91865|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699049|Afaha Atai Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.93648|7.93648|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699242|Ikot Nkwo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|13.867|13.867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699271|Akata Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.86198|7.86198|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699343|Iwuokpom-Opolom Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.91877|7.91877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704624|Prince of Peace Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.80894|7.80894|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704798|Etip Ediene Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.79842|7.79842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134705263|Aka Ekpeme Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.79301|7.79301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134705340|Oduk Salton Medical Centre and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.70219|7.70219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134705493|Mfonobong Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|7.53811|7.53811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137372844|GENERAL HOSPITAL, IQUITA-ORON]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.80468|8.221113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137372899|MFONABASI MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.034191|7.934221|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137372962|UWANA FAMILY HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.032966|7.911956|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373029|LIFECARE HOSPITAL UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028711|7.937797|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373215|NAF MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.938167|6.322458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373396|MOUNT OLIVE CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.036952|7.934776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373477|DAMMY MEMORIAL HOSPITAL UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.024601|7.916383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373519|DOMINGO HOSPITAL UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.022595|7.948641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373560|MERCY HOSPITAL AKWA IBOM STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.989383|7.7949|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373577|ST. ATHANASIUS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.02428|7.913809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373619|UBONGABASI SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.01954|7.886607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373712|PEACE MEDICAL CENTER NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|4.980805|7.965478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373729|PREMIER MEDICAL SERVICES UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.023661|7.954442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373794|DYME HOSPITAL & MATERNITY LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373805|ZOE CONSULTANTS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373812|SAN DOMINIQUE HOSPITAL AKWA IBOM]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373828|FULCARE MEDICAL CONSULTANCY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373852|GOOD HEALTH SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140313724|ALMA CLINICS & SURGERY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321660|Abasiekeme Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322428|Maritime Academy of Nigeria Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329938|Samaritan Clinic/ Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329949|Cozar Specialist Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329969|Domingo Specialist Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329980|Jeconiah Specialist Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329995|Unwanna Family Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330015|SAN DOMINIQUE HOSPITAL Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330024|NEDEKE CHILDRENS HOSPITAL Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330040|MFON ABASI MEDICAL CENTER Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330057|Smile Well Dental Clinic Limited Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330066|Cee Jay Vision Centre Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330074|Majesty Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330090|Mainland Clinic And Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330108|Majesty Hospital and Eye Centre Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330118|Peace Medical Centre (UYO) Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330140|ST. ATHANASIUS HOSPITAL LIMITED Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330209|Niger Optical Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330309|Niger Optical – Eket]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140330849|St Athanasius Dental Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140331794|St Athanasius Optical Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140331991|ZITADEL EYE CLINIC (UYO)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332008|EVERGREEN MEDICAL CENTRE Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332019|ALPHA VISION EYE CENTER Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332040|NET CARE PHYSIOTHERAPY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332050|ROMIVIC SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332060|ANUZI EYE CLINIC (UYO)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332074|Hephzibah Eyecare – UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140332084|UWAKMFON CLINICS AND HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140337803|Zerah International Eye Hospital UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140337839|Neon Health Services Limited UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338030|Monty Suites Gym UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338134|Monty Suites Spa UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338222|MENDITH DENTAL SURGERY Uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338381|Divine Love Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338387|PREC FITNESS GYM Uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338475|PREC FITNESS SPA Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338517|CRISP VISION EYE CLINIC Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338558|Blue Gloves Hospital UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338573|Wedsan Clinic and Urology Service Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338588|Mediques Plus Hospital , UYO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338596|Pinnacle Hospital Akwa ibom State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338612|La Reine Spa uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338675|Nathel Eye Clinic UYo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338803|Fulcare Medical Consultancy Uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140338919|City Clinic and Infirmary Uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140339041|Omega Fortune Uyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q424388|Akwa Ibom State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q101552651|General Hospital Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]'' | {{Coord|8.906664|8.407457|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552816|Nasarawa state College Of Education Medical Center, Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]'' | {{Coord|8.935746|8.401893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101939827|Akwanga College Of Education Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]'' | {{Coord|8.935972|8.401972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197996|Our Lady Of Apostles Hospital Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4702008|Akwanga]]'' | {{Coord|8.906567|8.408439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101952749|Westcare Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.597583|3.299667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101954097|Peak Health Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.630611|3.283917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267348|St Monica Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.593434|3.233749|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267523|St. Joseph Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.609984|3.291789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267566|St Williams Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.589329|3.275625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270735|Ropheka Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.599109|3.297277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102271347|Quick Care Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.595129|3.287748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957131|Divine Blessing Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.546801|3.238916|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957165|Madaniyah Women Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.541675|3.233022|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957221|El-Dunamis Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.5427|3.224369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957356|Isuti Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.551856|3.21959|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957486|Santa Maria Hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.548823|3.231184|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957523|Ooh-Bee Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.541063|3.280491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105957546|Summerstone Specialist Hospital and Trauma Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.542721|3.277593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958813|Bio-Batam hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509580|Alimosho]]'' | {{Coord|6.620709|3.305816|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270940|Rhowil Total Care Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509621|Amuwo-Odofin]]'' | {{Coord|6.44975|3.263893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253280|Zion Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.181783|7.018799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121289654|Immaculate Heart Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.172542|6.920391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126177149|Daystar Specialist Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.215067|7.071467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126190256|Prime Specialist Hospital Awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''<br/>''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.206506|7.056023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126193221|New Hope Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.146838|6.786621|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126193256|New Hope Hospital and Dialysis Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''<br/>''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.146713|6.786574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126193304|New Life Hospital and Maternity Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''<br/>''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.18135|6.798496|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128838539|Christ The King Hospital, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.218058|7.065079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128839159|Divine Hospital, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.203222|7.060573|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128839804|Harmony Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|10.477469|7.437483|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128840173|Okoye Specialize Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.220609|7.06893|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128840510|Ifebi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.214085|7.07177|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128840705|Afunugo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.206502|7.069527|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133366701|Divinity clinic & Maternity Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.209377|6.840475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137362598|Life Institute for Endoscopy (Life Specialist Hosp. Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.137521|6.776814|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625543|NNAMDIAZIKIWE UNIVERSITY TEACHING HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.118305|6.792311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137625662|RUSH GREEN MATERNITY HOSPITAL & CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.185618|6.794411|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137630288|NEW HOPE MEDICAL CENTRE. Anambra State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.146824|6.786668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137630449|VENIK SPECALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.150694|6.859664|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638255|INTENSIVE CARE HOSPITAL Anambra]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.143666|6.79109|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638278|COTTAGE HOSPITAL & COMPREHENSIVE. Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.594889|6.990136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638292|CHRIST THE KING HOSPITAL. Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.218042|7.065178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638322|BELUCHUKWU MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.169463|7.006076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638363|CHUKWUNONSO HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.156505|6.844647|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638381|ST. AUGUSTINES HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.440737|7.497826|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638391|UGOCHUKWU HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|5.48389|7.00703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638407|THE LIGHT SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.003025|6.913525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638417|LIFE SPECIALIST HOSPITAL. Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.000432|6.913119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638428|CHIMEX SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.027322|6.918829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638465|KING DAVID HOSPITAL. Agulu, Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.222004|7.082076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638473|SEFTON SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.210355|7.066333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638485|ST. CATHERINES HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638495|CHIBUZOR HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.024879|7.080093|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638507|CROWN HOSPITAL. MKPOR ANAMBRA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.12235|6.861012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638531|IMMACULATE HEART OF MARY SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.21|7.07|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638552|NNAMDI AZIKWE UNIVERSITY MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.2106|7.0719|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638561|CHIDERA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.15|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638631|DAYSPRING COTTAGE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.2|7.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638649|ROCK FOUNDATION HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.14|6.97|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639162|REGINA CAELI SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.21|7.06|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639219|KANDUDI SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.18|7.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639242|MADONNA SPECIALIST HOSPITAL NIGERIA. Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.22|7.08|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639257|ELDORADO MUILI-SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.19|7.04|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639421|HOPEALIVE MISSION HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.17|7.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639456|FIRST GRACELAND SPECIALIST HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.16|6.99|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639477|IDEAL HOSPITALAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.15|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639571|CHRIST THE KING HOSPITAL. ABAKALIKI EBONYI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.311084|8.102801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731916|Nando General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''<br/>''[[:d:Q3509614|Anambra East]]'' | {{Coord|6.320176|6.930507|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732031|Ikem Nando Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]''<br/>''[[:d:Q3509614|Anambra East]]'' | {{Coord|6.358|6.9185|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732090|Izunna hospital and maternity, Awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.241817|7.08972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732105|Emmanuel Church Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.145161|6.791077|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732175|Inland Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.31574|6.845144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732197|Ogechukwu Hospital /Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.019965|7.084002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732208|St. Catherine's Hospital /Maternity and Allied Services LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.024317|6.923702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732283|Ukandu Hospital/Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|7.076541|7.076541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732290|Chibuzo Hospital /Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.018589|7.084804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732293|Trinity hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.221153|7.082716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732300|National Medical Centre Nkpologwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|5.979994|7.090208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732750|Nwajiaku Inland Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|7.530294|5.764967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139733132|Fountain - Head Clinic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|9.014677|7.586834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141430990|Comprehensive Health Center Ukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.193889|6.971361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141431033|Comprehensive Health Center Neni]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.222|7.082111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141431108|Trauma Centre, Oba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.135|6.7725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141438536|Psychiatric hospital Nawfia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.186389|7.023889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101823219|Ankpa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4766098|Ankpa]]'' | {{Coord|7.382139|7.621056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101820810|Kogi State University Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816007|Anyigba]]'' | {{Coord|7.485971|7.187401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267481|St. Louis Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q617618|Apapa]]'' | {{Coord|6.443257|3.370775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270040|Sonex Clinics Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q617618|Apapa]]'' | {{Coord|6.514867|3.33228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105816555|Lagoon Hospitals Apapa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q617618|Apapa]]'' | {{Coord|6.441881|3.35874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113532382|Saseun Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q617618|Apapa]]'' | {{Coord|6.45218|3.335292|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125985524|Aramoko General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49277186|Aramoko-Ekiti]]'' | {{Coord|7.656011|5.068563|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101925894|Balla Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510490|Asa]]'' | {{Coord|8.402727|4.416353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101926229|Alapa Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510490|Asa]]'' | {{Coord|8.6|4.7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105622877|Federal Medical Centre Asaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1061665|Asaba]]'' | {{Coord|6.213118|6.712275|display=inline}} | [[Lêer:Federal Medical Centre Asaba.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q112939199|Federal Medical Centre, Asaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1061665|Asaba]]'' | {{Coord|6.212211|6.712254|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926787|GOSHEN MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1061665|Asaba]]'' | {{Coord|6.196492|6.724381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114927198|ICON CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1061665|Asaba]]'' | {{Coord|6.204494|6.72497|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576449|Asaba Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1061665|Asaba]]'' | {{Coord|6.68554|6.68554|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967847|AKEMEKHAI MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509036|Auchi]]'' | {{Coord|7.065038|6.266597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967853|FATE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509036|Auchi]]'' | {{Coord|7.066976|6.274776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133259614|Edo University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509036|Auchi]]'' | {{Coord|7.148245|6.294944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553183|Awe General Hospital, lafia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q101553460|Awe]]'' | {{Coord|8.110944|9.144439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105541513|Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.222836|7.082245|display=inline}} | [[Lêer:Chukwuemeka odumegwu ojukwu univerdity teaching hospital, awka.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114252845|HARMONY SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.14|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253195|ROCK FOUNDATION HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.217937|7.064123|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128837978|Rock Foundation]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.21818|7.064615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133278106|Graceland Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.239567|7.053481|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289919|Health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.213253|6.946098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133290009|Think home hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.231018|7.100939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133290035|St faith Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.221926|7.064288|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133290067|Crest Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.326319|7.048533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133290169|Daystar hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.215386|7.071531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295973|In God we trust pharmaceutical and laboratory]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.14|6.97|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297797|Christ the king hospital-awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.218058|7.062473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133374383|Royal Care specialist Hospital & Urology center - Awka]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.223324|7.05618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133374619|Assumpta Clinic and Maternity - Awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]''<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.243424|7.098348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133386300|Regina Ceali- specialist Hospital - Awka]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.223331|7.074017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133391435|Shekinah Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.205717|7.067652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133392178|Think home Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.231035|7.10095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133734550|Ifebi Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.214085|7.07174|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133734598|Regina Caeli Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q791766|Awka]]'' | {{Coord|6.22335|7.074049|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732163|Beacon Hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830081|Awka South]]'' | {{Coord|6.222706|7.070143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732192|Regina ceali hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830081|Awka South]]'' | {{Coord|6.223343|7.074047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296887|isaac chara memorial hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.246983|6.9368|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296903|comprehensive medical thinking]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.237253|6.941991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309334|Chinazondu specialist Hospital and Maternity - Awkuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.242625|7.094271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309572|Divine grace PHC - Awkuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.243024|6.970654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309621|Obinetiti 1 Awkuzu health Clinic - Awkuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.19|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309629|Blessed family primary health center - Awkuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.242373|6.937128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309746|Ifite Awkuzu primary health Center - Awkuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4830084|Awkuzu]]'' | {{Coord|6.242908|6.936978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q111356493|Federal Medical Centre, Azare]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | ''[[:d:Q793588|Azare]]'' | {{Coord|11.6744|10.1991|display=inline}} | [[Lêer:Federal Medical Centre Azare Entry Gate.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114253610|MAI JAMA'A CLINIC, (BAUCHI)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q793588|Azare]]'' | {{Coord|10.317605|9.83834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123003583|General Hospital Babura]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4838099|Babura]]''<br/>''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.773207|9.017963|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123105572|General Hospital, Bungudu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q800145|Bagudo]]''<br/>''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.270723|6.559793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948254|Bajoga General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815563|Bajoga]]''<br/>''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.854285|11.438412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948187|Bambam Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4374738|Balanga]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.694764|11.514565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955612|General Hospital Talasse]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4374738|Balanga]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130505375|Talasse General Hospital, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4374738|Balanga]]'' | {{Coord|11.66896|9.97306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245690|The Peak Mark Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q21294921|Bariga]]'' | {{Coord|6.525737|3.385254|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102271280|R Jolad Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q21294921|Bariga]]'' | {{Coord|6.549365|3.393047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101925322|Okuta General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4865926|Baruten]]'' | {{Coord|9.224056|3.1965|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101925616|Ilesha Baruba Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4865926|Baruten]]'' | {{Coord|8.912987|3.419773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101821744|Gboloko, Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819476|Bassa]]'' | {{Coord|7.816792|6.749979|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101822899|Oguma Genral Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819476|Bassa]]'' | {{Coord|7.884602|7.060658|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123073599|General Hospital - Batsari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4869633|Batsari]]''<br/>''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.769358|7.261737|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105485721|Abubakar Tafawa Balewa University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q811144|Bauchi]]'' | {{Coord|10.32429|9.83088|display=inline}} | [[Lêer:Abubakar Tafawa Balewa Teaching Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114260554|REEMEE MEDICARE NIGERIA LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q811144|Bauchi]]'' | {{Coord|10.313819|9.821829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112173700|General Hospital Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.065578|9.567966|display=inline}} | [[Lêer:General Hospital Ningi.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114253707|PAHLYCON HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.319315|9.815646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114277736|FEDERAL MEDICAL CENTRE, BAUCHI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.66978|10.210526|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121841047|Al Ameen Hospital and Medical Laboratory]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.305824|9.832316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121879835|Bauchi Specialist Hospital Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.070874|8.768793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121891318|Sheamless Clinic And Maternity Baima, Warji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.244767|7.288311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121891422|Samira Memorial Health Clinic Zaranda, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.205621|9.360697|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121891465|Ecwa Health Clinic (Private) Katanga, Warji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.909038|8.742491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121947620|Alheri Health Clinic Zaranda, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|8.935976|9.796915|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121948405|Amarks Health Clinic Zaranda, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.205654|9.360788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121949039|Al-Huda Health Clinic Wonu North, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|7.52627|5.790647|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121949706|Nurayni Health Clinic Wonu North, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.798643|9.892343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q121950223|Makama Health Clinic Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.045405|8.993154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122171631|Usmaniyya Memorial Clinic Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.06|9.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122171699|Yerima Clinic & Nursing Home Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.065|9.055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122171749|Danmaigoro Hospital Toro, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.08|9.07|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122171839|Khadija Memorial Hospital Toro, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.07|9.06|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122171952|Goljarendi Health Clinic & Maternity Ribina East, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.58569|7.402167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122184794|Taimako Health Clinic Tama, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.064838|7.707625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122184893|Al-Ummah Health Clinic & Maternity Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.964952|8.481062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122186007|Amana Health Clinic Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.026217|8.951905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122188063|Al-Ummah Health Clinic & Nursing Home Mara, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.04|9.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122188358|Mai Nasara Health Clinic Mara, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.935037|7.41425|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122188595|Our Lady Of Apostle Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.25|9.8|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122188848|Surama Health Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.762589|9.555149|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122212167|Bako Medical Clinic Wai B, Tafawa-Balewa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|8.910248|7.083589|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122212265|Chongtis Hospital Wai B, Tafawa-Balewa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.26|9.81|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122212325|NAN EMMA Primary Health Centre Lere South, Tafawa-Balewa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.926217|8.891412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226772|Sauki Clinic Yana Yana, Shira]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.391972|10.195178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226805|Jama’a Primary Health Centre Kilbori B, Shira]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.338118|10.10315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226854|Danbaba Medical Centre Tiffi, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.06325|9.569714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226899|Al-Jazeemah Health Clinic Nasaru A, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.073874|9.573378|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226925|Dorogo Health Clinic Ningi East, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.981767|7.989067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122226956|Ningi Clinic & Maternity Ningi East, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.065554|9.567932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227037|Dana Health Clinic Kurmi, Ningi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.065553|9.56799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227073|Almuktar Health Clinic Kukadi A, Misau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.317579|10.466565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227141|Hauza Health Clinic Kukadi A, Misau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.317342|10.466586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227201|Kirfi People’s Clinic Wanka, Kirfi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.305998|9.840365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227272|Katagum Medical Center Nasarawa A, Katagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.014537|9.773757|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122227322|Shifa’a Medical Center Nasarawa A, Katagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|12.285654|10.348421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122229693|Ardo Standard Medicare Nasarawa B, Katagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.672673|10.203989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122229746|Asaf Urocare Hospital Azare Nasarawa B, Katagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.67|10.19|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122229800|Hamdala Healthcare and Consultancy LTD Bakin Kasuwa, Katagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.66|10.18|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959573|Federal Medical Center Azare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.674946|10.197362|display=inline}} | [[Lêer:FMC AZARE 1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q130456780|Gorondo Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.24497|10.46473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130456919|Alkaleri General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.26527|10.31441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130456949|Badaran Dutse Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.01453|10.13148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130457013|Bajama Primary Health Care centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|9.95716|10.06841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130457080|Birim Primary Health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|10.00181|10.08474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133735820|Royal Specialist Hospital - Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|7.192136|8.137769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261196|Federal Medical Centre, Azare, Bauchi State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.669502|10.210502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261318|Federal Medical Centre, Misau, Bauchi State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503936|Bauchi State]]'' | {{Coord|11.314831|10.44982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123073662|General Hospital - Baure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4873577|Baure]]''<br/>''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.841793|8.735722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939180|Federal Medical Centre, Yenagoa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.937481|6.266655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114285960|IRUANITAMAN DIAGNOSTICS AND CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.317|6.242885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373897|ODI GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|5.172512|6.296109|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373938|ST. PETER'S HOSPITAL BAYELSA STATE . NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.925988|6.259278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373968|FEDERAL MEDICAL CENTRE, YENAGO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.937187|6.266631|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137373990|GLORYLAND-INRI MED. CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.943284|6.347434|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374003|YENAGOA HOSPITAL & MATERNITY Bayelsa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.919804|6.310714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374008|BAYELSA SPECIALIST HOSPITAL, YENAGOA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.919769|6.310707|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374016|GODLY SHEPHERD SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.917351|6.31293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374026|FAMILY CARE CLINIC & SERVICES BAYELSA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.925143|6.338089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374089|MERCY SEAT HOSPITAL BAYELSA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q532153|Bayelsa State]]'' | {{Coord|4.951873|6.352424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967935|BERTA MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.370555|5.682129|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967955|EDI INTERNATIONAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.327266|5.619884|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967964|FENOMA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.34341|5.692989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967974|FIDELITY HOSPITAL, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.350908|5.672167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114967984|GOD'S VICTORY CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.35753|5.59746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968001|Health Field Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.285229|5.672874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968011|IHENYEN MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.325884|5.595493|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968020|IROWA MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.321205|5.62776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968085|MODIC SPECIALIST HOSPITAL, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.331525|5.614655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968128|MOUNT GILEAD HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.410949|5.614489|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968146|NARROWAY CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.364799|5.67574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968182|PRIMEDEWS MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.32617|5.599811|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968238|ST. MARY MAGDALENE HOSPITAL, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.317422|5.630859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968258|THE ROCK HOSPITAL, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.383461|5.59597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968270|TONA HOSPITAL, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.350658|5.670467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968299|UKPONMWAN FOUNDATION HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.345104|5.627417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968316|VICTORY CLINIC AND MATERNITY, BENIN]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.365031|5.637392|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573935|Edi International Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin]] | {{Coord|6.331764|5.621921|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254157|University of Benin Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.391349|5.614079|display=inline}} | [[Lêer:Aerial View of the Hospital's Entrance.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q102105696|Amazing Grace Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.360917|5.642139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102109050|Paragon Clinics and Imaging-Odani]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.325389|5.613417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109669525|Irua Specialist Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.732127|6.189481|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967859|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Benin City]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.409425|5.614276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133570921|Gods Victory Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.35717|5.597614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133570940|St. Philomena's Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.345168|5.630002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133571420|Faith Mediplex Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.315439|5.604083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133571440|Lily Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.319247|5.61016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133571528|Modic Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.331355|5.61473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133571674|City of Hope Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.271472|5.63313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133574976|Bosede Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.308477|5.617539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575201|The Hills Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.282372|5.618406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575294|Ajayi Oriaifo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.304157|5.606857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575393|Tega Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.356058|5.592454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575451|Evangel model hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.358919|5.621734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575543|Owen Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.353501|5.62573|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575620|Itua Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|5.596644|5.596644|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730726|Maviscope Hospital And Fertility Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Benin-stad]] | {{Coord|6.272527|5.633538|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q16915946|TBT Hospital Gboko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.34506|9.012939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123523555|Camp Eden Hospital, Gboko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.34013|8.983364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621568|Adoose Specialist Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.693938|8.538793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621644|Oostra Gum Hospital Ushongo Town, Benue state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|6.943246|9.261917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621727|Baki Hospital, Gboko, Benue state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.336857|9.001852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621798|Texas Hospitals Limited, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.186346|8.140436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621858|Hope Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.743337|8.508401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130621918|Salem Hospital, Otukpo, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.193082|8.130695|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130622301|Hospital of Immaculate Conception, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.718631|8.51958|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130622739|Madonna Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.723507|8.54394|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130627442|Grace Cottage Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.725307|8.524169|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130628956|Hemko Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.681113|8.534956|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629391|First Fertility Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.716506|8.506309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629444|Bishop Murray Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.72227|8.53277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629490|General Hospital, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.205093|8.155226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629610|General Hospital, North Bank, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.756885|8.544588|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629682|Foundation Memorial Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.724141|8.541778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629719|General Hospital, Gboko, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.302818|8.987934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629768|General Hospital, Adikpo, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|6.892045|9.236097|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629841|NKST Hospital, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.316507|9.047368|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130633259|Sandra Hospital,Benue]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.828853|8.428391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639061|Saviour Medical Hospital, Benue]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.758704|8.556985|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192304|Adiyama Hospital, Ibilla, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|6.858513|8.416353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192448|Federal University of Health Sciences Teaching Hospital, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.205092|8.155233|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192533|St. Mary Hospital, Okpoga, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.026317|7.804491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192595|Akorwoicho Dispensary And Maternity, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.191872|8.118559|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192769|New Life Hospital, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.189625|8.11615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192808|Oju primary health Care, Oju Barracks]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|6.842609|8.414816|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192829|General Hospital, Ugbokpo-Bopa, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.660905|7.884847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131192918|Saint Daniel Hospital, Otukpo, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.212138|8.121922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131193019|Camp Eden Hospital, Gboko, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.345474|8.985066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131193047|Manta Comprehensive Health Centre, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.024742|8.560904|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131193063|Multicare Hospital, Makurdi, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.731275|8.510073|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131193089|BUH Medical centre, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.197711|8.141588|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131195528|Awulema Primary Health Centre, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.188973|8.043427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131195537|Oyin Folohunsho Hospital, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.289763|8.362031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131195562|Ohe Lume Clinic, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.064404|8.20865|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131195598|Otukpo-Icho Primary Health Centre, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.254384|8.174333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131195618|Baki Clinic and Maternity, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.344223|8.990131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806619|Ttiortyu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.717697|8.783255|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806639|Adetsav Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.622505|8.691064|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135421687|Amara Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|5.515423|7.514153|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135421764|General Hospital Oju]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.730556|8.536111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135422587|Benonil Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.726898|8.53934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135424487|Q135424487]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.733398|8.539405|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135424584|Ushakaa Hospital , Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.3369|8.740412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137049015|St. Helen Specialist Hospital, Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.177345|8.150269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137049056|Nazareth Hospital Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.202561|8.130355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137049076|St. John's Hospital, Otukpo, Benue State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.196941|8.131385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137049095|Ochitoghana Otukpo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.200177|8.139453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137712865|MADONNA HEALTH SERVICE LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.723503|8.543935|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137836104|GENERAL HOSPITAL OTUKPA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.205073|8.15526|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137836156|ST. VINCENT HOSPITAL. Benue state. Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.301461|8.468714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137836183|FIRST FERTILITY HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.716507|8.50627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137839534|N K S T HOSPITAL, MBAAKON]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.320664|9.063939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137847549|VICTORY HOSPITAL. Gboko,Benue State. Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.313742|8.995175|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137848969|OJILIMA HOSPITAL SERVICES LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.734994|8.533019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849016|HOMA HOSPITAL. Benue state. Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|4.923994|6.260868|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137849024|ST JOSEPH CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q429908|Benue State]]'' | {{Coord|7.741207|8.507196|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q85760711|Federal Medical Centre, Bida]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3320844|Bida]]'' | {{Coord|9.073837|5.998498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101950896|Bida Federal Polytecnic Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3320844|Bida]]'' | {{Coord|9.048889|6.005028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948374|General Hospital Billiri South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510517|Billiri]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.882141|11.208947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7529870|Sir Yahaya Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q865828|Birnin Kebbi]]'' | {{Coord|12.456328|4.199942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939192|Federal Medical Centre, Birnin Kudu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q865828|Birnin Kebbi]]'' | {{Coord|11.442425|9.485172|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098736|FEDERAL MEDICAL CENTRE, JIGAWA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4916902|Birnin Kudu]]'' | {{Coord|11.4423|9.485239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123105272|General Hospital Birnin Magaji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819975|Birnin Magaji]]''<br/>''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.608799|6.857205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040690|Shalom Hospital Bode Saadu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129441167|Bode-Saadu]]'' | {{Coord|8.939805|4.773794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122947661|Cottage Hospital - Bojude]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q121892458|Bojude]]''<br/>''[[:d:Q6450109|Kwami]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077478|St Peters Clinic Bonny]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q604978|Bonny]]'' | {{Coord|4.428889|7.176778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077700|St Charles Surgery]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q604978|Bonny]]'' | {{Coord|4.433611|7.188806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102078243|Pan-OJ Clinic & Diagnostic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q604978|Bonny]]'' | {{Coord|4.439194|7.165417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101950564|New Busa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q893575|Borgu]]'' | {{Coord|9.873963|4.50115|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102059091|Iragbiji Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q4945164|Boripe]]'' | {{Coord|7.908995|4.68401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958930|Nakowa Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.821783|13.162584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126168268|Umaru Shehu Ultramodern Hospital, Bulumkutu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.83517|13.087666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126168510|Emerald Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.849032|13.102948|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126168608|Malah Kachallah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.858191|13.12348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126169392|Galaxy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.858546|13.132186|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126169619|Alheri Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.858804|13.137578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126170898|Mohammad Shuwa Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.821703|13.147474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126170971|Borno State Hospital Management Board - Eye & Dental Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.826419|13.144827|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126171058|Avon Healthcare Nakowa Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.821677|13.161638|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126172744|University of Maiduguri kidney centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.824587|13.180465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126172765|Nigeria Police Hospital (Alkome) Maiduguri, Borno state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.831186|13.151005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126172896|State Specialist Hospital, Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.838905|13.15476|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126172989|Al-Ihsan Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.862045|13.166833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126173031|Dalaram Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.867138|13.169356|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126173539|New Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.855944|13.151387|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126174117|City Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.855339|13.151657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133415495|AYAMSU MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.85633|13.146981|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133415512|Alpine Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.816684|13.159197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450030|Maryam Abatcha Women And Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.854566|13.188943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450053|Sunni Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.859051|13.15578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450082|Kanem Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.853065|13.147547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450112|Bridgade General Abba Kyari General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.875404|13.143662|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450210|Shepherd Diagnostic and Clinical Services (Hospital)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.796988|13.150478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133450340|Kidney center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.824597|13.180488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456418|Dalaram Clinic Old Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.867343|13.169028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456439|Bin dawood hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.837342|13.1399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456456|Halima ENT Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.803537|13.139145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456475|Abbaganaram maternity hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.857857|13.156454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133458631|Kwansom Bako Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.837429|13.130128|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133458649|General Hospital Mafa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.919478|13.596757|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133463795|Falala Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.803608|13.142861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133463890|Fati Ali Sheriff Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.822039|13.113879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133463936|Jere Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.810523|13.187431|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133464389|HORAMA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.820319|13.166708|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467745|Sayfudeen Sakina Memorial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.813233|13.142667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467787|Ngala General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|12.345091|14.187487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467833|General Hospital, Beni sheik]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.809657|12.506064|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467932|Kanem Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.833333|13.15|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502512|Uba General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|10.475815|13.190366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502549|Gajiram General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|12.491419|13.210936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502613|Fatima Ali Shariff Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.827923|13.101663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502770|Chad Basin Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.863727|13.220342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502782|MONGUNO hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.858529|13.132138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133505328|Furram Health Facility]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|12.243101|12.765836|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553368|Nursing Home Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.834828|13.092625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553395|Prof. Umoru Shehu Ultra Modern Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.835181|13.087667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553485|Nakowa Hospital City Medical Hospital, Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.821667|13.161652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553522|Kanem Hospital, Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.853058|13.147511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553553|General Hospital Lassa, Askira/Uba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|10.680113|13.267301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134553576|Alpha medical clinic, Maidugri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|11.853236|13.144342|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694412|Arge Health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]''<br/>''[[:d:Q3509646|Abadam]]'' | {{Coord|5.916164|7.795814|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694446|Dogon Chuku Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|5.415469|7.069607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694467|Metele Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|13.35674|13.426779|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756197|Borno State Specialist Hospital, Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]''<br/>[[Maiduguri]] | {{Coord|11.839948|13.15004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773546|Army Barrack Health Clinic Yawi, Biu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q130626|Borno State]]'' | {{Coord|10.6079|12.1793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037751|Our Lady of Fatima Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|7.769194|4.548694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956078|Express Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.145919|7.316517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958969|Daughters of Charity St Vincent Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.162031|7.360239|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959038|Pearl Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.1687|7.331012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959121|King's Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.151425|7.337643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959310|Royal Lord Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.144292|7.374015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959339|Medford Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.127358|7.491541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959364|Divine Winners Medical and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.139808|7.368609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959391|Jethrone Hospital and Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.141857|7.315379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959407|Kenony Clinic Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.144738|7.328897|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959492|Viva Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.261887|7.384562|display=inline}} | [[Lêer:Viva Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105960889|Gabic divine clinic and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.267477|7.37482|display=inline}} | [[Lêer:Gabic divine clinic and maternity.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q105961001|Laura Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.259632|7.884675|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105961051|Boris Clinics Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.144002|7.322439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105961110|Denyion Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.147479|7.322825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105961119|Unity Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.149208|7.328357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105982207|Bwari Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.281758|7.385099|display=inline}} | [[Lêer:Bwari Medical Centre.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q106072089|ZOPUTA CLINIC AND MATERNITY ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.151819|7.34839|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106080359|CEDAMB Hospital Mpape]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5003670|Bwari]]'' | {{Coord|9.132142|7.493994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q100943637|University of Calabar Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.966781|8.319951|display=inline}}<br/>{{Coord|4.95485|8.35031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076463|Hannah Foundation Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.983861|8.342361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109669396|Dr Lawrence Henshaw Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.94781|8.318023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967925|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Calabar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.953764|8.318778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114925450|BAKOR MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.962707|8.3241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114925541|CANAAN MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|5.87018|8.598857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114925632|FAITH FOUNDATION SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.971303|8.33966|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114925835|Mevom Specialist Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.95889|8.340108|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114925972|MOUNT ZION MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.936789|8.327808|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926029|VICTORIA ITAM HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.97282|8.336819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131299175|13 Brigade Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.956862|8.335993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133756046|Bakor Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|5.027347|8.333852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101949971|M I Wushishi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819624|Chanchanga]]'' | {{Coord|9.594288|6.576953|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101950267|Railway Industrial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819624|Chanchanga]]'' | {{Coord|4.764817|7.015395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139002357|Rohi Healthcare Centre, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5097501|Chikun]]'' | {{Coord|10.487|7.4186|display=inline}} | [[Lêer:Rohi Health Care Center 03.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q139470797|Northcare hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | ''[[:d:Q5097501|Chikun]]'' | {{Coord|10.4294|7.4326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295976|Hope alive hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q113165073|Court Road,Awka South]]'' | {{Coord|4.911142|7.02975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126010380|Idim Eso Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1141201|Cross River]]'' | {{Coord|4.948712|8.470788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926351|SANTA MARIA CLINIC, CROSS RIVER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.615394|8.787386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123514315|General Hospital, Calabar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q844091|Calabar]]'' | {{Coord|4.953618|8.336028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515315|Arubah Specialist Hospital and Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.981074|8.34302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515320|Nigerian Navy Reference Hospital Calabar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.000807|8.333892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515323|Avon Healthcare Mount Zion Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.936198|8.326118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515356|Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.035319|8.348984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515363|Peace Medical Centre, Calabar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.957132|8.316188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123515392|City clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.97|8.33|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123516971|Mountain of fire and miracles Ministries, South - South Region 36 Ogoja,General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.652541|8.794218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123517002|Victoria itam Specialist Hospital (VISH)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.973039|8.336769|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123517086|Havilah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.662277|8.802914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123521053|Immanuel Infirmary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.972448|8.329438|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123523519|Holy Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.429585|7.518249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123523522|Obudu Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.655111|8.797739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123523528|Asi Ukpo Diagnostic & Medical Center (ADMC)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.657059|8.797274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123527780|Madonna Specialist Hospital Nigeria Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.959102|8.324375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123528298|The Oakdome Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.983375|8.337534|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123528495|Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.96196|8.720566|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123528508|Catholic Maternity Hospitals Monaya]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.664165|8.825971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796428|Luciama Memorial Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|8.374406|8.374406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796458|Victoria Medical Center Cross River]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|8.33722|8.33722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796488|Avon Healthcare County Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>[[Lagos]] | {{Coord|4.941818|8.314517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796530|Nig Navy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.965259|8.324758|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134681591|Ama Hope Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|4.981565|8.346989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134689775|Ekpon Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|6.497756|6.235083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693033|Emikwor Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|5.414373|7.069883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693081|Ibalebo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|5.92955|8.098462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693144|Imina Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|5.918321|8.083175|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693200|Isong-Inyang Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]''<br/>''[[:d:Q55639108|Adadama]]'' | {{Coord|5.902939|8.048404|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694375|Abe Enyi Uzor Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.414412|7.06992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137266993|General Hospital Akamkpa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.975722|8.341694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137267037|General Hospital Ugep]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.95|8.325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137267055|Roman Catholic Mission Maternity & Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.967611|8.350333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137385894|MADONNA SPECIALIST HOSPITAL NIG]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.949564|8.329361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137385902|MAMBO CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.940464|8.333234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386006|MELROSE HOSPITAL NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.961748|8.720143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386041|SACRED HEART CATHOLIC HOSPITAL OBUDU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.673881|9.170406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386057|MONAIYA CATHOLIC HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.66404|8.825907|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386080|GENERAL HOSPITAL, IGOLI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.9|8.2|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386214|NAF MEDICAL CENTRE CALABAR]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.048859|6.289886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386221|NAF MEDICAL CENTRE Cross River]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.644311|6.272737|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386277|UNIVERSITY OF CALABAR HEALTH CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.953501|8.349078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386313|NIGERIAN NAVY MEDICAL CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.975721|8.341741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137402368|TESTIMONY MEDICAL RESOURCE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.975747|8.341751|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137402405|GENERAL HOSPITAL OBUBRA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.075663|8.332607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137402416|HOLY FAMILY CATHOLIC HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.955913|8.714108|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137424759|EJA MEMORIAL JOINT HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|6.298848|8.714841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137424765|UNION MEDICAL CENTRE, CALABAR]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.971974|8.339427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137424775|AWUKAMS CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.97|8.33|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137424792|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MEDICAL CENTRE Cross River]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|4.971506|8.356349|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137425465|BAKOR HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | {{Coord|5.028081|8.334331|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140321689|Adi Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322153|Goldie Clinic Cross River State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322305|Immanuel Infirmary Cross River State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q739676|Cross River State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q136756228|Damasak General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q55586760|Damasak]]'' | {{Coord|13.093924|12.505375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133885687|Federal Medical Centre, Daura]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1173023|Daura]]'' | {{Coord|13.035748|8.309165|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948578|Q122948578]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815576|Deba]]''<br/>''[[:d:Q3510505|Yamaltu/Deba]]'' | {{Coord|10.22231|11.38339|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101820221|Dekina General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5252818|Dekina]]'' | {{Coord|7.639694|7.316389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101821356|Abocho Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5252818|Dekina]]'' | {{Coord|7.5677|6.9863|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q104089551|Delta State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]''<br/>''[[:d:Q7080014|Oghara]]'' | {{Coord|5.959331|5.703175|display=inline}} | [[Lêer:Delta State University Teaching Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q114937212|ST.REBECCA'S SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.206022|6.695977|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114937354|AGU MEDICAL CENTRE, KWALE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.709821|6.434319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114937493|BREMA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.132128|6.76537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114937553|OBULE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.886204|5.692075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114938729|OKPARAVERO MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.885192|5.695705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114939634|St. George’s Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.542241|5.777427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q129174108|Hammer Smith Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.53|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504392|Humanity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.547394|5.784905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133597010|Xtracare Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.21207|6.700468|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133598163|Carin Heights Specialist Hospital | Prostate Surgery, Kidney Stones Laser Surgery & Pediatrics/Child Health]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.868955|5.699121|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133599545|Duke’s Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.550093|5.765676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133681133|Pharez Hospital and diagnosists]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.81602|5.81602|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133681740|MASCAP Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.67627|5.67627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133683269|Anioma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.20739|6.20739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133688065|GloryJoy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.491295|5.995926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133688859|ISLAND CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.75804|5.75804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730034|Treasurehold Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.877177|5.706802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730093|B.U CLINICS/ HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.538959|5.758979|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730357|WIngate Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.581004|5.817826|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730386|Ekpan General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.561954|5.751687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730813|Vicah Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.529934|5.750634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133733184|Harvard Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.524986|5.732494|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133733392|Cleve-Hill Hospital Osubi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.59331|5.827334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133772863|Peerless Hospital & Wellness]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.564083|5.764667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796209|Regal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.56557|5.76142|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796267|Adiyama Hospital Delta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.655672|6.110494|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796333|FUPRE Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.83422|5.83422|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137353656|Lilly Hospital warri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.525932|5.765014|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435534|TWINS CLINIC/MATERNITY ANNEXE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.528985|5.768095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435613|GOODNEWS HOSPITAL Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.52|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435652|VEENELL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.530015|5.753723|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435686|CENTRAL HOSPITAL UGHELLI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.495504|6.00076|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435688|HUMANITY HOSPITAL DELTA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.545353|5.783564|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435695|NAVY MEDICAL CENTRE SAPELE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.914122|5.652105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435698|SICK BAY NNS DELTA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.514941|5.741274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435700|VERTIMON MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.524692|5.760787|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435704|DAY SPRING CLINIC DELTA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.546982|5.757474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435706|LILY CLINIC/HOSPITAL DELTA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.536549|5.732511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435711|GROUP CHRISTIAN HOSPITAL DELTA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.544742|5.774151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435723|LONIA CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.498519|5.799568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137435729|REGAL CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.565456|5.761332|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436191|ANIOMA HOSPITAL DELTA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.251768|6.205731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436442|ST.JOHN THE BAPTIST CATHOLIC HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.252267|6.199674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436446|ST. LUKE HOSPITAL ASABA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.215593|6.687934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436479|EL-COMFORT HOSPITAL DELTA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.182914|6.732064|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436498|TWIN CITY HOSPITAL AND DIAGNOSTICS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.15118|6.779286|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436511|GROUP CHRISTIAN MEDICAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.186996|6.720561|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436539|QUEEN OFAPOSTLES CATHOLIC HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.51|5.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436548|BRYANTS HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.527856|5.759639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436873|NNPC WARRI MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.545026|5.742742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137436902|DOMINION CARE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.252948|6.194686|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140313309|AGBOWUS MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140313356|AILEN EYE CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329802|B U Clinic / Hospital Ltd Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329810|Bendel Clinic Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329821|Bryant Hospital Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329833|Capitol Hill Clinic Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329844|Carin Heights Specialist Hospital Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329851|Delta Procare Clinic/Hospital Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329866|Lily Hospital Limited Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329869|Pal Clinics and Maternity Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329879|Regal Clinic Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329896|Unity Clinic Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329899|Vertimon Medical Clinics Ltd Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329910|Westend Hospital and Diagnostic Centre Delta State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q102175246|Promise Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q94751243|Dopemu]]'' | {{Coord|6.615504|3.312799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122948982|General Hospital Dukku]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5313235|Dukku]]'' | {{Coord|10.823195|10.773268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123382556|Zange Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5313235|Dukku]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.577946|10.746687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123382683|Wuro Tale Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5313235|Dukku]]'' | {{Coord|10.978668|10.776226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956586|Gideon Legacy Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023713|Dutse]]'' | {{Coord|9.141025|7.308746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098747|RASHEED SHEKONI SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819247|Dutse]]'' | {{Coord|11.702489|9.334039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131926979|Rasheed Shekoni Federal University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023713|Dutse]]'' | {{Coord|11.678694|9.336646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123074184|General Hospital Dutsinma A]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q94747020|Dutsinma A]]'' | {{Coord|12.461249|7.49622|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125744980|Ezzamgbo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.396041|7.976525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133444766|Ebonyi State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.323644|8.091733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134649454|Holy Trinity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.599725|3.343913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134653621|Mercy Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.487322|7.517452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134679987|St Theresa Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.598219|7.566986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134681790|Akpe Amachi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.285399|8.348841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691934|Mgbabeleuzor MDG Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.253857|8.352925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691960|Ndiofutu MDG Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.512961|8.142642|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692138|Uburu Amachi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.289417|8.258869|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692234|Nwanwu Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|5.414365|7.069922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692282|Elinwovbu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.210684|8.112917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701092|Abundant Life and Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.318979|8.10367|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703258|Nkwegu Military Cantonement Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|8.11221|8.11221|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703279|Azuiyiokwu Maternal and Child Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|5.414461|7.069989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703628|Bethel Hospital, Abakaliki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.312446|8.123039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134711687|Emmanuel Clinic and Diagnostic Mediacal Laboratory]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.32|8.11|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134713586|Kanmel Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]''<br/>''[[:d:Q304976|Abakaliki]]'' | {{Coord|6.33|8.12|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208447|Cottage Hospital Agubia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208503|Cottage Hospital Ogboji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208643|General Hospital shiagu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208660|General Hospital Itim Ukwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208668|General Hospital Okposi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.0294|7.830934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208676|Mercy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.321293|8.117926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208685|Sudan United Mission Hospital Iziogo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208697|Sudan United Mission Hospital Iboko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208746|Ndubuisi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.458361|7.546389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210170|Rural Health Improvement Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210187|Shallom Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210214|Smiles Specialist Hospital - Abakaliki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210222|St Augustine's Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210235|St Charles Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210280|St Johns Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137210296|St Patrick's Hospital - Mile 4]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.323056|8.112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137211471|St Theresa Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.320611|8.119972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137266900|St Vincents Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.32025|8.110972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639509|ST. THERESA`S HOSPITAL & MATERNITY. Anambra State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.237249|7.092072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639613|FEDERALTEACHING HOSPITAL, ABAKALIKI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.319057|8.091276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639644|AFIKPO MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|5.8904|7.9357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137639894|MATER MISERICODIAE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|5.897118|7.951084|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640146|NATIONAL OBSTETRIC FISTULA CENTRE. Ebonyi State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.319301|8.092708|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141444604|David Umahi Federal University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.0445|7.7692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141451218|General Hospital Ishiagu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|5.9529|7.5601|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141451470|Police Clinic Abakaliki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|6.3249|8.1137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141451525|ROMEC Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | {{Coord|5.8925|7.935278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105409555|Federal Medical Centre Ebute Metta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5332126|Ebute Metta]]'' | {{Coord|6.485083|3.380182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113539180|Marvellous Health Consult International]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5332126|Ebute Metta]]'' | {{Coord|6.461737|3.386851|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374930|Kuye Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.733081|4.430421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374941|Loogun Araromi Primary Health Clinic Loogun, Ede South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.613269|4.39219|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137374954|Arola Primary Health Clinic Olodan, Ede South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|4.480563|4.480563|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137375006|Ededimeji Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.794298|4.469705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137375019|Emiloju Clinic And Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.476812|4.54074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137375039|Alajue Oja Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.64977|4.533852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386072|Ore Ofe Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1283170|Ede]]'' | {{Coord|7.733413|4.433358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038198|The Muslim Hospital Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.749306|4.438417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038313|Peace Cottage Maternity And Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.706156|4.445992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038394|Oreofe Hospital Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.713536|4.441017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038527|Ede Central Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.723176|4.441637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038797|Alpha Hospital and Maternity Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|5.520536|7.048258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102039078|Al Ameen Clinic Nursing And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.734971|4.444129|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102059006|State Hospital Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5336722|Ede South]]'' | {{Coord|7.710778|4.447861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553973|Ossiomo Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.05577|6.05577|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126001794|Edo Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]''<br/>[[Benin-stad]] | {{Coord|6.330398|5.623108|display=inline}} | [[Lêer:Edo Specialist Hospital, Benin City, Edo State.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q133698580|Lily Day Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|5.525189|5.762768|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134513535|Aiyegunle Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]''<br/>''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''<br/>''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]'' | {{Coord|7.351931|6.076676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134648864|Enwan II Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]''<br/>''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]'' | {{Coord|7.291085|6.140767|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704826|Ogbe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]''<br/>''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''<br/>''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]'' | {{Coord|7.337622|6.109901|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704878|Ogugu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]''<br/>''[[:d:Q4701504|Akoko Edo]]''<br/>''[[:d:Q131460815|Aiyegunle]]'' | {{Coord|6.244778|7.516004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706158|Onumu - Oke Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|5.41427|7.069906|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706304|Onumu-Sale Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.358568|6.11765|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706464|Sasaro Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.210746|6.1478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706550|Somorika Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.317322|6.125801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706594|Ugboshi-Afe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.351543|6.0766|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706650|Ugboshi-Ele Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.2|6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706765|Atte Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.211315|6.232499|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706806|Egbigere-In Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.21|6.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706877|Egbigere-Out Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.22|6.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706893|Enwan I Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.279857|6.139475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134713475|Ikpeshi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.1424|6.186569|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134713530|Ekpesa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.426239|6.07561|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134713619|Ibillo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.437419|6.069499|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134715697|Ikiran-Ile Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.466828|5.98336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134715749|Ikiran-Oke Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.456097|5.983296|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134715770|Madonal Clinic Ibillo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.45|6.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134715787|Bekuma Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.18|5.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134715846|Ekpe Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.415571|6.176044|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718791|Imoga Primary Health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.507037|6.084649|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723293|Lampese Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.510611|6.100203|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723321|Ayanran Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.11|6.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723444|Ijaja Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.255787|5.939414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726405|Okpe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.28355|6.024976|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726431|Oloma Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.12|6.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726517|Dagbala Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.1|6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726595|Makeke Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.40635|6.212487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726623|Ojah Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.37767|6.236257|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726788|Ojirami Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.318114|6.185112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726809|Egbetua Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.789082|5.514279|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136536889|Avon Healthcare Ayunko Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.46965|6.07321|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136536944|General Hospital in akoko edo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.30895|6.09381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136536986|State Specialist Hospital akoko edo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.5527|5.75873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537062|Idogun Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.33891|5.95786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537130|Okugbe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.30214|6.35062|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537156|Health center okpela]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.28443|6.28058|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537167|FULL HEALTH SPECIALIST HOSPITAL, OKPELLA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.27762|6.35336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136537182|Alafia Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.30214|6.1254|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137205309|rrua Specialist Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.731816|6.189679|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137437252|GENERAL HOSPITAL, IGARRA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.282014|6.104029|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137437283|PSYCHIATRIC HOSPITAL EDO STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.34|5.62|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137437391|UNIVERSITY OF BENIN TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.390384|5.611771|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137437451|General Hospital, Ubiaja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.775923|6.31126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137437481|GENERAL HOSPITAL, IRUEKPEN]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.759824|6.062794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588397|GENERAL HOSPITAL, IRUEKPEN]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.759824|6.062794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588446|EKPEN HOSPITAL EDO STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.332317|5.600321|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588463|GENERAL HOSPITAL, FUGAR]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.084322|6.506351|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588476|SAFE HAVEN HOSPITAL NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.340684|5.610913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588492|TIME HOSPITAL EDO,NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.339999|5.626874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588535|GOVERNMENT HOSPITAL, IGBANKE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.354849|6.197202|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588579|COTTAGE HOSPITAL/COMPREHENSIVE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.154982|5.764517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137588611|OUR MEDICAL CENTRE EDO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.334231|5.614103|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589689|AUCHI POLYTECHNIC MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.064825|6.274666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589733|BAMBY HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.355834|5.604554|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589748|ST PHILOMINA CATHOLIC HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.34569|5.638209|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589763|IRELE IFIJEH HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.355417|5.664968|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589772|CITY HOSPITAL AUCHI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|7.069625|6.271507|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589797|EDI INTERNATIONAL HOSPITA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.327927|5.624668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589807|BETHEL FAITH MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.330099|5.605359|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589818|ISDA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.270979|5.714823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589839|FAITH DOME MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.744917|6.145403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137589852|ENOMA MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.344934|5.695305|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101924189|Tsaragi Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5340346|Edu]]'' | {{Coord|8.838028|4.992556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101924643|Shonga Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5340346|Edu]]'' | {{Coord|9.010276|5.151057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101925061|General Hospital Lafiagi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5340346|Edu]]'' | {{Coord|8.850437|5.407647|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125988983|Obake Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5347554|Efon]]'' | {{Coord|7.650599|4.996891|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682494|Immanuel General Hospital, Eket]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3321199|Eket]]'' | {{Coord|4.638028|7.919436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243275|Samaritan Hospital, Akwaibom]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3321199|Eket]]'' | {{Coord|4.64462|7.944813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101923004|COTTAGE Hospital Obbo Ile.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]'' | {{Coord|8.082028|5.319083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101923393|COTTAGE Hospital Oba Ayegunle.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]'' | {{Coord|7.470833|4.780444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101923908|Cottage Hospital, Eruku.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819513|Ekiti]]'' | {{Coord|8.134028|5.420861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125744827|State Specialist Hospital, Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.802093|5.534173|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125756571|ABUAD Multi System Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.602004|5.30898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133260844|Federal Medical Centre, Ikole Ekiti, Ekiti State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.801935|5.534181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137187874|State Hospital Ikole-Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.747528|5.717444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137187887|Orire Hospital Complex]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.65425|5.222833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137187938|Maria Assumpta Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.325556|5.241917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137193745|General Hospital Emuren Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.431443|5.453991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137193756|General Hospital Aramoko-Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.759272|5.047039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139676510|Lifegate Hospital (Ekiti)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.649151|5.209232|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732767|Community Health Centre, Ikun-Oba]]'' | | [[Afrika]]<br/>[[Nigerië]] | ''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | {{Coord|7.790058|5.712283|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133532207|Ade-Tade Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q534917|Ekiti State]]'' | ''[[:d:Q3331544|Ekiti West]]'' | {{Coord|7.612686|5.237652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114968350|ST. LUKE'S CLINIC, EDO STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3511311|Ekpoma]]'' | {{Coord|6.401293|5.880418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682662|Madonna University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5358800|Elele]]'' | {{Coord|5.135943|6.825637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682197|Holy Rosary Hospital Emekuku]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5370336|Emekukwu]]'' | {{Coord|5.470262|7.110852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254171|University of Nigeria Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.43631|7.479795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105706131|Enugu State University of Science and Technology Teaching Hospital Parklane, Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.457587|7.50131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105758288|Coal Camp Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.425448|7.481932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106033766|Rosa Mystica Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.463619|7.495888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967803|National Orthopaedic Hospital, Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.465042|7.52505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024148|ANNUNCIATION HOSPITAL, ENUGU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.452678|7.510373|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024163|LIVINGSTON SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.460292|7.5298|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024255|MOUNT ZION MEDICAL CENTRE, ENUGU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.423881|7.405319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024267|Unity Hospital & Maternity, Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.432403|7.518863|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024515|EASTERN NIGERIA MEDICAL CENTRE (DR NLOGHA OKEKE MEMO MED. FOUNDATION)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.430825|7.48969|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513437|Adonai International Hospital Enugu State Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.435402|7.524798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128895070|St. Mary's Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.458083|7.50669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130444683|Blessed Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|46.492758|7.516285|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458042|Julius Ezenyirioha Memorial Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.485211|7.517609|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458803|Julius Ezenyirioha Memorial Hospital and MaternityTender Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.484939|7.517642|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458934|Blessed Children Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.440224|7.462387|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464097|Divine Favour Children'S Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.80245|7.353332|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343615|Niger Foundation Hospital and Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.443347|7.513763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044159|General Hospital Oji River]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q465022|Enugu]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967856|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.460239|7.526631|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123492481|Christian Miracle Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.449227|7.511546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123492506|St. Patricks Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.445195|7.511923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123492542|Crystalview Eye Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.453981|7.514307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123492560|Friendly Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.453095|7.515404|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123497146|Regions Hospital Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.44949|7.532186|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123502443|Kenechukwu Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.471659|7.52253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123505884|Paulsonic Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.46053|7.505258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123510461|Mother of Christ Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.42091|7.509782|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123510494|Ireneth Multy-Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.482953|7.480168|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123511890|Mater Dei Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.431517|7.523768|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123512996|Disom Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.450622|7.536299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513076|primecare hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.486656|7.49555|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513088|Nikea Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.470214|7.50449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513102|Ntasi Obi Ndinonafufu Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.47689|7.501446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513165|Memfys Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.473829|7.505731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513237|Ekochin Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.465706|7.545739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513294|EZUTH SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.462912|7.554235|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123513343|Redeemer clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.405625|7.557159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458102|Obodo Nike Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.454096|7.624247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458857|Mpu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.00986|7.62786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458888|Agbada Health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.10762|7.53899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130459036|Ndiagu Enugwunator Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.15741|7.15744|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464061|Godel Hospital and Maternity/Laboratory]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.45|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464226|Godfrey Okoye Community Health Centre, Ugwuomu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.477265|7.501165|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464238|Angel of Peace Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.4788|7.5255|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130464247|Amokwe Health Centre Oduma- (Aninri)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.314666|7.365316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130527776|Tender Hospital and Maternity Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]''<br/>''[[:d:Q59815473|Abakpa II]]'' | {{Coord|6.483712|7.531747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137009818|Federal Neuropsychiatric Hospital Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.4595|7.525778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137009828|St. Bridget's Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.47525|7.587139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137009834|Achi Joint Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137043561|Cottage Hospital achi uno]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137043588|Cottage Hospital Iji Nike]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137043615|District Hospital Agbani]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.335972|7.586528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044077|District Hospital Awgu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.082083|7.477944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044130|District Hospital Ikem]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.776417|7.717222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044220|Poly Sub District Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.458361|7.546389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044360|St Anthony's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137078100|St Luke's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137078387|St Mary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137078815|St Theresa Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452667|7.510333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640170|PEENOK MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.42733|7.492983|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640234|JENO HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.4757|7.493105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640255|MICHAEL OBAYI MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.44827|7.513933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640262|CIMAC HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.419475|7.487982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640625|RISTELA HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.442618|7.506754|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640639|OUR SAVIOUR MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.294748|7.364158|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640653|NTASIOBI HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.476659|7.501535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640663|UNITY NGWO HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.426017|7.452447|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640675|BENEM HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.424753|7.453585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640689|LIFE FOUNDATION HOSPITAL. Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.409832|7.497422|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640698|IBEZIM MEDICAL CLINICS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.409908|7.496444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640780|JULIUS EZENYIRIOHA MEMORIAL HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.484962|7.517686|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640814|ST. LEO`S SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.483623|7.500114|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640827|ORIENT HOSPITAL. Enugu State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.45|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640861|MOTHER OF MERCY HOSPITAL & MATERNITY. Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.22119|7.448058|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640880|ANNUCIATION HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.452662|7.510365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640886|ESUT TEACHING HOSPITAL, PARKLANE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.460561|7.493452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640897|ORAKWUE HOSPITAL. Enugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.420354|7.487365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640931|82 DIV HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.466921|7.519947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137640976|KINGS COURT HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.458026|7.51907|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646175|EKWOMIBE MEMORIAL HOSPITA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.424597|7.449858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646186|FAITH FOUNDATION HOSPITAL. Enugu State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.852774|7.381421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646196|MOUNTARAFAT HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.842966|7.396618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646207|TENDERCARE HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.483673|7.531772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646215|FREEDOM FERTILITY CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.43055|7.519011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646225|KEME HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.413692|7.491858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646244|AICKON SPECIALIST HOPSITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.458259|7.529243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646267|DIVINE BLESSED ASSURANCE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.44|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646273|MERCY OF GOD HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.46|7.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646279|PATRICK OTIJI SPECIALISTS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.45|7.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646284|THE MERKEN HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3817714|Enugu State]]'' | {{Coord|6.44|7.49|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552802|Epe General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023707|Epe]]'' | {{Coord|6.586855|3.97003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101962881|Ketu Ejinrin Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023707|Epe]]'' | {{Coord|6.612919|3.895201|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245408|Truecare Model Hospital,Epe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023707|Epe]]'' | {{Coord|6.448832|3.364619|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040753|Folorunsho Hospital Erin Ile]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q55611001|Erin-Ile, Kwara]]'' | {{Coord|8.086189|4.705653|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101584536|Central Hospital Uromi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5396720|Esan North-East]]'' | {{Coord|6.717139|6.318028|display=inline}} | [[Lêer:Central Hospital Uromi.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136719000|Eromosele Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5396721|Esan West]]'' | {{Coord|6.743883|6.136747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101963410|Eti-Osa Maternal And Child Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5404527|Eti-Osa]]'' | {{Coord|6.463417|3.585222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245073|Vigor Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5404527|Eti-Osa]]'' | {{Coord|6.468806|3.663704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101584509|Agenebode General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5404915|Etsako East]]'' | {{Coord|7.106691|6.687858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101584499|Central Hospital Auchi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5404913|Etsako West]]'' | {{Coord|7.072472|6.258222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101988965|General Hospital Itori]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5418952|Ewekoro]]'' | {{Coord|6.93375|3.21925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175135|Sodipo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5418952|Ewekoro]]'' | {{Coord|6.936848|3.223214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261272|Federal Medical Centre, Jabi - Abuja, FCT]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q509300|Federal Capital Territory]]'' | {{Coord|9.015052|7.407736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133366600|Visitation hospital Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q125512136|Fegge Onitsha]]'' | {{Coord|5.93608|7.123293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245612|THH healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816107|Festac I]]'' | {{Coord|6.476144|3.281525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267641|St.Jude's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816107|Festac I]]'' | {{Coord|6.463374|3.295654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270278|Shepherd Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816107|Festac I]]'' | {{Coord|6.477636|3.275693|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270994|Renue Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816107|Festac I]]'' | {{Coord|6.470373|3.278299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530049|Marex Eye Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5445658|Festac Town]]'' | {{Coord|6.465552|3.290469|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123048913|Fufore Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5507236|Fufore]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.21648|12.66393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123382538|Jillahi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.774368|11.399671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123382606|The Bage Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5508725|Funakaye]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.96227|11.389101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905538|Darun Naeem Maternity hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q94748852|Galadima]]'' | {{Coord|6.06008|6.06008|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123048951|General Hospital Ganye]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5521544|Ganye]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|8.435857|12.062445|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q85762763|Garki Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5523392|Garki]]'' | {{Coord|9.03464|7.484623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956200|Alliance Hospital Abuja Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5523392|Garki]]'' | {{Coord|9.027768|7.496009|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115056751|Cairo hospital abuja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815528|Garki District 1]]'' | {{Coord|9.021412|7.496008|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102244971|We Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816268|Gbagada Phase I Obanikoro/Pedro]]'' | {{Coord|6.548147|3.376037|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102271195|Reliance Family Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816269|Gbagada Phase II /Bariga/Apelehin]]'' | {{Coord|6.5455|3.385903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131827087|Tsekucha Primary Health Centre Mbatyu, Gboko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2425179|Gboko]]'' | {{Coord|7.341917|9.002105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137638939|General Hospital Geidam]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5530097|Geidam]]'' | {{Coord|12.8945|11.9265|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128905030|Dakri Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5564220|Girei]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|12.45764|9.33521|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128908835|Federal Housing Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59818692|Girei]]'' | {{Coord|12.47671|9.32307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105660674|Federal Teaching Hospital, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]'' | {{Coord|10.307988|11.142895|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939184|Federal Medical Centre, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]'' | {{Coord|10.338958|11.183299|display=inline}}<br/>{{Coord|10.295278|11.170833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098699|MEDINA SPECIALIST EYE & DIAGNOSTIC CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]'' | {{Coord|10.277927|11.166946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098714|METRO CONSULTANTS CLINICS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]'' | {{Coord|10.293592|11.155645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955835|Medical Clinic Herwa/Gana]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.286464|11.171998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955943|Sunnah Hospital Herwa/Gana]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123204648|Zandal hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]'' | {{Coord|10.29|11.17|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123364892|Kumbia Kumbia Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.284258|11.167514|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123364940|Primary Health Care Centre Nassarawo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.281468|11.209428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119842257|Federal Teaching Hospital Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.306292|11.142612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119968544|Cottage Hospital, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.279174|11.173092|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119969244|Musaba Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.82|11.311944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119997020|Rumee Diagnostic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.2859|11.1744|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119997118|Toro Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.8756|11.2193|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120092062|Haske Consultant Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.873955|11.206752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120092386|Ahajas Memorial Hospital, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.255031|11.165414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120092854|Aipidi Vision Hospital & Specialist Services LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.289658|11.094834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120093496|Albarka Medical Services, Gombe Stat]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.822983|10.773317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120095068|General Hospital Biliri, Gombe State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.882122|11.208911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120096219|Doma Health Clinic, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.28856|11.181509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q120120048|Amdo Medical Centre, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.279157|11.173133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122047672|Lah Tah Zan Hospital Tilden Fulani, Toro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|8.99432|8.99432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123507358|Miyetti Hospital Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.282389|11.174778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123577672|Babadidi Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.507348|11.846652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123583818|Arewa Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.2824|11.17479|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123584068|Naseef Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.287694|11.158373|display=inline}} | [[Lêer:Naseef Health Clinic.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q123584675|Ameerah Health Clinic Bolari West, Gombe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.27743|11.173208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123697578|Nakowa Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.469605|11.481127|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123734253|Haske Medical clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.873965|11.2068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123736214|Yambu Dok Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.286023|11.141567|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124499784|Malam sidi clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.474796|11.293684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126199207|General Hospital Kumo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>''[[:d:Q12731737|Kumo]]'' | {{Coord|10.050724|11.195949|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130504070|Zainab Bulkachuwa Women and Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>''[[:d:Q59815563|Bajoga]]'' | {{Coord|11.18098|10.29302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457750|at Ashamaki Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.283306|11.166694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457763|Nyako Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.279111|11.173111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457771|Sabana Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.299222|11.150833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691404|Akko Primary Healthcare Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.290911|10.967227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691788|Bula Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>''[[:d:Q3510455|Akko]]'' | {{Coord|10.290911|10.967227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134691964|Garko Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>''[[:d:Q59815541|Garko]]'' | {{Coord|10.176969|11.165651|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137259269|Nono Malam Isa Health Post Nono/Kunnuwal/W/Birdaka, Yamaltu/Deba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.40864|11.40864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137259361|Jigawan Magaji Health Clinic Lano/kuri/Lambam, Yamaltu/Deba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.51733|11.51733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137259604|Infectious Disesase Hospital Zambuk Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.36051|11.36051|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137401388|Kwali Health Clinic Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.40745|11.40745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137401534|Sabongari Health Post Zambuk/Kwali, Yamaltu/Deba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.32843|11.32843|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137402421|Nafada General Hospital Nafada East, Nafada]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.34162|11.34162|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137407555|Nyalimi Primary Health Clinic Burak, Shongom]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.27251|11.27251|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137706145|ALIYU USMAN ELNAFATY CLINIC GSU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|5.414344|7.069853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140198099|AS-SAHL HOSPITAL GOMBE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373129|A and I NAGARTA HOSPITAL GOMBE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373164|AKKO PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373172|AL IHSAN MEDICAL CLINIC AND DIAGNOSIS SCAN SERVICES]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373180|ALBARKA HEALTH CARE & SERVICES GOMBE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373187|FASBEER HOSPITAL & CLINIC SERVICES]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373191|Aliyu Usman El-nafaty Clinic GSU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373199|AN-NUR MEDICAL CENTRE ASHAKA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373203|AT SHAMAKI PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373208|COTTAGE HOSPITAL BIRI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373222|BAGE PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373225|BAJOGA WEST PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373246|BANGANJE PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373288|BANGUNJI PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373308|BARWO NASARAWO PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373322|BARWO WINDE PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373326|BAULE GARI PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373333|BIRIN BOLEWA PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373341|BIRIN FULANI PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373348|BOH PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373368|BURAK PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140373379|CHAM PHCC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141438588|Infectious Disease Hospital Zambuk]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|11.36064|10.32662|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123050907|General Hospital Garkida]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5608733|Gombi]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.411992|12.56504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123120218|Gummi General Hospital Magaji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140441|Gummi]]''<br/>''[[:d:Q12678800|Zamfara]]'' | {{Coord|12.141831|5.123291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q93122035|Yariman Bakura Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q600405|Gusau]]'' | {{Coord|12.168391|6.677085|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939189|Federal Medical Centre, Gusau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q600405|Gusau]]'' | {{Coord|12.183999|6.687104|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123120305|General Hospital Mada, Gusau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q600405|Gusau]]''<br/>''[[:d:Q12678800|Zamfara]]'' | {{Coord|12.172967|6.661223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905796|Godiya Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q94745138|Gusau]]'' | {{Coord|11.940869|8.563437|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131909429|Hilal Specialist Hospital Galadima (Gusau), Gusau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q600405|Gusau]]'' | {{Coord|12.183244|6.661055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123120026|General Hospital Galadima]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819982|Gusau I]]''<br/>''[[:d:Q12678800|Zamfara]]'' | {{Coord|12.167946|6.661027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123050983|Cottage Hospital Guyuk]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5622887|Guyuk]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|9.919699|11.940354|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958214|Diamond Crest Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|9.065162|7.390896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958305|Gwagwalada Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.935302|7.080911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958427|Ehigbachi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|9.098192|7.216832|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958529|Rose Haske Clinic and Maternity Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.938948|7.078164|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958581|Living Stream Specialist Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.962762|7.078409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958712|St. Mary's Catholic Hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.944003|7.077363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958767|Allied Specialist Hospital and Diagnostic Center Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.943466|7.071844|display=inline}}<br/>{{Coord|8.943423|7.072627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105959457|Charis Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|9.018703|7.490955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106039838|Nakowa Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|10.646308|9.555772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869284|Zuba Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|9.096328|7.215369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869290|Zuba College Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|5.414435|7.069967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869442|Old Kutunku Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2285343|Gwagwalada]]'' | {{Coord|8.929681|7.057397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123010423|Cottage Hospital Gwaram]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5623339|Gwaram]]''<br/>''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.27763|9.883657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956395|Nisa Premier Hospital Abuja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815531|Gwarimpa]]'' | {{Coord|9.067846|7.412328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133878363|Federal Medical Centre, Hong]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5894008|Hong]]'' | {{Coord|10.234401|12.94654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q48809461|Adeoyo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.3512|3.8625|display=inline}} | [[Lêer:Adeoyo Hospital.webp|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q101523618|St macrinal hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.355274|3.884957|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552535|Jolaleke Specialists Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.398167|3.888083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552593|Toun memorial specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.402866|3.945402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552923|Oroki Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.403167|3.888944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102039653|Zenith Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.364778|3.839972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170990|St. Macrina Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.355175|3.88488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102171045|The Pizzazz Hospital, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.333852|3.87433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105716568|Ring Road Specialist Hospital Complex]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.352405|3.8624|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905780|Molly Specialist Hospital Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.452854|3.912423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133418555|Best Western Hospital, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.421716|3.932734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133419429|Lanark Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.365397|3.866171|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133420674|West Wind Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.424186|3.856362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456969|Beta Life Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.36858|3.892585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133492337|Lead City University Teaching hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.332904|3.875888|display=inline}} | [[Lêer:Lead City University Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136536450|Welfare Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.396767|3.963302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219604|St Dominic Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.392366|4.011193|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219626|Zenith Care Hospital Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.365106|3.841791|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219643|Peamak Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.829886|3.920552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219753|Standard Calvary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.779742|3.922694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137244129|Amuloko City Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.331361|3.974917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137245390|Oke Ado Hospital Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q103934973|Ibadan]]'' | {{Coord|7.378367|3.879735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137247256|The Grace Hospital Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.426571|3.932987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137247947|Kings Hospital ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.412352|3.893536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137248616|Oluyole Medical Diagnostic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.403304|3.93509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137392370|Ibadan Central Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ibadan]] | {{Coord|7.395789|3.928838|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102067795|Jericho Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]'' | {{Coord|7.396694|3.871167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102068021|Government Chest Hospital.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]'' | {{Coord|7.394667|3.872111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102068115|Oni Memorial Children Hospital.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]'' | {{Coord|7.362778|3.862083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102068424|Adeoyo State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983608|Ibadan South-West]]'' | {{Coord|7.350722|3.862806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101819817|Onyedega Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983615|Ibaji]]'' | {{Coord|6.3233|8.0244|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101546485|General Hospital igboora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11290392|Ibarapa Central]]'' | {{Coord|7.447139|3.276778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101964457|Ibeju Lekki General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983804|Ibeju-Lekki]]'' | {{Coord|6.579889|3.974639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703631|Adaha Esuk Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5983812|Ibeno]]'' | {{Coord|7.97255|7.97255|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101819374|Zonal Hospital Idah]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3048500|Idah]]'' | {{Coord|7.11025|6.732683|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294777|Glory Hospital & Maternity Complex.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]'' | {{Coord|6.14351|6.850703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295956|Glory hospital and maternity complex]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]'' | {{Coord|6.130132|6.818503|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296088|Winners Hospital & Maternity Awada.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]'' | {{Coord|6.122106|6.794843|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135113150|Iyienu mission hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11058846|Idemili North]]'' | {{Coord|6.153764|6.849674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177220|God's Time Special Clinic & Maternity Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819680|Idiroko Ipokia]]'' | {{Coord|6.626428|2.744763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178931|Ace Medicare Clinics Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819680|Idiroko Ipokia]]'' | {{Coord|6.682094|3.163136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105542682|federal teaching hospital ido ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5970060|Ido Ekiti]]'' | {{Coord|7.844365|5.187664|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939176|Federal Medical Centre, Ido Ekiti]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5970060|Ido Ekiti]]'' | {{Coord|7.84258|5.18597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136957119|Ile-Anu Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q111336668|Idofiyan]]'' | {{Coord|8.5|4.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010632|Idofian Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q111336668|Idofiyan]]'' | {{Coord|8.383016|4.703431|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552488|Ifako Ijaiye General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991116|Ifako-Ijaiye]]'' | {{Coord|6.641223|3.330627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456807|Ifako-Ijaiye General Hospital by College Road/Iju-Ishaga Road]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q5991116|Ifako-Ijaiye]]'' | {{Coord|6.643697|3.325579|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114661549|Adek Hospital ,Osun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509568|Ife Central]]'' | {{Coord|7.48649|4.545726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114671493|Ayojide Pharmaceutical Company]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509568|Ife Central]]'' | {{Coord|7.562933|4.520068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114670323|Olaiya Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991130|Ife East]]'' | {{Coord|7.562905|4.519996|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058661|Ipetumodu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11008758|Ife North]]'' | {{Coord|7.503222|4.444528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058762|CDL Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11008758|Ife North]]'' | {{Coord|7.541722|4.466778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058436|Ora Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991148|Ifedayo]]'' | {{Coord|7.8|4.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058563|Oke-Ila Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991148|Ifedayo]]'' | {{Coord|8.020612|5.014749|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101922156|General Hospital Share]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]'' | {{Coord|8.816925|4.979189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101922461|General Hospital Oro -Ago]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]'' | {{Coord|8.324867|5.23081|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101922727|COTTAGE Hospital Omupo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991150|Ifelodun]]'' | {{Coord|8.271611|4.786806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058355|State Hospital Ikirun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509603|Ifelodun]]'' | {{Coord|7.902833|4.668639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101988127|Ifo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991216|Ifo]]'' | {{Coord|6.81225|3.197361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249913|St. Shiloh Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991216|Ifo]]'' | {{Coord|6.7149|3.232935|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101818825|General Hospital Odolu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991434|Igalamela-Odolu]]'' | {{Coord|6.981406|7.156778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113511498|Crest Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q26213412|Igando]]'' | {{Coord|6.453927|3.399513|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136996418|Igbaja Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991539|Igbaja]]'' | {{Coord|4.87763|4.87763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136996438|Igbaja ECWA Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5991539|Igbaja]]'' | {{Coord|4.88376|4.88376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309687|Christ the king Hospital and Maternity - Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]'' | {{Coord|6.429629|6.782042|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309703|All Saint Hospital and Maternity Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]'' | {{Coord|6.016871|6.939432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309751|Oyolu primary health Center - Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]'' | {{Coord|6.208348|6.859585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309771|Multi Care Hospital and Maternity - Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]'' | {{Coord|6.16515|6.775094|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309811|Domi Clinic - Nkwelle Ezunaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q108749333|Nkwelle-Ezunaka]]'' | {{Coord|6.191127|6.808738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133329151|Beatrice Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q7881855|Umunya]]'' | {{Coord|6.15|6.99|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133329495|Umunya comprehensive health center (NAUTH)]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q7881855|Umunya]]'' | {{Coord|6.208678|6.911078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553423|General Hospital Igueben]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q15043602|Igueben]]'' | {{Coord|6.612507|6.247936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296225|Daughter of Divine Mercy hospital Azia, Ihiala]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|6.243122|6.805792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296271|Chikwado Maternity home Umuoma ward,]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|6.15|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296311|Anambra State University medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|5.93|6.91|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133306322|Okani memorial maternity home Ihiala]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|5.85|6.86|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133306372|Ojiofor Specialist Hospital Maternity]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|6.118288|6.792366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133306542|Nnediaso Hospital aand Maternity]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3056230|Ihiala]]'' | {{Coord|6.14|6.97|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101987429|Ogbere General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995157|Ijebu East]]'' | {{Coord|6.743361|4.158889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134666724|Owu – Ikija Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995157|Ijebu East]]'' | {{Coord|4.02967|4.02967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101986729|Ijebu Igbo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995160|Ijebu North]]'' | {{Coord|6.990889|3.999694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101986086|Atan General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10301003|Ijebu North East]]'' | {{Coord|6.893934|4.006169|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101971826|Ijebu Ode State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]'' | {{Coord|6.813139|3.924861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177543|Femtob Specialist Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]'' | {{Coord|6.825093|3.921176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178837|Amazing Grace Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]'' | {{Coord|6.825536|3.922262|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457092|Ijebu Ode General Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | ''[[:d:Q1023726|Ijebu Ode]]'' | {{Coord|6.813293|3.924994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178329|Diamond Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816357|Ijoko]]'' | {{Coord|6.730819|3.219393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101816283|Yara Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]'' | {{Coord|7.705679|5.970453|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101816685|Iyamoye Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]'' | {{Coord|7.781991|5.797836|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101817363|Ekirin Adde Cottage Hospita]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]'' | {{Coord|7.834108|5.869679|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101818220|Aiyegunle Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995233|Ijumu]]'' | {{Coord|7.992311|6.055582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18353058|Eko Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.587832|3.357636|display=inline}} | [[Lêer:EKO hospital Victoria Island,Lagos.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q28449098|Lagos State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.59011|3.34175|display=inline}} | [[Lêer:Ikeja General Hospital Nigeria 1972 Designed by Michael Olutusen Onafowokan Lagos State Govt 022.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q30646195|Ikeja General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.591253|3.342471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101544239|9 Brigade Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.568208|3.357951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552394|Police college Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.588171|3.346227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102198937|Life Point Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.564062|3.367795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102199479|Zoe Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.602313|3.350936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245457|Triumph Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.597143|3.345886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105590364|Duro Soleye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.600709|3.353138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682724|Motayo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.600617|3.350244|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105758281|Clinix Healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.640388|3.301137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113516720|County Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.635522|3.349797|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530277|Eye Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.58039|3.35881|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113532442|St. Ellias Cares Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.529632|3.357661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113539805|Good Tidings Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.516704|3.361478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113553962|The Brighthope Specialist Hospitals Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.62424|3.35265|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113578295|KCM Hospital Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.602109|3.351663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133454361|Isalu Hospitals 349b Odusami Street, off]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.632947|3.341256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456573|Eko Hospital Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.587148|3.357056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456729|Ikeja General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.590442|3.342266|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456754|Adefemi Hospital Ikeja]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.602601|3.339272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461749|International SOS - Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.457062|3.435487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133574913|The Eko Hospital, Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.58809|3.357586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698358|Critical Rescue International Clinic, CRI Clinic Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.609881|3.337421|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101970680|Iperu General hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995826|Ikenne]]'' | {{Coord|6.881312|3.702285|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101971358|General Hospital Ikenne]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5995826|Ikenne]]'' | {{Coord|6.881444|3.702333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105758229|State Specialist Hospital Ikere]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q946097|Ikere]]'' | {{Coord|7.495735|5.255843|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115023751|OGUNLUSI MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q946097|Ikere]]'' | {{Coord|7.495275|5.23|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114680681|Local Government Maternity Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]'' | {{Coord|7.928555|4.677357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114681469|Ifeolu Private Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]'' | {{Coord|7.913565|4.659041|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386290|Omofe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3511297|Ikirun]]'' | {{Coord|7.920045|4.658407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024057|ADEMOLAWE MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996084|Ikole]]'' | {{Coord|7.7983|5.5145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139732289|Odo Ayedun Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996084|Ikole]]'' | {{Coord|7.814007|5.584672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926081|COUNTY SPECIALIST HOSPITAL, IKOM]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996091|Ikom]]'' | {{Coord|5.971046|8.726088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175695|Lafia Kowa Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.807366|3.906804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178983|Abundant Life Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.648131|3.496796|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249563|Stevans Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.645618|3.482911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249977|St. Raphael Divine Mercy Specialist Hospital Dental Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.625882|3.549338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270823|Rolayo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.621461|3.499927|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105903340|Lifesource Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.524581|3.3792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113512136|Uzopean specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59681332|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113584881|The Hopewell Hospitals Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.54443|3.377829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456893|TOS hospital Benson Road Ikorodu]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.625679|3.478034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137737840|Ikot Abasi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996219|Ikot Abasi]]'' | {{Coord|4.588618|7.827182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105678405|General Hospital, Ikot-Ekpene]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]'' | {{Coord|5.176732|7.713537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243304|Demak Clinics & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]'' | {{Coord|5.31641|7.704738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243323|New Life Medical Centre, Akwa Ibom]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q680926|Ikot Ekpene]]'' | {{Coord|5.495022|5.796352|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249342|Talent Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816093|Ikotun/Ijegun]]'' | {{Coord|6.604026|3.292879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249514|Subol Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816093|Ikotun/Ijegun]]'' | {{Coord|6.566243|3.274736|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105706700|Police Hospital Falomo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]'' | {{Coord|6.443759|3.428889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113510624|Divine Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]'' | {{Coord|6.443938|3.416447|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113510638|Saint Francis Hospital Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]'' | {{Coord|6.446035|3.415145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113511390|Human Heart and Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q643124|Ikoyi]]'' | {{Coord|6.443461|3.418118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038010|J. Nissi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3305665|Ila]]'' | {{Coord|9.006818|7.667427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038019|Ore-Ofe Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3305665|Ila]]'' | {{Coord|6.482228|3.372098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038025|Oluwaseun Nursing and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3305665|Ila]]'' | {{Coord|6.539662|3.394792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058281|General Hospital Ila orangun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3305665|Ila]]'' | {{Coord|8.023139|4.902278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553355|Basil hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3498903|Ila Orangun]]'' | {{Coord|8.010403|4.90442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552549|General Hospital Igbokoda]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996946|Ilaje]]'' | {{Coord|6.367128|4.790305|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101991933|Luli Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5996946|Ilaje]]'' | {{Coord|6.541781|3.404602|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101992942|Adefegha Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5997398|Ile Oluji/Okeigbo]]'' | {{Coord|7.1|5.2|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30281120|Wesley Guild Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q763595|Ilesa]]'' | {{Coord|7.614444|4.736724|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173113|Oba Adenle Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q763595|Ilesa]]'' | {{Coord|7.619196|4.734029|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173212|Living-Petals Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q763595|Ilesa]]'' | {{Coord|7.631465|4.764101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102058171|General Hospital Ilesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509434|Ilesa West]]'' | {{Coord|7.633611|4.727944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105588301|Babcock University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q55614321|Ilishan-Remo]]'' | {{Coord|6.892059|3.717429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254143|University of Ilorin Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]''<br/>''[[:d:Q6001095|Ilorin-East]]'' | {{Coord|8.537305|4.647313|display=inline}} | [[Lêer:Artwork of an Eye at Eye Complex, UITH.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q64576123|General Hospital, Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.479386|4.534193|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101865956|General Hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.48|4.532028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133280751|Olanrewaju Hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.495718|4.566518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133283080|Leah Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.541175|4.542355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133283143|Balm Hospital Ilori]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.537507|4.544355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294655|Omolewa hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.461269|4.508024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134413741|Sabo Specialist Hospital Kwara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.53492|4.538817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136793870|Omolola Hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.499975|4.573601|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010724|Sabo Oke Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.492556|4.571056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010802|SarFam Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|4.59272|4.59272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010872|Royal-care Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|4.58344|4.58344|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137011525|Yusjib Hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|4.57523|4.57523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137011821|Toss Hospital ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.528639|4.586404|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039339|Children Specialist Hospital Igboro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.481321|4.538004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039372|Kosemani Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.493146|4.555199|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039423|Boaz Hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.499265|4.596287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039495|Ire Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.491199|4.510921|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039801|Delnik Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.485519|4.54763|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040773|Comprehensive Health Centre Okelele]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.512858|4.543341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101921748|Civil Service Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6001095|Ilorin-East]]'' | {{Coord|8.480583|4.569611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101920596|Children Specialist Hospital Centre Igboro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]'' | {{Coord|8.496806|4.553778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101921073|Sobi Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]'' | {{Coord|8.535611|4.5395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101921405|Ogidi Cottage Hospital.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q16733661|Ilorin-South]]'' | {{Coord|8.513972|4.507722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101919854|Ajikobi Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6001104|Ilorin-West]]'' | {{Coord|8.502972|4.528528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101920227|Adewole Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6001104|Ilorin-West]]'' | {{Coord|8.469472|4.513528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30260635|Obafemi Awolowo University Teaching Hospitals Complex]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.508572|4.56687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038102|Seventh Day Adventist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.488861|4.535611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173269|Living Hope Hospital,Ile Ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.511404|4.544761|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173484|Apex Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.495079|4.524205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112316656|Obafemi Awolowo University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.518333|4.522778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114186189|O.A.U. TEACHING HOSPITAL, IFE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.614553|4.737139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114662540|ALU Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.842591|5.738429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114663545|Jimaks Hospital ,Osun state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.562909|4.519986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114671273|Alafia Hospital and Maternity Ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.496863|4.563403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308095|Living Hope Hospital, Parakin, Ile Ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.505569|4.539476|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308123|Seventh Day Adventist Hospital ile ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.489987|4.541159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133310535|Oluwakoseunti Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.563992|3.867187|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133310562|Aanuoluwa Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.650349|4.744616|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133310594|St. Victoria Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.499237|4.589628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136747825|Judors Specialist Hospital Ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.510174|4.574694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136776107|Vinamed Safeway Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.530328|4.543557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137045471|Emmanuel Specialists Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.500489|4.575674|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386100|Our Lady Of Lourdes Catholic Hospital And Maternity Ife North, Osun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q180084|Ile Ife]]'' | {{Coord|7.516223|4.43574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101969440|General Hospital Imeko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6003726|Imeko Afon]]'' | {{Coord|7.459139|2.837833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133810195|Carez Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q30127794|Imo]]'' | {{Coord|5.477383|6.989809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30253950|Imo State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.503724|7.043802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126193121|Regions Stroke and Neuroscience Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q7080607|Ohaji/Egbema]]'' | {{Coord|5.363691|6.958213|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128232005|Grace Hospital Eziama]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.294999|7.222836|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131829928|General Hospital Aboh Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.478432|7.273056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131829948|IWC Aboh Mbaise HQ]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.549963|7.270442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796781|Brightstar-Care Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.447797|6.96794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796869|Dews of Hope Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.5014|7.014879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796928|BLUEROCK WOMEN'S HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.495423|7.044722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133796971|Imo State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.468916|7.00101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133800357|St Monica De Grace specialiat hospital owerri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|7.14663|7.14663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133800404|Mark Of Glory Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.487807|7.043815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133807627|First Concept Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.493607|7.039117|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133807881|Eastern Summit Specialist Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.52489|7.018483|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133807908|Salvation Hospital Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.495298|7.071998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133807973|Aladinma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.499806|7.049111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133808239|Salvation Hospital and Maternity Owerri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.490824|7.0458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133808265|New Healing Stream Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.535753|7.0133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133808331|Akaraugo Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.491222|7.044083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133810242|St Davids Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.493842|7.036226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133810323|St. Elizabeth Fertility Specialists]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.497779|7.02792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134692075|Ahiato Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.500457|7.203552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693283|Health of The Sick Hospital Umuanuma Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.480829|7.23821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134693470|Santa Maria Christian Hospital Nguru Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.485335|7.233191|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696041|Umuannuma Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.499551|7.203002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696058|Umueze Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.500457|7.203552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696075|Village Angel Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.499668|7.203071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696094|Amuze Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.383586|7.280475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696114|Catholic Convent Hospital Amuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.383586|7.280475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696154|Egbelu Umuhu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.461247|7.247384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134696247|New Life Maternity Umuhu Enyiogugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.461247|7.247384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699411|Enyiogugu Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.450298|7.233701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699438|Sacred Heart of Jesus Hospital Umuokele]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.450357|7.23399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699465|St Joseph'S Clinic Enyiogugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.450357|7.23399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699553|Oboama Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.466741|7.266619|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699762|St.Theodore Hospital Oboama Enyiogugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.471875|7.268731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134699812|God' s Light Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.471001|7.246217|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700323|Ibeku Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.470559|7.248022|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700677|St Gerad Hospital And Maternity Ibeku]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.471489|7.243712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700876|Nneji Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.44719|7.237784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703214|Obo-Lagwa Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.44719|7.237784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704084|Lorji Comprehensive Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.406327|7.291303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704229|St. Gerald Hospital Lorji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.406327|7.291303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704274|Dr.Ewenonu Hospital Mbutu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704314|Mbutu Primary Health Center Mbutu 1, Aboh- Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704353|Mercy Hospital Mbutu (Mission)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.425468|7.245023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704426|Ave Maria Hospital And Motherless Babies Home Eziala Ogwu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.502373|7.245066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704478|Dr. Frank Hospital And Maternity Okwu-Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.484288|7.240471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704658|Holy Rosary Hospital and Maternity Ogbor Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.483407|7.241804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704759|Nkwogwu Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.484175|7.243263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704839|Santa Maria Hospital, Nguru Nwankwo Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.484175|7.243263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704900|Divine Hope Hospital And Maternity Amaohuru Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.498094|7.246745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134704991|Frankoma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.494552|7.259539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706757|Infant Welfare Clinic Nguru Nweke]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134713729|IWC Aboh Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134716745|Ndubuisi Hospital Ezuhu Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134716972|Tuberculosis, LeprosyAnd Dispensary Hospital, Nguru Nweke]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717215|Uzoma Hospital and Maternity Ezuhu Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717255|Dr. Alalugwu's Hospital Umukabia Umuhu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717646|Light of Light Hospital Umuhu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718044|St. Paul'S Maternity/Clinic Eziala Umuhu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718200|Umuhu Health Center Umuhu, Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.457919|7.25176|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718266|Dr. Iwuji'S Hospital And Maternity Eziala Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719456|Ngurunweke Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719488|Ascension Maternity And Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719512|Blessed Maria Schinna For The Poor Clinic, Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719560|Chioma Maternity Home, Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.489255|7.26383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719613|Cottage Clinic Ogbor Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134719624|God'S Guide Maternity Home Amuzu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134720046|Hildas Hospital, Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134720126|Ikechukwu Maternity Home Enyiogugu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134720242|Mrs Osuji Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.456377|7.23643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722885|Nurse Uwuruaja Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722945|Oboloagwa Health Centre, Aboh-Mbaise]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134722998|Sacred Health Maternity Home Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723037|St Jude Maternity Home Mbutu Ngwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134723067|Sydney Ewunonu Memorial Hospital Mbutu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.454882|7.239992|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134724944|Orient Hospital Uvuru1]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725017|Uvuru Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725042|Grace And Mercy Hospital Ogbor Uvuru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4668212|Aboh-Mbaise]]'' | {{Coord|5.392103|7.252951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725051|Amuzi Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.383415|7.280091|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725079|Corpus Christi Hospital Amuzi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.548691|7.269833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725507|Eziama Marcelina Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.548691|7.269833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725515|Eziama Model Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.541194|7.272376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725890|Good Hope Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725909|Oparanadim Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725921|Precious Blood Clinic Umumbiri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.594511|7.225623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726008|Mpam Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.570847|7.294829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726067|Obioma Hospital and Maternity, Mpam]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.570847|7.294829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726172|Chinyere Hospital And Maternity, Nnarambia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134726276|Crown Medical Centre, Nnarambia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134731891|Nnarambia Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.518829|7.257923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134731964|County Specialist Hospital Obodo Ahiara/Ihenworie]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.529404|7.278212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732122|County Specialist Hospital Ikom 2]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.956016|8.719975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732282|Ihenworie Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.529404|7.278212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732324|Obodo Ahiara Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.533169|7.284095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732358|Assumpta Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732413|Ekwereazu Town Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732495|Elekenowasi Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732512|Obohia Health Center Obohia/Ekwerezu Town]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732535|St. Paul’s Specialist Hospital Obohia/Ekwerezu Town]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.546442|7.238358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732672|Cecilia Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.518457|7.290873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732735|Mejex Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.518457|7.290873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732749|Ogbenneisii Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.514188|7.28616|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134732767|Hope Clinic Amaorji]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]''<br/>''[[:d:Q4695100|Ahiazu Mbaise]]'' | {{Coord|5.514188|7.28616|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136920616|Basic Health Centre Iho]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.485|7.035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136920654|Chiamaka Hospital Orlu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.485|7.035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136920923|Chibugo Hospital & Maternity Isie]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.485|7.035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136921128|General Hospital Oguta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.485|7.035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136921507|I C C Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.481417|7.03525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136921615|Ndukwu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.547222|7.165556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136921708|General hospital owerri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.796389|7.038889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136921731|St Damians Catholic Hospital Orlu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.791771|6.993168|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646428|JASMAN HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.48|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646443|OBIZIE PEOPLE'S MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.47|7.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646485|GENERAL HOSPITAL, OKIGWE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.835|7.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646567|ANGBOSO SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.46|7.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646577|UMEZURUIKE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.48|7.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646606|THE CHAPEL GRD SPEC. HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.47|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646672|ST. ELIZABETH HOSPITAL. IMO STATE.NIG.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.46|7.01|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646959|LIFE SPRING SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.505747|7.03996|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137646988|JONE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.502024|7.041824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650274|IKENEGBU HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.501484|7.038478|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650285|NEW CROSS HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.514825|7.041102|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650295|UCHENNA HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.515733|6.994231|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650300|CHINYERE CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.490246|7.034914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650311|CHRISTIANA SPECIALIST HOSPITAL. Owerri, Imo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.501089|7.079603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650328|CAPITAL HEALTH HOSPITAL. Imo state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.48196|7.038724|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650350|IMO STATE UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.83582|7.019612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650387|POLICE HOSPITAL, IMO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.525477|7.022975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650418|HOLY FAMILY HOSPITAL & MATERNITY. Imo state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.49371|7.065993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650680|VADEN SPECIALIST CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.488072|7.015878|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650704|STEPS OF FAITH HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.48018|7.034387|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650719|FAMILYCARE SPECIALIST CLINICS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.480838|6.994571|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650732|GEOFFREY MEMORIAL HEALTHCARE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.508041|7.042257|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650790|ZENNIA HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.480056|6.997302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650818|J B HOSPITAL. Imo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.488396|7.045509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137650833|MC-FORTUNE MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.490153|7.045172|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137652970|ST. JOHN'S HOSPITAL & MATERNITY. Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.403995|6.963822|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137652987|General Hospital, Awo - Omamma]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.670564|6.924948|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137652992|Medical City Hospital. Imo State Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q842939|Imo State]]'' | {{Coord|5.473952|7.083046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101968624|Ipokia General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6065226|Ipokia]]'' | {{Coord|6.522833|2.843944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101969034|General Hospital ldiroko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6065226|Ipokia]]'' | {{Coord|6.639444|2.754056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552592|Irele General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6068743|Irele]]'' | {{Coord|6.493849|4.861982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101993200|Bolatos Hospital Irele]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6068743|Irele]]'' | {{Coord|6.501727|4.869939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102067513|General Hospital Kishi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6069380|Irepo]]'' | {{Coord|9.091065|3.838269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101860944|Oro General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819524|Irepodun]]'' | {{Coord|8.324905|5.230789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101861520|Ijomu-Oro Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]'' | {{Coord|8.2485|4.901083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101862517|General Hospital Omu Aran]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819524|Irepodun]]'' | {{Coord|8.129639|5.106444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101862936|Agbonda Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]'' | {{Coord|8.129496|4.929264|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101864872|Ajase Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10303589|Irepodun]]'' | {{Coord|8.25336|4.8061|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102057966|State Hospital Ikire]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509478|Irewole]]'' | {{Coord|7.374873|4.200157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q97041178|Irrua Specialist Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q65065897|Irrua]]''<br/>''[[:d:Q682704|Edo State]]'' | {{Coord|6.731811|6.189605|display=inline}}<br/>{{Coord|6.732181|6.189481|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102066694|General Hospital Iseyin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1673881|Iseyin]]'' | {{Coord|7.948778|3.617333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137246078|Faith Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1673881|Iseyin]]'' | {{Coord|7.981576|3.581191|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102066592|General Hospital Ado-Awaye]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140552|Iseyin Local Government Area]]'' | {{Coord|7.956083|3.257667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101859733|Oke Onigbin Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819526|Isin]]'' | {{Coord|8.223722|4.993806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101860316|General Hospital Isanlu-Isin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6081096|Isin]]'' | {{Coord|8.224686|5.08419|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102244541|Westcare specialist hospital-Ejigbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816245|Isolo]]'' | {{Coord|6.546436|3.301667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270116|Siloan Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816245|Isolo]]'' | {{Coord|6.544448|3.298079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270873|Rivet Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816245|Isolo]]'' | {{Coord|6.541548|3.310371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456840|Isolo General Hospital Oke Afa Road Isolo]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q59816245|Isolo]]'' | {{Coord|6.526645|3.318175|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122984727|Primary Health Center Melandige]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140468|Itas/Gadau]]''<br/>''[[:d:Q503936|Bauchi State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|11.935156|10.119372|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102066530|General Hospital Okaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6094439|Itesiwaju]]'' | {{Coord|8.22034|3.454371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102066108|General Hospital Iganna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6100332|Iwajowa]]'' | {{Coord|7.955941|3.257742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102066406|General Hospital Iwere-Ile]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6100332|Iwajowa]]'' | {{Coord|7.982806|3.053243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185979|IWO MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1665608|Iwo]]'' | {{Coord|7.401609|3.939379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114670879|Gbadamosi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1665608|Iwo]]'' | {{Coord|7.629216|4.187298|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767623|KLM Muslim Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1665608|Iwo]]'' | {{Coord|7.692751|4.170297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133655848|General Hospital Iboko]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | ''[[:d:Q24263985|Izzi]]'' | {{Coord|7.336864|9.001859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123010325|General Hospital Jahun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6123326|Jahun]]''<br/>''[[:d:Q94750398|Jigawa]]'' | {{Coord|12.07902|9.623024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076640|Gateway Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]'' | {{Coord|8.903111|11.364389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133532496|Jaji memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]'' | {{Coord|8.872925|11.389555|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133532731|Nobis Eye clinic]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | ''[[:d:Q1023720|Jalingo]]'' | {{Coord|8.953785|11.363028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123003700|General Hospital Birnin Kudu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q94750398|Jigawa]]'' | {{Coord|11.456839|9.481855|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126030399|Wanzamai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.771175|9.475721|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126033501|Kamainketa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.817949|9.438133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126034146|Marya Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.927722|10.164004|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629301|Gumel General Hospital, Jigawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.623643|9.390898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467888|Sambo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.721028|9.345472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539394|Zainab memorial hospital kazaure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.644909|8.408739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539407|Police hospital Dutse]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.689626|9.334837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133567510|Hafsat Maternity hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.667171|8.397712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573232|AL'UMMA MEDICAL DIAGNOSTIC CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.720771|9.362551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573236|Divine Winners Medical]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.702441|9.334011|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137194778|Auyakayi Primary Health clinic Auyakayi, Auyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|9.98853|9.98853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261221|Federal Medical Centre, Birnin Kudu, Jigawa State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.442302|9.485241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718227|GENERAL HOSPITAL, HADEJIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.445709|10.047776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718273|GENERAL HOSPITAL, RINGIM]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.146899|9.155423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718468|SAMBO HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.705807|9.33362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718524|HUSSAINI CUSTOM HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.17|9.56|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718549|FEDERAL MEDICAL CENTER - BIRNIN KEBBI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|12.435031|4.18901|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139547268|Dutse General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | {{Coord|11.726308|9.380444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140313473|AL-AMEEN HOSPITAL ,JAHUN]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682691|Jigawa State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114236168|The New Boshang Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1689268|Jimeta]]'' | {{Coord|9.258037|12.441562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114236745|DA’AMA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1689268|Jimeta]]'' | {{Coord|9.271006|12.453492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5322768|ECWA Evangel Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.936993|8.877979|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254007|Jos University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.918467|8.892158|display=inline}} | [[Lêer:JUTH Facility.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q102170501|Tadam Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.900775|8.866949|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170542|Sauki Clinic And Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.921514|8.879842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170583|Samantha Lucil Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.93245|8.88553|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170628|Parkview Family Medical Royal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.871061|8.857159|display=inline}} | [[Lêer:Parkview Family Medical Royal Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q102170658|Our Lady Of Apostles Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.96158|8.871346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170774|Fertile Ground Hospital & IVF Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.845545|8.869096|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170837|Chilass Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.931726|8.880279|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170882|Bingham University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.930525|8.877915|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102198319|Nasara Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|11.042396|7.525408|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076675|Bingham University teaching hospital (formerly ECWA Evangel Hospital, Jos)]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.930278|8.878056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185793|NASSARAWA MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.934809|8.904641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115091769|Fucos hospital jos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.906712|8.87397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115094293|Tru-Care Medical Consult & Solutions LTD]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.848825|8.884027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115095301|563 Nigeria Airforce Hospital Jos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.871164|8.90088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125778143|Rayfield Medical Services Ltd, Jos, Plateau State, Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.845761|8.891344|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125867905|Al-Hayat Central Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.934523|8.881945|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125867989|Chilas Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.896475|8.858393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125868140|Daisyland Orthopaedic & Trauma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.860764|8.875358|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125868474|Jama'a Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|8.838598|7.886569|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125868912|Maigamo Dispensary jos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.966348|8.887668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125869011|New Crescent Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.931382|8.878873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125869200|Tadam Medical Centre jos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.900542|8.866935|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125869223|Victoria Memorial Hospital, Jos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Jos]] | {{Coord|9.898787|8.882134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131870177|347 Nigeria Air Force Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q811142|Jos Plateau]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101815667|General Hospital Kabba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6343980|Kabba/Bunu]]'' | {{Coord|7.826417|6.081917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130531618|MC Royal hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6344670|Kachia]]'' | {{Coord|9.883026|7.955374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109690414|Yusuf Dansoho Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.520493|7.416909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109690524|Barau Dikko Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.525823|7.442144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109690567|Sir Patrick Ibrahim Yakowa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|9.590618|8.296385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098794|ABI CLINIC & HOSPITAL, KADUNA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.508575|7.426488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098924|DIAMOND SPECIALIST HOSPITAL, KADUNA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.542672|7.472864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098975|GARDEN CITY SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.536514|7.451672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115099019|GARKUWA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.547658|7.453522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115099128|HARMONY SPECIALIST HOSPITAL, KADUNA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.47757|7.437075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123509833|Shifa hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.52|7.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125917209|Danbami Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|11.216922|7.699778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125958973|Jowako Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.514249|7.432773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959016|Yusuf Dantsoho Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.52041|7.416902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959022|Sefa Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.537178|7.422581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959033|Mends Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.53441|7.470826|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959086|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.459445|7.380475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959606|U/Dan Isah Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|11.016549|8.066517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130486039|Graceland Hagwop Hospital Barnawa Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.483277|7.44028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130486348|DICON Staff Clinic, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.487612|7.420243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130486645|Rapha Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.484804|7.421888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493036|Salvation Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.479747|7.43864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493040|AP SMART Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.420288|7.404631|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493420|Primary Healthcare Centre, Barnawa, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.493619|7.429627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493491|Giltoe Aris Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.482193|7.428637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493506|Shehu Muhammad Kangiwa Medical Centre, Kaduna Polytechnic, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.468803|7.438903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493550|Agape Medical Care Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.484404|7.437676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493594|Excel Hospital Clinics and Maternity, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.486947|7.430361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493640|Primary Healthcare Centre, Sabo, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.447616|7.450512|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493666|SUÑNA CLINIC AND MARTERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|8.882528|11.343154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493710|Epsilon Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.484405|7.426279|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493778|Gemini Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.485035|7.431562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493855|Gajere Health care]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.024927|6.292067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493867|Primary health care Centre Tudun Wada, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.510972|7.413604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130502548|Halimat Nirsing Home]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.512243|7.406722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130503758|Saby Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.525535|7.40834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130503962|Amina Namaddi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.495265|7.402813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130505194|Primary Health Care Centre, Rigasa]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.51887|7.383994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130517275|Sanasi Nursing And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.511129|7.428803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130526234|General hospital kachia]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|9.862459|7.963762|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130529323|Rural hospital kujama]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.481488|7.651978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130530305|Monarch Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.50636|7.411528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130530373|Primary Healthcare Centre, Bayan Dutse, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.476657|7.457339|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130530650|Kanko Primary Health Centre, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.508272|7.426834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130532017|Eagle hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.45526|7.456964|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130535525|PRIMARY HEALTH CARE MIYATTI ALLAH RIGASA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.518524|7.383873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130536545|chasel hospital kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.545072|7.445071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538293|Amal hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.511603|7.400523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538322|National ear center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.515945|7.439669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538683|Attatbeq Islamic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.490381|7.398978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538741|Tudun Nupawa Islamic Hospital Dr Ma'awiya]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.518441|7.422608|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538814|Jni Muslim Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.513676|7.412881|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130544462|Amal hospital, Kinkinaw]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.490132|7.405399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130544608|KINKINAU SPECIALIST HOSPITAL. A subsidary Of Darulbir Global Medicals Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.501536|7.405415|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130545134|Salem hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.535085|7.468365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130545223|Haske eye specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.583646|7.459915|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130548676|Primary health care Doka]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.233947|7.907041|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130632351|Favour Memorial Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.444647|7.431676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130632806|Dangiwa Memorial Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.510526|7.41646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130638581|Alheri Hospital Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.481351|7.402435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130705499|Primary health care kabala West]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.504466|7.39372|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130713117|Sengyuro Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.485705|7.421816|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130713485|Niroi specialist hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.508288|7.446491|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130713520|Rakiya Hospital & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.512845|7.432243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130729945|Shalom hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.428608|7.394558|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130742879|Bengola Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.445051|7.426152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130742974|The Albarka Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.506442|7.427533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130743144|Rapha Specialist Hosoital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.484181|7.425942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130743355|Epsilon Specialist Hosoital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.484182|7.425923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130743544|Giltoe Aris Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.482014|7.428276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130743696|Children Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.504033|7.432253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130743846|Horeb Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.512451|7.443349|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130744038|Giltool Ans Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.481228|7.428188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130745952|Belmont Specialist Hosptal, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.548124|7.47057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746014|Quartz Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.46356|7.426026|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746044|Eelmont Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.506572|7.43032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746092|Epson Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.515333|7.425691|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746320|Alpha Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.502555|7.426828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746424|Primary Health Centre, Goni Gora, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.431051|7.397386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746449|Malali Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.56134|7.472023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746481|Vicas Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.542638|7.433234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746498|First Care Multi Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.543707|7.439236|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746524|Thelish Eye Centre, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.526434|7.441022|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746542|Brains Specialist Hospital Limited, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.53745|7.464042|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746554|Nissi Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.503997|7.447216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130746562|Covenant Hospital & Maternity, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.515932|7.43195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131175954|Dr.Agarwal's Group of Eye Hospital, Kaduna, Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.526342|7.438668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131244034|Gwamna Awan General Hospital, Kakuri, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.47295|7.40111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131244075|Carewell Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | | | |- | ''[[:d:Q131244141|St. Gerards Catholic Hospital kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.4666|7.42054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131322835|JICON Hospital And Specialist, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.486148|7.429939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131337178|Kawo Islamic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.577569|7.449167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131337414|Primary Health Care Bagado]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.472218|7.493584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131337458|Barka Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.524161|7.400306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339249|Goshen Diagnostic Services]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.510749|7.425898|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131342623|NNPC Clinic, Kaduna Hospital, Barnawa]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.478527|7.440147|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343225|Eunice Hospital And Maternity Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.43686|7.398576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343567|AlFijr Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.55683|7.493594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343582|Alifat Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.52692|7.486367|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343737|Beto Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.501641|7.441436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343894|Avon Healthcare Mends Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.516607|7.433364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343926|Maneks Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.467898|7.413686|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343966|Assabur Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.521343|7.402304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343973|Almurlah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.514654|7.399045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131346845|Salamat Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.507812|7.408383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360302|Zango Islamic Hospital and maternity home]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.507093|7.407168|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360320|Ishaku Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.496456|7.418443|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360345|Shukurah Clinic & Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.513758|7.406531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360374|AS SABUUR Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.521349|7.402181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360408|Abubakar Medical Center, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.51095|7.428792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360440|Abubakar health centre, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.510484|7.416425|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360474|Abubakar Zaharaddeen Health Service]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.512615|7.413922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360513|Asabe Dauda Health Service]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.507862|7.408364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131400586|Sujud Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.517451|5.431862|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131406043|United Surgicals Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.516666|7.433333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131406081|First Care Multi Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.543709|7.439343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131406243|AL- MADINAT SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.442559|7.453411|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136466880|Tri-Star Romi Hospital and Maternity, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.43883|7.41981|display=inline}} | [[Lêer:Tri-Star Romi hospital and maternity.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136470779|Savannah Hospital Television, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kaduna]] | {{Coord|10.43499|7.4192|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123510197|Al-munif Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140547|Kaduna North]]'' | {{Coord|10.53|7.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493424|General Hospital Sabon Tasha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6345763|Kaduna South]]'' | {{Coord|10.445395|7.422804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109701839|General Hospital, Saminaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.413796|8.678621|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967741|National Ear Care Centre]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Kaduna]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''<br/>[[Kaduna]] | {{Coord|10.554648|7.4531|display=inline}}<br/>{{Coord|10.754993|7.3766|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967855|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''<br/>[[Kaduna]] | {{Coord|10.465197|7.427965|display=inline}}<br/>{{Coord|10.472734|7.428321|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113070574|National Eye Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.576734|7.419845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125948065|General Hospital, Kawo Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.583029|7.447139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125948099|Barau Dikko Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.525604|7.442169|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125948133|44 Nigerian Army Reference Hospital Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.534076|7.422775|display=inline}} | [[Lêer:Street photography of 44 Reference Nigerian hospital, Kaduna.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q125948260|Maneks Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.467905|7.41365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959050|Giwa Hospital And Specilalist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.54299|7.433224|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130475188|Primary Health Care Dogon Dawa, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.033685|7.082|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130502931|Primary Healthcare, Tudun Nupawa, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.512722|7.417038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130505655|Biba Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.520125|7.404055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130535992|mends specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.534608|7.471265|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130538648|AITAM Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.512061|7.407926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130600884|Almadina Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.121379|7.715413|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629808|City Hospital, Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.729313|8.533448|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130629834|Amrullah Hospital and maternity services Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.51541|7.139926|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130632718|St. Gerald Catholic Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.466386|7.420514|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130799142|Sako Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.8362|8.3238|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130977138|Baptist school of health technology, Kafanchan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.578659|8.289588|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130978121|Salem Medical Center, Kafanchan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.595553|8.290472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131175929|NOREB Special Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.501843|7.427042|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339043|JINTA Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.526508|7.432002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339085|NASARA Specialist Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.516868|7.441725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339143|Manaal Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.587998|7.462576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339200|Al-Madinat Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.582138|7.455035|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339221|Lafiya Diagnostic and Scanning Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.49433|7.429446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339360|Goshen Diagnostic Services Medical Diagnostic Center, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.493378|7.420586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131339408|NNPC Clinic, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.445573|7.479504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343554|Al-kausar Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.487476|7.39639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343600|All Nigeria Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.513302|7.438518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131343691|Bengola Hospital Nig Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.502958|7.427136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131356146|General hospital, Doka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.033429|7.721672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131360263|Multiclinic Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.510507|7.416485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131406320|HAOSE Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.54823|7.447355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131412991|Amina Hospital kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.45881|7.428007|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136130182|Mabuhu health center, Zangon Kataf local government]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.79538|8.37383|display=inline}} | [[Lêer:Mabuhu health care centre Zangon Kataf local government 04.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136402339|Health Clinic, Arzuka Chori, Jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.564884|8.022452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136418766|Asad Medics Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.538641|7.489733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136430845|Zango Kataf General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.82845|8.39909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136430865|Anchuna Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.99939|8.11373|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136442750|Kabam Health Centre, Kamantan, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.73308|8.14947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136442824|Kagal Health Clinic Kamantan, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.84664|8.10669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136442885|Warkan Health Clinic, Gora, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.89091|8.3571|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136569189|Mahuta Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.293705|7.791021|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136570517|Kakaki Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.505612|7.422286|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136572093|MT HOREB SPECIALIST HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.503891|7.440704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136573018|Nigerian Railway Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.502152|3.372886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136573055|Ajbarth Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.451362|7.466757|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136573311|GARDEN CITY SPECISLIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.53859|7.45157|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136673817|Yusuf Danstoho Memorial Hospital, Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.520568|7.416818|display=inline}} | [[Lêer:Yusuf Danstoho Memorial Hospital Premises 1.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136688373|Muwadda hospital (kaduna)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.58255|7.457845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136758115|General hospital Kachia, Kaduna State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.860531|7.962293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136758164|New era hospital kafanchan, kaduna state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.459069|8.383771|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136758256|Akilibu health center kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.892166|7.9409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136759799|Kauna clinic Gumal]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.84122|7.976217|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136759846|Ankuwa primary health center Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.839059|7.889801|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136759888|Primary health center kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.87205|7.953612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136761954|Dangyolmi Health Clinic Sabon Sarki, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.8609|7.962817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136762047|Gidan Jibir Health Clinic Kurmin Musa, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.628365|8.094933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136762137|Health Clinic Jaban Kogo Sabon Sarki, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.666976|8.099967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763054|Kwagiri Health Clinic Sabon Sarki, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.363054|8.233628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763181|Unguwan Mission Health Clinic Kachia, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.894176|7.948726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763238|Badoko Health Clinic Kateri, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.872582|7.953755|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763851|Antong Health Clinic Kurmin Musa, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.583318|8.003634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136766372|Kurmin Musa Primary Health Centre Kurmin Musa, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.600202|8.03324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136766875|Bakin Kogi Health Centre Kaninkon, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.486651|8.273529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136766969|Awon Primary Health Centre Awon, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.784081|7.781795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767389|Crossing Health Clinic Agunu Dutse, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.365155|7.714208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767443|Goska Health Centre Kaninkon, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.465081|8.382351|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767520|Nigerian railway hospital kafanchan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.459947|7.487211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767718|Sir Partrict Ibrahim Yakowa Memorial Hospital Kafanchan Kafanchan B, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.591302|8.296209|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767756|General hospital kafanchan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.590398|8.296653|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136768029|Fadan Kagoma Rural Hospital Kagoma, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.516852|8.183364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771789|Jagindi tasha health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.349892|8.233745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771803|kafanchan prison health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.58701|8.291225|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771911|kagum river health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.445265|8.254545|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773003|Gadanaji health clinic agunu dutse kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.989874|7.875505|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773262|Gosk health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.506122|8.455077|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773365|Goto-sarki primary health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.59574|7.308976|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773517|Nisama Health Clinic Gidan Waya, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.463865|8.467943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136773597|Primary Health Centre Kagoma, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.472876|8.387376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136782941|Zankan Health Centre Godo Godo, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.67907|8.522392|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783020|Gidan Waya Primary Health Centre Gidan Waya, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.466526|8.384261|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783046|Kanufi Health Centre Gidan Waya, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.466573|8.38432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783081|Mai Ido Kufai Health Clinic Ankwa, Kachia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.916787|7.783297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783143|Ninte Health Centre Godo Godo, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.454576|8.002019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783239|Samban Gida Primary Health Centre Samban, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.453955|8.043313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783367|Unguwar Zuma Health Clinic Samban, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.475313|8.055706|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783478|Asso Primary Health Centre Asso, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.434889|8.16686|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136783660|Arak Iii Health Clinic Godo Godo, Jema’a]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.366776|8.86597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136784015|Salem hospital ungwan rimi kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.531726|7.460411|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795314|Health Clinic Kurmin Zomo Daddu, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.58482|8.143472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795600|Health Clinic Karshe Daddu, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.590111|8.145408|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795792|Health Clinic Ramindop Nduya, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.346346|8.028437|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795918|Health Clinic Indofa Nduya, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.366135|7.969324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136805979|Ankung ?A? Primary Health Centre Nduya, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.400897|7.972731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136806100|Tunga Nok Health Clinic Nok, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.500278|8.016735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136806176|Tunga Zeeh Health Clinic Nok, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.499797|8.017381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136806339|Health Clinic Ungwan Galadima Fai, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.214775|8.613337|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136808444|Health Clinic Sabon Gari Kwoi Sab Chem, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.433888|8.009066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136808514|Ankung ‘C’ Health Clinic Nduya, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.413012|8.010593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136808781|Health Clinic Taime Nduya, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.438885|7.987197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136812431|Unguwar Gauji Health Clinic Fai, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.269161|8.502837|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136812499|Health Clinic Gidan Sani Daddu, jaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.10604|8.10604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136813555|Yauran Health Clinic Rumi, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.01678|8.01678|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136813654|Fadamar Kale Health Clinic Saulawa, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.17842|8.17842|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136813686|Kwari Health Clinic Saulawa, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.1287|8.1287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136813815|Pampaida Health Clinic Saulawa, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.16454|8.16454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136813864|Saulawa Primary Health Centre Saulawa, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.335764|8.102402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136815103|Bareda Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.39211|8.39211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136815150|Bunsura Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.36201|8.36201|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136816243|Kargo Health Clinic Saya-Saya, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.30582|8.30582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136816645|Tashan Dogo Health Clinic Pala, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.30595|8.30595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136817604|Kunkumi Health Clinic Rumi, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.024|8.024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136821942|Comprehensive Health Centre Yakawada Yakawada, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.39385|7.39385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136822112|Anguwar Gaga Health Clinic Yakawada, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.37522|7.37522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136823308|Wazata Primary Health Centre Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.4922|7.4922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136823876|Rafin Yashi Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.59167|7.59167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136824044|Murai Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.14294|7.14294|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136824137|Kundu Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.33416|7.33416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136824354|Bakula Health Clinic Jamfalam, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.23277|8.23277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136824480|Zage zagi Health Clinic Ikara, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.22413|8.22413|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136825118|Kankanki Health Clinic Ikara, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.20947|8.20947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136825313|Auchanawa Health Clinic Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.23326|8.23326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136827904|Anguwan Amadu Dogo Health Clinic Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.20106|8.20106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136827948|Yargora Health Clinic Auchan, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.10628|8.10628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136827996|Gidan Dahiru Ja Health Clinic Rumi, Ikara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.93793|7.93793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834187|Gidan Sarki Yahaya Health Clinic Yakawada, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.34672|7.34672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834272|Gadagau Health Clinic Yakawada, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.33137|7.33137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834387|Tasha Shari Health Clinic Yakawada, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.32737|7.32737|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834622|Danza Fulani Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45334|7.45334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834789|Kadage Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45226|7.45226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136837300|Karaukarau Health Clinic Wazata, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.47401|7.47401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136837949|Sabon Gida Health Clinic (Kidandan) Kidandan, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.24401|7.24401|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136840424|Bijimi Health Clinic Panhauya, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.56803|7.56803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136840535|Biye Health Clinic Panhauya, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.58665|7.58665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136842149|Panhauya Primary Health Centre Panhauya, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.62284|7.62284|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136842207|Rafin Gora Health Clinic Panhauya, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.5473|7.5473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136842312|Ahmadu Bello University Teaching Hospital Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.60604|7.60604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136842580|Human Clinic Napri Shika Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.5613|7.5613|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136842636|Kurku Health Clinic Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.55447|7.55447|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136881021|Mahuta Health Clinic Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.58765|7.58765|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136881084|Mararaban Guga Health Clinic Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]''<br/>''[[:d:Q5565892|Giwa]]'' | {{Coord|7.53948|7.53948|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136881172|Tawatsu Health Clinic Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.46227|7.46227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136881244|Sabon Birni Health Clinic (Giwa) Kakangi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45712|7.45712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136883868|Tsibiri Health Clinic Shika, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.53913|7.53913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136885474|Iyatawa Health Clinic Kidandan, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.39498|7.39498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136890982|Kidandan Primary Health Centre Kidandan, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.19248|7.19248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136891006|Kwanan Bataro Health Clinic Kidandan, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.24374|7.24374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136891113|Tsohuwar Giwa Model Health Centre Giwa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45001|7.45001|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136891284|Wardanga Health Clinic Giwa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.4357|7.4357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136891463|Dako Health Clinic Idasu, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.29859|7.29859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136891604|Fatika Health Clinic Idasu, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.23995|7.23995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892474|Kaya Primary Health Centre Idasu, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.23951|7.23951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892522|Ruheya Health Clinic Idasu, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.26439|7.26439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892547|Yalwan Nuhu Health Clinic Idasu, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.23812|7.23812|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892594|Dokan Dan Magaji Health Clinic Kakangi (Giwa), Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.40922|7.40922|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892698|Giwa General Hospital Kakangi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.47772|7.47772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892787|Kakangi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.02862|7.02862|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136892867|Kuramaka Health Clinic Kakangi (Giwa), Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.47131|7.47131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136895770|Janbaba Health Clinic Giwa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.42336|7.42336|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136900852|Mujedawa Health Clinic Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.41833|7.41833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136906032|School Clinic (Giwa) Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.46678|7.46678|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136906163|Tasha Guga Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.54999|7.54999|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136906314|Galadimawa Primary Health Centre Galadimawa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.32255|7.32255|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907386|Ladiya Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.174554|7.76023|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907474|Jama'a Hospital, Kaduna state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.232809|7.66366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907628|Shallom Hospital ,Kaduna state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.428607|7.394594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907661|Sharon Hospital, Kaduna state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.419328|7.402849|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907688|A.P Smart Hospital Ltd Annex]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.420025|7.404461|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907735|Potron Medical]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.42003|7.404473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907776|Adonai Rapha Medical Centre Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.414055|7.407645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907794|Primary Health Center(PHC) Gonin-Gora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.431133|7.398089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136907907|Davic Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.420229|7.405065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136908004|EPMA CLINIC AND MATERNITY HOME]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.43527|7.421653|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136911613|Mercy Angels Hospital, Kaduna state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.435282|7.410417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136912188|Makera Health Clinic Galadimawa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.30887|7.30887|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136912365|Tumburku Health Clinic Galadimawa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.28705|7.28705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913004|Dr Shehu Lawal Clinic Giwa, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.46877|7.46877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913076|Ganuwa Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.33124|7.33124|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913144|Kuringa Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.58105|7.58105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913191|Maje Health Clinic Danmahawayi, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.55009|7.55009|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913249|Bomawa Health Clinic Gangara, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.49781|7.49781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913279|Dundubus Health Clinic Gangara, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.47749|7.47749|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913323|Gangara Primary Health Centre (Giwa) Gangara, Giwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.38465|7.38465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913371|Unguwauwan Boro Health Clinic Sabon Tasha, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.46394|7.46394|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913938|Tabanni Primary Health Centre Tabanni, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.00055|7.00055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136913993|Dakunu Health Centre Chikun, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.03869|7.03869|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136914045|Katarma Health Clinic Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.112702|7.072334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136914182|Bakin Kasuwa Health Clinic Gwagwada, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.30262|7.30262|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136914203|Dutse Health Clinic Gwagwada, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.35783|7.35783|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136914452|Gwagwada Primary Health Centre Gwagwada, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.22767|7.22767|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136929572|Anguwar Ayaba Health Clinic Kakau, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45459|7.45459|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136929814|Buwaya Health Centre Kakau, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.40682|7.40682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136929938|Gonin Gora Health Centre Kakau, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.3972|7.3972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136930654|Kakau Daji Health Centre Kakau, Chikun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.45632|7.45632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136937049|Ukuga Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.11494|6.11494|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136937225|Layin Lassan Health Clinic Tabanni, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.817001|6.999367|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136937265|Old Tabanni Health Clinic Tabanni, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.01146|7.01146|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136937332|Bugai Health Clinic Magajin Gari 2, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.27724|6.27724|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136938874|Jibrin Maigwari General Hospital. Magajin Gari 2, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.53518|6.53518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136942141|Gwaska Health Clinic Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.73386|6.73386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136942998|Maganda Health Clinic Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.75658|6.75658|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136943236|Saulawa Primary Health Centre Magajin Gari 3, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.90036|6.90036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136948323|Dawakin Bassa Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.48777|6.48777|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136949560|Kungi Health Clinic Randagi, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.53666|6.53666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136950166|Randagi Primary Health Centre Randagi, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.14907|6.14907|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956144|Kuyello Primary Health Centre Kuyello, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.94617|6.94617|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956333|Kamfanin Doka Primary Health Centre Gayam, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.56106|6.56106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956460|Dan Dutse Health Clinic Tudun Wada Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71886|7.71886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956510|Tudun Wada Zaria Primary Health Centre Tudun Wada]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71844|7.71844|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956592|Health Clinic Tudun Jukun Tukur Tukur, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.70363|7.70363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956803|Tuktr Tukur Primary Health Centre Tukur Tukur, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69698|7.69698|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136956960|Aba Health Clinic Wuciciri, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.7249|7.7249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136957140|Rubuci Health Clinic Wuciciri, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.77964|7.77964|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136979316|Wuciciri Primary Health Centre Wuciciri, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.77913|7.77913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136979357|Damari Primary Health Centre Damari, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|6.99671|6.99671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136983463|Gwanda Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.04464|7.04464|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136984055|Ingade Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.12325|7.12325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136985161|Takama Health Clinic Damari, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.05742|7.05742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136994177|Dogon Dawa Primary Health Centre Dogon Dawa, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.08122|7.08122|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136994714|Funtuan Badadi Health Clinic Dogon Dawa, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.13371|7.13371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136994892|Unguwan Danko Health Clinic Dogon Dawa, Birnin Gwari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.09506|7.09506|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136994998|Health Clinic Kauran Juli Kufena, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.68428|7.68428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136995802|Kake Health Clinic Kufena, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.68912|7.68912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136995850|Institute of Child Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71778|7.71778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136995948|Health Clinic Magajiya Kwarbai A, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71388|7.71388|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137009791|Iyal Kwarbai Primary Health Centre Kwarbai A, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71523|7.71523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010256|Jushi Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71154|7.71154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010447|Kofar Galadima Health Clinic Kwarbai A, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71388|7.71388|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010718|Anguwan Alkali Primary Health Centre Kwarbai B, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.70377|7.70377|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137011791|Health Clinic Anguwan Liman Kwarbai B, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.72532|7.72532|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137012029|Health Clinic Kakaki Kwarbai B, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.70149|7.70149|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137013575|Iya Abdullahi memorial Health Clinic Kwarbai B, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.70565|7.70565|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137031978|Babban Dodo Primary Health Centre Limancin Kona, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.70125|7.70125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137033953|Jakara Health Clinic Limancin Kona, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69747|7.69747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137036668|Salmanduna Health Clinic Limancin Kona, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.700267|7.700267|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137039627|Health Clinic Tankarau Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.626241|7.626241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040501|Kako Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.7426|7.7426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040564|Kasuwan Dutse Modern Primary Health Centre Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.64089|7.64089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040652|Kwaba Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71508|7.71508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040744|Majeru Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.03408|7.03408|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044308|Pammadina Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.6536|7.6536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044459|Unguwan Malamai Health Clinic Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.72531|7.72531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044571|Gambo Sawaba General Hospital Gyellesu, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.6996|7.6996|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044709|Gyallesu Primary Health Centre Gyellesu, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.72574|7.72574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137044944|Kaku Primary Health Centre Gyellesu, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.728993|7.728993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137046283|Nagoyi Health Clinic Gyellesu, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.7363|7.7363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137047507|Community Health Centre Saye Zaria Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.64164|7.64164|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137047557|Anguwan Bishar Modern Primary Health Centre Kaura (Zaria), Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.71189|7.71189|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137053422|Katsit Daji Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.186299|8.186299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137053463|Aduwan Health Centre Madakiya, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.32312|8.32312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137053830|Aguwan Rimi Primary Health Centre Ungwar Rimi, Zangon Kata]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.22036|8.22036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137057847|Afana Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.2383|9.2383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137103827|Mabushi Primary Health Centre Unguwar Gaiya, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.39444|8.39444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104195|Anguwar Jaba Health Clinic Unguwar Gaiya, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.42446|8.42446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104433|Zitti Health Clinic Madakiya, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.25625|8.25625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104463|Tsoriyang Health Clinic Madakiya, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.33134|8.33134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104484|Kurmin Masara Primary Health Centre Zaman Dabo, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.46118|8.46118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104539|Rikawan Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.17046|8.17046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104579|Marsa Health Clinic Ungwar Rimi, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.1652|8.16528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104637|Fadia Mugu Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.240991|8.240991|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104677|Fadia Gida Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.24073|8.24073|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104708|Fadan Kaje Health Clinic Zonkwa, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.31788|8.31788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104754|Zama Awan Health Clinic Zaman Dabo, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.15227|9.15227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104779|Kigudu Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.421754|8.421754|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104813|Anguwar Ruhogu Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.45636|8.45636|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104860|Kakiye Health Clinic Dambo, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.75455|7.75455|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137104890|Dambo Primary Health Centre Dambo, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.772525|7.772525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137105385|Unguwan Fatika Primary Health Centre Angwar Fatika, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69119|7.69119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137123612|Kofar Kibo Health Clinic Angwar Fatika, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69458|7.69458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137123985|Kofar Kuyambana Health Clinic Anguwar Juma, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.68912|7.68912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137124143|Durumi PHC Anguwar Juma, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69799|7.69799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137125095|Alfadarai Health Clinic Anguwar Juma, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69444|7.69444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137125233|Sako Health Clinic Zonzon, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.40614|8.40614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137125281|Mazaki Health Centre Zonzon, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.43233|8.43233|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126324|Magamia Primary Health Centre Zonzon, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.20113|9.20113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126606|Health Clinic Gabari Kufena, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.69205|7.69205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126651|Health Clinic Kafin Mardanni Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.585|7.585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126703|Anguwan Dankali Primary Health Centre Kufena, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.68283|7.68283|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126758|Health Clinic Dorayi Dutsen Abba, Zaria]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.68597|7.68597|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137126812|Fansil Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.074707|8.074707|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137145317|Gidan Ali Health Centre Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.03949|8.03949|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137145707|Gidan Bako Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.158542|8.158542|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156787|Health Clinic Kamuru Dutse Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.215971|8.215971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137158272|Lisuru Health Centre Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.65466|7.65466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137159049|Rafin Juma Health Clinic Ikulu, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.203503|8.203503|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137159120|Balle Health Clinic Kamantan, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.91282|8.91282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137159616|Fadan Kamantan Primary Health Centre Kamantan, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.171151|8.171151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137160385|Fadia Tudun Wada Health Centre Kamantan, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.55341|8.55341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162317|Yelwa Makaranta Health Clinic Soba, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.8909|7.8909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162389|Kurungufi 1 Health Clinic Turawa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.045363|8.045363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162716|Madarzai Health Clinic Turawa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.02946|8.02946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162916|Makoron Lemu Health Clinic Turawa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.10118|8.10118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162952|Turawa Primary Health Centre Turawa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.06717|8.06717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164232|Farman Primary Health Centre Gidan Jatau, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.17462|8.17462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164382|Kamrum Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.23287|8.23287|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164511|Sakwak Health Centre Gidan Jatau, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.23936|8.23936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164524|Zuturung Kangurara Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.2485|9.2485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164725|Zuturung Kariyi Health Clinic Gidan Jatau, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.18461|9.18461|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164839|Gora Bafai Primary Health Centre Gora, Zangon Kataf]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.29138|8.29138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137164866|Unguwan Dogo Health Clinic Soba, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.09847|8.09847|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137167476|Yelwa Bene Health Clinic Soba, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.9955|7.9955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137169347|Yakasai Primary Health Centre Maigana, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.83511|7.83511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137169451|Marmara Health Clinic Rahama, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.10258|8.10258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137169487|Rahama Primary Health Centre Rahama, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.17899|8.17899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137170296|Sabon Kudi Health Clinic Rahama, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.06722|8.06722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137170350|Unguwawan Madaki Health Clinic Rahama, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8|8.17899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137170443|Tudun Saibu Health Clinic Maigana, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.91753|7.91753|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137177634|Farin Kasa Health Clinic Richifa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.80813|7.80813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137177758|Magadda Health Clinic Richifa, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.84844|7.84844|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137177808|Suddu Health Clinic Kwasalo, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.88615|7.88615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137177843|Taba Health Clinic (Soba) Kwasalo, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.83355|7.83355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137178150|Firji Gabas Primary Health clinic Zungumba, Yankwashi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.40114|8.40114|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137178249|Gora Health Clinic Maigana, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.8341|7.8341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137178349|UNGUWAR MALAM HEALTH POST Zungumba, Yankwashi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|8.43288|8.43288|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137185838|Kwadaro Health Clinic Maigana, Soba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|7.9402|7.9402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721212|AIR FORCE MEDICAL CENTRE MANDO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.376411|7.709455|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721235|ABDUL-AZEEZ MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.507977|7.399533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721245|ALBA CLINICAND MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.502756|7.429852|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721252|SEFA SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.53719|7.422605|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721272|SALEM HOSPITAL CLINICS & MAT.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.595557|8.290509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721282|JINYA SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.526504|7.431963|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721302|SALAMATU HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.51148|7.404304|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137723309|MANEKS HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.467|7.413663|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137723314|AMINA HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.45526|7.425921|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137723323|GILTOEARIS SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.4828|7.428626|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137723333|C JAY MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.480684|7.421296|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137723338|GWAMNAAWAN HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.532786|7.441038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137731191|44 Armed Forces Reference Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.534401|7.422815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137731197|FEDERAL NEUROPSYCHIATRIC HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.465007|7.428072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137732160|SALAMA INFIRMARY HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.130552|7.702224|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137732184|ST. LUKE'S ANGLICAN HOSPITAL , ZARIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.076181|7.679799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137732194|HAJIA GAMBO SAWABA GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.963653|8.39275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137732211|GENERAL HOSPITAL, Giwa, Kaduna State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.249691|7.477607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137733603|PRIME SPECIALIST HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.976631|8.56761|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137733609|ANNA-KITCH MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.451654|7.459118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137733617|NEW ERA HOSPITAL & MATERNITY. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.460024|8.389633|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137733637|OXFORD HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.52|7.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739514|RESTORATION HOSPITAL INC. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.5091|7.427908|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739524|HITAF SPECIALIST]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.521404|7.461787|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739528|GENERAL HOSPITAL MAKARFI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.362257|7.909884|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739532|A B U TEACHING HOSPITAL, SHIKA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.199229|7.603188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739533|AL MANSUR SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.545364|7.434184|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739545|JIBRIN MAI-GWARI HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.659054|6.53523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739556|ABU TEACHING HOSPITAL SHIKA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.199236|7.603135|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739558|DR. GWAMNAAWAN GEN. HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.465701|7.402803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739562|JEMA`A HOSPITAL Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.472876|8.387376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739563|JICON HOSPITAL & SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.486014|7.429924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739564|MARABA CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.216985|7.539442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739577|SAIDU DANGE RAILWAY ZARIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.117164|7.724197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739584|WILBASUN HOSPITALAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.462078|7.457072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739586|ZARIA CLINIC & MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.085332|7.713823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739590|SALVATION HOSPITALAND MATERNITY 2B Algbria Crescent, Barnawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.465356|7.442414|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739613|FOMWAN HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.557488|7.452362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739619|MUSAKA SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.530912|7.458384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137739621|ST LOUIS HOSPITAL . Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.777896|8.278068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758871|DEFENCE INDUSTRY CORPORATION CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.466922|7.454237|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758881|AERO MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.51|7.43|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758895|BRIGHTWAY MEDICAL CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.475332|7.372644|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758911|JODEB HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.514118|7.428886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758937|PAL HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.098871|7.718326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758957|NAT. INST. FOR CHEMICATECH MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.0855|7.7199|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758968|DIALOGUE SEPCIALIST CLINICS LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.575798|7.464435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137758989|DAN GIWA MEMORIAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.510487|7.416469|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759011|AL-MUNIFF HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.556512|7.440593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759016|MEDICAL CENTER KADUNA STATE UNIVERSITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.526062|7.441016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759029|EL BARAU MEDICAL & DIAGNOSTIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.514813|7.425882|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759035|MSK SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.517133|7.3809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770866|KAKAKI HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.504479|7.425329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770880|KAWO ISLAMIC HOSPITAL. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.577521|7.449112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770892|RAPHA SPECIALIST HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.484844|7.426147|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770912|HIKMAH SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.125803|7.688095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770921|SALEM MEDICAL CENTRE. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|9.595553|8.290457|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770934|NEW CITY HOSPITAL & DIAGNOSTICS. Kaduna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.04453|7.692318|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770939|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL, ZARIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.112707|7.711283|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770947|ANNUR MEDICAL CENTRE & SPECIAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.575746|7.467046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770953|Gugoh Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|10.52|7.44|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771001|IVORY CLINICAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.982943|8.49519|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q138714178|Farinkasa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | {{Coord|11.136416|7.816428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123010256|General Hospital Kafin Hausa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q218744|Kafin Hausa]]''<br/>''[[:d:Q94750398|Jigawa]]'' | {{Coord|12.244526|9.917339|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101859155|General Hospital Kaiama]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q14653808|Kaiama]]'' | {{Coord|9.601|3.945972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504316|Al-Hikmah Clinic and Maternity Kaiama]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q14653808|Kaiama]]'' | {{Coord|3.93452|3.93452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102065130|General Hospital Okeho]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11282187|Kajola]]'' | {{Coord|8.043253|3.380133|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133453825|Jowako hospital, Jos road Army Reference]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Kaduna]] | ''[[:d:Q6349725|Kakuri]]'' | {{Coord|10.57131|7.762939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q111912344|General Hospital Kaltungo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]'' | {{Coord|9.8201|11.3119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122947874|Cottage Hospital Tula Wange, Kaltungo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.829467|11.473286|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123339073|Yiri Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|9.795108|11.502488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123351150|Gujuba Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|9.94295|11.326356|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123351381|Kaltin Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6354502|Kaltungo]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|9.914656|11.47159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30279703|Aminu Kano Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.962676|8.551973|display=inline}} | [[Lêer:Aminu Kano TH.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q133805584|New Greenland Specialist Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|12.027034|8.532508|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133805736|Premier Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.974859|8.537828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771180|AMITY HOSPITAL & MEDICAL SERVICES]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.966087|8.54246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771201|GAYA GENERAL HOSPITAL. Kano]]'' | | [[Nigerië]] | [[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.867663|8.987883|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112074922|General Hospital Gwarzo, Kano State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5623352|Gwarzo]]'' | {{Coord|11.926175|7.937291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112080055|Muhammad Abdullahi Wase Teaching Hospital, Kano State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.998632|8.547933|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967885|National Orthopaedic Hospital, Dala]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.020038|8.502006|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q119041783|Kabuga primary health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.983905|8.474384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123461065|Muhammadu Buhari Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.991617|8.567879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123461098|Standard Specialist Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.979368|8.558713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123461123|Khadijat Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.020729|8.519886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123461171|UMC Zhahir Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.979064|8.466081|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463787|Sir Muhammad Sanusi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.997331|8.580087|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463826|Kano Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.02451|8.457741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463836|Mds hospital kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.992896|8.58654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463863|Amina Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.010887|8.543017|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463881|Unicare Hospital Ltd, Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.067435|8.461795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123470798|Prime Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.98153|8.562625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123470861|Muhammad A Wase Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.998168|8.548143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472490|Yadakunya leprosy hospital, kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.085113|8.632127|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472515|Minjibir General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.175976|8.657293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123472524|Sumar Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.959124|8.604701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125725222|Mohammed Abdullahi Wase Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.997944|8.54775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125725945|Nuhu Bamalli Maternity Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.99128|8.529426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125725966|Nigerian Law School Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|9.281704|7.358692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125726013|Hasiya Bayero Pediatric Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.988597|8.518261|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125726064|Makkah Specialist Eye hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.979687|8.496962|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125727775|Shanono Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q7489007|Shanono]]'' | {{Coord|12.050618|7.985785|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125728029|Rogo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q7359427|Rogo]]'' | {{Coord|11.552115|7.830964|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125749165|Gwagwarwa Comprehensive Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.9828|8.557467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125749310|Abubakar Imam Urology Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5429405|Fagge]]'' | {{Coord|12.014869|8.525665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125749532|General Hospital Dawakin Tofa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5242271|Dawakin Tofa]]'' | {{Coord|12.130588|8.365629|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125757377|Sa'ida Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q7849383|Tsanyawa]]''<br/>''[[:d:Q94746683|Gozarki]]'' | {{Coord|12.194168|8.063954|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125820658|Abbas Health Clinic Bagwai]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q4842187|Bagwai]]'' | {{Coord|12.153189|8.137118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125821160|Dawanau Psychiatric Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5242271|Dawakin Tofa]]''<br/>''[[:d:Q94745857|Dawanau]]'' | {{Coord|12.083816|8.442573|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125893094|Gasgainu Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.241183|8.633088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125898581|Cardia Heart & Hypertension Clinic, Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.951556|8.477075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125899173|Fanisau Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.080088|8.541666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125911532|Danlasan Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.870947|8.766295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125913168|Lambu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.008121|8.353851|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125913418|Langel Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.990473|8.394821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125939509|General Hospital, Zakirai]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.1048|8.884989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125954873|Rano General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.562717|8.585484|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125965448|Getwell Women & Children Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.981207|8.465701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125965954|Bintu Nursing Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.9597|8.555393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125967028|Kura General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.777999|8.424345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126018793|Yakasai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.201959|8.291902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126040174|Unique Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.990954|8.481074|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126040395|Khadija Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.971782|8.44593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126040484|Infectious Diseases Hospital, Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5429405|Fagge]]'' | {{Coord|12.014965|8.528746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126040526|International Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.010353|8.542249|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126040616|Nasarawa Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.997727|8.548432|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126041157|Expert Alliance Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.9663|8.565534|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200593|General Hospital Dambatta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5212087|Dambatta]]'' | {{Coord|12.433325|8.516672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200633|Abubakar Imam Urology Centre, Fagge]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5429405|Fagge]]'' | {{Coord|12.014734|8.525739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200775|Muhammad Buhari Specialist Hospital Nassarawa, Kano State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.991218|8.568057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200822|Warshu Hospital Ungogo Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q3510251|Ungogo]]'' | {{Coord|12.020686|8.58216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200872|National Orthopaedic Hospital Dala Kano State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5210142|Dala]]'' | {{Coord|12.020002|8.50201|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202524|Getwell Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.981215|8.465727|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210843|Softcare Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q94746781|Sharada]]'' | {{Coord|11.950477|8.488969|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210890|Unique Care Al-Haramain Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.928686|8.625615|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210915|Prime Alliance Multicare Specialist Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.976642|8.567612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210958|Cavendish Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.985511|8.560486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210986|Universal Specialist Hospital Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>[[Kano (stad)|Kano]] | {{Coord|11.969776|8.531525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127374538|Triumph Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.962858|8.54139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127374815|Sahara Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.972843|8.569831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127375039|Topcare Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.009531|8.576499|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127375244|Sule Uran Nursing Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.984073|8.523361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127375307|Zaks Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.955193|8.550268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127375311|Barewa Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.984532|8.535051|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127375319|Unicare Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.067135|8.461879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378418|City Medical Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.993972|8.494967|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378420|Amity Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.966071|8.542428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378427|Nol International Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.985825|8.562013|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378438|Turnik Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|5.505358|7.067055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378441|Kanya Clinic and Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.897234|8.460033|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378451|Klinchex Laboratory and Diagnostic Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.979244|8.484354|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378508|Greenland Clinic and Maternity Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.026683|8.532665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378514|Mai Akoko Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.928085|8.551433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127378526|North West Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q5242270|Dawakin Kudu]]'' | {{Coord|11.839511|8.602311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127379265|Bichi Excellence Hospital and Maternity Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.224614|8.250045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127379445|Ultimate Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.007531|8.570143|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127379506|Ameer clinic and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.963288|8.526809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127379565|New Age Diabetic Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.979506|8.465764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127379670|Sule Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.984061|8.52338|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388041|Sassauka Clinic and Diagnostic Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.047127|8.577126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388045|Marhaba Clinical and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.050043|8.471923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388049|Yakubu Dan Nono Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.059804|8.280079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388054|Bamaiyi Sai Allah Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.028309|8.554279|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388058|Baba Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.98393|8.494122|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388062|Top Care Hospital and Maternity [Danbatta]]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|5.50537|7.06707|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388066|Tajuddeen Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.91354|8.464975|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388068|Amisal Dental Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.004968|8.563486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388071|Baraka Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|5.505315|7.067016|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388072|Destiny Surgery]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.941797|8.562265|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388074|Ideal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.017763|8.538461|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388075|Joca Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.027769|8.522987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127388076|Mos Metro Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.019702|8.543474|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127420750|Hamdala Clinic and Maternity Rogo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.677385|10.184117|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q127420771|Zoputa Clinic and Maternity Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.031556|8.535941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130632469|Khadija Memorial Hospital Ltd, Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.971756|8.445923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133269715|Imam Wali General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.97538|8.467496|display=inline}}<br/>{{Coord|12.01|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133269838|Waziri Shehu Gidado Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.0584|8.470803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133272127|Nigerian Lebanese Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.012642|8.555116|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133273109|Zaihar Kano Neurospine Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.961498|8.425729|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133274325|Ahmadiyya Muslim Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.00677|8.548253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539370|EHA Clinics Kano]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.98422|8.563303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730331|Castle Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133805484|AH SPECIALIST HOSPITAL KANO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.000961|8.542326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133809159|International Clinics & Hospital Limitd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.002465|8.592109|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133809216|Dantamashe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|8.57993|8.57993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134282216|Ajingi Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]''<br/>''[[:d:Q4699747|Ajingi]]'' | {{Coord|11.969829|9.041786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476255|Ahmad dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.002321|8.591911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136688396|Apex Consultant Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.965706|8.541531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136688444|Bamaiyi Sai Allah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.028311|8.554297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136688536|Getwell Women And Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.981361|8.46575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136688552|Greenfield Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.966361|8.530222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136688572|Kano Evangelical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.002194|8.591972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136704383|Kunya hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.050389|8.477917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136704408|Mariya Sanusi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.002194|8.591972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136704422|Muhammad Abdullahi Wase Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.997944|8.54775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136704462|Salomotu clinic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.0135|8.506278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137079701|Tofa comprehensive health hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.062709|8.272018|display=inline}} | [[Lêer:Tofa comprehensive health care hospital Entrance.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q137080294|Bunkure primary health care hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.675176|8.544819|display=inline}} | [[Lêer:Bunkure primary health care hospital Entrance.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q137081115|Sustainable development mother and child hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.999537|8.546776|display=inline}} | [[Lêer:Sustainable development mother and child hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q137770974|UNICARE CLINICAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.067145|8.461806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770985|TOPCARE SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.009575|8.576552|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771011|SAYMAYS SPECIALIST HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.979863|8.529457|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771018|WARSHI HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771021|ZAKS CLINIC & MATERNITY LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.955185|8.550324|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771030|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MED. CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.023039|8.520117|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771041|ARMED FORCES SPEC. HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.033238|8.517258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771046|349 Nigerian Airforce Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|4.851221|7.059522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771149|CORDIAL HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.026392|8.535072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771162|MODULA CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.018869|8.539012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771205|NOL INTERNATIONAL HOSPITAL & DIAGNOSTIC CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.985835|8.562142|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771209|GETWELL WOMENAND CHILDREN HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.981204|8.465684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771217|DAWAKIN KUDU GENERAL HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.839508|8.602315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771219|TUNIK HOSPITAL. Kano State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.029114|8.534824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771223|WAZIRI SHEHU GIDADO GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.025496|8.486955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771236|NORTHWEST UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.965311|8.548747|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771242|BEST CHOICE CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.950181|8.510938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776949|TIGA GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.667932|8.261183|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776959|RIMIN GADO COMPREHENSIVE HEALTHCARE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.971839|8.247694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776986|NEWAGE SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777008|YAKUBU DAN-NONO MERMORIAL HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.99|8.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777018|MUHAMMED BUHARI SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.02|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777107|MGK HEALTHCARE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777147|NOR CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.937818|8.47256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777162|ASYMCO HEALTH CLINIC, KANO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.976267|8.530289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777169|KANO HOSPITAL PHARMACY & DIAGNOSTIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|12.01|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139670227|General Hospital Dawakin Kudu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682571|Kano State]]'' | {{Coord|11.839511|8.602313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955571|General Hospital Kashere]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815549|Kashere]]''<br/>''[[:d:Q3510455|Akko]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.913846|11.011101|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939173|Federal Medical Centre, Katsina]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q937487|Katsina]]'' | {{Coord|12.988147|7.576803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125907228|Dan Marke Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.669453|7.769788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125907599|Shibdawa Dispensary]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.951867|7.503974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126165315|Nakowa Hospital And Ultrasound Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.518461|7.312943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126165339|General Hospital Malumfashi, Katsina State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.804789|7.621325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126165357|Katsina Orthopaedic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.904549|7.593135|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126165556|Amfani Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.973556|7.641429|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133505411|Funtua General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.536949|7.301886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133505441|Khadija Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.530683|7.319503|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133519948|Sarkin Maska Shehu Hospital Funtua]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.518462|7.312936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137712851|GENERAL HOSPITAL, KATSINA-ALA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|13.000364|7.602098|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777557|GENERAL HOSPITAL, DAURA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|13.007691|7.680443|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777580|KHADIJAT MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.99|7.6|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777602|BISTIT HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|13|7.61|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777620|NAKOWA HOSPITAL & ULTRA SOUND]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.98|7.59|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777640|GENERAL HOSPITAL KANKARA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|11.91734|7.42223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777650|GENERAL HOSPITAL, KANKIYA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.549451|7.842226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777772|GENERAL HOSPITAL MUSAWA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q657821|Katsina State]]'' | {{Coord|12.137205|7.668638|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905718|Albarka Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6378876|Kaura Namoda]]'' | {{Coord|9.35072|3.580931|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905744|Dan Bilu Clinic And Diagnostic Service]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6378876|Kaura Namoda]]'' | {{Coord|12.16|6.66|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123010383|General Hospital Kanti, Kazaure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6380928|Kazaure]]''<br/>''[[:d:Q94750398|Jigawa]]'' | {{Coord|12.652073|8.412545|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101938172|Keana General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6382153|Keana]]'' | {{Coord|8.152472|8.801278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109713073|Federal Medical Centre, Birnin Kebbi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.433839|4.188951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123023102|General Hospital Bena, Danko/Wasagu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|11.392485|5.820072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126192494|General Hospital Kaoje]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|11.218749|4.130718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126192676|Godiya hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|11.448124|5.228484|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126192708|Illo General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|11.567191|3.69547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126192778|General Hospital Bunza]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.110993|4.47619|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126192791|Primary Health Care Birnin Yari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.216792|4.387611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126194933|Dr. Manir Residence]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.239394|4.380757|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126208771|Argungu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.740208|4.523024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126208797|Ash Shifa Hospital Argungu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.740208|4.523024|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136807205|General hospital Aliero]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136807338|General Hospital Jega]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136807367|General hospital kamba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136833575|General Hospital Koko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136833603|General Hospital Maiyama]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136833624|General Hospital Sench]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136833663|General Hospital Warra]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136833774|General hospital zauro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136834041|General Hospital Yauri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.431806|4.195611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137718564|NAKOWA CLINIC LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|9.076878|7.361328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721184|MARTHA BAMAIYI GENERAL HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|11.41923|5.238198|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137721203|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL, BIRNIN KEBBI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q748523|Kebbi State]]'' | {{Coord|12.442196|4.173755|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101927024|Keffi Federal Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510599|Keffi]]''<br/>''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.847667|7.884278|display=inline}}<br/>{{Coord|8.846008|7.885577|display=inline}}<br/>{{Coord|8.86474|7.886343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101937230|Keffi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510599|Keffi]]'' | {{Coord|8.844167|7.862111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101937756|Nassarawa University Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510599|Keffi]]'' | {{Coord|8.844667|7.871639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939171|Federal Medical Centre, Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6425793|Kogi]]'' | {{Coord|7.800831|6.741248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q5322771|ECWA Hospital Egbe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|8.213817|5.517987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101588422|Zonal Hospital Okene]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.554667|6.238361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q104520657|Kogi State University Teaching Hospital(KSUTH)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.479946|7.169073|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115458441|Blue House Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.483172|7.168184|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123437494|Rehoboth Specialist Hospital Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.796995|6.701435|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123437542|The light Hospital Okpo Kogi State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.213838|7.560246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123437649|NIGER HOSPITAL LOKOJA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.802559|6.733403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123455732|Federal Teaching Hospital Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.799976|6.742097|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123455756|Ali Omeiza Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.810164|6.747673|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123455799|Healing Spring Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.81689|6.749925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123455811|Rehoboth Women Hospital Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.798446|6.701538|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123455822|Shifaah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.798119|6.740571|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123458299|Maria Gorretti Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.572119|7.150535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123460342|Bethel Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.384015|7.6215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123460998|Poly Hospital And Maternity Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.80028|6.734856|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123461023|Gabann Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.780128|6.742277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130553813|Holley Memorial Hospital, kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.390795|7.036164|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130558785|Okene General Hospital,kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.554444|6.238606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130558826|Reference Hospital Okene,kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.556135|6.239379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130644785|Our Lady Mother of Mercy Hospital, St Boniface Cathedral, Idah]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.115048|6.738872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130644814|Ogala Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.139576|6.739902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130645185|Immanuel clinc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.155246|6.771145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130645476|Ola Hospital,idah]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.116751|6.740932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130689724|JOSALU SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.891481|6.732313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130691233|Good Shepherd Medical Centre, kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.613891|7.440931|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136349401|Onyedega Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|6.883816|6.677245|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683201|Alokoli Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.731766|7.048752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683320|Ette Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.973919|6.870224|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683553|nebo multicare hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.511817|7.157197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683593|Dedkakpo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|8.05387|6.82941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683634|MDG's PHC Ajiolo Odoeto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.596945|7.094269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683672|Onichaigo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.362749|7.348328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136683846|Kogi Diagnostic & Reference Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.507094|7.172547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136684010|Eleojo Clinic And maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.546576|7.16568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136684089|Kpanche Centre Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|8.004039|7.24716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136697285|Concord Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.783419|6.729079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136697404|Confluence City Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.805698|6.733199|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136697544|Carecrest Specialist Hospital and Fertility Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.795773|6.724134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136699383|Grand Specialist Hospital ,kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.869668|6.710187|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136699534|Winning Ways Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.791094|6.722436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136699672|ROCK N GARDENS CLINIC LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.80606|6.733594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136699751|St Margarets hospital kogi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.855827|6.721692|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136699768|Solucio clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.803527|6.707486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136702141|Beaconhealth Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.800466|6.743535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136702188|Victory Edith Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.784408|6.735126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136702224|ASEVITI WALK-IN MEDICAL CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.807096|6.747802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136702239|Ankuri Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.806076|6.734069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136702367|Maranatha Specialist Hospital lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.812878|6.740077|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136707909|Anyigba Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.515921|7.166572|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136707983|Ojofu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.534797|7.178363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708008|Akabe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.562259|7.121543|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136722724|Achokpa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.082488|6.943962|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136722818|Ikeffi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.1433|6.980183|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136723026|Ugbedomagu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.179669|7.058333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136723067|Akpodo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.223352|7.089502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724405|Ahi Ojapata Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.247494|6.970817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724450|Obale Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.01321|6.856603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724483|Anamu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.025423|6.865276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756451|Bethel Hospital Kogi state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.405291|7.622281|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756548|Madonna Hospital Kogi state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.405349|7.622259|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756740|Limestone medical clinic obajana]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.921217|6.432301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756819|Amaka Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|6.857415|7.068864|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136756856|Emachi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.152972|6.857825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136757177|Eika Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.583287|6.266547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136757200|Ibochi - Okanekpa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.206605|6.819126|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136893003|Ojuwomachi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.340707|6.916551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136893046|Okele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.377525|7.076746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136899335|Alaba Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.17792|6.927442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136900096|Olichekpe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.15067|6.904808|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136900620|Ikare II Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.146692|6.870545|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136900983|Ojokuta-Olofu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.092631|6.867366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136901484|Ikara I Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.164078|6.827693|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136903134|Otobo-Ojaja Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.191507|6.820531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136904435|Ogbogba Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.109946|6.815939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136904686|Iyegu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.101752|6.788712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136905006|Golden Fingers Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.133757|6.755426|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137049194|Living Hope Hospital, kogi state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.421258|7.614593|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137156866|Maria Gorette Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.751721|7.611701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137160079|Maimuna And Usman Yahaya Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.44107|7.643039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137162703|Avon Healthcare Maria Goretti Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.407404|7.608854|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137166878|Ika Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q387745|Kogi State]]'' | {{Coord|7.618974|7.701389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101936758|Garaku General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6426774|Kokona]]'' | {{Coord|8.901389|8.155667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101949094|Kontagora General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994129|Kontagora]]'' | {{Coord|10.399875|5.448302|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102198437|Nasara Clinic & Maternity Hospital Kontangora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994129|Kontagora]]'' | {{Coord|10.751114|5.481951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175760|O King Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.610775|3.397793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175811|Elegbeleiye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.604167|3.382031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175855|Yombo Hospital And Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.602952|3.382213|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175917|Timoteik Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.600949|3.385458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176006|Lade Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.601691|3.386355|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176061|Dafe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6433326|Kosofe]]'' | {{Coord|6.604377|3.385947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956444|Alfad Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.878578|7.224701|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956534|White Dove hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.883122|7.232479|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115053409|Alfama Prime Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.8778|7.2274|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869225|Chukuku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.884455|7.230676|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869240|Chibiri Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.884393|7.230596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869447|Kusaki Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.793644|7.433078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869462|Kasada Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.799513|7.380307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869471|Kahodahannu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.768121|7.258431|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869558|Gidanbawa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.876364|7.243711|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869574|Gbaupe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|5.414408|7.06994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869577|Gbaukuchi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|5.414437|7.069936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869681|Tashara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|5.414392|7.069937|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869686|Dafara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|8.884472|7.230635|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131869694|Huni Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6442341|Kuje]]'' | {{Coord|5.414378|7.069897|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956797|Rhema Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6450057|Kwali]]'' | {{Coord|8.818446|7.034683|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123338982|Tappi Primary Health Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6450109|Kwami]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.494438|11.056277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101532430|303 M A G Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.5|4.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552127|Agbonda Comprehensive Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|6.596056|3.35475|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552532|General hospital omu aran]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.123917|5.113556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552826|General hospital Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''<br/>''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.482604|4.532741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553309|ijomu-oro cottage hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.248639|4.901333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101857499|Odentan Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.874375|4.687509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101858515|Jebba Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|9.0945|4.819667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076536|Anchormed Hospital, Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.482805|4.601858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123413945|Oreofe Maternity and Wellness Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.537535|4.544509|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123414030|Femis Hospital, Ilorin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.537449|4.544366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123414058|Optimal Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.538335|4.539089|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123415955|Olanrewaju Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.488659|4.568507|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123415988|Lifefount Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.474713|4.566965|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123416020|MAXIHEALTH HOSPITALS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.480705|4.520618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123419683|Balm Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.538022|4.544741|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123420895|Olutayo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.520555|4.593105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421736|Ilorin Clinic And Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.508703|4.523537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421780|Olorun Osebi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.456394|4.524943|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421798|Sadiku Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.480842|4.558522|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421816|Fatima Hospital Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.534961|4.538057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421827|Pentacare Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.492206|4.596364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123421836|Crescent Gold Crown Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.537555|4.544419|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124760201|Tobi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''<br/>''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.483782|4.540879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131176015|UITH Physiotherapy Department]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]''<br/>''[[:d:Q587085|Ilorin]]'' | {{Coord|8.536967|4.646582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136793989|Jabe Clinic And Maternity Center, Share]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.813269|4.966547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136807125|Dr. Aisha Muhammadu Bihari Mother & Child Hospita]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.395694|4.459917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136955998|New Era Hospital, Osi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.076074|5.21469|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137010446|Notre Dame Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.407499|4.616138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141505344|Kwara State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | {{Coord|8.471111|4.527778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101926520|Dalhatu Araf Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023721|Lafia]]'' | {{Coord|8.502257|8.523665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101936209|Shabu Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023721|Lafia]]'' | {{Coord|8.573907|8.556653|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105589485|Barau Dikko Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023721|Lafia]]'' | {{Coord|10.526727|7.441885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137774284|Sandaji Medical Center Hospital Lafia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023721|Lafia]]'' | {{Coord|8.50908|8.538263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064898|General Hospital Lagun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6471977|Lagelu]]'' | {{Coord|7.533308|4.099872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102065049|General Hospital Kutayi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6471977|Lagelu]]'' | {{Coord|9.868|6.7134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17109134|Lagos University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]]<br/>''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.5189|3.3555|display=inline}} | [[Lêer:Nurse checking triplets.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q19874986|Lagos Island General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.44741|3.39657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q19903386|Lagoon Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.445945|3.437407|display=inline}} | [[Lêer:Lagoon Hospital Gate, Ikeja.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q20047289|Reddington Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | [[Lagos]]<br/>''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]'' | {{Coord|6.433562|3.420639|display=inline}}<br/>{{Coord|6.433084|3.420798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q20707309|Creek Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]]<br/>''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.443639|3.408403|display=inline}} | [[Lêer:Military hospital, Lagos.webp|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q23023017|National Orthopaedic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.53123|3.370184|display=inline}} | [[Lêer:National Orthopedic Hospital, Igbobi.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q28407661|Federal Neuro Psychiatric Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]]<br/>''[[:d:Q3509639|Yaba]]'' | {{Coord|6.505432|3.373566|display=inline}} | [[Lêer:Federal Neuro-Psychiatric Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q48743188|Gbagada General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.55256|3.3871|display=inline}} | [[Lêer:Gbagada General Hospital.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q101552922|Agbowa General hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.636444|3.7145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105799584|Emel Hospital, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.476248|3.289612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105902787|Godfrey Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.48205|3.304137|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112077104|General Hospital Ikorodu]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]]<br/>''[[:d:Q1658159|Ikorodu]]'' | {{Coord|6.608751|3.498843|display=inline}} | [[Lêer:Ikorodu General Hospital Nigeria 1972 Designed by Michael Olutusen Onafowokan Isometric View 001.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q112077133|Badagry General Hospital Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.615125|3.539234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113489595|Fuja Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.459104|3.381723|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113489657|TMS Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.458539|3.38463|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113489725|Morsun Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.444653|3.402587|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113493139|Sinai Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.445884|3.403714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113493279|Sura Primary Health center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.454879|3.405568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113493368|The Health Arena Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.448844|3.404297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113493547|The Foresight Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.450988|3.405659|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113495082|Ayo - Ade Oshin Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.450069|3.402955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113495183|Ribway Polyclinic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.450069|3.402955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113497283|Dunamis Eye Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.452611|3.402276|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113497381|General Hospital,Odan]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.447497|3.397218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113497455|Unique Health Trust Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.455962|3.399406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113499517|Cottage Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.456134|3.395337|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113500230|Fehintola Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.454214|3.39333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113503317|Mayowa Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.454767|3.393974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113503340|City Angels Health Medicare Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.452327|3.393194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530316|Reddington Hospital & Cardiac Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.58696|3.357871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530657|Dr Abimbola Awoliyi Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.61021|3.35436|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530688|Ocuville Eye Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.57916|3.387492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113531196|Nimbus Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.49125|3.334055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113539838|Afrimed Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.453734|3.387699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113553938|Judors Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.45306|3.39583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125847766|Mascot Healthcare Clinic Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.528157|3.385703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125847873|Krown Hospital Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.612365|3.301823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125848181|Arubah Family Medical Centre Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.44142|3.515281|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125859128|Shepherd Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.589454|3.361834|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125859166|St. Joseph's Physiotherapy Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.455384|3.473121|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125859201|Maryiam Ville Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.488365|3.360441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125859324|Blue Cross Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.631943|3.340397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125859761|Mercy Stripes Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.574545|3.303722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131177472|Bayo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.432843|2.962627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131835966|New Ikeja Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.603716|3.347067|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461524|Euracare Mutli-Specialist Hospital, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.426823|3.436712|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539005|Cedar Crest Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|8.992722|7.487068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539095|The Eko Hosital, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.587822|3.357677|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698259|Kyutis Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.443398|3.42528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698303|Critical Rescue International Clinic, CRI Clinic Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.462584|3.554046|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476028|Soft touch dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|45.499418|-122.421881|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476042|Oasis dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.548534|3.378647|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476045|Rave dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.643519|3.332047|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476050|Mid Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.638391|3.343504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476051|Smile pride Dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.681637|3.190627|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476059|Nene Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.599147|3.353656|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476086|Roberts dental clinics]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.510272|3.352758|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476087|Amara Medicare Dental Limited Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.440416|3.488068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476100|Brite Smiles dental studio]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.602082|3.35142|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476106|Evans dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.636125|3.344132|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476113|Aire dental Clinic Surulere]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.497315|3.33784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476123|Don Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.444444|3.417998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476131|Plaza dental service]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.572894|3.396433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476139|Celon dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.476353|3.756903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476141|First consultant dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.545371|3.35968|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476145|GT dental specialist]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q134476152|Amara medicare dental limited sangotedo]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.459205|3.639979|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476175|Finesse specialist dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.473908|3.581586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476188|OXYBELLE EYE CLINIC IKEJA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.609416|3.343106|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476208|TBS dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.447381|3.402815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476340|Amara Medicare Dental Limited Ajah]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.458589|3.556377|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476352|Haven dental]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.48597|3.344513|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137204338|Federal Medical Centre, Ebute Meta]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.618605|3.389899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137205414|68 Nigerian Army Reference Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|12.018227|8.603431|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137208735|National Orthopedic Hospital Igbobi,]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.530977|3.371263|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219669|Apex Care Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.583319|3.381156|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137244585|Victory Medical Center Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.579707|3.587412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137351778|Premier Specialist Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.50103|3.656155|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137353824|Rainbow Specialist Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.484174|3.436495|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140312748|ADEFEMI HOSPITAL LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140313332|AGO MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140313388|AJAYI MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140313554|ALHERI HOSPITAL LAGOS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140313574|ALL SOUL IMFIRMARY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315109|De-Balm Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315145|Total Health Clinic & Maternity , Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315187|Newgate Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315217|Ameso Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315236|P&G Medical Center Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140315288|Peterhoff Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316101|Folabi Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316122|Ultima Hospital Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316136|A B Specialist Hospital .Lagos state Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316146|Maranatha Hospital Lagos state Nigeria]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316163|Jon Ken Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316186|Capes Clinics & Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316199|Royal Specialist Hospital, Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316233|Lobel Hospital Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316251|Vones Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316265|Araba Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316277|Agape Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316293|Hillstar Clinics Nig. Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316312|Goodseed Specialist Clinics, Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q140316329|Life Hope Multiconsult Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | | | |- | ''[[:d:Q141444533|AB10 Specialist Hospital, Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | [[Lagos]] | {{Coord|6.6445|3.3288|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18355433|First Consultant Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.44797|3.41012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18392690|St. Nicholas Hospital, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.44934|3.39772|display=inline}} | [[Lêer:St. Nicholas Hospital, Lagos.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q101958185|Nigerian Air Force Medical]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.449944|3.40575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101959197|Onikan Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.444944|3.404833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245306|United Heart Hospital & Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.425687|3.440493|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105662020|First Consultant medical centre Obalande]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.450341|3.409655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105902930|Lagos Island Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.449443|3.397362|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113509993|Runsewe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.45074|3.399694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113510125|Yide Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.454885|3.396395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113510614|Odontoville Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.435454|3.434346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133454295|Lagos Island Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.449895|3.397146|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456650|Flying Doctors Nigeria Lagos, operates in West Africa]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q605583|Lagos Island]]'' | {{Coord|6.586929|3.34131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101959885|Harvey Road Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6472602|Lagos Mainland]]'' | {{Coord|6.510611|3.374889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101960581|Ebute-Metta Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6472602|Lagos Mainland]]'' | {{Coord|6.488278|3.384944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q111337060|Randle General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.5084|3.3572|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112073795|Adefemi Hospital, Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.602406|3.33918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076673|Isolo General Hospital, Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.526545|3.318212|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112078379|Adebayo Living Tower Hospital, Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.435622|2.983581|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112078484|Isalu Hospital, Lagos state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.631451|3.346827|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113528004|Paras Medicare Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.442521|3.357743|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113530603|Rhode Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q94751196|Ikotun]]'' | {{Coord|6.563134|3.24366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122643245|Mary Immaculate Nursing Home, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.621557|3.502625|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125847841|Paelon Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|6.422599|3.41514|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125872525|Chiron Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.496261|3.596466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125872672|Mediplan Healthcare Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.431497|3.436379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125872797|Valley Oak Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.643199|3.373083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125872889|Royal Saints Hospital, Victoria Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.43233|3.434055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125872961|Inland Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.575208|3.392531|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125873189|Genesis Specialist Hospital, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.572557|3.348668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125873247|Military Hospital Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.443636|3.40841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125873303|Germaine Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.43522|3.493988|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125873387|King's Hospital Limited Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.448249|3.412374|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946018|Parklande Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.496413|3.361206|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946055|Providence Hospitals Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.495262|3.361978|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946121|Rosescan Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.59724|3.363939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946817|St. Lukes Hospital Yaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.506233|3.375879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946886|St. Ives Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.590305|3.362829|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125946938|St.Maria Hospital Victoria Island, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|9.074668|7.489422|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947134|Ideal Eagle Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.435519|3.421216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947178|Lifeline Childrens Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.503523|3.351543|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947228|Abimbola Adeleye Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.452319|3.394914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947262|AB Specialist Hoaspital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.509989|3.3569|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947390|Bernes Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.430005|3.439984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947421|County Hospital Limited Lagos Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.635233|3.349486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947448|Ekemode Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.4888|3.350857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125947494|Eko Hospital Plc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.587829|3.35762|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000280|First City Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.425374|3.419297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000335|Gold Cross Hospital Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.447346|3.414721|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000423|Heritage Hospital Victoria Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.433306|3.420293|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000746|Hillstar Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.532678|3.343941|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000863|Humana Hospital Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.620458|3.354982|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126001280|Kings Hospital Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.443728|3.415616|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126001738|Midland Hospital Apapa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.515156|3.333511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002202|Newgate Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.622976|3.496688|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002248|Omotoyinbo Memo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.452343|3.394714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002282|Optimal Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.503646|3.359793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002472|Premier Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.42565|3.417481|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002515|Rebs Specialist Hospital & Trauma Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.596348|3.354069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002554|Regina Mundi Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.52736|3.355777|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002579|Robing Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.429301|3.439526|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002653|Rosescan Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.597248|3.363937|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002686|Rotfol Medical]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.51482|3.359066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002723|Royal Cross Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.4494|3.410504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002837|Sabo Crown Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.463345|3.172981|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002883|Saint Nicholas Hospital Lagos Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.449209|3.397622|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126002939|Shalom Hospital Of Imcc]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.44328|3.456375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126004160|Sheperd Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.591702|3.36384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126004244|St. Francis Hospital Ikoyi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.44509|3.41486|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126007369|ST Louis Medical Centre, Lagos Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.454394|3.386516|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126007402|St. Louis Medical Centre Victoria Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.435942|3.428557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126007435|The Cardiac Centre, Victoria Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.433307|3.420292|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126007461|Togaro Emergency Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.435497|3.42122|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126007489|Udeco Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.463086|3.554738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126081683|Ultimate Charry Specialist Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.442133|3.454487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126118614|Unity Hospital Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.603686|3.347363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126118713|Victoria Hospital Lagos Island]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.574432|3.343794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126190546|St. Raphael's Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q7106648|Oshodi-Isolo]]'' | {{Coord|6.496201|3.316246|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126193390|Golden Cross Infirmary Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q5445658|Festac Town]]'' | {{Coord|6.468172|3.283262|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126199048|St. Edmund Eye Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.509963|3.359055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126199332|Gold Cross Hospital Ikeja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>''[[:d:Q1024647|Ikeja]]'' | {{Coord|6.5763|3.36025|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200927|Chygor-Cole Specialist Hospitals Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.659407|3.300195|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202497|Getwell Specialist Hospital and Maternity Center Agege]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]''<br/>[[Lagos]] | {{Coord|6.61546|3.327253|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130478120|EVERCARE HOSPITAL LEKKI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.437709|3.457185|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130479194|Bridge Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.571143|3.350881|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838911|Cedar Group Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.464656|3.278376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838958|God Cures Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.438047|3.259879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131838985|Mount Pisgah Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.541101|3.283068|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133262020|Mayriamville Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.488355|3.360351|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133262037|First Covenant Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.452888|3.25959|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133262662|Evercare Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.43761|3.457443|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133274236|Dukes Neurosurgery and Specialist Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.592728|3.364138|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261231|Federal Medical Centre, Ebute Metta, Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.484406|3.380259|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261241|Federal Medical Centre, Epe, Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | {{Coord|6.586448|3.970473|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140320912|T & S Hospital Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321005|Motayo Hospital Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321061|St. Louis Medical Centre Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321102|St Clement Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321140|Q-Impact Medicare Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321216|The Health Arena Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321274|Tin-Can Hospital Group]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321332|Triumph Medical Centre Lagos State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321508|Watershed Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q815913|Lagos State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q101948145|ABDULSALAM ABUBAKAR GENERAL HOSPITAL GULU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140504|Lapai]]'' | {{Coord|8.487007|6.943779|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101948476|General Hospital Lapai]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140504|Lapai]]'' | {{Coord|9.053278|6.571417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101947916|Kutigi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6502882|Lavun]]'' | {{Coord|9.20457|5.59418|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552608|Ibeju Lekki general hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.486944|3.890889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102244302|William Thorpe Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.464932|3.557874|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245204|Utmost Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.473577|3.729651|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270660|Royal Infirmary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.503947|3.601415|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113510606|Annah. Maria Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.447632|3.456683|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113531213|St. Kizito Clinic,Lekki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.439101|3.465767|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113543691|Queensway Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q37466358|Lekki]]'' | {{Coord|6.450553|3.550015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113585335|Etta Atlantic Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.438555|3.489899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126200977|Vedic Lifecare Hospital Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q25247514|Lekki]]'' | {{Coord|6.43218|3.472027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101813288|Kogi State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.793528|6.7315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101813946|The Nigerian Police Clinic Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.8065|6.73575|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101814416|Nigerian Prison Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.806409|6.735734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101815198|Felele Modern Primary health Centre, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.345515|3.884471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105644250|Federal Medical Centre Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.800465|6.742118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112078150|Helping Hands Women Specialist Hospital, Lokoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|7.804051|6.693942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476305|Divine dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994085|Lokoja]]'' | {{Coord|6.529172|3.320054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105437739|University of Maiduguri Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Maiduguri]] | {{Coord|11.82743|13.180917|display=inline}} | [[Lêer:UMTH Gate (1).jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q112967849|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Maiduguri]]'' | | [[Nigerië]] | [[Maiduguri]] | {{Coord|11.865306|13.118634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133754472|Royal Specialist Hospital - Borno State]]'' | | [[Nigerië]] | [[Maiduguri]] | {{Coord|11.825037|13.140357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105644487|Federal Medical Centre Makurdi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994096|Makurdi]]'' | {{Coord|7.737408|8.51791|display=inline}} | [[Lêer:Federal Medical Centre Makurdi.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q132181357|Benue State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994096|Makurdi]]'' | {{Coord|7.72524|8.568449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136657241|Federal Medical center Markudi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994096|Makurdi]]'' | {{Coord|7.729722|8.519049|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955665|Cottage Hospital Malam Sidi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q121891997|Malam Sidi]]''<br/>''[[:d:Q6450109|Kwami]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.496671|11.30306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123310023|Mallam/Sidi Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q121891997|Malam Sidi]]''<br/>''[[:d:Q6450109|Kwami]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.474479|11.289718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101947599|Bangi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q13140509|Mariga]]'' | {{Coord|10.829701|5.81962|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905607|Alheri Medical Centre and Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6777871|Maru]]'' | {{Coord|8.858565|7.90853|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123051076|General Hospital Michika]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6837873|Michika]]''<br/>[[Yola]]<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.646442|13.38303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197104|Top Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.598577|6.562305|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197845|Bay Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.595994|6.557833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105678894|General Hospital, Minna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.613957|6.544659|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133310690|Standard Hospital & Diagnostic Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.61017|6.536102|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133319576|IBB Specialist Hospital Minna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8095855|Minna]]'' | {{Coord|9.540171|6.583759|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133321700|Talba Estate Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.576841|6.510533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386175|Goodnews Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6887995|Modakeke]]'' | {{Coord|6.120251|6.769667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133324495|GENERAL HOSPITAL MOKWA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6895614|Mokwa]]'' | {{Coord|9.298406|5.05672|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133871281|Mokwa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6895614|Mokwa]]'' | {{Coord|9.292834|5.054695|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101595304|Mopa Muro General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6908772|Mopa-Muro]]'' | {{Coord|8.097556|5.895778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114236931|NEW LIFE HOSPITAL, ADAMAWA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1951627|Mubi]]'' | {{Coord|10.268836|13.283766|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123050948|Mubi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1951627|Mubi]]''<br/>''[[:d:Q337514|Adamawa State]]'' | {{Coord|10.266687|13.267699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101961224|Lagos University Teaching Hospital LUTH]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3139881|Mushin]]'' | {{Coord|6.517861|3.353806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076444|BRIDGE MEDICENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3139881|Mushin]]'' | {{Coord|6.530778|3.333056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105816629|May Clinics Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3139881|Mushin]]'' | {{Coord|6.523818|3.337357|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123309896|Jolle Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6958144|Nafada]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|9.552337|8.803923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123309990|Kiyayo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6958144|Nafada]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|11.153217|11.191561|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101935861|Nassarawa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6966608|Nasarawa]]'' | {{Coord|8.537028|7.694889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102199204|Adonai Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q6966608|Nasarawa]]'' | {{Coord|9.024577|7.597214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101935493|Nassarawa Eggon General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q17109172|Nasarawa Egon]]'' | {{Coord|8.710082|8.526903|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101934453|Umaisha General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.008332|7.186366|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101934919|Toto General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.378833|7.086722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101935145|Obi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.371631|8.770442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101939274|Awe General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.110806|9.144417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000922|Avon Healthcare Our Lady Of Apostles Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.906285|8.408303|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126001294|Diamond Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.506066|8.523059|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126001548|The Chrane Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.514304|8.512027|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128845687|Royal Hospital, Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.911847|8.399527|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128845851|Peace Clinic, Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.905441|8.413544|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128846511|General hospital, Akwanga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.903478|8.410733|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261303|Federal Medical Centre, Keffi, Nasarawa State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.846048|7.885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386365|AA Koto Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.5|8.5|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137440518|Panda General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.265735|7.83702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137440621|Giza Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.195313|8.646413|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137637024|Loko 1 Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.604644|6.671584|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137714579|Nidan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|5.41432|7.069871|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137735431|Aban Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137735703|Adde Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137735777|Agyaga Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137735989|Akkah Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736010|Akwanga Town Primary Health Clinic (MDG)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.9158|8.4066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736024|Ancho 'B' Primary Health Centre (MDGs)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.5|8.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736041|Andaha Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.844684|7.871622|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736059|Angwan Dariya Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|11.322722|8.685307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736084|Angwan Dorawa Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|11.842898|7.517914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137736115|Angwan Jatau Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.359738|9.25346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759506|Jimiya Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137759709|Turkwan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137760180|Karmo Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137760326|Gwargwada Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.379461|7.303507|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137761503|Kanje Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.018014|8.702839|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137766433|Langi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137767661|Toto Town Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.383995|7.083166|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137767737|Jinibol Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137767808|Kanja Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.01673|8.716604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137767923|Nakere Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137768515|kwandar Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137768854|Ngache Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.982504|8.437032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137768882|Wuse Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.373339|9.312632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137768903|Ngaruwa Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.5|8.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770072|Ugya Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.204047|7.161845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770348|Angwan Abakwa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.995636|8.582223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770768|Kumburu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.995229|8.816369|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770864|Arum Sarki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.094372|8.652788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770917|Arum Sarki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.093961|8.652916|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137770920|Lan Primary Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771023|Gwanje Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|12.465716|10.032433|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771137|Federal University Lafia Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.502263|8.52373|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771166|Gunki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.584041|7.744984|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771214|Mararaba Akunza Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.024912|7.600186|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771233|Marmara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.610741|7.769161|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771292|Karu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.008962|7.578642|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771474|Toto Primary Heaalth Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.383997|7.083202|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771535|Doma Town Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.722179|8.505082|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771570|Masaka Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.005504|7.668178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771588|Papaladna Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771615|Ribi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.506058|9.064109|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137771632|Ribi Model Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137774357|Dikko Primary Haelth Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.408877|7.322603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137774647|Majaga Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775067|Koya Health Clinic Nasarawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|12.234339|9.848607|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775172|Numa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775241|Tako Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.5|8.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775248|Gimba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775331|Ashigogo Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775336|Tudun Uku Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775426|Shege Primary Health Centre Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775549|Jibyal Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775565|Kurize Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775601|Jarmai Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775635|Mankwar Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.883472|8.933226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775642|Mbako Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775838|Massange Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776061|Angewa Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776112|Sisim Baki Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776337|Agam Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.51|8.52|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776651|Kana primary health care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776855|Kafin Moyi Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.100064|9.266787|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137776918|Goewam Primary Health Clinic Akiri, Awe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.1|9.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137778586|Jidda Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|10.687742|8.362795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779704|Okpo primary health care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779722|Hadari primary health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|12.97|7.58|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779735|Kofar Gwari primary health care center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.682686|8.011599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779748|Mandara primary health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.860518|8.225296|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779761|New koya primary health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.53|8.54|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779777|Sabon gida primary health care center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.335142|10.444163|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779929|Tatara mada primary health clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.693722|7.583702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137779999|Agudu health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.467201|8.626517|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137780063|Yelwa kodo health post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.52|8.53|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137780144|Yelwa bassa primary health care center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.807747|9.664839|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137780813|Azuba Bashayi Primary Health Care Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.590841|8.556817|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137781930|Mararaban Udege General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.971449|7.626424|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137782225|Akwate Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.54|8.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137782337|Gbata Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|8.93412|8.55632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137782340|Ado Kasa Primary Health Care Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836645|Nasarawa State]]'' | {{Coord|9.012179|7.633383|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130711481|Federal University Teaching Hospital, Lafia.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59681235|Nassarawa]]'' | {{Coord|8.829702|8.673637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130712381|Specialcare Specialist Hospital Mararaba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59681235|Nassarawa]]'' | {{Coord|9.034683|7.602879|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q17011562|Ahmadiyya Hospital Newbussa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509196|New Bussa]]'' | {{Coord|9.873974|4.501151|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18357303|Good Heart Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q18391957|New GRA, Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.81944|7.00083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112939183|Federal Medical Centre, Nguru]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3508977|Nguru]]'' | {{Coord|12.887305|10.444675|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131870000|Federal Medical Center Nguru, Yobe State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3508977|Nguru]]'' | {{Coord|12.881294|10.447423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197219|Suzan Memorial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.183625|7.185488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197286|Standard Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.6107|6.536136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197359|Maraba Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.216221|7.181005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197415|Lucas Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.11046|7.218201|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197690|Citizen Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]''<br/>''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.193288|7.179819|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126122060|Shagunu Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|10.340616|4.475363|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126122454|Amboshidi Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|10.315291|4.476793|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126122521|Mariga Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|10.133744|6.024662|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126126246|Shiloh Lifecare Hospital and Diagnostic Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.607105|6.530612|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126126701|General Hospital New-Bussa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.880241|4.500876|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126126711|Victory Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.931054|5.598515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126127887|Nice Int'l Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.065955|5.991547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126127896|Yetu Group Of Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.066417|5.992329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126127958|IBB Specialist Hospital Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.583624|6.546335|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126128040|Savannah Hospital Minna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.606784|6.560112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126128219|Alpha Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.62179|6.573178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126128275|Dr. Musa Inuwa General Hospital Minna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.596474|6.575936|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130745086|Top Medical Hospital. minna]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.601103|6.562223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133323872|GENERAL HOSPITAL AUNA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|10.189657|4.736388|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133324202|GENERAL HOSPITAL NASKO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|10.517398|4.910639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133464267|Supreme Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]''<br/>''[[:d:Q994105|Minna]]'' | {{Coord|9.613889|6.556944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133467870|Unity Clinic and Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.345639|6.278389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698605|Cedar Crest Hospital Ltd - Niger State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.175099|4.807409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136593130|Gaskiya Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Niger]] | {{Coord|9.272248|7.192537|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136593360|Wushishi Rural Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.437781|6.047385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261210|Federal Medical Centre, Bida, Niger State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.073753|5.998541|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261352|Federal Medical Centre, New Bussa, Niger State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503932|Niger State]]'' | {{Coord|9.8845|4.5056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463844|Al-Noury Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|11.980572|8.45116|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123463906|Bela hosital kano state]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|12.084192|8.631434|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289149|Vineway Specialists Hospital & Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|7.239939|5.225734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133502711|Gwoza General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|11.083118|13.694236|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806191|Tomahar Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|7.158715|8.862727|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137775447|Akum Primary Hea;lth Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Nigerië]] | {{Coord|8.5|8.51|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30265211|Nnamdi Azikiwe University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2750772|Nnewi]]'' | {{Coord|6.025768|6.913867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112648505|Nnamdi Azikiwe University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2750772|Nnewi]]'' | {{Coord|4.646891|7.942885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024318|Akulue Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q681198|Nsukka]]'' | {{Coord|6.778788|7.433643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024437|THE GOOD SHEPHERD HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q681198|Nsukka]]'' | {{Coord|6.820994|7.425954|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297528|primary health center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129257556|Nteje]]'' | {{Coord|6.272505|6.920725|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297556|St. mary hospital and maternity nteje]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129257556|Nteje]]'' | {{Coord|6.458076|7.504097|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297574|mother of mercy hospital and maternity nteje]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q129257556|Nteje]]'' | {{Coord|6.221199|7.445469|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456231|Consultant Hospital Obalende]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q7074598|Obalende]]'' | {{Coord|6.449537|3.408858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077353|Tim-Grace Clinic and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]'' | {{Coord|4.887472|7.115028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037993|St Peters Anglican Church Hospital, Ibokun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|7.619611|4.739083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037996|Hossana Convalescent Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|6.241548|5.639343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037999|Crown Faith Medical Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|7.538159|3.471449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102038004|Ayoade Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|8.465966|4.575687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102045470|Comprehensive Health Centre Ibokun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|7.784575|4.717737|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102057822|Comprehensive Health Centre Esa Oke]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7075260|Obokun]]'' | {{Coord|7.751443|4.889764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456616|Lagos Island General Hospital Odan, Lagos]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q94751421|Odan]]'' | {{Coord|6.447752|3.397215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102045460|Okuku General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509495|Odo Otin]]'' | {{Coord|8.039998|4.673512|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101966756|Omu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10667640|Odogbolu]]'' | {{Coord|6.685209|3.862028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101856794|Offa Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2015456|Offa]]'' | {{Coord|8.153417|4.716056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117477879|Olalomi Hospital, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.146981|4.709498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117708055|Lamodi Community Hospital, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.163974|4.724918|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117824441|Balogun Basic Health Clinic Balogun, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.186868|4.723518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117838166|Rolakim Hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.160861|4.711222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117851203|Nigeria Navy Clinic, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.206877|4.708405|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117851696|Giwa Clinic And Maternity, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.229132|4.737568|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117852803|Wale Clinic Hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.139333|4.717417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117853424|Yunus Abioye Clinic, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.156417|4.724528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117857372|Efunlola Memorial Hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.13558|4.685916|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117857400|Afolabi Hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|7.654023|5.229977|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117857529|Olanipekun Hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.196211|4.732646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q117867694|Gentleman Abdulsalam Memorial hospital Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49107205|Offa]]'' | {{Coord|8.166597|4.713599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123219988|Lamandi Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2015456|Offa]]'' | {{Coord|8.5|4.55|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130899450|Offa medical centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2015456|Offa]]'' | {{Coord|8.15345|4.715755|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308014|Care Meridian Healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2015456|Offa]]'' | {{Coord|8.152655|4.697427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133484032|Abike Memorial Clinic & Maternity Essa A, Offa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079013|Offa]]'' | {{Coord|8.146048|4.722428|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134414116|Ofa specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q464953|Kwara State]]'' | ''[[:d:Q7079013|Offa]]'' | {{Coord|5.414371|7.070105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040737|CHL Health Care Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2015456|Offa]]'' | {{Coord|8.166041|4.725223|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101591680|General Hospital Ugwolawo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q10676724|Ofu]]'' | {{Coord|7.907722|6.578667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296144|Bethel Hospital and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.131498|6.804698|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296195|Beautiful Gate Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.13439|6.879387|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139731744|KINGSKIDD HOSPITAL OKPOKO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.118042|6.784147|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139751835|Chukwu memorial hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.117711|6.791156|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139752159|Victory hospital iyiowa odekpe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.145|6.785|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139753425|God's mercy hospital/maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|7.209294|8.134462|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139754387|Lumen christi specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.112193|6.76295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139754727|Patricia memorial hospital/maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|7.168654|3.316404|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139760774|General hospital ossamala]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|5.858011|6.684278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139782031|New Life hospital odekpe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079872|Ogbaru]]'' | {{Coord|6.086176|6.752182|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123669770|Better Care Hospital Ogbomosh]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|8.153306|4.258779|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123686127|Shalom Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|8.176829|4.260292|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457379|Ireti Olu Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|8.144187|4.238247|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461351|Laduntan Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|8.118316|4.233482|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461589|Mainspring hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|8.116788|4.221802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133461951|Ariyo Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Ogbomosho]] | {{Coord|7.361704|3.872385|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064815|Dental Centre Ogbomoso]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079884|Ogbomosho North]]'' | {{Coord|8.159361|4.258694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102062873|Kajola Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079886|Ogbomosho South]]'' | {{Coord|8.113083|4.225722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064545|State Hospital Ogbomoso]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7079886|Ogbomosho South]]'' | {{Coord|8.110278|4.234722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133330796|Ify maternity]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q132557486|Ogbunike]]'' | {{Coord|6.14|6.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101591332|General Hospital Ogori/Magongo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7080208|Ogori/Magongo]]'' | {{Coord|7.450444|6.177694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175542|MedicPlus Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.846846|3.43395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175642|Lantos Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.848363|3.41406|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178359|Broadland Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.724082|3.397807|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178668|Beachland Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.694847|3.42449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178696|Balda Hospital And maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.677609|3.346397|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178743|Ariset Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.668478|3.102395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102179020|Oke Afa Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.715301|3.420938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270203|Shirish Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.712568|3.236662|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270513|Rubee Medical Centre Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.711966|3.232986|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109723450|OOUTH Afriglobal Medicare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.593951|3.345777|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109723904|African Centre of Excellence for Genomics of Infectious Diseases]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|7.736464|4.444591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112075840|Ogun State Government Hospital Ota]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.682726|3.2091|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076652|God's Hope Hospital, Ogun State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|7.165995|3.319447|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967902|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Aro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|7.147035|3.358694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126165217|Ogun state general Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.986316|3.676693|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202575|Fountain Hospital Ago-Iwoye]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]''<br/>''[[:d:Q4693316|Ago Iwoye]]'' | {{Coord|6.935439|3.901641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476264|Cedars dental center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.719532|3.24818|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137291902|Ace Medicare Clinics Ltd Ota, Ogun State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.683044|3.170376|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140312946|AFONJA SPECIALIST HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140965612|Pioneer Laboratory Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | {{Coord|6.46655|3.177809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175365|Ore Ofe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q623249|Ojo]]'' | {{Coord|6.494825|3.125465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105702725|Naval Hospital ojo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q623249|Ojo]]'' | {{Coord|6.452851|3.283371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176137|Kingsmith Hospital And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]'' | {{Coord|6.658886|3.363105|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249806|St Timothy Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]'' | {{Coord|6.650028|3.358412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267395|St. Marys Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]'' | {{Coord|6.631973|3.361839|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270165|Silkin Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]'' | {{Coord|6.65019|3.34669|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270581|Royan Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816143|Ojodu/Agidingbi/Omole]]'' | {{Coord|6.644731|3.364201|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113537370|Supreme Health Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q22569300|Ojuelegba, Lagos]]'' | {{Coord|6.48302|3.33677|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682252|Pastor Chris Oyakhilome Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q117607372|Okada]]'' | {{Coord|6.720467|5.38036|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101855534|Iloffa Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7081881|Oke Ero]]'' | {{Coord|8.099538|5.142108|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133307929|Express Clinic & Maternity, Oke-Onigbin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7081879|Oke-Onigbin]]'' | {{Coord|8.214306|4.642601|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101589680|Obangede General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7081917|Okehi]]'' | {{Coord|7.609667|6.217194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101590641|College Medical Centre FCE Okene]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7081917|Okehi]]'' | {{Coord|7.561667|6.242917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101589334|Okengwe General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2017187|Okene]]'' | {{Coord|7.546361|6.196556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114186635|KING'S HOSPITAL, ONDO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q11441396|Okitipupa]]'' | {{Coord|7.23492|5.221188|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102199784|Wind Of Grace Hospital And Maternity, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816240|Okota]]'' | {{Coord|6.506701|3.301961|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102249416|SYD-MONIC Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816240|Okota]]'' | {{Coord|6.509503|3.314125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267605|St. Raphaels Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816240|Okota]]'' | {{Coord|6.496638|3.316272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270324|Samaria Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816240|Okota]]'' | {{Coord|6.510654|3.311346|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289960|Eldorado multi specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]'' | {{Coord|6.23146|7.073348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296826|New life hospital and maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]'' | {{Coord|6.212009|6.787297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133389434|New Covenant Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]''<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.231902|7.06677|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133390395|St Faith Hospital - Temp site Awka]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q113008102|Okpuno-Awka]]'' | {{Coord|6.221796|7.064314|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101587826|Ogugu Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7083067|Olamaboro]]'' | {{Coord|7.255444|7.349778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102045440|Oba-Ile Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509362|Olorunda]]'' | {{Coord|7.261417|5.261306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101587314|Abejukolo-1 General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7089500|Omala]]'' | {{Coord|7.86725|7.508722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173615|Christ Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1853310|Ondo]]'' | {{Coord|7.100271|4.841715|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076370|State Specialist (General) Hospital, Ondo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1853310|Ondo]]'' | {{Coord|7.091207|4.825788|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112077233|Tim-Unity Specialist Hospital, Ondo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1853310|Ondo]]'' | {{Coord|7.240201|5.197502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552210|General Hospital Igbekebo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q5397549|Ese Odo]]'' | {{Coord|6.356331|4.864981|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552359|Idanre General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.109398|5.114716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552435|Aribo Hospital Igbekebo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q5996946|Ilaje]]'' | {{Coord|7.825797|4.883632|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112075295|State Specialist Hospital, Akure Ondo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.24215|5.195688|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131906765|St John And Mary Hospital Oshabi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.246912|5.180071|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133281066|ST. MICHAEL'S HOSPITAL, AKURE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.243901|5.174315|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133281134|Sckye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.255274|5.189444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286137|Newday Medical Centre, Akure Ondo State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.264596|5.210299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286155|Nigeria Police Cottage Hospital, Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.239981|5.205693|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286166|J & E Fatunla Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.239289|5.180216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286180|Jobarteh Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.252594|5.202675|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286197|ADE-TADE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.27273|5.167989|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286212|LEO Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.262199|5.172828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286253|Joe Jane Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.270137|5.204951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286353|Key of David Specialist Hospital and Fertility Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.237378|5.198591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133286413|Tender Heart Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.244276|5.24472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289092|Karis Life Hospital & Diagnostic Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.284751|5.160395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289102|ROHI Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.232075|5.192582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289115|Infectious Diseases Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.240037|5.227861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289129|Avon Healthcare Fujah Specialist]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.257313|5.176862|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289166|Miteda Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.253152|5.210794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289190|Netcare Multispecialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.265426|5.214451|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289205|SENIDAH HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.228769|5.208942|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289225|Moviv Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.252862|5.20232|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289245|The Fertility & Gynaecology Centre (THE HOSPITAL)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.226929|5.223872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289937|Momaak Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.262692|5.168714|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133289970|Neuropsychiatrist Special Hospital Akure]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.222413|5.219583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295553|Police Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.239703|5.205606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295563|Life Crystal Rivers Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.260664|5.210244|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295576|Citticare Global Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.280248|5.197519|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295639|Banjo Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.252939|5.185684|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295663|Aquinas College Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.241711|5.1952|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308362|Mapet Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.240328|5.200215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308377|Basic Health Centre, Danjuma]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.247826|5.176816|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308409|Royal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.262205|5.172814|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133308417|Akinsete Hospital.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.221139|5.210227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309224|Kings Medi-Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.234428|5.221228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133309228|Sheri hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.282685|5.200003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133338290|Kemisola Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.257139|5.205813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133338853|Deborah Hospital and Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.274369|5.275815|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133339142|Akintan Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.272983|5.202235|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133339541|Joymax Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.281261|5.204699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133358831|De Victory Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.244205|5.201277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133374403|DR TEEBAH MEDICAL CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.258015|5.2259|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133374426|West Health Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.255284|5.189388|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133375192|Falaye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.253371|5.192381|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133375426|Idera Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.233819|5.191078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133375681|Bsbalola Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.243339|5.200215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133377141|OLUMORIN HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.267364|5.169539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133377880|Dayspring Medical And Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.267364|5.169539|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133378225|Dac Matey Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.240596|5.196713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133380529|Orange Dental Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]'' | {{Coord|7.252532|5.213715|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134694546|Isakunmi Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.262066|5.205591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698140|Ekan Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|5.414463|7.069932|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698149|Terebo Omowetan Hospital Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.53093|5.759405|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698163|Okela Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.574451|5.739454|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701739|Inland Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.637213|5.72323|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701792|Iyame Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.531416|5.757407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701796|Jubilee Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.549522|3.228055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701827|Care Giver Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.453114|2.894878|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701850|Isoonisu Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|5.75353|5.75353|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701854|Alapata Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|5.41446|7.069947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134701860|Ayoogunlade Poly Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|5.7786|5.7786|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134703215|State Specialist Hospital Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.528125|5.764764|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134705212|Grace Land Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|5.414264|7.069905|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706884|Kolawole Clinic Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.337029|4.981912|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706937|Al-Huda Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.526528|5.79072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134706979|Basic Health Centre Ugbe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.113036|4.627805|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717472|Ipori Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.488413|3.363072|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717494|Ise Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.47|5.68|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717529|Akunnu Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.52|5.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717539|Auga Okeimole Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.45|5.95|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717557|Basic Health Centre Auga Okeigbagbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.46|5.96|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134717643|Ikakumo Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.55|5.98|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718063|Abimbola Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.820425|4.068599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718124|Jide Clinic Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.613356|3.296671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718136|Iku Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.518005|5.736974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718207|Otaloke/Oketedo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.5|5.92|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718237|Oketun/Abadara Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.5|5.74|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718261|Basic Health Centre Ilepa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.522577|5.757034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718269|Oke Royal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.529017|5.755611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718284|Basic Health Centre Okoja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.516687|5.745091|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718315|Basic Health Centre Okeruwa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.482326|5.227271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718325|Oyinmo Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.513477|5.745054|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718347|Bola Clinic Ikare Akoko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.52|5.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718421|Ibikunle Hospital Ikale]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|6.50402|4.768803|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718427|Ibukun Olu Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.52|5.75|display=inline}}<br/>{{Coord|7.5167|5.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718453|Ikare Akoko B. B. Clinic and Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.53|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718457|Ikare Akoko Frontline Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.53|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134718464|Omolola Clinic Ikare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.52|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725562|Tokunbo Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.48|5.92|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725566|Adeyemi Memorial Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.100006|4.841845|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725579|Ajowa Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.682075|5.896131|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725599|Gedegede Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701505|Akoko North-East]]'' | {{Coord|7.632699|5.877867|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725601|Igasi/Eriti Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.728078|5.793103|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725603|Arigidi Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.563136|5.776234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725611|Ijaja-Arigidi Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.563134|5.776245|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725617|Iye Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.593309|5.749458|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134725637|Agbaluku-Arigidi Basic Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.563129|5.776243|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729737|Greater Tomorrow Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.528406|5.763059|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729828|Imo-Arigidi Basic Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701507|Akoko North-West]]'' | {{Coord|7.573924|5.795628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729854|Itoto Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]'' | {{Coord|7.45|5.9|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729883|Ipesi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]'' | {{Coord|7.369722|5.952631|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134729914|Okua Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q836654|Ondo State]]''<br/>''[[:d:Q4701508|Akoko South-East]]'' | {{Coord|8.011816|4.619518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101991439|Babalola Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7092211|Ondo West]]'' | {{Coord|7.094389|4.826222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456258|Creek Hospital Onikan,]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q101959197|Onikan Health Centre]]'' | {{Coord|6.445076|3.405379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105669178|General Hospital Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.154739|6.790863|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253384|BATHSAIDA SPECIALIST HOSPITAL AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.12816|6.782156|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253492|OBINWANNE HOSPITAL & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.144318|6.831964|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253538|RUSHGREEN MATERNITY HOSPITAL & CLINICS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.185612|6.794402|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114253548|St. Lukes Hospital Anambra]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.147987|6.781582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294642|Rockville Hospitals limited]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.153634|6.777299|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294679|St. Lukes Hospital in Onitsha]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.148223|6.781578|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294700|Mezie Hospital and Maternity Onitsha]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.080989|6.96586|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133294713|Divine Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.203412|7.06052|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296120|St Charles Borromeo Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]''<br/>''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]'' | {{Coord|6.143198|6.818277|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296123|New Hope Hospital and Laboratory]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.146834|6.786616|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296133|Bex Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.123049|6.795337|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296185|Benedicts Memorial Hospital Onitsha.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.132626|6.77848|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296200|Azokwu Memorial Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.148543|6.80671|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296211|Arinzechukwu Hospital & Childrens]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.154483|6.777938|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133306484|Nigeria Health Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.159856|6.779603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133318514|Toronto hospital Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.135342|6.794746|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133366645|Venik specialist hospital and Maternity Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.150671|6.859618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133405753|Toronto Hospital Onitsha.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.135347|6.794802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133663248|NAUTH Guinness Eye centre.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q852238|Onitsha]]'' | {{Coord|6.154787|6.792227|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135114556|Holy Rosary Specialist Hospital, Onitsha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]''<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | {{Coord|6.160236|6.775412|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q139744277|Egbuna adazia hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509391|Onitsha North]]'' | {{Coord|6.520423|3.36535|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296113|Delta Hospital & Maternity Onitsha.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3510413|Onitsha South]]'' | {{Coord|6.137681|6.779762|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133296162|Bethsaida Specialist Hospital & Maternity Onitsha.]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q117714|Anambra State]]'' | ''[[:d:Q3510413|Onitsha South]]'' | {{Coord|6.127974|6.782384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133651825|General Hospital Onueke]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q506808|Ebonyi State]]'' | ''[[:d:Q3510958|Onueke]]'' | {{Coord|6.169847|8.034824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552924|Stella Obasanjo Children and Women Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7101001|Oredo]]'' | {{Coord|6.274711|5.631504|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553305|Military base hospital,Benin]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7101001|Oredo]]'' | {{Coord|6.318231|5.607717|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064277|General Hospital Igboho]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7101528|Orelope]]'' | {{Coord|8.842806|3.75075|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552473|General Hospital Abudu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]'' | {{Coord|6.294416|6.020345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552490|ossiomo Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]'' | {{Coord|6.285009|6.044192|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552562|Oben Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]'' | {{Coord|6.008384|5.911966|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552589|Government Hospital Urhonigbe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7102189|Orhionmwon]]'' | {{Coord|5.983613|6.177813|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037981|Olujobi Model Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510511|Oriade]]'' | {{Coord|7.403984|4.934652|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102039277|Ipetu Ijesha State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510511|Oriade]]'' | {{Coord|7.471615|4.886055|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102045388|Comprehensive Health Centre Iloko Ijesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510511|Oriade]]'' | {{Coord|7.646102|4.819643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102045427|Ijebu Ijesa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510511|Oriade]]'' | {{Coord|7.691611|4.805611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064189|General Hospital Ikoyi-Ile]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819802|Oriire]]'' | {{Coord|8.243417|4.171722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113534513|Orile Agege General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816065|orile iganmu]]'' | {{Coord|6.6288|3.3112|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243350|Uwem Foundation Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1277335|Oron]]'' | {{Coord|4.807395|8.237909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30253917|UNIOSUN Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.778456|4.551859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552371|Faith specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.770826|4.550641|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101999767|Faith Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.770629|4.550573|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102000452|Olaoluwa Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.899499|4.692242|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102001215|Adebare Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.75714|4.527762|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102001847|Abake Medical Centre nad Surgical Consultancy]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.772192|4.545145|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037762|Victory Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.782685|4.541835|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037766|Moring Star Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|4.801473|7.002572|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102037772|Eso Brain And Spine Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.746439|4.575398|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102172988|Onward Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.808355|4.527917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173346|Ayomide Women's Health Specialist Hospital &IVF Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.80334|4.580665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105733076|State Hospital, Asubiaro]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.763872|4.547631|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114681901|Honest medical center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.765142|4.57798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128886511|Emmanuel Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.783513|4.52924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297560|Lifeline Hospital Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.791855|4.548681|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133297689|Onward Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.808065|4.528398|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133298813|The Pathway Medical Centre, Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.761155|4.583802|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133299377|Akede Iyaloja Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.757011|4.585041|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504435|ACE SPECIALIST HOSPITAL AND FERTILITY CENTER]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.815082|4.535784|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763364|Hallelujah Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.813622|4.54562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763415|Peacelife Medical Center and Specialist Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.776395|4.538646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763450|Ifeoluwa Hospital Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.785156|4.573393|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763487|Oroki Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.887085|4.482448|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763505|Grace and Glory Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.800016|4.54974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763573|Bethesda Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.819064|4.542873|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136763618|Gloryland Specialist hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.782668|4.530313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136767648|Royal City Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]''<br/>''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.796693|4.578211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136776091|WESTLAND HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.833823|4.572396|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040839|Living Hope Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.795153|4.507892|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137040863|Crystal Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.820346|4.552557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137045125|To Nash Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.786171|4.519134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137045179|Goshen Heart Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.769701|4.540136|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137381336|Highway Laparoscopy]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.790349|4.537822|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386198|Piket Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q868203|Osogbo]]'' | {{Coord|7.62|4.75|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552345|Temidire Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|8.387689|3.579547|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102059161|Comprehensive Health Centre Ifewara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.461022|4.679066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061178|Iperindo Comprehensive Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.497389|4.823306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061203|Igila Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.573332|4.684734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061224|Inisa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.985273|4.625775|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061232|Sokoto Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|13.033322|4.846958|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061234|Onigbogi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.348984|4.959783|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061237|Odogbo Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|5.535185|5.964484|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061256|Ajido Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.460103|4.76095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061375|Aguda Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|6.636203|3.348019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061452|Iyinta Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.550116|4.733291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061507|Iwara Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.717732|4.216403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061616|Ayetoro Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|8.004419|4.97485|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061736|Lawaye Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.620996|4.821427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102061866|Iwikun Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.559799|4.731646|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102062012|Primary Health Centre Ibodi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.353521|4.404828|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102062216|Odo-Ijesa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.650029|4.833319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102062713|Kajola Bowaje Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.721994|4.633398|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063011|Owode Primary Heath Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.918712|4.52502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063123|Faforiji Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.283309|4.71667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063274|Itaapa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.416017|4.762891|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063338|Temidire Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.50393|3.570564|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063530|Arowojobe Primary Health Care Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.369196|4.962606|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063665|Ayegunle-Olowu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.524244|4.794289|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063751|Atorin Primary Hearth Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.581207|4.736423|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063810|Ajebandele Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.5045|4.751759|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114634919|Oloye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.76351|4.53465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114662243|Obafemi Awolowo University Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.517722|4.526348|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115054887|Osogbo Central Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.767959|4.565887|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470131|State Hospital, Asubiaro, Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.768479|4.547438|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470224|State Hospital, Ikirun]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.902656|4.668548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470311|State Hospital, Ikire]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.363444|4.183767|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470370|State Hospital, Ilesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.633918|4.727877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470425|State Hospital, Ila Orangun]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.965396|4.979988|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115470454|State Hospital, Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.710973|4.447872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115474972|OSBC Clinic, Osun State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.780144|4.589051|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115474998|Government House Clinic, Osogbo.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.789298|4.540781|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475009|House of Assembly Clinic, Osogbo.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.741777|4.518633|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475086|Secretariat Staff Clinic, Oshogbo.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.411769|3.908115|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475107|General Hospital, Ejigbo, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.87913|4.297713|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475133|General Hospital, Ijebu-Jesa, Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.691774|4.805577|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475175|General Hospital, Ipetumodu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.50325|4.444548|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475207|General Hospital, Ifetedo, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.321413|4.85248|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475217|General Hospital, Okuku, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.911263|4.288148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475227|State Hospital, Ipetu-Jesa, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.503179|4.881144|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475247|State Hospital, Iwo, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.632455|4.200334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475260|State Hospital, Oke-Ogbo, Ile-Ife, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.46944|4.579574|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475280|State Hospital, Ede, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.710973|4.447872|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115475298|State Hospital, Ila Orangun, Osun State.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.965396|4.979988|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125893944|Oloyan, Erin Osun Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.829798|4.485345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125893991|AL YUSRU Islamic Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.839782|4.484613|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125894080|Oke Eran Ilobu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.847376|4.490738|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126086734|Good and Mercy Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.775563|4.513599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126086772|Alive Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.786212|4.529317|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126086825|Jola-Olu Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.816382|4.527282|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126087443|Homocare Gracious Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.820463|4.583655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126088354|Wesley Guild Hospital, Ilesha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.615504|4.734794|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126088374|Oba Adenle Memorial Hospital, Ilesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.618879|4.734034|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126088422|Olomola hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.743053|4.54732|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126088460|University health centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.744567|4.543354|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126089842|Akarabata Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.486263|4.545093|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126089903|Oke Ogbo Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.449462|4.601427|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126092831|Solace Medicare, Modakeke Central Hospital Unit]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.471784|4.529585|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126092842|Kosehunti Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.488579|4.544821|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126093001|Olunife Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.493803|4.554439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126093025|Ultimate hospital Ife]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.497858|4.569637|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126093052|Papa Oshoffa Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.515841|4.569415|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126093076|Humanity hospital Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.706302|4.491065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126093114|BWB Hospital Osogbo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.782685|4.541823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126094780|Spring Hope Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.793076|4.577916|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126100122|Alade Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.836833|4.479269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126126722|Victory Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.78269|4.541823|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126726797|Wesley Guide hospital Ilesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.61548|4.73482|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126726828|Living petals medical center Ilesa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.638432|4.756242|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133295250|Homocare Grace Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.820559|4.584002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133485277|Life Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.734901|4.426884|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133486242|Ronbay Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.728829|4.427272|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504095|Al-Hikmoh Maternity Home]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.727126|4.45325|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504377|Ore Ofe Hospital Ede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|4.441226|4.441226|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133504417|Olomola Hospital Alajue 1, Ede South]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|4.452795|4.452795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795865|General Hospital Oke Ogbo Ile]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.766667|4.566667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136795910|State Hospital lkire]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|7.377056|4.206083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386268|Oke-Ogi Iree Health Facility]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682721|Osun State]]'' | {{Coord|4.72591|4.72591|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552606|General Hospital Afuze]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7114274|Owan East]]'' | {{Coord|6.964377|6.042271|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552634|General Hospital Sabon Gida Ora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7114275|Owan West]]'' | {{Coord|6.905409|5.935345|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552757|General Hospital Uzebba]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7114275|Owan West]]'' | {{Coord|7.001845|5.913618|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30280201|Federal University Teaching Hospital Owerri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.504215|7.021594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q106033391|Ochiedike Diagnostic Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.48378|7.018332|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112739581|Federal Medical Centre, Owerri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.503064|7.024088|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115098725|INTERNATIONAL CHRISTIAN COMMUNITY HOSPITALS]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.495151|7.035319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133656740|Bob memorial medical centre and specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.470786|7.043995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476089|Patroit Dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q583619|Owerri]]'' | {{Coord|5.505816|7.037038|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101996349|Federal Medical Centre Owo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1788128|Owo]]'' | {{Coord|7.21375|5.599528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102173661|Blue Print Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1788128|Owo]]'' | {{Coord|7.214245|5.55595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386345|St. White Shield Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1788128|Owo]]'' | {{Coord|7.183808|5.582275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137386505|Ordji Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1788128|Owo]]'' | {{Coord|7.207464|5.570645|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102267675|St. Daniel's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816180|Oworonshoki]]'' | {{Coord|6.555365|3.397309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30260327|Bowen University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023703|Oyo]]'' | {{Coord|8.135834|4.232705|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170928|Vine Branch Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023703|Oyo]]'' | {{Coord|7.387942|3.899529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133455948|Oyo Mesi Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023703|Oyo]]'' | {{Coord|3.91382|3.91382|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456043|Opabode Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023703|Oyo]]'' | {{Coord|7.866146|3.914655|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137219912|Goodwill Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1023703|Oyo]]'' | {{Coord|7.81846|3.933467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064176|State Hospital Owode Oyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7116295|Oyo East]]'' | {{Coord|7.831722|3.92875|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q7894624|University College Hospital, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''<br/>[[Ibadan]] | {{Coord|7.40216|3.90221|display=inline}} | [[Lêer:UNIVERSITY COLLEDGE HOSPITAL, Ibadan 3.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q101519065|Lafia Hospital, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.383306|3.882611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101519122|Alafia Hospital Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.3995|3.8885|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552759|Emmanuel Alayande College of Education Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.431696|3.966452|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552817|Ladoke Akintola University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]''<br/>[[Ogbomosho]] | {{Coord|7.778549|4.552132|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552913|General Hospital Fiditi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.717652|3.922995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552920|General Hospital Ilora]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.800956|3.903389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552927|Igbeti General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|8.737591|4.147875|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101553167|Eruwa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.539957|3.428134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133274084|Avon Healthcare Jolamade specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.406437|3.913824|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136727795|Adeoyo Maternity Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.387111|3.903056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136728063|Zoe Specialist Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.355417|3.876444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771819|General hospital moniya]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.532361|3.910889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772262|King's Way International Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.427611|3.91275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772267|Oni & Sons Childrens' Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.362639|3.862111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772282|Our Lady of Apostles Catholic Hospital (Oluyoro)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.388694|3.920333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772304|Police hospital eleyele]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.408056|3.865417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772313|Ring Road State Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.361889|3.866639|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772349|Saint Dominic Catholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.391972|4.01125|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136772359|St. Annes's Anglican Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.396389|3.916667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137243128|Anfani Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.847223|3.934805|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137249198|Baptist Hospital Oyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.819064|3.920925|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137272796|Awe Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|3.95855|3.95855|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137272818|Ago Are General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|8.508875|3.418914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141438642|Infectious Diseases Institute Health Omolewa, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.3977|3.9031|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141444443|Infectious Diseases Institute Health Olodo, Ibadan]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503905|Oyo State]]'' | {{Coord|7.401962|3.917313|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101854946|Erin Ile General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7116389|Oyun]]'' | {{Coord|8.100472|4.704833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101825617|Patigi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7144399|Patigi]]'' | {{Coord|8.720472|5.751389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101854491|Lade Cottage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7144399|Patigi]]'' | {{Coord|8.754167|5.616833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122947760|Cottage Hospital Pindiga]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815550|Pindiga]]''<br/>''[[:d:Q3510455|Akko]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|9.991645|10.966809|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112076603|Cocin Hospital, jos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.94229|8.874095|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115094329|Fertile hospital and ivf center jos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.845437|8.869118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115094542|Oasis medical center jos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.873098|8.872053|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115095129|Zenith Medical Center Jos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.86265|8.860841|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125869348|Ginza Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.921881|8.885628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126000723|Sauki hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.910366|8.882149|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639135|Adoose Specialist Hospital, plateau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.934507|8.885566|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639149|Focus Hospital,plateau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.914216|8.874923|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639175|FOMAS Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.891871|8.897032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639254|Bimma Orthopaedic Hospital and Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.835078|8.859961|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130639362|Mercy Seat Specialist Hospital,Jos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.77486|8.850005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136734441|Vom Christian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.896528|8.858333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136734473|Panyam Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136734529|Our Lady of Apostles and Orphanage Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.896528|8.858333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136734537|Ola Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.92975|8.884556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136734551|Langtang General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136735941|General Hospital Tunkus]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136735949|General Hospital Shendam]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136735960|General Hospital Mangu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136735971|General Hospital Deng]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136736008|General HospitalBarkin Ladi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136736162|General Hospital Angware]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771787|Ecwa Hospital Mariri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771797|Cottage Hospital Bokkos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136771800|Cottage Hopistal Dyerok]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.933333|8.883333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137785647|SUNNAH HOSPITAL. PLATEAU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.908271|8.74218|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137785657|GOODSHEPHERD LANGTANG SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.144413|9.793667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137785664|LONGBAP MEMORIAL SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.896234|8.884104|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137785676|ACHILLES SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.817141|8.863291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137785695|Top-Notch Medicare Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.866551|8.852667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137800948|ADVENTIST HEALTH INTERNATIONAL. JENGRE PLATEAU]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|10.244811|8.803858|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137800988|HOPE HILL SPECIALIST MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.896045|8.887283|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137801194|ABNIRA MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.218208|9.517971|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137801207|WASE COTTAGE HOPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.097898|9.963183|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137801287|GENERAL HOSPITAL, DENGI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503928|Plateau State]]'' | {{Coord|9.370231|9.978295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18163198|Braithwaite Memorial Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.78028|7.01389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18357175|University of Port Harcourt Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.89944|6.92861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q25045210|Military Hospital, Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.826667|7.003056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077013|Wellness Hospitals and Diagnostics Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.825917|7.080667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077070|Ultimate Specialist Clinic and Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.791306|7.052806|display=inline}}<br/>{{Coord|4.791284|7.052814|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077257|Truvine Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.968694|6.982056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077421|Stevenson Medicare Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.788667|7.039806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077540|St Catherine's Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|9.076593|7.459939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077744|Sonabel Medical Centre-Orazi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.828389|6.983417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102077893|Sonabel Medical Centre-Eleme]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.81125|7.000778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102078072|Rivportals Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.727056|7.150333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102078152|Ridcol Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.803417|7.002583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102078199|Providence Clinic And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.807556|7.007389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102078228|Pearl Clinics And Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.799361|6.999278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102080487|Noxford Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.840611|7.036944|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104894|Nobsams Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.829|7.036778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104898|New Mile One Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.790806|6.994|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104904|New Heights Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.840111|7.034583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104917|Mizpah Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.797972|7.026111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104919|Mina Urological, Dialysis Centres, General Surgery & Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.895722|6.993083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104924|Magnum Nuvon Hospital/ Int'l Training Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.835778|7.071917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104929|Basuki Healthcare Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.79425|7.001028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102104977|Green Care Medical Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.852833|6.983083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105006|Goshen Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.817639|7.026528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105067|Generations Specialist Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.877167|6.915528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105153|GBEYE HOSPITAL (AHOADA)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.833222|6.971472|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105273|Doctors Mediville Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.835306|7.026778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105390|Datta Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.83975|7.044083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105588|Corban Medicals Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.817306|7.025833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105590|Castle hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.833833|7|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105603|Bethesda Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.780694|7.021222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105610|Bechs Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.843611|6.996528|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105617|Bareke Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.8855|6.935361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105638|Ashford & Patrice Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.800194|6.997778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105656|Amazing Grace Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.882194|7.003361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102105783|Adanta Children Hospital (Electroencephalogram EEG Test, Paediatrics)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.819944|7.0015|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102106020|Zitadel Medicals And Diagnostics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.807167|7.044194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102106895|Westhill hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.804472|7.001583|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102106903|Sterling Specialist Hospital, Laparoscopy & Intensive Care Unit]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.757611|7.034667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102106957|St. Jude's Medical Clinic, PH.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.848167|7.064417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102107105|St. Martins Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.823861|7.016028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102107284|St. Harrison's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.824361|7.085361|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102107504|St Patricks Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.789417|7.019333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102107545|St. Margaret Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.805944|6.975083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102107806|Spring Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.834389|6.985972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108028|Shield Specialists Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.818333|7.050667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108169|Shawsand Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.858889|7.071889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108301|SAVEALIFE Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.829167|7.019667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108389|Raziela Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.829528|7.013111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108676|Princess Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.808667|7.018556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108725|Prime Medical Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.847111|7.033611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102108882|Gynescope Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.846583|7.03525|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102109005|Paragon Clinics and Imaging]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.826833|7.015139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102109213|Pamo Clinics and Hospitals Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.837361|7.024778|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102132334|Olivet Clinic & Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.8055|7.012194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102132871|Oasis Children's Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.872972|7.002917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102133586|MindAid Clinic and Pharmacy]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.838833|7.035917|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102134020|Meridian Hospitals Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.801056|6.997694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102134288|Life Forte Specialist Hospital Ltd.]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.817694|6.954056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102134579|Kendox Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.829306|7.072083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102134958|Hilton Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.825444|6.977028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102141758|Heroeland Specialist Hospital (Ear Nose And Throat)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.843611|6.984556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102141962|Healthcrest Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.801|7.005056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102145417|Garland Hospitals Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.893694|7.002722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102145842|First Rivers Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.836194|7.022306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102146399|First Dominion Mandate Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.957417|7.005889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102146938|Danferd Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.840957|6.97523|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102147678|Cumi Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.831056|7.061222|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102147834|Cova Care Specialist Hospital & Endoscopy Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.875306|7.017056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102148891|Rapha Physiotherapy Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.835444|6.973444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102149046|Garden City Clinic, Port-Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.809|7.006972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102149940|Atinu Critical Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.825611|7.082083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170111|Acron Medical Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.822663|7.016327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170208|The Eye Surgery & Laser Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.813221|6.997973|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170266|Tehilah Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.794427|7.040301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170378|Sophike Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.796004|7.031492|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170421|Rehoboth Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.798173|6.999582|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170461|Health Bridge Medical Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.816886|6.995119|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105840135|Estaville Life Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.789246|7.007603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105902731|Fanny Royal Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]'' | {{Coord|4.822908|6.993735|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105998967|Newyou Wellness Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.834841|7.02111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185647|SEASIDE SPECIALIST SURGERY]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.76119|7.024667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125732479|Kariden Diabetes and Endocrine Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.828847|7.004896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125732693|Shield Specialists Hospital | Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.81731|7.05109|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125732751|SAVEALIFE MISSION HOSPITAL - hip & knee replacement surgery, spine surgery, kidney transplant, IVF center, heart surgery]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.829113|7.019726|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125732829|Valentine Hospital - Port-Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.782059|7.008718|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125733107|Salem Hospital port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.875792|7.134651|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125733408|Ridcol Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.804178|7.000463|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125745106|Princess Medical Center Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.808604|7.018604|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125745756|Precious Life Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.855798|6.985562|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125745852|PALMARS Hospital Limited (Laparoscopy, ICU and Dialysis Centre)]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.811561|6.981069|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125750091|Jeconiah Children Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.8156|7.0498|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125750429|Hopeville Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.889377|7.013328|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125750543|Hilton clinics Adageorge Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.830186|6.975326|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125750626|Higgwe Memorial Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.866177|6.965487|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125750668|Halten Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.82|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125751182|Golden Hands Medical Center]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.86357|6.98275|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801187|El-Joedam Specialist Clinics Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.850209|6.969407|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801289|El-Bene Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.82447|6.97467|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801326|Destiny Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|6.989514|4.797704|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801376|Daily Spring Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|7.006341|4.789557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801412|Chris The King Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|5.13382|7.35546|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801430|C.Bennett Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.822382|6.97216|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125801470|Calvary Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.83162|6.991682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130458717|Mary Land Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.860801|7.057043|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130527760|Maryland Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q118875845|Rumuokwurusi]]'' | {{Coord|4.860825|7.057052|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551550|Providence Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.8465|6.9734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551558|The Riverside Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.815|7.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551562|Teme Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.83|7.04|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551578|Rohoboth Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q20614811|Port Harcourt]]''<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.798092|6.99946|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551619|Tucn Industrial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130551628|Gafe Eye Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.756203|7.038888|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130563922|Naval Medical Centre, Port Harcourt, Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.742139|7.038039|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130593040|Acron Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]]<br/>''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.822218|7.016456|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133698515|Nobsam Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.828878|7.036699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133820482|GoodHeart Medical Consultants Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.819898|7.000442|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133820564|Alma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.812532|7.008739|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476033|Sterling Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.81229|7.060103|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476099|Blossom Dental service]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.847843|7.066533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476116|Bestsmile dental clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.796267|7.0057|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476435|St. Martins Hospital Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Port Harcourt]] | {{Coord|4.824092|7.015657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076558|Potiskum Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3309364|Potiskum]]'' | {{Coord|11.70725|11.081722|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136804444|General Hospital Potiskum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3309364|Potiskum]]''<br/>''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.709115|11.069455|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101947290|General Hospital Kagara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819646|Rafi]]'' | {{Coord|10.191694|6.258|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101967357|State Hospital Isara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7312042|Remo North]]'' | {{Coord|6.987673|3.679716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18343933|Meridian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.80056|6.99861|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18392976|Kelsey Harrison Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.78944|6.99278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q18393938|Rehoboth Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.79556|6.99972|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102148486|Clean Springs Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.822972|7.050139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170049|Ansett Diagnostic Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.815587|7.049843|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185550|OFURE SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.834|7.0153|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959617|Meridian Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.800556|6.998611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125959744|Harryland Hospitals Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.748152|7.04019|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202357|Fountain Hospital and Maternity Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.802475|6.991857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202403|Fountain Blue Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.833371|6.975862|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202433|Getwell Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.847256|6.974549|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202679|St Catherine's Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.820055|7.051633|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126202717|Nedal Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.835254|7.02572|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126204465|Lift Care Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.810777|7.00439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126207459|Eli Johnson Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.845704|7.053225|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126207617|Soldua Specialist Hospital Ltd., Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.817229|7.051731|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126208669|Alphonso Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.828093|7.067295|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126208762|LICONIC SPECIALISTS HOSPITAL (Formerly Safe Motherhood Specialist Hospital)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.848043|7.054915|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126208998|Marina Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.797508|7.013993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126209291|Dr Solution Cottage Specialist Hospital Ltd Rumuosi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.880957|6.941471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210468|Erlings Children's Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.865092|6.973682|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210487|St Felicia Medical Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.894154|6.991827|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210503|Sophia Clinic Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.842585|7.040716|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210538|Braitwait Memorial Specialist Hospital Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.784321|7.010371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126210603|Lushgreen Medical Center Port Harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>[[Port Harcourt]] | {{Coord|4.794085|7.0334|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130493397|General Hospital Abua]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|6.65089|4.85403|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130504059|Emelego Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.821|6.513|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130544329|Channels Clinic & Hospital Nig. Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|5.414349|7.06987|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130544373|Delta Specialist Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.472246|7.177375|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130544402|St. Peters Hospital and Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.453624|7.186291|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130563630|Divine ụlọ ọrụ ahụike dị na Naịjiria Maternity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>''[[:d:Q7116269|Oyigbo]]'' | {{Coord|9.242363|7.082063|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q130570669|Calvary Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]'' | {{Coord|4.831597|6.991657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134476075|Whyteville Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.835171|7.0165|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137045658|Model Primary Health Center, Rumuepirikom]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]''<br/>''[[:d:Q7074973|Obia/Akpor]]'' | {{Coord|4.83|6.99|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137362637|ULTIMATE SPECIALIST CLINIC & HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.79127|7.052855|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137366878|RNZ Occupational Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.815629|7.049795|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592492|OLUNWA MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.799287|7.032689|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592654|ANCHOR HOSPITAL RIVER STATE, NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.856883|7.074268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592668|PRINCESS MEDICAL CENTRE RIVERS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.806427|7.022702|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592776|EBONY HOSPITAL RIVERS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.834892|6.994307|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592836|UNIVERSITY OF PORT HARCOURT TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.915473|6.900211|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137592980|RIVERS STATE UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.778396|7.014134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137593216|VITA MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.758592|7.076488|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137593245|CHRIST THE KING HOSPITAL, RIVERS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.839266|7.041079|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137593258|TEME HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.784483|6.823877|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595080|TRIUMPH HOSPITAL RIVERS STATE. NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595088|SONABEL MEDICAL CENTR-ERUMUEME]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.829888|6.990259|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595457|ST. CATHERINES SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.820106|7.052167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595494|ST. PATRICK HOSPITAL, Rivers state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.81|7.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595523|MOUNT HERMON MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.83|7.04|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595543|MORNING STAR HOSPITAL. Rivers state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.801888|7.005181|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595650|WOJI COTTAGE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.8601|7.0544|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595722|PALMERS HOSPITALAND MAT. HOME]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.81308|6.984799|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595738|ST. MARTINS HOSPITAL, Rivers state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.814224|7.068687|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595747|PAMO CLINICSAND HOSPITAL LTD.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.839741|7.026165|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595757|BOSOM HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.804763|7.021256|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595785|NIGERIA CUSTOMS SERVICE MEDICAL CENTRE. Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82|7.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595802|NIGERIA CUSTOMS SERVICE CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82|7.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137595831|MILITARY HOSPITAL, PORTHARCOURT]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.827636|7.006529|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137596096|97 SOG MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.81|7.03|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137596122|COTTAGE HOSPITAL/COMPREHENSIVP]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.8|7.02|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137596142|NAVY MEDICAL CENTRE - BOROKIN]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.816079|7.051553|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137596371|ELI JOHNSON SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.845739|7.05306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599331|HEALTH FOUNTAINS HOSPITAL . NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.872844|6.935152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599356|ATINU CRITICAL CARE HOSPITAL. Rivers state]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.827782|7.085947|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599368|SYLVERLENE CLINIC & MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82|7.04|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599383|BETHSAIDA CLINIC AND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.87592|7.127154|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599399|GBEYE CLINICAND MATERNITY]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.833761|6.972603|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599414|LIFE CLINICS MEDICAL CENTRE, RIVERS STATE. NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.83|7.05|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599501|NOBLE MEDICAL CONSULTANTS & FERTILITY HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.859448|6.96789|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137599541|HEALTH OF THE SICK HOSPITAL. RIVERS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.80128|7.020782|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601688|SHAMMAR CHRISTIAN HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.82236|7.062316|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601702|SPRING ROSE HOSPITAL. RIVERS STATE, NIGERIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.871146|6.992665|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601713|MINA'S UROLOGICAL/SPECIALIST HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.89649|6.994913|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601773|SAVEA LIFE MISSION HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.830838|7.023327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601804|FAMO CLINICS . RIVERS STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.792852|7.113028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601907|SUCCESS LIFE SPECIALIST CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.814479|6.982214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137601928|RIVERS STATE UNIVERSITY MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | {{Coord|4.797337|6.976804|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q140321614|AB Health Consortium Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321677|Acron Medical Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321753|Bosom Hospital and Physiotherapy –]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321777|Caprin Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321799|Castle Clinic Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321847|CIMS Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321878|Cumi Medical Centre Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140321922|Datta Medical Centre Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322088|Ebony Hospitals Ltd Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322110|Eddy Medical Centre Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322124|Estee Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322228|Harley Clinic Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322257|Harryland Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322284|Hilton Clinics Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322327|International SOS Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322402|Krisany Medical Services]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322469|Mercyland Specialist Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322488|Meridian Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322523|New Mile One Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322542|New Orlins Clinic Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322567|NPA Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322586|NOBSAMS Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322608|Olunwa Medical Centre Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322620|Medical Centre Onne]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322644|Palmers Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322655|Ponyx Hospitals Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322683|Precious Life Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322737|Rivon Clinic Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322797|Save a Life Mission Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322813|Sonabel Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322842|Sophike Medical centre Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140322859|St. Martins Hospital Port harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323007|St. Catherine’s Specialist Hospital Ltd Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323183|St. Patrick’s Hospital Port harcourt]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323217|Stevenson Medicare Limited Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323257|Teme Hospital Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323284|The Riverside Clinic Limited]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323313|The Shield Specialists Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140323356|Tobis Clinic & Consultants]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329785|Valentine Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329788|Westhill Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q140329794|Woji Cottage Hospital Rivers State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503923|Rivers State]]'' | | | |- | ''[[:d:Q114185491|NEW ORLEANS CLINIC RUMUOMASI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59816700|Rumuomasi]]'' | {{Coord|4.83896|7.030092|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q24185302|Olabisi Onabanjo University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.849042|3.653129|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175316|Owokoniran Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.852421|3.62993|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102175595|Medytop Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.844571|3.634931|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176258|Imperial Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.849293|3.644596|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176341|Ayotola Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.843498|3.640197|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102176390|Martins Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.833751|3.640902|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102177061|Idera Hospital& Trauma Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.859038|3.642309|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102178885|Alpha Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.835751|3.647929|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114187102|AYOTOLA MEDICAL SERVICES LIMITED]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|7.135769|3.336347|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133457074|Olabisi Onabanjo University Teaching Hospital*: Located in Sagamu, offering specialized medical]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q836657|Ogun State]]'' | ''[[:d:Q2276423|Sagamu]]'' | {{Coord|6.849257|3.653087|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064012|General Hospital Ago-Amodu.]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7402968|Saki East]]'' | {{Coord|8.632583|3.636556|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102063889|State Hospital Saki]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7402971|Saki West]]'' | {{Coord|8.672139|3.39675|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114937768|NENE SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3495356|Sapele]]'' | {{Coord|6.598997|3.353742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122955791|Musaba Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''<br/>''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]'' | {{Coord|10.309175|11.147557|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123351566|Malam Inna Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''<br/>''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.309777|11.177654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123364835|Kagarawal Primry Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815554|Shamaki]]''<br/>''[[:d:Q591598|Gombe]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|10.302672|11.19666|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133456553|Mercy Stripes Specialist Hospital 30 Philip Taiwo Street Coker Estate Shasha]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q131949219|Shasha]]'' | {{Coord|6.574622|3.304661|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102170731|May Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3481875|Shendam]]'' | {{Coord|8.876512|9.544551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905509|Alfarma Clinic/Private hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7497631|Shinkafi]]'' | {{Coord|6.50399|6.50399|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101946830|General Hospital Kuta]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7498951|Shiroro]]'' | {{Coord|9.871528|6.709306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101957173|Somolu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q280585|Shomolu]]'' | {{Coord|6.536667|3.373056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101965371|National Orthopaedic Hospital Igbobi (Lagos)]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q280585|Shomolu]]''<br/>''[[:d:Q55528109|Abule Ijesha]]'' | {{Coord|6.530954|3.372997|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123274670|Burak Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7500408|Shongom]]''<br/>''[[:d:Q376241|Gombe State]]''<br/>[[Nigerië]] | {{Coord|9.598879|11.257395|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254111|Usmanu Danfodiyo University Teaching Hospital, Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]] | {{Coord|13.127457|5.204623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076655|Hamdala Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]] | {{Coord|13.05125|5.234806|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076945|Caliphate Multispecialty Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]] | {{Coord|13.042917|5.2365|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131870248|Lafiya Clinic And Health Services]]'' | | [[Nigerië]] | [[Sokoto (stad)|Sokoto stad]] | {{Coord|13.025583|5.238605|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q60178548|Shepherd Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''<br/>''[[:d:Q60178044|Mabera]]'' | {{Coord|13.03345|5.249371|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967843|Federal Neuro-Psychiatric Hospital, Kware]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.208401|5.263995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185362|SAHEL SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.008777|5.254551|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q125952346|Bankanu hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.24744|5.237113|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126183156|Binji General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.222312|4.911391|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q126190634|School of Nursing and Midwifery, UDUTH]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]''<br/>[[Sokoto (stad)|Sokoto stad]] | {{Coord|13.039052|5.225332|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573251|Saraki Specialist Hospital Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.030032|5.244318|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573382|Caliphate Multi - Specialty Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.042791|5.235825|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573391|Freehand Specialist Hospital Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.035622|5.251107|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573398|Karaye Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.050958|5.233831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573435|NOMA Children Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.067329|5.215327|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573449|8 Division Hospital Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.005874|5.247576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133573646|B & J Hospitals]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.069083|5.217003|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575500|General Hospital Goronyo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.442304|5.675914|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576106|IFFAH HOSPITAL SOKOTO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.037993|5.249186|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576134|General Hospital Wurno]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.295385|5.416679|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576182|Sokoto Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.059868|5.218165|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576208|Tambuwal General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.407162|4.641234|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576242|Tangaza General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.364839|4.947471|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133576323|Fatima Yahaya Hospital Sifawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.033032|5.224919|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133637251|Citi Premier Mother And Child Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.064343|5.219241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133640172|Trauma Centre, UDUTH]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.036132|5.223939|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133641388|Egyptian pyramid hospital sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.009686|5.237045|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133694624|Avon Healthcare Sahel Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.050593|5.232389|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696436|AN-NISAH HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.028707|5.240012|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696461|Illela General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.730822|5.308969|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696498|HUSAINI MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.041467|5.233594|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133696508|Bodinga General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.876107|5.171929|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133697574|Mabera Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.030048|5.251934|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133697680|Alumma Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.04348|5.255005|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133734288|Health Facility Ranganda]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.353905|5.234533|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133742624|Royal Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.114469|5.203909|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133800902|Achida Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.165727|5.394635|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133801074|MOPD Children Ward, Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.051538|5.245558|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133801142|Tureta General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.594024|5.550108|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133801157|Minjirya Healthcare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.043388|5.234159|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133802529|Dingyadi Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.922517|5.125844|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133802538|Citi Premier Mother And Children hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.005881|5.2476|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133802548|Holy Family Mother and Child Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.051846|5.216379|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133803796|Dogon Daji General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.471011|4.800066|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804047|Alshifa clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.990303|5.206628|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804123|Gada General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.758117|5.647849|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804148|General Hospital, Gwadabawa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.350322|5.234416|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133804370|Liberty Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.999158|5.236831|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806022|Gidan Yaraba hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.679919|5.508444|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806051|Royal Hospital Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.005886|5.247599|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133806081|Orthopaedic Hospital Wamakko]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.036737|5.09449|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136666464|Usman Danfodiyo University Teaching Hospital, Sokoto]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.03897|5.226511|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136726289|General Hospital Rabah]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.123194|5.505111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136726462|Amanawa General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.066694|5.233333|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777895|USMAN DANFODIO UNIVERSITY TEACHING HOSIPTAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.03898|5.226516|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137777947|ASHMED SPECIALIST HOSPITAL,SOKOTO]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|13.011762|5.237536|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112842059|General Hospital Ijede]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q30599791|South West]]'' | {{Coord|6.564901|3.596614|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102064413|General Hospital Orile-Odo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7088882|Oluyole]]'' | {{Coord|7.247917|3.856056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552398|General Hospital Suleja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.190573|7.177497|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101946238|General Hospital Suleja]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.197757|7.174384|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197478|Jem Dental Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.193535|7.179998|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197560|Fary Group Clinics]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.190863|7.191742|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102197753|Berith Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|9.207046|7.173382|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114187435|OPTIMAL FAMILY MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3505231|Suleja]]'' | {{Coord|6.661561|3.25773|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101547228|General Hospital Iresa-Adu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7647006|Surulere]]'' | {{Coord|8.102809|4.43329|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245194|Uwemedimo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.49292|3.348924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102245513|Topaz Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.513568|3.35638|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102270784|Rophe Dental Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.491923|3.35643|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682085|Havanah Specialist Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.504225|3.359118|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113516778|Havana Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.503099|3.359311|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113516974|Happy Family Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.5038|3.35734|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133454948|Lagos University Teaching Hospital (LUTH)]]'' | | [[Nigerië]]<br/>[[Lagos]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.517762|3.353753|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133575162|The Eko Hosital, Surulere, Lagos]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q994119|Surulere]]'' | {{Coord|6.505478|3.354571|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101541792|Umar Musa Yar'Adua Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7674909|Tafa]]'' | {{Coord|9.298923|7.232502|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101942586|Umar Musa Yar'Adua General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7674909|Tafa]]'' | {{Coord|9.298984|7.232268|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109733323|General Hospital Takum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|7.242984|9.971262|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967763|Federal Medical Centre, Jalingo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.893149|11.377064|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133520172|Taraba State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.892871|11.377166|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133530634|Pantisawa Referral Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.946387|11.505215|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133530639|Cottage Hospital,Mutum biyu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.643934|10.77519|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539085|General Hospital Roundabout]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|7.930329|9.81251|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539094|Gwaton Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|9.352392|11.048228|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539099|RUFKATU DANJUMA MATERNITY HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|7.239794|9.998367|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539103|Elyon Hospital Abbare]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|9.255209|11.61818|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133539265|Bambur General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|9.367431|11.07|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724098|Haruna Tsokwa Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724107|General Hospital Warwar]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724119|Gembu General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|6.715417|11.249028|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724124|First Refferral Hospital Gashaka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724135|First Refferral Hospital Baissa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724146|First Referral Hospital Ibi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724181|First Referal Hospital Sunkani]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724187|First Referal Hospital Dorofi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724737|First Referal Hospital Dananacha]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724749|Cottage Hospital Lau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724754|Bali General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.441611|11.112194|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136724774|Alfa Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.9|11.366694|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q137261291|Federal Medical Centre, Jalingo, Taraba State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q463959|Taraba State]]'' | {{Coord|8.899206|11.3678|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131905492|Rahama Private Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q255961|Tsafe]]'' | {{Coord|11.952524|6.922002|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114926233|DANEX MEDICAL CENTRE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3084715|Ugep]]'' | {{Coord|5.798701|8.075951|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114938014|UFOR HOSPITAL, DELTA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509166|Ughelli]]'' | {{Coord|5.99974|5.99974|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101552815|Egba District Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59819105|Uhunmwode]]'' | {{Coord|6.495932|5.750078|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30280200|Federal Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.522405|7.49386|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q112967844|Federal Medical Centre, Umuahia]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.612818|7.510202|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114235436|AMARA JANE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.515478|7.514108|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114235578|NEW ERA HOSPITAL UMUAHIA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.541043|7.50065|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114235704|OBIOMA HOSPITAL UMUAHIA, ABIA STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.527132|7.496441|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114235805|Uche Medicare Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.127218|7.365134|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133646460|Madonna Clatholic Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q320852|Abia State]]'' | ''[[:d:Q203301|Umuahia]]'' | {{Coord|5.498072|7.485745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q141248782|The Lords Foundation Hospital & Maternity Ugwunchara , Umuahia North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7881829|Umuahia North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q141248900|El-Shaddai Hospital Urban 3, Umuahia North]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7881829|Umuahia North]]'' | | | |- | ''[[:d:Q133297681|Agu ndu hospital-umuenechi awka]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q121410576|Umuenechi village]]'' | {{Coord|6.206533|7.035409|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105702983|Oriaifo Medical Centre Uromi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510262|Uromi]]'' | {{Coord|6.709896|6.333191|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115023609|ST. CAMILLUS HOSPITAL, EDO STATE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510262|Uromi]]'' | {{Coord|6.730852|6.3312|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254141|University of Uyo Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.01165|7.859527|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q39047154|Ibom Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.049412|7.88266|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q102076509|Mainland Clinic And Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59818804|Uyo]]'' | {{Coord|5.020194|7.921611|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105716713|St. Lukes Hospital, anua]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.028706|7.942748|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243453|Dammy Memorial Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.024575|7.916446|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243472|NEDEKE SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.025467|7.955634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243508|ST. ANTHANASIUS HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.024253|7.913886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243544|UBONG ABASI SPECIALIST HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q1999000|Uyo]]'' | {{Coord|5.019547|7.886623|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113494969|Blajeh Mustapha Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]'' | {{Coord|6.450949|3.405634|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113538502|Hephzibah Eye Care]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q2522772|Victoria Island]]'' | {{Coord|6.552042|3.645465|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q113531176|Divine Dental Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | [[Victoria-eiland]] | {{Coord|6.424524|3.441343|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131909463|Lafiya Clinic Arkilla Gwiwa, Wamako]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q7966899|Wamako]]'' | {{Coord|13.025584|5.23859|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105682598|Lily Hospital Warri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.52717|5.764924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114938365|LONIA HOSPITAL, WARRI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]''<br/>''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.498512|5.799649|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114938986|SAGE CLINIC, WARRI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.557504|5.792839|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114939662|TWINS CLINIC/HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.52625|5.762602|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114939776|VERTIMON CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.510184|5.766955|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114939858|VICAH CLINICS/ HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.529813|5.75063|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114939912|VICTORY CLINIC, WARRI]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.52|5.76|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133582288|Reka Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]''<br/>''[[:d:Q503910|Delta State]]'' | {{Coord|5.550423|5.831093|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133730426|Pinnacles Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q574593|Warri]]'' | {{Coord|5.54943|5.766851|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114185104|WARITOMA/RAHILA HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3509190|Wukari]]'' | {{Coord|8.9|11.35|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q132200585|Federal University Teaching Hospital Wukari]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q15043630|Wukari Federation]]'' | {{Coord|7.873738|9.760899|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105956217|Kapital Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815530|Wuse]]'' | {{Coord|9.072048|7.453889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105958392|Sami Wadata Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815530|Wuse]]'' | {{Coord|9.079056|7.470865|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115024674|ST.CATHERINES SPECIALIST HOSPITAL HOSPITAL LTD]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815530|Wuse]]'' | {{Coord|4.820028|7.051595|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115065911|Queens clinic wuse]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q59815530|Wuse]]'' | {{Coord|9.071893|7.462341|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101941741|Wushishi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8039343|Wushishi]]'' | {{Coord|9.721195|6.109911|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q123072435|Yabo General Hospital Yabo A, Yabo]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8046387|Yabo]]''<br/>''[[:d:Q503941|Sokoto State]]'' | {{Coord|12.719838|5.005301|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101587010|Ife Olukotun General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8046693|Yagba East]]'' | {{Coord|7.915197|5.770685|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101586554|Odo-Ere General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8046694|Yagba West]]'' | {{Coord|8.222833|5.552083|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q122947708|Cottage Hospital - Kuri]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q3510505|Yamaltu/Deba]]'' | {{Coord|10.161032|11.45657|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105660159|Federal Medical Centre Yenagoa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.938265|6.266896|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q105702864|Niger Delta University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|5.033119|6.31699|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114286259|ASUEIFAI CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.936944|6.315959|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114286740|CREST CONSULTANT CLINIC]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.951457|6.349269|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114288178|EVERLY MEDICAL CENTRE, BAYELSA]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.942585|6.32032|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901274|Yenagoa Hospital and Martenity]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.919965|6.310772|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901276|Frank West Specialist Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.932636|6.282306|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901303|Mc Etelly Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.91|6.1|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901304|Hoffman & Bright Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901396|Palen Clinic And Maternity hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.935|6.305833|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131901402|Ripus Hospital Ltd]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.932309|6.282152|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902721|Gilead Medical Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.951473|6.349205|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902775|Grand Care Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.921338|6.274752|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131902838|Glory Land Hospital Inri Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.943419|6.347417|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903316|Kuro Specialist Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.928119|6.301364|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903318|Mieye Medical Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.949739|6.338241|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903319|Hephzibah Nursing And Maternity Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903936|Crest Consultant Clinic Epie III 6, Yenagoa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|6.31297|6.31297|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903942|Chansmy Hospital And Maternity Ltd Epie III 6, Yenagoa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.924722|6.264167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131903943|Ark Hospital Epie III 6, Yenagoa]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q648749|Yenegoa]]'' | {{Coord|4.922393|6.305167|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109735548|General Sani Abacha State Specialist Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.729666|11.95654|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114184701|FEDERAL MEDICAL CENTRE YOBE]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|12.881314|10.447514|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q124328708|Yobe State University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.738376|11.92214|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131161131|Karmashe Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''<br/>''[[:d:Q15043631|Karasuwa]]'' | {{Coord|13.065187|9.975515|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134588252|Ultramodern Hospital, Damaturu]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.754764|11.959792|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q135683943|Yobe State Specialist Hospital Potiskum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.709117|11.069467|display=inline}} | [[Lêer:Yobe State Specialist Hospital Potiskum 2.jpg|center|128px]] | |- | ''[[:d:Q136709474|Potiskum General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.722306|11.069278|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136709536|General Hospital Fika]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136721651|General hospital Damagum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136721714|General hospital buniyadi]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]'' | {{Coord|11.744389|11.961111|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136804445|General hospital Potiskum]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q682777|Yobe State]]''<br/>''[[:d:Q3309364|Potiskum]]'' | {{Coord|11.709272|11.069439|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243211|ADAMAWA HOSPITAL, YOLA]]'' | | [[Nigerië]] | [[Yola]] | {{Coord|9.212889|12.471668|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243220|Freedom Poly Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | [[Yola]] | {{Coord|6.535176|2.976545|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243227|GAL-BOSE HOSPITAL]]'' | | [[Nigerië]] | [[Yola]] | {{Coord|9.209483|12.478208|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243242|Matco Clinic, Adamawa]]'' | | [[Nigerië]] | [[Yola]] | {{Coord|9.24057|12.453889|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q114243258|Peace Clinic Limited]]'' | | [[Nigerië]] | [[Yola]] | {{Coord|9.272924|12.444178|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101938551|Doma General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5289773|Doma]]'' | {{Coord|8.400917|8.358139|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q101938869|Agbashi General Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q5289773|Doma]]'' | {{Coord|8.02575|8.122056|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131884206|Sakwa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|10.502083|12.203576|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131885459|Barneyasu Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|5.414399|7.069832|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131885475|Tarbuwa Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|5.412288|7.068319|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131885486|Kujjin Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|5.414463|7.069924|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131887106|Garingami Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|8.266907|4.333179|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131887113|Sansan Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|12.427283|8.506857|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131887125|Tadiren Hausa Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|5.414482|7.06995|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131900477|Chibiyayi Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|5.414271|7.069776|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131900478|Maraba Gumai Health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|10.633206|13.484|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q131900479|Sandigalau Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q8065082|Zaki]]'' | {{Coord|10.29|9.82|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q109735642|Federal Medical Center, Gusau]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.184055|6.687129|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q115051691|Poly Medical & Diagnostic Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.163083|6.674461|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q128859399|Maduba Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.761456|6.639408|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134675681|Yanbuiki Primary Health Center]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.823046|6.661555|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134679152|Dada Health Post Zurmi, Zamfara]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.80716|6.742869|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134680354|Kadamotsa Health Post Zurmi, Zamfara State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.77384|6.697156|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134680438|Nasarawa Family Support Health Post Zurmi, Zamfara State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.787947|6.774683|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134682208|Boko Primary Health Care Centre Zurmi, Zamfara State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.766488|6.456703|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134683264|Dumama health post Zurmi, Zamfara State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.767512|6.462798|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134690543|Dumfawa Primary Health Clinic Zurmi, Zamfara State]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.766845|6.551148|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134690621|Gidan Dan Zara health Post]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|11.961537|8.607708|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134690730|Jaya Health P0st]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.803514|6.494413|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134698370|Birnin Tsaba Primary Health Clinic]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.673864|6.81518|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q134700157|Dauran Primary Health Centre]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]''<br/>''[[:d:Q8075410|Zurmi]]'' | {{Coord|12.72578|6.733438|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708908|General hospital Tsafe]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136708923|Talata Mafara General hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.162806|6.6745|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136709046|General Hospital Magami]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q136709176|General Hospital Farida]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q145793|Zamfara State]]'' | {{Coord|12.15|6.666667|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q30254204|Ahmadu Bello University Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q33525477|Zaria]]'' | {{Coord|11.1762|7.60466|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133453514|Ahamfu Bello Teaching Hospital]]'' | | [[Nigerië]]<br/>''[[:d:Q878284|Kaduna State]]'' | ''[[:d:Q132189161|Zaria Kaličanin]]'' | {{Coord|10.544172|7.432886|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133300535|Adeyemo Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]'' | {{Coord|8.171731|5.097155|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133301575|Ajisafe Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]'' | {{Coord|8.139645|5.10846|display=inline}} | | |- | ''[[:d:Q133302181|Landmark University Hospital]]'' | | [[Nigerië]] | ''[[:d:Q49277987|Òmù-Àrán]]'' | {{Coord|8.121042|5.085729|display=inline}} | | |} {{Wikidata list end}} 6uqp1u4dcjrmblrbqrj4cgolvfvkvdk Wollerige tolbos 0 306568 3372732 3129983 2026-11-15T13:22:32Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372732 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = NT | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Wollerige tolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron sorocephalodes | outeur = E.Phillips & Hutch., (1912) | sinonieme = * ''Leucadendron scoparium'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex [[Carl Meissner|Meisn.]]</small> * ''Soranthe dregei'' <small>(H.Buek ex Meisn.) Kuntze</small> * ''Sorocephalus intermedius'' <small>H.Buek ex Meisn.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704944-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103061814/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704944-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''Wollerige tolbos''' (''Leucadendron sorocephalodes'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] en [[Oos-Kaap]] waar dit voorkom vanaf die [[Outeniekwaberge]] tot by die [[Baviaanskloofberge]]. Die struik word net 30&nbsp;cm hoog maar 2&nbsp;m wyd en blom in Augustus. Die plant gaan dood na 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na twee maande uit die tol grond toe waar dit deur [[miere]] versprei word. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur [[insekte]] bestuif word. Die plant groei in sandsteen rotse en klippe op hoogtes van 1 300-1 700&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Woolly conebush'' bekend. == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-129 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_sorocephalodes.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu13.htm Protea Atlas] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron sorocephalodes}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1912 beskryf is]] 0sy8c9mwzaiw97v41ezpkk2xsxicpgs Wolseley-tolbos 0 306685 3372733 3130007 2026-11-15T13:26:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372733 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = EX | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Wolseley-tolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron spirale | outeur = (Salisb. ex Knight) I.Williams, (1967) | sinonieme = * ''Chasme spiralis'' <small>Knight</small> * ''Leucadendron scabrum'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Protea scabra'' <small>(R.Br.) Poir.</small> * ''Protea thyoides'' <small>Sm. ex [[Carl Meissner|Meisn.]]</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704951-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103082634/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704951-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''Wolseley-tolbos''' (''Leucadendron spirale'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] gevorm het. Die [[spesie]] was [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit in die [[Breederivier]]vallei tussen [[Wolseley]] en Botha voorgekom het, voordat dit uitgesterf het. Die plant is net vier keer waargeneem, in 1801, 1819, 1820's en 1933. In Engels staan dit as die ''Wolseley conebush'' bekend. == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-131 REDLIST SANBI] * [https://www.proteaatlas.org.za/sle_ld.htm Protea Atlas] * [https://www.proteaatlas.org.za/ldspir.htm Protea Atlas] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1809 beskryf is]] n14c8wjv7limn6v63i35mms691yo4r0 Bokkeveld-tolbos 0 306769 3372962 3130032 2026-11-16T03:02:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372962 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Bokkeveld-tolbos | beeld = | beeld2 = | takson = Leucadendron nitidum | outeur = H.Buek ex [[Carl Meissner|Meisn.]], (1856) | sinonieme =* ''Leucadendron cinereum'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Meisn.</small> * ''Leucadendron schinzianum'' <small>Schltr.</small> * ''Leucadendron schlechteri'' <small>E.Phillips & Hutch.</small> * ''Protea nitida'' <small>Kuntze</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704867-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211103055425/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704867-1 |argiefdatum= 3 November 2021 |besoekdatum= 3 November 2021 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''Bokkeveld-tolbos''' (''Leucadendron nitidum'') is 'n [[Blom|blomdraende]] [[struik]] wat tot die [[genus]] ''[[Leucadendron]]'' behoort en deel van die [[fynbos]]-[[bioom]] vorm. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Wes-Kaap]] waar dit voorkom by [[Sederberg (berg)|Sederberg]], [[Koue Bokkeveld]] en [[Swartruggensberge (Wes-Kaap)|Swartruggensberge]]. Die struik word 2.0&nbsp;m hoog en blom van Mei tot November. Die plant vrek in 'n brand maar die sade oorleef. Die sade word geberg in 'n tol op die vroulike plant en val na die grond na twee maande en word deur [[miere]] versprei.. Die plant is eenslagtig en daar is afsonderlike plante met manlike- en vroulike blomme, wat deur klein [[insekte]] bestuif word. Die plant groei hoofsaaklik in sandsteen en [[kwartsiet]]sand op hoogtes van 1 000 - 2 000&nbsp;m. In Engels staan dit as die ''Bokkeveld conebush'' bekend. == Galery == <gallery> Leucadendron nitidum 23220453.jpg Leucadendron nitidum 23220459.jpg Leucadendron nitidum 23220617.jpg Leucadendron nitidum 53624712.jpg Leucadendron nitidum 5Dsr 0468.jpg Leucadendron nitidum 70877579.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=794-90 REDLIST Sanbi] * [http://biodiversityexplorer.info/plants/proteaceae/leucadendron_nitidum.htm Biodiversityexplorer] * [https://www.proteaatlas.org.za/conebu7.htm Protea Atlas] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:704867-1 Plants of the World Online] == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Leucadendron nitidum}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Leucadendron]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1856 beskryf is]] ifq921fo1kl18371ufl39o0nrip43al Zindziswa Mandela 0 307562 3372781 3336421 2026-11-15T14:58:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372781 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Zindziswa Mandela | bynaam = Zindzi Mandela | beeld = Zindzi Mandela (cropped).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Zindziswa Mandela | geboortedatum = {{Geboortedatum|1960|12|23}} | geboorteplek = [[Soweto]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1960|12|23|2020|7|13}} | sterfteplek = Johannesburg, Suid-Afrika | ouers = [[Nelson Mandela]]<br />[[Winnie Madikizela-Mandela]] | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | alma_mater = | beroep = SA ambassadeur in [[Denemarke]] | ander = | bekend = Anti-apartheidsaktivis, Eerste Dame van Suid-Afrika van 1996 tot 1998 | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = Zwelibanzi Hlongwane (geskei)<br />Molapo Motlhajwa | kinders = 4, insluitende Zoleka Mandela | webblad = | handtekening = }} '''Zindziswa Mandela''' ([[23 Desember]] [[1960]] - [[13 Julie]] [[2020]]),<ref>{{cite news|last=|first=|date=|title=JUST IN: Zindzi Mandela, 59, has died|work=|agency=News24|url=https://www.theartsofentertainment.com/zinzi-mandela-hlongwane-death-dead-zinzi-mandela-obituary-cause-of-death/|url-status=live|accessdate=13 Julie 2020}}</ref> ook bekend as '''Zindzi Mandela-Hlongwane''', was 'n Suid-Afrikaanse [[politikus]] wat ten tyde van haar dood as [[Suid-Afrika]] se ambassadeur in [[Denemarke]] gedien het. As die dogter van die anti-apartheidsaktiviste [[Nelson Mandela]] en [[Winnie Madikizela-Mandela]], was Zindzi die jonger suster van Zenani Mandela en die derde van Nelson Mandela se drie dogters. == Biografie == Zindzi Mandela is op 23 Desember 1960 in [[Soweto]] gebore in die destydse [[Unie van Suid-Afrika]] met Nelson Mandela en Winnie Mandela as haar ouers. Haar vader was beide 'n direkte afstammeling van die koningskap van die Thembu-volk en 'n erfgenaam van die kapteinskap van Mvezo. Zindzi se bloedverwant, [[Mandla Mandela]], stam van Nelson Mandela af via sy eerste vrou Evelyn Mase, en hou tans hierdie titel. Die jaar van haar geboorte was ook die jaar toe die [[African National Congress]] (ANC) 'n gewapende vleuel van stapel gestuur het. Haar ouers is beide deur die regering vervolg.<ref name=sao>[http://www.sahistory.org.za/dated-event/zindzi-mandela-born Zindzi Mandela born], South African History Online, 16 Maart 2011. Besoek op 5 Mei 2016.</ref> Toe haar pa tronk toe gestuur is, was Zindzi 18 maande oud. Gedurende haar jeug is Zindzi dikwels in die sorg van haar ouer suster Zenani Mandela gelaat toe haar ma maande op 'n slag tronk toe gestuur is.<ref name=Carlin>{{cite news|title=A child of her time|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/a-child-of-her-time-zindzi-mandela-was-never-destined-for-a-normal-life-her-parents-were-the-royal-family-of-the-anc-her-father-imprisoned-her-mother-hounded-zindzi-lived-with-winnie-through-the-scandal-of-the-football-club-years-and-her-subsequent-trial-already-with-four-children-she-finally-married-last-year-after-her-parents-separation-1476274.html|first=John|last=Carlin|date=3 Januarie 1993|accessdate=13 Julie 2020|newspaper=The Independent|location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917203213/https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/a-child-of-her-time-zindzi-mandela-was-never-destined-for-a-normal-life-her-parents-were-the-royal-family-of-the-anc-her-father-imprisoned-her-mother-hounded-zindzi-lived-with-winnie-through-the-scandal-of-the-football-club-years-and-her-subsequent-trial-already-with-four-children-she-finally-married-last-year-after-her-parents-separation-1476274.html|archivedate=17 September 2013}}</ref> In 1977 is haar ma na [[Brandfort]] in die [[Oranje-Vrystaat]] verban en Zindzi het by haar gewoon. Zindzi kon eers haar opleiding voltooi nadat sy na [[Swaziland]] gestuur is. Uiteindelik is haar ma weer toegelaat om na Soweto te verhuis.<ref name=Carlin/> In 1985 word haar vader voorwaardelike vrylating aangebied deur die destydse Staatspresident van Suid-Afrika, {{nowrap|[[P. W. Botha]]}}. Haar ouers se antwoord kon nie persoonlik gelewer word nie, en Zindzi is gekies om sy weiering tydens 'n openbare vergadering op 10 Februarie 1985 voor te lees.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=Z_yyZvfSvnk "Zindzi Mandela reads her father’s rejection to PW Botha in 1985"], SABC Digital News, via YouTube. Besoek op 5 Mei 2016.</ref> Sy het regte studeer aan die [[Universiteit van Kaapstad]],<ref name=sao/><ref name=worldpost>William E. Jackson Jr., [https://www.huffingtonpost.com/william-e-jackson-jr/madiba-in-the-presence-of_b_4421409.html "Madiba: In the Presence of Greatness"], The World Post, ''HuffPost''. Besoek op 31 Julie 2017.</ref> waar sy in 1985 'n [[Baccalaureus Artium|B.A.-graad]] verwerf het.<ref>[http://whoswho.co.za/zindzi-mandela-6358 "Zindzi Mandela"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180304011405/http://whoswho.co.za/zindzi-mandela-6358 |date= 4 Maart 2018 }}, Who's Who Southern Africa.</ref> Haar poësie is in 1978 gepubliseer in die boek ''Black as I Am'', met foto's van [[Peter Magubane]],<ref>Zindzi Mandela, [https://www.amazon.co.uk/Black-as-am-Zindzi-Mandela/dp/0896150011/ref=tmm_pap_title_0?_encoding=UTF8&qid=1510584668&sr=1-1 ''Black As I Am'']. Photographs by Peter Magubane; foreword by Andrew Young. Los Angeles Guild of Tutors Press, 1978. {{ISBN|978-0896150010}}.</ref> en het ook verskyn in publikasies, waaronder ''Somehow We Survive: An Anthology of South African Writing'', onder redaksie van Sterling Plumpp<ref>Zindzi Mandela, [https://books.google.co.uk/books/about/Somehow_we_survive.html?id=a1xAAQAAIAAJ&redir_esc=y "Drink from my empty cup"], in Sterling Plumpp (ed), ''Somehow we survive: An anthology of South African writing'', Thunder's Mouth Press, 1982, bl. 27. {{ISBN|9780938410027}}.</ref> en ''Daughters of Africa'', onder redaksie van Margaret Busby.<ref>Zindzi (Zindziswa) Mandela, "I Waited for You Last Night", in ''Daughters of Africa'', Jonathan Cape, 1992, bl. 915.</ref> == Vrylating van vader en eerste dame == Toe Nelson Mandela in 1990 uit die tronk vrygelaat is, het samesprekings onmiddellik begin tussen die ontbande politieke party, die ANC, en die regerende [[Nasionale Party]] om die apartheidstelsel te ontbind. Met die agteruitgang van die destydse ANC-president [[Oliver Tambo]], is Mandela verkies as die nuwe ANC-president en 'n kandidaat vir president van Suid-Afrika in die komende algemene verkiesing in 1994. Nadat Mandela in 1994 tot die land se president verkies is en sy egskeiding van Winnie in 1996, is Zindziswa gekies om haar vader na sy inhuldiging te vergesel en neem sy die posisie as eerste dame van Suid-Afrika in totdat haar pa in 1998 op sy 80ste verjaardag weer trou met die voormalige Mosambiekse eerste dame [[Graça Machel]].<ref>Julia Llewellyn Smith, [https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/nelson-mandela/10513991/Zindzi-Mandela-interview-the-father-I-knew.html "Zindzi Mandela interview: the father I knew"], ''The Telegraph'', 15 Desember 2013</ref> == Ambassadeurskap == In 2014 word bekendgemaak dat sy as Suid-Afrika se ambassadeur in Denemarke aangestel is, en sy arriveer in Junie 2015 in Denemarke.<ref>Ben Hamilton, [http://cphpost.dk/general/mandela-finally-in-denmark.html "Mandela finally in Denmark"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171113222954/http://cphpost.dk/general/mandela-finally-in-denmark.html |date=13 November 2017 }}, ''CPHPost'', 26 Junie 2015. Besoek op 5 Mei 2016.</ref> == Persoonlike lewe == Zindzi was twee keer getroud en het vier kinders: Zoleka Mandela (1980), Zondwa Mandela (1985), Bambatha Mandela (1989) en Zwelabo Mandela (1992).<ref>[http://www.sahistory.org.za/article/nelson-mandela-family-tree "Nelson Mandela Family Tree"], South African History Online. Retrieved 24 November 2016.</ref> Haar eerste man was Zwelibanzi Hlongwane.<ref>Hugh Pope, [https://www.independent.co.uk/news/world/mandelas-will-divorce-says-daughter-1610315.html "Mandelas will divorce, says daughter"], ''The Independent'', 8 Maart 1995.</ref> Sy trou in Maart 2013 met haar tweede man, Molapo Motlhajwa, wat 'n lid van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag was.<ref name=marry>[http://www.dispatchlive.co.za/news/2013/03/06/mandelas-daughter-weds-mk-veteran/ "Mandela's daughter marries MK veteran"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729121510/http://www.dispatchlive.co.za/news/2013/03/06/mandelas-daughter-weds-mk-veteran/ |date=29 Julie 2017 }}, ''Daily Dispatch'', 6 March 2013. Retrieved 5 Mei 2016.</ref> Zindzi sterf op 13 Julie 2020 in Johannesburg, op 59-jarige ouderdom.<ref>{{cite news|title=Zindzi Mandela, daughter of Nelson and Winnie, dies at 59|url=https://apnews.com/e1ae85c7cfb5cfbb72e94b3220315cd0|first=Mogomotsi|last=Magome|date=13 Julie 2020|accessdate=13 Julie 2020|agency=Associated Press}}</ref> Sy het ten tyde van haar dood positief getoets vir [[Koronavirussiekte-2019|Covid-19]], het haar seun, Zondwa, bevestig op 15 Julie 2020. Dit was egter nog nie duidelik wat die oorsaak van haar dood was nie, aangesien familie nog op die uitslag van 'n nadoodse ondersoek gewag het.<ref> Mpho Raborife, Zindzi Mandela tested positive for Covid-19, says son - family still awaiting post mortem report. https://www.news24.com/news24/southafrica/news/zindzi-mandela-tested-positive-for-covid-19-says-son-family-still-awaiting-post-mortem-report-20200715 Besoek op 15 Julie 2020. </ref> == Kontroversies == === Beplande Mayweather-Pacquiao boksgeveg === Daar word beweer dat Mandela-Hlongwane ingestem het om 'n boksgeveg tussen Floyd Mayweather en Manny Pacquiao te reël om saam te val met haar vader se verjaardag in 2011. Die boksgeveg het uiteindelik nie plaasgevind nie, en die bokspromotor Duane Moody het haar suksesvol in 'n Amerikaanse hof gedagvaar om hom VS$ 4,7 miljoen plus koste te betaal. Mandela-Hlongwane sou na verwagting appèl aanteken.<ref>{{cite news|title=Zindzi Mandela ordered to pay R62m|url=https://www.iol.co.za/news/zindzi-mandela-ordered-to-pay-r62m-1203763|first=Kamini|last=Padayachee|date=22 Desember 2011|accessdate=13 Julie 2020|agency=Independent Online}}</ref> === Twitter-kontroversie === In Junie 2019, terwyl sy die ambassadeur in Denemarke was, was daar op Mandela se [[Twitter]]-rekening 'n reeks plasings met toenemend sterk taal, waar sy "bewende wit lafaards wat die stelende verkragter-afstammelinge van [[Jan van Riebeeck|Van Riebeck]] ''([[sic]])'' is" bespreek het, en "ongenooide besoekers wat nie wil weggaan" wat aansienlike kontroversie veroorsaak het.<ref>{{Cite web|url=https://citizen.co.za/news/south-africa/social-media/2143542/zindzi-mandela-lashes-out-at-trembling-white-cowards-and-shivering-land-thieves/|title=Zindzi Mandela lashes out at ‘trembling white cowards’ and ‘shivering land thieves’|first=Citizen|last=reporter}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/news/zindzi-mandela-twitter-account-calls-out-apartheid-apologists/|title=Zindzi Mandela Twitter account calls out 'apartheid apologists'|date=15 June 2019|access-date=13 Julie 2020|archive-date=20 Oktober 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221020095045/https://www.thesouthafrican.com/news/zindzi-mandela-twitter-account-calls-out-apartheid-apologists/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.iol.co.za/news/politics/zindzimandela-divides-twitter-with-ourland-tweets-26346019|title=#ZindziMandela divides Twitter with #OurLand tweets|website=www.iol.co.za}}</ref><ref>{{cite web |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/zindzi-mandela-sterf/ |title=Zindzi Mandela sterf |date=13 Julie 2020 |access-date=13 Julie 2020 |language=af |work=[[Maroela Media]]}}</ref> Mandela-Hlongwane het vroeër daardie maand haar 'diep, suiwer onvoorwaardelike liefde en respek' uitgespreek teenoor 'CIC' (leier) van die [[Ekonomiese Vryheidsvegters]] (EFF), [[Julius Malema]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/zindzi-mandela-takes-aim-at-apartheid-apologists-as-ourland-trends-on-twitter-20190615|title=Zindzi Mandela takes aim at 'Apartheid apologists' as #OurLand trends|website=News24}}</ref> Terwyl sy deur die [[Departement van Internasionale Betrekkinge en Samewerking]] (DIRCO) ondersoek is vir die oortreding van hul beleid oor sosiale media, het Mandela uitdagend gebly en getwiet "ek is nie aanspreeklik teenoor enige blanke man of vrou vir my persoonlike siening nie. Geen miesies of baas hier nie. Kom oor julleself #OurLand".<ref>{{Cite web|url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2019-06-18-zindzi-mandela-not-off-the-hook-yet-over-twitter-rant/|title=Zindzi Mandela not off the hook yet over Twitter rant|website=SowetanLIVE}}</ref> Sy is deur die minister van buitelandse sake, [[Naledi Pandor]], beveel om "haarself as 'n diplomaat te gedra" en om die departement se sosialemediabeleid te volg. Die voormalige president [[Thabo Mbeki]] het kommer oor haar uitlatings uitgespreek en haar sienings is as haatspraak deur die ANC-veteraan Mavuso Msimang beskryf, terwyl haar opinies steun van die EFF en die premier van KwaZulu-Natal [[Sihle Zikalala]] gekry het. <ref name="iolMbekiAction">Oliver Meth, [https://www.iol.co.za/news/politics/thabo-mbeki-wants-action-to-be-taken-against-zindzi-mandela-27255732 "Thabo Mbeki wants action to be taken against Zindzi Mandela"], ''Sunday Tribune'', 23 Junie 2019</ref> Haar twiets is naby die einde van haar termyn van vier jaar as ambassadeur in Denemarke geplaas.<ref name="news24EndOfTermTirade">Jan De Lange, [https://city-press.news24.com/News/the-end-of-zindzi-mandelas-term-may-have-driven-tirade-20190623 "The end of Zindzi Mandela’s term may have driven tirade"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190908204631/https://city-press.news24.com/News/the-end-of-zindzi-mandelas-term-may-have-driven-tirade-20190623 |date= 8 September 2019 }}, ''[[City Press]]'', 23 Junie 2019</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Eksterne skakels== *{{CommonsKategorie-inlyn|Zindzi Mandela}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = Zindzi Mandela }} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Mandela, Zindziswa}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Sterftes in 2020]] [[Kategorie:Xhosas]] [[Kategorie:Eerste Dames van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] onyfq4cn0795s9bvkbrxuykf120uchf Basterkokerboom 0 312508 3372929 3130265 2026-11-16T00:43:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372929 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = Basterkokerboom | beeld = Aloe pillansii00.jpg | beeld2 = | bewaringstatus = EN | statusstelsel = iucn3.1 | takson = Aloidendron pillansii | outeur = ([[Louise Guthrie|L.Guthrie]]) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon.F.Sm.]], (2013) | verspreidingskaart = The Tree Aloes of Southern Africa - Aloidendron.png | verspreidingskaart_byskrif = Voorkoms van ''Aloidendron pillansii'' (rooi) in Suider-Afrika | sinonieme = * ''Aloe dichotoma subsp. pillansii'' <small>(L.Guthrie) Zonn.</small> * ''Aloe pillansii'' <small>L.Guthrie</small> }} Die '''basterkokerboom''' (''Aloidendron pillansii''), voorheen ''Aloe pillansii'', is 'n [[plant]] wat deel is van die ''Aloidendron'' genus. Die plant kom voor in die [[Noord-Kaap]] en [[Namibië]], meer spesifiek die [[Richtersveld]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77125492-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220926162752/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77125492-1 |argiefdatum=26 September 2022 |besoekdatum=26 September 2022 |url-status=dead}}</ref> Die plant is geklassifiseer as 'n bedreigde [[boom]] en sy FSA-nommer is 30.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> Die boom is 'n [[sukkulent]] en word tot 10 m hoog. Kenmerkend vurk die stam en takke gereeld in twee ewe groot gedeeltes. Die stam kan tot 2 m in omtrek word by die basis en 0,2 m aan die bokant. Die stam is bedek met 'n wit poeieragtige stof, wat veral merkbaar is as die boom nog jonk is. Die ouer bome se stam is bottelvormig aan die onderkant. Die stam is gelerig tot bruinerig goud van kleur en dop gereeld af. Die blare is gerangskik in 'n rosette en is grysgroen tot bruingroen. == Galery == <gallery> 2 young Aloidendron pillansii - Karoo Desert National Botanical Gardens.jpg Aloe dichotoma subspecies pillansii IMG 8199.JPG Aloe pillansii - Food and Agriculture Museum - Setagaya, Tokyo, Japan - DSC09870.jpg Aloe pillansii - Val Rahmeh - DSC04431.JPG Aloidendron pillansii.jpg Giant Quiver Tree imported from iNaturalist photo 15381179.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [http://pza.sanbi.org/aloidendron-pillansii PZA SANBI] * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=15461-3 REDLIST SANBI] * van Wyk, Piet: Basterkokerboom aard net in RIchtersveld-omgewing. In: Custos, Deel 16, nr. 12, Maart 1988. ISSN 0379-9921 {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aloidendron]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1928 beskryf is]] 2rmr98c9l5wzatohdvk9goquvggygz4 Aloidendron 0 312548 3372865 3278986 2026-11-15T19:44:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372865 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = QuiverTree-Namibia-2015.JPG |image_caption = ''Aloidendron dichotomum'' |display_parents = 3 |name = Boomaalwyne |taxon = Aloidendron |authority = (A.Berger) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]], (2013) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = |range_map = The Tree Aloes of Southern Africa - Aloidendron.png |range_map_width = 240px |range_map_caption = Voorkoms van boomaalwyne in Suider-Afrika }} '''Aloidendron''' (boomaalwyne) is 'n [[genus]] wat deel is van die [[Familie (biologie)|familie]] ''Asphodelaceae'' (aalwynfamilie) en is geskep om voorsiening te maak vir die boomaalwyne, al die [[spesie]]s was voorheen deel van die genus ''[[Aloe]]''. Daar is tans sewe spesies wat tot die genus hoort. Die genus is in 2013 geskep.<ref name=WCSP_489141/> == Taksonomie == [[Filogenie|Filogeniese]] studies het getoon dat verskeie spesies wat tradisioneel deel was van die genus ''Aloe'' egter geneties verskil van ''Aloe'' en vorm 'n aparte klade. In 2013 was hulle geskuif na ''Aloidendron'' en dit is in 2014 bevestig deur [[John Charles Manning|Manning]] et al.<ref name=MannBoatDaruMaur14/> === Spesies === Vanaf Oktober 2017 aanvaar die ''World Checklist of Selected Plant Families'' die volgende spesies: {| class="wikitable" |- ! Beeld !! Taksonomiese naam !! Verspreiding |- |[[Lêer:Aloe bainesii.JPG|120px]] || ''[[Aloidendron barberae]]'' <small>(Dyer) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> || [[Oos-Kaap]] tot by [[Transkei]], [[KwaZulu-Natal]], [[Eswatini]] en [[Mpumalanga]]; en noordwaarts tot by [[Mosambiek]] en Oos-Afrika. |- |[[Lêer:Köcherbaum Köcherbaumwald 01.JPG|120px]] || ''[[Aloidendron dichotomum]]'' <small>(Masson) Klopper & Gideon F.Sm.</small> || Noord van [[Keetmanshoop]], in [[Namibië]]. [[Noord-Kaap]] by Gannabos. |- |[[Lêer:Aloe Eminens (3617434252).jpg|120px]] || ''[[Aloidendron eminens]]'' <small>(Reynolds & P.R.O.Bally) Klopper & Gideon F.Sm.</small> || Noordelike gebied om Erigavo, [[Somalië]]. |- |[[Lêer:Aloe pillansii.JPG|120px]] || ''[[Aloidendron pillansii]]'' <small>([[Louise Guthrie|L.Guthrie]]) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> || [[Noord-Kaap]] en Namibië, meer spesifiek die [[Richtersveld]]. |- |[[Lêer:Aloe ramosissima 2.jpg|120px]] || ''[[Aloidendron ramosissimum]]'' <small>(Pillans) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> || Noord-Kaap en Namibië, meer spesifiek die Richtersveld |- |[[Lêer:Aloe gillilandi - Botanischer Garten München-Nymphenburg - DSC08141.JPG|120px]]|| ''[[Aloidendron sabaeum]]'' <small>(Schweinf.) Boatwr. & J.C.Manning</small> || [[Saoedi Arabië]] en [[Jemen]], |- |[[Lêer:Aloe tongaensis - RSA.jpg|120px]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' <small>([[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]) [[Ronell Renett Klopper|Klopper]] & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> || KwaZulu-Natal by die grens met Mosambiek. |- |} == Galery == <gallery> Aloe dichotoma -Keetmanshoop, Namibia-21Aug2009-2.jpg Flickr - brewbooks - Cactus Garden, Getty Center.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name=WCSP_489141>{{citation |title=''Aloidendron'' |work=World Checklist of Selected Plant Families |publisher=Royal Botanic Gardens, Kew |url=http://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=489141 |accessdate=2017-10-15 |archivedate=2018-10-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015042709/http://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=489141 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221020151123/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=489141 |argiefdatum=2022-10-20 |besoekdatum=2020-08-29 |url-status=dead}}</ref> <ref name=MannBoatDaruMaur14>{{Citation |last1=Manning |first1=John |last2=Boatwright |first2=James S. |last3=Daru |first3=Barnabas H. |last4=Maurin |first4=Olivier |last5=Bank |first5=Michelle van der |date=2014 |title=A Molecular Phylogeny and Generic Classification of Asphodelaceae Subfamily Alooideae: A Final Resolution of the Prickly Issue of Polyphyly in the Alooids? |journal=Systematic Botany |volume=39 |issue=1 |pages=55–74 |doi=10.1600/036364414X678044 |lastauthoramp=yes }}</ref> }} {{en-vertaal|Aloidendron}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aloidendron| ]] [[Kategorie:Bome van Afrika]] aann9h6ta4enjwelpzby11ldbc9gk2k Bitterbos 0 355089 3372946 3130393 2026-11-16T02:13:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372946 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = iucn3.1 | naam = Bitterbos | beeld = | takson = Chrysocoma ciliata | outeur = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | sinonieme =* ''Aster discoideus'' <small>Sond. ex Harv.</small> * ''Chrysocoma ciliaris'' <small>Willd.</small> * ''Chrysocoma microcephala'' <small>DC.</small> * ''Chrysocoma patula'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''Chrysocoma tenuifolia'' <small>P.J.Bergius</small> * ''Erigeron tenuifolius'' <small>(P.J.Bergius) Sch.Bip.</small><ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:193897-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230211141618/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:193897-1 |argiefdatum=11 Februarie 2023 |besoekdatum= 4 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> }} Die '''bitterbos''' (''Chrysocoma ciliata'') is 'n [[struik]] wat slegs 60&nbsp;cm hoog word. Die plant kom in die hele [[Suid-Afrika]] met die uitsondering van [[Limpopo]] en ook in [[Lesotho]] voor. In die [[Wes-Kaap]] en die [[Oos-Kaap]] kom dit saam met die [[fynbos]] voor en wel op rotsagtige hange en klipperige gelyktes. Die plant het slanke stingels met digte blare. Die blare is smal of naaldvormig met stywe hare op die rande en staan halfregop. Die blomhofies is geel en is alleenstaande op die punte van die takke sonder lintblomme. Hulle is omring deur rye smal [[Skutblaar|skutblare]]. Die struik blom van September tot Januarie. In [[Lesotho]] is dit waargeneem dat berghellings op die noorde wat soetgrasse soos ''[[Themeda]]'' gehad het deur oorbeweiding hulle nut verloor het en die begroeiing vervang is deur spesies soos ''C. ciliata'' wat vir beweiding amper nutteloos is. Bitterbosstruike word dikwels as Karoovegetasie gesien en verbind met woestynuitbreiding en gronderosie, maar hulle kan dalk ook [[erosie]] voorkom.<ref>{{cite book|author=Hoag, Colin|title=“The Soil Problem.” The Fluvial Imagination: On Lesotho’s Water-Export Economy 1st ed|volume= 12|publisher= University of California Press|year= 2022|pages= 44–62|url= http://www.jstor.org/stable/j.ctv2vdbv5h.6.|accessdate= 4 Julie 2023}}</ref> Bitterbos verskyn in Lesotho ook op plekke waar grond versteur is deur mynbou-aktiwiteite, soos langs geule (slote of uithollings). Grab en Deschamps beskryf dit as 'n ''aggressiewe indringer wat toksies is vir die vee''.<ref>{{cite journal|authors=Grab, Stefan W., and Christine L. Deschamps.|title= “Geomorphological and Geoecological Controls and Processes Following Gully Development in Alpine Mires, Lesotho.”|journal= Arctic, Antarctic, and Alpine Research| volume= 36|issue= 1|year=2004|pages= 49–58|url=http://www.jstor.org/stable/1552428|accessdate= 4 Julie 2023}}</ref> == Galery == <gallery> Chrysocoma ciliata 1.jpg Chrysocoma ciliata 1DS-II 2-1580-01.jpg Chrysocoma ciliata 1DS-II 2-3255.jpg Chrysocoma ciliata 2.jpg Chrysocoma ciliata 43211921.jpg Chrysocoma ciliata 60311144.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronnelys == * [[John Charles Manning|Manning, John]]: ''Fotogids tot die Veldblomme van Suid-Afrika''. Briza Publikasies. {{ISBN|978 1 920217 01 3}} * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3214-5 SANBI Redlist] * [http://pza.sanbi.org/chrysocoma-ciliata PZA] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Chrysocoma]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Plante wat in 1753 beskryf is]] e4z09htlpwysxfoif51nzwxx4e250oo Cradock-4 0 364489 3373105 3339020 2026-11-16T09:53:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373105 wikitext text/x-wiki Die '''Cradock-4''' verwys na die groep van vier anti-apartheidsaktiviste wat in Junie 1985 deur die Suid-Afrikaanse Veiligheidspolisie ontvoer, gemartel en vermoor is. Die naam verwys na [[Cradock]], 'n dorp in die [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]], waarvan al vier oorledenes afkomstig was. Twee aparte ondersoeke na die gebeure is geloods, en alhoewel die veiligheidsmagte skuldig bevind is ná die tweede ondersoek, is geen individue verantwoordelik gehou vir die slagting nie. Op 27 Junie 1985, is [[Matthew Goniwe]], [[Fort Calata]], [[Sparrow Mkonto]] en [[Sicelo Mhlauli]] deur veiligheidspolisie voorgekeer net buite [[Port Elizabeth]], waar hulle onderweg was terug van 'n vergadering van die [[Verenigde Demokratiese Front|United Democratic Front]] (UDF). Die vier mans was klaarblyklik op die veiligheidspolisie se geheime lys van persone wat ondersoek is vir deelname aan anti-apartheidsveldtogte in die Cradock-omgewing. Die polisie het die vier ondervra, gemartel en vermoor, waarna hul liggame aan die brand gesteek is.<ref name="CradockFourDenying">{{cite news | title=Unveiling the mystery of the Cradock Four: 25 years later | publisher= South African History Archives | url = http://www.saha.org.za/news/2010/June/commemorating_the_cradock_four_25_years_later.htm | accessdate=5 Oktober 2017}}</ref> == Agtergrond == Verskeie gebeure oor etlike jare het gelei tot die Cradock-4-voorval. === 1983 === In 1983 is die Cradock-jeugvereniging (CRADOYA) gestig, met Goniwe as voorsitter en Calata as sektretaris. Die burgerorganisasie het hom beywer om die hoë huur, soos voorgestel deur die Oos-Kaapse administrasie, teen te staan. In Mei 1983 roep Goniwe 'n munisipale vergadering byeen om te beplan hoe die gemeenskap die hoë huur teen te werk. Die resultaat was die stigting van die Cradock-inwonersvereniging, bekend onder die Engelse akroniem CRADORA (Cradock Residents’ Association). As gevolg van druk deur die vereniging teen die huurstelsel, is die huur verlaag. Ná die stigting van die UDF op 20 Augustus 1983 word CRADORA by die vereniging gaffilieer.<ref name="MatthewGoniwe">{{cite news | title=Matthew Goniwe | publisher= South African History Online | url = http://www.sahistory.org.za/people/matthew-goniwe| accessdate=5 Oktober 2017}}</ref> Om sy invloed te beperk, word Goniwe op 18 Oktober 1983 deur die Departement van Onderwys, in opdrag van die veiligheidspolisie, die pos van skoolhoof in [[Graaff-Reinet]] aangebied, wat hy van die hand wys. Goniwe doen aansoek om eerder 'n gewone onderwyser in Cradock te bly, maar die versoek word deur die departement teengestaan. In 'n verdere instruksie op 29 November 1983 deur die Departement van Onderwys word Goniwe ingelig oor sy verwagte verplasing met ingang 1 Januarie 1984. Met die steun van CRADOYA wys Goniwe dit van die hand, en nadat hy nie opdaag vir diensneming soos per instruksie nie, word hy deur die departement in kennis gestel dat hy uit diens ontslaan is met ingang 27 Januarie 1984. === 1984 === Die gemeenskap het op 3 Februarie 1984 ter ondersteuning van Goniwe met 'n skoolboikot in Cradock begin, wat na die omliggende gebiede uitgebrei het en uiteindelik 15 maande geduur het.<ref name="MatthewGoniwe" /> Op 6 Maart 1984 is Goniwe aangestel as landelike organiseerder van die UDF. Goniwe en Calata se politieke verhoudinge lei daartoe dat die veiligheidspolisie, onder leiding van die nuutverplaaste majoor Eric Winter, drastieser stappe neem om op hul bedrywighede te spioeneer. Die stappe sluit in dat sy foonoproepe gemonitor word asook dat 'n sogenaamde tamatie, 'n elektroniese inluisterapparaat, alreeds in Februarie 1984 aangevra en goedgekeur is deur die Suid-Afrikaanse Polisie, en in Goniwe se huis te Quinastraat 44, Cradock, geplant is.<ref name="Tamatie">{{cite report |author=Suid-Afrikaanse Polisie | date=22 Februarie 1984 | title=Aansoek vir tamatie | docket=Goniwe Inquest Part G: Exhibits}}</ref> Op 23 Maart 1984 is alle vergaderings van beide die CRADORA en CRADOYA verban, wat tot onrus in die gebied gelei het. Alhowel die onluste onderdruk is, het die destydse Minister van Finansies, Barend du Plessis, tydens 'n sitting van die [[Staatsveiligheidsraad]] voorgestel dat Goniwe en Calata “verwyder” word.<ref name="FortCalata">{{cite news | title=Fort Calata | publisher= South African History Online | url = http://www.sahistory.org.za/people/fort-calata| accessdate=5 Oktober 2017}}</ref> Op 30 Maart 1984 word Goniwe, Calata en Mbulelo Goniwe ('n neef van Goniwe), gearresteer kragtens artikel 28 van die Veiligheidswet. Madoda Jacobs, 'n hoofseun van die Lingelihle High School en stigter van die Lingelehle-studente-organisasie, asook 'n leier in beide COSAS en CRADOYA, is alreeds twee dae tevore in hegtenis geneem.<ref name="Samevatting">{{cite report |author= Nasionale Veiligheidsbestuurstelsel |author1=Marias, G.B. |date=3 Februarie 1985|title=Onrussituasie in Lingelihle swart woonbuurt te Cradock |docket=Goniwe Inquest Part G: Exhibits}}</ref> 31 Maart 1984 kondig die destydse Minister van Wet en Orde, [[Louis le Grange]], aan dat alle vergaderings vir 'n periode van drie maande verban word.<ref name="FortCalata" /> Dit lei tot verdere spanning en onluste in die Lingelihle-woonbuurt, wat daartoe lei dat die Suid-Afrikaanse Polisie en die Suid-Afrikaanse Weermag op 27 Mei 1984 intree en die woonbuurt afsluit.<ref name="FortCalata" /> Ter herdenking van die [[Soweto-opstand]], wat in 1976 plaasgevind het, word 'n beroep op die gemeenskap gedoen om alle besighede wat deur [[wit mense]] besit word, te boikot. Tydens die voorval is meer as 200 persone aangekla van onder meer brandstigting, skade aan sakepersele en die bywoning van onwettige byeenkomste. In Augustus van 1984 word 'n sewedaagse boikot suksesvol gereël teen die aanhouding van die leiers. Op 10 Okotber 1984 word die aangehoudenes vrygelaat.<ref name="MatthewGoniwe" /> In Desember 1984 doen Goniwe 'n beroep op die gemeenskap om die boikot op aankope by besighede van wit mense voort te sit, wat lei tot die sogenaamde “Swart Kersfees”.<ref name="CradockFourGoniwe">{{cite news | title= The Biography of Matthew Goniwe | publisher= The Cradock Four | url= http://www.thecradockfour.co.za/Matthew_Goniwe.html | accessdate= 5 Oktober 2017 | archive-date= 14 September 2019 | archive-url= https://web.archive.org/web/20190914233320/http://www.thecradockfour.co.za/Matthew_Goniwe.html | url-status= dead }}</ref> Op 17 Desember 1984 versoek CRADORA, onder leiding van Goniwe, dat die Lingelihle-dorpsraadlede bedank.<ref name="Samevatting" /> === 1985 === Op 4 Januarie 1985 bedank die lede van die Lingelihle-dorpsraad as gevolg van intimidasie deur CRADORA. In dié tyd is daar ook samesprekings tussen Goniwe en Dane O’Grady, die derde sekretaris van die Amerikaanse Ambassade, waartydens die skoolboikot bespreek is.<ref name="Samevatting" /> Intussen het CRADORA verskeie vergaderings belê met die streeksbestuurder van die Departement van Onderwys en Opleiding, Giinther Merbold, met die doel dat Goniwe in sy pos herstel word. Alhoewel die saak as afgehandel en gesluit beskou was, is dit weer geopen en is daar as deel van die bespreking met Goniwe ooreengekom om 'n spesiale vergadering aan te vra sodat Goniwe die gemeenskap kan toespreek met die oog op die terugkeer van skoliere na skole, dus die afskaffing van die skoolboikot ná vyftien maande.<ref name="CradockFourGoniwe" /> Goniwe se politieke invloed het toegeneem en aanleiding gegee tot die sogenaamde “G-Plan” oftewel “Goniwe se plan”. Die plan het ingelsuit die vorming van straatkomitees waar die 17&nbsp;000 inwoners van die gemeenskap verdeel is in sewe sones. Veertig aktiviste is afgevaardig om in elk van die sones vergaderings te hou waartydens beamptes verkies is. Die plan is deur die UDF as 'n bloudruk beskou en in ander streke toegepas.<ref name="MatthewGoniwe" /> In Junie 1985 het die ondersoek na die politieke bedrywighede van Goniwe, Mbulelo Goniwe, Calata en Jacobs verskerp. Mbulelo het bevestig dat die vier in dié tyd deur die staat geteiken is.<ref name="Mbabela1">{{Cite web | title = Story behind Cradock Four picture | last = Mbabela | first = Zandile | work = HeraldLIVE | date = 23 April 2016 | accessdate = 2017-10-11 | url = http://www.heraldlive.co.za/news/top-news/2016/04/23/story-behind-cradock-four-picture/ | quote = | archive-date = 11 Oktober 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20171011181714/http://www.heraldlive.co.za/news/top-news/2016/04/23/story-behind-cradock-four-picture/ | url-status = dead }}</ref> == Sluipaanval == Op 27 Junie 1985 vertrek Matthew Goniwe, Fort Calata, Sparrow Mkonto en Sicelo Mhlauli na Port Elizabeth om 'n UDF-vergadering by te woon. Hulle voertuig is deur polisie by [[Kookhuis]] opgemerk.<ref name="MatthewGoniwe" /> Ná hul bywoning van die vergadering het die vier besluit om eerder terug te ry Cradock toe as om in Port Elizabeth oor te bly. Die veiligheidspolisie het net buite Port Elizabeth die motor in 'n padblokkade voorgekeer. Die Cradock-4 is ontvoer, vasgebind, gemartel en met messe doodgesteek, waarna hul lyke aan die brand gesteek is.<ref name="c4">{{Cite web | title = The Cradock Four | last = | first = | work = HeraldLIVE | date = | accessdate = 23 November 2020 | url = http://www.thecradockfour.co.za// | quote = | archive-url = https://web.archive.org/web/20200908020759/http://www.thecradockfour.co.za/ | archive-date = 8 September 2020 | url-status = dead }}</ref> [[Lêer:Funeral of the Cradock Four.jpg|duimnael|regs|Begrafnis van die Cradock-4]] == Begrafnis == Op 20 Julie 1985 is 'n begrafnis vir Goniwe, Calata, Mhlauli en Mkonto op Cradock gehou. Die massabegrafnis is deur duisende mense bygewoon en verskeie toesprake is gehou, onder andere deur [[Beyers Naudé]], [[Allan Boesak]], [[Molly Blackburn]] en [[Steve Tshwete]]. 'n Boodskap deur die president van die ANC, [[Oliver Tambo]], is ook voorgelees.<ref name="Mail & Guardian Online">{{cite web|url= https://mg.co.za/article/1995-06-02-ten-years-on-who-killed-matthew-goniwe|title= Ten years on, who killed Matthew Goniwe |website=Mail & Guardian|publisher=Mail & Guardian Online |date=2 Junie 1995|access-date=25 Januarie 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ru.ac.za/hilltophall/calatahouse/biographiesofthecalatafamily/|title=Biographies of the Calata family|website=Rhodes University|access-date=28 Februarie 2018}}</ref><ref name="FortCalata" />Op dieselfde dag het president [[P.W. Botha]] 'n nasionale noodtoestand afgekondig.<ref name="c4" /> == Ondersoeke == Alhoewel die Suid-Afrikaanse regering enige betrokkenheid by die dood van die Cradock-4 ontken het, is daar wel 'n ondersoek geloods nadat 'n anonieme afskrif van geheime staatsdokumente aan die destydse [[Transkei]]se Minister van Verdediging, generaal-majoor [[Bantu Holomisa]], gestuur is, wat dit weer op sy beurt aan die Transkeise Direkteur van Militêre Intelligensie gestuur het. Die dokumente het aangedui hoe daar deur die Suid-Afrikaanse regering ooreengekom is om Matthew Goniwe, Mbulelo Goniwe en Fort Calata te "verwyder".<ref name="CradockFourDenying" /> === Ondersoek No. 626/87 === Die eerste ondersoek na die sterftes van die Cradock-4, is ingevolge die Wet op Nadoodse Ondersoeke, Wet No. 58 van 1959, in 1987 onder leiding van landdros E de Beer geloods. Ingevolge die wet was daar vier afsonderlike ondersoeke, maar omdat die ondersoeke byna dieselfde was, is dit onder een ondersoeknommer hanteer.<ref name='court'>{{cite court | litigants = Hodgen, M (Adv) assisted by Els, D (Adv). Chaskalson, A (Adv), assisted by Bam (Adv), Melunsky, D and Vabayo D on behalf of the next of kin. Transcribed by Helberg, M (Mrs) | vol = | reporter = Court Proceedings: Inquest No. 626/87| opinion = | pinpoint = | court = Regional Court for the region Eastern Cape, held at New Brighton, Port Elizabeth | date = 15 February 1989 | url= http://hdl.handle.net/10962/164749 | access-date = Navember 30, 2020}}</ref> * Matthews Goniwe – Ondersoek No. 626/87 * Sicelo Mhlauli – Ondersoek No. 627/87 * Sparrow Mkonto – Ondersoek No. 628/87 * Fort Calata – Ondersoek No. 629/87 Op 22 Februarie 1989 bevind die magistraat dat die Cradock-4 deur “onbekende persone” vermoor is.<ref name='court' /><ref name="FortCalata" /> === Zietsman-ondersoek === 'n Tweede ondersoek, onder leiding van regter Neville Zietsman, het op 29 Maart 1993 begin nadat die destydse President van die Republiek van Suid-Afrika, [[FW de Klerk]], die ondersoek aangevra het as gevolg van 'n berig op 22 Mei 1992 deur die koerant ''New Nation''. Die ondersoek het bevind dat die Suid-Afrikaanse veiligheidsmagte wel verantwoordelik was vir die moord op die Cradock-4, maar dat geen individuele persone verantwoordelik gehou word nie.<ref name="FortCalata" /> === Waarheid-en-versoeningskommissie (WVK) === Tydens 'n sitting van die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) in Desember 1999 is amnestie geweier aan ses veiligheidspolisielede wat betrokke was by die moorde. Die ses was: die voormalige veiligheidstakhoof kolonel Harold Snyman, Eric Alexander Taylor, Gerhardus Johannes Lotz (wat in 2016 selfmoord gepleeg het),<ref name="Cop">{{cite news | title=Cop who killed Cradock 4 commits suicide | publisher= Rand Daily Mail|date=26 March 2016 | url = https://www.businesslive.co.za/rdm/politics/2016-03-26-cop-who-killed-cradock-4-commits-suicide/| accessdate=23 November 2020}}</ref> Nicolaas Janse van Rensburg, Johan van Zyl en Hermanus Barend du Plessis. Amnestie is vir al ses geweier.<ref name="CradockFourKillers">{{cite news | title=No amnesty for killers of Cradock Four | publisher= Independent News Online|date=14 December 1999 | url = https://www.iol.co.za/news/south-africa/no-amnesty-for-killers-of-cradock-four-23218| accessdate=5 Oktober 2017}}</ref> == Ontwikkeling in 2020 == Die Menseregtekommissie het in 2020 die [[Nasionale Vervolgingsgesag]] (NVG) versoek om diegene wat vir die moorde verantwoordelik was, strafregtelik te vervolg. Daar is beweer dat die betrokke dossier weggeraak het uit die kantore van die NVG, en dat geen ondersoek geloods is om te bevestig hoe die dossier verdwyn het nie.<ref name="hrc">{{cite news | title=Matthew Goniwe | publisher= South African History Online | url = http://www.sahistory.org.za/people/matthew-goniwe| accessdate=5 Oktober 2017}}</ref> == Gedenking == In 2007 onthul die Adjunkminister van Omgewingsake en Toerisme, Rejoice Mabudafhasi, die Cradock-4-tuin van Herinnering, geleë langs die N10-hoofweg tussen [[Bedford]] en Cradock.<ref name="Magadla1">{{Cite web | title = Cradock 4: Cradock 4 families, tired of delaying tactics, demand that the NPA decide whether to prosecute or not | last = Foundation for Human Rights | first = | work = Latest News | date = 2020 | accessdate = 23 November 2020 | url = https://www.fhr-mirror.org.za/index.php/latest_news/cradock-4/ | quote = | archive-date = 3 Augustus 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200803232431/http://www.fhr-mirror.org.za/index.php/latest_news/cradock-4/ | url-status = dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.thecradockfour.co.za/ The Cradock Four] * [http://www.justice.gov.za/trc/media%5C1998%5C9803/s980304c.htm One of Cradock Four was unknown to PE security cops: Hearing]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Waarheid-en-versoeningskommissie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Politiek van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse anti-apartheidsaktiviste]] [[Kategorie:Xhosas]] 4v5w2lq3nu8lpr3t8h8fnhe2ovlsfdp 2020 Aboe Dhabi Grand Prix 0 365092 3372808 2909688 2026-11-15T15:50:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372808 wikitext text/x-wiki [[Lêer:F1 70 Logo retraced.svg|thumb|260px|Logo - 70 jaar Formule 1]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 23em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| {{AE-VLAG}} 2020 Formula 1 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Circuit Yas-Island.svg|300px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>[[13 Desember]] [[2020]]</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Yas Marina-renbaan]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] </small> | <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:35.246</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste rondte</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]</small> | <small>[[Renault F1|Renault]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:40.926 (rondte 55 van 55)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' || <small>{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]</small> || <small>[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]</small> |- | '''<small>2</small>''' || <small>{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>3</small>''' || <small>{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]</small> || <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |} Die '''[[2020 Formule Een-seisoen|2020 Formule Een]] [[Aboe Dhabi Grand Prix]]''' het op [[13 Desember]] [[2020]] op die [[Yas Marina-renbaan]] in [[Aboe Dhabi]] plaasgevind. Dit was die sewentiende en laaste wedren van die 2020-kampioenskapseisoen gewees. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening 1 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:37.378 |- !2 | align="center" | 77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:37.412 |- !3 | align="center" |31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:38.515 |- !4 | align="center" | 23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:38.547 |- !5 | align="center" | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:38.744 |- style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 2 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" |77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:36.276 |- !2 | align="center" | 44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:36.479 |- !3 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:37.046 |- !4 | align="center" | 23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:37.263 |- !5 | align="center" |4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 1:37.438 |-style="border-top:2px solid #808080" ! rowspan="6"|Vrye oefening 3 ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Tyd |- !1 | align="center" | 33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:36.251 |- !2 | align="center" | 23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:36.752 |- ! 3 | align="center" |44 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:36.877 |- ! 4 | align="center" |31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:36.899 |- ! 5 | align="center" |4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] | 1:36.994 |} == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! K1 ! K2 ! K3 ! Rooster |- ! 1 | align="center" |33 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:35.993 | 1:35.641 | '''1:35.246''' | align="center" |1 |- ! 2 | align="center" |77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:35.699 | 1:35.527 | 1:35.271 | align="center" |2 |- ! 3 | align="center" |44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:35.528''' | '''1:35.466''' | 1:35.332 | align="center" |3 |- ! 4 | align="center" |4 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:36.016 | 1:35.849 | 1:35.497 | align="center" |4 |- ! 5 | align="center" |23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] | 1:36.106 | 1:35.654 | 1:35.571 | align="center" |5 |- ! 6 | align="center" |55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[McLaren]]-[[Renault]] | 1:36.517 | 1:36.192 | 1:35.815 | align="center" |6 |- ! 7 | align="center" |26 | {{RU-VLAG}} [[Daniil Kvjat]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | 1:36.459 | 1:36.214 | 1:35.963 | align="center" |7 |- ! 8 | align="center" |18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:36.502 | 1:36.143 | 1:36.046 | align="center" |8 |- ! 9 | align="center" |16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:35.881 | 1:35.932 | 1:36.065 | align="center" |12* |- ! 10 | align="center" | 10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | 1:36.545 | 1:36.282 | 1:36.242 | align="center" |9 |- ! 11 | align="center" |31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:36.783 | 1:36.359 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="11" | | align="center" |10 |- ! 12 | align="center" |3 | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | [[Renault F1|Renault]] | 1:36.704 | 1:36.406 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="12" | | align="center" |11 |- ! 13 | align="center" |5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:36.655 | 1:36.631 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="13" | | align="center" |13 |- ! 14 | align="center" |99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:37.075 | 1:38.248 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="14" | | align="center" |14 |- ! 15 | align="center" |11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | 1:36.034 | data-sort-value="15" |''geen tyd'' | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="15" | | align="center" |19** |- ! 16 | align="center" |7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | 1:37.555 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="16" | | align="center" |15 |- ! 17 | align="center" |20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:37.863 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="17" | | align="center" |20** |- ! 18 | align="center" |63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:38.045 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="18" | | align="center" |16 |- ! 19 | align="center" |51 | {{BR-VLAG}} [[Pietro Fittipaldi]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:38.173 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="19" | | align="center" |17 |- ! 20 | align="center" |6 | {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:38.443 | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20" | | style="background-color:#ffcccc" data-sort-value="20" | | align="center" |18 |- ! colspan="8" | 107% tyd: 1:42.214 |} '''*''' [[Charles Leclerc]] kry 'n roosterstraf van drie plekke weens 'n ongeluk wat hy veroorsaak het tydens die [[2020 Sakhir Grand Prix]].<ref>{{nl}} [https://www.formule1.nl/nieuws/gridstraf-voor-leclerc-in-abu-dhabi-na-crash-met-perez-in-openingsronde/ Gridstraf voor Leclerc in Abu Dhabi na crash met Pérez in openingsronde] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220626151027/https://www.formule1.nl/nieuws/gridstraf-voor-leclerc-in-abu-dhabi-na-crash-met-perez-in-openingsronde/ |date=26 Junie 2022 }} URL besoek 12 Desember 2020.</ref><br/>'''**''' [[Sergio Pérez]] en [[Kevin Magnussen]] ontvang beide 'n 5-plek roosterstraf vir vervanging van onderdele.<ref>{{nl}} [https://racingnews365.nl/forse-gridstraf-voor-perez-en-magnussen/ Gridstraf voor Pérez en Magnussen voor vervangen onderdelen aan de wagens] URL besoek 13 Desember 2020.</ref> == Wedrenuitslag == [[Max Verstappen]] wen die laaste Grand Prix van die seisoen. [[Valtteri Bottas]] (2de) en [[Lewis Hamilton]] (3de) voltooi die podium. {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! Pos ! No ! Renjaer ! Vervaardiger ! Rondes ! Tyd/Oorsaak uitval ! Rooster ! Punte |- !1 | align="center" | 33 | '''{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | align="center" |55 | 1:36:28.645 | align="center" |1 | align="center" |'''25''' |- !2 | align="center" | 77 | '''{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align="center" |55 | +15.976s | align="center" |2 | align="center" |'''18''' |- !3 | align="center" | 44 | '''{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align="center" |55 | +18.415s | align="center" |3 | align="center" |'''15''' |- !4 | align="center" | 23 | '''{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]''' | '''[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]]''' | align="center" |55 | +19.987s | align="center" |5 | align="center" |'''12''' |- !5 | align="center" |4 | '''{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Renault]]''' | align="center" |55 | +60.729s | align="center" |4 | align="center" |'''10''' |- !6 | align="center" |55 | '''{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[McLaren]]-[[Renault]]''' | align="center" |55 | +65.662s | align="center" |6 | align="center" |'''8''' |- !7 | align="center" |3 | '''{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | align="center" |55 | +73.748s | align="center" |11 | align="center" |'''7*''' |- !8 | align="center" |10 | '''{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]''' | '''[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]]''' | align="center" |55 | +89.718s | align="center" |9 | align="center" |'''4''' |- !9 | align="center" |31 | '''{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]''' | '''[[Renault F1|Renault]]''' | align="center" |55 | +101.069s | align="center" |10 | align="center" |'''2''' |- !10 | align="center" |18 | '''{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]''' | '''[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]]''' | align="center" |55 | +102.738s | align="center" |8 | align="center" |'''1''' |- !11 | align="center" |26 | {{RU-VLAG}} [[Daniil Kvjat]] | [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |7 | |- !12 | align="center" |7 | {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |15 | |- !13 | align="center" |16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |12 | |- !14 | align="center" |5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |13 | |- !15 | align="center" |63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |16 | |- !16 | align="center" |99 | {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] | [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |14 | |- !17 | align="center" |6 | {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |18 | |- !18 | align="center" |20 | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |20 | |- !19 | align="center" |51 | {{BR-VLAG}} [[Pietro Fittipaldi]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align="center" |54 | +1 ronde | align="center" |17 | |- !DNF | align="center" | 11 |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] | align="center" |9 | Oliedruk | align="center" |19 | |} '''*''' Daniel Ricciardo ontvang 'n ekstra punt vir die vinnigste ronde in die wedren. == Puntestand aan die einde van die seisoen == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! No. !! Renjaer !! Span !! Punte |- |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" | Kampioen || 44 ||{{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 347 |- | {{0}}2 || 77 ||{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] || 223 |- | {{0}}3 || 33 ||{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 214 |- | {{0}}4 || 11 ||{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] ||[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 125 |- | {{0}}5 || 3 ||{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]|| [[Renault F1-span|Renault]]|| 118 |- | {{0}}6 || 55 ||{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] || [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] || 105 |- | {{0}}7 || 23 ||{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] || [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]|| 105 |- | {{0}}8 || 16 ||{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]||[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 98 |- | {{0}}9 || 4 ||{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] ||[[McLaren]]-[[Renault]]|| 97 |- | 10 || 31 ||{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] || [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]]|| 75 |- | 11 || 18 ||{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] || [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 75 |- | 12 || 31 ||{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] || [[Renault F1-span|Renault]] || 62 |- | 13 || 5 ||{{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]] || [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 33 |- | 14 || 26 ||{{RU-VLAG}} [[Daniil Kvyat]] || [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] ||32 |- | 15 || 27 ||{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] ||[[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] ||10 |- | 16 || 7 || {{FI-VLAG}} [[Kimi Räikkönen]] || [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] ||4 |- | 17 || 99 || {{IT-VLAG}} [[Antonio Giovinazzi]] || [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] ||4 |- | 18 || 63 || {{GB-VLAG}} [[George Russell]] || [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<br />([[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]) || 3<br />(0) |- | 19 || 8 || {{FR-VLAG}} [[Romain Grosjean]] || [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] || 2 |- | 20 || 20 || {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] || [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] || 1 |- | 21 || 6 || {{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]] || [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] ||0 |- |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- ! Plek !! Span !! Punte |- style="vertical-align:top; background:#FFDAB9;" | Kampioen || {{DE-VLAG}} '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' || 573 |- | 2 || {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 319 |- | 3 || {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Renault F1|Renault]] || 202 |- | 4 || {{GB-VLAG}} [[Racing Point F1-span|Racing Point]]-[[Mercedes-Benz|BWT Mercedes]] || 195 |- | 5 || {{FR-VLAG}} [[Renault F1|Renault]] || 180 |- | 6 || {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] || 131 |- | 7 || {{IT-VLAG}} [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda Racing F1|Honda]] || 107 |- | 8 || {{CH-VLAG}} [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] || 8 |- | 9 || {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] || 3 |- | 10 || {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] || 0 |- |} {{EindeKolomme}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Aboe Dhabi Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2020|Aboe Dhabi]] iyg4efkdrguc4b755npytgy7rw55ig5 Jean-Louis Sbille 0 366441 3373018 3339238 2026-11-16T06:42:10Z Kostantinopolisli Kostantinopulos 107575 3373018 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jean-Louis Sbille | Beeld = Jean Louis Sbille by jacques Campens.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1948|3|14}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[België|Belgies]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jean-Louis Sbille''' (14 March 1948 – 14 November 2026) is 'n [[België|Belgiese]] akteur. == Filmografie == === Rolprente === * 2012: ''Regards'' * 2014: ''Jacques a vu'' * 2014: ''Tombville'' * 2016: ''Raw'' * 2017: ''This is Our Land'' * ''La fine équipe'' === Televisiereekse === * 1992: ''Carré d'as'' * 2017: ''Promo 2017'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0768632|Jean-Louis Sbille}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Sbille, Jean-Louis}} [[Kategorie:Belgiese manlike akteurs van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Belgiese manlike akteurs van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4176rx0fw2cfbeyul69qqha6aylw3lo Bulbine 0 367600 3372995 3278997 2026-11-16T05:15:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372995 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Bulbine bulbosa flower.jpg |image_caption = ''[[Bulbine bulbosa]]'' |display_parents = 3 |taxon = Bulbine |authority = [[Nathanael Matthaeus von Wolf|Wolf]], 1776<ref name="IPNI">{{cite web |url=http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do?navig=Show+%3A&chunk_size=200&find_genus=Bulbine&output_format=normal |title=''Bulbine'' |publisher=[[International Plant Name Index]] |accessdate=December 28, 2009}}</ref> |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Blephanthera'' <small>Raf.</small> * ''Bulbinopsis'' <small>Borzí</small> * ''Jodrellia'' <small>Baijnath</small> * ''Nemopogon'' <small>Raf.</small> * ''Phalangium'' <small>Möhring ex Kuntze</small> }} '''Bulbine''' is 'n [[genus]] in die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Asphodelaceae]]'' en subfamilie ''[[Asphodeloideae]]''. Die genus was voorheen deel van ''[[Liliaceae]]''. Die genus kom hoofsaaklik in [[Suidelike Afrika]] terwyl 'n paar [[spesie]]s in tropiese [[Afrika]] en ander in [[Australië]] en [[Jemen]] voorkom. ==Spesies== Daar is 87 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331159-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211128034744/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331159-2 |argiefdatum=28 November 2021 |besoekdatum=30 November 2021 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} *''[[Bulbine abyssinica]]'' <small>A.Rich.</small> *''[[Bulbine alata]]'' <small>Baijnath</small> *''[[Bulbine alooides]]'' <small>(L.) Willd.</small> *''[[Bulbine alveolata]]'' <small>S.A.Hammer</small> *''[[Bulbine angustifolia]]'' <small>Poelln.</small> *''[[Bulbine annua]]'' <small>(L.) Willd.</small> *''[[Bulbine asphodeloides]]'' <small>(L.) Spreng.</small> *''[[Bulbine audreyae]]'' <small>N.R.Crouch & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> *''[[Bulbine bachmannii]]'' <small>Baker</small> *''[[Bulbine bruynsii]]'' <small>S.A.Hammer</small> *''[[Bulbine bulbosa]]'' <small>(R.Br.) Haw.</small> *''[[Bulbine capensis]]'' <small>Baijnath ex G.Will.</small> *''[[Bulbine capitata]]'' <small>Poelln.</small> *''[[Bulbine caput-medusae]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine cepacea]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Wijnands</small> *''[[Bulbine coetzeei]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> *''[[Bulbine crassa]]'' <small>D.I.Morris & Duretto</small> *''[[Bulbine cremnophila]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> *''[[Bulbine dactylopsoides]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine dewetii]]'' <small>van Jaarsv.</small><ref name="dewetii">{{cite journal |doi=10.2985/026.023.0108|title=Bulbine dewetii, a New Cliff-Dwelling Bulbine Species (Asphodelaceae) from the Western Cape|journal=Haseltonia|volume=23|pages=53–56|year=2017|last1=Jaarsveld|first1=Ernst J. Van}}</ref> *''[[Bulbine diphylla]]'' <small>Schltr. ex Poelln.</small> *''[[Bulbine disimilis]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine erectipilosa]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine erumpens]]'' <small>S.A.Hammer</small> *''[[Bulbine esterhuyseniae]]'' <small>Baijnath</small> *''[[Bulbine fallax]]'' <small>Poelln.</small> *''[[Bulbine favosa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Schult. & Schult.f.</small> *''[[Bulbine fistulosa]]'' <small>Chiov.</small> *''[[Bulbine flexicaulis]]'' <small>Baker</small> *''[[Bulbine flexuosa]]'' <small>Schltr.</small> *''[[Bulbine foleyi]]'' <small>E.Phillips</small> *''[[Bulbine fragilis]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine francescae]]'' <small>G.Will. & Baijnath</small> *''[[Bulbine fraseri]]'' <small>Kunth</small> *''[[Bulbine frutescens]]'' <small>(L.) Willd.</small> *''[[Bulbine glauca]]'' <small>(Raf.) E.M.Watson</small> *''[[Bulbine hallii]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine haworthioides]]'' <small>B.Nord.</small> *''[[Bulbine inamarxiae]]'' <small>G.Will. & A.P.Dold</small> *''[[Bulbine inflata]]'' <small>Oberm.</small> *''[[Bulbine keiskammaensis]]'' <small>van Jaarsv., Harrower & Hankey</small> *''[[Bulbine lagopus]]'' <small>(Thunb.) N.E.Br.</small> *''[[Bulbine lamprophylla]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine latifolia]]'' <small>(L.f.) Spreng.</small> *''[[Bulbine lavrani]]'' <small>G.Will. & Baijnath</small> *''[[Bulbine lolita]]'' <small>S.A.Hammer</small> *''[[Bulbine longifolia]]'' <small>Schinz</small> *''[[Bulbine louwii]]'' <small>L.I.Hall</small> *''[[Bulbine macrocarpa]]'' <small>(Baijnath) Boatwr. & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> *''[[Bulbine margarethae]]'' <small>L.I.Hall</small> *''[[Bulbine meiringii]]'' <small>van Jaarsv.</small> *''[[Bulbine melanovaginata]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine mesembryanthemoides]]'' <small>Haw.</small> *''[[Bulbine migiurtina]]'' <small>Chiov.</small> *''[[Bulbine minima]]'' <small>Baker</small> *''[[Bulbine monophylla]]'' <small>Poelln.</small> *''[[Bulbine muscicola]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine namaensis]]'' <small>Schinz</small> *''[[Bulbine narcissifolia]]'' <small>Salm-Dyck</small> *''[[Bulbine navicularifolia]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine ophiophylla]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine pendens]]'' <small>G.Will. & Baijnath</small> *''[[Bulbine pendula]]'' <small>Keighery</small> *''[[Bulbine praemorsa]]'' <small>(Jacq.) Spreng.</small> *''[[Bulbine quartzicola]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine ramosa]]'' <small>van Jaarsv.</small> *''[[Bulbine retinens]]'' <small>van Jaarsv. & S.A.Hammer</small> *''[[Bulbine rhopalophylla]]'' <small>Dinter</small> *''[[Bulbine rupicola]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine sedifolia]]'' <small>Schltr. ex Poelln.</small> *''[[Bulbine semenaliundata]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine semibarbata]]'' <small>(R.Br.) Haw.</small> *''[[Bulbine spongiosa]]'' <small>van Jaarsv.</small> *''[[Bulbine stolonifera]]'' <small>Baijnath ex G.Will.</small> *''[[Bulbine striata]]'' <small>Baijnath & Van Jaarsv.</small> *''[[Bulbine succulenta]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> *''[[Bulbine suurbergensis]]'' <small>van Jaarsv. & A.E.van Wyk</small> *''[[Bulbine tecta]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine thomasiae]]'' <small>van Jaarsv.</small> *''[[Bulbine torsiva]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine torta]]'' <small>N.E.Br.</small> *''[[Bulbine triebneri]]'' <small>Dinter</small> *''[[Bulbine truncata]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine vagans]]'' <small>E.M.Watson</small> *''[[Bulbine vitrea]]'' <small>G.Will. & Baijnath</small> *''[[Bulbine vittatifolia]]'' <small>G.Will.</small> *''[[Bulbine wiesei]]'' <small>L.I.Hall</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Bulbine frutescens 2.jpg Silvestres.JPG </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Bulbine| ]] [[Kategorie:Blomme]] fscrhgpoxmtautrre2f2dznmxac5fys Imperiale Militêre Spoorweë 0 369283 3372773 3285333 2026-11-15T14:38:21Z Oesjaar 7467 /* Nuwe Lokomotieve */ Tikfout 3372773 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SouthernAfricaRailwayMap 1901.png|duimnael|300px|Kaart van die spoorweë in Suid-Afrika tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]].]] Die '''Imperiale Militêre Spoorweë''' (Engels: Imperial Military Railways of IMR) was 'n spoorwegnetwerk wat gedurende die [[Tweede Vryheidsoorlog]] deur die Britse leër gebruik is. Die IMR-raad het direkte beheer oor die voormalige spoorweë van [[Oranje-Vrystaat]] en van die [[Suid-Afrikaanse Republiek]] (ZAR) gehad en 'n toesighoudende rol oor die spoorweë van die [[Natalkolonie]] en die [[Kaapkolonie]]. Die onderneming is enkele dae voor die uitbreek van die oorlog deur die Britse regering as deel van die Britse leër gestig en na die oorlog is die onderneming aan die nuwe regerings van die [[Oranjerivierkolonie]] en die [[Transvaalkolonie]] oorhandig. ==Stigting== Toe die [[Tweede Vryheidsoorlog]] uitgebreek het, is daar vyf spoorwegondernemings in Suider-Afrika: die [[Kaapse Regeringspoorweë]] (Cape Government Railays of CGR), die [[Natalse Regeringspoorweë]] (Natal Government Railways of NGR), die [[Oranje Vrijstaatsche Gouvernementsspoorwegen]] of OVGS, die [[Nederlands-Suid-Afrikaanse Spoorwegmaatskappy]] (Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spoorwegmaatschappij of NZASM) en die [[Pretoria-Pietersburgspoorlyn|Pretoria Pietersburg Spoorweg Maatschappij]] of PPS. NZASM en die PPS is albei private ondernemings (PPS 'n Britse maatskappy en NZASM 'n Nederladse maatskappy) en die ander drie ondernemings was die eiendom van hul regerings. Toe die oorlog uitgebreek het, is die PPS deur die ZAR ontein and met NZASM saamgesmelt. 'n Beduidende aantal OVGS-werknemers was Britse burgers, terwyl die meeste van die buitelandse NZASM werknemers was Nederlanders.<ref name=Girouard>{{cite book |url = https://books.google.com/books/about/History_of_the_Railways_During_the_War_i.html?id=JcM2AQAAMAAJ |language = Engels |title = History of the Railways During the War in South Africa, 1899-1902 |first = Édouard Percy Cranvill |last = Girouard |year = 1903 |publisher = His Majesty's Stationery Office |location = London |accessdate = 19 Mei 2020}}</ref> [[Lêer:Girouard, Percy 1899.jpg|links|duimnael|200px|[[Percy Girouard]] (1867-1932)]] Tydens oorlogstyd is die spoorwegadministrateurs nie altyd bewus van militêre vereistes nie, en militêre personeel is nie altyd bewus van die tegniese beperkinge van 'n spoorweg nie. Die IMR is op 7 Oktober 1899 gestig met die doel om 'n tussenganger tussen die Britse weermag en die tegniese werkende administrasie van die spoorweë te wees, om te sorg dat die gewone werking van die spoorweg die grootste militêre doeltreffendheid verseker en om aan die vereistes van die leër aan die spoorlyn te voldoen sonder om die werking van die spoorwegstelsel as geheel te organiseer. Die eerste direkteur van die IMR was majoor (later kolonel sir) [[Percy Girouard]]. Sy opdrag was om spoorwegaktiwiteite tussen die Britse koloniale spoorwegondernemings en die leër te koördineer, om spoorweginfrastruktuur te herstel wat deur vyandelike optrede beskadig is, en om toesig oor die spoorwegstelsels wat van die vyand af weggeneem is te hou.<ref>{{cite web |url = https://www.artefacts.co.za/main/Buildings/archframes.php?archid=5715 |title = Imperial Military Railways |language = Engels |publisher = Artefacts.co.za |accessdate = 16 Julie 2020}}</ref> In 1899 het militêre taktici weinig ervaring met die gebruik van spoorweë in oorlogvoering gehad, veral wanneer spoorweë deur vyandige gebied bewerk word. Hedendaagse taktieke was op 'n kritiek op die Franse beplanning tydens die Frans-Pruisiese Oorlog van 1870 (''Les chemins de fer pendant la guerre de 1870-1871'') deur F Jacqmin gebaseer. Die boek beskryf hoe 'n burgerlike spoorlyn volgens 'n gereelde rooster loop, maar hoe 'n militêre spoorweg baie buigsaam moet wees om aan die veranderende vereistes van die veldtog te voldoen. Die bestuurstruktuur wat deur Girouard ingestel is, was 'n streng skeiding van militêre en spoorwegpersoneel en 'n sentrale gesamentlike militêre spoorwegkomitee om toesig te hou oor die algehele bestuur van die spoorwegnetwerk en sodoende die gebruik van hulpbronne te optimaliseer.<ref name=Girouard/> ==Verloop van die Oorlog== Daar was twee afsonderlike fases in die oorlog wat op 11 Oktober 1899 uitgebreek het. In die eerste fase het die Boere-leërs die inisiatief geneem, [[Ladysmith]], [[Mafeking]] en [[Kimberley]] is beleër en hulle kon die hele [[Natalkolonie]] beset. Groot versterkings kom per seë uit die Verenigde Koninkryk en die drie beleërde dorpe is opgehef. Die eerste fases is op 3 September 1900 geëindig nadat die Britse magte Pretoria beset het en die Suid-Afrikaanse Republiek geannekseer het. Gedurende hierdie fase van die oorlog is die IMR hoofsaaklik vir die vervoer van oorlogsmateriaal gebruik. Tydens die tweede fase van die oorlog neem die Boere guerrilla-taktieke eerder as konvensionele oorlogvoeringstaktieke. Hierdie taktieke bind baie Britse hulpbronne vas. Uiteindelik is die Boere onderdanig gedwing en op 31 Mei 1902 eindig die oorlog eindig met die [[Verdrag van Vereeniging]]. Tydens hierdie fase van die oorlog neem die spoorlyne self 'n strategiese rol aan om die beweging van die Boerekommando's te belemmer. ===Eerste fase: Konvensionele oorlogvoering=== [[Lêer:Troop Train Crossing Modder River, Boer War (1899).jpg|duimnael|Britse troepetrein reis oor die Modderrivier pontbrug op 7 April 1900, twintig dae nadat die hooflynbrug vernietig is.]] Toe Girourd in Suid-Afrika aankom, is [[Mafeking]] en [[Kimberley]] alreeds beleër, terwyl in Natal het dier Boere beheer oor die grootste deel van Noord-Natal. Die beleg van [[Ladysmith]] begin 'n week na Girourd se aankoms. Afgesien van die vernietiging van brûe oor die Oranje- en Modderriviere, het die spoorlyne nie 'n belangrike rol in die Boere-offensief in die Kaapkolonie gespeel nie. Die Britse verwaarlosing om infrastruktuur in Noord-Natal tydens hul toevlugsoord te vernietig het die Boere 'n kans gegee om die NGR spoorlyn om mans en materiaal na die front te vervoer. Nadat Kimberley verlig is, val lord Roberts, die Britse bevelvoerder, Bloemfontein aan en op 13 Maart 1900 die stad binnegekom. Gevolglik is 'n hoeveelheid rollende voorraad tussen Bloemfontein en die Oranjerivier vasgevang. Baie van die Britse OVGS werknemers wat die Vrystaat met die uitbreek van die oorlog verlaat het, kry hulle ou werk terug en ander spoorwegwerkers wat onverskillig is teenoor die oorlog, word behou. Werknemers wat vyandiggesind teenoor die Britte was, het met die Boere-leër noordwaarts teruggetrek. Vakatures wat deur hulle gelaat is is deur Britse soldate, wat self spoorweg ervaring gehad het, gevul. Aangesien dat voor 1896 die OVGS deur die CGR bewerk is, is die OVGS werkspraktyk en die CGR werkspraktyk amper dieselfde, dus is die CGR werkspraktyk op die geneemde spoorlyn gebruik. Toe die Boere-leër terugtrek, vernietig hulle soveel brûe en duikers as hulle kon. In Natalkolonie het hulle ook die Laings Nek-tonnel vlakby die ZAR se grens vernietig. Die IMR-herstelspan moet die spoorlyn en veral die brûe oor die Oranjerivier herstel om toe te verseker dat treine voorrade na Britse leër kan bring. Op 3 Mei 1900 begin Roberts sy aanval noordwaarts. Op 13 Mei is Kroonstad beset, maar die herstelspan het so ver agter geraak dat Roberts 'n paar dae lank tot stilstand moes kom. Op 27 Mei steek die Britse magte die Vaalrivier by Viljoensdrift oor en op 31 Mei Johannesburg binnegegaan.<ref>{{cite book |url = https://www.gutenberg.org/files/15699/15699-h/15699-h.htm |title = A Handbook of the Boer War |author = Gale and Polden, Limited |year = 1910 |location = London and Aldershot |language = Engels}}</ref>{{rp|235-7}} Op 31 Mei beset Roberts Johannesburg en op 5 Junie beset hy Pretoria. Die NZASM-rekords toon dat daar binne die 48 uur voordat Roberts Pretoria ingeval het, vertrek 70 treine ooswaards in die rigting van Komatipoort. Al het [[Christiaan de Wet|de Wet]] op 8 Junie die spoorlyn aangeval, is die Vaalbrug op 11 Junie herstel en op 21 Julie begin spoorwegkommunikasie tussen Kaapstad en Pretoria weer. Om militêre redes was herstelwerk aan die spoorlyn na Durban van minder belang as dié aan die Kaapkolonie. Op 21 Julie ontmoet die herstelspanne vanuit die noordwes en die suidoos mekaar by Standerton en Durban is weer met die Witwatersrand gekoppel.<ref name=Girouard/>{{rp|44}} Op 1 Junie kom Girourd by Pretoria aan. Die NZASM-personeel het dit duidelik gemaak dat hulle geen opdragte van die Britte sou neem nie, dus het Girourd die taak om 3000 manne te vind om die spoorweë te bewerk. Alle NZASM werknemers met Nederlandse burgerskap is gedeporteer. Hy het dit verwag en nadat hy Bloemfontein ingeval het, het hy 'n lys saamgestel van Britse soldate met spoorweg ervaring. Hierdie soldate saam met vrywilligers van die NGR en CGR is opgestel om die NZASM-stelsel te bewerk.<ref name=Girouard/>{{rp|40}} ===Tweede fase: Guerilla-oorlogvoering=== [[Lêer:BoerWarBlockHouse_SouthAfrica.jpg|duimnael|[[Blokhuis]] vlakby [[Wolseley]], Wes-Kaap]] Nadat die Britse leër Pretoria beset het, verhuis die ZAR-regering na [[Machadodorp]] met die doel om die konflik met behulp van guerillataktieke voort te sit. Die ZAR regerings het hul in 'n reeks spoorwegpassasierswaens as regeringsgeboue gevestig.<ref>{{cite book |title = Commando |first = Denys |last = Reitz |at = Chapter Twelve, The British Invade the Transvaal |url = https://pdfs.semanticscholar.org/80e9/572266920d4633970e7c7c97467466e3dfca.pdf |language = Engels |year = 1929 |accessdate = 28 November 2020}}</ref> By die begin van Augustus 1900, nadat die spoorlyne vanaf the Witwatersrand na die Natalkolonie en na die Kaapkolonie herstel is en dienste met die IMR ingesluit is, begin die Britse militêre na die ooste en die Portugeese grens te stoot. Na die [[Slag van Bergendal]] (21-27 Augustus) vlug die Boere magte in die rigting van die Portugeese grens. Op 11 September vertrek President Kruger oor die Portugeese grens en op 27 September is Komatipoort deur die Britse magte beset. Toe die Britse leër daar aankom, vind hulle daat ongeveer die helfte van die gesamentlike NZASM- en OVGS-spoorwegvoertuie is op die onvoltooide Selati-spoorlyn staan en dat baie van die voertuie aan die brand gesteek is.<ref>{{cite book |title = The Boer War |url = https://archive.org/details/boerwar0000pake_t4o8 |first = Thomas |last = Pakenham |isbn = 978-0-349-10466-9 |year = 1979 |language = Engels |at = Chapter 35 - Practically Over}}</ref> Die Britte neem die spoorlyn na [[Klerksdorp]] in met min weerstand, maar in die noorde stop die aanvanklike opmars by [[Pienaarsrivier]], 55 km noord van Pretoria. Die oorblywende 230 km van die spoorlyn na Pietsersburg bly onder die Boere-beheer tot April 1901.<ref name=Girouard/>{{rp|38}} Gedurende die guerrilla-fase van die oorlog het die spoorlyne wat teikens vir die Boerekommando's geword het, die land effektief opgedeel. Blokhuise is gebou om die spoorlyn te beskerm. In totaal is meer as 8000 gebou, ongeveer 440 uit klip en die res uit sink. Elke blokhuis is binne sig van sy buurman gebou en het 'n klein aantal soldate huisves. <ref>{{cite journal |url = http://samilitaryhistory.org/vol151im.html |journal = Military History Journal |volume = 15 |issue = 1 |date = Junie 2010 |title = Railway Attack! An Improvised Explosive Device (IED) of the Anglo-Boer War, 1899-1902 |last = Mills |first = Lt Col I P |publisher = The South African Military History Society/Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |language = Engels |accessdate = 30 November 2020}}</ref><ref>{{cite journal |url = http://samilitaryhistory.org/vol106rt.html |journal = Military History Journal |volume = 10 |issue = 6 |date = Desember 1997 |title = Britain's Last Castles: Masonary Blockhouses of the South African War, 1899 - 1902 |last = Tomlinson |first = Richard |publisher = The South African Military History Society/Die Suid-Afrikaanse Krygshistoriese Vereniging |language = Engels |accessdate = 30 November 2020}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.theheritageportal.co.za/article/blockhouses-south-african-war |title = Blockhouses of the South African War |first = Franco |last = Frescura |date = 19 November 2015 |publisher = The Heritage Portal |language = Engels |accessdate = 30 November 2020}}</ref> ==Spoorwegvoertuie== Die NGR en CGR was onder indirekte beheer van die IMR, maar die OVGS en NZASM kom onder direkte beheer van die IMR en die meeste van die OVGS en NZASM lokomotiewe is deur die IMR aangevra. ===Nuwe Lokomotieve=== [[Lêer:CSAR Class C 2-8-4T.jpg|duimnael|"Western Autralian" lokomotief]] Die IMR het 'n aantal ander lokomotiewe bestel. Hulle het ook beslag op lokomotiewe wat voor die oorlog deur NZASM of OVGS bestel is, maar wat na die uitbreek van die oorlog afgelewer gelê. Die "Western Autralian" lokomotieveklas is oorspronlik vir [[Wes-Australië]] bedoel maar is na die Kaap-kolonie herlei. Die "Reid tenwheeler" lokomotiefklas is volgens die NGR-spesifikasie bestel. Ten einde leweringstye te verbeter, is die bestelling tussen twee maatskappye verdeel. Na die oorlog is al hierdie lokomotiewe volgens nuwer spesifikasies herbou. Hierdie lokomotiewe is hier gekatalogiseer. {|class="wikitable" |rowspan="2"|'''Jaar''' |rowspan="2"|'''Aantal''' |rowspan="2"|'''IMR<br/>Nommer''' |rowspan="2"|'''Konfigurasie''' |rowspan="2"|'''IMR Tipe''' |rowspan="2"|'''SAS Tipe''' |colspan="2"|'''Trekkrag''' |rowspan="2"|'''Vervaardiger''' |- |'''kN''' |'''lbf''' |- |1900||6||1 - 6||[[Klas D-tenklokomotief|2-6-4T]]||55 Tonner<ref group = Nota>Oorsponklik deur NZASM bestel</ref>||Klas D||69,4||15&nbsp;610||Beyer, Peacock and Company |- |1900||6||100 - 105||[[CSAR Klas C 2-8-4T|2-8-4T]]||Western Australian||<ref group = Nota>Onttrek uit diens 1912</ref> ||85 ||19&nbsp;102 ||Neilson, Reid and Company |- |1900||25||106 - 130||[[Klas 7B-stoomlokomotief|4-8-0]]||7de Class<ref group = Nota>Oorsponklik deur OVGS bestel</ref>||Klas 7B|| 83 ||18&nbsp;660 ||Neilson, Reid and Company |- |rowspan="2"|1901/2 |29<ref group=Nota>Vanaf 1904 is hierdie tenklokomotieve as [[Stoomlokomotief#Tenderlokomotief|4-8-0 tenderlokomotieve]] herbbou</ref> |rowspan="2"|220 - 254 |[[Klas 13-stoomlokomotief|4-10-2T]] |rowspan="2"|Reid Tenwheeler |Klas 13 |rowspan="2"|126 |rowspan="2"|28&nbsp;440 |rowspan="2"|Dübs and Company (15) &<br>Neilson, Reid and Company (20) |- |6<ref group=Nota>Vanaf 1903 is hierdie lokomotieve as 4-8-2T tenklokomotoeve herbou</ref>||[[Klas H1-tenklokomotief|4-10-2T]]||Klas H1 |- |1902|| 40 ||Geen<ref group=Nota>Lokomotiewe is na 31 Mei 1902 aan CSAR afgelewer</ref>||[[Klas 8-stoomlokomotief|4-8-0]]||8de Klas||Klas 8A|| 102,8||23&nbsp;110 ||Neilson, Reid and Company |} {{Verwysings|group=Nota}} ===Beslaglegging op spoorwegvoertuie=== Die IMR bestaan byna geheel uit spoorwegvoertuie waarop beslag belê is tydens die oorlog. Terwyl die Britse troepe gevorder het, val die Boeremagte terug en soveel spoorwegvoorrade as moontlik saamgeneem. Ongeveer die helfte van die spoorwegvoorrade is eers deur die Britse magte ingeneem nadat die Boere-onttrekking die Portugese grens bereik het. Die aantal besette voertuie word hieronder gegee.<ref name=Girouard/>{{rp|54}} {|class="wikitable" |'''Begin datum''' |'''Eind datum''' |'''Gebied''' |'''Lokomotieve''' |'''Waens''' |'''Komentaar''' |- |1900-02-19||1900-05-29||Kaap Kolonie||47||400+||Met die verligting van die beleg van Kimberley en die beleg van Mafeking |- |1900-03-13|| ||Bloemfontein||28||~400|| |- |1900-05-24||1900-06-05||Johannesburg en Pretoria||33<ref group=Nota>Sluit in 13 lokomotieve onder herstel.</ref>|| 1200|| |- |1900-06-01||1901-03-31||Hoẽveld<ref group=Nota>Sluit in die Joahnnesburg-Potchefstroom lyn, Pretoria-Pietersburg lyn, Pretoria-Waterval Boven lyn en die Elandsfontein-Springs lyn</ref>||39||30|| |- |1900-09-18||1900-09-27 ||Laerveld<ref group=Nota>Sluit in die Waterval Onder-Komatipoort lyn, en die Barberton lyn.</ref>||224||2405||Veel lokomotieve en waens is beskanding |- |1900-10-01||1900-10-31 || Delagoabaai<ref group=Nota>Deur die Portugees oorhanding</ref>||8||1260|| |} {{Verwysings|group=Nota}} ==Nuwe Spoorwee== [[File:Sannaspos Railway Station 2.jpg|duimnael|Sannaspos Stasie, die enigste nuwe stasie wat deur die IMR geopen is.]] In 1901 begin die IMR met die bou van 'n aantal nuwe spoorlyne, veral om Bloemfontein met Modderpoort te verbind, om die Durban-Harrismith-spoorlyn in die rigting van Kroonstad uit te brei en om 'n spoorlyn tussen Langlaagte en Vereeniging te bou. Vanaf hierdie spoorlyne is die eerste 35&nbsp;km van die Bloemfontein-Modderpoort gedeelte voor die einde van die oorlog geopen. Na die Verdrag van Vereeniging (31 Mei 1902) het die CSAR die bou van die oorblywende spoorlyne oorgeneem. Die verskillende dele van hierdie spoorlyn met hul openingsdatums is soos volg:<ref name=SAS1953>{{cite book |url = https://documents.drisa.co.za/collection/6/issue/1269/page/0/ |pages = 179-188 |access-date = 5 November 2026 |language = Engels |title = Report of the General Manager of Railways and Harbours for the Year Ended 31st March 1953 |publisher = South African Railways and Harbours |year = 1953 |chapter = Statement No. 19 – Statement Showing, in Chronological Order, the Date of Opening and the Mileage of Each Section of Railway |id = 200954-13}}</ref> {|class="wikitable" |rowspan="2"|'''Beginpunt''' |rowspan="2"|'''Eindpunt''' |colspan="2"|'''Afstand''' |rowspan="2"|'''Openingdatum''' |- |'''myle'''<ref group = Nota>Afstande is in myle en kettings bewys. Daar is 80&nbsp;kettings in een myl (1,609&nbsp;km)</ref> |'''km''' |- |[[Bloemfontein]] |Sannaspos (Waterworks) |21:41 |34,61 |1 Mei 1902 |- |Sannaspos |[[Thaba Nchu]] |17:03 |27,41 |22 Maart 1903 |- |[[Harrismith]] |Aberfeldy |20:60 |33,39 |1 April 1903 |- |India Junction |Driehoek |00:55 |1,11 |27 April 1903 |- |India Junction |New Canada |14:31 |23.15 |1 November 1903 |- |[[Langlaagte]] |[[Vereeniging]] |44:56 |71,92 |8 Desember 1904 |} '''Notas''' {{verwysings| group = Nota}} ==Na die oorlog== Na die [[Verdrag van Vereeniging]] is die IMR ontbind en 'n nuwe spoorwegmaatskapei, die [[Sentraal-Suid-Afrikaanse Spoorweë]] (Central South African Railways of CSAR) gestig. Die CSAR is deur die Interkoloniale Raad van Transvaal en de Oranje Vrijstaat beheer. Girouard is as Kommissaris vir Spoorweë (Commissioner for Railways) aangestel.<ref>{{cite web |url = https://www.gracesguide.co.uk/Edouard_Percy_Girouard |title = Grace's Guide to British Industrial History: Edouard Percy Girouard |date = 30 September 1932 |language = Engels |accessdate = 28 November 2020}}</ref> Die spoorlyn bou wat deur die IMR begin is, is snel voltooi en heelwat ander spoorweë is gebou. Met die stigting van die [[Unie van Suid-Afrika]] is die CSAR met die CGR en die NGR gesmelt om die Suid Afrikaanse Spoorweë te stig. ==Eksterne verwysings== *{{cite journal |journal = Militair Spectator |language = Nederlands |title = Het spoorwegwezen en het gebruik der spoorwegen in den Zuid-Afrikaanschen oorlog, |first = WE |last = Van Dam van Isselt <!--|pages = 220 - 230--> |location = Harlem |year = 1906}} [https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0221-01-0031.PDF Deel 1], [https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0296-01-0047.PDF Deel 2],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0385-01-0059.PDF Deel 3],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0466-01-0067.PDF Deel 4],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0525-01-0075.PDF Deel 5],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0643-01-0085.PDF Deel 6],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0731-01-0006.PDF Deel 7],[https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/bestanden/uitgaven/1906/1906-0803-01-0019.PDF Deel 8] ==Verwysings== {{Verwysings|2}} {{ZAR stoomlokomotiewe}} {{OVGS stoomlokomotiewe}} [[Kategorie:Spoorvervoer in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sakeondernemings]] [[Kategorie:Tweede Vryheidsoorlog]] [[Kategorie:Zuid-Afrikaansche Republiek]] [[Kategorie:Vrystaat]] 3zu2ufaea31hccsfz4qiiwlxb9k5aoy Daphné-klas-duikboot 0 370395 3373055 2900323 2026-11-16T07:45:53Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Daphné-klas duikboot]] na [[Daphné-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 2900323 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Daphné-klas duikboot''' was 'n klas diesel-elektries aangedrewe [[duikbote]] wat ontwerp en gebou is deur die [[Frankryk|Franse]] maatskappy, DCNS, vir die [[Franse Vloot]] in 1964. Die klas was bemark deur die Franse Regering vir die uitvoermark. Die klas se bote het diens gedoen in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] terwyl subklasse verkoop is aan die vlote van [[Pakistanse Vloot|Pakistan]], [[Portugese Vloot|Portugal]] en [[Spanje]]. == Geskiedenis == Duikbote in hierdie klas is vergrote weergawes van die Aréthuse-klas. Elf duikbote in die klas was deur Frankryk self gebruik terwyl Pakistan (3), Portugal (4), Suid-Afrika (3) en Spanje (4) die duikbote ook aangeskaf het. Twee duikbote van Frankryk, ''Eurydice'' (1970) en ''Minerve'' (1968) het per ongeluk gesink en dit het veroorsaak dat die verkope van die duikboot gestaak is. Die oorsaak van beide ongelukke was toegeskryf aan 'n foutiewe snorkelontwerp. Die duikbote was almal uit diens gestel in die 1990's terwyl Portugal een van sy bote aan Pakistan verkoop het. Die Pakistanse duikboot PNS ''Hangor'' het 'n [[Indië|Indiese]] [[fregat]] gedurende die [[Indies-Pakistanse Oorlog van 1971]] gekelder. Pakistan het al sy duikbote uit diens gestel en vervang. == Ontwerpkenmerke == Die Daphné-klas-duikbote het agt torpedobuise aan die voorkant en vier in die agterkant. Die buise het almal 'n 550-mm deursnee en kon slegs Fransvervaardigde [[torpedo]]'s gebruik. Die buise aan die voorkant was vollengte (vir gebruik teen skepe of ander duikbote) terwyl die buise aan die agterkant die verkorte lengte (vir gebruik teen duikbote, in outomatiese verdediging) was. Die voorduikroer was in die middel van die romp en kon nie terugtrek of opvou nie. == Duikbote == * Franse Vloot **'''S641 ''Daphné''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989 ** '''S642 ''Diane''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989 ** '''S643 ''Doris''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1994 ** '''S644 ''Eurydice''''' – voltooi 1964 – verlore in ongeluk op 4 Maart 1970 ** '''S645 ''Flore''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989, bewaar in 'n museum in [[Lorient]], Frankryk ** '''S646 ''Galatée''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1991 ** '''S647 ''Minerve''''' – voltooi 1964 – verlore in ongeluk op 27 Januarie 1968 ** '''S648 ''Junon''''' – voltooi 1966 – uit diens gestel 1996 ** '''S649 ''Vénus''''' – voltooi 1966 – uit diens gestel 1990 ** '''S650 ''Psyché''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 1996 ** '''S651 ''Sirène''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 1996 * Pakistanse Vloot (Hangor-klas duikboot) ** '''S131 ''Hangor''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2006 (in Pakistanse Maritieme Museum) ** '''S132 ''Shushuk''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2006 ** '''S133 ''Mangro''''' – voltooi1970 – uit diens gestel 2006 ** '''S134 ''Ghazi''''' (voormalige Portugese ''Cachalote'') – verkry 1975 – uit diens gestel 2006 * [[Portugese Vloot]] (Albacora-klas duikboot) ** '''S163 ''Albacora''''' – voltooi 1967 – uit diens gestel 2000 ** '''S164 ''Barracuda''''' – voltooi 1968 – uit diens gestel 2010. Tans in museum in Almada, [[Lissabon]]. ** '''S165 ''Cachalote''''' – voltooi 1969 – verkoop aan Pakistan in 1975 ** '''S166 ''Delfim''''' – voltooi 1969 – uit diens gestel 2005 * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] ** '''S97 ''[[SAS Maria van Riebeeck]]''''' – hernoem na '''SAS ''Spear''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2003 ** '''S98 ''SAS Emily Hobhouse''''' – hernoem na '''SAS ''Umkhonto''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2003 ** '''S99 ''SAS Johanna van der Merwe''''' – hernoem na '''SAS ''Assegaai''''' – voltooi 1971 – uit diens gestel 2003 – omgeskakel as museumskip<ref>{{Cite web |url=http://www.navy.mil.za/equipment/submarines.htm |title=argiefkopie |access-date= 2 April 2021 |archive-date=10 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710033617/http://www.navy.mil.za/equipment/submarines.htm |url-status=dead }}</ref> * Spaanse Vloot (gebou deur ''Bazan'' by Cartagena skeepswerf) ** '''S61 ''Delfín''''' – voltooi 1973 – uit diens gestel 2003, museum skip te Torrevieja<ref>{{cite news |title=Torrevieja in World First For Mobility Access |url=http://thisistorrevieja.com/2019/01/27/torrevieja-in-world-first-for-mobility-access/ |access-date=12 Februarie 2020 |work=This is Torrevieja |date=27 Januarie 2019}}</ref> ** '''S62 ''Tonina''''' – voltooi 1973 – uit diens gestel 2005, museum skip te Cartagena <ref>{{cite news |title=Floating submarine proposal outlined for the seafront in Cartagena |url=https://murciatoday.com/floating_submarine_museum_proposal_outlined_for_the_seafront_in_cartagena_1309628-a.html |access-date=12 Februarie 2020 |work=Murcia Today |date=10 Februarie 2020}}</ref> ** '''S63 ''Marsopa''''' – voltooi 1975 – uit diens gestel 2006 ** '''S64 ''Narval''''' – voltooi 1975 – uit diens gestel 2003 == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:PNS Ghazi 134 DN-SC-92-03633.JPEG|''Daphné''-klas duikboot ''Ghazi'' (S-134) Lêer:PsychéRouen1994.jpg|''Psyché'' Lêer:Doris 1994.jpg|''Doris'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vloot]] 0kw2ap19v9iauau0hoqwamsacixdl7j 3373057 3373055 2026-11-16T07:46:16Z Aliwal2012 39067 3373057 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} Die '''Daphné-klas-duikboot''' was 'n klas diesel-elektries aangedrewe [[duikbote]] wat ontwerp en gebou is deur die [[Frankryk|Franse]] maatskappy, DCNS, vir die [[Franse Vloot]] in 1964. Die klas was bemark deur die Franse Regering vir die uitvoermark. Die klas se bote het diens gedoen in die [[Suid-Afrikaanse Vloot]] terwyl subklasse verkoop is aan die vlote van [[Pakistanse Vloot|Pakistan]], [[Portugese Vloot|Portugal]] en [[Spanje]]. == Geskiedenis == Duikbote in hierdie klas is vergrote weergawes van die Aréthuse-klas. Elf duikbote in die klas was deur Frankryk self gebruik terwyl Pakistan (3), Portugal (4), Suid-Afrika (3) en Spanje (4) die duikbote ook aangeskaf het. Twee duikbote van Frankryk, ''Eurydice'' (1970) en ''Minerve'' (1968) het per ongeluk gesink en dit het veroorsaak dat die verkope van die duikboot gestaak is. Die oorsaak van beide ongelukke was toegeskryf aan 'n foutiewe snorkelontwerp. Die duikbote was almal uit diens gestel in die 1990's terwyl Portugal een van sy bote aan Pakistan verkoop het. Die Pakistanse duikboot PNS ''Hangor'' het 'n [[Indië|Indiese]] [[fregat]] gedurende die [[Indies-Pakistanse Oorlog van 1971]] gekelder. Pakistan het al sy duikbote uit diens gestel en vervang. == Ontwerpkenmerke == Die Daphné-klas-duikbote het agt torpedobuise aan die voorkant en vier in die agterkant. Die buise het almal 'n 550-mm deursnee en kon slegs Fransvervaardigde [[torpedo]]'s gebruik. Die buise aan die voorkant was vollengte (vir gebruik teen skepe of ander duikbote) terwyl die buise aan die agterkant die verkorte lengte (vir gebruik teen duikbote, in outomatiese verdediging) was. Die voorduikroer was in die middel van die romp en kon nie terugtrek of opvou nie. == Duikbote == * Franse Vloot **'''S641 ''Daphné''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989 ** '''S642 ''Diane''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989 ** '''S643 ''Doris''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1994 ** '''S644 ''Eurydice''''' – voltooi 1964 – verlore in ongeluk op 4 Maart 1970 ** '''S645 ''Flore''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1989, bewaar in 'n museum in [[Lorient]], Frankryk ** '''S646 ''Galatée''''' – voltooi 1964 – uit diens gestel 1991 ** '''S647 ''Minerve''''' – voltooi 1964 – verlore in ongeluk op 27 Januarie 1968 ** '''S648 ''Junon''''' – voltooi 1966 – uit diens gestel 1996 ** '''S649 ''Vénus''''' – voltooi 1966 – uit diens gestel 1990 ** '''S650 ''Psyché''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 1996 ** '''S651 ''Sirène''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 1996 * Pakistanse Vloot (Hangor-klas duikboot) ** '''S131 ''Hangor''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2006 (in Pakistanse Maritieme Museum) ** '''S132 ''Shushuk''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2006 ** '''S133 ''Mangro''''' – voltooi1970 – uit diens gestel 2006 ** '''S134 ''Ghazi''''' (voormalige Portugese ''Cachalote'') – verkry 1975 – uit diens gestel 2006 * [[Portugese Vloot]] (Albacora-klas duikboot) ** '''S163 ''Albacora''''' – voltooi 1967 – uit diens gestel 2000 ** '''S164 ''Barracuda''''' – voltooi 1968 – uit diens gestel 2010. Tans in museum in Almada, [[Lissabon]]. ** '''S165 ''Cachalote''''' – voltooi 1969 – verkoop aan Pakistan in 1975 ** '''S166 ''Delfim''''' – voltooi 1969 – uit diens gestel 2005 * [[Suid-Afrikaanse Vloot]] ** '''S97 ''[[SAS Maria van Riebeeck]]''''' – hernoem na '''SAS ''Spear''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2003 ** '''S98 ''SAS Emily Hobhouse''''' – hernoem na '''SAS ''Umkhonto''''' – voltooi 1970 – uit diens gestel 2003 ** '''S99 ''SAS Johanna van der Merwe''''' – hernoem na '''SAS ''Assegaai''''' – voltooi 1971 – uit diens gestel 2003 – omgeskakel as museumskip<ref>{{Cite web |url=http://www.navy.mil.za/equipment/submarines.htm |title=argiefkopie |access-date= 2 April 2021 |archive-date=10 Julie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120710033617/http://www.navy.mil.za/equipment/submarines.htm |url-status=dead }}</ref> * Spaanse Vloot (gebou deur ''Bazan'' by Cartagena skeepswerf) ** '''S61 ''Delfín''''' – voltooi 1973 – uit diens gestel 2003, museum skip te Torrevieja<ref>{{cite news |title=Torrevieja in World First For Mobility Access |url=http://thisistorrevieja.com/2019/01/27/torrevieja-in-world-first-for-mobility-access/ |access-date=12 Februarie 2020 |work=This is Torrevieja |date=27 Januarie 2019}}</ref> ** '''S62 ''Tonina''''' – voltooi 1973 – uit diens gestel 2005, museum skip te Cartagena <ref>{{cite news |title=Floating submarine proposal outlined for the seafront in Cartagena |url=https://murciatoday.com/floating_submarine_museum_proposal_outlined_for_the_seafront_in_cartagena_1309628-a.html |access-date=12 Februarie 2020 |work=Murcia Today |date=10 Februarie 2020}}</ref> ** '''S63 ''Marsopa''''' – voltooi 1975 – uit diens gestel 2006 ** '''S64 ''Narval''''' – voltooi 1975 – uit diens gestel 2003 == Galery == <gallery mode="packed"> Lêer:PNS Ghazi 134 DN-SC-92-03633.JPEG|''Daphné''-klas duikboot ''Ghazi'' (S-134) Lêer:PsychéRouen1994.jpg|''Psyché'' Lêer:Doris 1994.jpg|''Doris'' </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Duikbote]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vloot]] mlua3rk08f9p7llxyd39f2l78iqcmub Bespreking:Daphné-klas-duikboot 1 371222 3373056 3259311 2026-11-16T07:45:53Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Daphné-klas duikboot]] na [[Bespreking:Daphné-klas-duikboot]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259311 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Chloordioksied 0 374526 3373067 3340207 2026-11-16T08:09:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373067 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |Naam=Chloordioksied |IUPACNaam=Chloordioksied |SistematieseNaam=diokso-λ{{Sup|4}}-chloraan |AnderName= Chloor-(IV)-dioksied |struktuur=Chlorine-dioxide.svg |struktuur2=Chlorine-dioxide-3D-vdW.svg |CASNo=10049-04-4 |formule={{chem|Cl|O|2}} |MolereMassa=67,45&nbsp;g•mol{{Sup|-1}} |Voorkoms= Geel tot rooierige gas |Reuk= Skerp reuk |Kookpunt=11&nbsp;°C |Smeltpunt=-59&nbsp;°C |Digtheid=2,757&nbsp;g•dm{{Sup|-3}}{{R|Haynes}} |Viskositeit= |Brekingsindeks= |Oplosbaarheid=8&nbsp;g•L{{Sup|-1}} (teen 20&nbsp;°C)<br/>oplosbaar in alkaliese en [[swaelsuur]] oplossings |Flitspunt= |Selfontbrandingspunt= |pKa=3.0 |HenryKonstante=0.04&nbsp;atm•m{{Sup|-3}}•mol{{Sup|-1}} |afdeling4=Termodinamies |Warmtekapasiteit= |DeltaHf=104,6&nbsp;kJ•mol{{Sup|-1}} |DeltaHc= |LD50=94&nbsp;mg•kg{{Sup|-1}} (oraal, rotte){{R|Dobson}} |LC50=260&nbsp;[[Konsentrasie (chemie)#Dele per miljoen (dpm)|dpm]]&nbsp;(rotte){{R|CDC2014}} }} ::''Moenie met die [[Chloriet (chemie)|Chloriet]]-ioon of [[Hidroksichlorokien]] verwar word nie.'' '''Chloordioksied''' is 'n chemiese verbinding met die formule [[Chloor|Cl]][[Suurstof|O]]{{Sub|2}} wat bestaan ​​as geelgroen gas bo 11&nbsp;°C, 'n rooibruin vloeistof tussen 11&nbsp;°C en -59&nbsp;°C, en as helderoranje kristalle onder -59&nbsp;°C. Dit is 'n [[Oksidasie|oksideermiddel]] wat suurstof na verskillende substrate kan oordra, terwyl een of meer [[elektron]]e deur 'n [[redoksreaksie]] verkry word. Dit hidroliseer{{refn|group=Nota|name=A}} nie as dit water binnedring nie, en word gewoonlik as 'n opgeloste gas in oplossing in water gehanteer. Potensiële gevare met chloordioksied sluit gesondheidsprobleme, plofbaarheid en brandontsteking in.{{R|Toxic}} Dit word algemeen as bleikmiddel gebruik. Die verbinding is bedrieglik bemark as 'n inname-middel vir 'n wye verskeidenheid siektes, waaronder [[outisme]] by kinders{{R|NBC}} en [[Koronavirussiekte-2019]]{{R|Detroit|Friedman2020|Spencer2020}} onder die name ''Miracle Mineral Solution'', ''Miracle Mineral Supplement'', ''Master Mineral Solution'' of meestal net as ''MMS''.{{R|Spencer2020}} Kinders wat chloordioksied as 'n vermeende geneesmiddel vir outisme in die kinderjare kry, het lewensgevaarlike kwale opgedoen{{R|NBC}} en sommige het selfs daaraan gesterf.{{R|Spencer2020}} Die Amerikaanse voedsel- en dwelmadministrasie (FDA) het verklaar dat inname of ander interne gebruik van chloordioksied geen gesondheidsvoordele inhou nie en dit nie intern gebruik moet word om enige rede nie.{{R|NBC2|FDA2019}} == Geskiedenis == Chloordioksied is in 1811 deur Britse [[chemikus]] en uitvinder Sir [[Humphry Davy]] ontdek en word wyd gebruik vir bleikdoeleindes in die papierbedryf en vir die behandeling van drinkwater. Onlangse ontwikkelinge het die toepassing daarvan op voedselverwerking, ontsmetting van persele en voertuie, die uitwissing van skimmel, luginfeksie- en reukbeheer, behandeling van swembaddens, tandheelkundige toepassings en wondreiniging uitgebrei.{{R|Aieta1986}} == Pseudomedisyne == [[Lêer:Miracle Mineral Supplement.jpg|duimnael|links|150px|'n Bottel ''MMS'']] {{Kantbalk Alternatiewe medisyne}} Chloordioksied word bedrieglik bemark as 'n wondermiddel vir 'n reeks siektes, van brein[[kanker]] en [[suikersiekte]] tot [[MIV]] / [[vigs]] en Koronavirussiekte-2019. [[Kolonreiniging|Klysmas]] van chloordioksied is veronderstel om outisme te genees in die kinderjare, maar het na lewensgevaarlike reaksies{{R|NBC}} en selfs die dood gelei.{{R|Frances2016}} Chloordioksied word onder 'n verskeidenheid handelsname verkoop, insluitend, maar nie beperk nie tot ''MMS'', ''Miracle Mineral Solution'' en ''CD-protokol''.{{R|Vice}} Daar is geen wetenskaplike basis vir die mediese eienskappe van chloordioksied nie en mense is gewaarsku teen die gebruik daarvan.{{R|FDA2019|FDA2}} Die gebruik van chloordioksied, 'n giftige chemikalie, kan naarheid, braking, diarree en lewensgevaarlike lae bloeddruk veroorsaak as gevolg van uitdroging.{{R|FDA2019}} Die inname van so min as een gram van die chemikalieë wat gebruik word om MMS te vervaardig, [[Chloriet (chemie)|natriumchloriet]] kan ander simptome veroorsaak, insluitend akute [[nier]]versaking,{{R|Lin1993}} vergieting van inwendige slymvliese soos die in die dunderm (wat die sogenaamde "touwurms" veroorsaak) en selfs lewensgevaarlike hemolise.{{refn|group=Nota|name=B}} == Gebruike == Chloordioksied word gebruik vir die bleiking van houtpulp en vir die ontsmetting (genoem chloorering) van munisipale drinkwater,{{R|Swaddle|epa1999|block2001}} mikrobiologiese beheer in koeltorings en tekstielbleiking.{{R|Simpson}} As ontsmettingsmiddel is dit effektief, selfs in lae konsentrasies, vanweë sy unieke eienskappe.{{R|Vogt2010|epa1999|Simpson}} Dit is ook gebruik om meel te bleik.{{R|Harrel}} Chloordioksied is minder korrosief as chloor en is beter vir die beheer van ''Legionella''-bakterieë.{{R|block2001|Zhe}} == Struktuur en binding == [[Lêer:ClO2.svg|duimnael|links|Die twee resonansie strutuur]] Chloordioksied is 'n neutrale chloorverbinding. Dit verskil baie van elementêre [[chloor]], in sy chemiese struktuur sowel as in sy gedrag.{{R|Vogt2010}} Een van die belangrikste eienskappe van chloordioksied is die hoë oplosbaarheid daarvan in water, veral in koue water. Chloordioksied hidroliseer nie wanneer dit water binnedring nie; dit bly 'n opgeloste gas in oplossing. Chloordioksied is ongeveer tien keer meer oplosbaar in water as chloor.{{R|Vogt2010}} Die molekule ClO{{Sub|2}} het 'n onewe aantal [[valenselektron]]e, en daarom is dit 'n [[paramagneties]]e [[Radikaal (chemie)|radikaal]]. Die [[Elektronkonfigurasie|elektroniese struktuur]] het chemici lank getreiter omdat geen van die moontlike [[Lewisteorie|Lewis-strukture]] baie bevredigend is nie. In 1933 het L. O. Brockway 'n struktuur voorgestel wat 'n drie-elektronbinding behels.{{R|Brockway}} Chemikus [[Linus Pauling]] het hierdie idee verder ontwikkel en by 'n twee resonansiestrukture uitgekom wat 'n [[Pi-binding|dubbelbinding]] aan die een kant en 'n [[Sigma-binding|enkele binding]] plus 'n drie-elektronbinding aan die ander kant behels.{{R|Pauling1988}} Volgens Pauling moet laasgenoemde kombinasie 'n swakker effek hê as die dubbele binding. In die [[Molekulêre orbitaal|molekulêre orbitale teorie]] is hierdie idee algemeen as die derde elektron in 'n anti-bindende orbitaal geplaas word. Latere werk het bevestig dat die hoogste besette molekulêre orbitaal inderdaad 'n onvolledig gevulde, antibondende orbitaal is.{{R|Flesch2006}} == Voorbereiding == [[Lêer:Explosive.gif|duimnael|Die bord word gebruik om 'n ontploffingsgevaar aan te dui]] Chloordioksied is 'n verbinding wat geweldig kan ontbind as dit van verdunningsmiddels geskei word. Gevolglik word daar dikwels voorkeur gegee aan voorbereidingsmetodes wat oplossings daarvan vervaardig sonder om deur 'n gasfase te gaan. Dit is noodsaaklik om die hanteering daarvan op 'n veilige manier te reël. === Oksidasie van chloriet === In die laboratorium kan ClO{{Sub|2}} voorberei word deur natriumchloriet met chloor te [[Oksidasie|oksideer]]:{{R|Derby1953}} :2&nbsp;NaClO{{Sub|2}} + Cl{{Sub|2}} → 2&nbsp;ClO{{Sub|2}} + 2&nbsp;NaCl Tradisioneel is chloordioksied vir ontsmetting toegedien uit natriumchloriet of die natriumchloriet – hipochlorietmetode: :2&nbsp;NaClO{{Sub|2}} + 2&nbsp;HCl + NaOCl → 2&nbsp;ClO{{Sub|2}} + 3&nbsp;NaCl + H{{Sub|2}}O of die natriumchloriet-[[soutsuur]]metode: :5 NaClO{{Sub|2}} + 4&nbsp;HCl → 5&nbsp;NaCl + 4&nbsp;ClO{{Sub|2}} + 2&nbsp;H{{Sub|2}}O of die chloriet-[[swaelsuur]] metode: :4&nbsp;{{chem|ClO|2|−}} + 2&nbsp;H{{Sub|2}}SO{{Sub|4}} → 2&nbsp;ClO{{Sub|2}} + HClO{{Sub|3}} + 2&nbsp;{{chem|SO|4|2−}} + H{{Sub|2}}O + HCl Al drie metodes kan chloordioksied lewer met 'n hoë opbrengs vir die omskakeling van chloriet. In teenstelling met die ander prosesse, produseer die chloriet-swaelsuurmetode heeltemal chloorvrye chloordioksied, alhoewel dit onder die vereiste van 25% meer chloriet is om 'n ekwivalente hoeveelheid chloordioksied te produseer. Alternatiewelik kan waterstofperoksied doeltreffend in kleinskaalse toepassings gebruik word.{{R|Vogt2010}} === Reduksie van chloraat === In die laboratorium kan chloordioksied ook berei word deur kaliumchloraat met [[oksaalsuur]] te reageer: :2&nbsp;KClO3 + 2&nbsp;H{{Sub|2}}C{{Sub|2}}O{{Sub|4}} → K{{Sub|2}}C{{Sub|2}}O{{Sub|4}} + 2&nbsp;ClO{{Sub|2}} + 2&nbsp;CO{{Sub|2}} + 2&nbsp;H{{Sub|2}}O of met oksaalsuur en [[swaelsuur]]: :2&nbsp;KClO{{Sub|3}} + H{{Sub|2}}C{{Sub|2}}O{{Sub|4}} + 2&nbsp;H{{Sub|2}}SO{{Sub|4}} → 2&nbsp;KHSO{{Sub|4}} + 2&nbsp;ClO{{Sub|2}} + 2&nbsp;CO{{Sub|2}} + 2&nbsp;H{{Sub|2}}O Meer as 95% van die chloordioksied wat vandag in die wêreld geproduseer word, word vervaardig deur [[reduksie]] van natriumchloraat, vir gebruik in houtpulpbleiking. Dit word met 'n hoë doeltreffendheid vervaardig in 'n sterk suuroplossing met 'n geskikte reduseermiddel soos [[metanol]], [[waterstofperoksied]], [[soutsuur]] of [[swaweldioksied]].{{R|Vogt2010}} == Aantekeninge == {{verwysings|group=Nota|verwysings= {{refn|group=Nota|name=A|Hidrolise is enige chemiese reaksie waarin 'n watermolekule een of meer chemiese bindings breek.}} {{refn|group=Nota|name=B|Hemolise: skeuring van rooibloedselle (eritrosiete) en die vrystelling van die inhoud daarvan (sitoplasma) in die omliggende vloeistof.}} }} == Verwysings == {{verwysings|30em|verwysings= <ref name="Aieta1986">{{cite journal |last=Aieta |first=E. Marco |last2=Berg |first2=James D. |title=A Review of Chlorine Dioxide in Drinking Water Treatment |journal=Journal of the American Water Works Association |publisher=American Water Works Association |volume=78 |issue=6 |year=1986 |issn=0003150X |jstor=41273622 |pages=62–72 |url=http://www.jstor.org/stable/41273622 |language=en}}</ref> <ref name="block2001">{{cite book | title = Disinfection, Sterilization, and Preservation | url = https://archive.org/details/disinfectionster0000unse_n5r4 | first= Seymour Stanton |last=Block | edition = 5de | publisher = Lippincott, Williams & Wilkins | year = 2001 | isbn = 0-683-30740-1 | page = [https://archive.org/details/disinfectionster0000unse_n5r4/page/215 215] |language=en}}</ref> <ref name="Brockway">{{cite journal |doi=10.1073/pnas.19.3.303 |last=Brockway |first=L. O. |title=The Three-Electron Bond in Chlorine Dioxide |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=19 |issue=3 |pages=303–307 |date=Maart 1933 |pmid=16577512 |pmc=1085967 |bibcode = 1933PNAS...19..303B |url=http://authors.library.caltech.edu/9165/1/BROpnas33b.pdf |language=en}}</ref> <ref name="CDC2014">{{cite web |title=Immediately Dangerous to Life or Health Concentrations (IDLH): Chlorine dioxide - NIOSH Publications and Products |website=Centers for Disease Control |date=4 Desember 2014 |url=https://www.cdc.gov/niosh/idlh/10049044.html |access-date=21 Junie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Derby1953">{{cite book | last1 = Derby | first1 = R. I. | last2 = Hutchinson | first2 = W. S. | year = 1953 | title = Chlorine(IV) Oxide | volume = 4 | pages = 152–158 | doi=10.1002/9780470132357.ch51| series = Inorganic Syntheses | isbn = 978-0-470-13235-7 |language=en}}</ref> <ref name="Detroit">{{Cite news |first1=Beatrice |last1=Dupuy |first2=Arijeta |last2=Lajka |first3=Amanda |last3=Seitz |url=https://www.detroitnews.com/story/news/nation/2020/01/31/fake-news-corona-virus/41121279/ |title=Fake news: Chlorine dioxide won't stop coronavirus |website=Detroit News |publisher=Associated Press |language=en |access-date=18 Junie 2021 |archive-date= 1 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201101024418/https://www.detroitnews.com/story/news/nation/2020/01/31/fake-news-corona-virus/41121279/ |url-status=dead}}</ref> <ref name="Dobson">{{cite book |last1=Dobson |first1=Stuart |last2=Cary |first2=Richard |title=Chlorine dioxide (gas) |publisher=World Health Organization. |page=4 |url=https://apps.who.int/iris/handle/10665/42421 |date =2002 |access-date=21 Junie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="epa1999">{{cite book |title=Alternative Disinfectants and Oxidants Manual |chapter= 4: Chlorine Dioxide |publisher=US Environmental Protection Agency: Office of Water |url=https://www.epa.gov/safewater/mdbp/pdf/alter/chapt_4.pdf |date=April 1999 |access-date=21 Junie 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905194840/https://www.epa.gov/safewater/mdbp/pdf/alter/chapt_4.pdf |archive-date=5 September 2015 |language=en}}</ref> <ref name="FDA2019">{{cite web |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-warns-consumers-about-dangerous-and-potentially-life-threating-side-effects-miracle-mineral |title=FDA warns consumers about the dangerous and potentially life threatening side effects of Miracle Mineral Solution |date=12 Augustus 2019 |website=Food and Drug Administration |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814102219/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-warns-consumers-about-dangerous-and-potentially-life-threating-side-effects-miracle-mineral |archive-date=14 Augustus 2019 |access-date=21 Junie 021}}</ref> <ref name="FDA2">{{cite web |url=https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm220747.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110203232945/https://www.fda.gov/NewsEvents/Newsroom/PressAnnouncements/ucm220747.htm |url-status=dead |archive-date=3 Februarie 2011 |title=FDA Warns Consumers of Serious Harm from Drinking Miracle Mineral Solution (MMS) |date=3 Februarie 2011 |access-date=21 Junie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Flesch2006">{{Cite journal | doi = 10.1016/j.ijms.2005.12.046 | title = Core-level excitation and fragmentation of chlorine dioxide | url = https://archive.org/details/sim_international-journal-of-mass-spectrometry_2006-03-01_249-250/page/n91 | year = 2006 | last1 = Flesch | first1 = R. | last2 = Plenge | first2 = J. | last3 = Rühl | first3 = E. | journal = International Journal of Mass Spectrometry | volume = 249-250 | pages = 68–76|bibcode = 2006IJMSp.249...68F | language=en}}</ref> <ref name="Frances2016">{{cite news |url=https://www.theguardian.com/society/2016/jul/13/fake-cures-autism-prove-deadly |title=The fake cures for autism that can prove deadly |first=Frances |last=Ryan |date=13 Julie 2016 |work=The Guardian |publisher=Guardian Media Group |access-date=21 Junie 2021 |language=en}}</ref> <ref name="Friedman2020">{{Cite news |last=Friedman |first=Lisa |url=https://www.nytimes.com/2020/04/03/climate/epa-fake-coronavirus-cleaners.html |title=E.P.A. Threatens Legal Action Against Sellers of Fake Coronavirus Cleaners |date=3 April 2020 |work=The New York Times |access-date=21 Junie 2021 |language=en |issn=0362-4331 |url-access=subscription}}</ref> <ref name="Harrel">{{cite journal | title = Maturing and Bleaching Agents in Producing Flour | first = C. G. | last = Harrel | journal = Industrial & Engineering Chemistry | date = 1952 | volume = 44 | issue = 1 | pages = 95–100 | doi = 10.1021/ie50505a030 |language=en}}</ref> <ref name="Haynes">{{cite book |last=Haynes |first=W. M. |title=CRC handbook of chemistry and physics : a ready-reference book of chemical and physical data |url=https://archive.org/details/crchandbookofche0000unse_j3n5 |publisher=CRC Press |publication-place=Boca Raton |year=2009 |isbn=978-1-4398-2077-3 |oclc=858712715 |page=4-58 |language=en}}</ref> <ref name="Lin1993">{{cite journal | pmid = 8290712 | volume=15 | issue=5 | title=Acute sodium chlorite poisoning associated with renal failure | year=1993 |vauthors=Lin JL, Lim PS | journal=Ren Fail | pages=645–8 | doi = 10.3109/08860229309069417}}</ref> <ref name="NBC">{{Cite news |url=https://www.nbcnews.com/tech/internet/moms-go-undercover-fight-fake-autism-cures-private-facebook-groups-n1007871 |title=Parents are poisoning their children with bleach to 'cure' autism. These moms are trying to stop it. |website=NBC News |language=en |access-date=21 Junie 2021}}</ref> <ref name="NBC2">{{Cite news |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/drinking-bleach-will-not-cure-cancer-or-autism-fda-warns-n1041636 |title=Drinking bleach will not cure cancer or autism, FDA warns |website=NBC News |language=en |access-date=21 Junie 2021}}</ref> <ref name="Pauling1988">{{cite book |last=Pauling |first=Linus |title=General chemistry |publisher=Dover Publications |location=Mineola, NY |year=1988 |isbn=0-486-65622-5 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/generalchemistry00paul_0 |language=en}}</ref> <ref name="Simpson">{{cite book |last1=Simpson |first1=Gregory Deward |title=Practical Chlorine Dioxide |date=2005 |publisher=Greg D. Simpson & Associates |location=Colleyville, Tex. |ISBN=0-9771985-0-2 | edition=Volume 1 |language=en}}</ref> <ref name="Spencer2020">{{Cite news |first1=Sarnac Hale |last1=Spencer |url=https://www.usatoday.com/story/news/health/2020/02/14/there-cure-coronavirus-no-do-not-drink-chlorine-dioxide/4751565002/ |title=Those coronavirus 'cures' you're hearing about? They're fake. Don't drink chlorine dioxide. |website=USA TODAY |language=en |access-date=21 Junie 2021}}</ref> <ref name="Swaddle">{{cite book |title = Inorganic Chemistry: An Industrial and Environmental Perspective |url = https://archive.org/details/inorganicchemist00swad_535 |url-access = limited |first = Thomas Wilson |last = Swaddle |publisher = Academic Press |year = 1997 |isbn = 0-12-678550-3 | pages=198–199 |language=en}}</ref> <ref name="Toxic">{{Cite web |url=https://atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp160.pdf |title=Toxicological Profile for Chlorine Dioxide and Chlorite |publisher=Agency for Toxic Substances and Disease Registry, US HHS |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190614173335/http://atsdr.cdc.gov/toxprofiles/tp160.pdf |archive-date=14 Junie 2019 |language=en}}</ref> <ref name="Vice">{{cite news |url=https://www.vice.com/en_us/article/kwxq3w/parents-are-giving-their-children-bleach-enemas-to-cure-them-of-autism-311 |title=The Parents Who Give Their Children Bleach Enemas to 'Cure' Them of Autism |date=12 Maart 2015 |publisher=vice.com |access-date=21 Junie 2021|language=en}}</ref> <ref name="Vogt2010">{{cite |last=Vogt |first=Helmut |last2=Balej |first2=Jan |last3=Bennett |first3=John E. |last4=Wintzer |first4=Peter |last5=Sheikh |first5=Saeed Akbar |last6=Gallone |first6=Patrizio |last7=Vasudevan |first7=Subramanyan |last8=Pelin |first8=Kalle |title=Chlorine Oxides and Chlorine Oxygen Acids |publisher=Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA |publication-place=Weinheim, Germany |date=15 April 2010 |isbn=3-527-30673-0 |doi=10.1002/14356007.a06_483.pub2 |language=en}}</ref> <ref name="Zhe">{{cite journal | journal = Infection Control and Hospital Epidemiology | volume = 28 | issue = 8 | pages = 1009–1012 | year = 2007 | title = Safety and Efficacy of Chlorine Dioxide for ''Legionella'' control in a Hospital Water System | first1 = Zhe | last1 = Zhang | first2 = Carole | last2 = McCann | first3 = Janet E. | last3 = Stout | first4 = Steve | last4 = Piesczynski | first5 = Robert | last5 = Hawks | first6 = Radisav | last6 = Vidic | first7 = Victor L. | last7 = Yu | url = http://www.legionella.org/ZhangICHE07.pdf | access-date = 2009-11-27 | doi = 10.1086/518847 | pmid = 17620253 | language = en | archive-date = 2011-07-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110719125409/http://www.legionella.org/ZhangICHE07.pdf | url-status = dead }}</ref> }} {{Oksiede}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Chemie]] [[Kategorie:Anorganiese chemie]] [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] tmq7jmsmernu9wpssb0j7ldaxoghdc0 Sydney Maree 0 383831 3372734 3340325 2026-11-15T13:26:13Z Aliwal2012 39067 3372734 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sydney Maree with schoolbooks, cropped.jpg|duimnael|Sydney Maree]] '''Sydney Maree''' (gebore 9 September 1956) is 'n voormalige middelafstandatleet wat in die 1980's op internasionale vlak deelgeneem het. Hy is in [[Cullinan]], Suid-Afrika, gebore maar het later 'n Amerikaanse burger geword en aan verskeie kompetisies vir die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deelgeneem.<ref>{{cite web|url=http://www.thepresidency.gov.za/orders/120203/part4.pdf|title=The Order of Ikhamanga in Silver - Sydney Maree|publisher=The Presidency, Republic of South Africa|access-date=August 28, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809073100/http://www.thepresidency.gov.za/orders/120203/part4.pdf|archive-date=August 9, 2014}}</ref> == Lewe == Maree, wat onder die apartheidstelsel in Suid-Afrika as Kleurling geklassifiseer is, het in 'n township grootgeword. Hy het sy ma se nooiensvan ontvang omdat sy pa deur die veiligheidspolisie gesoek is as lid van die [[ANC-Jeugliga]].<ref name="sos">''Scotland on Sunday'': ''[http://scotlandonsunday.scotsman.com/athletics/South-African-icons-run-into.2585584.jp South African icons run into troubled times]''{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 5 Desember 2004</ref> Op hoërskool word sy hardlooptalent ontdek en in 1976 hardloop hy 'n [[droommyl]] in 3:57,9 minute, onder die magiese limiet van vier minute. 'n Jaar later finansier die The Citizen koerant hom met 'n reis na die VSA. Maree het 'n kollegetoelatingstoets geslaag en 'n aanbod vir 'n atletiekbeurs aan die Villanova Universiteit aanvaar. Hier oefen hy onder die afrigter Jumbo Elliott, wat die maksimum uit sy atlete haal met onder andere 'n groot aantal intense spoedlopies.<ref>Arnd Krüger: Viele Wege führen nach Olympia. Die Veränderungen in den Trainingssystemen für Mittel- und Langstreckenläufer (1850–1997). In: N.&nbsp;Gissel (Hrsg.): ''Sportliche Leistung im Wandel''. Czwalina, Hamburg 1998, S.&nbsp;41–56; vgl. auch Arnd Krüger: Periodization or Peaking at the right time. In: ''Track Technique'' 54, 1973, bl. 1720–1724.</ref> Sydney Maree se sportvordering het spoedig tot politieke verstrengelinge gelei, aangesien Suid-Afrikaners in die buiteland weens die sportboikot uitgesluit is van internasionale kompetisies. Aan die einde van 1980 trou hy met die Amerikaner Lisa Rhoden (die huwelik, wat in 2004 geskei is, het vyf kinders). Aangesien Maree belowe is dat hy in die afsienbare toekoms 'n Amerikaanse burger sou word, het die IAAF hom vroeg in 1981 van die sanksies teen sy geboorteland verskoon en hom onder die Amerikaanse vlag laat begin deelneem. In 1984 ontvang hy Amerikaanse burgerskap. In 1991 beëindig Maree sy sportloopbaan en begin by die beleggingsmaatskappy Fleming Martin werk. In 1995 verhuis hy terug na Suid-Afrika, waar hy voortgaan om as sakeman te werk. As hoof van die National Empowerment Fund is hy in 2004 van bedrog beskuldig en in 2008 tot tien jaar gevangenisstraf gevonnis (waarvan vyf opgeskort).<ref name="sos"/> == Atletiek loopbaan == Maree het die Villanova-universiteit in die Verenigde State bygewoon, waar hy agt keer die NCAA All American kampioen was, een keer in die land, drie keer binnenshuis en vier keer buite die land. Hy was die tweemalige NCAA-kampioen in die 1500 meter (1980, 1981) en aflos (1980, 1981), en een keer in die 5000 meter (1979). Hy wen ook die eerste Fifth Avenue Myl in 1981 met 'n tyd van 3:47,52, wat steeds die rekord is. Maree se grootste sukses het in Augustus 1983 gekom toe hy Steve Ovett se wêreldrekord in die 1500 m tydens 'n byeenkoms in [[Keulen]] gebreek het met 'n tyd van 3:31,24 min. Twee jaar later stel Maree 'n nuwe Amerikaanse rekord van 3:29,77 min in die 1500 m op, 'n paar weke voordat Saïd Aouita dit na 3:29,46 verbeter het. Maree was ook 'n uitstekende hardloper van die 5000 m, waarin hy in 1985 in Oslo 'n Amerikaanse rekord van 13:01,15 min opstel. Hy het net agter Aouita geëindig, wat 'n wêreldrekord opgestel het. Maree se persoonlike beste sluit in bogenoemde 3:29,77 vir die 1500 meter (1985, die Amerikaanse rekord vir 20 jaar), 3:48,83 vir die myl (1981), 4:54,20 in die 2000 meter (1985, toe 'n Amerikaanse rekord), 7:33,37 vir die 3000 meter (1984, toe ook 'n Amerikaanse rekord), en die bogenoemde Amerikaanse rekord van 13:01,15 in die 5000 meter.<ref>{{Cite web |url=http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-allamerican.pdf |title=argiefkopie |access-date=31 Julie 2021 |archive-date= 5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105001321/http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-allamerican.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-champs.pdf |title=argiefkopie |access-date=31 Julie 2021 |archive-date= 5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105001321/http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-champs.pdf |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Maree, Sydney}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportlui]] [[Kategorie:Atletiek]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] 9p4gsxgjl8wgik5p3odlejs8ukv69tb 3373082 3372734 2026-11-16T09:13:09Z Aliwal2012 39067 /* Atletiek loopbaan */ 3373082 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sydney Maree with schoolbooks, cropped.jpg|duimnael|Sydney Maree]] '''Sydney Maree''' (gebore 9 September 1956) is 'n voormalige middelafstandatleet wat in die 1980's op internasionale vlak deelgeneem het. Hy is in [[Cullinan]], Suid-Afrika, gebore maar het later 'n Amerikaanse burger geword en aan verskeie kompetisies vir die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] deelgeneem.<ref>{{cite web|url=http://www.thepresidency.gov.za/orders/120203/part4.pdf|title=The Order of Ikhamanga in Silver - Sydney Maree|publisher=The Presidency, Republic of South Africa|access-date=August 28, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140809073100/http://www.thepresidency.gov.za/orders/120203/part4.pdf|archive-date=August 9, 2014}}</ref> == Lewe == Maree, wat onder die apartheidstelsel in Suid-Afrika as Kleurling geklassifiseer is, het in 'n township grootgeword. Hy het sy ma se nooiensvan ontvang omdat sy pa deur die veiligheidspolisie gesoek is as lid van die [[ANC-Jeugliga]].<ref name="sos">''Scotland on Sunday'': ''[http://scotlandonsunday.scotsman.com/athletics/South-African-icons-run-into.2585584.jp South African icons run into troubled times]''{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. 5 Desember 2004</ref> Op hoërskool word sy hardlooptalent ontdek en in 1976 hardloop hy 'n [[droommyl]] in 3:57,9 minute, onder die magiese limiet van vier minute. 'n Jaar later finansier die The Citizen koerant hom met 'n reis na die VSA. Maree het 'n kollegetoelatingstoets geslaag en 'n aanbod vir 'n atletiekbeurs aan die Villanova Universiteit aanvaar. Hier oefen hy onder die afrigter Jumbo Elliott, wat die maksimum uit sy atlete haal met onder andere 'n groot aantal intense spoedlopies.<ref>Arnd Krüger: Viele Wege führen nach Olympia. Die Veränderungen in den Trainingssystemen für Mittel- und Langstreckenläufer (1850–1997). In: N.&nbsp;Gissel (Hrsg.): ''Sportliche Leistung im Wandel''. Czwalina, Hamburg 1998, S.&nbsp;41–56; vgl. auch Arnd Krüger: Periodization or Peaking at the right time. In: ''Track Technique'' 54, 1973, bl. 1720–1724.</ref> Sydney Maree se sportvordering het spoedig tot politieke verstrengelinge gelei, aangesien Suid-Afrikaners in die buiteland weens die sportboikot uitgesluit is van internasionale kompetisies. Aan die einde van 1980 trou hy met die Amerikaner Lisa Rhoden (die huwelik, wat in 2004 geskei is, het vyf kinders). Aangesien Maree belowe is dat hy in die afsienbare toekoms 'n Amerikaanse burger sou word, het die IAAF hom vroeg in 1981 van die sanksies teen sy geboorteland verskoon en hom onder die Amerikaanse vlag laat begin deelneem. In 1984 ontvang hy Amerikaanse burgerskap. In 1991 beëindig Maree sy sportloopbaan en begin by die beleggingsmaatskappy Fleming Martin werk. In 1995 verhuis hy terug na Suid-Afrika, waar hy voortgaan om as sakeman te werk. As hoof van die National Empowerment Fund is hy in 2004 van bedrog beskuldig en in 2008 tot tien jaar gevangenisstraf gevonnis (waarvan vyf opgeskort).<ref name="sos"/> == Atletiek loopbaan == Maree het aan die Villanova-universiteit in die Verenigde State studeer, waar hy agt keer die NCAA All American kampioen was, een keer in die land, drie keer binnenshuis en vier keer buite die land. Hy was twee keer die NCAA-kampioen in die 1500 meter (1980, 1981) en aflos (1980, 1981), en een keer in die 5000 meter (1979). Hy wen ook die eerste Fifth Avenue Myl in 1981 met 'n tyd van 3:47,52, wat steeds as rekord bestaan. Maree se grootste sukses het in Augustus 1983 gekom toe hy Steve Ovett se wêreldrekord in die 1500 m tydens 'n byeenkoms in [[Keulen]] gebreek het met 'n tyd van 3:31,24 min. Twee jaar later stel Maree 'n nuwe Amerikaanse rekord van 3:29,77 min in die 1500 m op, 'n paar weke voordat Saïd Aouita dit na 3:29,46 verbeter het. Maree was ook 'n uitstekende hardloper van die 5000 m, waarin hy in 1985 in Oslo 'n Amerikaanse rekord van 13:01,15 min opstel. Hy het net agter Aouita geëindig, wat 'n wêreldrekord opgestel het. Maree se persoonlike beste sluit in bogenoemde 3:29,77 vir die 1500 meter (1985, die Amerikaanse rekord vir 20 jaar), 3:48,83 vir die myl (1981), 4:54,20 in die 2000 meter (1985, toe 'n Amerikaanse rekord), 7:33,37 vir die 3000 meter (1984, toe ook 'n Amerikaanse rekord), en die bogenoemde Amerikaanse rekord van 13:01,15 in die 5000 meter.<ref>{{Cite web |url=http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-allamerican.pdf |title=argiefkopie |access-date=31 Julie 2021 |archive-date= 5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105001321/http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-allamerican.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-champs.pdf |title=argiefkopie |access-date=31 Julie 2021 |archive-date= 5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105001321/http://grfx.cstv.com/photos/schools/nova/sports/m-track/auto_pdf/2014-15/misc_non_event/menstrack-champs.pdf |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Maree, Sydney}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sportlui]] [[Kategorie:Atletiek]] [[Kategorie:Geboortes in 1956]] [[Kategorie:Lewende mense]] 476yo5axsolhcfwqn036b1xu8uy45qu Xenoscapa 0 385084 3372740 2958305 2026-11-15T13:56:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372740 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Xenoscapa fistulosa 5Dsr 0381.jpg |image_caption =''Xenoscapa fistulosa'' |display_parents = 3 |taxon = Xenoscapa |authority = ([[Peter Goldblatt|Goldblatt]]) Goldblatt & [[John Charles Manning|J.C.Manning]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Xenoscapa''''' is 'n kruidagtige plant [[genus]] en [[Geofiet|geofiete]] wat hoort tot [[Iridaceae]], die ''irisfamilie''. Die genus bestaan uit drie [[spesie]]s en is na verwant aan die genus ''[[Freesia]]''. Die naam is afgelei van die Griekse woorde ''xenos'' wat vreemd beteken en ''scapa'' wat blomsteel beteken.<ref name=Goldblatt2008>{{cite book |author1=Manning, John |author2=Goldblatt, Peter |title=The Iris Family: Natural History & Classification |url=https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse |publisher=Timber Press |location=Portland, Oregon|pages=[https://archive.org/details/irisfamilynatura00unse/page/91 91]–93 |year=2008|isbn=0-88192-897-6}}</ref> == Spesies == Daar is drie spesies in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:983612-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210916134906/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:983612-1 |argiefdatum=16 September 2021 |besoekdatum=16 September 2021 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Xenoscapa fistulosa]]'' <small>(Spreng. ex Klatt) Goldblatt & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Xenoscapa grandiflora]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Xenoscapa uliginosa]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xenoscapa| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] jwtd2goukezhqxc39t1j56kn4u7o3zp Ceratandra 0 386443 3373027 3279021 2026-11-16T07:08:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373027 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox |image= Ceratandra atrata Flipphi 3.jpg |image_caption=''[[Ceratandra atrata]]'' |display_parents=3 |taxon=Ceratandra |authority=Lindl. |subdivision_ranks=[[Spesie]]s |subdivision= Sien teks. |synonyms= * ''Ceratandropsis'' <small>Rolfe</small> * ''Evota'' <small>(Lindl.) Rolfe</small> |range_map = Ceratandra distribution map.png |range_map_caption = Verspreidingsgebied }} '''''Ceratandra''''' is 'n [[genus]] [[blomplante]] en [[geofiet]]e in die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae'' en deel van die [[fynbos]]. Die plante is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] en groei in die winterreëngebied.<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref> == Spesies == Die genus bestaan ​​uit ses [[spesie]]s:<ref>http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28986-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Ceratandra atrata]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) T.Durand & Schinz</small> * ''[[Ceratandra bicolor]]'' <small>Sond. ex [[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Ceratandra globosa]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Ceratandra grandiflora]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Ceratandra harveyana]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Ceratandra venosa]]'' <small>(Lindl.) Schltr.</small> == Galery == <gallery> Ceratandra atrata - Icones Orchidearum Austro-Africanarum - vol. 3 plate 88 (1913).jpg Ceratandra bicolor - Icones Orchidearum Austro-Africanarum - vol. 3 plate 87 (1913).jpg </gallery> == Verwysings== {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ceratandra| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 5nza0z0253nikpq6bdzw2spnfv4tpgk Astroloba 0 386933 3372914 2849290 2026-11-15T22:56:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372914 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Astroloba foliolosa 9.jpg |image_caption = Gekweekte ''[[Astroloba foliolosa]]'' |display_parents = 3 |taxon = Astroloba |authority = Uitewaal |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Poellnitzia'' <small>Uitewaal</small> }} '''''Astroloba''''' is 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Asphodelaceae]], die aalwynfamilie en daar is twaalf [[spesies]] wat hoort tot die genus. Al die spesies is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Die genus bevat twaalf spesies:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24022-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211123142812/http://plantsoftheworldonline.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24022-1 |argiefdatum=23 November 2021 |besoekdatum=23 November 2021 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Astroloba bullulata]]'' <small>(Jacq.) [[Antonius Josephus Adrianus Uitewaal|Uitewaal]]</small> * ''[[Astroloba congesta]]'' <small>(Salm-Dyck) Uitewaal</small> * ''[[Astroloba corrugata]]'' <small>N.L.Mey. & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> * ''[[Astroloba cremnophila]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Astroloba foliolosa]]'' <small>(Haw.) Uitewaal</small> * ''[[Astroloba herrei]]'' <small>Uitewaal</small> * ''[[Astroloba pentagona]]'' <small>(Haw.) Uitewaal</small> * ''[[Astroloba robusta]]'' <small>P.Reinecke ex Molteno, van Jaarsv. & Gideon F.Sm.</small> * ''[[Astroloba rubriflora]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) Gideon F.Sm. & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Astroloba spiralis]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Uitewaal</small> * ''[[Astroloba spirella]]'' <small>(Haw.) Molteno & Gideon F.Sm.</small> * ''[[Astroloba tenax]]'' <small>Molteno, van Jaarsv. & Gideon F.Sm.</small> == Verwysings == {{verwysings}} == Bronne == * ''Gids tot die Aalwyne van Suid-Afrika'', [[Ben-Erik van Wyk]] & Gideon F. Smith, Briza Publikasies, 2014, {{ISBN|978-1-920217-39-6}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Astroloba| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] qoak79u61dbdtb78xatfeq2z6qan7bh Aspalathus 0 386997 3372912 3279022 2026-11-15T22:46:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372912 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Rooibos (Aspalathus linearis).jpg |image_caption = Rooibos |display_parents = 3 |taxon = Aspalathus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Achyronia'' <small>L.</small> * ''Acropodium'' <small>Desv.</small> * ''Bootia'' <small>Adans.</small> * ''Borbonia'' <small>L.</small> * ''Cyphocalyx'' <small>C.Presl</small> * ''Diallosperma'' <small>Raf.</small> * ''Eriocyclax'' <small>Neck.</small> * ''Heterolathus'' <small>C.Presl</small> * ''Pachyraphea'' <small>C.Presl</small> * ''Paraspalathus'' <small>C.Presl</small> * ''Plagiostigma'' <small>C.Presl</small> * ''Psilolepus'' <small>C.Presl</small> * ''Sarcophyllum'' <small>Willd.</small> * ''Sarcophyllus'' <small>Thunb.</small> * ''Streptosema'' <small>C.Presl</small> * ''Trineuria'' <small>C.Presl</small> }} '''''Aspalathus''''' (''bossiestees'' of ''rooibostees'') is 'n [[genus]] van blomplante in die peulplantfamilie, ''[[Fabaceae]]''. Die geel blomme en stekelrige gewoonte van sommige [[spesie]]s het 'n ooreenkoms met ''Ulex europaeus'' voorgestel, die netelige "Engelse gorse". Gevolglik is "Cape gorse" as 'n algemene naam voorgestel, hoewel die ooreenkoms grootliks oppervlakkig is; byvoorbeeld, gors is netelige, terwyl Aspalathus-spesies verskillend stekelrig of ongewapen is. Die genus behoort aan die subfamilie ''Faboideae''. Daar is 291 spesies,<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21729-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211210181402/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21729-1 |argiefdatum=10 Desember 2021 |besoekdatum=21 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref> hoofsaaklik [[endemies]] aan suidwestelike [[fynbos]]streke in [[Suid-Afrika]], met meer as vyftig wat alleenlik op die [[Kaapse Skiereiland]] voorkom. Die spesie ''[[Aspalathus linearis]]'' is kommersieel belangrik, aangesien dit as die bron van rooibostee verbou word. == Spesies == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Aspalathus abbottii]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus abietina]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Aspalathus acanthes]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Aspalathus acanthiloba]]'' <small>R. Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus acanthoclada]]'' <small>R. Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus acanthophylla]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus acicularis]]'' <small>[[E.Mey.]]</small> * ''[[Aspalathus acidota]]'' <small>Garab. ex R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus acifera]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aciloba]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aciphylla]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus acocksii]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aculeata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus acuminata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aspalathus acutiflora]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aemula]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus albens]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus alopecurus]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus alpestris]]'' <small>(Benth.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus altissima]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus amoena]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus angustifolia]]'' <small>(Lam.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus araneosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus arenaria]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus argyrella]]'' <small>[[Peter MacOwan|MacOwan]]</small> * ''[[Aspalathus argyrophanes]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus arida]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus aristata]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Aspalathus aristifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aspalathoides]]'' <small>(L.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus asparagoides]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aspalathus astroites]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus attenuata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus aurantiaca]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus barbata]]'' <small>(Lam.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus barbigera]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus batodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus bidouwensis]]'' <small>Garab. ex R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus biflora]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus bodkinii]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Aspalathus borbonifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus bowieana]]'' <small>(Benth.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus bracteata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus brevicarpa]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus burchelliana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus caespitosa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus calcarata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus calcarea]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus caledonensis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus callosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus campestris]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus candicans]]'' <small>W.T.Aiton</small> * ''[[Aspalathus candidula]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus capensis]]'' <small>(Walp.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus capitata]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus carnosa]]'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''[[Aspalathus cephalotes]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus cerrantha]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus chenopoda]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus chortophila]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus chrysantha]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus ciliaris]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus cinerascens]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus citrina]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus cliffortiifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus cliffortioides]]'' <small>Bolus</small><ref>Some sources treat ''Aspalathus cliffortioides'' as a synonym of ''Aspalathus spicata''.</ref> * ''[[Aspalathus collina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus commutata]]'' <small>(Vogel) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus compacta]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus complicata]]'' <small>(Benth.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus comptonii]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus concava]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus condensata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus confusa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus congesta]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus cordata]]'' <small>(L.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus cordicarpa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus corniculata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus corrudifolia]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Aspalathus costulata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus crassisepala]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus crenata]]'' <small>(L.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus crewiana]]'' <small>Boatwr. & Cupido</small> * ''[[Aspalathus cuspidata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus cymbiformis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Aspalathus cytisoides]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aspalathus dahlgrenii]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus dasyantha]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus decora]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus densifolia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus desertorum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus dianthophora]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Aspalathus diffusa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus digitifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus divaricata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus dunsdoniana]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus elliptica]]'' <small>(E.Phillips) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus empetrifolia]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus ericifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus eriocephaloides]] <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus erythrodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus esterhuyseniae]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus eustonbrownii]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus excelsa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus fasciculata]]'' <small>(Thunb.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus ferox]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus filicaulis]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus flexuosa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus florifera]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus florulenta]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus forbesii]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus fourcadei]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Aspalathus frankenioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Aspalathus fusca]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus galeata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus gerrardii]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus glabrata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus glabrescens]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus globosa]]'' <small>Andrews</small> * ''[[Aspalathus globulosa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus glossoides]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus grandiflora]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus granulata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus grobleri]]'' <small>R Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus heterophylla]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aspalathus hirta]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus hispida]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus horizontalis]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus humilis]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus hypnoides]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus hystrix]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aspalathus incana]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus incompta]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus incurva]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus incurvifolia]]'' <small>Vogel ex Walp.</small> * ''[[Aspalathus inops]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus intermedia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus intervallaris]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus intricata]]'' <small>Garab. ex Compton</small> * ''[[Aspalathus isolata]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus joubertiana]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus juniperina]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus karrooensis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus katbergensis]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus keeromsbergensis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus kougaensis]]'' <small>(Garab. ex R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lactea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus laeta]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus lamarckiana]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lanata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus lanceicarpa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lanceifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lanifera]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus laricifolia]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Aspalathus latifolia]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus lebeckioides]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lenticula]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus leptocoma]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus leptoptera]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus leucophylla]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus linearifolia]]'' <small>(Burm.f.) DC.</small> * ''[[Aspalathus linearis]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus linguiloba]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus longifolia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus longipes]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus lotiflora]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus lotoides]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus macrantha]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus macrocarpa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus marginalis]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus marginata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus microlithica]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus microphylla]]'' <small>DC.</small> * ''[[Aspalathus millefolia]]'' <small>R. Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus modesta]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus monosperma]]'' <small>(DC.) R. Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus mundiana]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus muraltioides]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus myrtillifolia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus neglecta]]'' <small>[[Terence Macleane Salter|T.M.Salter]]</small><ref>Some sources treat ''Aspalathus neglecta'' as a synonym of ''Aspalathus spicata''.</ref> * ''[[Aspalathus nickhelmei]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus nigra]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus nivea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus nudiflora]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus obliqua]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus oblongifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus obtusata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus obtusifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus odontoloba]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus oliveri]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus opaca]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus orbiculata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus pachyloba]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus pallescens]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus pallidiflora]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus parviflora]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Aspalathus patens]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pedicellata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Aspalathus pedunculata]]'' <small>Houtt.</small> * ''[[Aspalathus pendula]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus perfoliata]]'' <small>(Lam.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus perforata]]'' <small>(Thunb.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus petersonii]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pigmentosa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pilantha]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pinea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus pinguis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus polycephala]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus potbergensis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus proboscidea]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus prostrata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus psoraleoides]]'' <small>(C.Presl) Benth.</small> * ''[[Aspalathus puberula]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pulicifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus pycnantha]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus quadrata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aspalathus quartzicola]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus quinquefolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus radiata]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus ramosissima]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus ramulosa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus rectistyla]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus recurva]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus recurvispina]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus repens]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus retroflexa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus rigidifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus rosea]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus rostrata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus rostripetala]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus rubens]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus rubiginosa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus rugosa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus rupestris]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus rycroftii]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus salicifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus salteri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aspalathus sanguinea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus sceptrum-aureum]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus secunda]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus securifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus sericea]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Aspalathus serpens]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus setacea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus shawii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aspalathus simii]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Aspalathus singuliflora]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus smithii]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus spectabilis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus spicata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus spiculata]]'' <small>R Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus spinescens]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus spinifera]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus spinosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus spinosissima]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus stenophylla]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus steudeliana]]'' <small>Brongn.</small> * ''[[Aspalathus stokoei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aspalathus stricticlada]]'' <small>(R.Dahlgren) R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus suaveolens]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus submissa]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus subtingens]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus subulata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus sulphurea]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus taylorii]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus tenuissima]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus teres]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus ternata]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Aspalathus theresae]]'' <small>Cupido</small> * ''[[Aspalathus tridentata]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus triquetra]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus truncata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus tuberculata]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Aspalathus tulbaghensis]] <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus tylodes]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus ulicina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus uniflora]]'' <small>L.</small> * ''[[Aspalathus usnoides]]'' <small>C.H.Stirt. & Muasya</small> * ''[[Aspalathus vacciniifolia]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus varians]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus variegata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aspalathus venosa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus verbasciformis]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus vermiculata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Aspalathus villosa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus vulnerans]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aspalathus vulpina]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Aspalathus willdenowiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aspalathus wittebergensis]]'' <small>Compton & P.E.Barnes</small> * ''[[Aspalathus wurmbeana]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Aspalathus zeyheri]]'' <small>(Harv.) R.Dahlgren</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Aspalathus cerrhantha.jpg Aspalathus divaricata.jpg Aspalathus juniperina ssp. juniperina.jpg Aspalathus linguiloba.jpg Aspalathus lotoides ssp. lotoides.jpg Aspalathus retroflexa ssp. bicolor.jpg Aspalathus spicata.jpg Aspalathus ternata.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aspalathus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 35im0ajorkmwfe4yw33widbdtujy7kw Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika 0 387181 3372851 3340928 2026-11-15T18:33:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372851 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika-logo.png|duimnael|Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika se kenteken]] ::''Moet nie met die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] verwar word nie'' Die '''Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika''' (Engels: Academy of Science of South Africa (ASSAf)) is die nasionale wetenskapakademie. Dit is in 1996 begin en omvat alle velde van wetenskaplike werk.{{sfn|ASSAf|page=47}} Die wetlike grondslag daarvan is die Wet op die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika, Wet 67 van 2001, wat in Mei 2002 in werking getree het.{{sfn|ASSAf|page=22}} Die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika is in Maart 1996 deur die voormalige President van Suid-Afrika en beskermheer van die Akademie, [[Nelson Mandela]], ingehuldig.{{Sfn|ASSAf|pages=48-50}} In 2021 het die Akademie 632 lede gehad.{{R|Members}} == Geskiedenis == Vir ongeveer een eeu het die nasionale wetenskapakademie uit twee afsonderlike instellings bestaan ​​– die [[Royal Society of South Africa|Royal Society]] en die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] (afgekort as SAAWK). SAAWK het 'n Afrikaanstalige fokus gehad en is sterk ondersteun deur Suid-Afrikaanse besigheid. Gevestig in Pretoria, is dit in 1909 gestig en was die nasionale akademie (die statuut is in 1950 aanvaar) tot en met demokrasie in 1994. Dit het twee fakulteite: mens- en natuurwetenskappe, met 'n vaktydskrif vir elkeen. Alhoewel dit steeds talle medaljes en pryse toeken (bv die [[Hertzogprys]] vir letterkunde en die [[Havengaprys]] vir navorsing op natuurwetenskaplike en/of tegniese gebied), word dit nie meer as die nasionale wetenskapakademie van Suid-Afrika erken nie. Met die aanbreek van demokrasie in die vroeë 1990's, is besluit dat 'n nuwe model nodig was. Die Stigting vir Navorsing en Ontwikkeling (nou die Nasionale Navorsingstigting) het die Royal Society of South Africa, SAAWK en die Landbou-ekonomie Vereniging van Suid Afrika genooi om 'n nuwe Akademie te beplan. Hewige debatte het gevolg en daar is ooreengekom dat 'n demokratiese model gebaseer op empiriese ondersoek noodsaaklik is vir die nuwe Akademie, insluitend al Suid-Afrika se voorste akademici. In 1994 is 'n plan en 'n konsepgrondwet aanvaar. In 1995 is 100 stigterslede verkies, en die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika is in 1996 van stapel gestuur met destydse president Nelson Mandela as beskermheer. Toe die ASSAf-statuut aanvaar is, Wet 67 van 2001, en die SAAWK-statuut herroep is, het ASSAf die amptelike wetenskapakademie van Suid-Afrika geword. Die Akademie het 'n sentrale nis gehad wat van die vorige akademie verskil: eerder as om bloot 'n erefunksie te hê, was dit nou ook om professionele, onafhanklike bewysgebaseerde advies te verskaf. Met die hulptoelaag van die Departement van Wetenskap en Tegnologie (DWT, nou die Departement Wetenskap en Innovasie) het die Akademie na sentraal [[Pretoria]] verhuis. === Studies === In 2001 het die DWT die Akademie se eerste studie oor Suid-Afrikaanse vaktydskrifte laat doen. Die studie het bestaan ​​uit 'n loodskomitee wat uit 'n aantal belanghebbendes bestaan ​​het, en 'n konsensuspaneel wat later 'n verslag met 'n aantal aanbevelings sou vrystel. In 2006 is die verslag getiteld '' 'n Strategiese benadering tot navorsingspublisering in SA'' (Engels: ''A Strategic Approach to Research Publishing in SA'') vrygestel. Die jaar 2004 het 'n deurbraak gebring toe die African Science Academies Development Initiative, gelei deur die Verenigde State se Nasionale Akademies, die Akademie vir Wetenskap van Suid-Afrika as 'n intensiewe vennoot gekies het, wat befondsing en mentorskap vir 5 tot 7 jaar sou waarborg. Dit het gelei tot die eerste simposium oor bewysgebaseerde praktykteorie en beste-praktyk. Die befondsing is gevolg deur die ''Studie oor MIV/VIGS, TB en Voeding'',{{R|Ncayiyana}} ASSAf se eerste selfgeïnisieerde konsensusstudie. Die verslag is in Oktober 2007 vrygestel. Ander studies wat deur die Akademie gedoen is, sluit in: * Stand van die Geesteswetenskappe in SA * PhD-studie: Verbetering van die produksie van nagraadse studente in Suid-Afrika * Vakkundige boeke: hul produksie, gebruik en evaluering in Suid-Afrika vandag * Kliniese navorsing en verwante opleiding in Suid-Afrika * Verbeterde voedingswaardebepaling in Suid-Afrika * Laekoolstofstede * Forumgebaseerde studie oor wetenskap, tegnologie, ingenieurswese en wiskunde-onderwys * Forumgebaseerde studie oor wetenskap vir armoedeverligting === Toekennings en faktydskrifte === Die Akademie het 'n aantal toekennings ingestel, waarvan die opvallendste die goue medaljes van Wetenskap vir Samelewing is, waarvan twee jaarliks ​​toegeken word. In samewerking met die DWT en die Die Wêreld Akademie van Wetenskappe (in [[Triëst]], [[Italië]]) word die jaarlikse Wêreld Akademie van Wetenskappe-prys vir jong wetenskaplikes toegeken. Die [[Sydney Brenner]]-genootskap word ook deur Akademie toegeken, saam met meriete-toekennings en sertifikate. In 2001 het die Akademie die publikasie van die ''Suid-Afrikaanse Faktydskrif vir Wetenskap'' (Engels: ''South African Journal of Science''), 'n vaktydskrif geïndekseer deur die Instituut vir Wetenskaplike Inligting (Engels: Institute for Scientific Information), oorgeneem. Die Akademie was instrumenteel in die vestiging van die Wetenskaplike Elektroniese Aanlynbiblioteek in SA (Engels: SciELO SA), 'n gratis ooptoegang, volledig geïndekseerde vaktydskrifplatform. Die Suid-Afrikaanse Vaktydskrif vir Wetenskap was die eerste vaktydskrif wat op hierdie platform gelaai is. In 2004 het die Akademie ''Quest: Science for South Africa'', 'n kwartaalikse gewilde wetenskaplike tydskrif, bekendgestel. Daarbenewens word 'n kwartaallikse nuusbrief gepubliseer. Die Akademie het ook 'n aantal stellings vrygestel oor 'n verskeidenheid onderwerpe soos [[xenofobie]], [[klimaatsverandering]] en oseaanversuring, beide op sigself en in samewerking met ander wetenskapakademies. === Leierskap === * Vanaf 2019 het Prof Himla Soodyall vir Prof Roseanne Diab vervang as die [[hoof- uitvoerende beampte]] van die Akademie.{{R|CEO}} * Prof [[Jonathan Jansen]] is president en voorsitter van die Akademie se raad.{{R|Raad}} <!-- Van toepassing op al die raadslede --> * Prof Stephanie Gail Burton en Prof Sabiha Essack is mede-visepresidente. == Doelwitte == Die kerndoelwit van die Akademie is om wetenskaplike denke in diens van die samelewing te bevorder en toe te pas. Vir hierdie doel sal die Akademie: * Die gemeenskaplike grondslag van wetenskaplike kennis en aktiwiteit gebruik om hindernisse tussen mense en struikelblokke te verwyder tot volle ontwikkeling van hul intellektuele kapasiteit; * Poog om op elke moontlike manier uitnemendheid in wetenskaplike en tegniese praktyk te inspireer, bevorder en erken; * Ondersoek en in die openbaar verslag doen oor verskeie sake, in eie diskresie of op versoek van die regering of organisasies in die burgerlike samelewing, om wetenskaplike denke in diens van die samelewing te bevorder en toe te pas; * Wetenskaponderwys en 'n wetenskapkultuur in die breë bevolking bevorder; * Streng onafhanklikheid handhaaf terwyl ander organisasies en individue op die wydste moontlike wyse geraadpleeg word; * Poog om noue betrekkinge met wetenskaplike organisasies in Suid-Afrika en met soortgelyke akademies in ander lande te vestig en te ontwikkel; en * Enige ander aksie neem wat dit nodig mag ag vir die bereik van sy hoofdoelwit. == Relevansie == Die strategiese prioriteite van die Akademie stem nou ooreen met dié van die nasie, en fokus veral op die behoefte aan die aansienlik verbeterde beskikbaarheid van hoëvlak menslike kapitaal en 'n groter gebruik van die land se beste intellektuele kundigheid in die generering van bewysgebaseerde beleidsadvies wat prakties uitvoerbaar is. Die Akademie is in lyn met nasionale beleid soos bepaal in die Witskrif oor Wetenskap en Tegnologie en die Nasionale Navorsing- en Ontwikkelingstrategie. Dit poog ook om ander nasionale prioriteite na te kom, soos die Versnelde en Gedeelde Groei-inisiatief vir Suid-Afrika, die Gesamentlike Inisiatief vir die Verwerwing van Prioriteitsvaardighede en die Groot Uitdagings van die Departement Wetenskap en Innovasie (voorheen Departement Wetenskap en Tegnologie). == Kyk ook == * [[Linda-Gail Bekker]] - lid * [[Wim de Villiers]] - raadslid == Bronne == *{{cite journal|hdl=20.500.11911/75|publisher=Academy of Science of South Africa|year=2017|title=ASSAf Celebrates 20 Years of Excellence 1996 – 2016|doi=10.17159/assaf.2016/0010|doi-access=free|language=en}} == Verwysings == {{verwysings|verwysings= <ref name="CEO">{{cite web | title=Prof Roseanne Diab says goodbye | website=ASSAf.org.za | date=10 Januarie 2021 | url=https://www.assaf.org.za/index.php/news/525-prof-roseanne-diab-says-goodbye | access-date=7 Desember 2021 | language=en | archive-date= 7 Desember 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211207161711/https://www.assaf.org.za/index.php/news/525-prof-roseanne-diab-says-goodbye | url-status=dead }}</ref> <ref name="Members">{{cite web|url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|title=Members|publisher=Academy of Science of South Africa|accessdate=7 December 2021|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20211206172019/https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/members|archive-date= 6 Desember 2021|url-status=dead}}</ref> <ref name="Ncayiyana">{{cite journal |last1=Ncayiyana |first1=Daniel J. |title=‘HIV/AIDS, TB and Nutrition’ – ASSAf Report |journal=South African Journal of Medicine |date=Oktober 2007 |volume=97 |issue=10 |page=893 |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18000564/ |language=en}}</ref> <ref name="Raad">{{cite web | title=Council Members | website=ASSAf.org.za | date=1 Desember 2021 | url=https://www.assaf.org.za/index.php/about-assaf/council-members | access-date=7 Desember 2021}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Akademie]] fwqmr8uz78zpj63cxvpgcjb7wpjg5pg Daubenya 0 387279 3373127 3279024 2026-11-16T11:15:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373127 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Daubenya aurea.jpg |image_caption = ''Daubenya aurea'' |display_parents = 3 |taxon = Daubenya |authority = Lindl., (1835) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = * ''Amphisiphon'' <small>W.H.Baker</small> * ''Androsiphon'' <small>Schltr.</small> * ''Neobakeria'' <small>Schltr.</small> }} '''''Daubenya''''' is 'n blomplant [[genus]] en [[geofiet]]e wat hoort tot [[Asparagaceae]] en is die eerste keer in 1835 beskryf. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is agt [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24180-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211215070005/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24180-1 |argiefdatum=15 Desember 2021 |besoekdatum=15 Desember 2021 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Daubenya alba]]'' <small>A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya aurea]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Daubenya capensis]]'' <small>(Schltr.) A.M.van der Merwe & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Daubenya comata]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]] ex Baker) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya marginata]]'' <small>(Willd. ex Kunth) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> * ''[[Daubenya namaquensis]]'' <small>(Schltr.) J.C.Manning & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Daubenya stylosa]]'' <small>(W.H.Baker) A.M.van der Merwe & J.C.Manning</small> * ''[[Daubenya zeyheri]]'' <small>(Kunth) J.C.Manning & A.M.van der Merwe</small> == Galery == <gallery> Daubenya zeyheri00.jpg Daubenya aurea var coccinea2.jpg Daubenya alba 15432154.jpg Daubenya stylosa 15977429.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Daubenya| ]] 401w1nhsukji9mojdx019pc1yhr0mua Arctotis 0 388451 3372905 3279028 2026-11-15T22:05:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372905 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Gousblomme <!-- Afrikaanse naam --> |titelweergawe = |fossil_range = |image = Arctotheca April 2013-2.jpg |image_caption = ''Arctotis'' |taxon = Arctotis |genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |type_species_authority = [[Carl Linnaeus|L.]]<ref>lectotype designated by Green, Prop. Brit. Bot. 183 (1929)</ref> |type_species= ''[[Arctotis angustifolia]]'' |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms_ref = | synonyms = * ''Anemonospermos'' <small>Boehm.</small> * ''Antrospermum'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Cleitria'' <small>Schrad.</small> * ''Damatris'' <small>Cass.</small> * ''Lycotis'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Odontoptera'' <small>Cass.</small> * ''Stegonotus'' <small>Cass.</small> * ''× Venidioarctotis'' <small>A.P.Balf.</small> * ''Venidium'' <small>Less.</small> |}} '''''Arctotis''''' (gousblomme) is 'n [[genus]] wat bestaan uit eenjarige en meerjarige blomplante wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Asteraceae]]''. Die genus is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Lesotho]], [[Namibië]], [[Suid-Afrika]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom [[spesie]]s van die genus meestal in die winterreënvalgebied voor. == Spesies == Daar is 68 spesies wat hoort tot die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:7704-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220213132727/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:7704-1 |argiefdatum=13 Februarie 2022 |besoekdatum=13 Februarie 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Arctotis acaulis]]'' <small>L.</small> * ''[[Arctotis acuminata]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis adpressa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Arctotis angustifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Arctotis arctotoides]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Arctotis argentea]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Arctotis aspera]]'' <small>L.</small> * ''[[Arctotis auriculata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis bellidiastrum]]'' <small>(S.Moore) K.Lewin</small> * ''[[Arctotis bellidifolia]]'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''[[Arctotis bolusii]]'' <small>(S.Moore) K.Lewin</small> * ''[[Arctotis breviscapa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis campanulata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Arctotis canescens]]'' <small>DC.</small> * ''[[Arctotis caudata]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis debensis]]'' <small>R.J.McKenzie</small> * ''[[Arctotis decurrens]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Arctotis decurrens]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis diffusa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis dimorphocarpa]]'' <small>R.J.McKenzie</small> * ''[[Arctotis discolor]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis dregei]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Arctotis elongata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis erosa]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis fastuosa]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis flaccida]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis formosa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis fosteri]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Arctotis frutescens]]'' <small>Norl.</small> * ''[[Arctotis glabrata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis glandulosa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis gowerae]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Arctotis gumbletonii]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Arctotis hirsuta]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis hispidula]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis incisa]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis laciniata]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Arctotis lanceolata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Arctotis leiocarpa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Arctotis leucanthemoides]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis linearis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis merxmuelleri]]'' <small>Friedrich</small> * ''[[Arctotis microcephala]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis muricata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis paniculata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis perfoliata]]'' <small>Beauverd</small> * ''[[Arctotis pinnatifida]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis pusilla]]'' <small>DC.</small> * ''[[Arctotis reptans]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis revoluta]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis rogersii]]'' <small>(S.Moore) K.Lewin</small> * ''[[Arctotis roodae]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Arctotis rotundifolia]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis scabra]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Arctotis schlechteri]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis schraderi]]'' <small>(DC.) Beauverd</small> * ''[[Arctotis scullyi]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Arctotis serpens]]'' <small>(S.Moore) K.Lewin</small> * ''[[Arctotis setosa]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis spinulosa]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis stoechadifolia]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Arctotis suffruticosa]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis sulcocarpa]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotis tricolor]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Arctotis venidioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Arctotis venusta]]'' <small>Norl.</small> * ''[[Arctotis verbascifolia]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Arctotis virgata]]'' <small>Jacq.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Arctotis cultivar - Jardim Botânico da Madeira 01.jpg Arctotis in Red.jpg Arctotis namibiensis.jpg Flower (Purple).JPG Flower 77.jpg PikiWiki Israel 38346 small sun.JPG 藍目菊屬 Arctotis Dam Savers Hannah -悉尼植物園 Royal Botanic Gardens, Sydney- (45709005954).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Arctotis| ]] thbka2b0rvekp5oy6feotoay1nx8rj2 2022 Formule Een-seisoen 0 388453 3372812 2976336 2026-11-15T15:55:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372812 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2021 | Huidige = 2022 | Volgende = 2023 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] [[Lêer:Max Verstappen 2017 Malaysia 3.jpg|duimnael|260px|[[Max Verstappen]] is die 2022-bestuurderskampioen in die F1-Wêreldkampioenskapsreeks.]] Die '''[[2022]] [[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] [[Formule Een]]-seisoen''' is 'n topwedrenreeks vir Formule Eenmotors. Dit was die 73ste bestaansjaar van Formule Een. Die seisoen het uit 22 Grands Prix-wedrenne bestaan. [[Max Verstappen]] was die heersende wêreldbestuurderskampioen, en [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]] was die verdedigende wêreldkampioen vir vervaardigers nadat hulle hul 8ste wêreldkampioenskapstitel in 2021 verower het. == Reëls oor wielgrootte en bande == [[Pirelli]] was steeds die enigste bandverskaffer vir die 2022-seisoen. Wielgrootte was nou 18 duim (teenoor 13 duim voorheen). Die reël wat sedert 2014 gegeld het wat die gebruik van bande tussen kwalifisering en die wedren betref, is afgeskaf. Die tien jaers wat die K3-fase van kwalifisering bereik het, moes die Grand Prix begin met die stel bande wat gebruik is om hul beste tyd in die K2-fase op te stel. Die doel was om verskillende wedrenstrategieë te skep deur sommige aan te moedig om op harde bande te kwalifiseer. Vanaf die [[2022 Bahreinse Grand Prix|Bahreinse Grand Prix]] het die jaers volkome vryheid om die bande te kies wat in die kwalifisering en aan die begin van die wedren gebruik word. Hierdie nuwe reël verhoed 'n bestuurder om bewustelik te kies om nie aan die K3-fase deel te neem nie om die vrye keuse van sy renbande te behou eerder as om tiende en ingeperk te wees. == Inskrywings == Die volgende spanne en renjaers het deelgeneem aan die FIA Formule 1-Wêreldkampioenskap van 2022: {| class="wikitable" style="font-size: 85%;" !Span !Onderstel/enjin !Nr. !Renjaer |- | rowspan="2" |{{CH-VLAG}} Alfa Romeo F1-span ORLEN<ref>[https://racingnews365.nl/f1-team-alfa-romeo-voert-naamswijziging-door/amp F1-team Alfa Romeo voert naamswijziging door]</ref> ! rowspan="2" |[[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]-[[Ferrari]] |align="center"|24 |{{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]]<ref name="Zhou">[https://www.gptoday.net/nl/nieuws/f1/265358/officieel-zhou-tekent-bij-alfa-romeo Officieel: Zhou teken by Alfa Romeo]</ref> |- |align="center"|77 |{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]]<ref name="Bottas">{{Cite web |url=https://www.gpblog.com/nl/amp/92729/breaking-bottas-vertrekt-bij-mercedes-en-gaat-naar-alfa-romeo.html |title=BREAKING: Bottas weg by Mercedes, bevestig as jaer by Alfa Romeo |access-date=13 Februarie 2022 |archive-date=20 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920205734/https://www.gpblog.com/nl/amp/92729/breaking-bottas-vertrekt-bij-mercedes-en-gaat-naar-alfa-romeo.html |url-status=dead }}</ref> |- | rowspan="2" |{{IT-VLAG}} Scuderia AlphaTauri ! rowspan="2" |[[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]]-[[Honda]] |align="center"|10 ||{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]]<ref name="AlphaTauri">{{Verwys web |titel=AlphaTauri bevestigt: Gasly en Tsunoda blijven in 2022 |url=https://www.formule1.nl/nieuws/alphatauri-bevestigt-gasly-en-tsunoda-blijven-in-2022/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20220808014419/https://www.formule1.nl/nieuws/alphatauri-bevestigt-gasly-en-tsunoda-blijven-in-2022/ |argiefdatum= 8 Augustus 2022 |besoekdatum=13 Februarie 2022 |url-status=dead}}</ref> |- |align="center"| 22 |{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name="AlphaTauri"/> |- | rowspan="2" |{{FR-VLAG}} BWT [[Alpine F1-span]]<ref>{{Cite web|url=https://www.gpblog.com/nl/nieuws/104330/alpine-in-zee-met-roze-sponsor-bwt-alpine-f1-team-vanaf-2022.html|title=Alpine in zee met roze sponsor: BWT Alpine F1 Team vanaf 2022|access-date=2022-02-11|work=www.gpblog.com|lang=Nederlands}}</ref> ! rowspan="2" |[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] | align="center" | 14 |{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]]<ref>{{Cite web |url=https://www.gpblog.com/nl/amp/92103/breaking-alonso-verlengt-zijn-contract-bij-alpine.html |title=BREAKING: Alonso verlengt zijn contract bij Alpine |access-date=13 Februarie 2022 |archive-date= 3 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220703050459/https://www.gpblog.com/nl/amp/92103/breaking-alonso-verlengt-zijn-contract-bij-alpine.html |url-status=dead }}</ref> |- | align="center" | 31 |{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]]<ref>[https://racingnews365.nl/breaking-ocon-verlengt-formule-1-contract-met-alpine/amp Ocon verlengt Formule 1-contract met Alpine]</ref> |- |rowspan="2"| {{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Cognizant F1-span<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/aston-martin-sluit-megadeal-met-grote-sponsor-en-verandert-van-naam|title=Aston Martin sluit megadeal met grote sponsor en verandert van naam|access-date=2022-02-11|work=RacingNews365|lang=Nederlands}}</ref> !rowspan="2"|[[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align="center"| 5 | {{DE-VLAG}} [[Sebastian Vettel]]<ref name="Aston Martin">[https://nl.motorsport.com/f1/news/aston-martin-f1-team-houdt-2022-vast-lance-stroll-sebastian-vettel/6668410/ Vettel en Stroll vormen ook in 2022 line-up van Aston Martin F1]</ref> |- |align="center"| 18 |{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]]<ref name="Aston Martin"/> |- |rowspan="2"| {{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari !rowspan="2"| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align="center"| 16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]]<ref name="Leclerc">[https://www.rtlnieuws.nl/sport/gp/artikel/4965121/ferrari-verlengt-contract-leclerc-tot-en-met-2024 Ferrari verlengt contract Leclerc tot en met 2024]</ref> |- |align="center"| 55 |{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>[https://www.ad.nl/formule-1/sainz-neemt-stoel-over-van-vettel-bij-ferrari-br~a5cb9c38/ Sainz neemt stoel over van Vettel bij Ferrari]</ref> |- |rowspan="2"| {{US-VLAG}} Haas F1-span !rowspan="2"| [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align="center"| 9 |{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]<ref>https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-kevin-magnussen-to-make-sensational-f1-return-with-haas-in-2022.7m4IFYh7gmD3ZGppbs5f88.html</ref> |- |align="center"|47 |{{DE-VLAG}} [[Mick Schumacher]]<ref name="Haas">[https://www.ad.nl/formule-1/schumacher-en-mazepin-blijven-in-formule-1-bij-haas~a86724e4/ Schumacher en Mazepin blijven in Formule 1 bij Haas]</ref> |- |rowspan="2"|{{GB-VLAG}} McLaren F1-span !rowspan="2"|[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]<ref name="McLarenMercedes">{{nl}} [https://racingnews365.nl/officieel-mclaren-keert-renault-de-rug-toe-en-stapt-over-naar-mercedes-motoren/ McLaren keert Renault de rug toe en stapt over naar Mercedes motoren]</ref> |align="center"| 3 |{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]]<ref name="Ricciardo">[https://racingnews365.nl/officieel-daniel-ricciardo-verlaat-renault-voor-mclaren/ Daniel Ricciardo verlaat Renault voor McLaren]</ref> |- |align="center"| 4 |{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]<ref>{{Cite web |url=https://www.gpblog.com/nl/amp/84507/breaking-news-norris-verlengt-zijn-contract-bij-mclaren.html |title=BREAKING NEWS: Norris verlengt zijn contract bij McLaren |access-date=13 Februarie 2022 |archive-date=24 Oktober 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024161751/https://www.gpblog.com/nl/amp/84507/breaking-news-norris-verlengt-zijn-contract-bij-mclaren.html |url-status=dead }}</ref> |- |rowspan="2"|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span]] !rowspan="2"|[[Mercedes-Benz]] |align="center"|44 |{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]]<ref>[https://www.nu.nl/formule-1/6143312/zevenvoudig-wereldkampioen-hamilton-twee-jaar-langer-door-bij-mercedes.amp Sewemalige wêreldkampioen Hamilton bly twee jaar langer by Mercedes]</ref> |- |align="center"|63 |{{GB-VLAG}} [[George Russell]]<ref name="Russell">[https://nl.motorsport.com/f1/news/george-russell-mercedes-f1-contract-2022-teamgenoot-lewis-hamilton/6518855/ Russell oor na Mercedes as spangenoot van Hamilton in 2022]</ref> |- |rowspan="2"|{{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing !rowspan="2"|[[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]]<ref name="Red Bull-Honda">{{Verwys web |titel=Officieel: Red Bull neemt Honda-motoren over vanaf 2022 |url=https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-red-bull-neemt-honda-motoren-over-vanaf-2022/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20220118203448/https://www.formule1.nl/nieuws/officieel-red-bull-neemt-honda-motoren-over-vanaf-2022/ |argiefdatum=18 Januarie 2022 |besoekdatum=13 Februarie 2022 |url-status=dead}}</ref> |align="center"| 33 |{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ad.nl/formule-1/verstappen-verlengt-contract-bij-red-bull-tot-en-met-2023~a41290a7/|title=Verstappen verleng kontrak by Red Bull tot en met 2023|date=7 Januarie 2020|lang=Nederlands}}</ref> |- |align="center"| 11 |{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] <ref name="Pérez">[https://www.telegraaf.nl/sport/612655522/sergio-perez-blijft-teamgenoot-van-max-verstappen Sergio Pérez blijft teamgenoot van Max Verstappen]</ref> |- |rowspan="2"| {{GB-VLAG}} Williams Racing !rowspan="2"| [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align="center"|6 |{{CA-VLAG}} [[Nicholas Latifi]]<ref name="Williams">[https://www.f1maximaal.nl/formule-1/albon-keert-terug-naar-de-formule-1-bij-williams-latifi-blijft Albon keer terug na Formule 1 by Williams, Latifi bly aan]</ref> |- |align="center"|23 |{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]]<ref name="Williams"/> |} === Veranderinge by spanne in 2022 === ; Nuut in Formule 1 * [[Guanyu Zhou]]: Formule 2 (UNI-Virtuosi Racing) → [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]<ref name="Zhou"/> ; Van span verander * [[Valtteri Bottas]]: [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] → [[Alfa Romeo (Formule 1)|Alfa Romeo]]<ref name="Bottas"/> * [[George Russell]]: [[WilliamsF1|Williams]] → [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]<ref name="Russell"/> ; Terugkerend na Formule 1 * [[Alexander Albon]]: [[Red Bull Racing|Red Bull]] ''(toets- en reserwejaer)'' → [[WilliamsF1|Williams]]<ref name="Williams"/> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Formule Een-seisoene}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] [[Kategorie:Sport in 2022|1]] 8z3sp2ypqhhz3qq00vzskkhags42ptp Arctotheca 0 388666 3372904 2837366 2026-11-15T22:03:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372904 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = <!-- Afrikaanse naam --> |titelweergawe = |fossil_range = |image =Capeweed flower.jpg |image_caption= ''[[Arctotheca calendula]]'' |taxon = Arctotheca |genus_authority = J.C.Wendl. |type_species_authority = |type_species= |synonyms_ref= |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms_ref = | synonyms = * ''Alloiozonium'' <small>Kunze</small> * ''Cryptostemma'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Cynotis'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Microstephium'' <small>Less.</small> |}} '''''Arctotheca''''' is 'n blomplant [[genus]] wat hoort tot [[Asteraceae]] en is [[inheems]] aan [[Suider-Afrika]]. [[Spesies]] van die genus kom in [[Lesotho]], [[Mosambiek]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]] voor. == Spesies == Daar is vyf spesies wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60457666-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Arctotheca calendula]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Levyns</small> * ''[[Arctotheca forbesiana]]'' <small>K.Lewin</small> * ''[[Arctotheca marginata]]'' <small>Beyers</small> * ''[[Arctotheca populifolia]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) Norl.</small> * ''[[Arctotheca prostrata]]'' <small>(Salisb.) Britten</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Arctotheca| ]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] b3513ism9zr2cx567kkjs3bq28km28x Cyclopia 0 388677 3373116 2908243 2026-11-16T10:21:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373116 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Boertee <!-- Afrikaanse naam --> |titelweergawe = |fossil_range = |image = Cyclopia meyeriana KirstenboshBotGard09292010A.jpg |image_caption= ''Cyclopia meyeriana'' |taxon = Cyclopia |genus_authority = Vent., (1808) |type_species_authority = |type_species= |synonyms_ref= |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>Sien teks</center> |synonyms_ref = |synonyms =* ''Ibbetsonia'' <small>Sims</small> | range_map = Cyclopia distribution.svg | range_map_caption = ''Cyclopia'' is [[endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. |}} '''''Cyclopia''''' (bekend as '''boertee''' of '''heuningbos''') is 'n [[genus]] van blomplante in die peulplantfamilie ''[[Fabaceae]]''. Al die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is 23 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:22168-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220223083407/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:22168-1 |argiefdatum=23 Februarie 2022 |besoekdatum=23 Februarie 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cyclopia alopecuroides]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Cyclopia alpina]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Cyclopia aurescens]]'' <small>Kies</small> * ''[[Cyclopia bolusii]]'' <small>Hofmeyr & E.Phillips</small> * ''[[Cyclopia bowieana]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cyclopia burtonii]]'' <small>Hofmeyr & E.Phillips</small> * ''[[Cyclopia buxifolia]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Kies</small> * ''[[Cyclopia falcata]]'' <small>(Harv.) Kies</small> * ''[[Cyclopia filiformis]]'' <small>Kies</small> * ''[[Cyclopia galioides]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) DC.</small> * ''[[Cyclopia genistoides]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) R.Br.</small> * ''[[Cyclopia glabra]]'' <small>(Hofmeyr & E.Phillips) A.L.Schutte</small> * ''[[Cyclopia intermedia]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Cyclopia latifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cyclopia laxiflora]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cyclopia longifolia]]'' <small>Vogel</small> * ''[[Cyclopia maculata]]'' <small>(Andrews) Kies</small> * ''[[Cyclopia meyeriana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Cyclopia plicata]]'' <small>Kies</small> * ''[[Cyclopia pubescens]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Cyclopia sessiliflora]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cyclopia squamosa]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Cyclopia subternata]]'' <small>Vogel</small> {{div col end}} == Trivia == Vyf spesies word gebruik om [[heuningbostee]] te produseer en die hout van hierdie genus word gebruik om [[rooiboswyn]] te maak. == Verwysings == {{verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Cyclopia| ]] 6nha7vwqibh2i0b7yc4rauc4466kmee Witrosyntjie 0 389310 3372724 3219918 2026-11-15T13:08:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372724 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |beeld=Grewia bicolor 4zz.jpg |byskrif=Blomme |beeld2=Grewia bicolor 1zz.jpg |beeld2_byskrif=Blare |geslag=Grewia |spesie=bicolor |outeur=[[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]] |sinonieme_verwysing=<ref name="834087-1" /> |sinonieme={{Collapsible list| *''Grewia cinerea'' <small>A.Rich.</small> *''Grewia cubensis'' <small>Turcz.</small> *''Grewia dinteri'' <small>Schinz</small> *''Grewia discolor'' <small>Fresen.</small> *''Grewia disticha'' <small>Dinter & Burret</small> *''Grewia grisea'' <small>N.E.Br.</small> *''Grewia heterophylla'' <small>A.Rich.</small> *''Grewia kwebensis'' <small>N.E.Br.</small> *''Grewia madandensis'' <small>J.R.Drumm. ex Baker f.</small> *''Grewia miniata'' <small>Mast. ex Hiern</small> *''Grewia mossambicensis'' <small>Burret</small> *''Grewia pallida'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> *''Grewia salvifolia'' <small>B.Heyne ex Roth</small> }}}} '''''Grewia bicolor''''', genoem '''basterbrandewynbos''', '''valsbrandewynbos''', '''tweekleurgrewia''', '''witblaar-grewia''', '''witblaarrosyntjie''', '''witrosyntjie''' en '''donkiebessie''' ('n naam wat dit met ''[[Skurweblaarrosyntjie|Grewia flavescens]]'' of die skurweblaarrosyntjie deel), is 'n blomplantsoort in die familie [[Malvaceae]], inheems aan [[Afrika suid van die Sahara]], Jemen, Oman en die Indiese subkontinent. <ref name="834087-1">{{Cite web|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:834087-1|title=''Grewia bicolor'' Juss.|website=Plants of the World Online|publisher=Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew|access-date=26 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526015009/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:834087-1|archive-date=26 Mei 2021|url-status=dead}}</ref> <ref name="Feedipedia148">{{Cite web|url=https://www.feedipedia.org/node/148|title=False brandy bush (''Grewia bicolor'')|last=Heuzé|first=V.|last2=Tran|first2=G.|date=15 July 2019|website=Feedipedia – Animal Feed Resources Information System|publisher=Feedipedia, a programme by INRAE, CIRAD, AFZ and FAO|access-date=26 May 2021|last3=Delagarde|first3=R.|last4=Bastianelli|first4=F.|last5=Lebas|first5=F.}}</ref> In Afrika is ''Grewia bicolor'' een van die belangrikste voere gedurende die droë seisoen, wanneer alle herbivore, wild en mak, dit smaaklik vind. Dit word veral geniet deur die eland (''Taurotragus derbianus'') en boerbokke (''Capra aegagrus hircus'').<ref name="Feedipedia148" /> == Galery == <gallery> Grewia bicolor 1DS-II 3-2302.jpg 20230601 shrub Lake albert.jpg Grewia bicolor 5Dsr 1-2382.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Grewia]] [[Kategorie:Flora van Pakistan]] [[Kategorie:Flora van Nepal]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Oman]] [[Kategorie:Plante wat in 1804 beskryf is]] 33iq3tibyqz62pdy6i2qdritcu6dffn Berzelia 0 390296 3372942 2965667 2026-11-16T01:45:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372942 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Berzelia |image = Berzelia lanuginosa 2.jpg |image_caption = ''Berzelia lanuginosa'' |display_parents = 2 |taxon = Berzelia |authority = Brongn., (1826) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms_ref = |synonyms = }} '''Berzelia''' (kolkol) is 'n [[genus]] met sestien [[spesie]]s<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5037-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220312120707/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5037-1 |argiefdatum=12 Maart 2022 |besoekdatum=12 Maart 2022 |url-status=dead}}</ref> van [[struik]]e in die familie [[Bruniaceae]]. Al die spesies is deel van die [[fynbos]].<ref>[[John Charles Manning|John Manning.]] 2018. Field Guide to Fynbos, Struik Nature, 2018 {{ISBN|978 1 77584 590 4}}</ref> == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Berzelia abrotanoides]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Brongn.</small> * ''[[Berzelia albiflora]]'' <small>(E.Phillips) Class.-Bockh. & [[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]]</small> * ''[[Berzelia alopecuroides]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Sond.</small> * ''[[Berzelia arachnoidea]]'' <small>(J.C.Wendl.) [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Berzelia burchellii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Berzelia commutata]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Berzelia cordifolia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Berzelia dregeana]]'' <small>Colozza</small> * ''[[Berzelia ecklonii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Berzelia galpinii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Berzelia incurva]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Berzelia intermedia]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Berzelia lanuginosa]]'' <small>(L.) Brongn.</small> * ''[[Berzelia rubra]]'' <small>Schltdl.</small> * ''[[Berzelia squarrosa]]'' <small>(Thunb.) Sond.</small> * ''[[Berzelia stokoei]]'' <small>(E.Phillips) A.V.Hall</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Berzelia}} * {{Wikispecies-inlyn|Berzelia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Berzelia| ]] t9ufdwn69289cwmzo7sdd2wjn4al0ao Brunsvigia 0 391038 3372988 3279047 2026-11-16T04:43:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372988 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Brunsvigia |image = Brunsvigia josephinae (Villa Hanbuy, Italy).JPG |image_caption = ''[[Brunsvigia josephinae]]'' |display_parents = 2 |taxon = Brunsvigia |authority = Heist., 1755 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms_ref = |synonyms = }} '''Brunsvigia''' (kandelaarblomme) is 'n [[genus]] met negentien [[spesie]]s<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1371-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221209060451/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1371-1 |argiefdatum= 9 Desember 2022 |besoekdatum= 8 Junie 2022 |url-status=dead}}</ref> van [[geofiet]]e in die familie [[Amaryllidaceae]]. Hulle is hoofsaaklik [[inheems]] in [[Oos-Afrika]] en [[Suider-Afrika]]. == Spesies == {{div col|colwidth=21em}} * ''[[Brunsvigia bosmaniae]]'' <small>F.M.Leight.</small> * ''[[Brunsvigia comptonii]]'' <small>W.F.Barker</small> * ''[[Brunsvigia elandsmontana]]'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''[[Brunsvigia gariepensis]]'' <small>Snijman</small> * ''[[Brunsvigia grandiflora]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Brunsvigia gregaria]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Brunsvigia herrei]]'' <small>Leight. ex W.F.Barker</small> * ''[[Brunsvigia josephinae]]'' <small>(Redouté) Ker Gawl.</small> * ''[[Brunsvigia kirkii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Brunsvigia litoralis]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Brunsvigia marginata]]'' <small>(Jacq.) W.T.Aiton</small> * ''[[Brunsvigia namaquana]]'' <small>D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Brunsvigia natalensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Brunsvigia nervosa]]'' <small>(Poir.) ined.</small> * ''[[Brunsvigia orientalis]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Aiton ex Eckl.</small> * ''[[Brunsvigia pulchra]]'' <small>(W.F.Barker) D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Brunsvigia radula]]'' <small>(Jacq.) W.T.Aiton</small> * ''[[Brunsvigia radulosa]]'' <small>Herb.</small> * ''[[Brunsvigia undulata]]'' <small>F.M.Leight.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Brunsvigia josephinae 1.jpg Brunsvigia elandsmontana.jpg Brunsvigia herrei.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Brunsvigia}} * {{Wikispecies-inlyn|Brunsvigia}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Brunsvigia| ]] 77p8pgwn71bjlx3a7cz3lqwhy5yfe54 Willies Mchunu 0 391950 3372721 3341808 2026-11-15T12:47:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372721 wikitext text/x-wiki '''Willies Mchunu''' (gebore 11 Mei [[1948]]) was die 7de premier van die [[KwaZulu-Natal]] provinsie in [[Suid-Afrika]]. Hy was voorheen die lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir die departement van vervoer, gemeenskapsveiligheid en skakeling in die provinsie. Hy is 'n lid van die [[African National Congress]] en die voormalige voorsitter van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] (SAKP) in KwaZulu-Natal en 'n lid van die Sentrale Komitee van die SAKP.<ref>[http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71619?oid=349518&sn=Detail&pid=71616 What is Going on in KZN?], by Paul Trewhela, ''Politics Web'', 9 January 2012</ref> Hy word as 'n noue bondgenoot van voormalige Suid-Afrikaanse president [[Jacob Zuma]] beskou.<ref>[http://www.rdm.co.za/politics/2016/05/25/senzo-mchunu-s-removal-premier-league-has-cemented-its-support-in-kzn Senzo Mchunu's removal: 'Premier League' has cemented its support in KZN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220712114232/http://www.rdm.co.za/politics/2016/05/25/senzo-mchunu-s-removal-premier-league-has-cemented-its-support-in-kzn |date=12 Julie 2022 }}, Natasha Marrian, ''Business Day'', 25 May 2016</ref> == Kontroversies == === Geweld by die Kennedyweg informele nedersetting in 2009 === Willies Mchunu se reaksie op die gewelddadige aanvalle op Abahlali baseMjondolo by die Kennedyweg- informele nedersetting was en bly omstrede.<ref>[http://www.politicsweb.co.za/politicsweb/view/politicsweb/en/page71619?oid=253295&sn=Detail&pid=71616 Willies Mchunu and the attack on Kennedy Road], [[Paul Trewhela]], ''Politics Web'', 29 August 2011</ref><ref>[http://www.bdlive.co.za/opinion/columnists/2016/06/01/appeals-are-important-even-on-behalf-of-zuma Appeals are important, even on behalf of Zuma] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220712114232/http://www.bdlive.co.za/opinion/columnists/2016/06/01/appeals-are-important-even-on-behalf-of-zuma |date=12 Julie 2022 }}, Steven Friedman, ''Business Day'', 1 June 2016</ref> Ten tyde van die aanval het hy beweer dat die aanvalle deur 'n "kriminele forum" was wat verband hou met Abahlali baseMjondolo-president S'bu Zikode.<ref>{{Cite news|url=http://www.info.gov.za/speeches/2009/09093013051002.htm|title=Police task team for Kennedy Road on cards after weekend killings|publisher=SA Government|access-date=12 Julie 2022|archive-date= 5 Oktober 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091005013122/http://www.info.gov.za/speeches/2009/09093013051002.htm|url-status=dead}}</ref> Abahlali baseMjondolo en baie burgerlike organisasies het die aanval op Abahlali baseMjondolo- en Kennedyweg-inwoners polities gemotiveerd genoem en blameer Mchunu dat hy die aanvalle deur 'n gewapende groep geaffilieer met die ANC goedgekeur het.<ref>{{Cite news|url=http://anarkismo.net/article/14|title=The Provincial Government and the Police have Officially Endorsed the Attacks on Abahlali baseMjondo|publisher=Anarkismo|access-date=12 Julie 2022|archive-date=23 Julie 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723014350/http://anarkismo.net/article/14|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.mg.co.za/article/2009-10-03-ethnic-tension-boils-over|title=Ethnic tension boils over|publisher=Mail & Guardian}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.abahlali.org/node/5796|title=Update from Kennedy Road|publisher=Abahlali baseMjondolo}}</ref> Mchunu se reaksie op die aanvalle is ook deur biskop Rubin Phillip en aartsbiskop Thabo Makgoba gekritiseer.<ref>{{Cite news|url=http://www.abahlali.org/node/5836|title=The Archbishop of Cape Town Speaks Out|publisher=Abahlali baseMjondolo}}</ref> Mchunu het oproepe vir 'n onafhanklike ondersoek na die aanvalle geweier.<ref>{{Cite news|url=http://www.businessday.co.za/Articles/Content.aspx?id=83323|title=Kennedy Road truth being hidden|publisher=BusinessDay|access-date=12 Julie 2022|archive-date=22 Februarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120222051122/http://www.businessday.co.za/Articles/Content.aspx?id=83323|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.witness.co.za/index.php?showcontent&global[_id]=29985|title=The Kennedy Road Informal Settlement controversy: Why an independent inquiry is essential|work=The KZN Witness}}</ref> [[Amnestie Internasionaal]] het 'n brief van kommer aan Willies Mchunu gestuur, maar daar was geen reaksie van sy kantoor nie.<ref>[https://www.amnesty.org/en/documents/afr53/011/2009/en/ South Africa: Failure to conduct impartial investigation into Kennedy Road violence is leading to further human rights abuses, Amnesty International], 16 December 2009</ref> === Sterftes tydens die 'Fiksheidstoets' van die Verkeersdepartement in 2012 === In 2012 is ses aansoekers vir poste as verkeersbeamptes tydens 'n fiksheidstoets dood weens uitputting, en nog een het selfmoord gepleeg waarna daar oproepe was vir Mchunu se bedanking.<ref>[http://mg.co.za/article/2012-12-31-fitness-test-deaths-provinical-minister-dismisses-calls-to-resign-as-premature Fitness test deaths: Provincial minister dismisses calls to resign], ''Mail & Guardian'', 31 December 2012</ref> === Fields Hill 2013 botsing === Sedert 24 mense op 5 September 2013 in een van die aakligste ongelukke op Fields Hill in [[Pinetown]] dood is, het Willies Mchunu oproepe van inwoners vir die verbod op vragmotors op die "Hill of Horrors" soos dit bekend geword het, afgewys.<ref name="East Coast Radio2">{{cite news|title=VIDEO: Councillor on Fields Hill truck restrictions|url=http://www.ecr.co.za/post/video-councillor-on-fields-hill-truck-restrictions/|accessdate=5 September 2014|newspaper=East Coast Radio|date=5 September 2014|archive-date=19 Januarie 2015|archive-url=https://archive.is/20150119025514/http://www.ecr.co.za/post/video-councillor-on-fields-hill-truck-restrictions/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Politici van die African National Congress]] [[Kategorie:Lewende mense]] l923wsv6k60h0sur5ctzddcotjgww8p Cadaba 0 392215 3372999 2564549 2026-11-16T05:44:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372999 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indian_Cadaba_(Cadaba_fruticosa)_flower_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_7546.jpg |image_caption = ''Cadaba fruticosa'' |taxon = Cadaba |authority = Forssk. |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Desmocarpus'' <small>Wall.</small> * ''Macromerum'' <small>[[William John Burchell|Burch.]]</small> * ''Mozambe'' <small>Raf.</small> * ''Schepperia'' <small>Neck. ex DC.</small> * ''Stroemia'' <small>Vahl</small> }} '''''Cadaba''''' (wurmbosse) is 'n [[genus]] wat hoort tot [[Capparaceae]] en is die eerste keer in 1758 beskryf. == Spesies == Daar is 29 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5915-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230411221426/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5915-1 |argiefdatum=11 April 2023 |besoekdatum=22 Julie 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cadaba aphylla]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Wild</small> * ''[[Cadaba baccarinii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Cadaba barbigera]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Cadaba benguellensis]]'' <small>Mendes</small> * ''[[Cadaba capparoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cadaba carneoviridis]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Cadaba divaricata]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Cadaba farinosa]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Cadaba fruticosa]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce</small> * ''[[Cadaba gillettii]]'' <small>R.A.Graham</small> * ''[[Cadaba glaberrima]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Cadaba glandulosa]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Cadaba insularis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Cadaba kassasii]]'' <small>Chrtek</small> * ''[[Cadaba kirkii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Cadaba linearifolia]]'' <small>(J.Graham) M.R.Almeida</small> * ''[[Cadaba longifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cadaba madagascariensis]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Cadaba mirabilis]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Cadaba natalensis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cadaba parvula]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Cadaba rotundifolia]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Cadaba ruspolii]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Cadaba schroeppelii]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Cadaba somalensis]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Cadaba stenopoda]]'' <small>Gilg & Gilg-Ben.</small> * ''[[Cadaba termitaria]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cadaba trifoliata]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Cadaba virgata]]'' <small>Bojer</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cadaba| ]] tkgqxgwhv1m0imcmt66bl9yqd796kpd Apatesia 0 393102 3372897 2552447 2026-11-15T21:44:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372897 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = Vetkousies | image = | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Apatesia | authority = N.E.Br. | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms = * ''Thyrasperma'' <small>N.E.Br.</small><ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16100-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211223051102/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16100-1 |argiefdatum=23 Desember 2021 |besoekdatum=20 Augustus 2022 |url-status=dead}}</ref> }} '''''Apatesia''''' (vetkousies) is 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot die ''[[Aizoaceae]]'' en is die eerste keer in 1927 beskryf. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == * ''[[Apatesia helianthoides]]'' <small>(Aiton) N.E.Br.</small> * ''[[Apatesia pillansii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Apatesia sabulosa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> Al drie die [[spesie]]s is deel van die [[fynbos]]-[[bioom]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Apatesia| ]] 0svivw9t826kwjnh7tpnedusbh9qt83 Tottie Goldsmith 0 393527 3373133 3342082 2026-11-16T11:49:56Z ~2026-60274-24 218277 3373133 wikitext text/x-wiki '''Caroline "Tottie" Goldsmith''' (gebore op 27 Augustus 1962)<ref>{{cite web|url=http://www.tottiegoldsmith.com.au/about_tottie_goldsmith.html |title=About Tottie Goldsmith |publisher=Tottie Goldsmith official website |access-date=26 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105044622/http://www.tottiegoldsmith.com.au/about_tottie_goldsmith.html |archive-date=5 January 2012 |df=dmy }}</ref> is 'n Australiese sangeres en aktrise. Sy is bekend as een van vier sangers in die popgroep [[The Chantoozies]] met [[Ally Fowler]] en [[Eve von Bibra]], en ook as aktrise. Haar tante was [[Olivia Newton-John]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Australiese aktrises van die 20ste eeu]] [[Kategorie:Australiese musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1962]] [[Kategorie:Lewende mense]] nhlj0yfqp15gnt7ldiv69fg3n5w4jrk Essex-klas-vliegdekskip 0 393531 3373052 2526107 2026-11-16T07:43:06Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Essex-klas vliegdekskip]] na [[Essex-klas-vliegdekskip]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 2526107 wikitext text/x-wiki [[Beeld:USS Essex (CV-9) underway at sea on 20 May 1945.jpg|duimnael|regs|'''USS Essex''', Mei 1945]] Die '''Essex'''-klas was 'n klas [[Vliegdekskip|vliegdekskepe]] van die [[Amerikaanse Vloot]]. Dit was die 20ste eeu se grootste klas in terme van aantal skepe, daar was 24 skepe in die klas. Hulle het in twee tipes verskyn: die langromptipe en die kortromptipe. Daar is 32 skepe bestel maar soos die [[Tweede Wêreldoorlog]] einde se kant toe gestaan het, is ses gekanselleer voordat met konstruksie begin is en twee is gekanselleer net nadat konstruksie begin is. Veertien van die skepe het diens gedoen tydens die Tweede Wêreldoorlog. Nie 'n enkele skip is deur die vyand verwoes nie, terwyl verskeie van die skepe ernstige skade opgedoen het. Die ''Essex''-klas vliegdekskepe was die ruggraat van die Amerikaanse Vloot vanaf die middel van 1943 en tesame met die drie ''Midway''-klas vliegdekskepe wat net na die oorlog in diens gestel is, was dit die hart van die Vloot totdat die supervliegdekskepe in die 1960's en 1970's in diens gestel is. Met die aanvang van die straler-era is verskeie van die vliegdekskepe versterk en verbeter om swaarder en vinniger vliegtuie te kon hanteer, en sommige van hulle het diens gedoen tot lank na die afloop van die [[Viëtnamoorlog]]. ==Skepe in die klas == {|class="wikitable sortable plainrowheaders" style="vertical-align: top;" |+ Lys van ''Essex''-klas vliegdekskepe |- ! scope="col" | Romp nr. ! scope="col" | Skip ! scope="col" | Werf ! scope="col" | Bestel ! scope="col" | Kiel gelê ! scope="col" | Te water gelaat ! scope="col" | In diens gestel ! scope="col" | Herbou ! scope="col" | Her-klassifiseer ! scope="col" | Uit diens gestel ! scope="col" | Lot |- ! scope="row" | CV-9 ! scope="row" | [[USS Essex (CV-9)|USS ''Essex'']] | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Jul 1940|| Apr 1941|| Jul 1942|| Des 1942<br>Jan 1951 ||SCB-27A, 1951<br>SCB-125, 1956<br>SCB-144, 1962||CVA-9, 1952<br>CVS-9, 1960 ||Jan 1947<br>Jun 1969|| Verkoop aan ''Defense Reutilization and Marketing Service'' (DRMS) en opgebreek (Junie 1975) in Kearny, [[New Jersey]] |- ! scope="row" | CV-10 ! scope="row" | [[USS Yorktown (CV-10)|USS ''Yorktown'']] <br>(ex-''Bon Homme Richard'') | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Jul 1940||| Des 1941|| Jan 1943|| Apr 1943<br>Jan 1953 || SCB-27A, 1953<br>SCB-125, 1955<br>SCB-144, 1966||CVA-10, 1953<br>CVS-10, 1957 || Jan 1947<br>Jun 1970|| [[Museum]] te [[Charleston, Suid-Carolina]] (1975) |- ! scope="row" | CV-11 ! scope="row" | [[USS Intrepid (CV-11)|USS ''Intrepid'']] | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Jul 1940|| Des 1941|| Apr 1943|| Aug 1943<br>Feb 1952<br>Okt 1954 || SCB-27C, 1954<br>SCB-125, 1957<br>SCB-144, 1965||CVA-11, 1952<br>CVS-11, 1961|| Mrt 1947<br>Apr 1952<br> Mrt 1974|| Museum te [[New York]] (1982) |- ! scope="row" | CV-12 ! scope="row" | [[USS Hornet (CV-12)|USS ''Hornet'']] <br>(ex-''Kearsarge'') | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Sep 1940|| Aug 1942|| Aug 1943|| Nov 1943<br>Mrt 1951<br>Sep 1953||SCB-27A, 1953<br>SCB-125, 1956<br>SCB-144, 1965||CVA-12, 1953<br>CVS-12,1958|| Jan 1947<br>Mei 1951<br>Jun 1970|| Museum te Alameda, [[Kalifornië]] (1998) |- ! scope="row" | CV-13 ! scope="row" | [[USS Franklin (CV-13)|USS ''Franklin'']] |[[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Jul 1940||Des 1942 || Okt 1943|| Jan 1944|||||| Feb 1947|| Verkoop aan ''Portsmouth Salvage Company'' in [[Chesapeake]], [[Virginië]] en opgebreek Aug 1966 |- ! scope="row" | CV-14 ! scope="row" | [[USS Ticonderoga (CV-14)|USS ''Ticonderoga'']] {{efn|name=LongBow}}<br>(ex-''Hancock'') | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Sep 1940|| Feb 1943|| Feb 1944|| Mei 1944<br>Okt 1954||SCB-27C, 1954<br>SCB-125, 1957||CVA-14, 1954<br>CVS-14, 1969|| Jan 1947<br>Sep 1973 || Verkoop aan DRMS en opgebreek (Sep 1975) |- ! scope="row" | CV-15 ! scope="row" | [[USS Randolph (CV-15)|USS ''Randolph'']] {{efn|name=LongBow}} | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Sep 1940|| Mei 1943|| Jun 1944|| Okt 1944<br>Jul 1953 ||SCB-27A, 1953<br>SCB-125, 1956<br>SCB-144, 1961|| CVA-15, 1953<br>CVS-15, 1959|| Feb 1948<br>Feb 1969|| Opgebreek (Mei 1975) in Kearny, [[New Jersey]] |- ! scope="row" | CV-16 ! scope="row" | [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']]<br>(ex-''Cabot'') | ''Fore River'' Skeepswerf|| Sep 1940|| Jul 1941|| Sep 1942|| Feb 1943<br>Aug 1955 || SCB-27C/125, 1955||CVA-16,1955<br>CVS-16, 1962<br>CVT-16, 1969<br>AVT-16, 1978|| Apr 1947<br>Nov 1991|| Museum te Corpus Christi, [[Texas]] (1992) |- ! scope="row" | CV-17 ! scope="row" | [[USS Bunker Hill (CV-17)|USS ''Bunker Hill'']] | ''Fore River'' Skeepswerf|| Sep 1940|| Sep1941|| Des 1942||Mei 1943 ||||||Jan 1947 || Verkoop aan ''Zidell Explorations, Incorporated'' van [[Oregon]] en opgebreek in Mei 1973 |- ! scope="row" | CV-18 ! scope="row" | [[USS Wasp (CV-18)|USS ''Wasp'']]<br>(ex-''Oriskany'') | ''Fore River'' Skeepswerf|| Sep 1940|| Mrt 1942|| Aug 1943 ||Nov 1943<br>Sep 1951 ||SCB-27A, 1951<br>SCB-125, 1955<br>SCB-144, 1964||CVA-18, 1952<br>CVS-18, 1956|| Feb 1947<br>Jul 1972 || Verkoop aan ''Union Minerals and Alloys Corporation'', van [[New York]] en opgebreek (Mei 1973) |- ! scope="row" | CV-19 ! scope="row" | [[USS Hancock (CV-19)|USS ''Hancock'']] {{efn|name=LongBow}}<br>(ex-''Ticonderoga'') | ''Fore River'' Skeepswerf|| Sep 1940|| Jan 1943|| Jan 1944||April 1944<br>Feb 1954<br>Nov 1956 ||SCB-27C, 1954<br>SCB-125, 1956 ||CVA-19, 1952<br>CV-19, 1975|| Mei 1947<br>Apr 1956<br>Jan 1976 || Verkoop aan DRMS en opgebreek (Sep 1976) in die [[Los Angeles]] gebied. |- ! scope="row" | CV-20 ! scope="row" | [[USS Bennington (CV-20)|USS ''Bennington'']] | Brooklyn Vlootskeepswerf|| Des 1941|| Des 1942|| Feb 1944|| Aug 1944<br>Nov 1952 ||SCB-27A, 1952<br>SCB-125, 1955<br>SCB-144, 1963|| CVA-20, 1952<br>CVS-20, 1959|| Nov 1946<br>Jan 1970 || Opgebreek in Jan 1994 in [[Indië]] |- ! scope="row" | CV-21 ! scope="row" | USS ''Boxer''{{efn|name=LongBow}} | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Des 1941|| Sep 1943|| Des 1944|| Apr 1945 ||Amfibies||CVA-21, 1952<br>CVS-21, 1956<br>LPH-4, 1959|| Des 1969 || Opgebreek in Feb 1971 |- ! scope="row" | CV-31 ! scope="row" | USS ''Bon Homme Richard'' | Brooklyn Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Feb 1943|| Apr 1944|| Nov 1944<br>Jan 1951<br>Sep 1955 || SCB-27C/125, 1955||CVA-31, 1952|| Jan 1947<br>Mei 1953<br>Jul 1971 || Verkoop aan ''Southwest Marine'', San Pedro, Kalifornië en opgebreek (Mrt 1992) |- ! scope="row" | CV-32 ! scope="row" | USS ''Leyte''{{efn|name=LongBow}}<br>(ex-''Crown Point'') | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Aug 1942|| Feb 1944|| Aug 1945|| Apr 1946 ||||CVA-32, 1952<br>CVS-32, 1953|| Mei 1959 || Opgebreek in Mrt 1970 te Chesapeake, Virginië |- ! scope="row" | CV-33 ! scope="row" | USS ''Kearsarge''{{efn|name=LongBow}} | Brooklyn Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Mrt 1944|| Mei 1945|| Mrt 1946 <br>Feb 1952||SCB-27A, 1952<br>SCB-125, 1957<br>SCB-144, 1962||CVA-33, 1952<br>CVS-33, 1958||Jun 1950<br>Feb 1970 || Opgebreek in Feb 1974 |- ! scope="row" | CV-34 ! scope="row" | USS ''Oriskany''{{efn|name=CompMod}} | Brooklyn Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Mei 1944|| Okt 1945|| Sep 1950<br>Mar 1959 ||SCB-27, 1950<br>SCB-125A, 1959 ||CVA-34, 1952<br>CV-34, 1975|| Jan 1957<br>Sep 1976 || Sou aanvanklik opgebreek word maar gesink as 'n kunsmatige rif in die [[Golf van Meksiko]] (Mei 2006) |- ! scope="row" | CV-35 ! scope="row" | USS ''Reprisal''{{efn|name=NeverComp}} | Brooklyn Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Jul 1944|| Des 1945|| |||||||| Opgebreek (Nov 1949) deur ''Boston Metals Co.'', [[Baltimore]], [[Maryland]] |- ! scope="row" | CV-36 ! scope="row" | USS ''Antietam''{{efn|name=LongBow}} | Philadelphia Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Mei 1943|| Aug 1944|| Jan 1945<br>Jan 1951 ||Eksperimentele skuinsdek, 1952|| CVA-36, 1952<br>CVS-36, 1953|| 1949<br>Mei 1963 || Verkoop aan ''Union Minerals & Alloys Corp'' en opgebreek Feb 1974 |- ! scope="row" | CV-37 ! scope="row" | USS ''Princeton''{{efn|name=LongBow}}<br>(ex-''Valley Forge'') | Philadelphia Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Sep 1943|| Jul 1945|| Nov 1945<br>Aug 1950 ||Amfibies||CVA-37, 1952<br>CVS-37, 1954<br>LPH-5, 1959|| Jun 1949<br>Jan 1970 || Opgebreek in Mei 1971 |- ! scope="row" | CV-38 ! scope="row" | USS ''Shangri-La''{{efn|name=LongBow}} | Norfolk Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Jan 1943|| Feb 1944|| Sep 1944<br>Mei 1951 || SCB-27C/125, 1955 ||CVA-38, 1952<br>CVS-38, 1969|| Nov 1947<br>Jul 1971 || Opgebreek in Aug 1988 in [[Taiwan]] |- ! scope="row" | CV-39 ! scope="row" | USS ''Lake Champlain''{{efn|name=LongBow}} | Norfolk Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Mrt 1943|| Nov 1944|| Jun 1945<br>Sep 1952 || SCB-27A, 1952||CVA-39, 1952<br>CVS-39, 1957|| Feb 1947<br>Mei 1966 || Opgebreek in Apr 1972 |- ! scope="row" | CV-40 ! scope="row" | USS ''Tarawa'' {{efn|name=LongBow}} | Norfolk Vlootskeepswerf|| Aug 1942|| Mrt 1944|| Mei 1945|| Des 1945<br>Feb 1951||||CVA-40, 1952<br>CVS-40, 1955|| Jun 1949<br>Mei 1960 || Verkoop aan DRMS en opgebreek Okt 1968 |- ! scope="row" | CV-45 ! scope="row" | USS ''Valley Forge''{{efn|name=LongBow}} | Philadelphia Vlootskeepswerf|| Jun 1943|| Sep 1944|| Nov 1945|| Nov 1946 ||Amfibies||CVA-45, 1952<br>CVS-45, 1953<br>LPH-8, 1961|| Jan 1970 || Verkoop aan ''Nicolai Joffre Corporation'', [[Beverly Hills]], [[Kalifornië]] en opgebreek (Okt 1971) |- ! scope="row" | CV-46 ! scope="row" | USS ''Iwo Jima''{{efn|name=NeverComp}} | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Skeepswerf]]|| Jun 1943|| Jan 1945|| || || || || || Gekanselleer terwyl onder konstruksie. Opgebreek in 1946 in glipweg te Newport News |- ! scope="row" | CV-47 ! scope="row" | USS ''Philippine Sea''{{efn|name=LongBow}} | ''Fore River'' Skeepswerf|| Jun 1943|| Aug 1944|| Sep 1945 || Mei 1946||||CVA-47, 1952<br>CVS-47, 1955|| Des 1958|| Verkoop aan ''Zidell Explorations, Incorporated'' en opgebreek in Mrt 1971 |} '''Konstruksie notas''': {{notelist|refs= {{efn|name=LongBow|Langromp skepe}} {{efn|name=CompMod|Voltooi met gemodifiseerde ontwerp}} {{efn|name=NeverComp|Nooit voltooi nie}} }} {| class="wikitable" |+ Sleutel tot skeepsbouerafkortings |- ! scope="row" | NNSD | [[Newport News Shipbuilding|Newport News Shipbuilding and Drydock]], Newport News, [[Virginië]] |- ! scope="row" | FRSY | [[Fore River Shipyard]], Quincy, [[Massachusetts]] |- ! scope="row" | BNY | [[New York Navy Yard]], [[Brooklyn, New York]] |- ! scope="row" | NNY | [[Norfolk Navy Yard]], [[Portsmouth]], [[Virginië]] |- ! scope="row" | PNY | [[Philadelphia Navy Yard]], [[Philadelphia]], [[Pennsilvanië]] |} <!-- Hull numbers 22–30 in the aircraft carrier sequence were assigned to the {{sclass|Independence|aircraft carrier|0}} light carriers (CVL); hull numbers 41–44 were assigned to the large carriers (CVB) of the {{sclass|Midway|aircraft carrier|4}}. ''Reprisal'', laid down in July 1944 at the [[New York Navy Yard]] and launched in 1945, had her construction cancelled on 12 August 1945 due to the [[Surrender of Japan|cessation of hostilities]] when the ship was about half complete.<ref>{{Cite web|title=Aircraft Carrier Photo Index: REPRISAL (CV-35)|url=http://www.navsource.org/archives/02/35.htm|access-date=2021-06-23|website=www.navsource.org}}</ref> She was scrapped incomplete after tests. {{USS|Iwo Jima|CV-46|3}} was laid down at [[Northrop Grumman Newport News|Newport News Shipbuilding]] yards in January 1945, but was cancelled in August 1945 for the same reasons. She was broken up on the slipway. Six fiscal-year 1945 ships, none of which received names, were assigned to [[Bethlehem Steel Company|Fore River]] (CV-50), [[New York Navy Yard|Brooklyn Navy Yard]] (CV-51 and CV-52), [[Philadelphia Navy Yard]] (CV-53) and [[Norfolk Navy Yard]] (CV-54 and CV-55). Their construction was canceled in March 1945.{{cn|date=June 2022}} {{USS|Oriskany|CV-34|3}} was ordered and laid down as an ''Essex''-class vessel, was completed in 1950 to the much modified SCB-27 design, and from commissioning until her reconstruction 1957–59 was listed as the lead ship of the separate ''Oriskany'' class. --> {{Saadjie}} [[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]] rpmy253olkdgwi19yi503xl9mmjdw5d Bespreking:Essex-klas-vliegdekskip 1 393578 3373053 3259313 2026-11-16T07:43:07Z Aliwal2012 39067 Aliwal2012 het bladsy [[Bespreking:Essex-klas vliegdekskip]] na [[Bespreking:Essex-klas-vliegdekskip]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat 3259313 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{Wikiprojek Skepe}} gsu4wiet69r0rprgxvxzcmid9kq5qni Essex-klas vliegdekskepe 0 393676 3373054 2525109 2026-11-16T07:44:52Z Aliwal2012 39067 Aanstuurteiken van [[Essex-klas vliegdekskip]] na [[Essex-klas-vliegdekskip]] verander 3373054 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Essex-klas-vliegdekskip]] cpscodo1uo9d71lgarik6wmt55aa8ch USS Hornet (CV-12) 0 393685 3373069 3360437 2026-11-16T08:27:13Z Oesjaar 7467 Rooi word blou! 3373069 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|USS ''Franklin'' (CV-12)}} {{Inligtingskas Skip | beeld = [[Lêer:USS Hornet (CVS-12) underway in 1969.jpg|300px]] | beeldstyl = | onderskrif = ''Hornet'' in die [[Stille Oseaan]] in Julie 1969 | naam = ''Hornet'' | klas_en_tipe = Essex-klas vliegdekskip | bouers = Newport News Shipbuilding | gebruik_deur = {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Amerikaanse Vloot]] | voorganger = | opvolger = | besteldatum = 20 Mei 1940 | boudatum = | koste = | aantal_beplan = 32 | aantal_neergelê= 24 | datum_neergelê = 3 Augustus 1942 | tewaterlating = 30 Augustus 1943 | voltooi = | in_gebruik = | in_diens_gestel= 29 November 1943 | onttrek = 15 Januarie 1947 | lot = | tuishawe = | bynaam = | verplasing = 27,500 t (standaard) | lengte = 249.9 m | wydte = 28.3 m | hoogte = | diepgang = 10.41 m | spoed = 33 knope (61 km/h) | bemanning = 2,600 offisiere en manskappe }} Die '''USS ''Hornet'' (CV/CVA/CVS-12)''' is een van 24 [[Essex-klas-vliegdekskip|Essex-klas vliegdekskepe]] wat gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] vir die [[Amerikaanse Vloot]] gebou is. Die skip is aanvanklik eers ''Kearsarge'' genoem en is net na die [[USS Hornet (CV-8)]] gekelder is, hernoem as USS ''Hornet''. Die ''Hornet'' is voltooi in 1943 en toegeken aan die ''Fast Carrier Task Force'' (ook bekend as Taakmag 38 of 58) in die [[Stille Oseaan]], die Vloot se grootste mag gedurende die Stille Oseaan-oorlog. Vroeg in 1944 het die ''Hornet'' deelgeneem aan onder andere aanvalle op Japannese basisse in [[Nieu-Guinee]], [[Palau]] en Chuuk Lagoon. Die skip het toe deelgeneem aan invalle in die Palau- en [[Mariana-eilande]], ook die [[Slag van die Filippynse See]] in Junie. Die slag het die bynaam die ''Great Marianas Turkey Shoot'' gekry vanweë die groot aantal Japannese vliegtuie wat afgeskiet is. Die skip het toe aan die Filippynse Offensief deelgeneem, laat in 1944, asook die Volcano en [[Ryukyu-eilande]] offensief in die eerste helfte van 1945. Die ''Hornet'' is in Junie ernstig beskadig deur 'n [[tifoon]] en moes na Amerika terugkeer vir herstelwerk. Na die oorlog het die ''Hornet'' deelgeneem aan Operasie ''Magic Carpet'', dit het troepe teruggebring na Amerika en is daarna in 1946 in die reserwevloot geplaas. Die ''Hornet'' was weer uit die reserwevloot gehaal gedurende die [[Koreaanse Oorlog]] van 1950-1953, maar was ongelukkig die grootste gedeelte van die oorlog besig om gemoderniseer te word om straalaangedrewe vliegtuie te kan akkommodeer. Die skip is weer in die laat 1950's gemoderniseer om diens te kan doen as teenduikbootvliegdekskip. Die ''Hornet'' het 'n klein rol gespeel in die [[Viëtnamoorlog]] gedurende die 1960's. Die skip het ook as deel van die [[Apollo-program]] die [[Apollo 11]] en [[Apollo 12]] se bemanning herwin nadat die [[Ruimtevaarder|ruimtevaarders]] van die [[Maan]] af teruggekeer het. Die ''Hornet'' is uit diens onttrek in 1970. Die skip is uiteindelik aangewys as 'n Nasionale Historiese Landmerk asook 'n Kaliforniese Historiese Landmerk en is aan die publiek oopgestel as die USS ''Hornet'' museum in Almeda, [[Kalifornië]] in 1998. == Ontwerp en beskrywing == Die ''Essex''-klas skepe was baie groter as die voorafgaande [[Yorktown-klas vliegdekskip|''Yorktown''-klas vliegdekskepe]], wat hulle in staat gestel het om meer vliegtuie, pantser en bewapening te kon dra.<ref name=c4>Chesneau, p. 104</ref> Die aanvanklike skepe in die klas het 'n totale lengte van 265,8&nbsp;m en 'n lengte van 249,9&nbsp;m by die waterlyn gehad, hoewel dit vir die "langromp"-subklas gewysig is na 'n totale lengte van 270,7&nbsp;m; dit het gevolg toe die boeg herontwerp is om plek te maak vir twee viervoudige 40-millimeter-geskutmonterings, in teenstelling met die enkele montering op die vroeëre "kortromp"-skepe soos die ''Hornet''. Al die skepe het 'n breedte van 28,3&nbsp;m by die waterlyn en 'n diepgang van 9,4&nbsp;m by volvrag gehad.<ref>Raven, pp. 9–10, 16</ref> Hulle het 'n verplasing van 27&nbsp;535&nbsp;t by standaardvrag en 36&nbsp;960&nbsp;t met volvrag gehad. Hulle beplande bemanning het uit ongeveer 268 offisiere en 2 362 manskappe bestaan, maar meer personeel is bygevoeg selfs voordat die skepe voltooi was; die byvoeging van bykomende ligte wapens en ander toerusting het die oorbevolking aansienlik vererger, sodat die ''Hornet'' se susterskip, die ''[[USS Intrepid (CV-11)|Intrepid]]'', in 1945 'n bemanning van 382 offisiere en 3 003 manskappe gehad het.<ref>Friedman, pp. 155–156, 394</ref> Die skepe het oor vier stoomturbines met ratkaste beskik, wat elk een skroefas aangedryf het, en gebruik gemaak het van [[stoom]] wat deur agt Babcock & Wilcox-stoomketels voorsien is. Die turbines is ontwerp om 'n totaal van 110 000 kW krag te lewer, genoeg vir 'n maksimum snelheid van 33 knope (61 km/h). Die skepe het genoeg brandstofolie aan boord gehad vir 'n togafstand van 14&nbsp;100&nbsp;[[seemyl]] teen 'n snelheid van 20 knope (37 km/h).<ref>Brown 1977, p. 61</ref> === Vliegdek organisering === [[Lêer:F6F Hangar cat USS Hornet CV-12 NAN2-54.jpg|duimnael|links|'n Grumman F6F-3 Hellcat vegvliegtuig van VF-15 styg op met 'n katapult van die ''Hornet'' via die loodskatapult, 25 Februarie 1944]] Die kortromp Essex-klas-skepe het 'n vliegdek gehad wat 262,7&nbsp;m lank was en 'n maksimum breedte van 32,9&nbsp;m gehad het. Daaronder was 'n vliegtuigloods van 199,3&nbsp;m × 21,3&nbsp;m met 'n hoogte van 5,5&nbsp;m. Die vliegtuigloods was met die vliegdek verbind deur middel van drie vliegtuig-hysers: twee in die vliegdek self en een wat kon opvou, aan die bakboordkant van die vliegdek, regoor die eilandstruktuur.<ref>Friedman, pp. 140, 394</ref> Die [[Vliegtuigkatapult|katapultkonfigurasies]] vir die vroeë ''Essex''-klas-skepe het van skip tot skip verskil; die ''Hornet'' is gebou met 'n enkele hidrouliese katapult op die voorste gedeelte van die vliegdek, terwyl 'n tweede een dwars op die loodsdek aangebring is.<ref name=c4/> Al die Essex-klas skepe is toegerus met [[vangkabel]]s sodat vliegtuie oor sowel die agterstewe as die boeg kon land.<ref>Friedman, p. 151</ref> Vroeg in die ontwerpproses was dit die bedoeling dat die ''Essex''-klas-skepe meer as 100 vliegtuie sou dra: 27 vegvliegtuie, 37 verkennings- of duikbomwerpers, 18 torpedobomwerpers, drie waarnemings- en twee nutsvliegtuie, asook 21 gedeeltelik uitmekaargehaalde reserwevliegtuie. Vroeë oorlogservaring het die aantal vegvliegtuie tot 36 verhoog, ten koste van verkennings- en nutsvliegtuie, en die aantal reserwevliegtuie tot nege verminder. Teen die middel van 1945 het die luggroep tipies bestaan ​​uit 36 ​​of 37 vegvliegtuie, 'n gelyke aantal veg-bomwerpers, en duik- en torpedobomwerpereskaders van 15 vliegtuie elk – 'n totaal van 103. Teen dié tyd het die vegvliegtuigeskaders ook gespesialiseerde foto-verkennings- en nagvegvliegtuie ingesluit.<ref>Friedman, pp. 138, 154</ref> === Bewapening, pantser en elektronika === [[Lêer:40mm 80-G-416841.jpg|thumb|upright=0.75|Een van die ''Hornet'' se viervoudige 40&nbsp;mm Bofors lugafweerkanonne vuur onder afstandbeheer, 16 Februarie 1945]] Die hoofbewapening van die skepe van die ''Essex''-klas het bestaan ​​uit twaalf [[Kaliber (artillerie)|38-kaliber]] 127&nbsp;mm (5-duim) kanonne vir dubbele gebruik, gerangskik in twee pare dubbelkanontorings, een paar voor en een agter die eilandstruktuur, en vier kanonne in enkelmonterings aan die bakboordkant van die vliegdek. Hierdie kanonne is beheer deur 'n paar Mk 37-vuurleistelsels wat bo-op die eilandstruktuur gemonteer was; elke stelsel was toegerus met 'n Mk 4-vuurleiradar. Die vroeë kort romp ''Essex''-klas-skepe was toegerus met agt viervoudige 40-millimeter Bofors-lugafweerkanonne; een gemonteer elk by die boeg en die agterstewe, vier bo-op die eilandstruktuur en twee aan die bakboordkant van die vliegdek, langs die 5-duim-kanonne. Elke Bofors-lugafweerkanonne is deur sy eie Mk 51-vuurleistelsel beheer. Die vliegdekskepe was ook toegerus met 46 ligte Oerlikon-lugafweerkanonne van 20 millimeter op enkelmonterings langs die kante van die vliegdek en op die eilandstruktuur.<ref>Brown 1997, p. 60; Friedman, pp. 146, 394; Raven, p. 9</ref> Die pantsergordel by die waterlyn van die vliegdekskepe was 3&nbsp;m hoog en 155&nbsp;m lank en dit het die middelste 62% van die romp bedek. Dit was 102&nbsp;mm dik en het na onder toe dunner geword tot 64 mm aan die onderste rand. Die vliegtuigloodsdek was ook 64&nbsp;mm dik en die beskermende dek daaronder was 38&nbsp;mm dik. Dwarsstutte van 102&nbsp;mm het die ente van die gordelpantser afgesluit om die skip se gepantserde sitadel te vorm. Die stuurmeganisme is met 64&nbsp;mm spesiaal behandelde staal beskerm.<ref>Friedman, pp. 143, 398; Faltum, p. 158</ref> Die vliegdekskepe van die ''Essex''-klas is ontwerp met min ruimte vir radar, en die bykomende stelsels wat tydens die bouproses aangebring is, het bygedra tot die algemene oorbevolking van die bemanning en beknoptheid in die skepe se eilandstruktuur. Die ''Hornet'' is voltooi met die meeste van sy radars gemonteer op die driepootmas bo-op die eiland. Dit was toegerus met die SK-vroeëwaarskuwingsradar, die SM-hoogtebepalingsradar en die SG-oppervlaksoekradar. 'n SC-vroeëwaarskuwingsradar was op 'n kort vakwerkmas aan die stuurboordkant van die skoorsteen gemonteer.<ref>Faltum, p. 160; Friedman, p. 144; Raven, pp. 37, 66</ref> === Modifikasies tydens die oorlog === Inligting oor veranderinge aan die aantal 20 mm-kanonne aan boord van die ''Hornet'' tydens die oorlog is nie in die bronne beskikbaar nie, hoewel die ''Hornet'' teen die einde van die oorlog oor 35 enkelmonterings beskik het.<ref>Chesneau, p. 105</ref> Die skip het nie na enige vlootbasis in [[Hawaii]] of aan die Weskus teruggekeer tot in Julie 1945 nie, toe dit in [[San Francisco]], [[Kalifornië]], gearriveer het vir herstelwerk aan skade wat deur 'n [[tifoon]] veroorsaak is; dit is dus onwaarskynlik dat enige groot aanpassings voor daardie tyd aangebring is. Fasiliteite op Ulithi-atol was beperk, maar hulle kon van die nuwe toerusting installeer wat laat in 1944 en in 1945 in gebruik geneem is. Sommige van die skip se Mk 51-vuurleistelsels is moontlik vervang deur Mk 57-stelsels met 'n geïntegreerde Mk 34-vuurbeheerradar, en die Mk 4-vuurbeheerradar bo-op die Mk 37-vuurleistelsels is moontlik opgegradeer na 'n Mk 12-stelsel wat sy montering met 'n Mk 22-hoogtemeter gedeel het. Die SP-hoogtemeter was 'n ligter weergawe van die SM-model en is vanaf Maart 1945 op skepe van die ''Essex''-klas geïnstalleer.<ref name="f160">Faltum, pp. 160–161, 164</ref> Terwyl die skip herstel is, het die Vloot van die geleentheid gebruik gemaak om dit volgens die nuutste standaarde op te gradeer. Die SK-radar is opgegradeer na 'n SK-2-model met 'n skottelantenna wat die werkverrigting daarvan verbeter het, en die katapult op die loodsdek is vervang deur een op die vliegdek. Die skip se eiland is herbou om die vlagbrug uit te brei, wat veroorsaak het dat die voorste onderste 40 mm-montering op die eiland verwyder is, en 10 nuwe viervoudige monterings is langs die kante van die vlugdek en die romp bygevoeg vir 'n totaal van 68 kanonne in 17 monterings.<ref name="f160" /> == Konstruksie en loopbaan == [[Lêer:Launching of USS Hornet (CV-12) 1943.jpg|duimnael|Te waterlating seremonie van die ''Hornet'', 30 Augustus 1943|links]] Die Hoof van Vlootoperasies het op 10 Mei 1940 opdrag gegee vir die bou van drie vliegdekskepe in die ''Essex''-klas, in afwagting daarvan dat die Kongres die ''Two-Ocean Navy Act'' sou aanneem,<ref>Friedman, p. 134</ref> alhoewel die skip wat later as die ''Hornet'' bekend sou staan, oorspronklik die naam ''Kearsarge'' en die rompnommer CV-12 gehad het. Die kontrak om ''Hornett'' te bou is op 9 September 1940 aan Newport News Shipbuilding toegeken, en sy kiel is op 3 Augustus 1942 gelê. Die sewende Hornet (CV-8) is op 26 Oktober 1942 tydens die Slag van Santa Cruz gekelder en die romp van die CV-12 is kort daarna na Hornet hernoem.<ref>Faltum, p. 168</ref> Die skip is op 30 Augustus 1943 te water gelaat, met Annie Reid Knox, die eggenote van Frank Knox, die Sekretaris van die Vloot, as die gelukbringer. Dit is op 29 November 1943 in diens gestel met kaptein Miles R. Browning as bevelvoerder.<ref name=DANFS>Dictionary of American Naval Fighting Ships</ref> Die ''Hornet'' het opleiding en voorbereiding naby [[Bermuda]] ondergaan voordat hy op 14 Februarie 1944 uit Norfolk, [[Virginia]], vertrek het om by Taakmag 58 by die Majuro-atol in die [[Marshalleilande]] aan te sluit, waar hy op 20 Maart aangekom het.<ref name=DANFS/> Twee dae later het die Taakmag vertrek om oorlogskepe en vliegvelde in die [[Palau]]-eilande en by Kossol Roads aan te val, ten einde enige bedreiging vir die beplande operasies in [[Nieu-Guinee]] en die [[Admiraliteitseilande]] uit die weg te ruim. Om die uitgange van Kossol te blokkeer en al die skepe in die strandmeer vas te keer, het die torpedo-bomwerpereskaders van die ''Hornet'' en sy medeskepe, die [[USS Lexington (CV-16)|''Lexington'']] en [[USS Bunker Hill (CV-17)|''Bunker Hill'']], geoefen in die lê van seemyne ​​vanuit die lug. Om opsporing te vermy, het die Amerikaanse skepe ver suid van die Japannese vlootbasis by Truk gevaar. Hulle is op die 28ste opgemerk, en admiraal Mineichi Koga, bevelvoerder van die Gekombineerde Vloot, het sy oorlogskepe beveel om na die eiland Tawi-Tawi in die [[Filippyne]] terug te trek en die handelskepe om te versprei.<ref name=DANFS>Dictionary of American Naval Fighting Ships</ref> Toe Taakmag 58 op die oggend van 30 Maart sy teikens nader, het sy vliegdekskepe 'n vegvliegtuigaanval geloods wat 30 [[Mitsubishi A6M Zero]]-vegvliegtuie, wat reeds in die lug was, neergeskiet het. Hulle is kort daarna gevolg deur 39 [[Grumman TBF Avenger]]-torpedobomwerpers, wat elk twee magnetiese myne gedra het, wat die sowat 40 skepe in Kossol Roads doeltreffend vasgekeer het.<ref>Brown 2009, p. 244</ref> Dit was die eerste en enigste keer dat vliegtuie van vliegdekskepe myne gelê het tydens die Stille Oseaan-oorlog.<ref>Polmar & Genda, I, p. 373</ref> Ten spyte van versterkings in die vorm van vegvliegtuie wat oornag aangekom het, het die Amerikaners op 30 en 31 Maart 24 handels- en hulpskepe, met 'n totale tonnemaat van bykans 130 000 bruto registerton (BRT), asook twee ou torpedojaers, vier duikbootjagters en twee herstelskepe gekelder. Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 63 vliegtuie neergeskiet en meer as 100 ander op die grond vernietig het, terwyl hulle self 25 vliegtuie verloor het. Op pad terug na Majuro het die vliegdekskepe op 1 April teikens op Woleai aangeval, maar met min sukses.<ref>Brown 2009, pp. 243–244</ref> Voordat Taakmag 58 op 13 April uit Majuro vertrek het, het skoutadmiraal Joseph J. Clark sy vlag op die ''Hornet'' gehys as bevelvoerder van Taakgroep 58.1, wat bestaan ​​het uit sy vlagskip en die drie ligte vliegdekskepe van die ''Independence''-klas: die ''Cowpens'', ''Belleau Wood'' en ''Bataan''. Die taakgroep het opdrag gekry om die vliegvelde by Sarmi, Sawar en Wakde in wes [[Nieu-Guinee]] aan te val, terwyl die ander taakgroepe die amfibiese landings by Hollandia ondersteun het. Daar was min Japannese lugaktiwiteit terwyl die skepe naby Nieu-Guinee was, hoewel die taakgroep se vegvliegtuie wel twee [[Mitsubishi G4M]] bomwerpers (wat deur die Geallieerdes as "Betty" aangedui is) afgeskiet het, terwyl dié na hulle gesoek het. Taakmag 58 het op 25 April na Seeadler hawe op Manuseiland teruggetrek om vir 'n paar dae voorrade aan te vul voordat hulle vertrek het om die kusfasiliteite by Truk aan te val. Die Japanners het die skepe in die nag van 28/29 April opgemerk, maar hul swak aanval later daardie oggend was oneffektief, en die 84 [[Grumman F6F Hellcat]]s van die oggend se vegvliegtuig-veegtog het teen ongeveer 60 Zeros te staan ​​gekom. Slegte weer en digte wolke het verhoed dat die Amerikaners tot laat in die middag volle lugoorheersing verkry, maar hulle kon die Japanese vlootbasis se infrastruktuur oor die daaropvolgende twee dae ernstig beskadig. Hulle het 9 vliegtuie in ongelukke en 27 in gevegte verloor, hoofsaaklik as gevolg van lugafweer, terwyl hulle aanspraak gemaak het op die vernietiging van 59 vliegtuie in die lug en 34 op die grond. Op pad na Majuro is Taakgroep 58.1 getaak om dekking te bied tydens die bombardement van die vliegvelde op Satawan en Ponape deur sekere van die Taakmag se begeleidingskepe. Albei eilande was reeds voorheen aangeval en dit blyk dat min bykomende skade aangerig is in ruil vir die verlies van een vliegtuig wat deur lugafweer neergeskiet is. Taakmag 58 het op 4 Mei in Majuro aangekom en die volgende maand voorberei vir die veldtog by die Mariana- en Palau-eilande.<ref>Brown 2009, pp. 246–248; Polmar & Genda, I, pp. 373–374</ref> Die onvriendelike Browning het baie vyande gemaak en sy foute het daartoe gelei dat hy op 29 Mei op grond van feite uit sy pos onthef is,<ref>{{cite journal |last1=Rems |first1=Alan |title=Out of the Jaws of Victory |journal=Naval History |date=1 April 2016 |volume=30 |issue=2 |url=https://www.usni.org/magazines/naval-history-magazine/2016/april/out-jaws-victory |access-date=10 April 2019 |language=en|issn=1042-1920}}</ref> hy is deur kaptein William Sample vervang.<ref name=CO>{{cite web |last1=Miles |first1=Dwayne |title=USS Hornet Commanding Officers |url=http://www.its.caltech.edu/~drmiles/commanding_officers.html |website=www.its.caltech.edu |publisher=USS Hornet Association |access-date=10 April 2019}}</ref> === Die Mariana- en Palau-eilande veldtog === Teen Junie het die Hornet se luggroep (Vliegdekskip-luggroep 2) oor 40 Hellcat-vegvliegtuie, insluitend 4 nagvegter-weergawes, 33 [[Curtiss SB2C Helldiver]]-duikbomwerpers en 20 Avengers beskik. Taakgroep 58.1 het die ''Cowpens'' verruil vir die [[USS Yorktown (CV-10)|''Yorktown'']], susterskip van die ''Hornet'', en het dus vir die veldtog oor twee vlootvliegdekskepe en twee ligte vliegdekskepe beskik. Taakmag 58 het op 6 Junie uit Majuro vertrek betyds om ses dae later, drie dae voor die beplande amfibiese aanval op [[Saipan]], met lugaanvalle op die suidelike Marianas te begin; al het die Japanners op 8 Junie uitgevind dat die mag Majuro verlaat het. Die ''Hornet'' se nagvegters het in die nag van 10 Junie begin om Japannese verkenningsvliegtuie af te skiet. Vise-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die taakmag, het besluit om die lugaanvalle na 11 Junie te vervroeg, in die hoop om die Japanners onverhoeds te betrap. Die taakgroep se vegvliegtuie het tydens hul patrollievlug 30 Zero-vliegtuie bo [[Guam]] opgemerk en beweer dat hulle almal neergeskiet is, met die Hornet se 16 Hellcats wat 23 daarvan op hul kerfstok gehad het. 'n Voorposlinie van torpedojaers was tussen die vliegdekskepe en Guam ontplooi, en hulle het daardie middag die onderskepping deur die taakgroep se vegvliegtuie van sowat 'n dosyn verkennings- en aanvalsvliegtuie beheer. Die volgende dae het die taakgroep voortgegaan om Guam aan te val ten einde al die vliegtuie wat daar gestasioneer was, sowel as enige versterkings, uit te skakel. Later daardie middag het die ''Hornet'' se vliegtuie 'n versterkingskonvooi van sewe skepe oos van Guam opgemerk, maar dit was te ver weg vir 'n aanval as die vliegtuie in daglig moes land. Daardie nag het die taakgroep die afstand verklein terwyl die konvooi steeds Guam genader het en hulle was slegs 80 seemyl (150 km) daarvandaan toe hulle 20 Hellcats, elk met bomme toegerus, gelanseer het. Hulle vlieëniers was nie opgelei vir missies teen skepe nie en het nie daarin geslaag om die skepe van die konvooi noemenswaardig te beskadig voordat dit Guam bereik het nie.<ref>Brown 2009, pp. 252–255; Faltum, pp. 64–65; Polmar & Genda, I, p. 385; Reynolds, pp. 343–344</ref> Die nuwe bevelvoerder van die Gekombineerde Vloot, admiraal Soemu Toyoda, was onseker of die Amerikaners net die Japannese fasiliteite in die Marianas aanval of nie, totdat die vinnige slagskepe wat Taakmag 58 begelei het, gestuur is om op 13 Junie 'n voorlopige bombardement op Saipan uit te voer. Nog voordat hy die verslag oor die bombardement ontvang het, het hy aan die 1ste Mobiele Vloot bevel gegee om na Guimaras-eiland te beweeg en te begin om hul onervare vlieëniers in 'n meer beskermde omgewing op te lei. Nadat hy die berig oor die bombadering ontvang het, het het toe alle magte opdrag gegee om gereed te maak vir die uitvoering van Plan A-Go, wat op 19 Junie in werking sou tree. Die plan was daarop gemik om die Amerikaanse vloot 'n beslissende nederlaag toe te dien en die Amerikaanse regering te dwing om vrede te maak, nadat die openbare wil om die oorlog voort te sit, getaan het. 'n Amerikaanse duikboot het die beweging opgemerk en vise-admiraal [[Raymond A. Spruance|Raymond Spruance]], die bevelvoerder van die hele operasie, daarvan in kennis gestel. ’n Amerikaanse duikboot het die beweging opgemerk en vise-admiraal Raymond Spruance, die bevelvoerder van die hele operasie, verwittig. Omdat hy nie die Japannese se voornemens geken het nie, het hy geglo dat die Japannese skepe nie voor 17 Junie sou kon aanval nie. Om hierdie geleentheidsvenster te benut om Japannese lugversterkings wat by die Bonin-eilande saamgetrek het te vernietig, het Spruance aan Taakgroepe 58.1 en 58.4 opdrag gegee om op die 14de bymekaar te kom, die lugbasisse daar die volgende dag aan te val en betyds terug te keer om hul magte te konsolideer vir die geveg wat hy vir die 17de verwag het.<ref>Brown 2009, p. 255</ref> Op 15 Junie het vegvliegtuie van die twee taakgroepe vlugte oor [[Iwo Jima]], Hahajima en Chichi Jima uitgevoer en beweer dat hulle 20 Zero-vliegtuie oor Iwo Jima afgeskiet het met die verlies van twee Hellcats. Clark het daardie nag sy nagvegters bo Iwo Jima ontplooi om te verhoed dat die Japanners verkenningsendings of lugaanvalle uitvoer, voordat hy op die 16de verdere lugaanvalle geloods het. Die grootste deel van die versterkings wat vir Plan A-Go bedoel was, was op daardie stadium nog in Japan, maar die Amerikaanse vliegdekskepe het beweer dat hulle altesaam 81 vliegtuie vernietig het, waarvan 40 in die lug, terwyl hulle self vier vliegtuie in gevegte en nog sewe in ongelukke verloor het, voordat hulle later daardie middag uit die gebied vertrek het.<ref>Brown 2009, p. 256; Faltum, pp. 65–66</ref> ==== Slag van die Filippynse See ==== [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|links|Kaart van die Slag van die Filippynse See (19–20 Junie 1944)]] Vise-admiraal Jisaburō Ozawa, bevelvoerder van die 1ste Mobiele Vloot, het beveel dat Plan A-Go op 16 April 'n aanvang neem, terwyl hy sy magte oos van die Filippyne saamgetrek en van brandstof voorsien het. Teen die aand van die 17de is sy skepe deur 'n Amerikaanse duikboot opgemerk, ongeveer 900 seemyl (1 700 km) wes van Saipan, hoewel Spruance die verslag eers in die vroeë oggendure van 18 Junie ontvang het. Japannese verkenningsvliegtuie het Taakmag 58 daardie middag opgespoor, maar die Amerikaanse vliegtuie, wat 'n korter reikafstand gehad het, kon nie die Japannese vliegdekskepe vind nie. Ozawa het besluit om op die 19de aan te val eerder as om sy onervare vlieëniers bloot te stel aan naglandings waarvoor hulle nie opgelei was nie; hy het suid gedraai om die afstand vanaf die Amerikaners konstant te hou. Spruance het geen idee gehad waar die Japanners was nie, totdat 'n radio-uitsending van Ozawa op die aand van die 18de driehoeksmetries vasgestel is op 'n punt 410 seemyl (760 km; 470 myl) wes van sy taakmag. 'n Martin PBM Mariner-patrolliebomwerper, toegerus met radar, het die 1ste Mobiele Vloot om 01:15 op 19 Junie ontdek, maar die boodskap is eers agt uur later ontvang weens radioprobleme. Die Amerikaners se soektogte vroegoggend was nie suksesvol nie, maar die Japannese het hulle sedert 01:00 ononderbroke dopgehou.<ref>Brown 2009, pp. 257–258; Polmar & Genda, I, pp. 386, 388–391</ref> Daardie nag het die Amerikaners versterkings opgespoor wat van Truk na Guam gevlieg het, en Mitscher het vegvliegtuie van Taakgroep 58.1 beveel om bo Orote-vliegveld te patrolleer. Hellcats van die ''Belleau Wood'' was die eerste wat slaags geraak het met Japannese vliegtuie wat om 07:00 opgestyg het, en hulle moes versterk word deur vegvliegtuie van die ''Hornet'' en ''Yorktown''. Teen 09:30 het hulle beweer dat hulle 45 vegvliegtuie en 5 ander vliegtuie neergeskiet het, terwyl hulle self slegs twee Hellcats verloor het. Op daardie stadium het ''Hornet'' 'n lugaanval van 17 Helldivers en 7 Avengers geloods, begelei deur 'n dosyn Hellcats, wat Orote gebombardeer het sonder om Japannese vliegtuie teë te kom. Om 09:50 is 'n inkomende Japannese lugaanval op radar opgemerk en die vliegdekskepe het teen die wind gedraai om 140 vegvliegtuie te begin lanseer; om 10:04 is die vegvliegtuie wat oor Guam gepatrolleer het, ontbied om die [[luggevegspatrollie]] oor Taakmag 58 te versterk, hoewel hulle te laat was om aan die luggeveg deel te neem. Die luggevegspatrollie, versterk deur die pas ontplooide Hellcats, het die Japanners onderskep, 40 van die 57 betrokke Zeros neergeskiet en die Japannese aanval ernstig ontwrig, wat slegs geringe skade aan een slagskip aangerig het.<ref>Brown 2009, pp. 259–260; Polmar & Genda, I, pp. 391–394</ref> Die ''Hornet'' het Hellcats bygedra wat beweer het dat hulle nege Zeros en drie [[Nakajima B6N]] "Jill"-torpedobomwerpers neergeskiet het.<ref>Tillman 1994, p. 17</ref> Die tweede golf vliegtuie is om 11:07 bespeur, maar ''Hornet'' se vegvliegtuie het nie aan die vernietiging daarvan deelgeneem nie. Die derde golf het foutiewe inligting oor die posisie van die Amerikaanse skepe ontvang en was om 12:40 120 seemyl (220 km; 140 myl) noordwes daarvan. Die meeste van hulle het omgedraai, maar ongeveer 'n dosyn het dit nie gedoen nie en is om 12:56 deur Taakgroep 58.1 opgemerk. Hulle is voorgekeer deur 17 Hellcats van die ''Hornet'' en ''Yorktown'', wat ses Zeros en 'n Jill neergeskiet het; die Hornet se vegvliegtuie het nege vliegtuie neergeskiet in ruil vir een beskadigde Hellcat.<ref>Brown 2009, p. 260; Polmar & Genda, I, p. 394; Tillman 1994, p. 23</ref> Die vierde golf is ook op 'n verkeerde koers gestuur, en die meeste van die vliegtuie het besluit om voort te vlieg en op Guam te land. Hulle het omstreeks 15:00 daar aangekom en is onderskep deur 41 Hellcats van die ''Hornet'', sy susterskip ''Essex'', die ''Cowpens'' en die ''[[USS Enterprise (CV-6)|Enterprise]]''. Hulle het 40 van die 49 vliegtuie neergeskiet; twee van die ''Hornet'' se vlieëniers het vyf Japannese vliegtuie neergeskiet terwyl dié probeer het om te land.<ref>Brown 2009, pp. 260–261; Polmar & Genda, I, p. 394</ref> 'n Groep van 295 Hellcats, tesame met vyf Avengers en [[Douglas SBD Dauntless|Dauntlesses]], het gedurende die dag teen die Japanners slaags geraak en 208 van die 373 vliegtuie wat vanaf die vliegdekskepe opgestyg het, neergeskiet. Die Amerikaners het sewe Hellcats op see verloor, nege bo Guam, en ses as gevolg van ongelukke; sewe bomwerpers is deur lugafweergeskut bo Guam neergeskiet en twee ander het neergestort. Altesaam het hulle gedurende die dag 31 vliegtuie om verskeie redes verloor. Die Japanners het 35 vliegtuie in ongelukke en aan boord van die twee vliegdekskepe, wat tydens die geveg deur duikbote tot sink gebring is, verloor; daarbenewens is 18 vliegtuie wat op Guam gebaseer was neergeskiet, en 52 is op die grond vernietig. Dit bring die totale verliese op 313 te staan ​​– 'n verliesverhouding van byna presies 10:1 ten gunste van die Amerikaners. Dit was nie sonder rede dat hulle die geveg die "The Marianas Turkey Shoot" genoem het nie.<ref>Brown 2009, p. 262; Polmar & Genda, I, p. 394</ref> [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack on 20 June 1944 (80-G-238025).jpg|thumb|{{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel bo) en 'n paar [[torpedojaer]]s word aangeval deur die ''Hornet'' se Helldivers, 20 Junie 1944]] Teen skemer het die Japannese noordwes gedraai om te hergroepeer en brandstof te hervul, en die Amerikaners het wes gedraai om die afstand te verklein. Hulle het die terugtrekkende Japannese vloot gedurende die middag van die volgende dag opgespoor en Mitscher het 'n lugaanval beveel, al het dit beteken dat die vliegtuie snags sou moes land. Dit het bestaan ​​uit 54 Avengers en 51 Helldivers, begelei deur 85 Hellcats. Die Japannese vliegdekskepe het hul oorblywende 68 Zero's gelanseer, waarvan almal behalwe drie afgeskiet is, met die verlies van 20 Amerikaanse vliegtuie aan alle oorsake. ''Hornet'' se vliegtuig het die vliegdekskip ''Zuikaku'' erg beskadig, terwyl die ander vliegtuig die vliegdekskip ''Hiyō,'' twee tenkskepe gekelder en drie ander vliegdekskepe en 'n paar ander skepe liggies beskadig het. Clark het sy taakgroep beveel om hul ligte aan te skakel ten einde sy vlieëniers huis toe te lei, nog voordat Mitscher die hele taakmag beveel het om dieselfde te doen. Ten spyte van hierdie voorsorgmaatreëls het ses Hellcats, 35 Helldivers en 28 Avengers verlore gegaan in ongelukke tydens landings op die dek, of het hulle uit brandstof geraak; die meeste van hul bemanningslede is egter daardie nag of in die dae daarna gered.<ref>Brown, pp. 263–265; Polmar & Genda, I, pp. 398–400; Reynolds, pp. 360–364</ref> === Opvolgaanvalle === Nadat hulle op 22 Junie brandstof ingeneem het, het die grootste deel van Taakmag 58 na Eniwetok in die Marshalleilande gevaar, maar Clark het sy taakgroep noord geneem om die Bonin-eilande weer aan te val, ten einde enige versterkings vir die Marianas te onderskep. 'n Verkenningsvliegtuig het sy skepe in die oggend van die 22ste opgemerk en die Japannese verdedigers gewaarsku. Hulle het ongeveer 60 Zero-vliegtuie en 'n paar [[Yokosuka D4Y]] "Judy"-duikbomwerpers die lug in gestuur om die 51 naderende Hellcats te onderskep. Hulle het 6 Hellcats afgeskiet, maar self 24 Zeros en 5 Judys verloor. Die Japannese het nog genoeg vliegtuie oor gehad om twee aanvalle teen die taakgroep te loods. Tydens die eerste lugaanval, wat uit ongeveer 20 torpedobomwerpers bestaan ​​het, is al die vliegtuie deur vegvliegtuie en lugafweervuur ​​afgeskiet; die tweede groep, bestaande uit 23 Zeros, 9 Judys en 9 Jills, het nooit die Amerikaanse skepe gevind nie. Hulle is onderskep, en die Hellcats het 10 Zeros en 7 Jills afgeskiet.<ref>Faltum, p. 72; Polmar & Genda, I, pp. 406–407</ref> Die taakgroep het op 27 Junie by Eniwetok gearriveer en drie dae later vertrek om die Bonin-eilande weer aan te val; hulle is intussen versterk deur Taakgroep 58.2. Die aanval het op 3–4 Julie plaasgevind; die nege oorblywende Zero-vliegtuie en agt torpedobomwerpers het probeer om die vyand ewe veel skade te berokken, maar het vyf Zero-vliegtuie en sewe bomwerpers verloor sonder om enige skade aan die skepe aan te rig. Die taakgroepe het Taakgroep 58.4, wat ondersteuning verleen het aan die gevegte op Saipan, afgelos en het 'n week lank daar gebly voordat hulle na Eniwetok teruggekeer het. Teen die einde van Julie het Taakgroep 58.1 Japannese basisse op Yap en nabygeleë eilande aangeval, en daarna op 4–5 Augustus weer die Bonin-eilande bestook; op die 9de het die groep na Eniwetok teruggekeer.<ref>Faltum, pp. 72–73; Polmar & Genda, I, pp. 406–407</ref> Daardie selfde dag is kaptein Sample onthef van sy pos sodat hy bevel oor 'n vliegdekskipdivisie kon oorneem, en kaptein Austin Doyle het hom vervang.<ref name=CO/> Omdat hy nie onder vise-admiraal William Halsey wou dien nie, het Clark sy vlag laat stryk; hy is op 18 Augustus deur vise-admiraal John McCain vervang.<ref>Faltum, p. 192</ref> Clark het egter aan boord van die ''Hornet'' gebly om McCain op enige moontlike wyse by te staan ​​en om, indien nodig, as 'n reserwe-admiraal met ervaring van vliegdekskepe te dien.<ref>Reynolds, p. 384</ref> Agt dae later het Halsey vir Spruance vervang, en Taakmag 58 is hernoem tot Taakmag 38.<ref>Polmar & Genda, I, pp. 409–410</ref> Tydens 'n strategiekonferensie in [[Pearl Harbor]] in Julie het president [[Franklin D. Roosevelt]] met generaal [[Douglas MacArthur]] ooreengekom dat die Filippyne, 'n Amerikaanse gebied, bevry sou word, en hulle het die datum op 20 Desember vasgestel. Dit het 'n reeks voorlopige operasies vereis om die Japannese basisse in die westelike [[Karoline-eilande]] en die toegangsroetes na die Filippyne, insluitend Yap en die Palau-eilande, aan te val. Mitscher het die proses begin deur drie van sy taakgroepe, insluitend die ''Hornet'' se Taakgroep 38.1, te neem om die Palau-eilande van 6 tot 8 September aan te val, waarna hy verder wes beweeg het om op 9 en 10 September Mindanao, die mees suidelike groot eiland van die Filippyne, aan te val. Aangemoedig deur die gebrek aan teenstand, het Halsey vir Mitscher beveel om die sentrale Filippynse eilande, insluitend [[Leyte]] en die ander [[Visayas]]-eilande, aan te val. Weerstand was swak tydens die aanvalle op 12–13 September, en die Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 173 vliegtuie neergeskiet en 305 op die grond vernietig het, benewens 59 skepe wat gekelder is; dit het gepaardgegaan met die verlies van 9 vliegtuie om verskeie redes. Die werklikheid was effens anders: die Eerste Lugvloot, wat die sentrale Filippyne verdedig het, het voor die Amerikaanse aanvalle oor 176 vliegtuie beskik en daarna oor 85; die [[Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër]] het tydens die aanvalle 31 tot 40 vliegtuie verloor.<ref>Brown, p. 266, Faltum, p. 76; Polmar & Genda, I, pp. 409–412, Prados, pp. 78–79</ref> Een van ''Hornet'' se Hellcats is op 10 September naby Leyte afgeskiet. Die vlieënier is deur Filippynse vissers gered; hy is deur lede van die Filippynse Weerstandsbeweging gekontak en ingelig dat daar geen Japannese garnisoen op Leyte was nie. Halsey, wat hierdie inligting gekoppel het aan die swak weerstand wat die Japanners tydens sy aanvalle op die Filippyne gebied het, was van mening dat die meeste van die voorlopige aanvalle wat beplan is vir die inval in [[Luzon]] op 20 Desember, oorgeslaan kon word; hy het by die Gesamentlike Hoofde van Staf voorgestel dat die datum vir die landing na 20 Oktober vervroeg word. Hulle het ingestem, alhoewel admiraal [[Chester W. Nimitz]], bevelvoerder van die Stille Oseaan-vloot, steeds vereis het dat hy daardie dele van die plan wat die inname van basisse in die Palau- en die Westelike Caroline-eilande behels, moes uitvoer.<ref>Faltum, p. 76; Polmar & Genda, I, p. 412, Prados, pp. 79–80, 83–84</ref> Halsey het Taakgroep 38.1 suid gestuur om Japannese vliegvelde in die gebied aan te val tydens die inval in Morotai wat op die 15de begin het, maar het hulle teruggeroep om weer by die hoofmag van Taakmag 38 aan te sluit voor sy beplande aanval op [[Manila]] op 21 September. Vliegtuie van die ''Hornet'' het aan die tweede aanval op die baai van Manila deelgeneem en die verouderde torpedojaer ''Satsuk'' gekelder. Die Amerikaanse vlieëniers het beweer dat hulle 110 vliegtuie neergeskiet en 95 op die grond vernietig het, hoewel die Eerste Lugvloot in werklikheid minder as twee dosyn vliegtuie weens alle oorsake verloor het. Taakmag 38 het beweer dat hy sewe olietenkskepe gesink of beskadig het, maar Japannese rekords toon dat nege gesink of vernietig is. Slegte weer het die kansellasie van die meeste lugaanvalle wat vir die tweede dag beplan is, genoodsaak; Halsey het egter besluit om eerder, met Taakgroepe 38.1 en 38.3, Coron-baai in die Calamian-eilande aan te val, 'n ankerplek aan die ander kant van die Filippyne wat dikwels deur Japannese olietenkskepe gebruik is. ''Hornet'' se luggroep het die gesamentlike lugaanval gelei wat twee olietenkskepe, ses vragskepe, verskeie begeleidingskepe en die watervliegtuig-moederskip ''Akitsushima'' gekelder het. Taakgroep 38.1 het daarna na Seeadler-hawe gevaar om voorrade aan te vul en Luggroep 2 met Luggroep 11 te vervang.<ref>Faltum, p. 77; Polmar & Genda, I, p. 413; Prados, pp. 86, 88–90</ref> Clark het uiteindelik op 1 Oktober die ''Hornet'' laat vertrek.<ref>Reynolds, p. 385</ref> === Bevryding van die Filippyne === Die vier vliegdekskipgroepe van Taakmag 38 het op 7 Oktober wes van die Marianas bymekaargekom, nadat hulle 'n [[tifoon]] deurstaan ​​het wat slegs geringe skade aangerig het. Teen hierdie tyd het Hornet se Luggroep 11 uit 39 Hellcats, 25 Helldivers en 18 Avengers bestaan. Nadat hulle die volgende dag brandstof ingeneem het, het hulle noord beweeg met die opdrag om Japannese vliegtuie te vernietig wat die verdediging van die Filippyne kon versterk. Ontleding van Amerikaanse radioverkeer het die Japannese gewaarsku, en hulle het 'n aanval verwag langs die boog tussen die [[Ryukyu-eilande]] en [[Formosa]], of in die noordelike Filippyne. Die Amerikaners het op 10 Oktober gereageer met 'n aanval op die Ryukyu-eilande; hulle het beweer dat hulle meer as 100 vliegtuie neergeskiet het, terwyl hulle self 21 vliegtuie weens verskeie oorsake verloor het. Hierdie aanval het die Japanners genoop om die Sho-1- en Sho-2-variante van hul plan te aktiveer, wat voorsiening gemaak het vir die verdediging van die Filippyne en die eilande tussen die Filippyne en Japan. As deel van die plan sou vliegtuie van vliegdekskepe af vanaf landbasisse opereer.<ref>Brown 2009, p. 269; Prados, pp. 118–120, 128</ref> Nadat hulle hul vliegtuie teruggekry het, het Taakmag 38 daardie nag suid beweeg om die volgende dag oos van Luzon brandstof in te neem. In die vroeë middag van 11 Oktober het Taakgroepe 38.1 en 38.4 'n lugaanval geloods op die vliegveld by Aparri, aan die noordkus van Luzon; daar is beweer dat 15 vliegtuie op die grond vernietig is.<ref>Bates, Vol 1, p. 98.</ref> ==== Aanval op Formosa ==== [[Lêer:Two SBC2C-3 over USS Hornet (CV-12).jpg|duimnael|links|'n Paar [[Curtiss SB2C Helldiver|Curtiss SB2C]] duikbomwerpers vlieg oor die ''Hornet'', midel-Januarie 1945]] Voor dagbreek het Taakmag 38 'n vegvliegtuigaanval met 199 Hellcats geloods teen 'n verdedigingsmag wat reeds op sy hoede was en vegvliegtuie in die lug gehad het. Nieteenstaande dit was die Japannese verliese baie swaar, terwyl die Amerikaners op 12 Oktober 48 vliegtuie om verskeie redes verloor het. Deur die nag het die Japanners verskeie aanvalle uitgevoer, waarbij hulle 42 vliegtuie verloor het sonder om enige resultaat te behaal. Nog 'n reeks lugaanvalle het op 13 Oktober gevolg, hoewel minder verdedigende vliegtuie op die toneel verskyn het en Taakmag 38 se vliegdekskepe 12 vliegtuie weens uiteenlopende oorsake verloor het. Deur die nag het die Japanners verskeie aanvalle uitgevoer, waarby hulle 42 vliegtuie verloor het sonder om enige resultaat te behaal. Nog 'n reeks lugaanvalle het op 13 Oktober gevolg, hoewel minder verdedigende vliegtuie op die toneel verskyn het en Taakmag 38 se vliegdekskepe 12 vliegtuie weens uiteenlopende oorsake verloor het. Teen skemertyd het torpedobomwerpers Taakgroep 38.1 aangeval; die ''Hornet'' het een torpedo ontwyk wat uiteindelik die swaar kruiser ''Canberra'' verlam het. Halsey was oorspronklik van plan om daardie nag terug te trek ten einde op die 14de brandstof in te neem, maar aangesien hy nog oor genoeg brandstof beskik het, het hy besluit om die vliegvelde aan te val vanwaar die Japanners moontlik aanvalle op die ''Canberra'' sou kon loods terwyl die skip weswaarts gesleep is. Min teenstand is ondervind toe die vlootvlieëniers hul oggend-lugaanval oor Formosa uitgevoer het en die vliegdekskepe daardie middag begin onttrek het, nadat hulle altesaam 23 vliegtuie om verskeie redes verloor het. Taakgroep 38.1 het agtergebly om die skepe wat die ''Canberra'' begelei het, te beskerm. Die Japanners het hul skemeraanvalle op Taakgroep 38.1 herhaal en daarin geslaag om die ligte kruiser ''Houston'' met 'n torpedo te verlam, maar albei kruisers het ongeveer 'n week later Ulithi bereik. Japannese verliese wat tydens die lugaanvalle en die aanvalle op die vloot erken is, het op 492 vliegtuie te staan ​​gekom, insluitend 100 van die Lugmag van die Japannese Keiserlike Leër.<ref>Bates, Vol I, pp. 100–117, 122; Brown 2009, p. 270; Prados, pp. 133–145</ref> Op 18 Oktober het Taakgroep 38.1 met Taakgroep 38.4 bymekaar gekom voor die ooskus van Luzon. Later daardie oggend het vliegtuie van Taakgroep 38.1 teikens naby die Clark-lugmagbasis en die San Bernardino-straat aangeval en sewe vliegtuie om verskeie redes verloor. Vlieëniers het beweer dat hulle 30 vliegtuie neergeskiet en nog 29 op die grond vernietig het. Die volgende dag het die vlieëniers opdrag gekry om vliegvelde naby die Clark-lugmagbasis en Manila aan te val; hulle het beweer dat hulle 23 vliegtuie op die grond vernietig het. Nadat die twee Taakgroepe hul vliegtuie teruggekry het, het albei taakgroepe suid beweeg na 'n posisie vanwaar hulle die amfibiese landings op Leyte, wat vir 20 Oktober geskeduleer was, kon ondersteun. Op 19 Oktober het Halsey beveel dat die luggroepe aan boord van die vliegdekskepe van die ''Essex''-klas herorganiseer moes word om uit 54 vegvliegtuie, 24 Helldivers en 18 Avengers te bestaan, met gebruikmaking van plaaslik beskikbare vervangingsvliegtuie vanaf 29 Oktober.<ref>Bates, Vol. II, pp. 181–182, 307–308, 311; Vol. III, pp. 103–104</ref> Daardie oggend het Taakgroep 38.1 ’n vegvliegtuig-operasie oor die noorde van Mindanao geloods; daar was geen tekens van Japannese lugaktiwiteit in die lug of op die grond nie. Een vliegtuig is na bewering by die Del Monte-vliegveld vernietig en ses ander is beskadig. Albei taakgroepe het later daardie oggend grootskaalse lugaanvalle geloods om die verdedigingswerke by die landingsstrande self, sowel as die gebied net daaragter, aan te val. Die doeltreffendheid daarvan is belemmer deur digte plantegroei, swaar rook in die lug en die groot aantal vliegtuie wat in ’n relatief klein gebied bedrywig was. Weens ’n tekort aan voldoende kommunikasiekanale moes talle vliegtuie byna twee uur lank wag voordat hulle hul teikens ontvang het. Daardie aand het die taakgroepe die gebied verlaat om die volgende oggend brandstof in te neem; hulle het teen die oggend van die 22ste na die gebied teruggekeer, al het slegte weer die meeste vlugoperasies verhoed. Daardie aand het Halsey aan Taakgroep 38.1 opdrag gegee om na Ulithi te vertrek en voor te berei vir die aanvalle op die Japannese vasteland, wat vir 11 November geskeduleer was. Nadat berigte ontvang is oor Japannese oppervlakskepe in die Sibuyan-see, het Halsey die taakgroep in die nag van 23/24 Oktober beveel om om te draai.<ref>Bates, Vol III, pp. 109–113, 348–349, 579–582, 774, 776–777</ref> ==== Slag van Samar ==== [[Lêer:Samar.jpg|regs|duimnael|Beweging gedurende die slag.]] Die taakgroep was te ver om in te gryp toe die Japanners die oggend van 25 Oktober die Amerikaanse begeleidingsvliegdekskip aan die kus van [[Samar]] verras het met hul mag van gevegskepe en kruisers, maar McCain se draers kon vroegmiddag die afstand genoeg verklein om twee langafstand-lugaanvalle te loods wat min bereik het. Die Amerikaners het 14 vliegtuie weens alle oorsake verloor en het nie daarin geslaag om enige van vise-admiraal Takeo Kurita se skepe aansienlik te beskadig nie. Die volgende oggend, nadat Taakgroepe 38.1 en 38.2 ontmoet het, het hulle 'n 257-vliegtuie lugaanval geloods teen Kurita se skepe.<ref>Faltum, p. 87; Polmar & Genda, I, p. 438</ref> Avengers van die ''Hornet'' en ''Cowpens'' het die ligte kruiser ''Noshiro'' met een bom getref wat 'n vinnig gebluste vuur begin het. Sowat 20 minute later het 'n ander Avenger die kruiser met 'n torpedo getref; die ontploffing het al die skip stoomketels gedeaktiveer en vir dood in die water gelaat. Sowat 'n uur en 'n half daarna het 28 van ''Hornet'' se Avengers en Helldivers ''Noshiro'' weer met 'n torpedo geterf en hy het 'n uur later gesink.<ref>{{cite web |last1=Hackett |first1=Bob |last2=Kingsepp |first2=Sander |title=IJN Noshiro: Tabular Record of Movement |url=http://www.combinedfleet.com/noshiro_t.htm |website=www.combinedfleet.com |access-date=15 May 2019 |date=2016}}</ref> Daarna het Taakgroep 38.1 hul onderbroke reis na Ulithi op die 27ste hervat. Vier dae later het McCain vir Mitscher as bevelvoerder van Taakmag 38 afgelos en agteradmiraal Alfred Montgomery het die bevel van Taakgroep 38.1 oorgeneem. Die taakgroep, saam met Taakgroepe 38.2 en 38.3, het vroeg in November na die Filippyne teruggekeer en op 5 November vliegvelde in Luzon aangeval en beweer dat hulle 439 vliegtuie vernietig het, die meeste op die grond, terwyl hulle 36 vliegtuie weens alle oorsake verloor het. Die vlieëniers het die swaar kruiser ''Nachi'', 'n olievaarder en 'n vragskip gesink. Op 11 November is 'n troepekonvooi op pad na Ormocbaai opgemerk; dit is aangeval deur 'n groot groep vliegtuie wat vyf troepeskepe en vier van die begeleiende torpedojaers gesink het ondanks sy verdedigende vegters vir die verlies van nege Amerikaanse vliegtuie. Twee dae later het Taakmag 38 Manila weer aangeval en die ligte kruiser ''Kiso'', vier torpedojaers en sewe handelskepe gesink. Die vlieëniers het beweer dat hulle 43 ander skepe beskadig het en 84 vliegtuie vernietig het terwyl hulle 25 vliegtuie verloor het. McCain het Manila weer aangeval op 19 November, maar met aansienlik minder sukses; hy het drie handelskepe gekelder, 13 ander beskadig en beweer dat 116 vliegtuie, meestal op die grond, vernietig is, terwyl 13 vliegtuie in gevegte verlore gegaan het. Taakgroepe 38.1 en 38.2 het op die 25ste teikens op Luzon aangeval, die beskadigde swaar kruiser ''Kumano'' en 'n paar kleiner skepe gekelder, en beweer dat hulle 26 Japannese vliegtuie neergeskiet en 29 op die grond vernietig het. Nadat die toevoer van versterkings na Leyte afgesny is en beheer oor die lugruim bo die Filippyne gehandhaaf is, het die vliegdekskepe na Ulithi teruggekeer om te hergroepeer; die Amerikaanse weermag se lugmag het immers nou oor genoeg operasionele vliegtuie beskik om hierdie take self oor te neem.<ref>Brown 2009, pp. 276–277; Faltum, pp. 89–90; Polmar & Genda, I, pp. 440–443</ref> Nadat Hornet daar aangekom het, het Clark sy vlag weer aan boord daarvan gehys, alhoewel hy nie in bevel van die taakgroep was nie.<ref>Reynolds, p. 392</ref> Die toenemende bedreiging van kamikaze-selfmoordvliegtuie wat sewe vliegdekskepe beskadig het sedert die inval van Leyte, het die vloot sy samestelling laat hersien. Meer vegvliegtuie was natuurlik nodig om die kamikazes te onderskep voordat hulle die vloot kon bereik, daarom is die groepe herorganiseer om uit 73 vegvliegtuie en 15 duik- en torpedo-bomwerpers elk te bestaan. Die verandering sou etlike maande neem om te implementeer en 'n enkele vegvliegtuigeskader van so 'n groot grootte sou te groot wees vir een man om te lei, daarom is hulle in Januarie 1945 in twee eskaders verdeel.<ref>Brown 2009, p. 277; Faltum, p. 91; Polmar & Genda, I, pp. 445–446</ref> ==== Slag van Mindoro ==== Die tydelike verlies van die beskadigde vliegdekskepe vir herstelwerk het gelei tot die herorganisasie van Taakmag 38, waartydens die ''Hornet'' na Taakgroep 38.2 oorgeplaas is vir die komende operasies ter ondersteuning van die aanval op [[Mindoro]], wat vir 5 Desember geskeduleer was. Die landings is met tien dae uitgestel en Taakmag 38 het op 11 Desember uitgevaar. Die skip het destyds oor 51 Hellcats, 15 Helldivers en 18 Avengers beskik. Vir hierdie operasie sou die Leër alle teikens suid van Manila dek, die begeleidingsvliegdekskip sou direkte ondersteuning bied, terwyl die vinnige vliegdekskepe lugoorheersing bo Luzon moes verseker. Vanaf die 14de het Taakmag 38 voortdurend sendings ter ondersteuning van hierdie doelwit uitgevoer, totdat hulle drie dae later brandstof moes inneem. Die vlieëniers het beweer dat hulle 269 vliegtuie vernietig het, meestal op die grond, asook 'n paar handelskepe gesink en paaie en spoorweë swaar beskadig het; intussen het hulle 27 vliegtuie in gevegte en 38 in ongelukke verloor. Die taakmag kon op die 17de nie brandstof inneem nie weens verslegtende weersomstandighede, en 'n verdere poging die volgende oggend het ook misluk. Later daardie dag het Halsey onwetend in die pad van tifoon ''Cobra'' ingevaar. Omdat brandstofvoorrade laag was, was baie skepe top-swaar en het hulle hewig geslinger, wat daartoe gelei het dat vliegtuie soms losgebreek het van hul vasmaakkettings. In die hele vloot is 146 vliegtuie vernietig, drie ligte vliegdekskepe is beskadig toe vliegtuie binne-in die hangars losgebreek het, en drie torpedojaers het gesink. Die Derde Vloot kon op 19 Desember brandstof inneem, maar opvolgoperasies bo Luzon wat vir die 21ste geskeduleer was, moes gekanselleer word toe die Amerikaners besef dat die tifoon oor Luzon beweeg het; gevolglik het Taakmag 38 na Ulithi teruggekeer.<ref>Brown 2009, pp. 277–278; Faltum, pp. 92–93; Polmar & Genda, I, pp. 446–447</ref> ==== Suid-Chinese See plundertog ==== Op 30 Desember het Taakmag 38 uit Ulithi vertrek om Japannese vliegvelde en skeepvaart in Formosa, Frans-Indosjina, Luzon, China, die Ryukyu-eilande en die Pescadores-eilande aan te val, ter ondersteuning van die beplande landings in die Lingayen-golf op Luzon op 9 Januarie 1945, en om die maritieme verkeer tussen die Japannese tuiseilande en sy verowerde gebiede in Suidoos-Asië te onderskep. Die vliegdekskipgroepe het Formosa op 3–4 Januarie aangeval voordat hulle hul op 6 en 7 Januarie na Luzon gewend het vir lugaanvalle; daarna het hulle teruggekeer om op 9 Januarie teikens op Formosa te bombardeer. Hoewel hulle beweer het dat hulle meer as 150 vliegtuie vernietig het met min teenstand in die lug, het die Amerikaners 46 vliegtuie in gevegte en nog 40 in ongelukke verloor. Met die verpligting om die gebied van die Golf van Lingayen te dek totdat die landings voltooi was, het Halsey se skepe in die nag van 9–10 Januarie die [[Suid-Chinese See]] binnegevaar op soek na die twee slagskepe van die Ise-klas, wat gedeeltelik in watervliegtuigdraers omgeskep is, en wat, soos verkeerdelik gerapporteer is, by Cam Ranh-baai sou wees. Nadat hulle op die 11de brandstof hervulling gedoen het, het die vliegdekskepe byna 1 500 aanvalsvlugte teen teikens in Frans-Indokina en langs die kus uitgevoer. Halsey het sy skepe noordwaarts gedraai en Formosa en die Hong Kong-gebied op 15-16 Januarie aangeval en Formosa op die 21ste weer aangeval nadat hulle die Suid-Chinese See verlaat het. Tot op hierdie datum is die Derde Vloot nie deur die Japannese aangeval nie, maar die kamikazes het ''Hornet'' se susterskip ''Ticonderoga'' erg beskadig. Op pad terug na Ulithi het Taakmag 38 se vliegtuie op 22 Januarie verkenningsmissies oor [[Okinawa]] gevlieg om die beplande inval van daardie eiland te help terwyl hulle ook Japannese posisies aangeval het. Altesaam het die vliegdekskepe sowat 300 000 bruto registertonnemaat se skepe vernietig en beweer dat hulle 615 vliegtuie vernietig het terwyl hulle 201 vliegtuie aan alle oorsake tydens hul uitstappie verloor het.<ref>Brown 2009, p. 278; Faltum, pp. 93–95; Polmar & Genda, I, pp. 449, 455–458</ref> === Vulkaan en Ryukyu-eilande offensief === Op 27 Januarie het Spruance vir Halsey afgelos; Clark het die bevel oor Taakgroep 58.1 oorgeneem en die ''Hornet'' na die taakgroep teruggebring.<ref>Reynolds, p. 397</ref> Die vinnige vliegdekskepe, wat intussen hernommer is na Taakmag 58, het op 10 Februarie uit Ulithi vertrek vir grootskaalse lugaanvalle op die [[Tokio]]-gebied, geskeduleer vir 16–17 Februarie, wat daarop gemik was om Iwo Jima te isoleer. Die vlieëniers van Taakmag 58 het beweer dat hulle 341 vliegtuie neergeskiet en 190 op die grond vernietig het; aanvalle op industriële teikens was nie baie doeltreffend nie en min skepe is gekelder, die opvallendste voorbeeld hiervan was die onlangs voltooide eskortvliegdekskip van die Keiserlike Japannese Leër, die ''Yamashio Maru''. Die Japanners het erken dat hulle minstens 78 vliegtuie in luggevegte verloor het, terwyl hulle beweer het dat hulle self 134 vliegtuie afgeskiet het; die Amerikaners het 88 vliegtuie om verskeie redes verloor. Die Japanners het Taakmag 58 nie aangeval terwyl dit voor die kus van [[Honsjoe]] was nie.<ref>Brown 2009, p. 280; Faltum, p. 97; Polmar & Genda, I, pp. 463–464; Tillman 2010, pp. 119, 123</ref> Die vliegdekskepe het laat in die middag van die 17de suid gedraai om voor te berei vir die amfibiese landings op Iwo Jima op 19 Februarie. Taakgroep 58.1 was besig om op die dag van die landing te hervul, maar het op die 20ste by die ander taakgroepe aangesluit wat die Mariniers aan wal noue ondersteuning gebied het. Drie dae later het Spruance die vinnige vliegdekskepe vrygelaat om die Japannese tuiseilande weer aan te val in 'n poging om die kamikaze-bedreiging te neutraliseer. Slegte weer het die doeltreffendheid van die lugaanvalle rondom Tokio op 25 Januarie beperk; voortgesette slegte weer het die kansellasie van die lugaanvalle wat vir die volgende dag beplan is, afgedwing, ten spyte daarvan dat hy oornag suidwaarts beweeg het. Mitscher het sy skepe op die 27ste hervul en suid gedraai om Okinawa op 1 Maart aan te val voordat hy op die 4de na Ulithi teruggekeer het. Amerika het bekend gemaak dat hulle 52 vliegtuie afgeskiet en meer as 60 op die grond vernietig het met verliese van 55 vliegtuie wat tussen 19 Februarie en 1 Maart aan alle oorsake verlore gegaan het.<ref>Brown 2009, pp. 280–281; Faltum, pp. 97–98; Polmar & Genda, I, p. 467; Reynolds, pp. 402–403</ref> Terwyl hulle in Ulithi voorrade aangevul het, het Luggroep 17 vir Luggroep 11 aan boord van die Hornet afgelos voordat hulle op die 14de vertrek het vir nog 'n reeks aanvalle op Japan ter voorbereiding van die inval in Okinawa. 'n Japannese verkenningsvliegtuig het Taakmag 58 op 17 Maart raakgesien, wat die Japannese toegelaat het om hul vliegtuie te versprei en weg te steek. Amerikaanse aanvalle op die vliegvelde in Kyushu was grootliks ondoeltreffend en het hewige weerstand ervaar. Hornet se Vegvliegtuigeskader 17 het baie vegvliegtuie oor Kanoya-lugveld teëgekom en beweer dat hulle 25 daarvan afgeskiet het. Japannese aanvalle op Taakmag 58 het drie vliegdekskepe liggies beskadig, waarvan geeneen onder Clark se bevel was nie. Amerikaanse vegvliegtuie het beweer dat 126 vliegtuie afgeskiet is en die Japannese het erken dat hulle 110 vliegtuie verloor het, insluitend 32 kamikazes.<ref>Brown 2009, pp. 281–282; Faltum, p. 99; Polmar & Genda, I, pp. 469–470; Reynolds, pp. 405–406; Tillman 2010, pp. 124–125</ref> Verkenningsvliegtuie het die oorblyfsels van die Japannese vloot in Kure en [[Kobe]] op die 18de opgespoor en Mitscher het Taakgroepe 58.1, 58.3 en 58.4 beveel om die voormalige hawe aan te val. Die Japannese het Clark se vliegdekskepe met hul dekke vol vliegtuie ingehaal, besig om voor te berei vir die oggend se lugaanvalle, maar al die aanvalsvliegtuie is afgeskiet. Een kamikaze het 910 meter agter die ''Hornet'' neergestort en twee ander is deur sy susterskip ''[[USS Bennington (CV-20)|Bennington]]'' se kanonniers in stukke geskiet. Nadat die lugaanvalle klaar was het verdere Japannese aanvalle sy ander susterskip ''[[USS Franklin (CV-13)|Franklin]]'' uit aksie gestel.<ref>Faltum, p. 99; Polmar & Genda, I, pp. 470–471</ref> Toe hulle Kure nader, het die 20 Hellcats van die ''Hornet'' se Vegter-bomwerpereskader 17 op 40 vegvliegtuie van die Japannese lugmwg se elite 434ste Kokutai afgekom. In 'n geveg wat 25 minute geduur het, is ses Amerikaanse en vier Japannese vegvliegtuie afgeskiet.<ref>Young, pp. 37–39</ref> Die totale verliese tydens die dag se gevegte oor Japan, insluitend die botsing tussen VBF-17 en die 434ste Kokutai, was in totaal 14 Amerikaanse en 25 Japannese vliegtuie wat afgeskiet is.<ref>Tillman 2010, p. 128</ref> Die aanvalle op die oorlogskepe in Kure was redelik ondoeltreffend; die Amerikaanse vlieëniers het vier slagskepe en talle ander oorlogskepe slegs lig beskadig, terwyl slegs een begeleidingsvliegdekskip en een ligte kruiser ernstige skade opgedoen het. Die ''Hornet'' het gedurende die dag 13 vliegtuie in gevegte verloor. Die lugaanvalle wat vir die middag geskeduleer was, is gekanselleer sodat Taakmag 58 sy beskadigde skepe tydens hul onttrekking kon beskerm; verdere aanvalle op 20 en 21 Maart het daarin gefaal om enige verdere skepe noemenswaardig te beskadig.<ref>Brown 2009, pp. 281–282; Faltum, pp. 99, 101; Polmar & Genda, I, pp. 474–475; Reynolds, pp. 406–408</ref> Vliegtuie van Taakmag 58 het op 23 Maart met aanvalle op Okinawa begin. Die volgende dag het verkenningsvliegtuie van Taakgroep 581.1 ’n konvooi, bestaande uit twee troepeskepe, ’n ammunisieskip en vyf begeleidingskepe, naby Amami Ōshima opgemerk wat na Okinawa onderweg was. ’n Lugaanval deur 112 vliegtuie van Clark se vliegdekskepe het almal gekelder. Mitscher se vliegdekskepe het voortgegaan om Okinawa aan te val, en het uiteindelik in die laaste sewe dae van Maart altesaam 3 095 vlugsendings uitgevoer. Die Japanners het Taakmag 58 tussen 26 en 31 Maart hewig aangeval en 10 skepe beskadig, hulle eie verliese was ongeveer 1 100 vliegtuie. Op 1 April het ''Hornet'' se vliegtuie begin om direkte ondersteuning te bied aan die magte wat op Okinawa geland het. Vyf dae later, op 6 April, het die Japanners 'n grootskaalse lugaanval geloods wat uit byna 700 vliegtuie bestaan ​​het, waarvan ten minste 355 kamikaze-vliegtuie was. Mitscher het alle vliegtuie wat nie vegvliegtuie was nie van sy vliegdekke laat verwyder en sy vlieëniers het beweer dat hulle altesaam 249 vliegtuie afgeskiet het. Nieteenstaande dit is drie torpedojaers, twee ammunisieskepe en een tenklandingskip deur kamikazes tot sink gebring, terwyl agt torpedojaers, 'n begeleidingstorpedojaer en 'n mynleerskip beskadig is. Nieteenstaande, is drie torpedojaers, twee ammunisieskepe en een tenklandingskip deur kamikazes tot sink gebring, terwyl agt vernietigers, 'n begeleidingsvernietiger en 'n mynlêer beskadig is. Die volgende dag het die Japanners voortgegaan met hul aanvalle, alhoewel met minder vliegtuie. Kamikazes het die ''Hancock'', ’n susterskip van die ''Hornet'', asook ’n slagskip, ’n torpedojaer en ’n torpedojaer beleidingskip beskadig.<ref>Brown 2009, p. 282; Faltum, pp. 102–104; Polmar & Genda, I, pp. 475–478, 480; Reynolds, pp. 411–413</ref> ==== Operasie Ten-Go ==== Operasie Ten-Go (Ten-gō sakusen) was 'n beplande aanval deur 'n mag van 10 Japannese oppervlakskepe, gelei deur die groot slagskip [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]]. Hierdie klein taakmag het opdrag gekry om ’n pad deur vyandelike vlootmagte te veg, die ''Yamato'' dan te laat strand en van die kus af te veg, deur sy kanonne as kusartillerie en sy bemanning as vlootinfanterie in te span. Die Ten-Go-mag is deur Amerikaanse duikbote opgemerk kort nadat dit op 6 April vertrek het. Verkenningsvliegtuie van Taakmag 58 het die mag die volgende oggend opgespoor, en Taakgroep 58.1 het byna twee uur later begin om vliegtuie te laat opstyg. Die ''Hornet'' se Avengers het ten minste die ''Yamato'' met een torpedo getref, die eerste van die tien torpedo's en vyf bom voltreffers wat die skip minder as twee uur later laat sink het. Van ''Yamato'' se beskermingsmag is die ligte kruiser ''Yahagi'' en vier van die sewe torpedojaers ook tot sink gebring of doelbewus gesink deur die bemanning. Die Amerikaners het tydens die aanval, om verskeie redes, drie vegvliegtuie, vier duikbomwerpers en drie torpedobomwerpers verloor.<ref>Faltum, pp. 103–104; Polmar & Genda, I, pp. 477–480; Reynolds, p. 413</ref> Op 8 April het Taakmag 58 teruggekeer na sy vorige missie: om steun te verleen aan die Amerikaanse magte aan wal, alhoewel voortdurende kamikaze-aanvalle hul tol geëis het. 'n Week later het Mitscher 'n vegvliegtuig-operasie oor Kyushu beveel om die Japannese aandag op sy skepe te vestig, eerder as op die kwesbaarder amfibiese vaartuie wat die voortdurende stryd ondersteun het. Sy vlieëniers het beweer dat hulle 29 vliegtuie neergeskiet en 51 op die grond vernietig het. Sy strategie het gewerk en die kamikazes het Taakmag 58 op 17 April aangeval; hulle het die ''Intrepid'' ernstig beskadig, ten spyte daarvan dat Clark se vlieëniers beweer het dat hulle 72 aanvallers uitgeskakel het. Die vinnige vliegdekskepe het na die waters rondom Okinawa teruggekeer, en nie een van hulle is tot 11 Mei deur 'n kamikaze beskadig nie. Toe die weer teen die einde van April versleg het, het Mitscher op die 27ste vir Taakgroep 58.1 na Ulithi gestuur om voorrade aan te vul en sy uitgeputte bemannings te laat rus. Nadat Clark se skepe op 12 Mei weer by hom aangesluit het, het Mitscher die volgende dag Taakgroepe 58.1 en 58.3 gestuur om vliegvelde op Kyushu en Shikoku aan te val. Op 13 en 14 Mei het hul vlieëniers beweer dat hulle 72 vliegtuie neergeskiet en 73 op die grond vernietig het, terwyl hulle self 14 vliegtuie verloor het. Die Japanners het die telling gelyk gemaak toe hulle die ''Enterprise'' op die 14de ernstig beskadig het.<ref>Faltum, pp. 104–105; Polmar & Genda, I, pp. 480–482; Reynolds, pp. 413–419</ref> [[Lêer:USS Hornet (CV-12) damaged flight deck 1945.jpg|duimnael|left|Skade veroorsaak deur tifoon Connie, 5 Junie]] Halsey en McCain het weer die bevel oorgeneem, en die taakmag het op 27–28 Mei, nadat die tempo van luggevegte afgeneem het, sy vorige benaming as Taakmag 38 weer teruggekry. Slegte weer het genoodsaak dat lugsteun bo Okinawa op 30 Mei en van 1 tot 3 Junie gekanselleer moes word. Clark kon die volgende dag brandstof inneem, ten spyte van die verslegtende weer. Hy het sy skepe ooswaarts geneem, in die hoop om die tifoon wat in die suidweste aan die ontwikkel was, te vermy. Halsey het hom egter kort ná middernag op die 5de beveel om in 'n noordwestelike rigting te vaar ten einde sy skepe in posisie te bring vir die beplande lugaanvalle op Kyushu; dit het Taakgroep 38.1 reg in die pad van die tifoon geplaas. Ten spyte van herhaaldelike versoeke om van koers te verander en sodoende die oog van die tifoon te vermy, het die taakgroep, teen die tyd dat Clark uiteindelik die vryheid gekry het om te maneuvreer, die gebied van die oogmuur binnegegaan, waar die hewigste weer in 'n tifoon voorkom. Kort daarna het 'n massiewe golf op die boeg van die ''Hornet'' neergestort, wat ongeveer 7,6 meter van sy voorste vliegdek laat ineenstort het. Nie lank daarna nie het dieselfde met die ''Bennington'' gebeur en die boeg is van die swaar kruiser ''Pittsburgh'' afgeruk. Slegs ses mans het tydens die storm omgekom, maar 76 vliegtuie is vernietig of oorboord gespoel, en 70 is beskadig. Beide die ''Hornet'' en die ''Bennington'' kon nie meer hul vliegtuie oor die boeg laat opstyg nie; dit is ongelukkig bevestig toe 'n Vought F4U Corsair van die Amerikaanse Vloot (eenheid VBF-85) vanaf die ''Hornet'' probeer opstyg het, maar byna onmiddellik omgedop en in die see beland het.<ref>Reynolds, pp. 419–425</ref> Clark het beveel dat die beskadigde susterskepe op 7 Junie teen 18 knope (33 km/h; 21 myl/h) agteruit stoom en hul vliegtuie oor die agterstewe laat opstyg, terwyl hulle gevegs lugdekking vir die taakgroep verskaf het. Die volgende dag het hy die ''Bennington'' onttrek vir herstelwerk, terwyl die ''Hornet'' se vliegtuie aan die aanval op die Kanoya-vliegveld deelgeneem het. Op 9 April het McCain gereël dat Clark se vliegtuie die doeltreffendheid van [[napalm]]bomme demonstreer op die kusverdedigingswerke van Okidaitōjima, suidoos van Okinawa. Die volgende dag het sy vliegtuie teikens aangewys vir drie slagskepe terwyl hulle Minamidaitōjima bestook het. Nadat hy op 13 Junie in Leyte aangekom het, het Clark die bevel oor die taakgroep oorgedra, en die ''Hornet'' is beveel om vir herstelwerk na die tuisland terug te keer,<ref>Reynolds, pp. 425–427</ref> hy het op 7 Julie in San Francisco aangekom. Die ''Hornet'' het sewe gevegsterre en die ''Presidential Unit Citation'' vir sy diens tydens die oorlog verwerf.<ref name=hor>"Hornet VIII (CV-12)"</ref> Sy herstelwerk en opknapping was teen 13 September voltooi, waarna hy toegewys is aan Operasie Magic Carpet, waar hy troepe van die Mariana- en Hawaise Eilande terug huis toe vervoer het; hy het op 9 Februarie 1946 na San Francisco teruggekeer. Die ''Hornet'' is op 15 Januarie 1947 uit diens gestel en by die Stille Oseaan-reserwevloot ingedeel.<ref name=hor/> === Spanning in vredestyd: 1951 tot 1959 === [[Lêer:USS Hornet (CVA-12) en route to Guantanamo Bay on 10 January 1954 (80-G-K-17108).jpg|duimnael|links|''Hornet'' na sy SCB-27A omskakeling]] ''Hornet'' is op 20 Maart 1951 weer in diens gestel en het daarna van San Francisco na die [[New York]]-vlootwerf gevaar, waar hy op 12 Mei uit diens gestel is vir omskakeling na 'n aanvals-vliegdekskip, CVA-12, ingevolge die SCB-27A-opgraderingsprogram.<ref name=hor/> Sy susterskip [[USS Wasp (CV-18)|''Wasp'']] het op 26 April 1952 in 'n botsing ernstige skade aan sy boeg opgedoen; ''Hornet'' se boeg is afgesny en gebruik om ''Wasp'' te herstel.<ref>Polmar & Genda, II, p. 95</ref> Op 11 September 1953 is hy weer in diens gestel as 'n aanvalsvliegdekskip. Die skip het daarna in die [[Karibiese See]] geoefen, voordat dit op 11 Mei 1954 uit Norfolk vertrek het vir 'n wêreldreis van agt maande.<ref name=hor/> Ná operasies in die [[Middellandse See]] en die [[Indiese Oseaan]] het die ''Hornet'' by die mobiele 7de Vloot in die Suid-Chinese See aangesluit om te soek na oorlewendes van 'n [[Cathay Pacific]] Airways-passasiersvliegtuig wat deur Chinese vliegtuie naby die eiland [[Hainan]] afgeskiet is. Op 25 Julie het vliegtuie van die ''Hornet'' ondersteuning verleen aan vliegtuie van die ''Philippine Sea'' toe hulle twee Chinese vegvliegtuie afgeskiet het wat hulle aangeval het. Nadat die spanning afgeneem het, het die skip op 12 Desember na San Francisco teruggekeer, opleiding te [[San Diego]] ondergaan en op 4 Mei 1955 vertrek om by die 7de Vloot in die [[Verre Ooste]] aan te sluit. ''Hornet'' het gehelp om die ontruiming van Viëtnamese van die Kommunisties-beheerde noorde na [[Suid-Viëtnam]] te dek, en het daarna, in voorbereiding en opleiding saam met die 7de Vloot, tussen Japan, Formosa, Okinawa en die Filippyne beweeg. Hy het op 10 Desember na San Diego teruggekeer en die volgende maand na die [[Puget Sound-vlootwerf]] gegaan vir die SCB-125-opgradering.<ref name=hor/> [[Lêer:Grumman S-2D Tracker of VS-37 on USS Hornet (CVS-12) c1963.jpg|duimnael|'n [[Grumman S-2 Tracker|Grumman S-2D Tracker]] van VS-37 op die ''Hornet'', circa 1963]] Ná sy moderniseringsopknapping het ''Hornet'' langs die kus van Kalifornië diens gedoen. Hy het op 21 Januarie 1957 uit San Diego vertrek om die 7de Vloot te versterk, totdat hy op 25 Julie uit die onstuimige Verre Ooste teruggekeer het. Na 'n soortgelyke vaart, 6 Januarie – 2 Julie 1958,<ref name=hor/> het hy in Augustus die Puget Sound-vlootwerf binnegegaan om met die omskakeling na 'n vliegdekskip vir anti-duikbootoorlogvoering (ADO) te begin. Op 3 April 1959 het hy uit Long Beach vertrek om by die 7de Vloot aan te sluit vir taktieke in teen-duikbootoorlogvoering, wat gestrek het van Japan tot Okinawa en die Filippyne. ''Hornet'' het in Oktober na die land teruggekeer vir opleiding langs die westelike kuslyn.<ref name=hor/> In die laat 1950's het 'n anti-duikboot-luggroep bestaan ​​uit een eskader met 20 tweemotorige Grumman S2F Tracker ADO-vliegtuie, 'n eskader HSS-1 Seabat ADO-helikopters en 'n afdeling Douglas AD-5W Skyraider-vliegtuie vir lugwaarskuwing. 'n Afdeling van vier [[McDonnell F2H Banshee]]-vegvliegtuie is dikwels toegewys om die ander vliegtuie te beskerm. Na 1960 het die ADO-luggroep oor die algemeen bestaan ​​uit twee eskaders ADO-vliegtuie – elk met 10 Trackers – ’n helikoptereskader met 16 Seabats of Sikorsky SH-3 Sea Kings, en ’n AEW-afdeling met Grumman E-1 Tracers. Tussen 1960 en 1965 is geen vegvliegtuie toegewys nie. Daarna het die ADO-vliegdekskepe soms ’n afdeling [[McDonnell Douglas A-4 Skyhawk]] aanvalsvliegtuie ontvang.<ref>Faltum, p. 136–137; Polmar & Genda, II, 155–156</ref> === Viëtnam en die Ruimtewedloop: 1960 to 1970 === In die daaropvolgende jare is ''Hornet'' gereeld by die 7de Vloot ingespan vir operasies wat gestrek het van die kus van Suid-Viëtnam tot by die kus van Japan, die Filippyne en Okinawa;<ref name=hor /> hy het ook 'n sleutelrol in die Apollo-program gespeel as 'n herwinningskip vir onbemande en bemande ruimtevlugte.<ref>{{Cite web |url=http://thepostandreview.com/site/hornet-plus-three/ |title=Hornet Plus Three |access-date=3 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717022434/http://thepostandreview.com/site/hornet-plus-three/ |archive-date=17 July 2011 |url-status=dead }}</ref> Op 6 Maart 1965 het 'n Sea King-helikopter vanaf die ''Hornet'' in San Diego opgestyg en na die vliegdekskip ''Franklin D. Roosevelt'', naby die vlootbasis Mayport in Florida, gevlieg sonder om brandstof in te neem of te land. Dit het 'n afstand van 3&nbsp;389&nbsp;kilometer (2&nbsp;106&nbsp;myl) in 16&nbsp;uur en 52&nbsp;minute afgelê en 'n wêreldrekord vir helikopters opgestel wat deur die Fédération Aéronautique Internationale erken word. Dit het die vorige rekordafstand met meer as 1&nbsp;210&nbsp;kilometer (750 myl) oortref.<ref>Polmar & Genda, II, p. 209</ref><ref>{{cite web|last1=Swopes |first1=Bryan R. |title=USS Hornet (CVS-12) Archives |url=https://www.thisdayinaviation.com/tag/uss-hornet-cvs-12/ |website=This Day in Aviation |access-date=19 May 2019 |date=2017}}</ref> Die ''Hornet'' is vir die eerste keer van Oktober 1965 tot Januarie 1966 rondom [[Viëtnam]] ontplooi; teen daardie tyd het al die ASW-vliegdekskepe die SCB-144-opgradering ontvang as deel van die ''Fleet Rehabilitation and Modernization II''-program. 'n AN/SQS-23-sonar is in die boeg gemonteer, sowel as verbeterde skerms in die Gevegsinligtingsentrum. Tydens hierdie ontplooiings was die vliegdekskepe verantwoordelik vir die begeleiding van aanvalsvliegdekskepe in die Suid-Chinese See, asook vir gevegssoektogte en -redding. Hul Skyhawk-vliegtuie is by geleentheid gebruik om grondteikens aan te val.<ref>Faltum, pp. 137, 168, 159</ref> Op 20 September 1965 het die torpedojaer ''Epperson'' se stuurmeganisme onklaar geraak, waarna dit met die ''Hornet'' gebots het terwyl brandstof ingeneem is. Niemand op enige van die skepe is beseer nie, maar albei het ligte skade opgedoen.<ref>{{cite journal |last1=Melman |first1=Stan |title=Question 25/93: USN/USCG Collisions with Merchant Vessels |journal=Warship International |date=1996 |volume=XXXIII |issue=3 |page=319 |issn=0043-0374}}</ref> Op 25 Augustus 1966 was hy in 'n herwinningsposisie vir die AS-202 vlug, die tweede vlug sonder bemanning van produksie [[Apollo-beheer-en-diensmodule]]s. Die maantuig het in 93 minute driekwart rondom die aardbol beweeg voordat dit naby [[Wake-eiland]] in die see neergeplons het. Die Apollo-ruimtekapsule, wat ontwerp is om Amerikaanse ruimtevaarders na die maan te vervoer en deur die hitte van sy terugkeer in die aarde se atmosfeer geskroei is, is ná die toetsvlug aan boord van die ''Hornet'' gebring; daardie bevelmodule word tans aan boord van die ''Hornet'' uitgestal..<ref>{{Cite web|url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=APST202|title=NASA - NSSDCA - Spacecraft - Details|website=nssdc.gsfc.nasa.gov}}</ref><ref name=chariots8_2>[http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch8-2.html ''Chariots for Apollo: A History of Manned Lunar Spacecraft''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204193842/http://www.hq.nasa.gov/office/pao/History/SP-4205/ch8-2.html |date=4 February 2015 }}, Chapter 8.2, ''Qualifying Missions''. NASA Special Publication-4205. Courtney G Brooks, James M. Grimwood, Loyd S. Swenson, 1979.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.uss-hornet.org/exhibits/apollo/|title=Apollo & Other Space Program Artifacts|date=10 October 2018|access-date=19 May 2019|publisher=USS Hornet Museum|archive-date=14 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160114140904/http://www.uss-hornet.org/exhibits/apollo/|url-status=dead}}</ref> ''Hornet'' het op 8 September na Long Beach teruggekeer, maar het op 27 Maart 1967 weer na die Verre Ooste vertrek. Sy het presies 'n maand later Japan bereik en op 19 Mei vanaf die Sasebo-basis na die oorlogsone vertrek.<ref name=hor /> Sy het tot Oktober in die Viëtnamese waters gebly en het vir nog 'n ontplooiing teruggekeer, wat van November 1968 tot April 1969 geduur het. Nadat Noord-Korea op 14 April 'n Lockheed EC-121 Warning Star-AEW-vliegtuig in internasionale waters afgeskiet het, is die ''Hornet'' beveel om die Amerikaanse skepe wat in die gebied saamgetrek het, te versterk, in wat uiteindelik 'n sinlose vertoon van mag geword het.<ref>Faltum, p. 168; Polmar & Genda, II, pp. 268–269</ref> Die ''Hornet'' het die drie ruimtevaarders ([[Neil Armstrong]], [[Michael Collins]] en [[Buzz Aldrin]]) en hul bevelmodule, ''Columbia'', van die eerste maanlandingsending, [[Apollo 11]], op 24 Julie 1969 uit die Stille Oseaan, ongeveer 900 myl suidwes van Hawaii, opgehys nadat hulle daar neergekom het.<ref>{{cite web |title=Apollo 11 Command and Service Module (CSM) |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-059A |website=nssdc.gsfc.nasa.gov |publisher=NASA |access-date=30 May 2019}}</ref> President Nixon was aan boord om die terugkerende ruimtevaarders terug op [[Aarde]] te verwelkom, waar hulle in kwarantyn aan boord van die ''Hornet'' gebly het voordat hulle na die ''Lunar Receiving Laboratory'' in Houston oorgeplaas is..<ref>{{Cite web |url=http://www.nasaexplores.com/extras/apollo11/hirasaki.html |title=A Front Row Seat For History |access-date=10 May 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060319184027/http://www.nasaexplores.com/extras/apollo11/hirasaki.html |archive-date=19 March 2006 |url-status=dead }}</ref> Die ''Hornet'' het op 24 November ook [[Apollo]] 12 herwin. Die terugkerende ruimtevaarders [[Pete Conrad]], [[Alan Bean]] en [[Richard F. Gordon]], Jr. is by hul landingspunt in die see, naby Amerikaans-Samoa, opgelaai.<ref>{{cite web |title=Apollo 12 Command and Service Module (CSM) |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1969-099A |website=nssdc.gsfc.nasa.gov |publisher=NASA |access-date=30 May 2019}}</ref> === Uitdiensstelling:1970 tot tans === Die ''Hornet'' is op 26 Junie 1970 uit diens gestel en in langtermynstoring geplaas by die [[Puget Sound-vlootwerf]] en op 25 Julie 1989 van die register van vlootskepe geskrap. In 1991 is die skip as 'n Nasionale Historiese Landmerk aangewys.<ref name="nhlsum2">{{cite web|url=https://www.nps.gov/subjects/nationalhistoriclandmarks/list-of-nhls-by-state.htm|title= ''Hornet'' (CVS-12) (USS) – 12/04/91|work=List of NHLs by State|publisher=National Park Service}}</ref><ref name="nrhpinv">{{cite web|url={{NHLS url|id=91002065}} |title="USS ''Hornet'' (CVS-12)", 18 June 1991, by James P. Delgado|format=PDF |work=National Register of Historic Places Registration|date=18 June 1991|publisher=National Park Service}}</ref><ref name="nrhpphotos">{{cite web|url={{NHLS url|id=91002065|photos=y}} |title=USS ''Hornet'' (CVS-12)—Accompanying 4 photos, exterior, from 1943, 1944, 1945, and c.1969. |format=PDF |work=National Register of Historic Places Registration |publisher=National Park Service|date=18 June 1991}}</ref> Die vliegdekskip is op 26 Mei 1998 aan die ''Aircraft Carrier Hornet Foundation'' geskenk. Op 17 Oktober 1998 is dit vir die publiek oopgestel as die USS ''Hornet''-museum by Alameda Point, Alameda, [[Kalifornië]]. Dit is in 1999 as 'n ''California State Historic Landmark'' aangewys<ref name="ohp">{{cite ohp |id=1029 |name=USS Hornet |access-date=2012-03-30}}</ref> en is op die National Register of Historic Places (nr. 91002065) ingeskryf.<ref name="nhlsum2"/> Voortbouend op haar status as 'n outentiek gerestoureerde vliegdekskip, het die ''Hornet'' in 'n aantal rolprente en televisieprogramme verskyn. Verskeie TV-programme is aan boord verfilm en in 1997 was sy die onderwerp van 'n episode van die TV-reeks ''JAG'', meer spesifiek die eerste episode van die derde seisoen, getiteld "Ghost Ship", wat op die terrein self verfilm is. Die thrash metal-groep Exodus het in 2004 die musiekvideo vir hul liedjie "War Is My Shepherd" aan boord van die ''Hornet'' se vliegdek verfilm.<ref>{{Cite web |title=Get Ready to ROCK! Interview with Tom Hunting and Gary Holt of Thrash metal rock band Exodus |url=https://www.getreadytorock.com/pure_metal/exodus.htm |access-date=2026-08-27 |website=www.getreadytorock.com}}</ref> Ook in 2004 het dit gedien as die stel vir tonele uit die rolprent ''XXX: State of the Union'', waarin [[Ice Cube]] gespeel het, en gedeeltes van die 2007-rolprent ''Rescue Dawn'', met [[Christian Bale]] in die hoofrol, is aan boord verfilm. ''Hornet'' was beide die onderwerp en die agtergrond van die onafhanklike rolprent ''Carrier'' (2006).<ref>{{cite web |title=Venue Rentals |url=https://www.uss-hornet.org/events/rentals#1555968403255-b3d13e6f-90f3 |website=USS Hornet Museum |date=12 January 2016 |access-date=30 May 2019}}</ref><ref>{{IMDb title|qid=Q127694745|title=Carrier}}</ref> ''Hornet'' het ook die finale taak en die eindstreep van die dertigste seisoen van die werklikheidsreeks ''The Amazing Race'' aangebied.<ref>{{cite web|url=https://www.usmagazine.com/entertainment/news/who-won-the-amazing-race-season-30/|title='The Amazing Race' Season 30 Finale: Which Team Won?|work=[[Us Weekly]]|last=Longeretta|first=Emily|date=21 February 2018|access-date=31 December 2019}}</ref> == Galery == <gallery> USS Hornet (CV-12) leaving Pearl Harbor in March 1944.jpg|''Hornet'' verlaat [[Pearl Harbor]] in Maart 1944 USS Hornet (CV-12) island in April 1945.jpg|''Hornet'' se eiland in April 1945 USS Hornet (CV-12), aft view from island.jpg|''Hornet'''s se vliegdek in Junie 1945 USS Hornet (CVA-12) at anchor in 1958.jpg|''Hornet'' voor anker in 1958 USS Hornet (CVS-12) underway at sea in 1960.jpg|''Hornet'' onderweg ter see in 1960 USS Hornet (CVS-12) underway at sea on 9 August 1968 (USN 1116887).jpg|duimnael|USS ''Hornet'' ter see in 1968 USS Hornet (CVS-12) underway in the Pacific Ocean on 5 December 1968 (KN-18759).jpg|''Hornet'' onderweg in die Stille Oseaan op 5 Desember 1968 BOW VIEW EX-USS HORNET CVS-12. - U.S.S. HORNET, Puget Sound Naval Shipyard, Sinclair Inlet, Bremerton, Kitsap County, WA HAER WASH,18-BREM,3-13.tif|''Hornet'' se brug in 1992 USS Hornet (CV-12) tally board.JPG|''Hornet'' se inligtingsbord </gallery> == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Skepe betrokke in Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Amerikaanse vliegdekskepe]] 7zazvvqd2d43m33iaqcjaioyuta6cos Cliffortia 0 393964 3373074 3279070 2026-11-16T08:52:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373074 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cliffortia ruscifolia Gifberg 02.jpg |image_caption = ''Cliffortia ruscifolia'', te [[Gifberg]] |display_parents = 3 |taxon = Cliffortia |authority = [[Carl Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>Sien teks</center> |synonyms = * ''Morilandia'' * ''Monographidium'' }} '''''Cliffortia''''', of '''Kaaproos''' is 'n [[genus]] van plante in die [[Rosaceae]] [[Familie (biologie)|familie]], met 122 bekende [[spesie]]s. Dit kom voor in suider Afrika, veral in die [[Kaapse floraryk]] waar 122 van die spesies voorkom, 109 van wie [[Endemie (ekologie)|endemies]] is aan die [[Kaapse floraryk]].<ref>{{cite web|website= iNaturalist|title= Caperoses (genus Cliffortia)|url= https://www.inaturalist.org/taxa/184125-Cliffortia}}</ref><ref>{{cite journal|first1= Christopher Maxwell|last1= Whitehouse|first2= Anna C.|last2= Fellingham|year= 2007|title= New species and notes on the genus Cliffortia (Rosaceae)|journal= Bothalia|volume= 37|issue= 1|pages= 7–12|doi= 10.4102/abc.v37i1.291|url= https://www.researchgate.net/publication/263205059}}</ref> == Spesies == Daar is 122 spesies wat aan die genus behoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33721-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221005191041/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33721-1 |argiefdatum= 5 Oktober 2022 |besoekdatum= 5 Oktober 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Cliffortia acanthophylla]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia acockii]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia aculeata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia acutifolia]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia alata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cliffortia amplexistipula]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia anthospermoides]]'' <small>Fellingham</small> * ''[[Cliffortia apiculata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia arborea]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]</small> * ''[[Cliffortia arcuata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia atrata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia baccans]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cliffortia brevifolia]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia browniana]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Cliffortia burchellii]]'' <small>Stapf</small> * ''[[Cliffortia burgersii]]'' <small>[[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]] & Fellingham</small> * ''[[Cliffortia carinata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia castanea]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia ceresana]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia cervicornu]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia complanata]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Harv. & Sond.</small> * ''[[Cliffortia concinna]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia conifera]]'' <small>E.G.H.Oliv. & Fellingham</small> * ''[[Cliffortia crassinervis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia crenata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia × crenulata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia cristata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia cruciata]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia cuneata]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Cliffortia curvifolia]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia × cymbifolia]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia densa]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia dentata]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Cliffortia denticulata]]'' <small>(Weim.) C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia dichotoma]]'' <small>Fellingham</small> * ''[[Cliffortia discolor]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia dispar]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia dodecandra]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia dregeana]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cliffortia drepanoides]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Cliffortia erectisepala]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia ericifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia eriocephalina]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Cliffortia esterhuyseniae]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia exilifolia]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia falcata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia ferricola]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia ferruginea]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia filicaulis]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Cliffortia filicauloides]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia filifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia geniculata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia glauca]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia graminea]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia grandifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia hantamensis]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cliffortia hermaphroditica]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia heterophylla]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia hexandra]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia hirsuta]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia hirta]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''[[Cliffortia ilicifolia]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Cliffortia incana]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia integerrima]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia × intermedia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia juniperina]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia lanata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia lanceolata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia lepida]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia linearifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia longifolia]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Weim.</small> * ''[[Cliffortia marginata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia micrantha]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia × mirabilis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia monophylla]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia montana]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia multiformis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia neglecta]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia nitidula]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) R.E.Fr. & T.C.E.Fr.</small> * ''[[Cliffortia nivenioides]]'' <small>Fellingham</small> * ''[[Cliffortia obcordata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia obovata]]'' <small>E.Mey. ex Harv. & Sond.</small> * ''[[Cliffortia odorata]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia oligodonta]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia ovalis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia paucistaminea]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia pedunculata]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia phillipsii]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia phyllanthoides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia pilifera]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Cliffortia polita]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia polygonifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cliffortia prionota]]'' <small>C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia propinqua]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia pterocarpa]]'' <small>(Harv.) Weim.</small> * ''[[Cliffortia pulchella]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia pungens]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cliffortia ramosissima]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia recurvata]]'' <small>(Weim.) C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia reniformis]]'' <small>(Weim.) C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia repens]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cliffortia reticulata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia rigida]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia robusta]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia ruscifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cliffortia schlechteri]]'' <small>(Weim.) C.Whitehouse</small> * ''[[Cliffortia × semiteres]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia sericea]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Cliffortia setifoli]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia spathulata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia stricta]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia strigosa]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia strobilifera]]'' <small>L.</small> * ''[[Cliffortia × subdura]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia subsetacea]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Diels ex Bolus & Wolley-Dod</small> * ''[[Cliffortia tenuis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia teretifolia]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cliffortia theodori-friesii]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia tricuspidata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cliffortia × tridentata]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Cliffortia triloba]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cliffortia tuberculata]]'' <small>(Harv.) Weim.</small> * ''[[Cliffortia uncinata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia varians]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia verrucosa]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia virgata]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia viridis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Cliffortia weimarckii]]'' <small>C.Whitehouse</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Cliffortia atrata.jpg Cliffortia browniana.jpg Cliffortia falcata.jpg Cliffortia graminea.jpg Cliffortia hirsuta.jpg Cliffortia nivenioides.jpg Cliffortia obcordata.jpg Cliffortia phyllanthoides.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cliffortia| ]] ccrqhf1haqr5eswis49qttgaqv2mi2e Cullumia 0 394146 3373112 3279071 2026-11-16T10:12:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373112 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = The Botanical register consisting of coloured figures of (1815) (20213969258).jpg |image_caption = |display_parents = |taxon = Cullumia |authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1813) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>Sien teks</center> |synonyms = * ''Basteria'' <small>Houtt.</small> }} '''''Cullumia ''''' (Steekhaarbosse) is 'n blomplant [[genus]] wat hoort tot [[Asteraceae]]-[[Familie (biologie)|familie]] en is die eerste keer in 1813 beskryf. Die [[genus]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. Dit bestaan uit sestien [[spesie]]s wat almal in die winter reënval streek voorkom en al sestien is deel van die [[fynbos]]-[[bioom]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8476-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cullumia aculeata]]'' <small>(Houtt.) Roessler</small> * ''[[Cullumia bisulca]]'' <small>Less.</small> * ''[[Cullumia carlinoides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cullumia ciliaris]]'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''[[Cullumia cirsioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cullumia decurrens]]'' <small>Less.</small> * ''[[Cullumia floccosa]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Cullumia micracantha]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cullumia patula]]'' <small>Less.</small> * ''[[Cullumia pectinata]]'' <small>Less.</small> * ''[[Cullumia reticulata]]'' <small>(L.) Greuter, M.V.Agab. & Wagenitz</small> * ''[[Cullumia rigida]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cullumia selago]]'' <small>Roessler</small> * ''[[Cullumia setosa]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cullumia squarrosa]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cullumia sulcata]]'' <small>Less.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Uniondale Cullumia On Conglomerate 1518.jpg Cullumia reticulata.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cullumia| ]] ijl0ncufm59uka88uy0xb79gk02pf70 Combretum 0 394712 3373084 3279073 2026-11-16T09:15:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373084 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Combretum collinum Bild0860.jpg |image_caption = ''Combretum collinum'' in vrug |display_parents = 3 |taxon = Combretum |authority = Loefl., 1758 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = {{Middel|[[#Sinonieme|Sien teks]]}} }} '''''Combretum''''' (boswilge) is 'n [[genus]] van [[plante]] in die ''[[Combretaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Daar is 280 [[spesie]]s in die genus.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331508-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230321041827/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331508-2 |argiefdatum=21 Maart 2023 |besoekdatum= 4 November 2022 |url-status=dead}}</ref> == Spesies == {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Combretum aculeatum]]'' <small>Vent.</small> * ''Combretum acuminatum'' <small>Roxb.</small> * ''[[Combretum acutifolium]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum acutum]]'' <small>M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum adenogonium]]'' <small>Steud. ex A.Rich.</small> * ''[[Combretum adrianii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum afrum]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Kuntze</small> * ''[[Combretum afzelii]]'' <small>G.Don</small> * ''Combretum albidum'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum albiflorum]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''[[Combretum albopunctatum]]'' <small>Suess.</small> * ''Combretum alfredi'' <small>Hance</small> * ''[[Combretum andongense]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]] & Diels</small> * ''[[Combretum andradae]]'' <small>Exell & J.G.García</small> * ''[[Combretum angolense]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum angustipetalum]]'' <small>Chiov.</small> * ''Combretum apetalum'' <small>Wall. ex Kurz</small> * ''[[Combretum aphanopetalum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum apiculatum]]'' <small>Sond.</small> * ''Combretum argenteum'' <small>Bertol.</small> * ''[[Combretum argyrotrichum]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''Combretum assimile'' <small>Eichler</small> * ''[[Combretum atropurpureum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum aureonitens]]'' <small>Engl. & Gilg</small> * ''[[Combretum auriculatum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Combretum barbatum'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum batesii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum bauchiense]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Combretum baumii]]'' <small>Engl. & Gilg</small> * ''[[Combretum bipindense]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum blepharopetalum]]'' <small>Wickens</small> * ''[[Combretum boinensis]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum bracteatum]]'' <small>(M.A.Lawson) Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum bracteosum]]'' <small>(Hochst.) Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum brassiciforme]]'' <small>Exell</small> * ''Combretum brevistylum'' <small>Eichler</small> * ''[[Combretum brunneum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum butyrosum]]'' <small>(G.Bertol.) Tul.</small> * ''Combretum cacoucia'' <small>Exell ex Sandwith</small> * ''[[Combretum camporum]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum capitatum]]'' <small>De Wild. & Exell</small> * ''[[Combretum capituliflorum]]'' <small>Fenzl ex Schweinf.</small> * ''[[Combretum capuronii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum carringtonianum]]'' <small>Exell & J.G.García</small> * ''[[Combretum caudatisepalum]]'' <small>Exell & J.G.García</small> * ''Combretum caudatum'' <small>(Craib) O.Maurin & Boatwr.</small> * ''[[Combretum celastroides]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''Combretum chinense'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum chionanthoides]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum cinereopetalum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum cinnabarinum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum clarense]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum coccineum]]'' <small>(Sonn.) Lam.</small> * ''Combretum collinum'' <small>Fresen.</small> * ''[[Combretum comosum]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum conchipetalum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum confertum]]'' <small>(Benth.) M.A.Lawson</small> * ''Combretum × confusum'' <small>Merr. & Rolfe</small> * ''[[Combretum congolanum]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum constrictum]]'' <small>(Benth.) M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum contractum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum coriifolium]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum coursianum]]'' <small>(H.Perrier) Jongkind</small> * ''[[Combretum cuspidatum]]'' <small>Planch. ex Benth.</small> * ''Combretum decandrum'' <small>Jacq.</small> * ''[[Combretum decaryi]]'' <small>Jongkind</small> * ''Combretum deciduum'' <small>Collett & Hemsl.</small> * ''[[Combretum demeusei]]'' <small>De Wild.</small> * ''Combretum densiflorum'' <small>(Wall. ex Planch.) I.M.Turner</small> * ''Combretum discolor'' <small>Taub.</small> * ''[[Combretum dolichopodum]]'' <small>Gilg</small> * ''Combretum duarteanum'' <small>Cambess.</small> * ''[[Combretum echirense]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum edwardsii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum elaeagnoides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Combretum engleri]]'' <small>Schinz, De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Combretum eriogynum]]'' <small>(H.Perrier) Jongkind</small> * ''[[Combretum erosum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum erythrophloeum]]'' <small>Gilg & Ledermann ex Engl.</small> * ''[[Combretum erythrophyllum]]'' <small>(Burch.) Sond.</small> * ''[[Combretum esteriense]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum eugeneanum]]'' <small>R.G.C.Boon, Jordaan & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]</small> * ''[[Combretum evisceratum]]'' <small>(H.Perrier) Jongkind</small> * ''[[Combretum exalatum]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum exannulatum]]'' <small>(O.Hoffm.) Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum excelsum]]'' <small>Keay</small> * ''[[Combretum exellii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum falcatum]]'' <small>(Welw. ex Hiern) Jongkind</small> * ''Combretum farinosum'' <small>Kunth</small> * ''[[Combretum flammeum]]'' <small>Welw. ex Hiern</small> * ''Combretum frangulifolium'' <small>Kunth</small> * ''Combretum fruticosum'' <small>(Loefl.) Stuntz</small> * ''[[Combretum fulvum]]'' <small>Keay</small> * ''[[Combretum fuscum]]'' <small>Planch. ex Benth.</small> * ''[[Combretum gabonense]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum germainii]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum ghesquierei]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum gillettianum]]'' <small>Liben</small> * ''Combretum glabrum'' <small>DC.</small> * ''Combretum glaucocarpum'' <small>Mart.</small> * ''[[Combretum glutinosum]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Combretum goetzei]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Combretum goldieanum'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Combretum goossensii]]'' <small>De Wild. & Exell</small> * ''[[Combretum gordonii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum gossweileri]]'' <small>Exell</small> * ''Combretum gracile'' <small>Schott</small> * ''Combretum graciliflorum'' <small>Stace</small> * ''[[Combretum grandidieri]]'' <small>Drake</small> * ''Combretum grandiflorum'' <small>G.Don</small> * ''Combretum griffithii'' <small>Van Heurck & Müll.Arg.</small> * ''[[Combretum harmsianum]]'' <small>Diels</small> * ''[[Combretum harrisii]]'' <small>Wickens</small> * ''[[Combretum hartmannianum]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Combretum haullevilleanum]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Combretum hensii]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum hereroense]]'' <small>Schinz</small> * ''Combretum hilarianum'' <small>D.Dietr.</small> * ''[[Combretum holstii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum homalioides]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Combretum humbertii]]'' <small>H.Perrier ex O.Maurin</small> * ''Combretum igneiflorum'' <small>Rendón & R.Delgad.</small> * ''[[Combretum illairii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum imberbe]]'' <small>Wawra</small> * ''Combretum indicum'' <small>(L.) DeFilipps</small> * ''[[Combretum inflatum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum ivanii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum kasaiense]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum kirkii]]'' <small>M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum klotzschii]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''Combretum kostermansii'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum kraussii]]'' <small>Hochst.</small> * ''Combretum lanceolatum'' <small>Pohl ex Eichler</small> * ''[[Combretum langkawiense]]'' <small>O.Maurin & Christenh.</small> * ''[[Combretum lanuginosum]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum latialatum]]'' <small>Engl.</small> * ''Combretum latifolium'' <small>Blume</small> * ''Combretum laxum'' <small>Jacq.</small> * ''[[Combretum lecardii]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Combretum leprosum'' <small>Mart.</small> * ''[[Combretum lindense]]'' <small>Exell & Mildbr.</small> * ''[[Combretum lisowskii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum littoreum]]'' <small>(Engl.) Engl.</small> * ''Combretum llewelynii'' <small>J.F.Macbr.</small> * ''[[Combretum lokele]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum longicollum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum longipilosum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum longispicatum]]'' <small>(Engl.) Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum longistipitatum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum louisii]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum lukafuensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Combretum luxenii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum macrocalyx]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''Combretum malabaricum'' <small>(Bedd.) Sujana, Ratheesh & Anil Kumar</small> * ''[[Combretum mannii]]'' <small>G.Lawson ex Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum marginatum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum marquesii]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Combretum mellifluum'' <small>Eichler</small> * ''[[Combretum meridionalis]]'' <small>(H.Perrier) Jongkind</small> * ''[[Combretum micranthum]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum microphyllum]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Combretum mkuzense]]'' <small>J.D.Carr & Retief</small> * ''[[Combretum moggii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum molle]]'' <small>R.Br. ex G.Don</small> * ''Combretum monetaria'' <small>Mart.</small> * ''[[Combretum mooreanum]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum mortehanii]]'' <small>De Wild. & Exell</small> * ''[[Combretum mossambicense]]'' <small>(Klotzsch) Engl.</small> * ''[[Combretum mucronatum]]'' <small>Schumach. & Thonn.</small> * ''[[Combretum multinervium]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum mussaendiflorum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum mweroense]]'' <small>Baker</small> * ''Combretum nanum'' <small>Buch.-Ham. ex D.Don</small> * ''[[Combretum ndjoleense]]'' <small>Jongkind</small> * ''Combretum nigrescens'' <small>King</small> * ''[[Combretum nigricans]]'' <small>Lepr. ex Guill. & Perr.</small> * ''[[Combretum nioroense]]'' <small>Aubrév. ex Keay</small> * ''[[Combretum niphophilum]]'' <small>Gilg & Ledermann ex Engl.</small> * ''[[Combretum nusbaumeri]]'' <small>Jongkind & L.Gaut.</small> * ''[[Combretum oatesii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Combretum obangense]]'' <small>(Baker f.) Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Combretum obovatum]]'' <small>F.Hoffm.</small> * ''[[Combretum obscurum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Combretum octagonum]]'' <small>(H.Perrier) Jongkind</small> * ''[[Combretum olivaceum]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum oudenhovenii]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum oxygonium]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''[[Combretum oxystachyum]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum oyemense]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum padoides]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum paniculatum]] <small>Vent.</small> * ''[[Combretum paradoxum]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''Combretum paraguariense'' <small>(Eichler) Stace</small> * ''[[Combretum patelliforme]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum paucinervium]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Combretum pavonii'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum pecoense]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum pellegrinianum]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum pentagonum]]'' <small>M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum petrophilum]]'' <small>Retief</small> * ''Combretum phaeocarpum'' <small>Mart.</small> * ''Combretum pierrei'' <small>(Gagnep.) O.Maurin & Boatwr.</small> * ''Combretum pilosum'' <small>Roxb. ex G.Don</small> * ''[[Combretum pisoniiflorum]]'' <small>(Klotzsch) Engl.</small> * ''Combretum pisonioides'' <small> Taub.</small> * ''[[Combretum platypterum]]'' <small>(Welw.) Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Combretum polyanthum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum polystictum]]'' <small>Hiern</small> * ''Combretum porterianum'' <small>(C.B.Clarke) Wall. ex Craib</small> * ''Combretum procursum'' <small>Craib</small> * ''Combretum prostratum'' <small>(Craib) O.Maurin & Boatwr.</small> * ''[[Combretum psidioides]]'' <small>Welw.</small> * ''Combretum punctatum'' <small>Blume</small> * ''[[Combretum purpureiflorum]]'' <small>Engl.</small> * ''Combretum pyramidatum'' <small>Desv.</small> * ''Combretum pyrifolium'' <small>Kurz</small> * ''Combretum quadrangulare'' <small>Kurz</small> * ''Combretum quadratum'' <small>Craib</small> * ''[[Combretum rabiense]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum racemosum]]'' <small>P.Beauv.</small> * ''Combretum razianum'' <small>K.G.Bhat</small> * ''Combretum recurvatum'' <small>Sujana, Ratheesh & Anil Kumar</small> * ''[[Combretum relictum]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Combretum rhodanthum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum riggenbachianum]]'' <small>Gilg & Ledermann ex Engl.</small> * ''[[Combretum robustum]]'' <small>Jongkind</small> * ''[[Combretum robynsii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum rochetianum]]'' <small>A.Rich. ex A.Juss.</small> * ''Combretum rohrii'' <small>Exell</small> * ''Combretum rotundifolium'' <small>Rich.</small> * ''Combretum rovirosae'' <small>Exell</small> * ''Combretum roxburghii'' <small>Spreng.</small> * ''[[Combretum rupestre]]'' <small>Jongkind & Texier</small> * ''Combretum rupicola'' <small>Ridl.</small> * ''Combretum sanjappae'' <small>Chakrab. & Lakra</small> * ''[[Combretum scandens]]'' <small>Liben</small> * ''[[Combretum schumannii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum sericeum]]'' <small>G.Don</small> * ''Combretum shivannae'' <small> Gholave, Kambale, Lekhak & S.R.Yadav</small> * ''[[Combretum sordidum]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum sphaeroides]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''Combretum spinosum'' <small>Bonpl.</small> * ''[[Combretum stenopterum]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum stocksii]]'' <small>Sprague</small> * ''[[Combretum struempellianum]]'' <small>Gilg & Ledermann ex Engl.</small> * ''[[Combretum stylesii]]'' <small>O.Maurin, Jordaan & A.E.van Wyk</small> * ''[[Combretum subglabratum]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Combretum subumbellatum]]'' <small>(Baker) Jongkind</small> * ''Combretum sulcatum'' <small>(Slooten) O.Maurin & Boatwr.</small> * ''Combretum sundaicum'' <small>Miq.</small> * ''[[Combretum sylvicola]]'' <small>O.Maurin</small> * ''[[Combretum tarquense]]'' <small>Clark</small> * ''[[Combretum tenuipetiolatum]]'' <small>Wickens</small> * ''[[Combretum tessmannii]]'' <small>Gilg ex Engl.</small> * ''Combretum tetragonocarpum'' <small>Kurz</small> * ''Combretum tetralophoides'' <small>Slooten</small> * ''Combretum tetralophum'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Combretum tetrandrum]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum teuschii]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''Combretum thorelii'' <small>(Exell) O.Maurin & Boatwr.</small> * ''[[Combretum tibatiense]]'' <small>Gilg & Ledermann ex Engl.</small> * ''[[Combretum tomentosum]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Combretum towaense]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum trichophyllum]]'' <small>Baker</small> * ''Combretum trifoliatum'' <small>Vent.</small> * ''Combretum ulei'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum umbricola]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Combretum vendae]]'' <small>A.E.van Wyk</small> * ''Combretum vernicosum'' <small>Rusby</small> * ''[[Combretum villosum]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''[[Combretum violaceum]]'' <small>(Tul.) Jongkind</small> * ''[[Combretum virgatum]]'' <small>Welw. ex M.A.Lawson</small> * ''[[Combretum viscosum]]'' <small>Exell</small> * ''Combretum wallichii'' <small>DC.</small> * ''[[Combretum wattii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum wilksii]]'' <small>Jongkind</small> * ''Combretum winitii'' <small> Craib</small> * ''[[Combretum xanthothyrsum]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum youngii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Combretum zenkeri]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Combretum zeyheri]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Sinonieme == * ''Aetia'' <small>Adans.</small> * ''Bucholzia'' <small>Stadtm. ex Willemet</small> * ''Bureava'' <small>Baill.</small> * ''Cacoucia'' <small>Aubl.</small> * ''Calopyxis'' <small>Tul.</small> * ''Campylochiton'' <small>Welw. ex Hiern</small> * ''Campylogyne'' <small>Welw. ex Hemsl.</small> * ''Chrysostachys'' <small>Pohl</small> * ''Codonocroton'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Engl. & Diels</small> * ''Cristaria'' <small>Sonn.</small> * ''Embryogonia'' <small>Blume</small> * ''Forsgardia'' <small>Vell.</small> * ''Gonocarpus'' <small>Ham.</small> * ''Grislea'' <small>L.</small> * ''Hambergera'' <small>Scop.</small> * ''Kleinia'' <small>Crantz</small> * ''Meiostemon'' <small>Exell & Stace</small> * ''Mekistus'' <small>Lour. ex Gomes Mach.</small> * ''Physopodium'' <small>Desv.</small> * ''Poivrea'' <small>Comm. ex DC.</small> * ''Quisqualis'' <small>L.</small> * ''Schousboea'' <small>Willd.</small> * ''Seguiera'' <small>Rchb. ex Oliv.</small> * ''Sheadendron'' <small>G.Bertol.</small> * ''Sphalanthus'' <small>Jack</small> * ''Thiloa'' <small>Eichler</small> * ''Udani'' <small>Adans.</small> == Galery == <gallery> 20210428 110430a.jpg Bushwillow or combretum genus Combretum, Grenada.jpg </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Combretum| ]] f1cr0oo7xawkmcb6gfgoehaa0fhv5mk Al-Fur'kan 0 394987 3372854 3342318 2026-11-15T18:49:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372854 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الفرقان}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|25}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Mekka]]ans |ander_titels = ''Al-Fur‘kân'' |transliterasie = Al-Foer'kaan |ander_name = "Die Kriterium" |openbaring = |djoes = 18-19 |ajat = 77 }} '''''Al-Fur‘kân''''' ([[Arabies]]: الفرقان, "'''Die Kriterium'''") is die 25ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 77 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. ==Inhoud== Dié soera hanteer die vrae en vertwyfelings wat die ongelowiges van Mekka geopper het teen die Koran en die profeetskap en lesse van Mohammed. Antwoorde op elke beswaar word onthul. Die naam ''Al-Furqan''<ref>{{cite web | url = http://www.intratext.com/IXT/ENG0027/1/JU.HTM | title = Text concordances of the Arabic word "al-Furqan" in the Holy Quràn | website = intratext.com | language = en | access-date = Oct 7, 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181008210027/http://www.intratext.com/IXT/ENG0027/1/JU.HTM | archive-date = October 8, 2018 | url-status = dead}}</ref> verwys na die Koran self as die beslissende kriterium tussen goed en kwaad. Die woord verskyn in die eerste vers van die hoofstuk. Die soera lê klem op die feit dat daar geen sonde is wat nie vergewe kan word as daar egte berou bestaan nie, maak nie saak hoe groot die sonde is nie.<ref>{{cite web | url = http://www.intratext.com/IXT/ENG0027/_P1Y.HTM | title = Holy Qurán translated in English (with text concordance). Sura 25, verses from 51 to 77 | website = intratext.com | language = en | archive-url = https://web.archive.org/web/20070418050255/http://www.intratext.com/IXT/ENG0027/_P1Y.HTM | archive-date = April 18, 2007 | url-status = dead}}</ref> In vers 35 word na die [[Tora]] verwys: "En voorwaar, Ons het aan Moses die Boek gegee, en Ons het sy broer Aäron vir hom as ’n helper aangestel."<ref>Die Heilige Quran. In Afrikaans vertaal deur Imam M.A. Baker. Uitgegee deur IDM (Islamic Dawah Movement of Southern Africa) Publications. {{ISBN|978-0-620-60451-2}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Al-Furqan}} {{Soera|25|An-Nur|Ash-Shu'ara}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Furqan}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] s3xilzggjtlp3oiedk3143moxjsyf5p As-Saffat 0 395331 3372843 3342388 2026-11-15T18:13:37Z Atcovi 57396 3372843 wikitext text/x-wiki {{Kursiewe titel}}{{Inligtingskas soera |naam = {{big|الصافات}}<br>&nbsp;&nbsp;Soera {{big|37}} van die Koran&nbsp;&nbsp; |beeld = |breedte = |onderskrif = |klassifikasie = [[Mekka]]ans |ander_titels = ''As-Sâffât'' |ander_name = "Hulle Wat In <br>Rye Georden Is" |openbaring = |djoes = 23 |ajat = 182 |klank = [[Lêer:Chapter 37, As-Saaffat (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3|200px]] }} '''''As-Sâffât''''' ([[Arabies]]: الصافات, "'''Hulle Wat In Rye Georden Is'''") is die 37ste [[soera]], of hoofstuk, van die [[Koran]]. Dit bevat 182 [[ajat]], of verse, en is vermoedelik in [[Mekka]] aan [[Mohammed]] geopenbaar. ==Opsomming== Hoewel dit ''As-Sâffât'' genoem word, is die algemene tema van die hoofstuk die eenheid van [[Allah|God]] en Sy mag om te beloon en te straf. Daar is uitbreidings oor die straf van ongelowiges en belonings aan gelowiges op die oordeelsdag, maar ook God se voorbeelde van hoe 'n ware gelowige behoort te wees deur verhale van [[Bybel]]se figure. Een aspek van die soera wat tot die naam daarvan kon gelei het, is dat dit 'n waarskuwing bevat aan die mense wat beweer God het kinders, veral die heidene wat glo die engele is die dogters van God. "Hulle Wat In Rye Georden Is" verwys na die engele wat op die oordeelsdag in rye sal staan en die idee weerlê dat hulle dogters van God is (sien vers 1-5). Die soera kan in drie dele opgedeel word na aanleiding van een eienskap van Arabiese poësie algemeen bekend as "driedelige verdeling".<ref name="Ernst 105-120">''How to Read the Qur'an'' deur Carl Ernst, pp. 105-120</ref> Die eerste deel strek van vers 1 tot 74, die tweede deel van vers 75 tot 148 en die laaste deel van vers 149 tot 182. ===Vers 1-74: profesie van die laaste dinge=== Vers 1-10 is 'n voorspelling van die oordeelsdag. Daar sal engele in rye staan en die idee van die eenheid van God oordra (vers 1-6) en ongelowiges sal verdryf word. Vers 11-74 onthul die beskrywing van die oordeelsdag, insluitende van die dinamika daarvan in die fynste besonderhede. Van vers 11-39 is daar 'n beskrywing van die ondervinding van die ongelowiges, asook van vers 40-57 'n kontrasterende ondervinding van die gelowiges, wat bly is hulle is nie in die ongelowiges se plek nie. [[Beeld:Jonah and the Whale, Folio from a Jami al-Tavarikh (Compendium of Chronicles).jpg|thumb|220px|Jona en die groot vis in die antieke werk ''Jami' al-tawarikh''.]] In vers 58-74 is daar nog 'n beskrywing van die ongelowiges se ondervinding. In vers 62-69 word 'n spesifieke boom genoem: die boom van Zakkoem, waarvan die vrugte mense in die hel se leiding sal vererger. ===Vers 75-148: Vroeë boodskappers van God=== In die vroeë Mekkaanse soeras was daar geen melding van die vroeë boodskappers van God soos hulle in die [[Bybel]] teenwoordig is nie, maar van die middelste Mekkaanse tydperk af is hulle geleidelik ingebring om te vertel van hulle groot belonings in die [[hiernamaals]]. Veral in dié deel word 'n paar Bybelse figure genoem, asook spesifieke dade waarvoor hulle grootliks beloon is. Dit begin met [[Noag in Islam|Noag]] en sy [[Noag se ark|ark]], asook [[Jona]] en die groot vis wat hom ingesluk het. Daar is ook vertellings van [[Abraham]], [[Moses]], [[Aäron]], [[Elia]] en Lot vir dieselfde doel: om klem te lê op God se belonings aan sy ware diensknegte (vers 121). ===Vers 149-182: die oordeelsdag=== In dié laaste deel sien ons die oordeelsdag. Nes in die begin genoem word, is daar inderdaad engele in rye wat God prys. Die soera begin dus by 'n punt en keer aan die einde na dieselfde punt terug, en so word 'n sirkel voltooi. ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = As-Saaffat}} {{Soera|37|Yasin|Sad}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Saffat}} [[Kategorie:Hoofstukke van die Koran]] pcp819qw45wegznn91jzu3yebd1och3 Widdringtonia 0 395358 3372714 2562033 2026-11-15T12:19:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372714 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Widdringtonia nodiflora kz1.jpg |image_caption =''Widdringtonia nodiflora'' |display_parents = 3 |taxon = Widdringtonia |authority = Endl., 1842 |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Pachylepis'' <small>Brongn.</small> * ''Parolinia'' <small>Endl.</small> }} '''''Widdringtonia''''' is 'n [[genus]] van bome wat hoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Cupressaceae''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11727-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221116123543/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11727-1 |argiefdatum=16 November 2022 |besoekdatum=16 November 2022 |url-status=dead}}</ref> Die genus is na Edward Widdrington, Britse Vlootkaptein en [[plantkundige]], vernoem. == Spesies == Daar is slegs vier spesies wat tot die genus hoort: * ''[[Widdringtonia nodiflora]]'' <small>(L.) Powrie</small> * ''[[Widdringtonia schwarzii]]'' <small>(Marloth) Mast.</small> * ''[[Widdringtonia wallichii]]'' <small>Endl. ex Carrière</small> * ''[[Widdringtonia whytei]]'' <small>Rendle</small> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Widdringtonia| ]] heopxruv5nsiqamg7aehyzrgul2hk65 Caesia 0 396198 3373002 3279077 2026-11-16T05:50:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373002 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Caesia parviflora.jpg |image_caption =''Caesia parviflora'' |display_parents = 3 |taxon = Caesia |authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Bidwillia'' <small>Herb.</small> * ''Nanolirion'' <small>Benth.</small> }} '''''Caesia''''' is 'n [[genus]] in die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Asphodelaceae]]'' en subfamilie ''Hemerocallidoideae''. Die genus is vernoem na Federico Cesi (1585-1630), 'n Italiaanse wetenskaplike. == Spesies == Daar is veertien spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24085-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221205105927/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24085-1 |argiefdatum= 5 Desember 2022 |besoekdatum= 5 Desember 2022 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Caesia alpina]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Caesia arcuata]]'' <small>T.D.Macfarl., Conran & C.J.French</small> * ''[[Caesia calliantha]]'' <small>R.J.F.Hend.</small> * ''[[Caesia capensis]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Caesia chlorantha]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Caesia contorta]]'' <small>(L.f.) T.Durand & Schinz</small> * ''[[Caesia micrantha]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Caesia occidentalis]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Caesia parviflora]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Caesia rigidifolia]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Caesia sabulosa]]'' <small>Boatwr. & J.C.Manning</small> * ''[[Caesia setifera]]'' <small>Baker</small> * ''[[Caesia subulata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Caesia viscida]]'' <small>Keighery</small> == Galery == <gallery> Caesia arcuata.jpg Caesia setifera.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Caesia| ]] q666twolf2rmwi0aiqgjs3b5nimovjm Bonatea (plant) 0 396314 3372965 3279078 2026-11-16T03:12:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372965 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Bonatea (plant) |authority = Willd., (1805) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms = }} '''''Bonatea''''' is 'n [[genus]] van bladwisselende, meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae''. == Spesies == Daar is dertien spesies wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28858-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Bonatea antennifera]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Bonatea boltonii]]'' <small>(Harv.) [[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Bonatea cassidea]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Bonatea lamprophylla]]'' <small>J.Stewart</small> * ''[[Bonatea polypodantha]]'' <small>(Rchb.f.) [[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Bonatea porrecta]]'' <small>(Bolus) Summerh.</small> * ''[[Bonatea pulchella]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Bonatea rabaiensis]]'' <small>(Rendle) Rolfe</small> * ''[[Bonatea saundersioides]]'' <small>(Kraenzl. & Schltr.) Cortesi</small> * ''[[Bonatea speciosa]]'' <small>(L.f.) Willd.</small> * ''[[Bonatea stereophylla]]'' <small>(Kraenzl.) Summerh.</small> * ''[[Bonatea steudneri]]'' <small>(Rchb.f.) T.Durand & Schinz</small> * ''[[Bonatea volkensiana]]'' <small>(Kraenzl.) Rolfe</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Bonatea speciosa Orchi 099.jpg Bonatea antennifera, habitus, a, Groenkloof NR.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bonatea (plant)| ]] jykbd54qbryb8o0wvtdkifu368vl1vt Wurmbea 0 396403 3372736 3279079 2026-11-15T13:40:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372736 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Wurmbea |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1781) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Anguillaria'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Dipidax'' <small>P.Lawson ex Salisb.</small> * ''Neodregea'' <small>C.H.Wright </small> * ''Onixotis'' <small>Raf.</small> * ''Skizima'' <small>Raf.</small> }} '''''Wurmbea''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Colchicaceae''. Die genus is in 1781 deur die plantkundige [[Carl Peter Thunberg]] geskep en vernoem na 'n Nederlandse handelaar, F. van Wurmb, op die eiland [[Java]]. [[Spesies]] van die plant kom in [[Afrika]], [[Australië]] en [[Nieu-Seeland]] voor. == Spesies == Daar is 54 [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24908-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221212120042/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24908-1 |argiefdatum=12 Desember 2022 |besoekdatum=29 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Wurmbea angustifolia]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea australis]]'' <small>(R.J.Bates) R.J.Bates</small> * ''[[Wurmbea biglandulosa]]'' <small>(R.Br.) T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea burrowsii]]'' <small>Oosth. & K.Balkwill</small> * ''[[Wurmbea burttii]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea calcicola]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea capensis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Wurmbea centralis]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea cernua]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea citrina]]'' <small>(R.J.Bates) R.J.Bates</small> * ''[[Wurmbea compacta]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea decumbens]]'' <small>R.J.Bates</small> * ''[[Wurmbea densiflora]]'' <small>(Benth.) T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea deserticola]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea dilatata]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea dioica]]'' <small>(R.Br.) F.Muell.</small> * ''[[Wurmbea dolichantha]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea drummondii]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Wurmbea elatior]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea elongata]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea flavanthera]]'' <small>T.D.Macfarl., A.P.Br. & C.J.French</small> * ''[[Wurmbea fluviatilis]]'' <small>T.D.Macfarl. & A.L.Case</small> * ''[[Wurmbea glassii]]'' <small>(C.H.Wright) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Wurmbea graniticola]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea hiemalis]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea inflata]]'' <small>T.D.Macfarl. & A.L.Case</small> * ''[[Wurmbea inframediana]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea inusta]]'' <small>(Baker) B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea kraussii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Wurmbea latifolia]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea marginata]]'' <small>(Desr.) B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea minima]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea monantha]]'' <small>(Endl.) T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea monopetala]]'' <small>(L.f.) B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea murchisoniana]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea nilpinna]]'' <small>R.J.Bates</small> * ''[[Wurmbea novae-zelandiae]]'' <small>(Hook.f. ex Kirk) Lekhak, Survesw. & S.R.Yadav</small> * ''[[Wurmbea odorata]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea punctata]]'' <small>(L.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Wurmbea pusilla]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Wurmbea pygmaea]]'' <small>(Endl.) Benth.</small> * ''[[Wurmbea recurva]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea robusta]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea saccata]]'' <small>T.D.Macfarl. & S.J.van Leeuwen</small> * ''[[Wurmbea sinora]]'' <small>T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea spicata]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) T.Durand & Schinz</small> * ''[[Wurmbea stellata]]'' <small>R.J.Bates</small> * ''[[Wurmbea stricta]]'' <small>(Burm.f.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Wurmbea tenella]]'' <small>(Endl.) Benth.</small> * ''[[Wurmbea tenuis]]'' <small>(Hook.f.) Baker</small> * ''[[Wurmbea tubulosa]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Wurmbea uniflora]]'' <small>(R.Br.) T.D.Macfarl.</small> * ''[[Wurmbea variabilis]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Wurmbea viridiflora]]'' <small>Oosth. & K.Balkwill</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Wurmbea dioica.jpg Wurmbea murchisoniana.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wurmbea| ]] 1e1e2pdxbbw1ddmyjvh3bfyhs93rt2l Colchicaceae 0 396450 3373077 2813050 2026-11-16T09:05:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373077 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Colchicum autumnale.jpg |image_caption = ''[[Colchicum autumnale]]'' |display_parents = 3 |taxon = Colchicaceae |authority = DC. |subdivision_ranks = Genera |subdivision = <center>[[#Genera|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Colchicaceae''''' is [[Familie (biologie)|familie]] blomdraende plante wat bestaan uit 15 [[Genus|genera]] waaraan 285 [[spesies]] behoort.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126743-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230321035817/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126743-1 |argiefdatum=21 Maart 2023 |besoekdatum=20 April 2023 |url-status=dead}}</ref>Die familie hoort tot die orde ''[[Lelieagtiges|Liliales]]''. Die familie word gekenmerk deur die aanwesighied van ''Colchicine'' in al die plante; dit word gebruik vir die behandeling van jig. == Genera == * ''[[Baeometra]]'' <small>Salisb. ex Endl.</small> * ''Burchardia'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Camptorrhiza''<small> Hutch.</small> * ''[[Colchicum]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''Disporum'' <small>Salisb.</small> * ''[[Gloriosa]]'' <small>L.</small> * ''Hexacyrtis'' <small>Dinter</small> * ''Iphigenia'' <small>Kunth</small> * ''Kuntheria'' <small>Conran & Clifford</small> * ''[[Ornithoglossum]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Sandersonia]]'' <small>Hook.</small> * ''Schelhammera'' <small>R.Br.</small> * ''Tripladenia'' <small>D.Don</small> * ''Uvularia'' <small>L.</small> * ''[[Wurmbea]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Plantfamilies]] d0n8fck5g3qwn1xaei60zkg6ed576bv Adromischus 0 396578 3372836 2546190 2026-11-15T17:34:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372836 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Adromischus mammilaris.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Adromischus |authority = Lem., (1852) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Piturea'' <small>Haw.</small> }} '''''Adromischus''''' is 'n [[genus]] [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Crassulaceae''.<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:12117-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Spesies == Daar is 29 [[spesie]]s in die genus: {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Adromischus alstonii]]'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]] & E.G.Baker) [[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]</small> * ''[[Adromischus bicolor]]'' <small>Hutchison</small> * ''[[Adromischus caryophyllaceus]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Lem.</small> * ''[[Adromischus coleorum]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Adromischus cooperi]]'' <small>(Baker) A.Berger</small> * ''[[Adromischus cristatus]]'' <small>(Haw.) Lem.</small> * ''[[Adromischus diabolicus]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Adromischus fallax]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Adromischus filicaulis]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) C.A.Sm.</small> * ''[[Adromischus hemisphaericus]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Lem.</small> * ''[[Adromischus humilis]]'' <small>(Mart.) Poelln.</small> * ''[[Adromischus inamoenus]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Adromischus leucophyllus]]'' <small>[[Antonius Josephus Adrianus Uitewaal|Uitewaal]]</small> * ''[[Adromischus liebenbergii]]'' <small>Hutchison</small> * ''[[Adromischus maculatus]]'' <small>(Salm-Dyck) Lem.</small> * ''[[Adromischus mammillaris]]'' <small>(L.f.) Lem.</small> * ''[[Adromischus marianiae]]'' <small>(Marloth) A.Berger</small> * ''[[Adromischus maximus]]'' <small>Hutchison</small> * ''[[Adromischus montium-klinghardtii]]'' <small>(Dinter) A.Berger</small> * ''[[Adromischus nanus]]'' <small>(N.E.Br.) Poelln.</small> * ''[[Adromischus phillipsiae]]'' <small>([[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]) Poelln.</small> * ''[[Adromischus roaneanus]]'' <small>Uitewaal</small> * ''[[Adromischus schuldtianus]]'' <small>(Poelln.) H.E.Moore</small> * ''[[Adromischus sphenophyllus]]'' <small>C.A.Sm.</small> * ''[[Adromischus subdistichus]]'' <small>Makin ex Bruyns</small> * ''[[Adromischus subviridis]]'' <small>Toelken</small> * ''[[Adromischus triflorus]]'' <small>(L.f.) A.Berger</small> * ''[[Adromischus trigynus]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]]) Poelln.</small> * ''[[Adromischus umbraticola]]'' <small>C.A.Sm.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Adromischus| ]] 3nforowjiguyua5855dcfqt998sxrga Aizoon 0 396684 3372850 3279083 2026-11-15T18:29:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372850 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Aizoon canariense Tenerife 2.jpg |image_caption = ''Aizoon canariense'' |display_parents = 3 |taxon = Aizoon |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Galenia'' <small>L.</small> * ''Kolleria'' <small>C.Presl</small> * ''Plinthus'' <small>Fenzl</small> * ''Sialodes'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''Tephras'' <small>[[E.Mey.]] ex Sond.</small> * ''Veslingia'' <small>Heist. ex Fabr.</small> }} '''''Aizoon''''' (skaapvygies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. == Spesies == Daar is 41 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16090-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211209004214/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16090-1 |argiefdatum= 9 Desember 2021 |besoekdatum= 7 Mei 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Aizoon acutifolium]]'' <small>(Adamson) Klak</small> * ''[[Aizoon affine]]'' <small>(Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon africanum]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Klak</small> * ''[[Aizoon asbestinum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Aizoon canariense]]'' <small>L.</small> * ''[[Aizoon collinum]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Klak</small> * ''[[Aizoon cryptocarpum]]'' <small>(Fenzl) Klak</small> * ''[[Aizoon crystallinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aizoon cymosum]]'' <small>(Adamson) Klak</small> * ''[[Aizoon dregeanum]]'' <small>(Fenzl ex Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon ecklonis]]'' <small>(Walp.) Klak</small> * ''[[Aizoon exiguum]]'' <small>(Adamson) Klak</small> * ''[[Aizoon filiforme]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Klak</small> * ''[[Aizoon fruticosum]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aizoon giessii]]'' <small>Friedrich</small> * ''[[Aizoon glanduliferum]]'' <small>(Bittrich) Klak</small> * ''[[Aizoon glinoides]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aizoon herniariifolium]]'' <small>(C.Presl) Klak</small> * ''[[Aizoon hispidissimum]]'' <small>(Fenzl ex Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon karooicum]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Aizoon mezianum]]'' <small>(K.Müll.) Klak</small> * ''[[Aizoon namaense]]'' <small>(Schinz) Klak</small> * ''[[Aizoon neorigidum]]'' <small>Klak</small> * ''[[Aizoon pallens]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Klak</small> * ''[[Aizoon paniculatum]]'' <small>L.</small> * ''[[Aizoon papulosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aizoon plinthoides]]'' <small>Klak</small> * ''[[Aizoon portulacaceum]]'' <small>(Fenzl ex Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon prostratum]]'' <small>(G.Schellenb. & Schltr.) Klak</small> * ''[[Aizoon pruinosum]]'' <small>(Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon pubescens]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Aizoon rehmannii]]'' <small>(G.Schellenb.) Klak</small> * ''[[Aizoon rigidum]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aizoon sarcophyllum]]'' <small>(Fenzl ex Sond.) Klak</small> * ''[[Aizoon sarmentosum]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aizoon schellenbergii]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Aizoon secundum]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aizoon sericeum]]'' <small>(Pax) Klak</small> * ''[[Aizoon subcarnosum]]'' <small>(Adamson) Klak</small> * ''[[Aizoon virgatum]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Oliv.</small> * ''[[Aizoon zeyheri]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Aizoon canariense 2.JPG Aizoon hispanicum 2b.JPG Aizoon cymosum.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aizoon| ]] 2ewvz0zpsuidl6os3prl5iqmfhwerjh Atalaya 0 397126 3372915 3279086 2026-11-15T22:59:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372915 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Atalaya |authority = Blume, (1847) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Diacarpa'' <small>Sim</small> * ''Pseudatalaya'' <small>Baill.</small> }} '''''Atalaya''''' is 'n [[genus]] van [[bome]] en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Sapindaceae''. Slegs drie van die spesies kom in Suid-Afrika voor. == Spesies == Daar is sestien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36289-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Atalaya alata]]'' <small>(Sim) H.M.L.Forbes</small> * ''[[Atalaya angustifolia]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya australiana]]'' <small>Leenh.</small> * ''[[Atalaya brevialata]]'' <small>Cowie & Wightman</small> * ''[[Atalaya calcicola]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya capensis]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Atalaya collina]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya hemiglauca]]'' <small>(F.Muell.) F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Atalaya multiflora]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Atalaya natalensis]]'' <small>R.A.Dyer</small> * ''[[Atalaya oligoclada]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya papuana]]'' <small>(Radlk.) Leenh.</small> * ''[[Atalaya rigida]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya salicifolia]]'' <small>(DC.) Blume</small> * ''[[Atalaya sericopetala]]'' <small>S.T.Reynolds</small> * ''[[Atalaya variifolia]]'' <small>(F.Muell.) F.Muell. ex Benth.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Atalaya salicifolia habit.jpg Atalaya salicifolia foliage.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Atalaya| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] g2wsawyxc4pf0swaera0q7vaof4nnik Portaal:Vlae en wapens/Voorbladartikel 100 397403 3372877 3081902 2026-11-15T20:34:50Z SpesBona 2720 - [[Vlag van Griekeland]]; + [[Vlag van Letland]] 3372877 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Flag of Latvia.svg|200px|left|Die nasionale vlag van Letland.}} Die '''[[Vlag van Letland|nasionale vlag van Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is. Die vlag is vir die eerste gebruik deur die onafhanklike [[Letland|Republiek Letland]] van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem. Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende. : ''[[Vlag van Letland|...lees verder]]'' <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Vlae en wapens|Voorbladartikel]] </noinclude> 7qenbtz0tvs5fymw6q2cwmseh8k9611 Portaal:Vlae en wapens/Voorbladartikels 100 397405 3372878 3081927 2026-11-15T20:35:10Z SpesBona 2720 + [[Vlag van Letland]] 3372878 wikitext text/x-wiki <h4>{{Klas/ikoon|FA}} [[Wikipedia:Voorbladartikel|Vlae en wapens as voorbladartikels]]</h4> [[Lêer:Afrikaans Wikipedia Featured Articles Flags.png|duimnael|links|150px|[[Nasionale vlag|Nasionale vlae]] volgens status op die Afrikaanse Wikipedia: {{sleutel|#0000B2|[[Wikipedia:Voorbladartikel|Voorbladster]]}} {{sleutel|#00F0CC|Beplan}} {{sleutel|#CCCCCC|Ander artikels}}]] [[Vlag van Argentinië]] - [[Vlag van Armenië]] - [[Vlag van Australië]] - [[Vlag van Azerbeidjan]] - [[Vlag van Belarus]] - [[Vlag van België]] - [[Vlag van Brasilië]] - [[Vlag van Chili]] - [[Vlag van Denemarke]] - [[Vlag van die Filippyne]] - [[Vlag van die Republiek China]] - [[Vlag van die Verenigde Koninkryk]] - [[Vlag van die Verenigde State]] - [[Vlag van die Volksrepubliek China]] - [[Vlag van Duitsland]] - [[Vlag van Estland]] - [[Vlag van Europa]] - [[Vlag van Finland]] - [[Vlag van Frankryk]] - [[Vlag van Georgië]] - [[Vlag van Griekeland]] - [[Vlag van Hongkong]] - [[Vlag van Indië]] - [[Vlag van Israel]] - [[Vlag van Japan]] - [[Vlag van Kanada]] - [[Vlag van Letland]] - [[Vlag van Meksiko]] - [[Vlag van Namibië]] - [[Vlag van Nederland]] - [[Vlag van Nieu-Seeland]] - [[Vlag van Noorweë]] - [[Vlag van Puerto Rico]] - [[Vlag van Singapoer]] - [[Vlag van Suid-Afrika]] - [[Vlag van Suid-Korea]] <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Vlae en wapens|Voorbladartikels]] </noinclude> 467h9op7i0fy4a4sviredwblbnwdnqu Wysheid 0 397560 3372738 3342745 2026-11-15T13:45:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372738 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Meynier - Wisdom defending Youth against Love.jpg|duimnael|''Wisdom Defending Youth against Love'' deur  Meynier, c. 1810.]] '''Wysheid''' of '''verstandigheid''' is die vermoë om te [[Denke|dink]] en produktief op te tree deur [[kennis]], ervaring, begrip, gesonde verstand en insig te gebruik.<ref>{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/wisdom |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208153243/http://dictionary.reference.com/browse/wisdom |archive-date=8 Desember 2015 |url-status=live |title=Wisdom |dictionary=Dictionary.com}}</ref> Wysheid word geassosieer met eienskappe soos onbevooroordeelde oordeel, deernis, ervarings-selfkennis, selftransendensie en niegehegtheid,<ref name=":0">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | year = 2017 | title = Wisdom in context. | journal = Perspectives on Psychological Science | volume = 21 | issue = 12 | pages = 1254–1266 | doi = 10.1177/1745691616672066 | pmid = 28346113 | s2cid = 26818408 }}</ref> en [[deug]]de soos [[etiek]] en welwillendheid.<ref name=":2" /><ref name="Walsh2015">{{cite journal |author=Walsh R. |title=What Is wisdom? Cross-cultural and cross-Disciplinary Syntheses |journal=Review of General Psychology |volume=19 |issue=3 |pages=178–293 |date=June 2015 |doi=10.1037/gpr0000045 |s2cid=146383832 |url=https://escholarship.org/uc/item/4228v47q |archive-url=https://web.archive.org/web/20250815091819/https://escholarship.org/uc/item/4228v47q |archive-date=15 Augustus 2025 |url-status=live}}</ref> Wysheid is op baie verskillende maniere gedefinieer,<ref name=":0" /><ref name="Trowbridge2011">{{cite journal| vauthors = Trowbridge R |date=Mei 2011|title=Waiting for Sophia: 30 years of Conceptualizing Wisdom in Empirical Psychology |journal=Research in Human Development |volume=8 |issue=2|pages=111–117 |doi=10.1080/15427609.2011.568872|s2cid=145371442}}</ref><ref name=":2">{{cite journal | last1 = Staudinger | first1 = U.M. | last2 = Glück| first2 = J. | year = 2011 | title = Psychological wisdom research: Commonalities and differences in a growing field. | url = https://archive.org/details/sim_annual-review-of-psychology_2011_62/page/215 | journal = Annual Review of Psychology | volume = 62 | pages = 215–241 | doi = 10.1146/annurev.psych.121208.131659 | pmid = 20822439 }}</ref> insluitend verskeie afsonderlike benaderings om die eienskappe wat aan wysheid toegeskryf word, te assesseer.<ref>{{cite journal | vauthors = Glück J | title = Measuring Wisdom: Existing Approaches, Continuing Challenges, and New Developments | journal = The Journals of Gerontology. Series B, Psychological Sciences and Social Sciences | volume = 73 | issue = 8 | pages = 1393–1403 | date = Oktober 2018 | pmid = 29281060 | pmc = 6178965 | doi = 10.1093/geronb/gbx140 }}</ref><ref name=":1" /> Wysheid is 'n konsep wat deur die geskiedenis heen bespreek en gedebatteer is. Dit kan beskryf word as 'n kombinasie van kennis, ervaring en gesonde oordeel wat individue in staat stel om wyse besluite te neem en hul [[lewe]]ns op 'n vervullende en betekenisvolle manier te leef. Wysheid word dikwels geassosieer met [[Veroudering|ouderdom]], omdat daar geglo word dat 'n persoon se ervarings gedurende hul leeftyd kan lei tot die ontwikkeling van wysheid. Baie verskillende kulture en filosofieë het hul eie definisies en begrip van wysheid. Byvoorbeeld was in antieke Griekse filosofie wysheid gesien as die hoogste [[deug]], terwyl in Oosterse filosofie wysheid dikwels geassosieer word met die bereiking van verligting of geestelike begrip. In moderne tye het die studie van wysheid 'n groeiende navorsingsveld in [[sielkunde]] en [[neurologie]] geword. Navorsers is daarin belanggestel om die kognitiewe en emosionele prosesse betrokke by die ontwikkeling van wysheid te verstaan, sowel as die faktore wat bydra tot die ontwikkeling van wysheid oor die lewensloop. Alhoewel wysheid 'n komplekse en veelsydige konsep is wat deur geleerdes en individue wat hul lewens op 'n wyse en betekenisvolle manier wil leef, word dit voortdurend ondersoek en gedebatteer. == Definisies == [[Lêer:Beowulf - wisdome.jpg|links|duimnael|Vroeë melding van wysheid in [[Beowulf]].]] Die ''[[Oxford English Dictionary]]'' definieer wysheid as "Kapasiteit om reg te oordeel in sake wat verband hou met [[lewe]] en [[gedrag]]; gesonde oordeel in die keuse van middele en doelwitte; soms, minder streng, gesonde sin, veral in praktiese sake: teen dwaasheid; " ook "Kennis (veral van 'n hoë of abstrueerde soort); verligting, geleerdheid, erudisie."<ref>{{cite web |title=wisdom, n |url=http://www.oed.com/view/Entry/229491 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924120908/http://www.oed.com/view/Entry/229491 |archive-date=24 September 2015 |url-status=live |work=[[Oxford English Dictionary]] |publisher=Oxford University Press |url-access=subscription |access-date=14 Julie 2015}}</ref> Charles Haddon Spurgeon het wysheid gedefinieer as "die regte gebruik van kennis".<ref>[[Wikiquote:Charles Spurgeon#Quotes]]</ref> Robert I. Sutton en Andrew Hargadon het die "houding van wysheid" gedefinieer as "optree met kennis terwyl jy twyfel oor wat 'n mens weet". In sosiale en psigologiese wetenskappe bestaan verskeie verskillende benaderings tot wysheid,<ref name=":2" /> met groot vordering gemaak in die laaste twee dekades met betrekking tot operasionalisering<ref name=":0" /> en meting<ref name=":1">{{cite journal |last1=Brienza |first1=J.P. |last2=Kung |first2=F.Y.H. |last3=Santos |first3=H. |last4=Bobocel |first4=D.R. |last5=Grossmann |first5=I. |year=2017 |title=Wisdom, Bias, and Balance: Toward a Process-Sensitive Measurement of Wisdom-Related Cognition. |journal=Journal of Personality and Social Psychology |volume=115 |issue=6 |pages=1093–1126 |pmid=28933874 |doi=10.1037/pspp0000171 |s2cid=29052539 |url=http://psyarxiv.com/p25c2/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822220317/http://psyarxiv.com/p25c2/ |archive-date=22 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> van wysheid as 'n sielkundige konstruk. Wysheid is die vermoë om voorafkennis van iets te hê, om die gevolge (beide positief en negatief) van al die beskikbare verloop van aksies te ken, en om die opsies met die meeste voordeel vir huidige of toekomstige implikasie te gee of te neem.<ref name="Meacham, J. A. 1990 bl. 181">Meacham, J. A. (1990). ''The loss of wisdom.'' In R. J. Sternberg (Ed.), ''Wisdom: Its nature, origins, and development''. Cambridge: Cambridge University Press. bl. 181 211</ref> == Mitologiese perspektiewe == [[Lêer:Efez Celsus Library 3 RB.jpg|links|duimnael|<sup>Personifikasie van Wysheid in die biblioteek van [[Efese]], hedendaagse [[Turkye]].</sup>]] Die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het wysheid as 'n belangrike deug beskou, verpersoonlik as die godinne Metis en [[Athena]]. Metis was die eerste vrou van [[Zeus]], wat volgens [[Hesiodos]] se ''Teogonie'' haar swanger verslind het; Zeus het daarna die titel Mêtieta ("Die Wyse Raadgewer") verdien, aangesien Metis die beliggaming van wysheid was, en hy het geboorte geskenk aan Athena, wat na bewering uit sy kop opgespring het.<ref>{{cite web |url=https://www.theoi.com/Titan/TitanisMetis.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190718191101/https://www.theoi.com/Titan/TitanisMetis.html |archive-date=2019-07-18 |url-status=live |title=METIS – Greek Titan Goddess of Wise Counsel |website=www.theoi.com |access-date=2019-08-17}}</ref><ref>[[Hesiodos]]. ''Theogony''.</ref> Athena is uitgebeeld as sterk, regverdig, barmhartig en kuis.<ref>{{cite web |last=Turnbill |first=S |date=12 Augustus 2011 |title=Athena, Greek goddess of wisdom and craftsmanship |url=http://www.goddessgift.com/goddess-myths/greek_goddess_athena.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820053827/http://www.goddessgift.com/goddess-myths/greek_goddess_athena.htm |archive-date=20 Augustus 2011 |url-status=live |publisher=Goddessgift.com}}</ref> [[Apollo]] is ook beskou as 'n god van wysheid, aangewys as die dirigent van die [[Muse]]s (Musagetes),<ref>{{cite web |url=https://www.theoi.com/Ouranios/Mousai.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190724003915/https://www.theoi.com/Ouranios/Mousai.html |archive-date=2019-07-24 |url-status=live |title=MUSES (Mousai) – Greek Goddesses of Music, Poetry & the Arts |website=www.theoi.com |access-date=2019-08-17}}</ref> wat personifikasies van die wetenskappe en van die geïnspireerde en poëtiese kunste was; Volgens [[Plato]] in sy ''Cratylus'' kan die naam van Apollo ook "Ballon" (boogskutter) en "Omopoulon" (verenigaar van pole [goddelike en aardse] beteken), aangesien hierdie god verantwoordelik was vir goddelike en ware inspirasies, dus as 'n boogskutter beskou, wat altyd reg was in genesing en orakels: "hy is 'n boogskutter".<ref>[[Plato]]. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0172%3Atext%3DCrat.%3Apage%3D406 Cratylus, 405e-406a]</ref> [[Apollo]] is beskou as die god wat deur die priesteresse ([[Pitia]]) in die Tempel van Apollo (Delphi) geprofeteer het, waar die aforisme "ken jouself" (''gnōthi seauton'') ingeskryf is (deel van die wysheid van die Delphiese maxims).<ref>Scott, Michael. ''Delphi: A History of the Center of the Ancient World.'' Princeton University Press.</ref> Hy is gekontrasteer met [[Hermes]], wat verwant was aan die wetenskappe en tegniese wysheid, en, in die eerste eeue na Christus, was hy geassosieer met [[Thoth]] in 'n Egiptiese [[sinkretisme]], onder die naam Hermes Trimegistus.<ref>{{Cite journal|last=Preus|first=Anthony|date=1998-03-30|title=Thoth and Apollo. Greek Myths of the Origin of Philosophy|journal=Méthexis|volume=11|issue=1|pages=113–125|doi=10.1163/24680974-90000303|issn=0327-0289}}</ref> Griekse tradisie het die vroegste inleiers van wysheid in die Sewe Wyses van Griekeland opgeteken.<ref>A. Griffiths, "Seven Sages", in ''Oxford Classical Dictionary'' (3rd ed.)</ref> Vir [[Sokrates]] en [[Plato]] was [[filosofie]] letterlik die liefde vir wysheid (''philo-sophia''). Dit deurdring Plato se dialoog; in ''Die Republiek'' is die leiers van sy voorgestelde [[utopie]] filosoofkonings wat die "Vorm van die Goeie" verstaan en die moed besit om daarvolgens op te tree. [[Aristoteles]], in ''Metafisika'', het wysheid gedefinieer as om te verstaan waarom dinge 'n sekere manier is ([[oorsaaklikheid]]), wat dieper is as om bloot te weet dat dinge 'n sekere manier is.<ref>Let daarop dat tweeduisend jaar na Aristoteles, [[Isaac Newton]] gedwing is om in Newton se wet van universele gravitasie te erken dat "Ek kon nog nie die oorsaak van hierdie eienskappe van [[swaartekrag]] ontdek nie."</ref> Hy was die eerste wat die onderskeid tussen ''phronesis'' en ''sophia'' gemaak het.<ref name="Trowbridge2011" /> Volgens Plato en Xenophon het die Pitia van die Orakel van Delphi die vraag beantwoord "wie is die wysste man in Griekeland?" deur te sê Sokrates was die wysste.<ref>[[Plato]]. ''Symposium''.</ref><ref>Xenophon. ''Memorabilia''.</ref> Volgens Plato se ''Apologie'' het Sokrates besluit om die mense te ondersoek wat as wyser as hy beskou kan word, en tot die gevolgtrekking gekom dat hulle nie ware kennis het nie: […] οὗτος μὲν οἴεταί τι εἰδέναι οὐκ εἰδώς, ἐγὼ δέ, ὥσπερ οὖν οὐκ οἶδα, οὐδὲ οἴομαι [Ek is wyser as hierdie man; want nie een van ons weet regtig iets fyns en goeds nie, maar hierdie man dink dat hy iets weet wanneer hy dit nie weet nie, terwyl ek, aangesien ek niks weet nie, ook nie dink dat ek dit weet nie.] — ''Apologie aan Sokrates'' 21d So het dit in die volksmond verewig geraak in die frase "Ek weet dat ek niks weet nie" dat dit wys is om jou eie onkunde te erken<ref>Gail Fine, "Does Socrates Claim to Know that He Knows Nothing?", ''Oxford Studies in Ancient Philosophy'' vol. 35 (2008), bl. 49–88.</ref> en om epistemiese nederigheid te waardeer.<ref>{{Citation|last=Ryan|first=Sharon|title=Wisdom|year=2018|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2018/entries/wisdom/|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2018|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|access-date=2019-08-17}}</ref> Die [[antieke Rome]]ine het ook wysheid waardeer wat in [[Minerva]] of [[Pallas]] verpersoonlik is. Sy verteenwoordig ook vaardige kennis en die deugde, veral kuisheid. Haar [[simbool]] was die [[uil]] wat steeds 'n gewilde voorstelling van wysheid is, omdat dit in duisternis kan sien. Daar word gesê dat sy uit [[Jupiter (mitologie)| Jupiter]] se voorkop gebore is.<ref>{{cite web |title=Myths about Roman goddess minerva. (n.d.) |url=http://www.roman-colosseum.info/roman-gods/myths-about-the-roman-goddess-minerva.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119011956/http://www.roman-colosseum.info/roman-gods/myths-about-the-roman-goddess-minerva.htm |archive-date=19 Januarie 2013 |url-status=dead |publisher=Roman-colosseum.info}}</ref> [[Lêer:Jacob de Wit - Allegorie op het schrijven van de geschiedenis 1754.jpg|duimnael|Waarheid en Wysheid help Geskiedenis om te skryf deur Jacob de Wit, 1754.]] In [[Boeddhisme|Boeddhistiese tradisies]] speel die ontwikkeling van wysheid 'n sentrale rol waar omvattende leiding gegee word oor hoe om wysheid te ontwikkel.<ref name="Karunamuni2017">{{cite journal |author=Karunamuni N, Weerasekera R. |title=Theoretical Foundations to Guide Mindfulness Meditation: A Path to Wisdom |journal=Current Psychology |volume=38 |issue=3 |pages=627–646 |doi=10.1007/s12144-017-9631-7 |url=http://mindrxiv.org/mfs63/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113194222/http://mindrxiv.org/mfs63/ |archive-date=13 November 2022 |url-status=live |year=2019 |s2cid=149024504}}</ref><ref name="Bhikkhu Bodhi">{{cite web |url=http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/waytoend.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090316062940/http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/waytoend.html |archive-date=2009-03-16 |url-status=live |title=The Noble Eightfold Path |access-date=2009-03-16 |publisher=Access to Insight |last=Bhikkhu Bodhi}}</ref> In die [[Inuïete|Inuit]]-tradisie was die ontwikkeling van wysheid een van die doelwitte van onderrig. 'n Inuit-ouderling het gesê dat 'n persoon wys geword het wanneer hulle kon sien wat gedoen moet word en dit suksesvol gedoen het sonder om gesê te word wat om te doen. In baie kulture is die naam vir derde kies[[tand]]e, wat die laaste tande is wat groei, etimologies gekoppel aan wysheid, bv. soos in die Afrikaans die verstandtand. Dit het sy bynaam ontvang uit die klassieke tradisie, wat in die Hippokratiese geskrifte reeds ''sóphronistér'' genoem is (in [[Grieks]], verwant aan die betekenis van moderering of onderrig van 'n les), en in [[Latyn]] ''dens sapientiae'' (wysheidstand), aangesien hulle verskyn by die ouderdom van volwassenheid in laat adolessensie en vroeë volwassenheid.<ref>{{Cite journal |last=Šimon |first=František |title=The history of Latin teeth names |date=2015-12-15 |url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=223786 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305202311/https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=223786 |archive-date=2020-03-05 |url-status=live |journal=Acta Medico-Historica Adriatica |volume=13 |issue=2 |pages=365–384 |issn=1334-4366 |pmid=27604204}}</ref> == Opvoedkundige perspektiewe == Openbare skole in die [[VSA]] het 'n benadering tot karakteropvoeding. Agtiende-eeuse denkers soos [[Benjamin Franklin]] het hierna verwys as opleiding van wysheid en deug. Tradisioneel deel skole die verantwoordelikheid om karakter en wysheid te bou saam met ouers en die [[gemeenskap]].<ref>{{cite web |publisher=Ed.gov |date=31 Mei 2005 |title=Character education: our shared responsibility |url=http://www2.ed.gov/admins/lead/character/brochure.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050310031341/http://www2.ed.gov/admins/lead/character/brochure.html |archive-date=10 Maart 2005 |url-status=live}}</ref> Nicholas Maxwell, 'n kontemporêre filosoof in die [[Verenigde Koninkryk]], bepleit dat die akademie sy fokus moet verander van die verkryging van kennis na die soeke en bevordering van wysheid.<ref>Nicholas Maxwell (2007) [http://www.pentirepress.plus.com/#wisdom From Knowledge to Wisdom]. Pentire Press.</ref> Dit definieer hy as die vermoë om te besef wat van waarde in die lewe is, vir jouself en ander.<ref>[http://www.ucl.ac.uk/friends-of-wisdom], Friends of Wisdom "an association of people sympathetic to the idea that academic inquiry should help humanity acquire more wisdom by rational means" founded by Maxwell.</ref> Hy leer dat nuwe kennis en tegnologiese kundigheid ons mag om op te tree verhoog. Sonder wysheid beweer Maxwell egter dat hierdie nuwe kennis menslike skade sowel as menslike goed kan veroorsaak. Hy argumenteer dat die strewe na kennis wel waardevol en goed is, maar dat dit los van die breër taak om wysheid te verbeter beskou moet word.<ref>[http://philsci-archive.pitt.edu/1709/] "Can Humanity Learn to become Civilized? The Crisis of Science without Civilization" Nicholas Maxwell</ref> == Sielkundige perspektiewe == [[Sielkundige]]s het begin om data in te samel oor algemene oortuigings of volksteorieë oor wysheid.<ref>Sternberg, R. J. (1985). ''Implicit theories of intelligence, creativity, and wisdom. Journal of Personality and Social Psychology'', 49, 607–62.</ref> Aanvanklike ontledings dui daarop dat alhoewel "daar 'n oorvleueling van die implisiete teorie van wysheid met [[intelligensie]], waarnemingsvermoë, [[spiritualiteit]] en skerpsinnigheid is, dit duidelik is dat wysheid 'n kundigheid is in die hantering van moeilike lewensvrae en aanpassing by die komplekse vereistes."<ref>{{cite journal | last1 = Brown | first1 = S. C. | last2 = Greene | first2 = J. A. | year = 2006 | title = The Wisdom Development Scale: Translating the conceptual to the concrete | url = http://www.colgate.edu/portaldata/imagegallerywww/4119/ImageGallery/JCSD_WDS.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705112332/http://www.colgate.edu/portaldata/imagegallerywww/4119/ImageGallery/JCSD_WDS.pdf | url-status = dead | archive-date = 2017-07-05 | journal = Journal of College Student Development | volume = 47 | pages = 1–19 | doi=10.1353/csd.2006.0002| citeseerx = 10.1.1.502.7954 | s2cid = 35496789 }}</ref> Sulke implisiete teorieë staan in kontras met die eksplisiete teorieë en empiriese navorsing oor die gevolglike sielkundige prosesse onderliggend aan wysheid.<ref>{{cite book|last=Bluck|first= S.|author2=Glück, J. |title=A handbook of wisdom: Psychological perspectives|pages= 84–109|publisher=Cambridge University Press|year=2005|location=New York, US|doi= 10.1017/CBO9780511610486.005|chapter= From the Inside Out: People's Implicit Theories of Wisdom|isbn= 978-0-511-61048-6}}</ref> <ref name=":2"/> Menings oor die presiese psigologiese definisies van wysheid verskil,<ref name=":2" /> maar daar is 'n mate van konsensus dat sekere meta-kognitiewe prosesse krities vir wysheid is wat lewensrefleksie en oordeel oor kritieke lewensaangeleenthede bied.<ref>{{cite journal|last1=Baltes|first1=Paul B.|last2=Staudinger|first2=Ursula M.|year=2000|title=Wisdom: A metaheuristic (pragmatic) to orchestrate mind and virtue toward excellence.|url=https://archive.org/details/sim_american-psychologist_2000-01_55_1/page/n123|journal=American Psychologist|volume=55|issue=1|pages=122–136|doi=10.1037/0003-066X.55.1.122|pmid=11392856|hdl=11858/00-001M-0000-0025-9C51-4}}</ref><ref name=":0"/> Hierdie prosesse sluit in die herkenning van die grense van jou eie kennis, die erkenning van onsekerheid en verandering, aandag aan konteks en die groter prentjie, en die integrasie van verskillende perspektiewe van 'n situasie.<ref>{{Cite book|last1=Vuong|first1=Quan-Hoang|title=The Kingfisher Story Collection|date=2022|publisher=Amazon Digital Services|isbn=979-8353946595}}</ref> Kognitiewe wetenskaplikes stel voor dat wysheid die koördinering van sulke redenasieprosesse vereis, aangesien dit insiggewende oplossings vir die bestuur van 'n mens se lewe kan bied.<ref>{{cite web|last=Vervaeke|first=John|title=The Cognitive Science of Wisdom|url=https://www.youtube.com/watch?v=ti4Kj8TcEgk|archive-url=https://web.archive.org/web/20121207010401/http://www.youtube.com/watch?v=ti4Kj8TcEgk&gl=US&hl=en|archive-date= 7 Desember 2012|url-status=bot: unknown|publisher=Mind Matters Conference|access-date=13 April 2013}}</ref> Opmerklik is dat sulke redenasie beide [[Teorie|teoreties]] en [[empiries]] van algemene intelligensie verskil. Robert Sternberg<ref>{{cite book|last=Sternberg|first=Robert J.|title=Wisdom, Intelligence, and Creativity Synthesized|url=https://archive.org/details/wisdomintelligen0000ster|publisher=Cambridge University Press|year=2003|location=New York|isbn=978-0-521-80238-3 }}</ref> het voorgestel dat wysheid nie met algemene (vloeibare of gekristalliseerde) intelligensie verwar moet word nie. In ooreenstemming met hierdie idee, het navorsers empiries getoon dat wyse redenasie van [[IK]] verskil.<ref name="proc">{{cite journal |last1=Grossmann |first1=I. |last2=Na |first2=J. |last3=Varnum |first3=M.E. |last4=Park |first4=D.C. |last5=Kitayama |first5=S. |last6=Nisbett |first6=R.E. |year=2010 |title=Reasoning about social conflicts improves into old age. |url=https://www.pnas.org/content/pnas/early/2010/03/23/1001715107.full.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123070908/https://www.pnas.org/content/pnas/early/2010/03/23/1001715107.full.pdf |archive-date=23 Januarie 2022 |url-status=live |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=107 |issue=16 |pages=7246–50 |bibcode=2010PNAS..107.7246G |doi=10.1073/pnas.1001715107 |pmid=20368436 |pmc=2867718 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Staudinger| first1 = U.M. | last2 = Lopez| first2 = D.F | last3 = Baltes| first3 = P.B. | year = 1997 | title = The psychometric location of wisdom-related performance: Intelligence, personality, and more? | url = https://archive.org/details/sim_personality-and-social-psychology-bulletin_1997-11_23_11/page/1200| journal = Personality and Social Psychology Bulletin | volume = 23 | issue = 11 | pages = 1200–1214 | doi = 10.1177/01461672972311007 | s2cid = 145148320 }}</ref>Verskeie meer genuanseerde karakteriserings van wysheid word hieronder gelys. Baltes en kollegas in ''Wisdom: its structure and function in regulating lifespan successful development''<ref>{{cite web|url=http://psycnet.apa.org/psycinfo/2002-02382-024|title=Wisdom: Its structure and function in regulating successful life span development.|website=psycnet.apa.org|access-date=2019-10-27}}</ref> het wysheid gedefinieer as "die vermoë om die teenstrydighede van 'n spesifieke situasie te hanteer en om die gevolge van 'n aksie vir hulself en vir ander te assesseer. Dit word bereik, wanneer in 'n konkrete situasie, 'n balans tussen intrapersoonlike, interpersoonlike en institusionele belange bewerkstellig kan word."<ref>{{cite journal | pmc = 2937249 | pmid=20233730 | doi=10.1093/geront/gnq022 | volume=50 | issue=5 | title=Expert consensus on characteristics of wisdom: a Delphi method study | url = https://archive.org/details/sim_gerontologist_2010-10_50_5/page/668 | date=October 2010 | journal=Gerontologist | pages=668–80 | last1 = Jeste | first1 = DV | last2 = Ardelt | first2 = M | last3 = Blazer | first3 = D | last4 = Kraemer | first4 = HC | last5 = Vaillant | first5 = G | last6 = Meeks | first6 = TW}}</ref> Balans self blyk 'n kritieke maatstaf van wysheid te wees. Empiriese navorsing het begin om hierdie idee te ondersteun, wat toon dat wysheidsverwante redenasie geassosieer word met die bereiking van balans tussen intrapersoonlike en interpersoonlike belange wanneer persoonlike lewensuitdagings wat in die gesig gestaar word, en wanneer doelwitte gestel word vir die bestuur van interpersoonlike konflikte.<ref name=":1"/><ref>{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | last2 = Brienza| first2 = J.P. | last3 = Bobocel| first3 = D.R.|year = 2017 | title = Wise deliberation sustains cooperation | journal = Nature Human Behaviour | volume = 1 | issue = 3 | pages = 0061 | doi = 10.1038/s41562-017-0061 | s2cid = 38342840 }}</ref> Navorsers in die veld van positiewe sielkunde het wysheid gedefinieer as die koördinering van "kennis en ervaring" en "die doelbewuste gebruik daarvan om welstand te verbeter."<ref name="CSV106">{{cite book|last=Peterson|first=Christopher|author2=Seligman, Martin E. P. |title=Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification|publisher=Oxford University Press|year=2004|location=Oxford|page=[https://archive.org/details/characterstrengt00pete/page/n121 106]|isbn=978-0-19-516701-6}}</ref> Onder hierdie definisie word wysheid verder gedefinieer met die volgende fasette:<ref name="CSVperspective">{{cite book|last=Harter|first=Andrew C.|title=Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification|editor=Peterson, Christopher |editor2=Seligman, Martin E. P.|publisher=Oxford University Press|chapter=8|year=2004|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/characterstrengt00pete/page/n10 181]–196|isbn=978-0-19-516701-6}}</ref> * [[Probleemoplossing]] met selfkennis en volhoubare optrede. * Kontekstuele opregtheid teenoor die omstandighede met kennis van die negatiewe (of beperkings) en positiewe aspekte daarvan. * Waardegebaseerde konsekwente optrede met kennis van diversiteit in etiese opinies. * Verdraagsaamheid teenoor onsekerheid in die lewe met onvoorwaardelike aanvaarding. * Empatie met jouself om jou eie [[emosie]]s te verstaan (of om emosioneel georiënteerd te wees), sedes...ens. en ander gevoelens, insluitend die vermoë om jouself as deel van 'n groter geheel te sien. Hierdie teoretiese model is nie empiries getoets nie, met 'n uitsondering van 'n breë verband tussen wysheidsverwante redenasie en welstand.<ref name="proc" /><ref name="ReferenceA">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | last2 = Gerlach| first2 = T.M. | last3 = Denissen| first3 = J.J. |year = 2016 | title = Wise reasoning in the face of everyday life challenges. | journal = Social Psychological and Personality Science | volume = 7| issue = 7 | pages = 611–622 | doi = 10.1177/1948550616652206 | s2cid = 148246126 }}</ref><ref name="wis">{{cite journal | last1 = Kunzmann| first1 = U. | last2 = Glück| first2 = J.|year = 2018 | title = Wisdom and Emotion.}}</ref> Grossmann en kollegas het vorige sielkundige literatuur gesintetiseer, wat aandui dat in die lig van swak gedefinieerde lewensituasies wysheid sekere kognitiewe prosesse behels wat onbevooroordeelde, gesonde oordeel bied: (i) intellektuele nederigheid of erkenning van grense van eie kennis; (ii) waardering van perspektiewe wyer as die kwessie ter sprake; (iii) sensitiwiteit vir die moontlikheid van verandering in sosiale verhoudings; en (iv) kompromie of integrasie van verskillende perspektiewe.<ref name=":3">{{Cite journal|title=Wisdom and how to cultivate it: Review of emerging evidence for a constructivist model of wise thinking|last=Grossmann|first=Igor|date=2017-07-20|doi = 10.31234/osf.io/qkm6v}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Santos|first1=Henri C.|last2=Huynh|first2=Alex C.|last3=Grossmann|first3=Igor|year=2017|title=Wisdom in a complex world: A situated account of wise reasoning and its development|journal=Social and Personality Psychology Compass|volume=11|issue=10|pages=e12341|doi=10.1111/spc3.12341|issn=1751-9004}}</ref> Grossmann het gevind dat die gewone praat en dink van jouself in die derde persoon hierdie eienskappe verhoog, wat beteken dat so 'n gewoonte 'n mens wyser maak.<ref>{{cite web |url=https://aeon.co/ideas/why-speaking-to-yourself-in-the-third-person-makes-you-wiser |title=Why speaking to yourself in the third person makes you wiser |publisher=Aeon |date=2019-08-07 |access-date=2020-07-10 |archive-date=2020-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200730000550/https://aeon.co/ideas/why-speaking-to-yourself-in-the-third-person-makes-you-wiser |url-status=dead}}</ref> Dit is belangrik dat Grossmann die fundamentele rol van kontekstuele faktore beklemtoon, insluitend die rol van [[kultuur]], ervarings en sosiale situasies vir begrip, ontwikkeling en geneigdheid om wysheid te toon, met implikasies vir opleiding en opvoedkundige praktyk.<ref name=":0" /><ref name=":3" /> Hierdie gesitueerde weergawe van wysheid het 'n nuwe fase van wysheidwetenskap ingelui, deur streng bewysgebaseerde metodes te gebruik om kontekstuele faktore te verstaan wat goeie oordeel bied. Grossmann en Kross het byvoorbeeld 'n verskynsel geïdentifiseer wat hulle "die Salomo se paradoks" genoem het – wyser refleksies oor ander mense se probleme in vergelyking met 'n mens se eie. Dit is vernoem na koning [[Salomo]], die derde leier van die Joodse Koninkryk, wat 'n groot mate van wysheid aan die dag gelê het wanneer hy oor ander mense se dilemmas oordeel, maar wat 'n gebrek aan insig gehad het wanneer dit by belangrike besluite in sy eie lewe gekom het.<ref name=":4" /> Empiriese wetenskaplikes het ook begin fokus op die rol van emosies in wysheid.<ref name="wis" /> Die meeste navorsers sal saamstem dat emosies en emosieregulering die sleutel sal wees om die soort komplekse en opwindende situasies wat die meeste vir wysheid sal vra, effektief te bestuur. Baie empiriese navorsing het egter gefokus op die kognitiewe of meta-kognitiewe aspekte van wysheid, met die veronderstelling dat 'n vermoë om deur moeilike situasies te redeneer, uiters belangrik sal wees. Dus, alhoewel emosies waarskynlik 'n rol sal speel in die bepaling van hoe wysheid in werklike gebeure afspeel en om oor vorige gebeure te reflekteer, het empiriese bewyse eers onlangs begin om robuuste bewyse te verskaf oor hoe en wanneer verskillende emosies 'n persoon se vermoë om verstandig te hanteer verbeter of benadeel met komplekse gebeure. Een noemenswaardige bevinding is die positiewe verband tussen diversiteit van emosionele ervaring en wyse redenasie, ongeag die emosionele intensiteit.<ref>{{cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Oakes|first2=Harrison|last3=Santos|first3=Henri C.|year=2018|title=Wise Reasoning Benefits from Emodiversity, Irrespective of Emotional Intensity.|url=https://osf.io/jy5em|journal=Journal of Experimental Psychology: General|volume=148|issue=5|pages=805–823|doi=10.1037/xge0000543|pmid=30688474|s2cid=59306284|via=PsyArXiv}}</ref> === Meet van wysheid === Meting van wysheid hang dikwels af van 'n navorser se teoretiese standpunt oor die aard van wysheid. 'n Groot onderskeid bestaan tussen die beskouing van wysheid as 'n stabiele persoonlikheidseienskap of 'n konteksgebonde proses.<ref name="Wisdom in context">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I.|year = 2017 | title = Wisdom in context. | journal = Perspectives on Psychological Science | volume = 12 | issue = 2 | pages = 233–257| doi = 10.1177/1745691616672066| pmid = 28346113| s2cid = 26818408}}</ref> Eersgenoemde benadering maak dikwels gebruik van enkelskootvraelyste. Onlangse studies dui egter daarop dat sulke enkelskootvraelyste bevooroordeelde antwoorde produseer,<ref name=":1" /><ref>{{cite journal | last1 = Taylor| first1 = M. | last2 = Bates| first2 = G. | last3 = Webster| first3 = J.D. |year = 2011 | title = Comparing the psychometric properties of two measures of wisdom: Predicting forgiveness and psychological well-being with the Self-Assessed Wisdom Scale (SAWS) and the Three-Dimensional Wisdom Scale (3D-WS). | url = https://archive.org/details/sim_experimental-aging-research_march-april-2011_37_2/page/n4| journal = Experimental Aging Research | volume = 37| issue = 2 | pages = 129–141 | doi = 10.1080/0361073X.2011.554508 | pmid = 21424954 | s2cid = 205555336 }}</ref> iets wat teenstrydig is met die wysheidskonstruk<ref>{{cite journal | last1 = Glück| first1 = J. | last2 = König| first2 = S. | last3 = Naschenweng| first3 = K. | last4 = Redzanowski| first4 = U. | last5 = Dorner-Hörig| first5 = L. | last6 = Straßer|first6 = I | last7 = Wiedermann| first7 = W |year = 2013 | title = How to measure wisdom: Content, reliability, and validity of five measures. | journal = Frontiers in Psychology | volume = 4| pages = 405 | doi = 10.3389/fpsyg.2013.00405 | pmid = 23874310 | pmc = 3709094 | doi-access = free }}</ref> en die idee dat wysheid die beste verstaan word in die kontekste waar dit die relevantste is, verwaarloos, naamlik in komplekse lewensuitdagings. Daarteenoor pleit laasgenoemde benadering vir die meting van wysheidsverwante kenmerke van [[kognisie]], [[motivering]] en emosie op die vlak van 'n spesifieke situasie.<ref>{{cite journal |last1=Baltes |first1=P.B. |last2=Staudinger |first2=U. |year=2000 |title=Wisdom: A metaheuristic (pragmatic) to orchestrate mind and virtue toward excellence. |journal=American Psychologist |volume=55 |issue=1 |pages=122–136 |doi=10.1037/0003-066X.55.1.122 |pmid=11392856 |hdl=11858/00-001M-0000-0025-9C51-4 |url=http://edoc.mpg.de/191074 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210119135057/http://edoc.mpg.de/191074 |archive-date=19 Januarie 2021 |url-status=live}}</ref><ref name="Wisdom in context" /> Die gebruik van sulke maatreëls op staatsvlak verskaf minder bevooroordeelde reaksies sowel as groter krag in die verduideliking van betekenisvolle sielkundige prosesse.<ref name=":1" /> Verder het 'n fokus op die vlak van die situasie wysheidnavorsers in staat gestel om 'n vollediger begrip te ontwikkel van die rol van konteks self vir die voortbring van wysheid.<ref name="Wisdom in context" /> Spesifiek, studies het bewyse getoon van kruiskulturele<ref>{{cite journal|last1=Grossmann|first1=I.|last2=Karasawa|first2=M.|last3=Izumi|first3=S.|last4=Na|first4=J.|last5=Varnum|first5=M.E.|last6=Kitayama|first6=S|last7=Nisbett|first7=R.E|year=2012|title=Aging and wisdom: Culture matters.|url=https://archive.org/details/sim_psychological-science_2012-10_23_10/page/1059|journal=Psychological Science|volume=23|issue=10|pages=1059–1066|doi=10.1177/0956797612446025|pmid=22933459|hdl=11244/25191|s2cid=4829751|hdl-access=free}}</ref> en binne-kulturele veranderlikheid,<ref>{{Cite journal|last1=Brienza|first1=Justin P.|last2=Grossmann|first2=Igor|title=Social class and wise reasoning about interpersonal conflicts across regions, persons and situations|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=284|issue=1869|pages=1869|doi=10.1098/rspb.2017.1870|pmid=29263284|pmc=5745406|year=2017}}</ref> en sistematiese veranderlikheid in verstandige redenering oor kontekste<ref name=":1" /><ref name=":4">{{cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Kross|first2=Ethan|year=2017|title=Exploring Solomon's Paradox: Self-distancing eliminates the self-other asymmetry in wise reasoning about close relationships in younger and older adults.|journal=Psychological Science|volume=25|issue=8|pages=1571–1580|doi=10.1177/0956797614535400|pmid=24916084|s2cid=3539860}}</ref> en in die daaglikse lewe.<ref name="ReferenceA" /> Baie, maar nie alle studies bevind dat [[volwassene]]s se selfgraderings van [[perspektief]] en wysheid nie van ouderdom afhang nie.<ref name="CSVperspective" /><ref name="Orwoll">{{cite book|last=Orwoll|first=L.|author2=Perlmutter, M. |title=Wisdom: Its nature, origins, and development|url=https://archive.org/details/isbn_9780521367189|editor=R. J. Sternberg|publisher=Cambridge University Press|location=New York|year=1990|pages=[https://archive.org/details/isbn_9780521367189/page/160 160]–177|isbn=978-0-521-36718-9}}</ref> Hierdie oortuiging staan in kontras met die algemene opvatting dat wysheid toeneem met ouderdom.<ref name="Orwoll" /> Die antwoord op die vraag van ouderdom-wysheid assosiasie hang af van hoe 'n mens wysheid definieer en die metodologiese raamwerk wat gebruik word om teoretiese aansprake te evalueer. Mees onlangse werk dui daarop dat die antwoord op hierdie vraag ook afhang van die mate van ervaring in 'n spesifieke domein, met sommige kontekste wat ouer volwassenes bevoordeel, ander wat jonger volwassenes bevoordeel, en sommige wat nie ouderdomsgroepe onderskei nie.<ref name="Wisdom in context" /> Opmerklik, streng longitudinale werk is nodig om die kwessie van ouderdom-wysheid verhouding volledig te ondersoek, en sulke werk is steeds uitstaande, met die meeste studies wat op dwarssnitwaarnemings staatmaak.<ref name="Meacham, J. A. 1990 bl. 181" /> Die Jeste-Thomas Wysheidsindeks<ref>{{cite web |title=Jeste-Thomas Wisdom Index |website=UC San Diego Health Sciences |url=https://survey.alchemer.com/s3/5991949/Jeste-Thomas-Wisdom-Index}}</ref> is gebaseer op 'n 28-vrae opname (SD-WISE-28) wat deur navorsers aan die Universiteit van Kalifornië San Diego geskep is om te bepaal hoe wys 'n persoon is. In 2021 het dr. Dilip V. Jeste en sy kollegas 'n baie korter 7-vraagtoets (SD-WISE-7) geskep wat uit sewe komponente bestaan: aanvaarding van diverse perspektiewe, beslistheid, emosionele regulering, prososiale gedrag, selfrefleksie, sosiale advies , en (in 'n mindere mate) [[spiritualiteit]].<ref>{{cite web |title=The 7-Item Wisdom Scale: A Fast Way to See If You're Wise |author=Christopher Bergland |website=Psychology Today |date=5 Desember 2021 |url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-athletes-way/202112/the-7-item-wisdom-scale-fast-way-see-if-you-re-wise}}</ref> == ''Sapiense sophia'' == Sapiense ([[Engels]]: ''sapience'', [[Latyn]] ''sapientia''), ''sophia'' ([[Grieks]]) word dikwels gedefinieer as "transendente wysheid", "uiteindelike werklikheid", of die uiteindelike waarheid van dinge.<ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /><ref name="Aggregates">{{cite journal|author=Karunamuni N.D.|date=Mei 2015|title=The Five-Aggregate Model of the Mind|journal=SAGE Open|volume=5|issue=2|pages=215824401558386|doi=10.1177/2158244015583860|doi-access=free}}</ref> Daar word gesê dat die ruimtelike perspektief van wysheid in die hart van elke [[godsdiens]] lê, waar dit dikwels verkry word deur intuïtiewe kennis.<ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /> Hierdie tipe wysheid word beskryf as wat verder gaan as blote praktiese wysheid en sluit selfkennis, onderlinge verbondenheid, gekondisioneerde ontstaan van verstandstoestande en ander dieper begrip van subjektiewe ervaring in.<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /> Hierdie tipe wysheid kan ook lei tot die vermoë van 'n individu om met gepaste oordeel op te tree, 'n breë begrip van situasies en groter waardering/deernis teenoor ander lewende wesens.<ref name="Karunamuni2017" /> Die woord ''sapience'' is afgelei van die Latynse ''sapientia'', wat "wysheid" beteken.<ref name="LewisShortLatinDictionary">{{cite book|title=Latin Dictionary|publisher=Oxford University Press|year=1963|isbn=978-0-19-864201-5|author1=Lewis, C.T. |author2=Short, C. }}</ref> Die ooreenstemmende werkwoord ''sapere'' het die oorspronklike betekenis van "om te proe", vandaar "om waar te neem, om te onderskei" en "om te weet"; sy huidige deelwoord ''sapiens'' is deur [[Carl Linnaeus]] gekies vir die Latynse [[Binomiale naam|binomiaal]] vir die menslike [[spesie]], ''[[Homo sapiens]]''. == Godsdienstige perspektiewe == === Antieke Nabye Ooste === In Mesopotamiese godsdiens en mitologie was [[Enki]], ook bekend as Ea, die God van wysheid en intelligensie. Goddelike Wysheid het die voorsienende aanwysing van funksies en die ordening van die [[kosmos]] toegelaat, en dit is bereik deur mense deur my-s te volg (in [[Sumeries]], orde, ritus, geregtigheid), wat die balans herstel.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/pdfy-OBb9_axzoPvTFsq4|title=The God Enki in Sumerian Royal Ideology and Mythology|last=Espak|first=Peeter|publisher=Tartu University Press|year=2014|series=Dissertationes Theologiae Universitatis Tartuensis, 19|location=Tartu|isbn=9789949195220}}</ref> Benewens liedere aan Enki of Ea wat uit die derde millennium vC dateer, is daar onder die kleitablette van Abu Salabikh vanaf 2600 vC, wat as die oudste gedateerde tekste beskou word, 'n "Psalm vir [[Oetoe]]", waarin dit opgeteken is geskryf.<ref>{{Cite journal|last=Bonechi|first=Marco|year=2016|title=87) The Pregnant Woman in the Archaic Hymn to Shamash of Sippar|url=http://sepoa.fr/wp/wp-content/uploads/2017/01/NABU-2016-4-DEF.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801055234/http://sepoa.fr/wp/wp-content/uploads/2017/01/NABU-2016-4-DEF.pdf |archive-date=2019-08-01 |url-status=live|journal=Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires |issue=4 |pages=147–150}}</ref> Breed is die binnehof van Shamash-nagkamer, (net so wyd is die [[baarmoeder]] van) 'n wyse swanger vrou [[Nanna|Sin]], sy vegter, wyse een, het gehoor van die offergawes en na sy fees afgekom. Hy is die vader van die nasie en die vader van [[intelligensie]]. Die konsep van [[Logos]] of gemanifesteerde woord van die goddelike denke, 'n konsep wat ook teenwoordig is in die filosofie en gesange van Egipte en Antieke Griekeland<ref name=":5">Uždavinys, Algis. Philosophy as a Rite of Rebirth: From Ancient Egypt to Neoplatonism. The Prometheus Trust. 2008. {{ISBN|9781 898910 35 0}}. https://themathesontrust.org/publications-files/MTexcerpt-PhilosophyRebirth.pdf</ref> (wat sentraal is tot die denker [[Herakleitos]]), en wesenlik in die [[Abrahamitiese gelowe|Abrahamitiese tradisies]], blyk afgelei te wees uit die Mesopotamiese kultuur.<ref>{{Cite journal |url=https://www.academia.edu/6411568 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241206125415/https://www.academia.edu/6411568 |archive-date=6 Desember 2024 |url-status=live |title=Mesopotamian precursors to the Stoic concept of logic |last=Lawson, Jack Newton. |journal=Melammu Symposia 2. Myth and Mythologies: Methodological Approaches to Intercultural Influences |year=2001 |publisher=[Melammu Project] |oclc=714111111}}</ref> Sia verteenwoordig die verpersoonliking van persepsie en bedagsaamheid in die tradisionele mitologie wat in [[Antieke Egipte]] nagekom is. [[Thoth]], getroud met [[Maät]] (in antieke Egipties, wat orde, geregtigheid, waarheid beteken), was ook belangrik en beskou as 'n nasionale inleier van wysheid.<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/article/885/egyptian-gods---the-complete-list/|title=Egyptian Gods – The Complete List|website=World History Encyclopedia|access-date=2019-01-29}}</ref><ref name=":5" /> === Zoroastrisme === In die Avesta-gesange wat tradisioneel aan [[Zoroaster]], die Gathas, toegeskryf word, beteken Ahura Mazda "Here" (Ahura) en "Wysheid" (Mazda), en dit is die sentrale godheid wat goedheid beliggaam, en word ook "Goeie denke" (Vohu Manah) genoem.<ref>Boyce, Mary (1983), "Ahura Mazdā", ''Encyclopaedia Iranica'', '''1''', New York: Routledge & Kegan Paul, pp. 684–687</ref> In [[Zoroastrisme]] in die algemeen word die orde van die heelal en sedes Asha genoem (in [[Avesties]], waarheid, geregtigheid), wat bepaal word deur die benamings van hierdie alwetende Gedagte en ook beskou word as 'n godheid wat uit Ahura (Amesha Spenta) voortspruit; dit is verwant aan 'n ander ahura-godheid, Spenta Mainyu (aktiewe mentaliteit).<ref>Boyce, Mary (1975), ''A History of Zoroastrianism, Vol. I'', Leiden/Köln: Brill</ref> Dit sê in Yazna 31:<ref>{{cite web |url=http://avesta.org/yasna/yasna.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20261011090146/http://avesta.org/yasna/yasna.htm |archive-date=11 Oktober 2026 |url-status=live |title=Avesta, Yazna 31}}</ref> “Aan hom sal die beste gebeur, wie, as een wat weet, tot my Reg se waarheidsgetroue woord van Welsyn en van Onsterflikheid spreek; selfs die heerskappy van Mazda wat goeie denke vir hom sal vermeerder. Waaroor hy in die begin dus gedink het, "laat die geseënde ryke met Lig vervul word", dit is hy wat deur sy wysheid Reg geskep het.” === Hebreeuse Bybel en Judaïsme === Die woord wysheid (חכם) word 222 keer in die [[Hebreeuse Bybel]] genoem. Dit is beskou as een van die hoogste deugde onder die Israeliete saam met vriendelikheid (חסד) en geregtigheid (צדק). Beide die boeke Spreuke en [[Psalms]] spoor lesers aan om wysheid te verkry en dit te laat groei. In die Hebreeuse Bybel word wysheid voorgestel deur Salomo, wat God vir wysheid vra in 2 Kronieke 1:10. Baie van die [[Spreuke van Salomo|Boek Spreuke]], wat gevul is met wyse woorde, word aan Salomo toegeskryf. In Spreuke 9:10 word die vrees van die Here die begin van wysheid genoem. In Spreuke 1:20 word daar ook verwys na wysheid wat in vroulike vorm verpersoonlik word, "Wysheid roep hardop op die strate, sy verhef haar stem op die markte." In Spreuke 8:22–31 word hierdie verpersoonlikte wysheid beskryf as teenwoordig by God voor die skepping begin het en selfs aan die skepping self deelneem. Die [[Talmoed]] leer dat 'n wyse persoon 'n persoon is wat die toekoms kan voorsien. ''Nolad'' is 'n Hebreeuse woord vir "[[toekoms]]", maar ook die Hebreeuse woord vir geboorte, so een rabbynse interpretasie van die lering is dat 'n wyse persoon een is wat die gevolge van sy/haar keuses kan voorsien (m.a.w. kan "die toekoms sien" wat hy/sy "geboorte gee" aan).<ref>Wolpe, David, perf. [http://sinaitemple.org/learning_with_the_rabbis/sermons/mp3/2012/Sermon081812.mp3 "Re'eh: What it Means to Choose."] ''Rabbi David Wolpe''. Sinai Temple, 11 Augustus 2012. web. 16 Augustus 2013.</ref> === Christelike teologie === [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 096.png|duimnael|[[Koning Dawid]] en Abigajil, Abigajil was 'n "wyse vrou" wat Dawid gehelp het, 1860 houtsnee deur Julius Schnorr von Karolsfeld.]] In Christelike teologie beskryf "wysheid" (uit [[Hebreeus]]: חכמה transliterasie: ''chokmâh'' uitgespreek: khok-maw', Grieks: ''Sophia'', Latyn: ''Sapientia'') 'n aspek van God, of die teologiese konsep met betrekking tot die wysheid van God. Daar is 'n opposisie-element in Christelike denke tussen sekulêre wysheid en Goddelike wysheid. Paulus die Apostel verklaar dat wêreldse wysheid dink dat die aansprake van Christus 'n dwaasheid is. Vir diegene wat "op die pad na verlossing" is, verteenwoordig Christus egter die wysheid van God (1 Korintiërs 1:17–31). Wysheid word beskou as een van die sewe gawes van die Heilige Gees volgens Anglikaanse, Katolieke en Lutherse geloof.<ref>{{cite book |last=Coughlin |first=Paul |year=2009 |title=Unleashing Courageous Faith: The Hidden Power of a Man's Soul |url=https://books.google.com/books?id=L3ZzBQAAQBAJ&q=Wisdom+is+considered+one+of+the+seven+gifts+of+the+Holy+Spirit+according+to+Anglican,+Catholic,+and+Lutheran+belief.&pg=PA116 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250315131147/https://books.google.com/books?id=L3ZzBQAAQBAJ&q=Wisdom+is+considered+one+of+the+seven+gifts+of+the+Holy+Spirit+according+to+Anglican,+Catholic,+and+Lutheran+belief.&pg=PA116 |archive-date=15 Maart 2025 |url-status=live |location=Minnesota |publisher=Bethany House Publishers |page=116 |isbn=978-0-7642-0761-7}}</ref> 1 Korintiërs 12:8–10 gee 'n alternatiewe lys van nege deugde, waaronder wysheid een is. Die boek Spreuke in die [[Ou Testament]] van die [[Bybel]] fokus hoofsaaklik op wysheid, en is hoofsaaklik geskryf deur een van die wysste konings volgens die Joodse geskiedenis, koning [[Salomo]]. Spreuke word in die Ou Testamentiese gedeelte van die Bybel gevind en gee rigting oor hoe om verskeie aspekte van die lewe te hanteer; 'n mens se verhouding met God, die huwelik, die hantering van finansies, werk, vriendskappe en volharding in moeilike situasies wat in die lewe in die gesig gestaar word.<ref>{{cite web |title=Proverbs |url=https://thebibleproject.com/explore/proverbs/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20191206161255/https://thebibleproject.com/explore/proverbs/ |archive-date=6 Desember 2019 |url-status=live |website=The Bible Project |access-date=17 Januarie 2020}}</ref> [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 138.png|duimnael|Solomon en Wysheid deur Julius Schnorr von Karolsfeld, 1860.]] Volgens koning Salomo word wysheid van God verkry, "Want die Here gee wysheid, uit sy mond kom kennis en insig" Spreuke 2:6.<ref>{{Cite news |url=https://bible.org/seriespage/7-god-and-man-proverbs |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118100911/https://bible.org/seriespage/7-god-and-man-proverbs |archive-date=2016-11-18 |url-status=live |title=7. God and Man in Proverbs |newspaper=Bible.org |access-date=2016-11-17}}</ref> En deur God se wyse hulp kan 'n mens 'n beter lewe hê: "Hy hou voorspoed vir die opregtes voor, Hy is 'n skild vir die wie se wandel onberispelik is, want Hy bewaar die weg van die regverdiges en beskerm die weg van sy getroues. "Spreuke 2:7-8. "Vertrou op die HERE met jou hele hart en steun nie op jou eie insig nie; onderdanig jou in al jou weë, en Hy sal jou paaie gelyk maak" Spreuke 3:5-6. Salomo sê basies dat met die wysheid wat 'n mens van God ontvang, 'n mens sukses en geluk in die lewe sal kan vind.<ref name="way">"The Book of Proverbs: Wisdom for Living God's Way". About.com Religion & Spirituality. Besoek op 17 November 2016.</ref> Daar is verskeie verse in Spreuke wat parallelle bevat van wat God liefhet, wat wys is, en wat God nie liefhet nie, wat dwaas is. Byvoorbeeld, op die gebied van goeie en slegte gedrag sê Spreuke: "Die weg van die goddelose is vir die Here 'n gruwel, maar Hy het hom lief wat geregtigheid najaag (Spreuke 15:9). Met betrekking tot regverdigheid en sake word dit gestel. dat: "'n Valse weegskaal is vir die Here 'n gruwel, maar 'n regverdige gewig is vir Hom 'n vreugte" (Spreuke 11:1; vgl. 20:10,23). Oor die waarheid word gesê: "Leuen lippe is 'n gruwel vir die Here, maar die wat getrou handel, het sy welbehae" (12:22; vgl. 6:17,19). Hierdie is 'n paar voorbeelde van wat volgens Salomo goed en wys is in die oë van God, of sleg is. en dwaas, en deur hierdie goeie en wyse dinge te doen, kom mens nader aan God deur op 'n eerbare en vriendelike manier te lewe. [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 109.png|duimnael|Salomo se wysheid, 1860 houtsnee deur Julius Schnorr von Karolsfeld.]] Koning Salomo sit sy wysheidsleer voort in die boek [[Prediker]], wat as een van die mees neerdrukkende boeke van die Bybel beskou word. Salomo bespreek sy verkenning van die sin van lewe en vervulling, terwyl hy praat van die lewe se plesier, werk en materialisme, maar kom tot die gevolgtrekking dat dit alles betekenisloos is. "'Betekenisloos! Betekenisloos!" sê die Leermeester [Salomo]. 'Heeltemaal betekenisloos! Alles is betekenisloos'...Want met baie wysheid kom baie droefheid, hoe meer kennis, hoe meer droefheid" (Prediker 1:2,18) Salomo kom tot die gevolgtrekking dat al die lewe se plesier en rykdom, en selfs wysheid, niks beteken as daar nie verhouding met God is nie.<ref name="way" /> Daar word gesê dat die boek [[Jakobus]], geskryf deur die apostel Jakobus, die Nuwe-Testamentiese weergawe van die boek Spreuke is, deurdat dit 'n ander boek is wat wysheid bespreek. Dit herhaal die boodskap van Spreuke van wysheid wat van God af kom deur te sê: "As een van julle wysheid kortkom, moet julle God vra, wat mildelik aan almal gee sonder om fout te vind, en dit sal aan julle gegee word." Jakobus 1:5. Jakobus verduidelik ook hoe wysheid 'n mens help om ander vorme van deug te verkry, "Maar die wysheid wat uit die hemel kom, is in die eerste plek rein; daarna vredeliewend, bedagsaam, onderdanig, vol barmhartigheid en goeie vrugte, onpartydig en opreg." Jakobus 3:17. Boonop, deur wysheid om te lewe, fokus Jakobus daarop om hierdie Godgegewe wysheid te gebruik om dade van diens aan die minderbevoorregtes uit te voer. Benewens Spreuke, Prediker en Jakobus, is ander hoofboeke van wysheid in die Bybel [[Job]], [[Psalms]] en [[1 Korintiërs|1]] en [[2 Korintiërs]], wat lesse gee oor die verkryging en gebruik van wysheid deur moeilike situasies. === Indiese godsdienste === In die Indiese tradisies kan wysheid ''prajña'' of ''vijñana'' genoem word. Die ontwikkeling van wysheid is van sentrale belang in Boeddhistiese tradisies, waar die uiteindelike doel dikwels voorgestel word as "om dinge te sien soos hulle is" of as die verkryging van 'n "penetratiewe begrip van alle verskynsels", wat op sy beurt beskryf word as wat uiteindelik lei tot die "volledige vryheid". van lyding".<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Bhikkhu Bodhi" /> In Boeddhisme word die ontwikkeling van wysheid bewerkstellig deur 'n begrip van wat bekend staan as die [[Vier Edel Waarhede]] en deur die [[Edel Agtvoudige Pad]] te volg.<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Bhikkhu Bodhi" /> Hierdie pad lys bewustheid as een van agt vereiste komponente vir die kweek van wysheid.<ref name="Karunamuni2017" /> Boeddhistiese geskrifte leer dat 'n wyse persoon gewoonlik toegerus is met goeie en miskien liggaamlike gedrag, en soms goeie verbale gedrag, en goeie geestelike gedrag.(AN 3:2) 'n Wyse persoon doen aksies wat onaangenaam is om te doen, maar goeie resultate lewer, en doen nie dade wat aangenaam is om te doen nie, wat slegte resultate gee (AN 4:115). Wysheid is die teenmiddel vir die selfgekose gif van onkunde. Die [[Boeddha]] het baie te sê oor die onderwerp van wysheid, insluitend: * Hy wat 'n saak met [[geweld]] arbitreer, word nie daardeur regverdig nie (gevestig in Dhamma). Maar die wyse man is hy wat noukeurig onderskei tussen reg en verkeerd.<ref>''Dhammapada'' v. 256</ref> * Hy wat ander deur geweldloosheid lei, regverdig en met gelykheid, is inderdaad 'n bewaker van geregtigheid, wys en regverdig.<ref>''Dhammapada'' v. 257</ref> * 'n Mens is nie wys bloot omdat hy baie praat nie. Maar hy wat kalm is, vry van haat en vrees, word waarlik 'n wyse man genoem.<ref>''Dhammapada'' v. 258</ref> * Deur stilte alleen word 'n mens nie 'n wyse (''muni'') as hy dwaas en onkundig is nie. Maar hy wat, asof hy 'n weegskaal vashou, die goeie neem en die kwaad vermy, is 'n wyse man; hy is inderdaad 'n muni om daardie rede. Hy wat goed en kwaad verstaan soos dit werklik is, word 'n ware wysgeer genoem.<ref>''Dhammapada'' v. 268–9</ref> Om die oorspronklike hoogste wysheid van die self-natuur (Boeddha-natuur of Tathagata) te herwin wat deur die selfopgelegde drie stowwerige gifstowwe (die ''kleshas'': gierigheid, woede, onkunde) bedek is, het Boeddha aan sy studente die drievoudige opleiding geleer deur gierigheid in vrygewigheid te verander en dissipline, woede in vriendelikheid en meditasie, onkunde in wysheid. Soos die Sesde Patriarg van Chán Boeddhisme, Huineng, in sy Platform Sutra gesê het, "Verstand sonder dispuut is self-natuur dissipline, verstand sonder versteuring is self-natuur meditasie, verstand sonder onkunde is self-natuur wysheid." In Mahayana en esoteriese Boeddhistiese afstammelinge word ''Mañjuśrī'' as 'n beliggaming van Boeddha-wysheid beskou. In [[Hindoeïsme]] word wysheid beskou as 'n gemoedstoestand en siel waar 'n persoon bevryding bereik. Die god van wysheid is [[Ganesha]] en die godin van kennis is [[Saraswati]]. Die [[Sanskrit]]-vers om kennis te verkry is: असतो मा सद्गमय । ''Asatō mā sadgamaya'' तमसो मा ज्योतिर्गमय । ''tamasō mā jyōtirgamaya'' मृत्योर्मा अमृतं गमय । ''mr̥tyōrmā amr̥taṁ gamaya'' ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ ''Om śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ'' - ''Br̥hadāraṇyakopaniṣat'' 1.3.28 “Lei my van die onwerklike na die werklike. Lei my van die duisternis na die lig. Lei my van die dood na onsterflikheid. Mag daar vrede, vrede en vrede wees. -"Brihadaranyaka [[Upanishad]] 1.3.28. Wysheid in Hindoeïsme is om jouself te ken as die waarheid, basis vir die hele Skepping, d.w.s. van ''Shristi''. Met ander woorde, wysheid beteken eenvoudig 'n persoon met Selfbewustheid as die een wat die hele skepping in al sy fasette aanskou en vorms. Verder beteken dit besef dat 'n individu, deur regte gedrag en regte lewe, tot die besef van hul ware verhouding met die skepping en die ''Paramatma'' kan kom. === Islam === Die Islamitiese term vir wysheid is ''hikmah''. Profete van Islam word deur Moslems geglo om hoëvlakke van wysheid te besit. Die term kom 'n aantal kere in die [[Koran]] voor, veral in Hoofstuk 2:269, Hoofstuk 22:46: sowel as Hoofstuk 6:151. Die [[Soefisme|Soefi]]-filosoof [[Ibn Arabi]] beskou ''al-Hakim'' ("Die Wyse") as een van die name van die Skepper.<ref>Shahzad, Qaiser (2004). "[https://www.jstor.org/stable/20837323?read-now=1&seq=34#page_scan_tab_contents Ibn 'Arabī's Contribution to the Ethics of Divine Names]". ''Islamic Studies''. '''43''' (1)</ref> Wysheid en waarheid, wat as goddelike eienskappe beskou word, was konsepte wat verband hou met en waardeer word in die Islamitiese wetenskappe en filosofie sedert hul begin, en die eerste Arabiese filosoof, [[Al-Kindi]] sê aan die begin van sy boek:<ref>{{Citation|last=Adamson|first=Peter|title=Al-Kindi|year=2018|url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2018/entries/al-kindi/|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Summer 2018|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|access-date=2019-08-16}}</ref> Ons moenie skaam wees om die waarheid te bewonder of om dit te verkry, van waar dit ook al kom nie. Selfs al sou dit van verafgeleë nasies en vreemde volke kom, is daar vir die student van die waarheid niks belangriker as die waarheid nie, en ook word die waarheid ook nie afgekraak of verminder deur die een wat dit stel of oordra nie; niemand word deur die waarheid verneder nie, maar almal word daardeur veredel.— [[Al-Kindi]], ''On First Philosophy'' === Chinese godsdiens === Die Boeddhistiese term ''Prajñā'' is in Chinees vertaal as 智慧 ([[pinyin]] ''zhìhuì'', karakters 智 "kennis" en 慧 "helder, intelligent"). Volgens die ''Zhongyong'' het [[Konfusius]] gesê: "Liefde vir leer is soortgelyk aan wysheid. Om met alle mag te oefen is soortgelyk aan menslikheid. Om te weet om nie skandelik te wees is soortgelyk aan moed (zhi, ren, yong.. drie van [[Mengzi]] se spruite van deugde)." Vergelyk dit met die Konfusiaanse klassieke ''Daxue'', wat begin met: "Die manier om te leer om groot te wees, bestaan daarin om die duidelike karakter te manifesteer, die mense lief te hê en in die hoogste goed te bly." 'n Mens kan die korrelasie met die Romeinse deug omsigtigheid duidelik sien, veral as 'n mens "helder karakter" as "suiwer gewete" interpreteer. (Uit Chan se ''Sources of Chinese Philosophy''). In [[Taoïsme]] word wysheid vertolk as die nakoming van die Drie Skatte (Taoïsme): liefdadigheid, eenvoud en nederigheid. "Hy wat ander mense ken, het onderskeidingsvermoëens [智]; hy wat homself ken is intelligent [明]." (知人者智,自知者明。''Tao Te Ching'' 33).<ref>[http://ctext.org/dao-de-jing Chinese Text Project], trans. James Legge.</ref> In Chinese Boeddhisme sal die idee van wysheid egter nou gekoppel bly aan sy Indiese ekwivalent soos dit byvoorbeeld voorkom in sekere konseptuele kontinuïteite wat tussen ''Asanga'', ''Vasubandhu'' en ''Xuanzang'' bestaan.<ref>{{cite journal |last1=Jannel |first1=Romaric |title=Xuanzang and the Three Types of Wisdom: Learning, Reasoning, and Cultivating in Yogācāra Thought |journal=Religions |date=May 2022 |volume=13 |issue=6 |page=486 |doi=10.3390/rel13060486 |doi-access=free }}</ref> === Ander === In die [[Noorse mitologie]] is die god [[Odin]] veral bekend vir sy wysheid, wat dikwels verkry is deur verskeie ontberings en beproewings wat pyn en selfopoffering behels. In een geval het hy 'n oog uitgepluk en dit aan Mímir, bewaker van die put van kennis en wysheid, aangebied in ruil vir 'n drankie uit die put.<ref name="Faulkes">Faulkes, Anthony (transl. and ed.) (1987). ''[[Edda]]'' (Snorri Sturluson). Everyman. {{ISBN|0-460-87616-3}}</ref> In nog 'n bekende weergawe het Odin homself vir nege nagte opgehang aan [[Yggdrasil]], die Wêreldboom wat al die ryke van die bestaan verenig, wat honger en dors ly en homself uiteindelik met 'n spies gewond het totdat hy die kennis van runes bekom het vir gebruik in kragtige magie <ref>Larrington, Carolyne (transl. and ed.) (1996). ''Poetic Edda''. Oxford World's Classics. {{ISBN|0-19-283946-2}}</ref> Hy was ook in staat om die mead van poësie van die reuse te bekom, waarvan 'n drankie die mag van 'n geleerde of digter kon verleen, tot voordeel van gode en sterflinge.<ref name="Faulkes" /> In die [[Bahá'í]] Geloofsskrif, "Die kern van wysheid is die vrees van God, die vrees vir Sy plaag en straf, en die aangryping van Sy geregtigheid en besluit."<ref>{{cite web |title=Bahai Reference Library |url=http://reference.bahai.org/en/t/b/TB/tb-11.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130331070541/http://reference.bahai.org/en/t/b/TB/tb-11.html |archive-date=31 Maart 2013 |url-status=live |work=Tablets of Bahá’u’lláh Revealed After the Kitáb-i-Aqdas |publisher=US Bahá’í Publishing Trust, 1988 pocket-size edition |access-date=19 Maart 2013}}</ref> Wysheid word gesien as 'n lig, wat die duisternis verdryf, en "die voorskrifte daarvan moet onder alle omstandighede nagekom word"<ref>{{cite book|last=Browne|first=ʻAbduʹl-Bahá; translated by Edward G.|title=A traveler's narrative.|url=https://archive.org/details/travelersnarrati0000abdu|year=1980|publisher=Bahá'i Publ. Trust|location=Wilmette, Ill.|isbn=978-0-87743-134-3|page=[https://archive.org/details/travelersnarrati0000abdu/page/46 46]|edition=New and corr.}}</ref> 'n Mens kan kennis en wysheid verkry deur God, sy Woord en sy Goddelike Manifestasie en die bron van alle leer is die kennis van God.<ref>{{cite book|last=Esslemont|first=J.E.|title=Bahá'u'lláh and the new era : an introduction to the Bahá'í faith|url=https://archive.org/details/bahullhneweraint0000essl_t4h3|year=2006|publisher=Bahá'í Pub. Trust|location=Wilmette, Ill.|isbn=978-1-931847-27-8}}</ref> ==== Wysheidsnarratiewe in populêre kultuur ==== In die Star Wars-heelal word wysheid gewaardeer in die vertelling van die rolprente, waarin [[George Lucas]] kwessies van spiritualiteit en sedes uitgebeeld het, wat herhaal word in mitologiese en filosofiese temas; een van sy inspirasies was Joseph Campbell se ''The Hero of a Thousand Faces''.<ref>Joseph Campbell, ''The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work'', 3rd edition, Phil Cousineau, editor. Novato, California: New World Library, 2003, bl. 186-187.</ref> Meester Yoda word algemeen beskou as 'n gewilde wysheidsfiguur, wat die beeld van 'n "Oosterse monnik" oproep<ref name="rel">{{Cite book|title=Virtual orientalism : Asian religions and American popular culture|last=Iwamura, Jane Naomi|year=2010|publisher=Oxford University Press|oclc=1090089521}}</ref><ref name="film">{{Cite book|title=Positive psychology at the movies : using films to build character strengths and well-being|url=https://archive.org/details/positivepsycholo0002niem|last=Niemiec, Ryan M.|isbn=978-0-88937-443-0|oclc=844533648|year = 2014}}</ref> en hy word gereeld aangehaal, analoog aan Chinese denkers of Oosterse wyses in die algemeen.<ref name="rel" /><ref name="film" /> and he is frequently quoted, analogously to Chinese thinkers or Eastern sages in general.<ref>"[https://www.haaretz.com/life/star-wars-who-said-it-yoda-or-a-jewish-sage-1.5436169 Star Wars: Who Said It? Yoda or a Jewish Sage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019201455/https://www.haaretz.com/life/star-wars-who-said-it-yoda-or-a-jewish-sage-1.5436169 |date=19 Oktober 2019 }}". ''Haaretz'' (em inglês). 12 de setembro de 2017</ref><ref>{{cite web |url=https://www.inc.com/kevin-daum/may-the-fourth-be-with-you-the-wisdom-of-star-wars-in-40-iconic-quotes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816145345/https://www.inc.com/kevin-daum/may-the-fourth-be-with-you-the-wisdom-of-star-wars-in-40-iconic-quotes.html |archive-date=2019-08-16 |url-status=live |title=May the Fourth Be With You: the Wisdom of Star Wars in 40 Iconic Quotes |last=Daum |first=Kevin |date=2017-05-04 |website=Inc.com |access-date=2019-08-16}}</ref><ref name=":6">{{Cite book|title=The Tao of Yoda : based upon the Tao Te Ching by Lao Tzu|url=https://archive.org/details/taoofyodabasedup0000dwkr|last=Kreger, D. W.|year=2013|publisher=Windham Everitt|isbn=978-0-9833099-2-5|oclc=861507203}}</ref> Sielkundige D. W. Kreger se boek "The Tao of Yoda" pas die wysheid van die Tao Te Ching aan met betrekking tot Yoda se denke.<ref name=":6" /> Kennis word kanonies beskou as een van die pilare van die Jedi, wat ook aangehaal word in die nie-kanon boek ''The Jedi Path'',<ref>{{Citation|last=Scott, Cavan.|title=Dooku : Jedi Lost (Star Wars)|isbn=978-0-593-10281-7|oclc=1099657064}}</ref><ref>{{Cite book|title=Jedi path|last=Wallace|first=Daniel|year=2010|isbn=978-0-429-64877-9|oclc=1083368300}}</ref> en wysheid kan dien as 'n beginsel vir Jediisme. Die Jedi-kode sê ook: "Onkunde, tog kennis."<ref>Weisman, Greg; Larraz, Pepe. ''Kanan 7: First Blood, Part I: The Corridors of Coruscant''. Marvel Comics. 2015.</ref> In 'n sielkunde bevolkingstudie wat in 2019 deur Grossmann en span gepubliseer is, word meester Yoda as wyser beskou as Spock, nog 'n fiktiewe karakter (uit die [[Star Trek]]-reeks), a.g.v. sy emodiversiteitseienskap, wat positief geassosieer is met wyse redenasie by mense:<ref>{{cite web |url=https://www.sciencealert.com/the-scientific-reason-yoda-is-wiser-than-spock |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816145346/https://www.sciencealert.com/the-scientific-reason-yoda-is-wiser-than-spock |archive-date=2019-08-16 |url-status=live |title=The Scientific Reason Yoda Is Wiser Than Spock |last=Dockrill |first=Peter |website=ScienceAlert |date=30 January 2019 |access-date=2019-08-16}}</ref> "Yoda omhels sy emosies en poog om 'n balans tussen hulle te bereik. Yoda is bekend daarvoor dat hy emosioneel ekspressief is, om 'n goeie grap met ander te deel, maar ook om erken droefheid en sy vorige foute".<ref>{{Cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Oakes|first2=Harrison|last3=Santos|first3=Henri Carlo|year=2019|title=Wise Reasoning Benefits from Emodiversity, Irrespective of Emotional Intensity|url=https://www.researchgate.net/publication/326115367|journal=Journal of Experimental Psychology|volume=148|issue=5|pages=805–823|doi=10.1037/xge0000543|pmid=30688474|s2cid=59306284}}</ref> Wysheid is om te leer hoe om te verstaan, wie om te wees en hoe om te lewe.<ref>{{cite web |title=Wisdom, sleeping.. |url=http://wisdom.tenner.org/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210524112552/http://wisdom.tenner.org/ |archive-date=2021-05-24 |url-status=live |access-date=2021-05-24 |website=Wisdom, sleeping.. |language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Wisdom|Wysheid}} * Zalta, Edward N. (red.). "''Wisdom''". Stanford Encyclopedia of Philosophy. [https://plato.stanford.edu/entries/wisdom/] * [http://www.wisdomresearch.org/ Center for Practical Wisdom at the University of Chicago] {{Gesagsrekords}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Filosofie]] r0ztomd2jrc9sg5qc8u814gexr8stki Cleretum 0 397990 3373073 3279089 2026-11-16T08:50:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373073 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Dorotheanthus bellidiformis-P9200029.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Cleretum |authority = N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Aethephyllum'' <small>N.E.Br.</small> * ''Dorotheanthus'' <small>Schwantes</small> * ''Micropterum'' <small>Schwantes</small> * ''Pherolobus'' <small>N.E.Br.</small> * ''Sineoperculum'' <small>[[John Charles Manning|van Jaarsv.]]</small> * ''Stigmatocarpum'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> }} '''''Cleretum''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 13 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16133-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230227192954/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16133-1 |argiefdatum=27 Februarie 2023 |besoekdatum=30 November 2021 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cleretum apetalum]]'' <small>(L.f.) N.E.Br.</small> * ''[[Cleretum bellidiforme]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) G.D.Rowley</small> * ''[[Cleretum booysenii]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Cleretum bruynsii]]'' <small>Klak</small> * ''[[Cleretum clavatum]]'' <small>(Haw.) Klak</small> * ''[[Cleretum herrei]]'' <small>(Schwantes) Ihlenf. & Struck</small> * ''[[Cleretum hestermalense]]'' <small>(Ihlenf. & Struck) Klak</small> * ''[[Cleretum lyratifolium]]'' <small>Ihlenf. & Struck</small> * ''[[Cleretum maughanii]]'' <small>(N.E.Br.) Klak</small> * ''[[Cleretum papulosum]]'' <small>(L.f.) N.E.Br.</small> * ''[[Cleretum patersonjonesii]]'' <small>Klak</small> * ''[[Cleretum pinnatifidum]]'' <small>(L.f.) N.E.B</small> * ''[[Cleretum rourkei]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Carpet weed plant flower (2013).jpg Dorotheanthus bellidiformis at dhilwan on feb19.jpj.jpg IMGP0647 (8587016625).jpg Mokshii.jpg Multitude.jpg Purple haze - Flickr - Swami Stream.jpg Purple magic - Flickr - Swami Stream.jpg The pink of perfection (809793645).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cleretum| ]] mu26t57j5af6a14gy0um4bzr8zoy4ce Adenium 0 398020 3372833 3279090 2026-11-15T17:23:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372833 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Adenium obesum (Forssk.) Roemer & Schultes (2).jpg |image_caption = ''Adenium obesum'' |display_parents = 3 |taxon = Adenium |authority = Roem. & Schult., (1819) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Adenum'' <small>G.Don</small> * ''Idaneum'' <small>Kuntze & Post</small> }} '''''Adenium''''' is 'n [[genus]] van [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Apocynaceae''. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. Al die [[spesies]] in die genus se sap is giftig. Die genus is vernoem na [[Aden]] waar die eerste spesie ge-identifiseer is. == Spesies == Daar is 6 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:2172-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Adenium boehmianum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Adenium dhofarense]]'' <small>Rzepecky</small> * ''[[Adenium multiflorum]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Adenium obesum]]'' <small>(Forssk.) Roem. & Schult.</small> * ''[[Adenium oleifolium]]'' <small>Stapf</small> * ''[[Adenium swazicum]]'' <small>Stapf</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Adenium .jpg Wilhelma Wüstenpflanzen.jpg 151228-018c-Eir-Gedi-Tzuriya-Hever-Essense-Arugot (23809633230).jpg Adeiumsocotranum.jpg Adenium (Bali, Indonesia) (50368841717).jpg Adenium anaconda.jpg Adenium bare root after pruning.jpg Adenium Caudices.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Adenium| ]] ro2ycx5golndvqipss4kkvu1oyq9jy0 Buck Angel 0 398087 3372990 3342872 2026-11-16T04:54:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372990 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Akteur | Naam = Buck Angel | Beeld = Buck Angel Headshot.jpg | Beeldonderskrif = Angel in 2010. | Geboortedatum = {{GDEO|1962|06|05}} | Geboorteplek = [[Los Angeles]], [[Kalifornië]], VSA | Nasionaliteit = | Sterftedatum = | Sterfteplek = | Beroep = Porno-ster, vervaardiger, aktivis, opvoeder | Aktiewe jare = 1990-tans | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = [http://buckangel.com/ http://buckangel.com/] | Toekennings = [[AVN-prys]] vir transseksuele kunstenaar van die jaar (2007) }} '''Buck Angel''' (gebore op 5 Junie 1962) is 'n Amerikaanse [[pornografiese akteur]], vervaardiger en seksopvoeder. Hy is die stigter van die mediaproduksiemaatskappy Buck Angel Entertainment. Hy is 'n [[Transseksueel|transseksuele]] man en sê hy beskou homself nie as [[transgender]] nie.<ref>{{Cite tweet |number=1115768669798141952 |user=BuckAngel |title=Transsexual is my identity and where I came from. [...] Transgender does not represent me. |date=9 April 2019}}</ref> Hy het in 2007 die [[AVN-prys]] vir transseksuele kunstenaar van die jaar ontvang, en werk nou as 'n kampvegter en opvoeder. Angel was van 2010 tot 2016 op die direkteursraad van die Woodhull Freedom Foundation,<ref name="BA1">{{cite news|last=Visco |first=Gerry |url=http://www.nypress.com/article-13179-man-or-woman-you-decide.html |title=Porn star Buck Angel is a woman or a man or a transexual |work=New York Press |date=29 March 2006 |access-date=7 November 2011 |archive-date=11 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111082511/http://www.nypress.com/article-13179-man-or-woman-you-decide.html |url-status=dead }}</ref><ref name="BA2">{{cite web|date=October 20, 2011|title=Buck Angel, the man with a pussy|url=http://www.eros-zine.com/articles/2007-02-06/buckangel0206/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080708183210/http://www.eros-zine.com/articles/2007-02-06/buckangel0206/|archive-date=8 July 2008|access-date=7 November 2011|website=Eros-zine.com}}</ref> wat seksuele vryheid as 'n basiese mensereg voorstaan.<ref>{{cite web|title = About Us {{!}} Woodhull Freedom Foundation|url = http://www.woodhullfoundation.org/about-us/|website = www.woodhullfoundation.org|access-date = 17 November 2015|archive-date = 17 November 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117222159/http://www.woodhullfoundation.org/about-us/|url-status = live}}</ref> ==Vroeë lewe== Angel is op 5 Junie 1962 as 'n vrou<ref>{{cite web|last=Angel|first=Buck|date=25 Aug 2020|title=Tweet by Buck Angel|url=https://mobile.twitter.com/buckangel/status/1298458954696032256|url-status=live|access-date=17 Dec 2021|website=Twitter|archive-url=https://web.archive.org/web/20211219060302/https://mobile.twitter.com/buckangel/status/1298458954696032256 |archive-date=December 19, 2021 }}</ref> in [[Los Angeles]] gebore<ref>{{cite journal |last=Matthew |first=Kirsten |title=Buck Wild |journal=Dirty |year=2011 |volume=No. 3 |issue=3 |url=http://dirty-mag.com/03/ent_buck.html |access-date=June 4, 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130622040319/http://dirty-mag.com/03/ent_buck.html |archive-date=22 June 2013 }}</ref><ref name="facebook">{{Cite web |url=https://www.facebook.com/pages/category/Producer/officialbuckangel/about/ |title=Our Story |last=Angel |first=Buck |date=2019-04-03 |website=www.facebook.com |language=en |access-date=2019-06-08 |archive-date=31 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831052131/https://www.facebook.com/pages/category/Producer/officialbuckangel/about/ |url-status=live }}</ref> en het 'n vrouenaam gekry.<ref name=":0">{{cite news|title=Buck Angel talks about life as a transsexual porn star|url=http://www.sbs.com.au/news/thefeed/story/buck-angel-talks-about-life-transsexual-porn-star|access-date=September 30, 2015|publisher=SBS Two|date=February 10, 2014|archive-date=December 20, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151220134214/http://www.sbs.com.au/news/thefeed/story/buck-angel-talks-about-life-transsexual-porn-star|url-status=dead}}</ref> Sy gender-atipiese gedrag as kind is tuis aanvaar, maar namate sy sekondêre geslagseienskappe ontwikkel het, het sy tuis- en skoollewe al hoe intenser geraak.<ref>{{cite web|last=Nichols|first=Jerome Stuart|title=An Interview with Buck Angel – Let's Talk About Sex #2|url=http://ltasex.info/home/ltasex2-buck-angel-interview|work=LTASEX|access-date=March 14, 2013|archive-date=March 22, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322075740/http://ltasex.info/home/ltasex2-buck-angel-interview|url-status=dead}}</ref> Ná 'n [[selfmoord]]poging op hoërskool het Angel se ouers hom vir terapie gestuur. Hy was egter onbewus van behandeling teen [[genderdisforie]] en het jare lank by sy vroulikheid probeer aanpas. Hy het eindelik 'n terapeut ontmoet wat sy gender bevestig het in plaas daarvan om hom as 'n [[lesbiër]] te beskou. Hy het verskeie metodes van [[gendertransisie]] nagevors en op 28 sy transisie begin.<ref name=":0" /><ref name=":2">{{Cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/entry/buck-angel-transgender-living-authentically_us_569aaf5de4b0b4eb759ea1f9|title=Buck Angel, 'The Man With A Vagina,' On The Role Sex Plays In Living Authentically|last=Nichols|first=James Michael|date=January 17, 2016|work=Huffington Post|access-date=March 16, 2017|language=en-US|archive-date=May 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170523031543/http://www.huffingtonpost.com/entry/buck-angel-transgender-living-authentically_us_569aaf5de4b0b4eb759ea1f9|url-status=live}}</ref> Omdat daar destyds min mense, veral vroue, was wat hormoonvervangingsterapie ondergaan het, het sy dokter Angel "my proefkonyn" genoem. Daarna het Angel op sy fisieke voorkoms begin fokus en sy borste chirurgies laat verwyder. Hy het afgesien van [[penis]]kunstruksie omdat hy besef het die tegnologie was destyds onvoldoende. Hy het dit nooit ondergaan nie en beskou nou sy transisie as afgehandel.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.com/logan-lynn/pornographic-activism-the-rebranding-of-buck-angel_b_3364429.html|title=Pornographic Activism: The Rebranding of Buck Angel|last=Lynn|first=Logan|date=June 3, 2013|website=Huffington Post|language=en-US|access-date=March 16, 2017|archive-date=July 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170702035809/http://www.huffingtonpost.com/logan-lynn/pornographic-activism-the-rebranding-of-buck-angel_b_3364429.html|url-status=live}}</ref> Hy het wel later 'n [[histerektomie]] ondergaan.<ref>{{Cite web |url=https://www.outfrontmagazine.com/buck-angel-tranpa-undressed-and-controversial/ |title=argiefkopie |access-date= 3 Maart 2023 |archive-date=28 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228015005/https://www.outfrontmagazine.com/buck-angel-tranpa-undressed-and-controversial/ |url-status=dead }}</ref> ==Loopbaan== [[Beeld:Scott Spears, Buck Angel and Michael Brandon.jpg|thumb|links|220px|Angel (middel) saam met Scott Spears (links) en Michael Brandon.]] Angel het onder die naam Buck Angel Entertainment sy eie [[pornografie]]prente begin vervaardig en daarin gespeel. Teen dié tyd het hy as 'n man geïdentifiseer, maar nie peniskonstruksie ondergaan nie. Hy het hom beskryf as "the Man with a Pussy", en dit het sy handelsmerk geword. In 2005 het hy verskyn in Titan Media se prent ''Cirque Noir''. Hy was die eerste [[trans man]] wat in 'n prent met net mans gespeel het wat vervaardig is deur 'n maatskappy wat spesialiseer in [[gay]] pronografie.<ref>{{cite web|url=http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2006/09/my_friend_steve.html|title=Susie Bright's Journal : Buck Angel and the 100% Man Clit|publisher=Susiebright.blogs.com|date=September 11, 2006|access-date=November 7, 2011|archive-date=April 4, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200404045051/http://susiebright.blogs.com/susie_brights_journal_/2006/09/my_friend_steve.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bananaguide.com/cgi-bin/mri/mri_title.cgi?title_ID=2457 |work=Banana Guide |archive-url=https://web.archive.org/web/20070615114138/http://www.bananaguide.com/cgi-bin/mri/mri_title.cgi?title_ID=2457 |archive-date=June 15, 2007 |title=Cirque Noir - gay porn DVD review at BananaGuide.com}}</ref> In dieselfde jaar het hy gespeel in ''Allanah Starr's Big Boob Adventures'' (met die [[trans vrou]] Gia Darling as regisseur), die eerste prent wat 'n [[seks]]toneel uitbeeld tussen 'n trans vrou (Allanah Starr) en 'n trans man.<ref>{{cite news |author=Taormino, Tristan |url=http://www.villagevoice.com/people/0536,taormino,67482,24.html |title=Havin' Buck for Breakfast |work=The Village Voice |date=August 30, 2005 |access-date=June 10, 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060612234141/http://www.villagevoice.com/people/0536%2Ctaormino%2C67482%2C24.html |archive-date=June 12, 2006 }}</ref> Dié toneel en sy optrede in ''Buckback Mountain'' (2008) is vir [[AVN-prys]]e benoem. In 2007 was hy die eerste trans man wat die AVN-prys vir transseksuele kunstenaar van die jaar gewen het.<ref>{{cite web|title = Buck Angel|url = https://www.imdb.com/name/nm2108904/awards|website = IMDb|access-date = December 18, 2015|archive-date = January 30, 2016|archive-url = https://web.archive.org/web/20160130171759/http://www.imdb.com/name/nm2108904/awards|url-status = live}}</ref> [[Beeld:Buckangel cowboy.JPG|thumb|170px|Angel in 2007.]] Angel se pornografiese werk was een van die boustene vir sy latere opvoedkundige demonstrasies. Hy word daarvoor geprys dat hy die waarnemings van seksualiteit en gender in beide die bedryf en die gedagtes van verbruikers verbreed het. Eindelik het sy pornografiese werk daartoe gelei dat hy 'n kampvegter geword het.<ref name=":1" /> In 2012 het Angel die pornobedryf begin verruil vir seksopvoedingswerk.<ref>{{Cite news|title = Buck Angel, Porn's Most Famous Trans Man, Transitions to Sex Ed|url = http://www.slate.com/blogs/xx_factor/2012/09/19/buck_angel_trans_man_porn_star_turns_sex_educator_.html|newspaper = Slate|date = September 19, 2012|access-date = November 17, 2015|issn = 1091-2339|language = en-US|first = Amanda|last = Hess|archive-date = November 18, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151118022040/http://www.slate.com/blogs/xx_factor/2012/09/19/buck_angel_trans_man_porn_star_turns_sex_educator_.html|url-status = live}}</ref> Hy het deur die wêreld begin toer om oor [[Seksualiteit|menslike seksualiteit]] te praat.<ref>{{Cite book|title = Sensational Pleasures in Cinema, Literature and Visual Culture: The Phallic Eye|last = Padva|first = Gilad|publisher = Palgrave Macmillan|year = 2014|isbn = 9781137363640|location = United States of America|page = 99}}</ref> Sy demonstrasie, "Bucking the System",<ref>{{cite web|title = Transgender motivational Speaker Buck Angel|url = http://buckangel.com/speaker/|website = Buck Angel® Pioneer, Filmmaker, Speaker, and Advocate The Official Fan Site!|access-date = November 17, 2015|language = en-US|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117231822/http://buckangel.com/speaker/|archive-date = November 17, 2015|url-status = dead|df = mdy-all}}</ref> het ten doel gehad om tradisionele idees van gender te redefinieer deur middel van die opvoeding van sy gehore oor gendervloeibaarheid en [[genderidentiteit]]. Angel het ook begin toer met 'n vraag-en-antwoordsessie oor sy dokumentêr ''Sexing the Transman'',<ref>{{cite web|title = Buck Angel's Sexing The Transman Sex Education|url = http://sexingthetransman.com/about/|website = FTM Transman Documentary Film Sexing The Transman-A Film by Buck Angel|access-date = November 17, 2015|language = en-US|date = July 22, 2012|archive-date = November 19, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151119093735/http://sexingthetransman.com/about/|url-status = dead}}</ref> en sy outobiografiese prent, "Mr. Angel".<ref>{{cite web|title = Mr. Angel|url = http://www.brooklynfilmfestival.org/films/detail.asp?fid=1384|website = Brooklyn Film Festival|access-date = November 17, 2015|archive-date = November 18, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151118041048/http://www.brooklynfilmfestival.org/films/detail.asp?fid=1384|url-status = live}}</ref> In Oktober 2010 het Angel tot die seksopvoeder en rubriekskrywer Dan Savage se "It Gets Better"-projek bygedra deur sy uitkomstorie op [[YouTube]] te plaas.<ref>{{Citation|url = https://www.youtube.com/watch?v=cPtr7sdgh-Y|title = It Gets Better–Buck Angel|access-date = November 22, 2015|archive-date = December 2, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151202043108/https://www.youtube.com/watch?v=cPtr7sdgh-Y|url-status = live}}</ref> Hy het ook al verskeie openbarediensaankondigings gedoen oor die onderwerpe positiewe liggaamsbeeld, LGBTQ-familieaanvaarding, queer mense van kleur en transgenderwelsyn en {{nowrap|-gesondheid}}.<ref>{{cite web |title=Public Service Announcements – Buck Angel LGBTQ Motivational Speaker, Filmmaker and Advocate |url=http://buckangelentertainment.com/multi-media/psa/ |website=buckangelentertainment.com |access-date=November 22, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150311050156/http://buckangelentertainment.com/multi-media/psa/ |archive-date=March 11, 2015 }}</ref> Hy voed ook trans mans op oor veilige seks. Tussen 2010 en 2015 het hy 'n bekroonde reeks oor die sekualiteit van trans mans vervaardig met die titel ''Sexing the Transman XXX''.<ref>{{cite web|url=http://sexingthetransman.com|title=Sexing The Transman XXX|publisher=Sexingthetransman.com|access-date=November 1, 2013|archive-date=December 30, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151230154936/http://sexingthetransman.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title = Sexing the Transman XXX - Feminist Porn Awards|url = http://www.feministpornawards.com/sexing-the-transman/|website = Feminist Porn Awards|access-date = November 17, 2015|language = en-US|date = December 22, 2012|archive-date = November 17, 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20151117182253/http://www.feministpornawards.com/sexing-the-transman/|url-status = live}}</ref> In 2012 het hy 'n afspraakwebtuiste vir trans mans geskep met die naam BuckAngelDating.com,<ref>{{cite web|url=http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=12854&MediaType=1&Category=7|title=Buck Angel Launches Dating Site For Transgender Men|work=On Top Magazine|date=September 1, 2012|access-date=June 8, 2013|archive-date=September 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925113919/http://www.ontopmag.com/article.aspx?id=12854&MediaType=1&Category=7|url-status=dead}}</ref> omdat "daar steeds geen spesiale afspraakwebtuistes was wat in die behoeftes van trans mans voorsien het nie".<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/buck-angel/transsexual-dating-websites_b_1846459.html|title=Buck Angel: Dating Technology for the FTM|work=The Huffington Post|date=August 31, 2012|access-date=June 8, 2013|archive-date=November 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131107095200/http://www.huffingtonpost.com/buck-angel/transsexual-dating-websites_b_1846459.html|url-status=live}}</ref> In 2016 het Angel met Perfect Fit Brand saamgespan om 'n [[seksspeelding]] spesifiek vir trans mans te vervaardig. Die produk het ten doel om genderdisforie te verminder en trans mans te help om aansluiting te vind by hulle liggame en seksualiteit.<ref>{{Cite web|url=http://business.avn.com/company-news/Buck-Angel-Teams-With-Perfect-Fit-Brand-For-FTM-Pleasure-Product-669882.html|title=Buck Angel Teams With Perfect Fit Brand For FTM Pleasure Product|website=business.avn.com|access-date=July 8, 2016|archive-date=June 7, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160607111938/http://business.avn.com/company-news/Buck-Angel-Teams-With-Perfect-Fit-Brand-For-FTM-Pleasure-Product-669882.html|url-status=dead}}</ref> ==Filmografie== ===Pornoprente=== *2004: ''Buck's Beaver'' *2005: ''The Adventures of Buck Naked'' *2005: ''Cirque Noir'' *2005: ''Allanah Starr's Big Boob Adventures'' *2006: ''Buck Off'' *2006: ''V for Vagina'' *2006: ''The Buck Stops Here'' *2007: ''Even More Bang for Your Buck Vol. 1'' *2008: ''Even More Bang for your Buck Vol. 2'' *2008: ''Buckback Mountain'' *2009: ''Ultimate Fucking Club Vol. 1'' *2009: ''Ultimate Fucking Club Vol.2'' *2010–12: ''Sexing The Transman XXX Series'' *2016: ''Girl/Boy'' (Evil Angel) ===Dokumentêre=== *2008: ''NAKED'' *2012: ''Sexing the Transman'' *2013: ''Mr. Angel'' *2016: ''The Trans List'' (HBO) *2016: ''Finding Kim'' *2016: ''BLOWN'' ===Hoofstroommedia=== * 1993: Porno for Pyros - "Cursed Female" * 2015: "Technical Difficulties of Intimacy" * 2016: Loki Starfish – "Shivers are Proof (Paris)"<ref>{{Citation|last=Loki Starfish channel|title=Loki Starfish - Shivers Are Proof (Official Video)|date=April 17, 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=7NZBm63-97g|access-date=July 19, 2016|archive-date=June 14, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614224103/https://www.youtube.com/watch?v=7NZBm63-97g&gl=US&hl=en|url-status=live}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== * {{Amptelike webwerf|http://www.buckangel.com/}} * {{afdb-naam|id=49251|gender=male|naam=Buck Angel}} {{CommonsKategorie-inlyn|Buck Angel}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Buck Angel}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Angel, Buck}} [[Kategorie:Pornografiese akteurs]] [[Kategorie:Transgender mense]] izhajxtni3hwrj1ar14483eqlu2llcx Afrocanthium 0 398385 3372841 2904611 2026-11-15T18:09:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372841 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Afrocanthium gilfillanii, habitus, Schanskop.jpg |image_caption = ''Afrocanthium gilfillanii'' |taxon = Afrocanthium |authority = (Bridson) Lantz & B.Bremer, (2004) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} Die '''klipelse''' (''Afrocanthium'') is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Rubiaceae]]''. Al die spesies van die genus was eers deel van die genus ''[[Canthium]]''. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77062247-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230315181204/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77062247-1 |argiefdatum=15 Maart 2023 |besoekdatum=15 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Afrocanthium burttii]]'' <small>(Bullock) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium gilfillanii]]'' <small>(N.E.Br.) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium keniense]]'' <small>(Bullock) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium kilifiense]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium lactescens]]'' <small>(Hiern) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium mundianum]]'' <small>(Cham. & Schltdl.) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium ngonii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium parasiebenlistii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium peteri]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium pseudoverticillatum]]'' <small>(S.Moore) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium racemulosum]]'' <small>(S.Moore) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium rondoense]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium salubenii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium shabanii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium siebenlistii]]'' <small>(K.Krause) Lantz</small> * ''[[Afrocanthium vollesenii]]'' <small>(Bridson) Lantz</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Afrocanthium| ]] 1wdss8zcub99pbb6r1ik2l5rwsrl0l4 Capparis 0 398407 3373016 3279092 2026-11-16T06:23:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373016 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |taxon = Capparis |authority = Tourn. ex L., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Anisosticte'' <small>Bartl.</small> * ''Apophyllum'' <small>F.Muell.</small> * ''Busbeckea'' <small>Endl.</small> * ''Calyptranthus'' <small>Thouars</small> * ''Destrugesia'' <small>Gaudich.</small> * ''Destruguezia'' <small>Benth. & Hook.f.</small> * ''Dhofaria'' <small>A.G.Mill.</small> * ''Hombak'' <small>Adans.</small> * ''Marsesina'' <small>Raf.</small> * ''Oligloron'' <small>Raf.</small> * ''Olofuton'' <small>Raf.</small> * ''Petersia'' <small>Klotzsch</small> * ''Sodada'' <small>Forssk.</small> }} '''''Capparis''''' (kapperbos) is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Capparaceae]]''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001561-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221205182848/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001561-2 |argiefdatum= 5 Desember 2022 |besoekdatum=16 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Daar is 143 spesies wat tot die genus hoort. In Suider-Afrika gebruik die [[fladderpapiertjie]] ''Leptosia alcesta'' Stoll. plante uit hierdie genus as gasheerplant vir sy ruspes.<ref>{{cite journal|title=Recently observed food-plants of some South African lepidopterous larvae|author= C.G.C. Dickson|date=1 November 1965|journal=Journal of the Entomological Society of Southern Africa|volume=28|issue=1}}</ref> ==Soorte== Soorte was hier beskryf word: * [[Kapper]] -- ''C. spinosa'' * Namibkapperbos -- ''[[Capparis hereroensis|C. hereroensis]]'' * Wollerige kapperbos -- ''[[Capparis tomentosa|C. tomentosa]]'' * Smalblaarkapperbos -- ''[[Capparis brassii|C. brassii]]'' == Galery == <gallery> Starr 030202-0066 Capparis sandwichiana.jpg "יותר מעשבים שוטים", מאבק לשמירת צמחיית הבר בטבע העירוני.jpg Caper (Каперсы колючие).jpg Capparis 45416834405 0362be97d0 o.jpg Capparis erythrocarpusa.jpg Capparis floribunda.jpg Capparis himalayensis (10.3897-BDJ.9.e61332) Figure 3.jpg Capparis in Erebuni State Reserve.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capparis| ]] lq32njqzdk4wv84z7tccq0zbkreunqf Cassinopsis 0 398413 3373024 2565153 2026-11-16T06:53:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373024 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |taxon = Cassinopsis |authority = Sond., (1860) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Tridianisia'' <small>Baill.</small> * ''Hartogia'' <small>Hochst.</small> }} '''''Cassinopsis''''' is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Icacinaceae]]''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28149-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221227042655/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28149-1 |argiefdatum=27 Desember 2022 |besoekdatum=16 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Daar is ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort en vier is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagaskar]]. == Spesies == * ''[[Cassinopsis chapelieri]]'' <small>(Baill.) H.Perrier</small> * ''[[Cassinopsis ciliata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cassinopsis ilicifolia]]'' <small>(Hochst.) Sleumer</small> * ''[[Cassinopsis madagascariensis]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Cassinopsis tinifolia]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cassinopsis tomentosa]]'' <small>H.Perrier</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassinopsis| ]] qcfhrxiq28r811a15oekgducklf322n Ziziphus 0 398427 3372782 3279093 2026-11-15T15:01:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372782 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Zizyphus zizyphus Ypey54.jpg | image_caption = ''[[Ziziphus jujuba]]'', deur [[Adolphus Ypey]] | taxon = Ziziphus | authority = Mill., (1754) | type_species = ''[[Jujube|Ziziphus jujuba]]'' | type_species_authority = Mill.<ref>{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/40028635 |title=Ziziphus Mill. |work=TROPICOS |publisher=Missouri Botanical Database |access-date=31 January 2013}}</ref> | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Chloroxylum'' <small>P.Browne</small> * ''Condaliopsis'' <small>(Weberb.) Suess.</small> * ''Jububa'' <small>Bubani</small> * ''Mansana'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Zizyphon'' <small>St.-Lag.</small> }} '''''Ziziphus''''' is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Rhamnaceae]]''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30447869-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240722202206/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30447869-2 |argiefdatum=22 Julie 2024 |besoekdatum= 5 September 2024 |url-status=dead}}</ref> Daar is sewentig [[spesie]]s wat tot die genus hoort en vyf is [[inheems]] in [[Suid-Afrika]]. Spesies van die genus kom op al die [[kontinent]]e voor. == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Ziziphus abyssinica]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''Ziziphus acuminata'' <small>Benth.</small> * ''Ziziphus affinis'' <small>Hemsl.</small> * ''Ziziphus andamanica'' <small>Bhandari & Bhansali</small> * ''Ziziphus angustifolia'' <small>(Miq.) Hatus. ex Steenis</small> * ''Ziziphus apetala'' <small>Hook.f.</small> * ''Ziziphus attopensis'' <small>Pierre</small> * ''[[Ziziphus borneensis]]'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus brunoniana'' <small>C.B.Clarke ex Brandis</small> * ''[[Ziziphus budhensis]]'' <small>Bhattarai & M.L.Pathak</small> * ''Ziziphus calophylla'' <small>Wall.</small> * ''Ziziphus cambodiana'' <small>Pierre</small> * ''Ziziphus colombiana'' <small>Suess. & Overkott</small> * ''Ziziphus cotinifolia'' <small>Reissek</small> * ''Ziziphus crebrivenosa'' <small>C.B.Rob.</small> * ''Ziziphus cumingiana'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus djamuensis'' <small>Lauterb.</small> * ''Ziziphus elegans'' <small>Wall.</small> * ''Ziziphus fungii'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus funiculosa'' <small>Buch.-Ham. ex M.A.Lawson</small> * ''Ziziphus glabrata'' <small>(B.Heyne ex Schult.) B.Heyne ex Wight & Arn.</small> * ''Ziziphus globularis'' <small>Wall.</small> * ''Ziziphus guaranitica'' <small>Malme</small> * ''[[Ziziphus hajarensis]]'' <small>Duling, Ghaz. & Prend.</small> * ''[[Ziziphus hamur]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Ziziphus havilandii]]'' <small>Ridl.</small> * ''Ziziphus hoaensis'' <small>Pierre</small> * ''Ziziphus horrida'' <small>Roth</small> * ''Ziziphus horsfieldii'' <small>Miq.</small> * ''Ziziphus hutchinsonii'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus incurva'' <small>Roxb.</small> * ''Ziziphus javanensis'' <small>Blume</small> * ''Ziziphus jujuba'' <small>Mill.</small> * ''Ziziphus kunstleri'' <small>King</small> * ''Ziziphus laui'' <small>Merr.</small> * ''[[Ziziphus leucodermis]]'' <small>(Baker) O.Schwartz</small> * ''[[Ziziphus linnaei]]'' <small>M.A.Lawson</small> * ''Ziziphus lotus'' <small>(L.) Lam.</small> * ''Ziziphus mairei'' <small>Dode</small> * ''Ziziphus mauritiana'' <small>Lam.</small> * ''Ziziphus melastomoides'' <small>Pittier</small> * ''Ziziphus montana'' <small>W.W.Sm.</small> * ''[[Ziziphus mucronata]]'' <small>Willd.</small> * ''Ziziphus nummularia'' <small>(Burm.f.) Wight & Arn.</small> * ''Ziziphus oenopolia'' <small>(L.) Mill.</small> * ''Ziziphus oligantha'' <small>Merr. & L.M.Perry</small> * ''Ziziphus otanesii'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus oxyphylla'' <small>Edgew.</small> * ''Ziziphus papuana'' <small>Lauterb.</small> * ''Ziziphus pernettyoides'' <small>Ridl.</small> * ''Ziziphus poilanei'' <small>Tardieu</small> * ''[[Ziziphus pubescens]]'' <small>Oliv.</small> * ''Ziziphus pubinervis'' <small>Rehder</small> * ''Ziziphus quadrilocularis'' <small>F.Muell.</small> * ''Ziziphus ridleyana'' <small>Rasingam & Karthig.</small> * ''[[Ziziphus rivularis]]'' <small>Codd</small> * ''[[Ziziphus robertsoniana]]'' <small>Beentje</small> * ''Ziziphus rubiginosa'' <small>D.G.Long & Rae</small> * ''Ziziphus rugosa'' <small>Lam.</small> * ''Ziziphus spina-christi'' <small>(L.) Desf.</small> * ''Ziziphus subquinquenervia'' <small>Miq.</small> * ''Ziziphus suluensis'' <small>Merr.</small> * ''Ziziphus talanae'' <small>(Blanco) Merr.</small> * ''Ziziphus timoriensis'' <small>DC.</small> * ''Ziziphus trinervis'' <small>(Cav.) Poir.</small> * ''Ziziphus truncata'' <small>Blatt. & Hallb.</small> * ''Ziziphus williamii'' <small>Bhandari & Bhansali</small> * ''Ziziphus xiangchengensis'' <small>Y.L.Chen & P.K.Chou</small> * ''Ziziphus xylopyrus'' <small>(Retz.) Willd.</small> * ''[[Ziziphus zeyheriana]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> A basket of rotten fruits.jpg Fig-14-Results-which-were-not-segmented-well.gif Green Ziziphus.JPG Jujube (Magarya) tree.jpg Jujubes Taiyuan.JPG Les feuilles de jugibier.jpg Moshava Bnei Yehuda9183.JPG Unidentified Plants - പേരറിയുമോ - 2012-10-25 - 2.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ziziphus| ]] bwrw5gkgr2p46cqnhr3lx02eim4q1ko Xylia 0 398452 3372748 3279094 2026-11-15T14:04:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372748 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |taxon = Xylia |authority = Benth, (1842) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Esclerona'' <small>Raf.</small> * ''Xylolobus'' <small>Kuntze</small> }} '''''Xylia''''' is 'n [[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Fabaceae]]''.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23832-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230318091808/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23832-1 |argiefdatum=18 Maart 2023 |besoekdatum=18 Maart 2023 |url-status=dead}}</ref> Daar is slegs nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort. Spesies van die genus kom in [[Afrika]] en [[Asië]] voor. Die naam ''Xylia'' is 'n Griekse woord en beteken hout; die hout van die boom is baie hard.<ref>https://pza.sanbi.org/xylia-torreana</ref> == Spesies == * ''[[Xylia africana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Xylia evansii]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Xylia fraterna]]'' <small>(Vatke) Drake</small> * ''[[Xylia ghesquierei]]'' <small>Robyns</small> * ''[[Xylia hoffmannii]]'' <small>(Vatke) Drake</small> * ''[[Xylia mendoncae]]'' <small>Torre</small> * ''[[Xylia schliebenii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Xylia torreana]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Xylia xylocarpa]]'' <small>(Roxb.) W.Theob.</small> == Galery == <gallery> Xylia xylocarpa trees.jpg Xylia mendoncae 1056037271.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylia| ]] hmf8qq3sdylynfn8d2wmcypzc64jy2n Ziziphus robertsoniana 0 398932 3372783 3231928 2026-11-15T15:03:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372783 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | bewaringstatus = EN | statusstelsel = IUCN3.1 | statusverwysing = <ref name="iucn status 16 November 2021" /> | takson = Ziziphus robertsoniana | outeur = [[Henk Jaap Beentje|Beentje]], (1996)<ref name="ipni1" /> | sinonieme = }} '''''Ziziphus robertsoniana''''' is 'n [[boom]] wat deel van die ''[[Rhamnaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kenia]], en kom ook voor in [[Tanzanië]].<ref name="Barasa" /> Dit word bedreig deur [[habitatverlies]].<ref name="iucn status 16 November 2021" /> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="iucn status 16 November 2021">{{cite iucn |author=Gereau, R.E. |author2=Kabuye, C. |author3=Kalema, J. |author4=Kamau, P. |author5=Kindeketa, W. |author6=Luke, W.R.Q. |author7=Lyaruu, H.V.M. |author8=Malombe, I. |author9=Mboya, E.I. |author10=Mollel, N. |author11=Njau, E.-F. |author12=Schatz, G.E. |author13=Sitoni, D. |author14=Ssegawa, P. |author15=Wabuyele, E. |date=2020 |title=''Ziziphus robertsoniana'' |volume=2020 |page=e.T34437A2852692 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T34437A2852692.en |access-date=16 November 2021}}</ref> <ref name="ipni1">{{ cite web |url=http://www.ipni.org:80/ipni/idPlantNameSearch.do?id=987406-1&back_page=%2Fipni%2FeditSimplePlantNameSearch.do%3Ffind_wholeName%3DZiziphus%2Brobertsoniana%26output_format%3Dnormal |title=Ziziphus roberstoniana Beentje |publisher=[[International Plant Names Index|IPNI]] |access-date=September 7, 2009}}</ref> <ref name="Barasa">Davis Wekesa Barasa, [http://www.krepublishers.com/06-Special%20Volume-Journal/S-T%20&%20T-00-Special%20Volumes/T%20&%20T-SV-01-Africa-Web/T%20&%20T-SV-01-13-141-07-Barasa-D-W/T%20&%20T-SI-13-141-07-Barasa-D-W-Tt.pdf Indigenous Knowledge Systems and Sustainable Development in Africa: Case Study on Kenya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230607020639/http://www.krepublishers.com/06-Special%20Volume-Journal/S-T%20%26%20T-00-Special%20Volumes/T%20%26%20T-SV-01-Africa-Web/T%20%26%20T-SV-01-13-141-07-Barasa-D-W/T%20%26%20T-SI-13-141-07-Barasa-D-W-Tt.pdf |date= 7 Junie 2023 }}, p. 150</ref> }} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:987406-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ziziphus]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kenia]] [[Kategorie:Plante wat in 1996 beskryf is]] fyfzrlv8e755t3j644lnywgpb4iol1k Bersama 0 399100 3372941 2844183 2026-11-16T01:42:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372941 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Bersama swinnyi, jong loof, c, Hillcrest KZN.jpg | image_caption = | taxon = Bersama | authority = Fresen., (1837) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms =* ''Natalia'' <small>Hochst.</small> * ''Rhaganus'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]].</small> }} '''''Bersama''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] in die [[Francoaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. [[Spesie]]s van die genus kom net in [[Afrika]] en [[Jemen]] voor.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36297-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230407161925/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:36297-1 |argiefdatum= 7 April 2023 |besoekdatum= 7 April 2023 |url-status=dead}}</ref> == Spesies == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Bersama abyssinica]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Bersama lucens]]'' <small>(Hochst.) Szyszył.</small> * ''[[Bersama palustris]]'' <small>L.Touss.</small> * ''[[Bersama swinnyi]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Bersama swynnertonii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Bersama tysoniana]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Bersama yangambiensis]]'' <small>L.Touss.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bersama| ]] dxzbq7ft0r8egl4kksh6ki9rameso3t Cunonia 0 400843 3373113 2649049 2026-11-16T10:14:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373113 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cunonia capensis1.jpg |image_caption = ''Cunonia capensis'' |taxon = Cunonia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1759) |subdivision_ranks = [[Spesies]] |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Oosterdyckia'' <small>Boehm.</small> }} '''''Cunonia''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] in die [[Cunoniaceae]] [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus het 'n [[geskeide verspreiding]], met 24 spesies [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Nieu-Kaledonië]] in die Stille Oseaan, en een spesie (''Cunonia capensis'') in Suider-Afrika. == Spesies == Die genus het 23 [[spesies]]:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331530-2 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cunonia aoupiniensis]]'' <small>Hoogland</small> * ''[[Cunonia atrorubens]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cunonia austrocaledonica]]'' <small>Brongn. ex Guillaumin</small> * ''[[Cunonia balansae]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia bopopensis]]'' <small>Pillon & H.C.Hopkins</small> * ''[[Cunonia bullata]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia capensis]]'' <small>L.</small> * ''[[Cunonia cerifera]]'' <small>Hoogland</small> * ''[[Cunonia deplanchei]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia dickisonii]]'' <small>Pillon & H.C.Hopkins</small> * ''[[Cunonia lenormandii]]'' <small>Vieill. ex Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia linearisepala]]'' <small>(Guillaumin) Bernardi</small> * ''[[Cunonia macrophylla]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia montana]]'' <small>(Brongn. & Gris) Schltr.</small> * ''[[Cunonia pseudoverticillata]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Cunonia pterophylla]]'' <small>(Brongn. & Gris) Schltr.</small> * ''[[Cunonia pulchella]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia purpurea]]'' <small>Brongn. & Gris</small> * ''[[Cunonia rotundifolia]]'' <small>Däniker</small> * ''[[Cunonia rupicola]]'' <small>Hoogland</small> * ''[[Cunonia schinziana]]'' <small>Däniker</small> * ''[[Cunonia varijuga]]'' <small>Hoogland</small> * ''[[Cunonia vieillardii]]'' <small>Brongn. & Gris</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cunonia| ]] q9fbe9fu764obsyqiy0ihobbu0dofcj Calpurnia 0 401532 3373008 2878419 2026-11-16T06:01:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373008 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Calpurnia sericea, bloeiwyse, Walter Sisulu NBT.jpg | image_caption = ''Calpurnia sericea'' | taxon = Calpurnia | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1836) | type_species = | type_species_authority = | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | range_map = | range_map_caption = | synonyms_ref = | synonyms = }} '''''Calpurnia''''' (keurbome) is 'n [[genus]] van blomdraende [[plant]]e in die ''[[Fabaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[inheems]] in [[Afrika]] en [[Indië]]. == Spesies == Daar is ses spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21912-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230630091302/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21912-1 |argiefdatum=30 Junie 2023 |besoekdatum=30 Junie 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Calpurnia aurea]]'' <small>(Aiton) Benth.</small> * ''[[Calpurnia glabrata]]'' <small>Brummitt</small> * ''[[Calpurnia intrusa]]'' <small>(R.Br.) E.Mey.</small> * ''[[Calpurnia reflexa]]'' <small>A.J.Beaumont</small> * ''[[Calpurnia sericea]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Calpurnia woodii]]'' <small>Schinz</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Calpurnia| ]] iluylrufa36khr7j9fnqvrv8z7vnowo AH Scorpii 0 401687 3372815 3343378 2026-11-15T16:29:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372815 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= AH Scorpii {{Rooi sirkel | x = 75 | y = 92 }} | beeld= Scorpius constellation map.png | onderskrif= Die ligging van AH Sco (in die rooi sirkel). | sterrebeeld= [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] | bayernaam= | spektraaltipe= M4-5 Ia-Iab<ref name=gcvs/> | soort= [[Superreus|rooisuperreus]] | RK= {{RK|17|11|17.01945}}<ref name=edr3>Brown, A.G.A.; et al. (Gaia collaboration) (2021). "Gaia Early Data Release 3: Summary of the contents and survey properties". Astronomy & Astrophysics. 649: A1. arXiv:2012.01533. Bibcode:2021A&A...649A...1G. doi:10.1051/0004-6361/202039657. S2CID 227254300. (Erratum: doi:10.1051/0004-6361/202039657e). Gaia EDR3 record for this source at VizieR.</ref> | Dek= {{Dek|-32|19|30.7140}}<ref name=edr3/> | magnitude= | skynmagnitude= {{val|7.400|620}}<ref name=kiss>{{cite journal|bibcode=2006MNRAS.372.1721K|arxiv=astro-ph/0608438|title=Variability in red supergiant stars: Pulsations, long secondary periods and convection noise|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=372|issue=4|pages=1721–1734|last1=Kiss|first1=L. L.|last2=Szabó|first2=Gy. M.|last3=Bedding|first3=T. R.|year=2006|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10973.x|s2cid=5203133}}</ref> | absolute magnitude= −5,8<ref name=baudry>{{cite journal|bibcode=1977A&A....54..593B|title=The supergiant OH stars S Per and AH SCO - Conditions for OH emission in circumstellar envelopes|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=54|pages=593|last1=Baudry|first1=A.|last2=Le Squeren|first2=A. M.|last3=Lepine|first3=J. R. D.|year=1977}}</ref> | B-V = +2,57<ref name="torres2013" /> | U-B = | massa= 10<ref name=chen/> | radius= {{val|1411|124}}<ref name="torres2013">{{Cite journal | last1 = Arroyo-Torres | first1 = B. | last2 = Wittkowski | first2 = M. | last3 = Marcaide | first3 = J. M. | last4 = Hauschildt | first4 = P. H. | title = The atmospheric structure and fundamental parameters of the red supergiants AH Scorpii, UY Scuti, and KW Sagittarii | doi = 10.1051/0004-6361/201220920 | journal = Astronomy & Astrophysics | volume = 554 | pages = A76 | year = 2013 |arxiv = 1305.6179 |bibcode = 2013A&A...554A..76A | s2cid = 73575062 }}</ref> | ligsterkte= {{val|330000|270000|-150.000}}<ref name="torres2013" /> | ouderdom= | temperatuur= 3 450<ref name=messineo2019>{{cite journal |bibcode=2019AJ....158...20M |title=A Catalog of Known Galactic K-M Stars of Class I Candidate Red Supergiants in Gaia DR2 |last1=Messineo |first1=M. |last2=Brown |first2=A. G. A. |journal=The Astronomical Journal |year=2019 |volume=158 |issue=1 |pages=20 |doi=10.3847/1538-3881/ab1cbd |arxiv=1905.03744 |s2cid=148571616 }}</ref> - 3 682<ref name="torres2013" /> | afstand= 7 400±620 | rotasiespoed= | fe-h= | veranderlik= Halfgereeld (SRc)<ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S|volume=1|display-authors=etal|last1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref> | veelvoudig= | planete= | name= [[Veranderlike ster|AH]]&nbsp;Sco, AN&nbsp;223.1907, GSC&nbsp;07365-00527, [[Henry Draper-katalogus|HD]]&nbsp;155161, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;84071, &minus;32°12429, [[2MASS]]&nbsp;J17111702-3219308, ens.<ref name="SIMBAD">{{citation |work=SIMBAD |title=AH Sco |publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=AH+Sco |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503105935/https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=AH+Sco |archive-date=2022-05-03 |url-status=dead |accessdate=2019-06-20}}</ref> }} '''AH Scorpii''' (afgekort as '''AH Sco''') is 'n [[Superreus|rooisuperreus]] en [[veranderlike ster]] wat in die sterrebeeld [[Skerpioen (sterrebeeld)|Skerpioen]] geleë is. Dit is een van die grootste en helderste sterre bekend in die [[Melkweg]]. AH Sco se afstand is onseker, maar word geraam op sowat 7&nbsp;400 [[ligjare]].<ref name=chen>{{cite journal|bibcode=2008ApJ...681.1574C|arxiv=0803.1690|title=VLBI Observations of SiO Masers around AH Scorpii|url=https://archive.org/details/sim_astrophysical-journal_2008-07-10_681_2/page/1574|journal=The Astrophysical Journal|volume=681|issue=2|pages=1574–1583|last1=Chen|first1=Xi|last2=Shen|first2=Zhi-Qiang|year=2008|doi=10.1086/588186|s2cid=7603031}}</ref> ==Eienskappe== AH&nbsp;Sco is 'n rooisuperreus wat in 'n stofwolk gehul is<ref name=vanloon>{{cite journal|bibcode=2005A&A...438..273V|arxiv=astro-ph/0504379|title=An empirical formula for the mass-loss rates of dust-enshrouded red supergiants and oxygen-rich Asymptotic Giant Branch stars|journal=Astronomy and Astrophysics|volume=438|pages=273–289|last1=Van Loon|first1=J. Th.|last2=Cioni|first2=M.-R. L.|last3=Zijlstra|first3=A. A.|last4=Loup|first4=C.|year=2005|issue=1|doi=10.1051/0004-6361:20042555|s2cid=16724272}}</ref> en word geklassifiseer as 'n halfgereelde veranderlike ster met 'n hooftydperk van 714 dae. Die [[skynbare magnitude]] wissel tussen 6,5 en 9,6.<ref name=kiss/> Geen lang sekondêre tydperke is al bespeur nie.<ref name=percy>{{cite journal|bibcode=2009JRASC.103...11P|title=Long Secondary Periods in Pulsating Red Supergiant Stars|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-royal-astronomical-society-of-canada_2009-02_103_1/page/11|journal=Journal of the Royal Astronomical Society of Canada|volume=103|pages=11|last1=Percy|first1=John R.|last2=Sato|first2=Hiromitsu|year=2009|issue=1}}</ref> Die ster se [[temperatuur]] is sowat {{val|3682|190|ul=K}} en die [[ligsterkte]] {{val|330000|270000|-150.000|ul=lson}}. Die radius is bereken op {{val|1411|124|ul=rson}} en die afstand op sowat 7&nbsp;400 ligjare.<ref name="torres2013" /> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = AH Scorpii}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Skerpioen (sterrebeeld)]] [[Kategorie:M-tipe superreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:Henry Draper-voorwerpe]] n8m25d5gpxb1gf7mxtkm2eahcsngxc5 Westerlund 1-237 0 401698 3372710 3343380 2026-11-15T12:05:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372710 wikitext text/x-wiki {{Lug3|16|47|03.1075|-|45|52|18.9572}} {{Inligtingskas ster | naam= Westerlund 1-237 {{Rooi sirkel | x = 113 | y = 110 }} | beeld= Surprise Cloud Around Vast Star.jpg | onderskrif= Die [[sterreswerm]] Westerlund 1. Die ster Wd 1-237 is in die rooi sirkel. | sterrebeeld= [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]] | bayernaam= | spektraaltipe= M3Ia<ref>{{cite journal |bibcode=2010A&A...514A..87C |title=A serendipitous survey for variability amongst the massive stellar population of Westerlund 1 |last1=Clark |first1=J. S. |last2=Ritchie |first2=B. W. |last3=Negueruela |first3=I. |journal=Astronomy and Astrophysics |year=2010 |volume=514 |pages=A87 |doi=10.1051/0004-6361/200913820 |arxiv=1003.5107 |s2cid=14780809 }}</ref> of M6<sup>+</sup>&nbsp;III<ref>{{cite journal |bibcode=2007AJ....133.2696B |title=Variability of Young Massive Stars in the Galactic Super Star Cluster Westerlund 1 |last1=Bonanos |first1=Alceste Z. |journal=The Astronomical Journal |year=2007 |volume=133 |issue=6 |pages=2696–2708 |doi=10.1086/518093 |arxiv=astro-ph/0702614 |s2cid=119074868 }}</ref> | soort= [[Superreus|Rooisuperreus]] of [[rooireus]] op die voorgrond<ref name=westerlund1987/> | RK= {{RK|16|47|03.1075}} | Dek= {{Dek|-45|52|18.9572}} | magnitude= | skynmagnitude= 19,008<ref name=bonanos2007>{{cite journal |bibcode=2007AJ....133.2696B |title=Variability of Young Massive Stars in the Galactic Super Star Cluster Westerlund 1 |last1=Bonanos |first1=Alceste Z. |journal=The Astronomical Journal |year=2007 |volume=133 |issue=6 |pages=2696–2708 |doi=10.1086/518093 |arxiv=astro-ph/0702614 |s2cid=119074868 }}</ref> | absolute magnitude= 6,96<ref name=paulo2018/> | B-V = | U-B = | massa= | radius= {{val|1.241|70}}<ref name=paulo2018/> of 216<ref name=messineo2019>{{cite journal|last1=Messineo|first1=M.|last2=Brown|first2=A. G. A.|year=2019|title=A Catalog of Known Galactic K-M Stars of Class I Candidate Red Supergiants in Gaia DR2|journal=The Astronomical Journal|volume=158|issue=1|pages=20|arxiv=1905.03744|bibcode=2019AJ....158...20M|doi=10.3847/1538-3881/ab1cbd|s2cid=148571616}}</ref> | ligsterkte= {{val|219000|26000}},<ref name=paulo2018>{{cite book|doi=10.11606/D.14.2019.tde-12092018-161841|title=The Red Supergiants in the Supermassive Stellar Cluster Westerlund 1|year=2019|last1=Arévalo|first1=Aura|doi-access=free}}</ref> 1&nbsp;000<ref name=westerlund1987/> of {{nowrap|7 178 - 7 379}}<ref name=messineo2019/> | ouderdom= 7,9 miljoen<ref name=paulo2018/> | temperatuur= 3 550<ref name=paulo2018/> - 3 605<ref name=messineo2019/> of 3 605<ref name=messineo2019/> | afstand= 9 700 of 2 000 | rotasiespoed= | name= Westerlund 1 W237, Westerlund 1 BKS B, [[2MASS]] J16470309-4552189, Gaia EDR3 5940105904023386752<ref name="SIMBAD">{{citation |work=SIMBAD |title=Cl* Westerlund 1 W 237 |publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=Cl*+Westerlund+1+W+237 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220503112751/https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=Cl*+Westerlund+1+W+237 |archive-date=2022-05-03 |url-status=dead |accessdate=2019-06-20}}</ref> }} '''Westerlund 1-237''' (algemeen afgekort as '''Wd 1-237''') of '''{{nowrap|Westerlund 1 BKS B}}''' is 'n moontlike [[Superreus|rooisuperreus]] in die sterrebeeld [[Altaar (sterrebeeld)|Altaar]]. Dit is dalk een van vier bekende rooisuperreuse in die [[sterreswerm]] Westerlund&nbsp;1. Sy posisie, spektrum en [[parallaks]] dui egter daarop dat dit 'n [[rooireus]] op die voorgrond kan wees.<ref>{{Cite web |title=APOD: 2017 June 20 - The Massive Stars in Westerlund 1 |url=https://apod.nasa.gov/apod/ap170620.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718145504/https://apod.nasa.gov/apod/ap170620.html |archive-date=2020-07-18 |url-status=live |access-date=2020-06-21 |website=apod.nasa.gov}}</ref> As 'n rooisuperreus sal dit een van die grootste en helderste bekende sterre van sy soort wees.<ref name=":0">{{Cite journal|arxiv=1209.6427 |doi = 10.1088/0004-637X/760/1/65|title = Maser Observations of Westerlund 1 and Comprehensive Considerations on Maser Properties of Red Supergiants Associated with Massive Clusters|year = 2012|last1 = Fok|first1 = Thomas K. T.|last2 = Nakashima|first2 = Jun-Ichi|last3 = Yung|first3 = Bosco H. K.|last4 = Hsia|first4 = Chih-Hao|last5 = Deguchi|first5 = Shuji|journal = The Astrophysical Journal|volume = 760|issue = 1|page = 65|bibcode = 2012ApJ...760...65F|s2cid = 53393926}}</ref> ==Fisiese eienskappe== [[Beeld:Comparison of Radii of RSGs located in the Westerlund 1 star cluster.png|300px|thumb|links|Westerlund 1-237 vergeleke met die drie ander rooisuperreuse in die sterreswerm Westerlund&nbsp;1.]] Westerlund 1-237 word geklassifiseer as 'n koel, helder superreus wat die meeste van sy energie in die [[infrarooi]]spektrum uitstraal.<ref>{{Cite web |title=Cl* Westerlund 1 W 237 |url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Cl*+Westerlund+1+W+237 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411182029/http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-id?Ident=Cl*+Westerlund+1+W+237 |archive-date=11 April 2025 |url-status=live |website=Simbad}}</ref> Dit word omring deur 'n radionewel wat soortgelyk aan dié van Westerlund 1-20 en Westerlund&nbsp;1&nbsp;W26 is, en direk vergelykbaar met dié van [[VY Canis Majoris]]. Die elliptiese struktuur van die newel dui egter daarop dat dit minder deur Westerlund&nbsp;1 se [[Sonwind|sterwind]] beïnvloed is (W20 en W26 se newels is [[komeet]]vormig). Die uitvloeisnelheid van die sterwind is sowat 30&nbsp;km/s. Dit lyk of die newel self 'n massa van {{val|0.07|ul=mson}} en 'n radius van sowat 0,3 ligjaar het. Dit dui op 'n ouderdom van sowat 3&nbsp;600 jaar en 'n gemiddelde massaverliestempo van {{val|2|e=-5|u=mson}} per jaar.<ref name=":1">{{Cite journal|last1=Dougherty|first1=S. M.|last2=Clark|first2=J. S.|last3=Negueruela|first3=I.|last4=Johnson|first4=T.|last5=Chapman|first5=J. M.|date=2010-02-01|title=Radio emission from the massive stars in the galactic super star cluster Westerlund 1|journal=Astronomy & Astrophysics|language=en|volume=511|pages=A58|doi=10.1051/0004-6361/200913505|arxiv=0912.4165|bibcode=2010A&A...511A..58D|s2cid=9792700|issn=0004-6361}}</ref> Die ster lê in die boonste regterkantse hoek van die [[Hertzsprung-Russell-diagram]]. Met 'n [[effektiewe temperatuur]] van 3&nbsp;550&nbsp;K en 'n bolometriese [[ligsterkte]] van {{val|219000|ul=lson}} sal Westerlund 1-237 se radius 1&nbsp;241 keer dié van die [[Son]] wees; dit sal dus groter as [[Jupiter]] se wentelbaan wees. Sy aanvanklike massa is bereken op sowat {{val|28|u=mson}} of {{val|32|u=mson}} vir 'n nieroterende ster.<ref name="paulo2018"/> Westerlund 1-237 word beskou as lid van die sterreswerm Westerlund&nbsp;1 (sy newel se elliptiese vorm dui aan dit is dalk nie naby die middel van W1 nie, terwyl ander rooisuperreuse soos W20 en W26 wel is).<ref name=":1" /> Volgens Westerlund se 1987-ontleding is dit 'n M6<sup>+</sup>&nbsp;III-tipe ster en is dit 'n voorgrondreus met 'n ligsterkte van net 1&nbsp;000 keer dié van die Son.<ref name=westerlund1987>{{Cite journal |last=Westerlund |first=B. E. |date=1987 |title=Photometry and spectroscopy of stars in the region of a highly reddened cluster in ARA |url=https://archive.org/details/astronomy-astrophysics-supplement-series_1987-09_70_3/page/311 |journal=Astronomy and Astrophysics |series=Supplement |issn=0365-0138 |volume=70 |issue=3 |pages=311–324 |bibcode=1987A&AS...70..311W }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Westerlund 1-237}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Altaar (sterrebeeld)]] [[Kategorie:M-tipe superreuse]] [[Kategorie:M-tipe reusesterre]] s4o423mp3ur25x271pvwyhhrxh1893m BC Cygni 0 401744 3372920 3343391 2026-11-15T23:28:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372920 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas ster | naam= BC Cygni {{Rooi sirkel | x = 20 | y = 80 }} | beeld= Sadr Region rgb.jpg | onderskrif= BC Cygni is as 'n rooi ster te sien (omsirkel). Die helder ster in die middel is γ&nbsp;Cygni. Noord is regs. <br>(Foto: Erik Larsen) | sterrebeeld= [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]] | bayernaam= | spektraaltipe= M3,5&nbsp;Ia<ref name=gcvs/> {{nowrap|(M2-M5<ref name=turner/>)}} | soort= | RK= {{RK|20|21|38.55}} | Dek= {{Dek|37|31|58.9}} | magnitude= | skynmagnitude= 9-10,8<ref name=kiss/> | absolute magnitude= -7,71<ref name=levesque>{{cite journal|bibcode=2005ApJ...628..973L|title=The Effective Temperature Scale of Galactic Red Supergiants: Cool, but Not As Cool As We Thought|journal=The Astrophysical Journal|volume=628|issue=2|pages=973–985|last1=Levesque|first1=Emily M.|last2=Massey|first2=Philip|last3=Olsen|first3=K. A. G.|last4=Plez|first4=Bertrand|last5=Josselin|first5=Eric|last6=Maeder|first6=Andre|last7=Meynet|first7=Georges|year=2005|doi=10.1086/430901|arxiv = astro-ph/0504337 |s2cid=15109583}}</ref> | B-V = +3,13 - +3,21<ref name=turner/> | U-B = | massa= 19 | radius= 1 031<ref name="Comeron">{{Cite journal|last1=Comerón|first1=F.|last2=Djupvik|first2=A. A.|last3=Schneider|first3=N.|last4=Pasquali|first4=A.|date=October 2020|title=The historical record of massive star formation in Cygnus|journal=Astronomy & Astrophysics|volume=2009|pages=A62|arxiv=2009.12779|bibcode=2020A&A...644A..62C|doi=10.1051/0004-6361/202039188|s2cid=221970180}}</ref> | ligsterkte= 204 000<ref name=Davies2020>{{Cite journal|last1=Davies|first1=Ben|last2=Beasor|first2=Emma R.|date=March 2020|title=The 'red supergiant problem': the upper luminosity boundary of Type II supernova progenitors|bibcode=2020MNRAS.493..468D|journal=MNRAS|language=en|volume=493|issue=1|pages=468–476|doi=10.1093/mnras/staa174|arxiv=2001.06020 |s2cid=210714093}}</ref> | ouderdom= | temperatuur= 3 605<ref name=messineo2019>{{cite journal|last1=Messineo|first1=M.|last2=Brown|first2=A. G. A.|year=2019|title=A Catalog of Known Galactic K-M Stars of Class I Candidate Red Supergiants in Gaia DR2|journal=The Astronomical Journal|volume=158|issue=1|pages=20|arxiv=1905.03744|bibcode=2019AJ....158...20M|doi=10.3847/1538-3881/ab1cbd|s2cid=148571616}}</ref> | afstand= 5 000 | rotasiespoed= | fe-h= | veranderlik= Halfgereeld (SRc)<ref name=gcvs>{{cite journal|bibcode=2009yCat....102025S|title=VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007-2013)|journal=VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. Originally Published in: 2009yCat....102025S|volume=1|display-authors=etal|last1=Samus|first1=N. N.|last2=Durlevich|first2=O. V.|year=2009}}</ref> | veelvoudig= | planete= | name= [[Veranderlike ster|BC]]&nbsp;Cyg, [[Hipparcos|HIP]]&nbsp;100404, HV&nbsp;3339, BD+37°3903, IRAS&nbsp;20197+3722, [[2MASS]]&nbsp;J20213855+3731589<ref name="SIMBAD">{{citation |work=SIMBAD |title=BC Cygni |publisher=[[Centre de Données astronomiques de Strasbourg]] |url=https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=BC+Cygni |archive-url=https://web.archive.org/web/20230707161946/https://simbad.cds.unistra.fr/simbad/sim-id?Ident=BC+Cygni |archive-date=2023-07-07 |url-status=dead |accessdate=2023-07-06}}</ref> }} '''BC Cygni''' (afgekort as '''BC Cyg'''), ook bekend as '''HIP 100404''' en '''BD + 37 3903''', is 'n [[Superreus|rooisuperreus]] en pulserende [[veranderlike ster]] van [[spektraaltipe]] M3,5Ia in die sterrebeeld [[Swaan (sterrebeeld)|Swaan]]. Dit word beskou as deel van die Cygnus-[[OB-assosiasie|OB1-assosiasie]] en lê binne die oop [[sterreswerm]] Berkeley&nbsp;87.<ref>{{cite journal |bibcode=2010ApJ...715.1327S |title=Chandra Detects the Rare Oxygen-type Wolf-Rayet Star WR 142 and OB Stars in Berkeley 87 |last1=Sokal |first1=Kimberly R. |last2=Skinner |first2=Stephen L. |last3=Zhekov |first3=Svetozar A. |last4=Güdel |first4=Manuel |last5=Schmutz |first5=Werner |journal=The Astrophysical Journal |year=2010 |volume=715 |issue=2 |page=1327 |doi=10.1088/0004-637X/715/2/1327 |arxiv=1004.0462 |s2cid=119232391 }}</ref> Dit beteken dit is sowat 5&nbsp;000 [[ligjare]] van die [[Son]] af.<ref>{{cite journal |bibcode=2021A&A...650A.156D |title=Clustered star formation toward Berkeley 87/ON2. I. Multiwavelength census and the population overlap problem |last1=de la Fuente |first1=Diego |last2=Román-Zúñiga |first2=Carlos G. |last3=Jiménez-Bailón |first3=Elena |last4=Alves |first4=João |last5=Garcia |first5=Miriam |last6=Venus |first6=Sean |journal=Astronomy and Astrophysics |year=2021 |volume=650 |pages=A156 |doi=10.1051/0004-6361/202040065 |arxiv=2103.06062 |s2cid=232170603 }}</ref> Dit lê minder as 'n graad noord van 'n ander veranderlike rooisuperreus, [[BI Cygni]]. BC Cygni se berekende [[effektiewe temperatuur]] wissel van 2&nbsp;858 tot 3&nbsp;614 [[Kelvin|K]] tussen 'n ligsterkte van 112&nbsp;000 tot 145&nbsp;000 keer dié van die Son. Sy grootte in sy helderste en koelste fase is bereken op sowat {{val|1553|ul=rson}} in vergelyking met sy grootte op sy dofste en warmste fase van {{val|856|u=rson}}. BC&nbsp;Cygni is een van die [[Lys van grootste sterre|grootste bekende sterre]]. As dit in die plek van die Son geplaas sou word, sou dit tot anderkant [[Jupiter]] se wentelbaan gestrek het as hy op sy maksimum radius van {{val|1553|u=rson}} was. Met sy massa van sowat {{val|19|ul=mson}}, word bereken dat sy massaverlies sowat {{val|3.2|e=-9|u=mson}} per jaar is.<ref name=Josselin>{{cite journal | title =Atmospheric dynamics and the mass loss process in red supergiant stars | journal =Astronomy and Astrophysics | year =2007 | volume =469 | issue =2 | pages =671 | bibcode = 2007A&A...469..671J | last1 =Josselin | first1 =E. | last2 =Plez | first2 =B. | doi =10.1051/0004-6361:20066353 | arxiv =0705.0266 | s2cid =17789027 }}</ref> BC Cyg se helderheid wissel tussen [[skynbare magnitude]]s 9 en 10,8 met 'n pulseringstydperk van 720 ± 40 dae.<ref name=kiss>{{cite journal|bibcode=2006MNRAS.372.1721K|title=Variability in red supergiant stars: Pulsations, long secondary periods and convection noise|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=372|issue=4|pages=1721–1734|last1=Kiss|first1=L. L.|last2=Szabó|first2=Gy. M.|last3=Bedding|first3=T. R.|year=2006|doi=10.1111/j.1365-2966.2006.10973.x|arxiv = astro-ph/0608438 |s2cid=5203133}}</ref> Tussen omstreeks 1900 en die jaar 2000 het sy gemiddelde helderheid met omtrent 0,5 magnitudes toegeneem.<ref name=turner>{{cite journal|bibcode=2006PASP..118.1533T|title=The Long-Term Behavior of the Semiregular M Supergiant Variable BC Cygni|url=https://archive.org/details/sim_astronomical-society-of-the-pacific-publications_2006-11_118_849/page/1533|journal=The Publications of the Astronomical Society of the Pacific|volume=118|issue=849|pages=1533|last1=Turner|first1=David G.|last2=Rohanizadegan|first2=Mina|last3=Berdnikov|first3=Leonid N.|last4=Pastukhova|first4=Elena N.|year=2006|doi=10.1086/508905|doi-access=free}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = BC Cygni}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Swaan (sterrebeeld)]] [[Kategorie:M-tipe superreuse]] [[Kategorie:Veranderlike sterre]] [[Kategorie:2MASS-voorwerpe]] aiby7f8kw342901by1vpkrijr62fm6p Xanthocercis 0 402288 3372739 2588424 2026-11-15T13:50:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372739 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = | image = Nyala tree (Xanthocercis zambesiaca) leaves (11711501986).jpg | image2 = Nyala tree (Xanthocercis zambesiaca) old fruits (11710937343).jpg | taxon = Xanthocercis | subdivision_ranks = [[Spesies]] | subdivision = Sien teks. | synonyms =* ''Pseudocadia'' <small>Harms</small> }} '''''Xanthocercis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e in die ''[[Fabaceae]]'' [[familie (biologie)|familie]]. Die genus omvat drie [[spesies]] en is inheems in [[Afrika]] en [[Madagaskar]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23823-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Spesies == * ''[[Xanthocercis madagascariensis]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Xanthocercis rabiensis]]'' <small>Maesen</small> * ''[[Xanthocercis zambesiaca]]'' <small>(Baker) Dumaz-le-Grand</small> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xanthocercis| ]] fy62l9cltnegmv9x552oyxvz7ub9eoi Zanha suaveolens 0 402567 3372778 3003132 2026-11-15T14:43:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372778 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | byskrif = | bewaringstatus = EN | statusstelsel = IUCN3.1 | statusverwysing = <ref name="IUCN" /> | takson = Zanha suaveolens | outeur = [[René Paul Raymond Capuron|Capuron]], (1969)<ref name="powo" /><ref name="capuron" /> | sinonieme = }} '''''Zanha suaveolens''''' is 'n [[boom]] wat deel is van die ''Sapindaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die plant is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Madagaskar]].<ref name="efloras" /> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:785638-1 Plants of the World Online] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="IUCN">{{cite iucn |author= Manjato, N. |date=2019 |title= ''Zanha suaveolens'' |volume=2019 |page= e.T128658446A128660082 |doi= 10.2305/IUCN.UK.2019-2.RLTS.T128658446A128660082.en |access-date=13 November 2022}}</ref> <ref name="powo">{{Cite web|url=http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:785638-1|title=Zanha suaveolens Capuron {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20250415105817/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:785638-1|archive-date=2025-04-15|url-status=dead}}</ref> <ref name="capuron">{{cite journal|author=Capuron, R.P.R.|date=1969|journal= Mém. Mus. Hist. Nat., Paris|volume=19|page=41|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/58086562|title=Révision des Sapindacées de Madagasgar et des Comores}}</ref> <ref name="efloras">{{cite journal|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=12&taxon_id=250062895|title=Zanha suaveolens|publisher=Mem. Mus. Natl. Hist. Nat.|journal=Madagascar Catalogue|volume=19|issue=41|year=1969 }}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zanha]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Endemiese plante van Madagaskar]] ot1ynehx2ubtv64qfxcpo2yjp3qu0l1 Xylocarpus 0 403155 3372749 3279126 2026-11-15T14:05:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372749 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Xylocarpus granatum.jpg |image_caption = |display_parents = 2 |taxon = Xylocarpus |authority = J.Koenig, (1784) |synonyms_ref = |synonyms =* ''Granatum'' <small>Kuntze</small> * ''Monosoma'' <small>Griff.</small> }} '''''Xylocarpus''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat deel is van die ''[[Meliaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]].<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:26860-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230626171731/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:26860-1 |argiefdatum=26 Junie 2023 |besoekdatum= 1 Desember 2023 |url-status=dead}}</ref> == Spesies == * ''[[Xylocarpus granatum]]'' <small>J.Koenig</small> * ''[[Xylocarpus moluccensis]]'' <small>(Lam.) M.Roem.</small> * ''[[Xylocarpus rumphii]]'' <small>(Kostel.) Mabb.</small> == Galery == <gallery> Passur tree (23098384384).jpg Xylocarpus (AM AK297189-2).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylocarpus| ]] di1mojpfu9cqkxsehf9dzhxjwyk6ivc Bergeranthus 0 403961 3372939 3279127 2026-11-16T01:36:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372939 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Bergeranthus |authority = Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Bergeranthus''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is sewe [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16112-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Bergeranthus albomarginatus]]'' <small>A.P.Dold & S.A.Hammer</small> * ''[[Bergeranthus concavus]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Bergeranthus longisepalus]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Bergeranthus multiceps]]'' <small>(Salm-Dyck) Schwantes</small> * ''[[Bergeranthus nanus]]'' <small>A.P.Dold & S.A.Hammer</small> * ''[[Bergeranthus scapiger]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Bergeranthus vespertinus]]'' <small>(A.Berger) Schwantes</small> == Galery == <gallery> Bergeranthusscapiger.jpg Bergeranthus (species or hybrid?) in flower.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bergeranthus| ]] cfeybaxd928l99v9xizepdewyb8jk57 Chironia 0 405399 3373066 2875375 2026-11-16T08:06:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373066 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Chironia palustris ssp. transvaalensis.jpg |image_caption = ''Chironia palustris'' |display_parents = 3 |taxon = Chironia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Eupodia'' <small>Raf.</small> * ''Evalthe'' <small>Raf.</small> * ''Onefera'' <small>Raf.</small> * ''Plocandra'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Roeslinia'' <small>Moench</small> }} '''''Chironia''''' (bitterwortels) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Gentianaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Suider-Afrika]]. == Spesies == Daar is 25 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16497-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241008080701/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16497-1 |argiefdatum= 8 Oktober 2024 |besoekdatum= 8 Oktober 2024 |url-status=dead}}</ref> {{Div col|colwidth=24em}} * ''[[Chironia albiflora]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Chironia angolensis]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Chironia arenaria]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Chironia baccifera]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Chironia baumiana]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Chironia decumbens]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Chironia elgonensis]]'' <small>Bullock</small> * ''[[Chironia erythraeoides]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Chironia fernandesiana]]'' <small>Paiva & I.Nogueira</small> * ''[[Chironia flexuosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Chironia gratissima]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Chironia jasminoides]]'' <small>L.</small> * ''[[Chironia katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Chironia krebsii]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Chironia laxa]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Chironia laxiflora]]'' <small>Baker</small> * ''[[Chironia linoides]]'' <small>L.</small> * ''[[Chironia melampyrifolia]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Chironia palustris]]'' <small>[[William John Burchell|Burch.]]</small> * ''[[Chironia peduncularis]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Chironia peglerae]]'' <small>Prain</small> * ''[[Chironia purpurascens]]'' <small>(E.Mey.) Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Chironia serpyllifolia]]'' <small>[[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]]</small> * ''[[Chironia stokoei]]'' <small>[[Inez Clare Verdoorn|I.Verd.]]</small> * ''[[Chironia tetragona]]'' <small>L.f.</small> {{Div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Chironia| ]] siuz5stippmd1ed5t3xaodhd93qqaw6 Aankope 0 405650 3372817 3344620 2026-11-15T16:37:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372817 wikitext text/x-wiki '''Aankope''' is die proses wat 'n besigheid of organisasie (of selfs 'n enkele mens) gebruik om goedere of [[diens]]te te bekom om sy doelwitte te bereik. Alhoewel daar verskeie organisasies is wat poog om standaarde vir die aankoopproses te stel, kan hierdie prosesse baie verskil tussen organisasies. Aankope is deel van die wyer [[Aankoopfunksie|verkrygingsproses]], wat tipies ook bespoediging, verskaffersgehalte, vervoer en logistiek insluit. == Agtergrond == Aankoopbestuurders/direkteure, verkrygingsbestuurders/direkteure, of personeel wat in 'n organisasie se aankopekantoor werk,<ref>Keene State College, [https://www.keene.edu/administration/policy/detail/purchasing-manual/ Purchasing Manual] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230925060544/https://www.keene.edu/administration/policy/detail/purchasing-manual/ |date=25 September 2023 }}: ''1.1 Introductory Letter from the Purchasing Office'', opdateer 30 Oktober 2017, verkry op 24 Mei 2023</ref> lei die organisasie se verkrygingsprosedures en -standaarde en operasionele aankoopaktiwiteite. == Kontrole tydens aankope == Die meeste organisasies gebruik 'n drieledige kontrole as die basis van hul aankoopprogramme. Dit behels dat drie departemente in die organisasie afsonderlike dele van die verkrygingsproses voltooi. Die drie departemente rapporteer nie almal aan dieselfde senior bestuurder nie, om onetiese praktyke te voorkom en geloofwaardigheid aan die proses te verleen. Hierdie departemente kan aankoop, ontvangs en rekeninge- betaalbaar wees; of ingenieurswese, aankope en rekeninge betaalbaar; of 'n fabrieksbestuurder, aankope en rekeninge betaalbaar. Kombinasies kan aansienlik verskil, maar 'n aankoopafdeling en rekeninge- betaalbaar is gewoonlik twee van die drie betrokke departemente. Organisasies het tipies eenvoudiger prosedures in plek vir lae waarde aankope, byvoorbeeld die VK se Ministerie van Verdediging het 'n aparte interne beleid vir lae waarde aankope ter waarde van minder as £10 000.<ref>Ministry of Defence of the United Kingdom, [https://www.gov.uk/guidance/the-ministry-of-defence-procurement-process The U.K. Ministry of Defence Procurement process], opdateer 15 Februarie 2021, verkry 10 Februarie 2023</ref> Wanneer die ontvangende departement nie betrokke is nie, word dit tipies 'n tweerigtingaankooporder genoem. In hierdie situasie reik die aankoopafdeling die aankoopbestelling uit gemerk as "[[Kwitansie|bewys van ontvangs]] nie vereis nie". Wanneer 'n [[faktuur]] later teen die bestelling inkom, sal die rekeninge-betaalbaarafdeling dan direk na die versoeker van die aankoopbestelling gaan om te verifieer dat die goedere of dienste ontvang is. Dit is tipies wat gedoen word vir goedere en dienste wat die ontvangende departement sal omseil. 'n Paar voorbeelde is [[sagteware]] wat elektronies gelewer word, NRE-werk (nie-herhalende ingenieursdienste), konsultasietyd, ens. == Historiese funksies == Histories het die aankoopafdeling aankoopbestellings vir voorrade, dienste, toerusting en grondstowwe uitgereik. Toe, in 'n poging om die administratiewe koste verbonde aan die herhalende bestelling van basiese verbruikbare items te verminder, is "kombers" of "meester"-ooreenkomste in plek gestel. Hierdie tipe ooreenkomste het tipies 'n langer duur en groter omvang om die skaalkonsep te maksimeer. Wanneer bykomende voorrade benodig word, sal 'n eenvoudige versoek aan die verskaffer uitgereik word om verdere goedere of dienste te verskaf. == Moderniseringsrevolusie == Hierdie neiging weg van die daaglikse verkrygingsfunksie (taktiese aankope) het verskeie veranderinge in die bedryf tot gevolg gehad. Die eerste was die vermindering van personeel. Aankoopafdelings was nou kleiner. Daar was geen behoefte aan die leërskare van klerke wat bestellings vir individuele onderdele verwerk het soos in die verlede nie. Nog 'n verandering was die fokus op die onderhandeling van kontrakte en die verkryging van groot kapitaaltoerusting. Beide hierdie funksies het die aankoopafdelings toegelaat om die grootste [[Finansies|finansiële bydrae]] tot die organisasie te maak. 'n Nuwe termyn en postitel het na vore gekom – Strategiese verkryging en verkrygingsbestuurders. Hierdie professionele persone het nie net gefokus op die bodproses en onderhandeling met verskaffers nie, maar die hele verskaffingsfunksie. In hierdie rolle kon hulle waarde toevoeg en besparings vir hul organisasies meebring. Hierdie waarde het gemanifesteer in laer voorraad, minder personeel, en om die eindproduk vinniger by die verbruiker te kry. Aankoopbestuurders se sukses in hierdie rolle het gelei tot nuwe opdragte buite die tradisionele aankoopfunksie – materiaalbestuur, logistiek, verspreiding- en pakhuisbestuur. Al hoe meer aankoopbestuurders het dus voorsieningskettingbestuurders geword, wat bykomende funksies in hul organisasie se bedryf hanteer. Aankoopbestuurders was nie die enigstes wat voorsieningskettingbestuurders geword het nie. Logistieke bestuurders, materiaalbestuurders, verspreidingsbestuurders, ens. het almal na die breër funksie verskuif en sommige het nou ook die verantwoordelikheid vir aankoopfunksies bygekry. == Verrekening van aangekoopte goedere == In [[rekeningkunde]] is aankope die hoeveelheid goedere wat 'n maatskappy gedurende hierdie jaar gekoop het. Dit verwys ook na inligting oor die soort, kwaliteit, hoeveelheid en koste van goedere gekoop wat in stand gehou moet word. Hulle word by die voorraadinventaris gevoeg. Aankope word verreken deur aankoopafslag en aankoopterugsendings en toelaes. Wanneer dit bygevoeg moet word, hang af van die vry aan boord (VAB) -beleid van die handel. Vir die koper word hierdie nuwe voorraad by versending bygevoeg as die beleid VAB-verskepingspunt was, en die verkoper verwyder hierdie item uit sy voorraad. Aan die ander kant het die koper hierdie voorraad by ontvangs bygevoeg as die beleid VAB-bestemming was, en die verkoper verwyder hierdie item uit sy voorraad wanneer dit afgelewer word. == Goedere gebruik vir navorsing en ontwikkeling == Goedere wat vir die doel anders as direkte verkope gekoop word, soos vir [[Navorsing en ontwikkeling]], word by voorraad gevoeg en toegedeel aan Navorsings- en Ontwikkelingsuitgawe soos dit gebruik word. Toerusting wat vir navorsing, ontwikkeling of produksie aangekoop word, word nie by voorraad gevoeg nie, maar word as 'n [[Bate|kapitaalbate]] (meestal in 'n batereister) gedokumenteer. Dink aan die voorbeeld van 'n naaimasjien wat rokke in 'n klerefabriek moet maak wat nog verkoop gaan word. Die naaldwerkmasjien word nie "opgebruik" in die fabriek nie, maar hou aan met werk totdat dit uit die kapitaalbateregister verwyder (geskrap) word weens slytasie of onbruikbaarheid. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Purchasing}} [[Kategorie:Besigheid]] l15ayapdc4yw3unkn32sfb9d9fcagii Danya Milokhin 0 407003 3373124 3335941 2026-11-16T11:03:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373124 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} <!--{{Блогер | имя = Даня Милохин<br>Danya Milokhin | род деятельности = {{тиктокер/кат|России}}<ref name="Популярный 18-летний блогер рассказал о миллионных тратах - РИА Новости, 15.09.2020" />, [[рэп|рэп-исполнитель]]<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://sobesednik.ru/shou-biznes/20200917-baskov-stal-reperom-novyj-klip |title=Басков стал рэпером: новый клип Николая Баскова и Дани Милохина бьет все рекорды в Youtube (автор: Савельев Михаил) |website=[[Собеседник]] |date=2020-09-17 |access-date=2020-10-27 |deadlink=no |archive-date=2020-09-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919202259/https://sobesednik.ru/shou-biznes/20200917-baskov-stal-reperom-novyj-klip }} {{ютубер/кат|России}}</ref> | название канала YouTube = Даня Милохин | ссылка на канал YouTube = @MILOKHINLOH | дата создания YouTube = {{Дата основания|5|6|2020|лет|nocat=1}} | подписчики YouTube = 805 тыс | подписчики YouTube дата = сентябрь 2023 | просмотры YouTube = 19,8 млн | просмотры YouTube дата = сентябрь 2023 | серебряная кнопка YouTube = да | серебряная кнопка YouTube год = 2020 | название аккаунта TikTok = danya_milokhin | ссылка на аккаунт TikTok = danya_milokhin | подписчики TikTok = 17,4 млн | подписчики TikTok дата = сентябрь 2023 | лайки TikTok = 933,1 млн | лайки TikTok дата = сентябрь 2023 }} --> '''Danila Vyacheslavovich''' ('''Danya''') '''Milokhin'''<ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/karera-i-svoy-biznes/411071-samyy-populyarnyy-malchik-na-zemle-kak-18-letniy-sirota-iz-orenburga|title=«Самый популярный мальчик на земле»: как 18-летний сирота из Оренбурга стал звездой TikTok и зарабатывает 2 млн рублей в месяц|last=Ильмира Гайсина|website=[[Forbes (Россия)|Forbes]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230133017/https://www.forbes.ru/karera-i-svoy-biznes/411071-samyy-populyarnyy-malchik-na-zemle-kak-18-letniy-sirota-iz-orenburga|archive-date=2020-12-30|url-status=live|access-date=2021-05-01}}</ref> (gebore [[6 Desember]] [[2001]], [[Orenburg]])<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°"/><ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru"/> is 'n Russiese [[TikTok|ТikТoker]],<ref name="Популярный 18-летний блогер рассказал о миллионных тратах - РИА Новости, 15.09.2020">{{Cite web|url=https://ria.ru/20200915/milliony-1577289465.html|title=Популярный 18-летний блогер рассказал о миллионных тратах|date=2020-09-15|publisher=[[РИА Новости]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024085639/https://ria.ru/20200915/milliony-1577289465.html|archive-date=2020-10-24|url-status=live|access-date=2020-09-27}}</ref> [[Kletsrym|kletsrymer]], musikant,<ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ">{{Cite web|url=https://muz-tv.ru/news/kto-takoy-danya-milohin-i-pochemu-on-tak-populyaren/|title=Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен?|date=2020-07-12|publisher=[[МУЗ-ТВ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011093815/https://muz-tv.ru/news/kto-takoy-danya-milohin-i-pochemu-on-tak-populyaren/|archive-date=2020-10-11|url-status=dead|access-date=2020-09-27}}</ref> videoblogger, rolprent- en stemakteur. In Oktober 2020 het Russiese ''Forbes'' Milokhin in die 6de plek geplaas op sy eerste lys ooit van die hoogste betaalde [[TikTok|TikTokers]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.forbes.ru//rating-photogallery/410907-milliony-20-letnih-reyting-samyh-vysokooplachivaemyh-tiktokerov|title=Миллионы 20-летних: рейтинг самых высокооплачиваемых тиктокеров. № 6. Даня Милохин {{!}} Карьера и свой бизнес|date=2020-10-12|website=[[Forbes (Россия)|Forbes]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709194059/https://www.forbes.ru/rating-photogallery/410907-milliony-20-letnih-reyting-samyh-vysokooplachivaemyh-tiktokerov|archive-date=2021-07-09|url-status=live|access-date=2021-05-12}}</ref> == Biografie == Danila Milokhin is op 6 Desember 2001 in [[Orenburg]] gebore.<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°"/><ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru"/> Sy kinderjare was nie maklik nie: sy pa, wat [[Alkoholisme|aan alkoholisme]] gely het, en sy ma is geskei, en op die ouderdom van drie het Danila saam met sy ouer broer in 'n weeshuis beland, waar die direkteur Yuri Shatunov se aanneemma, Valentina Tazekenova, was.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=2LfxWti007c|title=Юрий Шатунов - Тазекенова, Милохин/ "Привет Андрей" 17.10.20|archive-url=https://web.archive.org/web/20201103125240/https://www.youtube.com/watch?v=2LfxWti007c&feature=youtu.be|archive-date=2020-11-03|url-status=live|access-date=2020-12-30}}</ref><ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°" /><ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru" /><ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ"/> Toe Danila 13 jaar oud was, is hy en sy broer Ilya deur 'n pleeggesin aangeneem.<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°">{{Cite web|url=https://360tv.ru/news/tekst/danja-milohin/|title=Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok (Клип с Басковым, обложки журналов и съемки на Первом. Как детдомовец Даня Милохин стал звездой TikTok)|date=2020-09-18|publisher=[[Телеканал 360°]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104114105/https://360tv.ru/news/tekst/danja-milohin/|archive-date=2020-11-04|url-status=live|access-date=2020-09-27}}</ref> <ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ"/> Anders as Ilya, wat in die kinderhuis 'n kandidaat geword het vir meestersport in [[skaak]] (as gevolg van sy begeerte om aan te hou sport, wou hy nie die kinderhuis verlaat toe hierdie geleentheid hom voordoen nie), het Danila geen belangstelling in óf studies óf sport getoon nie.{{voetnota|Volgens 'n onderhoud met die TV-kanaal ''Музыка Первого'' het hy as kind nog hokkie gespeel.<ref name="5 фактов о Дане Милохине - Музыка Первого">{{Cite web |url=https://www.muz1.tv/events/14220 |title=5 фактов о Дане Милохине |website=[[Музыка Первого]] |date=2020-05-01 |access-date=2020-09-28 |archive-date=2020-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201001134416/https://www.muz1.tv/events/14220 |deadlink=no }}</ref>}} <ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ"/><ref>{{Cite web|url=https://tntmusic.ru/12812-zvezda-tiktok-danya-milokhin-na-karantine-deneg-stalo-bolshe/|title=Звезда TikTok Даня Милохин: «На карантине денег стало больше!»|date=2020-05-20|website=[[ТНТ Music]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813163155/https://tntmusic.ru/12812-zvezda-tiktok-danya-milokhin-na-karantine-deneg-stalo-bolshe/|archive-date=2020-08-13|url-status=dead|access-date=2020-09-29}}</ref> Op die ouderdom van 16 het hy aan dwelms verslaaf geraak; hy het later daarin geslaag om sy verslawing te oorkom.<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°"/> In 2022 het hy 'n deelnemer geword aan die skou "Ice Age" saam met die tweemalige wêreldkampioen Evgenia Medvedeva.<ref>{{Cite web|url=https://www.championat.com/figureskating/article-4867619-danya-milohin-brosil-zhenyu-medvedevu-i-ushyol-s-lednikovogo-perioda-chto-proizoshlo.html|title=«Не могу уступать сердцу». Милохин жестоко подставил Медведеву в «Ледниковом периоде»|date=2022-10-25|website=«[[Чемпионат]]».|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20221025205340/https://www.championat.com/figureskating/article-4867619-danya-milohin-brosil-zhenyu-medvedevu-i-ushyol-s-lednikovogo-perioda-chto-proizoshlo.html|archive-date=2022-10-25|url-status=live|access-date=2022-12-29}}</ref> In Oktober 2022 het 'n voormalige veiligheidsbeampte 'n veroordeling teen Milokhin geskryf omdat hy die Oekraïense volkslied op 'n stroom saam met 'n Oekraïense blogger gesing het.<ref>{{Cite web|url=https://theins.info/news/257220|title=Бывший силовик донес на Милохина в Генпрокуратуру из-за исполнения гимна Украины|website=The Insider|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20221124225215/https://theins.info/news/257220|archive-date=2022-11-24|url-status=live|access-date=2023-09-13}}</ref> Daarna het hy met vakansie na [[Doebai (stad)|Dubai]] gevlieg,<ref>{{Cite web|url=https://theins.info/antifake/264498|title=Фейк РИА «Новости»: уехавшие артисты «выстроились в очередь» на возвращение в Россию|website=The Insider|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20230830083925/https://theins.info/antifake/264498|archive-date=2023-08-30|url-status=live|access-date=2023-09-13}}</ref> en toe na [[Los Angeles]] ([[Verenigde State van Amerika|VSA]]),<ref>{{Cite web|url=https://spletnik.ru/107457-kak-zhivut-tiktokery-v-krizis.html|title=Даня Милохин и другие тиктокеры уезжают в США в поисках новой аудитории: "Кто-то делает визы, кто-то уже там"|last=Смирнова|first=Ксения|date=2022-09-12|publisher=Spltnk|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230164225/https://spletnik.ru/107457-kak-zhivut-tiktokery-v-krizis.html|archive-date=2022-12-30|url-status=live|access-date=2022-12-30}}</ref> maar terselfdertyd ontken hy gerugte oor sy emigrasie na die VSA, en keer later terug na Rusland.<ref>{{Cite web|url=https://lenta.ru/news/2022/10/19/milohin/|title=Даня Милохин прокомментировал слухи об эмиграции|date=2022-10-19|website=[[Lenta.ru]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230163735/https://lenta.ru/news/2022/10/19/milohin/|archive-date=2022-12-30|url-status=live|access-date=2022-12-29}}</ref> Op 11 September 2023 het hy Rusland weer vir Dubai verlaat na Ekaterina Mizulina se veroordeling wat 'n beroep op die Ministerie van Verdediging gedoen het om Milokhin in die weermag te roep.<ref>{{Cite web|url=https://holod.media/2023/09/12/milokhin/|title=Тиктокер Милохин покинул Россию после доноса Мизулиной в Минобороны|date=2023-09-12|website=«Холод»|language=ru-RU|archive-url=https://web.archive.org/web/20230914033033/https://holod.media/2023/09/12/milokhin/|archive-date=2023-09-14|url-status=live|access-date=2023-09-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.currenttime.tv/a/tik-toker-danya-milohin-ekateriny-mizulinoy/32589713.html|title=Танцы на Красной площади и срочный отъезд. Тиктокер Даня Милохин снова покинул РФ после просьбы Екатерины Мизулиной призвать его в армию|date=2023-09-12|website=Настоящее Время|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20230913235809/https://www.currenttime.tv/a/tik-toker-danya-milohin-ekateriny-mizulinoy/32589713.html|archive-date=2023-09-13|url-status=live|access-date=2023-09-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2023/09/12/mizulina-soobschila-chto-danya-milohin-srochno-uletel-iz-rossii-nakanune-ona-prosila-prizvat-ego-v-armiyu|title=Мизулина сообщила, что Даня Милохин срочно улетел из России. Накануне она просила призвать его в армию|website=Meduza|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20230913052735/https://meduza.io/news/2023/09/12/mizulina-soobschila-chto-danya-milohin-srochno-uletel-iz-rossii-nakanune-ona-prosila-prizvat-ego-v-armiyu|archive-date=2023-09-13|url-status=live|access-date=2023-09-13}}</ref> == Beroep == In 2019 het hy 'n rekening op [[TikTok]] geopen, waar hy video's begin plaas het.<ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru">{{Cite web|url=https://www.infox.ru/usefull/29/238485-dana-milohin-tik-tok-klip-s-timati-i-dziganom-i-drugie-fakty-biografii|title=Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии|date=2020-07-07|website=Infox.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20200810050732/https://www.infox.ru/usefull/29/238485-dana-milohin-tik-tok-klip-s-timati-i-dziganom-i-drugie-fakty-biografii|archive-date=2020-08-10|url-status=live|access-date=2020-09-27}}</ref> Op daardie stadium het hy in Anapa gewoon en as 'n kelner gewerk,<ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru" /> toe besluit hy om na [[Moskou]] te trek.<ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru" /><ref name="Популярный 18-летний блогер рассказал о миллионных тратах - РИА Новости, 15.09.2020"/> Terselfdertyd het Yaroslav Andreev, stigter van die WildJam-agentskap, die aandag op hom gevestig en Milokhin genooi om deel te neem aan integrasies vir borge. Die agentskap het die werk met adverteerders oorgeneem. <ref>{{Cite web|url=https://www.forbes.ru/karera-i-svoy-biznes/411071-samyy-populyarnyy-malchik-na-zemle-kak-18-letniy-sirota-iz-orenburga|title=«Самый популярный мальчик на земле»: как 18-летний сирота из Оренбурга стал звездой TikTok и зарабатывает 2 млн рублей в месяц|website=Forbes.ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230133017/https://www.forbes.ru/karera-i-svoy-biznes/411071-samyy-populyarnyy-malchik-na-zemle-kak-18-letniy-sirota-iz-orenburga|archive-date=2020-12-30|url-status=live|access-date=2021-07-04}}</ref> Op 10 Maart 2020 het hy 'n TikTok-span (die sogenaamde "Tiktok-huis" of "Tiktoker-huis") gestig genaamd Dream Team House.<ref name="Даня Милохин: Tik Tok, клип с Тимати и Джиганом и другие факты биографии - INFOX.ru"/> <ref name="Тиктокеры из Dream Team House стали героями обложки российского Elle Girl | | SRSLY.RU">{{Cite web|url=https://srsly.ru/article/show/3265/|title=Тиктокеры из Dream Team House стали героями обложки российского Elle Girl|date=2020-07-11|website=SRSLY|archive-url=https://web.archive.org/web/20200930224915/https://srsly.ru/article/show/3265/|archive-date=2020-09-30|url-status=live|access-date=2020-09-28}}</ref> Danya het besluit om sy hand met musiek te probeer, en het die liedjie «Я дома» gekomponeer en gepubliseer, wat praat oor die feit dat hy in selfisolasie is weens [[Covid-19-pandemie|die verspreiding van koronavirus]]. Die snit het baie gewild geword op TikTok; duisende video's is daaroor gemaak.<ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ"/> Boonop is 'n video op 6 Mei op YouTube vrygestel, <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=NM4C3wnXzxE|title=Даня Милохин - Я Дома (Премьера клипа / 2020) - YouTube|date=2020-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20201014171936/https://www.youtube.com/watch?v=NM4C3wnXzxE|archive-date=2020-10-14|url-status=live|access-date=2020-09-20}}</ref> wat vinnig miljoene kyke versamel het.<ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ" /> Op 10 Junie 2020 is die liedjie «Хавчик» vrygestel - 'n samewerking tussen Milokhin en Timati en Dzhigan.<ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ"/><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=_vaSUFXXWkY|title=Тимати, Джиган, Даня Милохин - Хавчик (Премьера клипа, 2020) - YouTube|date=2020-06-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017170835/https://www.youtube.com/watch?v=_vaSUFXXWkY|archive-date=2020-10-17|url-status=live|access-date=2020-09-28}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.rap.ru/video/8627|title=ТИМАТИ, ДЖИГАН И ТИК-ТОКЕР ДАНЯ МИЛОХИН ВЫПУСТИЛИ КЛИП «ХАВЧИК»|date=2020-06-10|website=[[Rap.ru]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20200813170722/http://www.rap.ru/video/8627|archive-date=2020-08-13|url-status=dead|access-date=2020-08-10}}</ref> Aan die einde van dieselfde maand het hy nog 'n solo-liedjie vrygestel, «Я подонок».<ref name="Кто такой Даня Милохин и почему он так популярен? - МУЗ-ТВ" /><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=9VUtLwohlK4|title=Даня Милохин - Подонок (Премьера трека / 2020) - YouTube|date=2020-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200730040155/https://www.youtube.com/watch?v=9VUtLwohlK4&feature=applinks|archive-date=2020-07-30|url-status=live|access-date=2020-09-28}}</ref> Op 6 September 2020 het hy die enkelsnit «Лав» <ref name="Премьера: Даня Милохин представил романтичный трек «Лав» • ТНТ MUSIC — Здесь твоя музыка">{{Cite web|url=https://tntmusic.ru/13680-premera-danya-milokhin-predstavil-romantichnyi-trek-lav/|title=Премьера: Даня Милохин представил романтичный трек «Лав»|date=2020-09-07|publisher=[[ТНТ MUSIC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201031125813/https://tntmusic.ru/13680-premera-danya-milokhin-predstavil-romantichnyi-trek-lav/|archive-date=2020-10-31|url-status=dead|access-date=2020-09-27}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.gq.ru/entertainment/danya-milohin-vypustil-novyj-trek-posle-kotorogo-vy-zahotite-priznavatsya-v-lyubvi|title=Даня Милохин выпустил новый трек, после которого вы захотите признаваться в любви|date=2020-09-07|website=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927112242/https://www.gq.ru/entertainment/danya-milohin-vypustil-novyj-trek-posle-kotorogo-vy-zahotite-priznavatsya-v-lyubvi|archive-date=2020-09-27|url-status=dead|access-date=2020-09-07}}</ref> vrygestel. Die video is op 30 September <ref>{{Cite web|url=https://www.gq.ru/entertainment/danya-milohin-lav|title=Даня Милохин выпустил клип на трек «Лав»|last=Диана Иванова|website=[[GQ]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009033843/https://www.gq.ru/entertainment/danya-milohin-lav|archive-date=2020-10-09|url-status=dead|access-date=2020-10-05}}</ref> vrygestel. Op 17 September 2020 is 'n video vrygestel vir die liedjie «Дико тусим», wat Milokhin saam met Nikolai Baskov opgeneem het.<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°"/> <ref>{{Cite web|url=https://www.eg.ru/showbusiness/950099-baskov-i-danya-milohin-prezentovali-novyy-klip-na-pesnyu-diko-tusim/|title=Басков и Даня Милохин презентовали новый клип на песню «Дико тусим»|last=Нечаусова Екатерина|date=2020-09-17|website=[[Экспресс-газета]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024201558/https://www.eg.ru/showbusiness/950099-baskov-i-danya-milohin-prezentovali-novyy-klip-na-pesnyu-diko-tusim/|archive-date=2020-10-24|url-status=live|access-date=2020-10-12}}</ref> Op 21 April 2021 het hy sy debuutalbum “Boom” vrygestel wat agt snitte<ref>{{Cite web|url=https://www.intermedia.ru/news/357570|title=Даня Милохин выпустил альбом с ремиксом на дуэт с Николаем Басковым|date=2021-04-21|website=[[InterMedia]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421184200/https://www.intermedia.ru/news/357570|archive-date=2021-04-21|url-status=live|access-date=2021-04-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://regnum.ru/news/3249565.html|title=«Бум»: Даня Милохин выпустил свой дебютный альбом|date=2021-04-21|website=[[Regnum]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421184201/https://regnum.ru/news/3249565.html|archive-date=2021-04-21|url-status=dead|access-date=2021-04-21}}</ref> ingesluit het. In 2021 het hy aan die Sber- advertensieveldtog deelgeneem en in 'n aantal video's en advertensies gespeel. Op 17 Mei is Milokhin se video vrygestel vir 'n advertensieveldtog vir Sberbank en Visa.<ref>{{Cite web|url=https://press.sber.ru/publications/vezde-top-sber-vypustil-klip-s-danei-milokhinym|title=«Везде топ» — Сбер выпустил клип с Даней Милохиным|last=Сбер|website=sber.ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210604105914/https://press.sber.ru/publications/vezde-top-sber-vypustil-klip-s-danei-milokhinym|archive-date=2021-06-04|url-status=dead|access-date=2021-05-17}}</ref> In 2021 het hy een van die sprekers by en die jeuggesig van die St. Petersburg Internasionale Ekonomiese Forum geword.<ref>{{Cite web|url=https://medialeaks.ru/0206tat-trnd-pmef/|title=Даня Милохин выступил на экономическом форуме в Санкт-Петербурге|website=medialeaks.ru|language=ru-RU|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606192434/https://medialeaks.ru/0206tat-trnd-pmef/|archive-date=2021-06-06|url-status=dead|access-date=2021-06-06}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://life.ru/p/1401059|title=Экономика TikTok. Милохин выступил на ПМЭФ-2021|website=Life.ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606192434/https://life.ru/p/1401059|archive-date=2021-06-06|url-status=live|access-date=2021-06-06}}</ref> Hy is later deur die amptelike verteenwoordiger van die Russiese ministerie van buitelandse sake, Maria Zakharova, gekritiseer vir "klowery" by die forum.<ref>{{Cite web|url=https://news.rambler.ru/community/46568570-zaharova-otchitala-sobchak-i-milohina-za-klounadu-na-pmef/|title=Захарова отчитала Собчак и Милохина за «клоунаду» на ПМЭФ|website=Рамблер/новости|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605182049/https://news.rambler.ru/community/46568570-zaharova-otchitala-sobchak-i-milohina-za-klounadu-na-pmef/|archive-date=2021-06-05|url-status=live|access-date=2021-06-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.5-tv.ru/news/345575/teper-nazemlu-milohin-ustroil-lezbise-ssobcak-napmef2021/|title=«Теперь на землю!» — Милохин устроил лежбище с Собчак на ПМЭФ-2021|last=Егор Измалкин|website=Пятый канал|language=ru|access-date=2021-06-06}}</ref> Vanaf middel Julie 2021 het Danya Milokhin meer as 14 miljoen volgelinge op TikTok,<ref name="Популярный 18-летний блогер рассказал о миллионных тратах - РИА Новости, 15.09.2020"/> <ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°"/> en meer as 3 miljoen op [[Instagram]].<ref name="Как Даня Милохин прославился с помощью TikTok - Телеканал 360°" /> == Diskografie == === Album === {| class="wikitable" style="font-size: 100%" !Naam ! Inligting |- | "БУМ" | * Vrystelling: 21 April 2021 <ref>{{Cite web|url=https://music.apple.com/ru/album/%D0%B1%D1%83%D0%BC/1561042444|title=Альбом «БУМ» (Даня Милохин)|website=[[Apple Music]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420211235/https://music.apple.com/ru/album/%D0%B1%D1%83%D0%BC/1561042444|archive-date=2021-04-20|url-status=dead|access-date=2021-04-21}}</ref> * Etiket: Dream Team Family * Formaat: digitale verspreiding |} === Enkelspelers === {| class="wikitable" ! rowspan="2" | Jaar ! rowspan="2" | Naam ! colspan="3" | Trefferlyste ! rowspan="2" | Album |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ''Tophit''-Top radio- en YouTube-treffers<br /><ref>Для «Хавчика»: {{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/chart/airplay_youtube/weekly/2020-06-12/all/all|title=Radio & YouTube – Top Week Hits|website=[[TopHit]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210807142805/https://tophit.ru/ru/chart/airplay_youtube/weekly/2020-06-12/all/all|archive-date=2021-08-07|url-status=dead|access-date=2020-08-10}}<br />Для остальных песен: {{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/tracks/120445/|title=Даня Милохин и Николай Басков — Дико тусим|website=[[Tophit]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012223749/https://tophit.ru/ru/tracks/120445/|archive-date=2020-10-12|url-status=dead|access-date=2020-10-12}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ''Tophit''-Radio en YouTube Russiese treffers<br /><ref>Для «Хавчика»: {{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/chart/airplay_youtube/weekly/2020-06-12/rus/all|title=Radio & YouTube – Top Week Hits (Russia)|website=[[TopHit]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211025109/https://tophit.ru/ru/chart/airplay_youtube/weekly/2020-06-12/rus/all|archive-date=2022-02-11|url-status=dead|access-date=2020-08-10}}</ref> ! scope="col" style="width:3em;font-size:85%;" | ''Tophit''-Top YouTube Russiese treffers<br /><ref>Для «Хавчика»: {{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/chart/youtube/weekly/2020-06-12/rus/all|title=YouTube – Top Week Hits (Russia)|website=[[TopHit]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210921004746/https://tophit.ru/ru/chart/youtube/weekly/2020-06-12/rus/all|archive-date=2021-09-21|url-status=dead|access-date=2020-08-10}}<br />Для остальных песен: {{Cite web|url=https://tophit.ru/ru/tracks/120445/|title=Даня Милохин и Николай Басков — Дико тусим|website=[[Tophit]]|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20201012223749/https://tophit.ru/ru/tracks/120445/|archive-date=2020-10-12|url-status=dead|access-date=2020-10-12}}</ref> |- | rowspan="11" | 2020 | "Я дома" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Хавчик"<br /><small>(met Timati en Dzhigan)</small> | align="center" | 23 | align="center" | elf | align="center" | 2 | align="center" | "Транзит"<br /><small>(album ''Timati'')</small> |- | "Подонок" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — | rowspan="11" align="center" | — |- | "Потанцуй со мной" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Лав" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Дико тусим"<br /><small>(met Nikolai Baskov)</small> | align="center" | 190 | align="center" | — | align="center" | 46 |- | "Детство"<br /><small>(saam met Artur Babich ) (cover van 'n liedjie deur Rauf en Faik)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Есть только миг"<br /><small>(met Maruv )</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Обращение к 2020 году" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | |- | "Чётко"<br /><small>(saam met Artur Babich)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | |- | "Новый год"<br /><small>(met Artur Babich, Oleg Liquidator & Klimtok)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | rowspan="8" | 2021 | "Выдыхаю боль" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Among Us"<br /><small>(met Nikita Levinsky)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Единорог" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | "БУМ" |- | "Везде топ" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — | rowspan="10" align="center" | — |- | "Мама"<br /><small>(met Sorry Jesus)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "so low"<br /><small>(met escape)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Башня"<br /><small>(met gr. Mumiy Troll)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Дико влюблены"<br /><small>(saam met Nikolai Baskov)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | rowspan="3" | 2022 | "Без капли мыслей" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Выпускной" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "Изи на (Дисс на первый)" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | rowspan="2" | 2023 | "Зануда" | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |- | "На день интересна"<br /><small>(met Nekoglai)</small> | align="center" | — | align="center" | — | align="center" | — |} == Graderings == * Die hoogs betaalde TikTokers volgens ''Forbes'' - 6de plek <ref name=":0"/> * Die gewildste TikTokers in Rusland volgens MTV - 10de plek <ref name="Самые популярные тиктокеры в мире и России: ТОП-10">{{Cite web|url=https://www.mtv.ru/news/top-10-populyarnykh-tiktokerov-mira/#russia|title=Самые популярные тиктокеры в мире и России: ТОП-10|date=2020-12-17|publisher=[[MTV Russia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210122055743/https://www.mtv.ru/news/top-10-populyarnykh-tiktokerov-mira/#russia|archive-date=2021-01-22|url-status=live|access-date=2021-01-04}}</ref> * Top 5 sangsterre " [[TikTok]] " - 1ste plek <ref name="Самые яркие звезды TikTok: песни, видео, интересные факты о тиктокерах">{{Cite web|url=https://www.kp.ru/afisha/msk/obzory/moj-gorod/samye-yarkie-zvezdy-tiktok/|title=Самые яркие звезды TikTok: песни, видео, интересные факты о тиктокерах|publisher=[[Комсомольская правда]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210216151756/https://www.kp.ru/afisha/msk/obzory/moj-gorod/samye-yarkie-zvezdy-tiktok/|archive-date=2021-02-16|url-status=live|access-date=2021-01-05}}</ref> * In 2022 het hy die 7de plek in die Romir Influence Ranking <ref>{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/culture/news/2022/01/08/n_17113759.shtml|title=Составлен топ-10 инфлюенсеров — блогеров России - Газета.Ru {{!}} Новости|website=Газета.Ru|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109132005/https://www.gazeta.ru/culture/news/2022/01/08/n_17113759.shtml|archive-date=2022-01-09|url-status=live|access-date=2022-01-09}}</ref> behaal. == Notas == === Voetnotas === {{Notas}} === Bronne === {{Verwysings}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 2001]] [[Kategorie:Russiese musici]] 0fq04twgwta450ufbkpwb99gqnk00x0 Amazing Grace (lied) 0 407009 3372868 3345155 2026-11-15T19:58:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372868 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} {{Inligtingskas musikale komposisie|name="Amazing Grace"|Image=Olney Hymns page 53 Amazing Grace.jpg|Alt=|Caption=Die onderste gedeelte van bladsy 53 van ''[[Olney Hymns]]'' wys die eerste stanza van die lied "Amazing Grace"|translation=<!-- to English, if hymn name is a different language -->|Native_name=<!-- if hymn name is the translation -->|Native_name_lang=<!-- two-letter code -->|composer=|Genre=Lofsang|Occasion=|Text=[[John Newton]]|meter=8.6.8.6 (gemene maat)|melody=New Britain|Composed=<!-- {{Timeline-event|date={{Start date|df=y|YYYY|MM|DD}}|end_date={{End date|df=y|YYYY|MM|DD}}}} -->|Published=|Misc={{Audio sample | type = song | header = | file = Amazing Grace US Marine Band.ogg | description = "Amazing Grace" soos uitgevoer deur Vlootorkes van die VSA (sang met orkes begeleiding) }}}}  '''"Amazing Grace"''' is 'n Christelike lofsang wat in 1779 gepubliseer is, met woorde geskryf in 1772 deur die Engelse digter en Anglikaanse geestelike John Newton (1725–1807). Dit is 'n besondere gewilde lofsang, veral in die Verenigde State van Amerika, waar dit vir beide godsdienstige en sekulêre doeleindes gebruik word. Newton het die woorde uit persoonlike ervaring geskryf. Hy het grootgeword sonder enige spesifieke geloofsoortuiging, maar sy lewenspad is gevorm deur 'n verskeidenheid kinkels en toevallighede wat dikwels in beweging gebring is deur ander se reaksies op wat hulle as sy hardkoppige insubordinasie beskou het. Hy is in diens van die [[Britse Vloot|Royal Navy]] gedwing (opgeroep). Nadat hy die diens verlaat het, het hy betrokke geraak by die [[Transatlantiese slawehandel|Atlantiese slawehandel]]. In 1748 het 'n hewige storm sy vaartuig aan die kus van County Donegal, [[Koninkryk van Ierland|Ierland]], so erg getref dat hy tot God om genade geroep het. Hierdie oomblik het sy geestelike bekering teweeg gebring, maar hy het voortgegaan met slawehandel tot 1754 of 1755, toe hy sy seevaart heeltemal beëindig het. Newton het Christelike teologie begin studeer en later 'n afskaffer van slawerny geword. Newton, wat in 1764 in die [[Kerk van Engeland]] georden is, word kurator van Olney, Buckinghamshire, waar hy saam met die digter William Cowper gesange begin skryf het. "Amazing Grace" is geskryf om 'n preek op Nuwejaarsdag van 1773 te illustreer. Dit is onbekend of daar enige musiek was wat die verse vergesel het; dit is moontlik deur die gemeente gesing. Dit debuteer in druk in 1779 in Newton en Cowper se ''Olney Hymns'', maar het in 'n relatiewe onbekendheid in Engeland gevestig. In die Verenigde State het "Amazing Grace" 'n gewilde lied geword wat deur Baptiste en Metodiste predikers gebruik is as deel van hul evangelisasie, veral in die Suide, tydens die Tweede Groot Ontwaking van die vroeë 19de eeu. Dit is geassosieer met meer as 20 melodieë. In 1835 het die Amerikaanse komponis William Walker dit op die wysie getoonset wat bekend staan as " New Britain " in 'n vormnootformaat; dit is die weergawe wat vandag die meeste gesing word. “Amazing Grace” is een van die herkenbaarste liedjies in die Engelssprekende wêreld, veral danksy die sentrale boodskap dat vergifnis en verlossing moontlik is ongeag sondes wat gepleeg is en ook dat die siel deur die genade van God van wanhoop verlos kan word. Die skrywer, Gilbert Chase, skryf dat dit “sonder twyfel die bekendste van al die volksliedere is”.<ref>Chase, p. 181.</ref> Jonathan Aitken, 'n Newton-biograaf, skat dat die liedjie ongeveer 10 miljoen keer per jaar opgevoer word.<ref name="aitken224">Aitken, p. 224.</ref> Dit het besondere invloed in volksmusiek gehad, en het 'n emblematiese swart geestelike lied geword. Die universele boodskap daarvan was 'n belangrike faktor in sy oorgang na sekulêre musiek. "Amazing Grace" het van nuuts af aan gewild geword tydens 'n herlewing van volksmusiek in die VSA gedurende die 1960's, en dit is duisende kere gedurende en sedert die 20ste eeu opgeneem. == Geskiedenis == === John Newton se bekering === <div class="quotebox pullquote floatright" style="width:20em; ; font-size: 95%;"><blockquote class="quotebox-quote left-aligned" id="190" style=""><poem> Amazing grace! (how sweet the sound) That sav'd a wretch like me! I once was lost, but now am found, Was blind, but now I see. 'Twas grace that taught my heart to fear, And grace my fears reliev'd; How precious did that grace appear The hour I first believ'd! Thro' many dangers, toils, and snares, I have already come; 'Tis grace hath brought me safe thus far, And grace will lead me home. The Lord has promis'd good to me, His word my hope secures; He will my shield and portion be As long as life endures. Yes, when this flesh and heart shall fail, And mortal life shall cease; I shall possess, within the veil, A life of joy and peace. The earth shall soon dissolve like snow, The sun forbear to shine; But God, who call'd me here below, Will be forever mine. </poem></blockquote> <cite class="left-aligned" style="">John Newton, ''Olney Hymns'', 1779</cite> </div>Volgens die ''Dictionary of American Hymnology'' is "Amazing Grace" John Newton se geestelike outobiografie in versformaat.<ref name="dah">[http://www.hymnary.org/text/amazing_grace_how_sweet_the_sound "Amazing Grace How Sweet the Sound"], ''Dictionary of American Hymnology''. Retrieved 31 October 2009.</ref> In 1725 is Newton gebore in Wapping, 'n distrik in Londen naby die Teems. Sy pa was 'n skeepshandelaar wat as 'n Katoliek grootgemaak is, maar Protestantse simpatie gehad het, en sy ma was 'n toegewyde Onafhanklike, nie verbonde aan die Anglikaanse Kerk nie. Sy was van plan om Newton 'n geestelike te word, maar sy is aan tuberkulose dood toe hy ses jaar oud was.<ref>Martin (1950), pp. 8–9.</ref> Vir die volgende paar jaar, terwyl sy pa op see was, is Newton grootgemaak deur sy emosioneel verafgeleë stiefma. Hy is ook kosskool toe gestuur, waar hy mishandel is.<ref>Newton (1824), p. 12.</ref> Op elfjarige ouderdom het hy as vakleerling by sy pa aangesluit op 'n skip; sy seevaartloopbaan sou gekenmerk word deur koppige ongehoorsaamheid. As jongmens het Newton 'n patroon begin om baie naby aan die dood te kom, sy verhouding met God te ondersoek, en dan terug te val in slegte gewoontes. As 'n matroos het hy sy geloof aan die kaak gestel nadat hy beïnvloed is deur 'n skeepsmaat wat met hom ''Characteristics of Men, Manners, Opinions, Times'' bespreek het, 'n boek deur die Third Earl of Shaftesbury . In 'n reeks briewe het Newton later geskryf: "Soos 'n onverhoedse matroos wat sy hawe verlaat net voor 'n opkomende storm, het ek die hoop en vertroosting van die [[Evangelie]] verloën op die tydstip toe elke ander troos my op die punt was om te faal."<ref>Newton (1824), pp. 21–22.</ref> Sy ongehoorsaamheid het veroorsaak dat hy by die Koninklike Vloot gedruk is, en hy het geleenthede benut om sy verlof te laat staan. Hy het die vloot verlaat om Mary "Polly" Catlett, 'n familievriend op wie hy verlief geraak het, te besoek.<ref>Martin (1950), p. 23.</ref> Nadat hy vernedering verduur het omdat hy die vloot verlaat het, is hy as bemanning na 'n slaweskip verruil.<ref>John Newton, English clergyman and writer: https://www.britannica.com/biography/John-Newton</ref> Hy het 'n loopbaan in slawehandel begin.<ref>John Newton 1725 - 1807:https://www.pbs.org/wgbh/aia/part1/1p275.html</ref> Newton het dikwels die kaptein openlik gespot deur onwelvoeglike gedigte en liedjies oor hom te skep, wat so gewild geword het dat die bemanning begin aansluit het.<ref>Martin (1950), pp. 51–52.</ref> Sy meningsverskille met verskeie kollegas het daartoe gelei dat hy byna tot die dood van die honger uitgehonger is, gevange geneem is terwyl hy op see was, en vasgeketting is soos die slawe wat hulle gedra het. Hy is self deur die Sherbro verslaaf en gedwing om op 'n plantasie in [[Sierra Leone]] naby die Sherbrorivier te werk. Na 'n paar maande het hy aan Sierra Leone as sy huis begin dink, maar sy pa het ingegryp nadat Newton vir hom 'n brief gestuur het waarin hy sy omstandighede beskryf, en bemanning van 'n ander skip het hom toevallig gevind. {{voetnota|Newton's father was friends with Joseph Manesty, who intervened several times in Newton's life. Newton was supposed to go to Jamaica on Manesty's ship, but missed it while he was with the Catletts. When Newton's father got his son's letter detailing his conditions in Sierra Leone, he asked Manesty to find Newton. Manesty sent the ''Greyhound'', which travelled along the African coast trading at various stops. An associate of Newton lit a fire, signalling to ships he was interested in trading just 30 minutes before the ''Greyhound'' appeared. (Aitken, pp. 34–35, 64–65.)}} Newton het beweer die enigste rede waarom hy Sierra Leone verlaat het, was as gevolg van Polly.<ref>Martin (1950), p. 63.</ref> Terwyl hy aan boord van die skip ''Greyhound'' was, het Newton bekendheid verwerf as een van die mees profane manne wat die kaptein nog ooit ontmoet het. In 'n kultuur waar matrose gewoonlik gevloek het, is Newton verskeie kere vermaan omdat hy nie net die ergste woorde gebruik het wat die kaptein nog ooit gehoor het nie, maar ook nuwes geskep het om die grense van verbale losbandigheid te oorskry.<ref>Martin (1950), pp. 67–68.</ref> In Maart 1748, terwyl die ''Windhond'' in die Noord-Atlantiese Oseaan was, het 'n hewige storm op die skip gekom wat so rof was dat dit 'n bemanningslid oorboord gevee het wat gestaan het waar Newton oomblikke tevore was. {{voetnota|Several retellings of Newton's life story claim that he was carrying slaves during the voyage in which he experienced his conversion, but the ship was carrying livestock, wood, and beeswax from the coast of Africa. (Aitken, p. 76.)}} Na ure nadat die bemanning water van die skip leeggemaak het en verwag het om omgeslaan te word, het Newton en 'n ander maat hulself aan die skip se pomp vasgebind om te verhoed dat hulle oorboord gespoel word, en werk vir 'n paar uur.<ref name="Martin73" /> Nadat hy die maatreël aan die kaptein voorgestel het, het Newton omgedraai en gesê: "As dit nie sal werk nie, wees Here ons genadig!"<ref>Newton (1824), p. 41.</ref><ref>Martin (1950), pp. 70–71.</ref> Newton het kort gerus voordat hy na die dek teruggekeer het om vir die volgende elf uur te stuur. Gedurende sy tyd aan die stuur het hy oor sy goddelike uitdaging nagedink.<ref name="Martin73">Martin (1950), p. 73.</ref> Sowat twee weke later het die gehawende skip en uitgehongerde bemanning in Lough Swilly, Ierland, geland. Vir etlike weke voor die storm het Newton ''The Christian's Pattern'' gelees, 'n opsomming van die 15de-eeuse ''The Imitation of Christ'' deur Thomas à Kempis . Die herinnering aan sy eie "Here wees ons genadig!" uitgespreek tydens 'n oomblik van desperaatheid in die storm het hom nie verlaat nie; hy het begin vra of hy God se genade waardig is of op enige manier loskoopbaar is. Hy het nie net sy geloof verwaarloos nie, maar het direk daarteen gekant, deur ander te bespot wat hulle s'n gewys het, en God as 'n mite bespot en veroordeel. Hy het begin glo dat God vir hom 'n diepgaande boodskap gestuur het en deur hom begin werk het.<ref>Aitken, pp. 81–84.</ref> Newton se bekering was nie onmiddellik nie, maar hy het Polly se familie gekontak en sy voorneme aangekondig om met haar te trou. Haar ouers was huiwerig aangesien hy bekend was as onbetroubaar en voortvarend. Hulle het geweet dat hy ook goddeloos was, maar het hom toegelaat om aan Polly te skryf, en hy het begin om hom aan gesag te onderwerp ter wille van haar.<ref name="martin82-85">Martin (1950), pp. 82–85.</ref> Hy het 'n plek op 'n slaweskip op pad na Afrika gesoek, en Newton en sy bemanningslede het deelgeneem aan die meeste van dieselfde aktiwiteite waaroor hy voorheen geskryf het; die enigste onsedelikheid waaruit hy homself kon bevry was godslastering. Na 'n ernstige siekte is sy besluit hernu, maar hy het dieselfde houding teenoor slawerny behou as wat deur sy tydgenote gehuldig is. {{voetnota|When Newton began his journal in 1750, not only was slave trading seen as a respectable profession by the majority of Britons, its necessity to the overall prosperity of the kingdom was communally understood and approved. Only [[Quaker]]s, who were much in the minority and perceived as eccentric, had raised any protest about the practice. (Martin and Spurrell [1962], pp. xi–xii.)}} Newton het voortgegaan in die slawehandel deur verskeie reise waar hy die kus van Afrika gevaar het, nou as 'n kaptein, en slawe aangeskaf wat in groter hawens te koop aangebied is en hulle na Noord-Amerika vervoer het. [[Lêer:Amazing grace in OlneyHymns1779.jpg|links|duimnael|Amazing grace in die Olney liedboek, 1779]] Tussen reise het hy in 1750 met Polly getrou, en hy het dit moeiliker gevind om haar aan die begin van elke reis te verlaat. Na drie skeepsreise in die slawehandel is Newton 'n pos as skeepskaptein belowe met vrag wat nie met slawerny verband hou nie. Maar op die ouderdom van dertig het hy inmekaargesak en nooit weer gevaar nie.<ref>Aitken, p. 125.</ref> {{voetnota|Newton's biographers and Newton himself does not put a name to this episode other than a "fit" in which he became unresponsive, suffering dizziness and a headache. His doctor advised him not to go to sea again, and Newton complied. Jonathan Aitken called it a stroke or [[seizure]], but its cause is unknown. (Martin [1950], pp. 140–141.)(Aitken, p. 125.)}} === Olney kurator === Newton het vanaf 1756 as doeane-agent in [[Liverpool]] gewerk en begin om homself Latyn, Grieks en teologie te leer. Hy en Polly het hulself in die kerkgemeenskap verdiep, en Newton se passie was so indrukwekkend dat sy vriende voorgestel het dat hy 'n priester in die Church of England word. Hy is in 1758 deur John Gilbert, Aartsbiskop van York, van die hand gewys, oënskynlik omdat hy geen universiteitsgraad gehad het nie,<ref>Martin (1950), pp. 166–188.</ref> hoewel die meer waarskynlike redes sy neiging tot evangelisasie en neiging om met Metodiste te sosialiseer was.<ref>Aitken, pp. 153–154.</ref> Newton het sy toewyding voortgesit, en nadat hy deur 'n vriend aangemoedig is, het hy geskryf oor sy ervarings in die slawehandel en sy bekering. William Legge, 2de graaf van Dartmouth, beïndruk met sy verhaal, het Newton geborg vir ordening deur John Green, biskop van Lincoln, en hom die kuratorskap van Olney, Buckinghamshire, in 1764 aangebied.<ref>Martin (1950), pp. 198–200.</ref> ==== ''Olney Gesange'' ====    Olney was 'n dorpie met sowat 2 500 inwoners wie se hoofbedryf kant met die hand gemaak het. Die mense was meestal ongeletterd en baie van hulle was arm.<ref name="aitken224">Aitken, p. 224.</ref> Newton se prediking was uniek deurdat hy baie van sy eie ervarings vanaf die kansel gedeel het; baie geestelikes het op 'n afstand gepreek en geen intimiteit met versoeking of sonde erken nie. Hy was betrokke by sy gemeentelede se lewens en was baie geliefd, hoewel sy skryfwerk en aflewering soms ongepoets was.<ref>Martin (1950), pp. 208–217.</ref> Maar sy toewyding en oortuiging was duidelik en kragtig, en hy het dikwels gesê sy missie was om "'n harde hart te breek en 'n gebroke hart te genees".<ref name="pollock">Pollock, John (2009). "Amazing Grace: The great Sea Change in the Life of John Newton", ''The Trinity Forum Reading'', The Trinity Forum.</ref> Hy het 'n vriendskap gesluit met William Cowper, 'n begaafde skrywer wat misluk het in 'n loopbaan in die regte en aanvalle van waansin gely het en verskeie kere selfmoord probeer het. Cowper het Olney geniet{{Spaced ndash}}en Newton se maatskappy; hy was ook nuut vir Olney en het deur 'n geestelike bekering soortgelyk aan Newton s'n gegaan. Saam was hulle effek op die plaaslike gemeente indrukwekkend. In 1768 het hulle dit nodig gevind om 'n weeklikse biduur te begin om in die behoeftes van 'n toenemende aantal gemeentelede te voorsien. Hulle het ook begin skryflesse vir kinders.<ref>Turner, p. 76.</ref> Deels van Cowper se literêre invloed, en deels omdat daar van geleerde predikante verwag is om verse te skryf, het Newton begin om lofsange te probeer, wat deur die taal gewild geword het, wat vir gewone mense duidelik gemaak is. Verskeie produktiewe gesangskrywers was op hul mees produktiewe in die 18de eeu, insluitend Isaac Watts{{Spaced ndash}}wie se gesange Newton grootgeword het om te hoor<ref>Aitken, p. 28.</ref>{{Spaced ndash}}en Charles Wesley, met wie Newton bekend was. Wesley se broer John, die uiteindelike stigter van die Metodiste Kerk, het Newton aangemoedig om in die geestelikes te gaan. {{voetnota|Watts had previously written a hymn named "Alas! And Did My Saviour Bleed" that contained the lines "Amazing pity! Grace unknown!/ And love beyond degree!". [[Philip Doddridge]], another well-known hymn writer, wrote another in 1755 titled "The Humiliation and Exaltation of God's Israel" that began "Amazing grace of God on high!" and included other similar wording to Newton's verses. Newton biographer Jonathan Aitken states that Watts had inspired most of Newton's compositions. (Turner, pp. 82–83.)(Aitken, pp. 28–29.)}} Watts was 'n pionier in Engelse gesangskryf, en het sy werk na die [[Psalms]] gegrond. Die mees algemene gesange deur Watts en ander is in die gewone metrum in 8.6.8.6 geskryf: die eerste reël is agt lettergrepe en die tweede is ses.<ref name="turner77-79">Turner, pp. 77–79.</ref> Newton en Cowper het probeer om 'n gedig of lofsang vir elke gebedsbyeenkoms aan te bied. Die lirieke van "Amazing Grace" is laat in 1772 geskryf en waarskynlik op 1 Januarie 1773 vir die eerste keer in 'n gebedsbyeenkoms gebruik.<ref name="turner77-79">Turner, pp. 77–79.</ref> 'n Versameling van die gedigte wat Newton en Cowper geskryf het vir gebruik in dienste by Olney is in 1779 gebind en anoniem gepubliseer onder die titel ''Olney Hymns'' . Newton het 280 van die 348 tekste in ''Olney Hymns'' bygedra; "1 Kronieke 17:16–17, Faith's Review and Expectation" was die titel van die gedig met die eerste reël "Amazing grace! (how sweet the sound)".<ref name="dah"/> ==== Kritiese analise ==== Die algemene impak van ''Olney Hymns'' was onmiddellik en dit het vir baie jare 'n wyd gewilde hulpmiddel vir evangeliese mense in Brittanje geword. Geleerdes het Cowper se poësie ietwat meer waardeer as Newton se klaende en eenvoudige taal, wat sy kragtige persoonlikheid uitdruk. Die mees algemene temas in die verse wat Newton in ''Olney Hymns'' geskryf het, is geloof in verlossing, verwondering oor God se genade, sy liefde vir Jesus en sy vrolike uitroepe van die vreugde wat hy in sy geloof gevind het.<ref>Benson, p. 339.</ref> As 'n weerspieëling van Newton se verbintenis met sy gemeentelede, het hy baie van die gesange in eerste persoon geskryf, en erken dat hy sy eie ervaring met sonde. Bruce Hindmarsh in ''Sing Them Over Again To Me: Hymns and Hymnbooks in America'' beskou "Amazing Grace" as 'n uitstekende voorbeeld van Newton se getuigskrifstyl wat deur die gebruik van hierdie perspektief gebied word.<ref name="hindmarsh6">Noll and Blumhofer, p. 6.</ref> Verskeie van Newton se gesange is erken as groot werk ("Amazing Grace" was nie onder hulle nie), terwyl ander blykbaar ingesluit is om in te vul wanneer Cowper nie kon skryf nie.<ref>Benson, p. 338.</ref> Jonathan Aitken noem Newton, met verwysing na "Amazing Grace", 'n "onbeskaamde middelbrou-liriekskrywer wat vir 'n laebrow-gemeente skryf", en let op dat slegs een-en-twintig van die byna 150 woorde wat in al ses verse gebruik word, meer as een lettergreep het.<ref>Aitken, p. 226.</ref> William Phipps in die ''Anglican Theological Review'' en skrywer James Basker het die eerste strofe van "Amazing Grace" geïnterpreteer as bewys van Newton se besef dat sy deelname aan die slawehandel sy ellende was, wat miskien 'n wyer algemene begrip van Newton se motiverings verteenwoordig.<ref name="phipps">Phipps, William (Summer 1990). " 'Amazing Grace' in the hymnwriter's life", ''[[Anglican Theological Review]]'', '''72''' (3), pp. 306–313.</ref><ref name="basker281">Basker, p. 281.</ref> Newton het kragte saamgesnoer met 'n jong man genaamd [[William Wilberforce]], die Britse Parlementslid wat die parlementêre veldtog gelei het om die slawehandel in die Britse Ryk af te skaf, wat op die Slawehandelwet 1807 uitgeloop het. Maar Newton het eers 'n vurige en uitgesproke [[Afskaffing van slawerny|afskaffingslid]] geword nadat hy Olney in die 1780's verlaat het; dit is nie bekend dat hy die skryf van die lofsang bekend as "Amazing Grace" verbind het met anti-slawerny sentimente nie.<ref>Aitken, p. 231.</ref> Die lirieke in ''Olney Hymns'' is gerangskik deur hul assosiasie met die Bybelse verse wat deur Newton en Cowper in hul gebedsbyeenkomste gebruik sou word, en het geen politieke doelwit aangespreek nie. Vir Newton was die begin van die jaar 'n tyd om na te dink oor 'n mens se geestelike vooruitgang. Terselfdertyd het hy 'n dagboek voltooi{{Spaced ndash}}wat sedertdien verlore gegaan het{{Spaced ndash}}dat hy 17 jaar tevore begin het, twee jaar nadat hy opgehou vaar het. Die laaste inskrywing van 1772 was 'n verhaal van hoeveel hy sedertdien verander het.<ref name="aitken227">Aitken, p. 227.</ref>   Die titel wat aan die lofsang toegeskryf word, " [[1-2 Kronieke|1 Kronieke]] 17:16–17", verwys na [[Dawid]] se reaksie op die profeet Natan wat vir hom gesê het dat God van plan is om sy familielyn vir ewig te handhaaf. Sommige Christene interpreteer dit as 'n voorspelling dat Jesus Christus, as 'n afstammeling van Dawid, deur God beloof is as die redding vir alle mense.<ref name="hindmarsh8">Noll and Blumhofer, p. 8.</ref> Newton se preek op daardie Januarie-dag in 1773 het gefokus op die noodsaaklikheid om 'n mens se dankbaarheid vir God se leiding uit te druk, dat God betrokke is by die daaglikse lewens van Christene alhoewel hulle dalk nie daarvan bewus is nie, en daardie geduld vir verlossing van die daaglikse beproewinge van die lewe. is geregverdig wanneer die heerlikhede van die ewigheid wag.<ref>Turner, p. 81.</ref> Newton het homself 'n sondaar gesien soos Dawid wat, miskien onverdiend, gekies is<ref name="watson215">Watson, p. 215.</ref> en daardeur verneder is. Volgens Newton is onbekeerde sondaars “verblind deur die god van hierdie wêreld” totdat “genade na ons toe gekom het nie net onverdiend nie, maar ook ongewens ... ons harte probeer het om hom uit te sluit totdat hy ons oorwin het deur die krag van sy genade.”<ref name="aitken227">Aitken, p. 227.</ref> Die [[Nuwe Testament]] het gedien as die basis vir baie van die lirieke van "Amazing Grace". Die eerste vers kan byvoorbeeld herlei word na die verhaal van die verlore seun . In die [[Evangelie volgens Lukas|Evangelie van Lukas]] sê die vader: "Want hierdie seun van my was dood en het weer lewendig geword; hy was verlore en is gevind". Die verhaal van Jesus wat 'n blinde man genees het wat vir die Fariseërs vertel dat hy nou kan sien, word in die [[Evangelie volgens Johannes|Evangelie van Johannes]] vertel. Newton het die woorde "Ek was blind, maar nou sien ek" gebruik en verklaar "Ag, genade, hoe groot 'n skuldenaar!" in sy briewe en dagboekinskrywings so vroeg as 1752.<ref name="aitken228">Aitken, p. 228.</ref> Die effek van die liriese verwerking, volgens Bruce Hindmarsh, laat 'n onmiddellike vrystelling van energie in die uitroep "Amazing grace!", gevolg word deur 'n kwalifiserende antwoord in "how sweet the sound". In ''An Annotated Anthology of Hymns'' word Newton se gebruik van 'n uitroep aan die begin van sy vers "kru maar effektief" genoem in 'n algehele samestelling wat "sugger(s) 'n kragtige, indien eenvoudige, verklaring van geloof".<ref name="watson215">Watson, p. 215.</ref> Grace word drie keer in die volgende vers herroep, wat uitloop op Newton se mees persoonlike verhaal van sy bekering, wat die gebruik van sy persoonlike getuienis met sy gemeentelede onderstreep.<ref name="hindmarsh6">Noll and Blumhofer, p. 6.</ref> Die preek wat deur Newton gepreek is, was sy laaste van dié wat William Cowper in Olney gehoor het, aangesien Cowper se geestelike onstabiliteit kort daarna teruggekeer het. Een skrywer stel voor dat Newton dalk sy vriend in gedagte gehad het en die temas van versekering en bevryding van wanhoop tot Cowper se voordeel gebruik het.<ref>Turner, p. 86.</ref> === Verspreiding === Meer as 60 van Newton en Cowper se gesange is herpubliseer in ander Britse gesangboeke en tydskrifte, maar "Amazing Grace" was nie, en het slegs een keer verskyn in 'n 1780-gesangboek wat deur die gravin van Huntingdon geborg is. Geleerde John Julian het in sy 1892 ''A Dictionary of Hymnology'' gesê dat die liedjie buite die Verenigde State onbekend was en dat dit "ver van 'n goeie voorbeeld van Newton se beste werk was nie".<ref>Julian, p. 55.</ref> {{voetnota|Only since the 1950s has it gained some popularity in the UK; not until 1964 was it published with the music most commonly associated with it. (Noll and Blumhofer, p. 8)}} Tussen 1789 en 1799 is vier variasies van Newton se lofsang in die VSA gepubliseer in Baptist, [[Nederduitse Gereformeerde Kerkfamilie|Dutch Reformed]], and [[Kongregasionalistiese Kerk|Congregationalist]] hymnodies;<ref name="hindmarsh8">Noll and Blumhofer, p. 8.</ref> teen 1830 het Presbiteriane en Metodiste ook Newton se verse in hul gesangboeke ingesluit.<ref name="hindmarsh10">Noll and Blumhofer, p. 10.</ref><ref>Aitken, pp. 232–233.</ref> Alhoewel dit sy wortels in Engeland gehad het, het "Amazing Grace" 'n integrale deel van die Christelike tapisserie in die Verenigde State geword. Die grootste invloede in die 19de eeu wat "Amazing Grace" aangedryf het om oor die VSA te versprei en 'n stapelvoedsel van godsdiensdienste in baie denominasies en streke te word, was die Tweede Groot Ontwaking en die ontwikkeling van vormnoot -sanggemeenskappe. 'n Geweldige godsdienstige beweging het die VSA in die vroeë 19de eeu gevee, gekenmerk deur die groei en gewildheid van kerke en godsdienstige herlewings wat hul begin het op die grens in Kentucky en Tennessee. Ongekende byeenkomste van duisende mense het kampbyeenkomste bygewoon waar hulle verlossing kom ervaar het; prediking was vurig en het daarop gefokus om die sondaar van versoeking en terugval te red.<ref name="turner115-116">Turner, pp. 115–116.</ref> Godsdiens is gestroop van ornament en seremonie, en so eenvoudig en eenvoudig as moontlik gemaak; preke en liedere het dikwels herhaling gebruik om aan 'n plattelandse bevolking van arm en meestal onopgevoede mense die noodsaaklikheid oor te dra om weg te draai van sonde. Om te getuig en te getuig het 'n integrale komponent van hierdie byeenkomste geword, waar 'n gemeentelid of vreemdeling sou opstaan en sy wending van 'n sondige lewe na een van vroomheid en vrede vertel.<ref name="hindmarsh10">Noll and Blumhofer, p. 10.</ref> "Amazing Grace" was een van vele gesange wat vurige preke onderbreek het, hoewel die kontemporêre styl 'n refrein gebruik het, ontleen aan ander gesange, wat eenvoud en herhaling gebruik het, soos: Amazing grace! How sweet the sound That saved a wretch like me. I once was lost, but now am found, Was blind but now I see. Shout, shout for glory, Shout, shout aloud for glory; Brother, sister, mourner, All shout glory hallelujah.<ref>Turner, pp. 115–116</ref> Terselfdertyd is 'n onverwante beweging van gemeenskaplike sang regdeur die Suid- en Westerse state gevestig. ’n Formaat om musiek aan ongeletterde mense te onderrig, het in 1800 verskyn. Dit het vier klanke gebruik om die basiese toonleer te simboliseer: fa-sol-la-fa-sol-la-mi-fa. Elke klank is deur 'n spesifiek gevormde noot begelei en het dus as vormnootsang bekend gestaan. Die metode was eenvoudig om te leer en te onderrig, so skole is regdeur die Suide en Weste gevestig. Gemeenskappe sou saamkom vir 'n hele dag van sing in 'n groot gebou waar hulle in vier afsonderlike areas rondom 'n oop ruimte gesit het, en een lid het die groep as 'n geheel gelei. Ander groepe sou buite sing, op banke wat in 'n vierkant opgestel is. Predikers het vormnootgesange gebruik om mense op die grens te leer en om die emosie van kampbyeenkomste te verhoog. Die meeste van die musiek was Christelik, maar die doel van gemeenskaplike sang was nie hoofsaaklik geestelik nie. Gemeenskappe kon óf nie musiekbegeleiding bekostig nie óf het dit uit 'n [[Calvinisme|Calvinistiese]] sin van eenvoud verwerp, daarom is die liedjies a cappella gesing.<ref>Turner, p. 117.</ref> ==== "New Britain" melodie ==== [[Lêer:AmazingGraceSacredHarp1991Edition.PNG|links|duimnael|Amazing Grace, New Britain melodie]] Wanneer dit oorspronklik in Olney gebruik is, is dit onbekend watter musiek, indien enige, die verse wat deur John Newton geskryf is, vergesel het. Kontemporêre gesangeboeke het nie musiek bevat nie en was bloot klein boeke van godsdienstige poësie. Die eerste bekende voorbeeld van Newton se reëls wat by musiek gevoeg is, was in ''A Companion to the Countess of Huntingdon's Hymns'' (Londen, 1808), waar dit op die wysie "Hephzibah" deur die Engelse komponis John Jenkins Husband gestel is.<ref>[http://hymntune.library.uiuc.edu/ The Hymn Tune Index], Search="Hephzibah". University of Illinois at Champaign-Urbana Library website. Retrieved 31 December 2010.</ref> Gewone metrumgesange was verwisselbaar met 'n verskeidenheid wysies; meer as twintig musikale toonsettings van "Amazing Grace" het met wisselende gewildheid gesirkuleer tot 1835, toe die Amerikaanse komponis William Walker Newton se woorde toegewys het aan 'n tradisionele liedjie genaamd "New Britain". Dit was 'n samesmelting van twee melodieë ("Gallaher" en "St. Mary"), die eerste keer gepubliseer in die ''Columbian Harmony'' deur Charles H. Spilman en Benjamin Shaw (Cincinnati, 1829). Spilman en Shaw, albei studente aan Kentucky's Centre College, het hul wysieboek saamgestel vir beide openbare aanbidding en herlewings, om te voldoen aan "die behoeftes van die Kerk in haar triomftog". Die meeste van die wysies was voorheen gepubliseer, maar "Gallaher" en "St. Mary" het nie.<ref>Turner, pp. 120–122.</ref> Aangesien geen deuntjie toegeskryf word nie en albei elemente van mondelinge oordrag toon, kan geleerdes net spekuleer dat hulle moontlik van Britse oorsprong is.<ref>Turner, p. 123.</ref> 'n Manuskrip uit 1828 deur Lucius Chapin, 'n bekende gesangskrywer van daardie tyd, bevat 'n wysie baie na aan "St. Mary", maar dit beteken nie dat hy dit geskryf het nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.shenandoahharmony.com/2015/did-lucius-chapin-write-the-amazing-grace-tune/|title=Did Lucius Chapin write the Amazing Grace tune?|last=Rachel Wells Hall|date=12 May 2015|access-date= 6 Oktober 2023|archive-date=15 Mei 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150515003810/http://www.shenandoahharmony.com/2015/did-lucius-chapin-write-the-amazing-grace-tune/|url-status=dead}}</ref> "Amazing Grace", met die woorde geskryf deur Newton en saamgevoeg met "New Britain", die melodie wat tans die meeste daarmee geassosieer word, het in 1847 vir die eerste keer in Walker se vormnoot-wysieboek ''Southern Harmony'' verskyn.<ref name="hindmarsh11">Noll and Blumhofer, p. 11.</ref> Dit was, volgens die skrywer Steve Turner, 'n "huwelik wat in die hemel gemaak is&nbsp;. . . Die musiek agter 'amazing' het 'n gevoel van ontsag gehad. Die musiek agter 'genade' het grasieus geklink. Daar was 'n styging by die punt van belydenis, asof die skrywer in die openbaar uitstap en 'n gewaagde verklaring maak, maar 'n ooreenstemmende daling wanneer hy sy blindheid erken."<ref>Turner, p. 124.</ref> Walker se versameling was geweldig gewild en het ongeveer 600 000 kopieë regoor die VSA verkoop toe die totale bevolking net meer as 20 was&nbsp;miljoen. Nog 'n vorm-noot-toonboek genaamd ''The Sacred Harp'' (1844) deur die inwoners van Georgia, Benjamin Franklin White en Elisha J. King, het wyd invloedryk geword en word steeds gebruik.<ref name="turner126">Turner, p. 126.</ref> Nog 'n vers is die eerste keer opgeneem in Harriet Beecher Stowe se uiters invloedryke 1852 anti-slawerny roman ''[[Uncle Tom's Cabin]]'' . Drie verse is emblematies deur Tom gesing in sy uur van diepste krisis.<ref>Stowe, p. 417.</ref> Hy sing die sesde en vyfde verse in daardie volgorde, en Stowe het nog 'n vers ingesluit, wat nie deur Newton geskryf is nie, wat vir ten minste 50 jaar mondelings in Afro-Amerikaanse gemeenskappe oorgedra is. Dit was een van tussen 50 en 70 verse van 'n liedjie met die titel "Jerusalem, My Happy Home", wat die eerste keer gepubliseer is in 'n 1790-boek genaamd ''A Collection of Sacred Ballads'': When we've been there ten thousand years, Bright shining as the sun, We've no less days to sing God's praise, Than when we first begun<ref>Aitken, p. 235</ref>  {{Aanhalingskas|"Daardie liedjies kom uit oortuiging en lyding. Die ergste stemme kan daardeur kom om hulle te sing omdat hulle hul ervarings vertel". - Mahalia Jackson}} "Amazing Grace" het 'n embleem van 'n Christelike beweging geword en 'n simbool van die VSA self, aangesien die land betrokke was by 'n groot politieke eksperiment, wat probeer het om demokrasie as 'n regeringsmiddel te gebruik. Vormnoot-sanggemeenskappe, met al die lede wat rondom 'n oop sentrum sit, en elke liedjie het 'n ander liedleier in diens, het dit in die praktyk geïllustreer. Terselfdertyd het die VSA weswaarts begin uitbrei na voorheen onontginde gebied wat dikwels wildernis was. Die "gevare, moeite en strikke" van Newton se lirieke het beide letterlike en figuurlike betekenisse vir Amerikaners gehad.<ref name="turner126">Turner, p. 126.</ref> Dit het aangrypend waar geword tydens die ernstigste toets van Amerikaanse samehorigheid in die [[Amerikaanse Burgeroorlog]] (1861–1865). "Amazing Grace", ingestel op "New Britain", is ingesluit in twee gesangboeke wat aan soldate versprei is. Met die dood so werklik en op hande, het godsdiensdienste in die weermag alledaags geword.<ref>Turner, pp. 127–128.</ref> Die lofsang is ook in ander tale vertaal: terwyl die Cherokee op die Trail of Tears was, het die [[Cherokee]] Christelike gesange gesing as 'n manier om die voortslepende tragedie te hanteer, en 'n weergawe van die lied deur Samuel Worcester wat in die [[Cherokees|Cherokee-taal vertaal]] is baie populêr.<ref>Duvall, p. 35.</ref><ref>Swiderski, p. 91.</ref> ==== Stedelike herlewing ==== Alhoewel "Amazing Grace" ingestel op "New Britain" gewild was, het ander weergawes in die streek bestaan. Primitiewe Baptiste in die Appalachiese streek het dikwels "New Britain" saam met ander gesange gebruik, en sing soms die woorde van "Amazing Grace" vir ander volksliedjies, insluitend titels soos " In the Pines ", "Pisgah", "Primrose", en "Evan", soos almal in gewone metrum gesing kan word, waaruit die meerderheid van hul repertorium bestaan.<ref>Patterson, p. 137.</ref><ref>Sutton, Brett (January 1982). "Shape-Note Tune Books and Primitive Hymns", ''Ethnomusicology'', '''26''' (1), pp. 11–26.</ref> In die laat 19de eeu is Newton se verse vir 'n tyd lank op 'n wysie met die naam "Arlington" so gereeld gesing as vir "New Britain". Twee musikale verwerkers genaamd Dwight Moody en Ira Sankey het nog 'n godsdienstige herlewing in die stede van die VSA en Europa ingelui, wat die liedjie internasionale blootstelling gegee het. Moody's se prediking en Sankey se musikale gawes was betekenisvol; hulle verwerkings was die voorlopers van gospelmusiek, en kerke regoor die VSA was gretig om dit aan te skaf.<ref>Turner, pp. 133–135.</ref> Moody en Sankey het hul komposisies in 1875 begin publiseer, en "Amazing Grace" het drie keer verskyn met drie verskillende melodieë, maar hulle was die eerstes wat dit sy titel gegee het; gesange is tipies gepubliseer deur gebruik te maak van die insipits (eerste reël van die lirieke), of die naam van die wysie soos "New Britain". Uitgewer Edwin Othello Excell het die weergawe van "Amazing Grace" ingestel op "New Britain" geweldige gewildheid gegee deur dit in 'n reeks gesangboeke te publiseer wat in stedelike kerke gebruik is. Excell het sommige van Walker se musiek verander, dit meer kontemporêr en Europees gemaak, wat "New Britain" 'n afstand van sy landelike volksmusiek-oorsprong gegee het. Excell se weergawe was meer smaaklik vir 'n groeiende stedelike middelklas en het vir groter kerkkore gereël. Verskeie uitgawes met Newton se eerste drie strofes en die vers wat voorheen deur Harriet Beecher Stowe in ''Uncle Tom's Cabin'' ingesluit is, is tussen 1900 en 1910 deur Excell uitgegee. Sy weergawe van "Amazing Grace" het die standaardvorm van die liedjie in Amerikaanse kerke geword.<ref>Noll and Blumhofer, p. 13.</ref><ref>Turner, pp. 137–138, 140–145.</ref> === Opgeneemde weergawes ===  Met die koms van opgeneemde musiek en radio het "Amazing Grace" begin oorskakel van hoofsaaklik 'n evangeliestandaard na sekulêre gehore. Die vermoë om op te neem, gekombineer met die bemarking van plate aan spesifieke gehore, het "Amazing Grace" in die 20ste eeu duisende verskillende vorme laat aanneem. Waar Edwin Othello Excell probeer het om die sing van "Amazing Grace" uniform in duisende kerke te maak, het rekords kunstenaars toegelaat om te improviseer met die woorde en musiek wat spesifiek vir elke gehoor is. ''AllMusic'' lys meer as 1 000 opnames – insluitend hervrystellings en kompilasies – vanaf 2019. Die eerste opname daarvan is 'n a cappella weergawe van 1922 deur die Sacred Harp Choir. Dit is van 1926 tot 1930 in Okeh Records se katalogus ingesluit, wat tipies sterk op blues en jazz gekonsentreer het. Die vraag was groot na swart gospel-opnames van die liedjie deur HR Tomlin en JM Gates. 'n Aangrypende gevoel van nostalgie het die opnames vergesel van verskeie gospel- en blues-sangers in die 1940's en 1950's wat die liedjie gebruik het om hul grootouers, tradisies en familiewortels te onthou.<ref>Turner, pp. 154–155.</ref> Dit is vir die eerste keer in 1930 deur Fiddlin' John Carson met musikale begeleiding opgeneem, hoewel dit volgens 'n ander volkslied genaamd "At the Cross" is, nie na "New Britain" nie.<ref name="loclist">[http://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/grace/grace-timeline.html Amazing Grace: Special Presentation: Amazing Grace Timeline] United States Library of Congress Performing Arts Encyclopedia. Retrieved 1 November 2008.</ref> "Amazing Grace" is tekenend van verskeie soorte volksmusiekstyle, wat dikwels as die standaardvoorbeeld gebruik word om musikale tegnieke soos uitvoering en oproep en reaksie te illustreer, wat in beide swart en wit volksmusiek beoefen is.<ref name="tallmadge">Tallmadge, William (May 1961). "Dr. Watts and Mahalia Jackson: The Development, Decline, and Survival of a Folk Style in America", ''Ethnomusicology'', '''5''' (2), pp. 95–99.</ref> {{Aanhalingskas|"Op een of ander manier het "Amazing Grace" Amerikaanse kernwaardes [omhels] sonder om ooit triomfantlik of jingoisties te klink. Dit was 'n lied wat gesing kon word deur oud en jonk, Republikein en Demokratiese, Suidelike Baptiste en Rooms-Katolieke, Afro-Amerikaanse en inheemse Amerikaanse, hooggeplaaste militêre offisier en antikapitalistiese kampvegter". - Steve Turner, 2002}} [[Mahalia Jackson]] se 1947-weergawe het beduidende radio-weergawe ontvang, en namate haar gewildheid deur die 1950's en 1960's gegroei het, het sy dit dikwels by openbare geleenthede soos konserte by [[Carnegie Hall]] gesing.<ref>"Mahalia Jackson". ''Dictionary of American Biography'', Supplement 9: 1971–1975. Charles Scribner's Sons, 1994.</ref> Skrywer James Basker verklaar dat die liedjie deur Afro-Amerikaners gebruik is as die "paradigmatiese neger spirituele" omdat dit die vreugde uitdruk wat gevoel word om verlos te word van slawerny en wêreldse ellende.<ref name="basker281">Basker, p. 281.</ref> Anthony Heilbut, skrywer van ''The Gospel Sound'', verklaar dat die "gevare, moeite en strikke" van Newton se woorde 'n "universele getuienis" is van die Afro-Amerikaanse ervaring.<ref>Turner, p. 148.</ref> Tydens die burgerregtebeweging en opposisie teen die Viëtnam-oorlog het die liedjie 'n politieke toon aangeneem. Mahalia Jackson het "Amazing Grace" vir burgerregte-optoggangers in diens geneem en geskryf dat sy dit gebruik het "om magiese beskerming te gee{{Spaced ndash}}'n bekoring om gevaar af te weer, 'n beswering aan die engele van die hemel om neer te daal&nbsp;. . . Ek was nie seker die magie het buite die kerkmure gewerk nie&nbsp;... in die buitelug van Mississippi. Maar ek het geen kanse gevat nie.”<ref>Aitken, p. 236.</ref> Die volksangeres Judy Collins, wat die liedjie geken het voordat sy kon onthou dat sy dit geleer het, het in 1964 gesien hoe Fannie Lou Hamer optoggangers in Mississippi lei en "Amazing Grace" sing. Collins het dit ook as 'n soort [[wiktionary:talisman|talisman]] beskou, en het die gelyke emosionele impak daarvan gesien op die optoggangers, getuies en wetstoepassers wat die burgerregtebetogers teengestaan het. Volgens mede-volksanger [[Joan Baez]] was dit een van die mees gevraagde liedjies van haar gehore, maar sy het nooit die oorsprong daarvan as 'n lofsang besef nie; teen die tyd dat sy dit in die 1960's gesing het, het sy gesê dit het "'n lewe van sy eie ontwikkel".<ref>Turner, p. 162.</ref> Dit het selfs 'n verskyning by die Woodstock Musiekfees in 1969 gemaak tydens Arlo Guthrie se optrede.<ref>Turner, p. 175.</ref><score sound="1"> % Adding least one space before each line is recommended { \language "english" % Songs have the format <score>{lots of stuff} \new PianoStaff << \new Staff \relative c'' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef treble \key g \major \tempo 8 = 126 \time 3/4 % --------------------Start "violin" part r4 r4 d,4 % 1 g2 b8( g8) % 2 b2 a4 % 3 g2 e4 % 4 d2 d4 % 5 g2 b8( g8) % 6 b2 a4 % 7 d2 b4 % 8 d4.( b8) d8( b8) % 9 g2 d4 % 10 e4.( g8 ) g8( e8)% 11 d2 d4 % 12 g2 b8( g8) % 13 b2 a4 % 14 g2. \bar ":|." % 15 } % -------------------end "violin" part \addlyrics {A -- ma -- zing grace! How sweet the sound, that saved a wretch like me! I once was lost, but now am found. Was blind, but now I see. A -- men.} \new Staff \relative c { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef bass \key g \major \time 3/4 r4 r4 <g g' b> % 1 A <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 2 mazing <d g d'>2 <d fs c'>4 % 3 grace h ow <e g b>2 <c g c'>4 % 4 sweet the <g g' b>2 <g g' b>4 % 5 sound that <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 6 saved a <d g d'>2 <c fs d'>4 % 7 wretch like <b g' d'>2 <g g' d'>4 % 8 me I <g' b d>2 <g d'>4 % 9 once was <b, g' d'>2 <b g'>4 % 10 lost but <c g' c>2 <c e c'>8 <c g' c>8 % 11 now am <g g' b>2 <b g'>4 % 12 found, was <e g b>2 <d g d'>4 % 13 blind, but <d g d'>2 <d fs c'>4 % 14 now I <g, g' b>2. % 15 see } >> }</score>Collins het besluit om dit in die laat 1960's op te neem te midde van 'n atmosfeer van teenkultuur-introspeksie; sy was deel van 'n ontmoetingsgroep wat 'n omstrede vergadering afgesluit het deur "Amazing Grace" te sing, aangesien dit die enigste lied was waarvan al die lede die woorde geken het. Haar vervaardiger was teenwoordig en het voorgestel dat sy 'n weergawe daarvan op haar 1970-album ''Whales & Nightingales'' insluit. Collins, wat 'n geskiedenis van alkoholmisbruik gehad het, het beweer dat die liedjie haar tot herstel kon “deurtrek”. Dit is opgeneem in St. Paul's, die kapel by Columbia Universiteit, gekies vir die akoestiek. Sy het 'n ''a cappella'' -verwerking gekies wat na aan Edwin Othello Excell s'n was, begelei deur 'n koor amateursangers wat vriende van haar was. Collins het dit met die Viëtnam-oorlog verbind, waarteen sy beswaar gemaak het: “Ek het nie geweet wat anders om te doen oor die oorlog in Viëtnam nie. Ek het opgeruk, ek het gestem, ek het tronk toe gegaan oor politieke optrede en gewerk vir die kandidate waarin ek geglo het. Die oorlog het steeds gewoed. Daar was niks meer om te doen nie, het ek gedink&nbsp;... maar sing 'Amazing Grace'."<ref>Collins, p. 165.</ref> Geleidelik en onverwags het die liedjie op die radio begin speel, en dan aangevra word. Dit het gestyg tot nommer 15 op die <nowiki><i id="mwAgg">Billboard</i></nowiki> Hot 100, wat vir 15 weke op die trefferlyste gebly het,<ref>Whitburn, p. 144.</ref> asof, het sy geskryf, haar aanhangers "gewag het om dit te omhels".<ref>Collins, p. 166.</ref> In die Verenigde Koninkryk het dit tussen 1970 en 1972 agt keer op die kaartjie gehaal, met 'n hoogtepunt op nommer 5 en 'n totaal van 75 weke op gewilde musiektrefferlyste deurgebring.<ref>Brown, Kutner, and Warwick p. 179.</ref> Haar vertolking het ook nommer 5 in Nieu-Seeland<ref>{{Cite web |url=http://www.flavourofnz.co.nz/index.php?qpageID=search%20listener&qartistid=731#n_view_location |title=Flavour of New Zealand – search listener |access-date= 6 Oktober 2023 |archive-date=13 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160813175341/http://www.flavourofnz.co.nz/index.php?qpageID=search%20listener&qartistid=731#n_view_location |url-status=dead }}</ref> en nommer 12 in Ierland in 1971 bereik.<ref>{{Cite web |url=http://www.irishcharts.ie/search/placement |title=The Irish Charts – All there is to know |access-date= 6 Oktober 2023 |archive-date= 7 November 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151107043329/http://www.irishcharts.ie/search/placement |url-status=dead }}</ref> In 1972 het die Royal Scots Dragoon Guards, die senior Skotse regiment van die [[Britse Leër|Britse leër]], 'n instrumentale weergawe opgeneem met 'n [[doedelsak]] -solis wat deur 'n pyporkes begelei word. Die tempo van hul verwerking is vertraag om voorsiening te maak vir die doedelsak, maar dit was gebaseer op Collins s'n: dit het begin met 'n doedelsak-solo-inleiding soortgelyk aan haar eensame stem, daarna is dit begelei deur die band van doedelsak en horings, terwyl sy in haar weergawe word gerugsteun deur 'n koor. Dit het 'n internasionale treffer geword, en het vyf weke op nommer een in die UK Singles Chart deurgebring,<ref>{{Cite web|url=https://www.officialcharts.com/artist/14571/pipes-and-drums-and-the-military-band-of-the-royal-scots-dragoon-guard/|title=PIPES AND DRUMS AND THE MILITARY BAND OF THE ROYAL SCOTS DRAGOON GUARD|publisher=[[The Official UK Charts Company]]|access-date=December 17, 2021}}</ref> boaan die ''RPM'' nasionale singles chart in Kanada vir drie weke,<ref>[http://www.collectionscanada.gc.ca/obj/028020/f2/nlc008388.7697.pdf Top Singles{{snd}} Volume 17, No. 17] RPM Magazine. 10 June 1972. Retrieved 12 April 2020.</ref> en ook 'n hoogtepunt bereik op nommer 11 op die Billboard Hot 100 in die VSA.<ref>Brown, Kutner, and Warwick p. 757.</ref><ref>Whitburn, p. 610.</ref> Dit is ook 'n omstrede instrumentaal, aangesien dit pype met 'n militêre orkes gekombineer het. Die Pypmajoor van die Royal Scots Dragoon Guards is na [[Edinburg-kasteel|Edinburgh-kasteel]] ontbied en getugtig omdat hy die doedelsak verneder het.<ref>Turner, p. 188.</ref> [[Aretha Franklin]]<ref>https://www.allmusic.com/album/amazing-grace-mw0000196687</ref> en [[Rod Stewart]]<ref>https://zeegrooves.blogspot.com/2010/12/rod-stewart-amazing-grace.html</ref> het ook omtrent dieselfde tyd "Amazing Grace" opgeneem, en albei hul vertolkings was gewild. Al vier weergawes is aan verskillende tipes gehore bemark en sodoende sy plek as 'n popliedjie verseker.<ref>Turner, p. 192.</ref> [[Johnny Cash]] het dit op sy 1975-album ''Sings Precious Memories'' opgeneem en dit opgedra aan sy ouer broer Jack, wat in 'n meulongeluk dood is toe hulle seuns in Dyess, Arkansas, was. Cash en sy gesin het dit vir hulself gesing terwyl hulle ná Jack se dood in die katoenlande gewerk het. Cash het dikwels die liedjie ingesluit wanneer hy deur tronke getoer het en gesê: "Vir die drie minute wat daardie liedjie aan die gang is, is almal vry. Dit bevry net die gees en bevry die persoon.” Die [[Biblioteek van die VSA-kongres|US Library of Congress]] het 'n versameling van 3 000 weergawes van en liedjies geïnspireer deur "Amazing Grace", waarvan sommige eerste keer opnames was deur folkloriste Alan en John Lomax, 'n pa en seun-span wat in 1932 duisende kilometers oor die suidelike state van die VSA om die verskillende streekstyle van die liedjie vas te vang. Meer kontemporêre weergawes sluit voorbeelde in van gewilde kunstenaars soos Sam Cooke and the Soul Stirrers (1963), the Byrds (1970), [[Elvis Presley]] (1971), Skeeter Davis (1972), Mighty Clouds of Joy (1972), Amazing Rhythm Aces ( 1975), [[Willie Nelson]] (1976) en die Lemonheads (1992).<ref name="loclist"/> == In die Amerikaanse populêre kultuur == "Amazing Grace" is 'n ikoon in die Amerikaanse kultuur wat vir 'n verskeidenheid sekulêre doeleindes en bemarkingsveldtogte gebruik is. Die lofsang is in verskeie films gebruik, insluitend ''Alice's Restaurant'', ''Invasion of the Body Snatchers'', ''Coal Miner's Daughter'' en ''Silkwood'' . Daar word daarna verwys in die 2006-rolprent ''Amazing Grace'', wat Newton se invloed op die voorste Britse afskaffingslid [[William Wilberforce]] uitlig,<ref name="Noll15">Noll and Blumhofer, p. 15.</ref> in die filmbiografie van Newton.<ref name="Journal Now Article">Young, Wesley (1 August 2013), [http://www.journalnow.com/news/local/article_705f44c2-fb12-11e2-9027-001a4bcf6878.html "A tale of grace: Local filmmaker bringing story of John Newton to life"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250522234513/https://journalnow.com/news/local/article_705f44c2-fb12-11e2-9027-001a4bcf6878.html |date=22 Mei 2025 }}. ''Winston-Salem Journal''</ref> en die 2014-rolprent ''Freedom'' wat die verhaal van Newton se samestelling van die gesang vertel. Sedert 1954, toe 'n orrelinstrumenteel van "New Britain" 'n topverkoper geword het, word "Amazing Grace" met begrafnisse en gedenkdienste geassosieer.<ref>Turner, p. 159.</ref> Die lied het 'n lied geword wat hoop inspireer in die nasleep van tragedie, en het 'n soort "geestelike volkslied" geword volgens die skrywers Mary Rourke en Emily Gwathmey.<ref>Rourke and Gwathmey, p. 108.</ref> President [[Barack Obama]] het byvoorbeeld die lofsang by die gedenkdiens vir Clementa Pinckney voorgedra en later gesing, wat een van die nege slagoffers van die Charleston -kerkskietery in 2015 was.<ref>{{Cite web|url=http://www.msnbc.com/msnbc-live/watch/president-obama-eulogizes-rev.-pinckney-471964227800|title=President Obama: Emanuel AME 'a phoenix rising from the ashes'|date=17 September 2014|publisher=MSNBC|access-date=28 June 2015}}</ref> == Moderne interpretasies ==   In onlangse jare is die woorde van die lofsang in sommige godsdienspublikasies verander om 'n gevoel van opgelegde selfveragting deur die sangers daarvan te verminder. Die tweede reël, "Dit het 'n ellendeling soos ek gered!" is herskryf as "Dit het my gered en versterk", "red 'n siel soos ek", of "wat my gered en vrygemaak het".<ref>Saunders, William (2003). [http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0250.html Lenten Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170422135201/http://www.catholiceducation.org/articles/religion/re0250.html |date=22 April 2017 }} ''Arlington Catholic Herald''. Retrieved 7 February 2010.</ref> Kathleen Norris karakteriseer in haar boek ''Amazing Grace: A Vocabulary of Faith'' hierdie transformasie van die oorspronklike woorde as "ellendige Engels", wat die reël wat die oorspronklike vervang "lagwekkend vaal" maak.<ref>Norris, p. 66.</ref> Deel van die rede vir hierdie verandering was die veranderde interpretasies van wat ellende en genade beteken. Newton se [[Calvinisme|Calvinistiese]] siening van verlossing en goddelike genade het sy perspektief gevorm dat hy homself as 'n sondaar so gemeen het dat hy nie in staat was om sy lewe te verander of verlos te word sonder God se hulp nie. Tog laat sy liriese subtiliteit, na Steve Turner se mening, die betekenis van die lied oop vir 'n verskeidenheid Christelike en nie-Christelike interpretasies.<ref>Turner, pp. 213–214.</ref> "Wretch" verteenwoordig ook 'n tydperk in Newton se lewe toe hy homself uitgeworpe en ellendig gesien het, soos toe hy in Sierra Leone verslaaf was; sy eie arrogansie het geëwenaar hoe ver hy in sy lewe geval het.<ref>Bruner and Ware, pp. 31–32.</ref> As gevolg van sy geweldige gewildheid en ikoniese aard, het die betekenis agter die woorde van "Amazing Grace" so individueel geword soos die sanger of luisteraar.<ref>Turner, pp. 218–220.</ref> Bruce Hindmarsh stel voor dat die sekulêre gewildheid van "Amazing Grace" te wyte is aan die afwesigheid van enige vermelding van God in die lirieke tot in die vierde vers (volgens Excell se weergawe begin die vierde vers "When we've been there tienduisend jaar"), en dat die lied die vermoë van die mensdom verteenwoordig om homself te transformeer in plaas van 'n transformasie wat in die hande van God plaasvind. "Genade" het egter 'n duideliker betekenis vir John Newton gehad, aangesien hy die woord gebruik het om God of die krag van God voor te stel.<ref>Noll and Blumhofer, p. 16.</ref> Die transformerende krag van die liedjie is deur die joernalis Bill Moyers ondersoek in 'n dokumentêr wat in 1990 vrygestel is. Moyers is geïnspireer om op die lied se krag te fokus nadat hy 'n optrede by Lincoln Center gekyk het, waar die gehoor uit Christene en nie-Christene bestaan het, en hy het opgemerk dat dit 'n gelyke impak op almal wat bygewoon het, en hulle verenig het.<ref name="pollock">Pollock, John (2009). "Amazing Grace: The great Sea Change in the Life of John Newton", ''The Trinity Forum Reading'', The Trinity Forum.</ref> James Basker het ook hierdie krag erken toe hy verduidelik het hoekom hy "Amazing Grace" gekies het om 'n versameling anti-slawerny poësie voor te stel: "daar is 'n transformerende krag wat van toepassing is ... : die transformasie van sonde en droefheid in genade, van lyding in skoonheid, van vervreemding in empatie en verbintenis, van die onuitspreeklike in verbeeldingryke literatuur."<ref>Basker, p. xxxiv.</ref> Moyers het onderhoude gevoer met Collins, Cash, operasanger [[Jessye Mae Norman|Jessye Norman]], Appalachiese volksmusikant Jean Ritchie en haar gesin, wit Sacred Harp-sangers in Georgia, swart Sacred Harp-sangers in Alabama, en 'n tronkkoor by die ''Texas State Penitentiary in Huntsville''. Collins, Cash en Norman kon nie onderskei of die krag van die liedjie van die musiek of die lirieke kom nie. Norman, wat dit een keer veral gesing het aan die einde van 'n groot buitelug -rockkonsert vir Nelson Mandela se 70ste verjaardag, het gesê: "Ek weet nie of dit die teks is nie.{{Spaced ndash}}Ek weet nie of ons oor die lirieke praat as ons sê dit raak soveel mense nie{{Spaced ndash}}of dit daardie deuntjie is wat almal ken.” 'n Gevangene met wie Moyers 'n onderhoud gevoer het, het sy letterlike interpretasie van die tweede vers verduidelik: "'Dit was genade wat my hart geleer het om te vrees, en genade my vrese verlig" deur te sê dat die vrees onmiddellik vir hom werklik geword het toe hy besef het dat hy dalk nooit sy lewe sal kry nie. in orde, vererger deur die eensaamheid en beperking in die tronk. Gospel-sangeres Marion Williams het die effek daarvan opgesom: "That's a song that gets to everybody". Die ''Dictionary of American Hymnology'' beweer dat dit in meer as duisend gepubliseerde gesangboeke ingesluit is, en beveel die gebruik daarvan aan vir "geleenthede van aanbidding wanneer ons met vreugde moet bely dat ons deur God se genade alleen gered is; as 'n loflied van reaksie op vergifnis van sonde of as 'n versekering van vergifnis; as 'n belydenis van geloof of na die preek."<ref name="dah"/> === Die weergawe van elektroniese verwerkings van die liedjie === Wikimedia se Score -uitbreiding laat lesers toe om enige rangskikking wat in Lilypond -formaat uitgedruk is, te sien en te luister.<ref>Score taken from http://hymnstogod.org/Hymn-Website/Hymn-Files/Public-Domain-Hymns/A-Hymns/Amazing-Grace-Excell/AmazingGraceExcell.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230512091707/https://hymnstogod.org/Hymn-Website/Hymn-Files/Public-Domain-Hymns/A-Hymns/Amazing-Grace-Excell/AmazingGraceExcell.pdf |date=12 Mei 2023 }}</ref><score sound="1"> % Adding least one space before each line is recommended { \language "english" % Songs have the format <score>{lots of stuff} \new PianoStaff << \new Staff \relative c'' { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef treble \key g \major \tempo 8 = 126 \time 3/4 % --------------------Start "violin" part r4 r4 d,4 % 1 g2 b8( g8) % 2 b2 a4 % 3 g2 e4 % 4 d2 d4 % 5 g2 b8( g8) % 6 b2 a4 % 7 d2 b4 % 8 d4.( b8) d8( b8) % 9 g2 d4 % 10 e4.( g8 ) g8( e8)% 11 d2 d4 % 12 g2 b8( g8) % 13 b2 a4 % 14 g2. \bar ":|." % 15 } % -------------------end "violin" part \addlyrics {A -- ma -- zing grace! How sweet the sound, that saved a wretch like me! I once was lost, but now am found. Was blind, but now I see. A -- men.} \new Staff \relative c { \set Staff.midiInstrument = #"violin" \clef bass \key g \major \time 3/4 r4 r4 <g g' b> % 1 A <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 2 mazing <d g d'>2 <d fs c'>4 % 3 grace h ow <e g b>2 <c g c'>4 % 4 sweet the <g g' b>2 <g g' b>4 % 5 sound that <g d' b'>2 <g g' d'>8 <b g' d'>8 % 6 saved a <d g d'>2 <c fs d'>4 % 7 wretch like <b g' d'>2 <g g' d'>4 % 8 me I <g' b d>2 <g d'>4 % 9 once was <b, g' d'>2 <b g'>4 % 10 lost but <c g' c>2 <c e c'>8 <c g' c>8 % 11 now am <g g' b>2 <b g'>4 % 12 found, was <e g b>2 <d g d'>4 % 13 blind, but <d g d'>2 <d fs c'>4 % 14 now I <g, g' b>2. % 15 see } >> }</score>[[Lêer:Wikiversity_logo_2017.svg|16x16px]]</img> [[wikiversity:Sing_free/Amazing_Grace|Wikiversity bied 'n oefensessie vir hierdie liedjie aan]] == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|25em}} == Eksterne skakels == * [http://www.hymnary.org/text/amazing_grace_how_sweet_the_sound Amazing Grace] by Hymnary.org * [https://web.archive.org/web/20150419181334/http://www.estudobiblico.org/en/biblical-comment/873-the-amazing-grace Die Amazing Grace] * [http://memory.loc.gov/diglib/ihas/html/grace/grace-home.html US Library of Congress Amazing Grace-versameling] * [http://www.cowperandnewtonmuseum.org.uk Cowper & Newton Museum] in Olney, Engeland * [http://www.markrhoads.com/amazingsite/index.htm Amazing Grace: Some Early Tunes Anthology of the American Hymn-Tune Repertory] * [http://www.amazinggrace.ie Amazing Grace: Die storie agter die liedjie en sy verband met Lough Swilly] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Liedjies]] 5iaowbp1aqsd2hdm0bhht2donrtq2hk Coptosperma rhodesiacum 0 407433 3373096 3004066 2026-11-16T09:31:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373096 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | bewaringstatus = | statusstelsel = IUCN3.1 | takson = Coptosperma rhodesiacum | outeur = (Bremek.) Degreef, (2001 gepubl. 2002) | sinonieme =* ''Enterospermum rhodesiacum'' <small>Bremek.</small> * ''Tarenna zimbabwensis'' <small>Bridson</small> }} '''''Coptosperma rhodesiacum''''' is 'n [[struik]] deel is van die ''Rubiaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]], en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Limpopo]]-provinie voor.<ref>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20009944-1|title=Plants of the World Online|publisher=Kew|access-date=17 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208134353/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20009944-1|archive-date= 8 Desember 2024|url-status=dead}}</ref> ''Coptosperma rhodesiacum'' maak saam met ''[[Coptosperma supra-axillare]]'' deel uit van die ''[[Searsia rigida]]'' var. ''rigida'' - ''[[Searsia magalismontana]]'' subsp. ''codii'' hoofvegetasietipe van die koel misgordel van die [[Soutpansberg]]. Dit is een van die minder konstante aanwyserspesies hiervan. <ref>{{cite journal|title=Major vegetation types of the Soutpansberg Conservancy and the Blouberg Nature Reserve, South Africa : original research|authors=Theo H.C. Mostert, George J. Bredenkamp, Hannes L. Klopper and Cornie Verwey|journal=Koedoe : African Protected Area Conservation and Science|volume=50|issue=1|pages=32-48}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Coptosperma|rhodesiacum]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 1kecc3r2fedpdvn91va8n6tbpycfq5m Coptosperma supra-axillare 0 407435 3373097 3079843 2026-11-16T09:33:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373097 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | takson = Coptosperma supra-axillare | outeur = (Hemsl.) Degreef, (2001 gepubl. 2002) | sinonieme =* ''Pavetta supra-axillaris'' <small>Hemsl.</small> * ''Stylocoryna barbertonensis'' <small>Bremek.</small> * ''Tarenna barbertonensis'' <small>(Bremek.) Bremek.</small> * ''Tarenna supra-axillaris'' <small>((Hemsl.) Bremek.</small> * ''Tarenna supra-axillaris subsp. barbertonensis'' <small>(Bremek.) Bridson</small> }} '''''Coptosperma supra-axillare''''' is 'n [[struik]] deel is van die ''Rubiaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Aldabra]], [[Comore-eilande]], [[Eswatini]], [[Kenia]],[[Madagaskar]], [[Mosambiek]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]] en [[Mpumalanga]]-provinies voor.<ref>{{cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20009946-1|title=Plants of the World Online|access-date=17 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230902100755/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20009946-1|archive-date= 2 September 2023|url-status=dead}}</ref> ''Coptosperma supra–axillare'' maak saam met ''[[Coptosperma rhodesiacum]]'' deel uit van die ''[[Searsia rigida]]'' var. ''rigida'' - ''[[Searsia magalismontana]]'' subsp. ''codii'' hoofvegetasietipe van die koel misgordel van die [[Soutpansberg]]. Dit is een van die minder konstante aanwyserspesies hiervan. <ref>{{cite journal|title=Major vegetation types of the Soutpansberg Conservancy and the Blouberg Nature Reserve, South Africa : original research|authors=Theo H.C. Mostert, George J. Bredenkamp, Hannes L. Klopper and Cornie Verwey|journal=Koedoe : African Protected Area Conservation and Science|volume=50|issue=1|pages=32-48}}</ref> == Galery == <gallery> Coptosperma supra-axillare S-3316-01.jpg Coptosperma supra-axillare 5Dsr 1-2206.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Coptosperma|supra-axillare]] [[Kategorie:Flora van Aldabra]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] hocwhzbvg8hoyace62stp8t2p0v3jq0 Cutex 0 407987 3373114 3345364 2026-11-16T10:16:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373114 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Cutex ad ,Zan-e Rooz, Issue 148 - 6 January 1968.jpg|alt=Cutex Advertisement, Zan-e Rooz 6 January 1968|duimnael|Voorbeeld van 'n Cutex advertensie wat in die Persiese tydskrif Zan-e Rooz, uitgawe 148 – 6 Januarie 1968 verskyn het.<ref name="ref1" />]] '''Cutex''' is 'n handelsmerk van [[Nael|naelsorgprodukte]] wat deur Revlon, Inc. besit word.<ref name="ref1" /><ref name="ref2" /> Die oorspronklike produk is in 1911 ontwikkel en is deur die Northam Warren-maatskappy op die mark geplaas, wat in Stamford, [[Connecticut]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gebaseer is.<ref name="ref3" /> == Geskiedenis == Northam Warren het die eerste vingernael-kutikulaverwyderaar en [[naellak]] in 1911 geskep.<ref name="ref4" /> Cutex het naeltinte in 1914 bekendgestel,<ref name="ref5" /> en 'n vloeibare naellak vir die eerste keer in 1917.<ref name="ref6" /><ref name="ref7" /> Die produk het lank geneem voor dit gewild geraak het; in 1927 is berig dat dit 'n modegier in Londen geword het.<ref name="ref8" /><ref name="ref9" /> In 1928 het die maatskappy 'n [[asetoon]]-gebaseerde naellakverwyderaar bekendgestel wat veilig was vir huishoushoudelike gebruik en wat gehelp het om die massa-aanvaarding van vloeibare naellak te lei. Cutex was 'n groot naelsorghandelsmerk in die twintigste eeu.<ref name="ref7" /> == Nuwe eienaarskap en voortgesette produksie == In 1960 is Northam Warren deur die maatskappy Chesebrough Ponds verkry. Destyds is Cutex-naellak in 109 lande verkoop.<ref name="ref10" /> In April 1997 het Carson Inc. die Cutex-produklyn ten bedrae van VS$41 miljoen aangeskaf vir verkope in die [[Verenigde State van Amerika|VSA]] en [[Puerto Rico]].<ref name="ref11" /> Die volgende jaar, in Desember 1998, het Carson Cutex aan die Shansby-groep verkoop, om op sy haarversorgingslyn te fokus en skuld te verminder. As deel van die verkoping het Carson die nael- en lipkleurproduklyne behou.<ref name="ref12" /> Shansby Group het later 'n gesamentlike onderneming met Medtech Labs aangegaan om die publiekverhandelde maatskappy, Prestige Brands, te vorm<ref name="ref13" /> wat Cutex ingesluit het.<ref name="ref13" /> Prestige het eienaarskap van Cutex behou tot September 2010, toe dit die handelsmerk aan Arch Equity Partners verkoop het.<ref name="ref14" /><ref name="ref15" /> In 2016 het Arch Equity Partners die Cutex Brands-portefeuljemaatskappy aan Revlon Consumer Products verkoop. == Produkte == Cutex het produklyne vir naelversorging en lipkleuring aangebied.<ref name="ref12" /> Cutex se sorgreekse is oor die jare met bykomende produkte uitgebrei, insluitend die Advanced Revival en Baseworx-produkte in 2012.<ref name="ref16" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web|url=http://www.javanan56.com/13030/7000148,13030/7000148,002,13030.jpg|title=Source Image for Cutex Zan-e Rooz Ad, 1968|archive-url=https://web.archive.org/web/20181121022014/http://www.javanan56.com/13030/7000148,13030/7000148,002,13030.jpg|archive-date=2018-11-21|url-status=dead}}</ref> <ref name="ref2">{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/greatspeculations/2016/07/28/revlons-q2-2016-earnings-preview/#68ea63114436|title=Revlon's Q2 2016 Earnings Preview|last=Team|first=Trefis|work=Forbes|access-date=2018-08-20|language=en}}</ref> <ref name="ref3">{{cite web | url=http://www.cosmeticsandskin.com/companies/northam-warren.php | title=Northam Warren | publisher=James Bennett | work=Cosmetics and Skin | access-date=12 Februarie 2015 | author=Bennett, James | archive-date=18 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210218093605/https://www.cosmeticsandskin.com/companies/northam-warren.php | url-status=dead }}</ref> <ref name="ref4">{{Cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=2gFPAAAAIBAJ&pg=6378,4322991&hl=en|title=Toledo Blade - Google News Archive Search|website=news.google.com|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref5">{{Cite web|url=http://fashion.telegraph.co.uk/beauty/news-features/TMG10338912/Beauty-timeline-100-Years-of-Loveliness.html|title=Beauty timeline: 100 Years of Loveliness - Telegraph|website=fashion.telegraph.co.uk|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref6">{{cite web|url=http://www.nailsmag.com/encyclopedia/64289/cutex|title=Encyclopedia- Cutex|work=NAILS Magazine|access-date=12 Februarie 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180820235154/http://www.nailsmag.com/encyclopedia/64289/cutex|archive-date=20 Augustus 2018|url-status=dead}}</ref> <ref name="ref7">{{cite web | url=http://www.chronicallyvintage.com/2013/05/adventures-in-vintage-advertising-cutex.html | title=Adventures in vintage advertising: Cutex Nail Polish | publisher=Jessica Cangiano | work=Chronically Vintage | date=10 Mei 2015 | access-date=11 Februarie 2015 | author=Cangiano, Jessica}}</ref> <ref name="ref8">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1927/09/11/archives/tinted-nail-is-london-fad-they-are-polished-so-as-to-match-ones.html|title=TINTED NAIL IS LONDON FAD.; They Are Polished So as to Match One's Pearl Necklace.|work=The New York Times |date=11 September 1927 |access-date=2018-08-20|language=en}}</ref> <ref name="ref9">{{Cite news|url=https://www.vox.com/2015/2/9/8004661/fads-inventions-changed-world|title=7 world-changing inventions people thought were dumb fads|work=Vox|access-date=2018-08-20}}</ref> <ref name="ref10">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pRMUDAAAQBAJ&q=cutex&pg=PA237|title=Beauty Imagined: A History of the Global Beauty Industry|last=Jones|first=Geoffrey|date=2010-02-25|publisher=OUP Oxford|isbn=9780199556496|language=en}}</ref> <ref name="ref11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1997/05/06/business/company-briefs-963917.html|title=COMPANY BRIEFS|work=The New York Times |date=6 Mei 1997 |access-date=2018-08-31|language=en}}</ref> <ref name="ref12">{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/1998/dec/11/business/fi-52796|title=Carson Sells Cutex to Shansby for $30 Million|last=News|first=Bloomberg|date=1998-12-11|work=Los Angeles Times|access-date=2018-08-31|language=en-US|issn=0458-3035}}</ref> <ref name="ref13">{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB112001044454372521|title=Prestige Brands Finds Growth By Turning Around Old Cast Offs|last=Cheddar|first=Christina|newspaper=Wall Street Journal |date=29 Junie 2005}}</ref> <ref name="ref14">{{cite web | url=http://www.bizjournals.com/stlouis/stories/2010/09/27/story7.html | title=Arch Equity acquisitions create new Cutex Brands | publisher=American City Business Journals | work=St. Louis Business Journal | date=23 September 2010 | access-date=12 Februarie 2015 | author=Solomont, E.B.}}</ref> <ref name="ref15">{{Cite web|url=https://www.bizjournals.com/stlouis/news/2017/03/24/top-150-2017-no-141-arch-equity-partners.html|title=Top 150 2017: No. 141 Arch Equity Partners|date=24 March 2017|access-date=16 Augustus 2018}}</ref> <ref name="ref16">{{cite web | url=http://www.prweb.com/releases/2012/5/prweb9461253.htm | title=Cutex® Baseworx, Not Just Another Base Coat | publisher=Vocus PRW Holdings, LLC. | via=PRWeb | date=1 Mei 2012 | access-date=11 Februarie 2015 | author=Kuehler, Michelle | archive-date= 4 Maart 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160304232137/http://www.prweb.com/releases/2012/5/prweb9461253.htm | url-status=dead }}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Skoonheidsmiddels]] cqfbqjijmxl7m0je1r5mq4mjn4pfefw Brownleea 0 408135 3372986 2626000 2026-11-16T04:38:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372986 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Brownleea parviflora (Orchidaceae) - 40337492783.jpg |image_caption =''Brownleea parviflora'' |display_parents = 3 |taxon = Brownleea |authority = Harv. ex Lindl., (1842) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Brownleea''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is agt [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28896-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231030071034/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28896-1 |argiefdatum=30 Oktober 2023 |besoekdatum=30 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Brownleea coerulea]]'' <small>Harv. ex Lindl.</small> * ''[[Brownleea galpinii]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Brownleea graminicola]]'' <small>McMurtry</small> * ''[[Brownleea macroceras]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Brownleea maculata]]'' <small>P.J.Cribb</small> * ''[[Brownleea mulanjiensis]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Brownleea parviflora]]'' <small>Harv. ex Lindl.</small> * ''[[Brownleea recurvata]]'' <small>Sond.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Brownleea| ]] n9cax0oy6iwcvqmaizxvpcbrdfnkynl Boophone 0 408136 3372969 2626008 2026-11-16T03:23:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372969 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Boophone disticha.jpg |image_caption = ''Boophone disticha'' |display_parents = 3 |taxon = Boophone |authority = Herb., (1821) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Boophone''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Amaryllidaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1372-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221013190927/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1372-1 |argiefdatum=13 Oktober 2022 |besoekdatum=30 Oktober 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Boophone disticha]]'' <small>(L.f.) Herb.</small> * ''[[Boophone haemanthoides]]'' <small>F.M.Leight.</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Boophone| ]] jfi5n50gn2l2wbtdn98vo3105265zc0 2024 Formule Een-seisoen 0 408473 3372813 2896928 2026-11-15T16:02:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 3 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372813 wikitext text/x-wiki {{F1 seisoen | Vorige = 2023 | Huidige = 2024 | Volgende = 2025 }} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] [[Lêer:Max Verstappen 2017 Malaysia 3.jpg|duimnael|260px|[[Max Verstappen]] is die 2024-jaerkampioen.]] Die '''2024 FIA Formule Een Wêreldkampioenskap''' is 'n motorrenkampioenskap vir Formule Een-motors wat tans onderweg is. Dit is die 75ste uitgawe van die [[Formule Een|Formule Een Wêreldkampioenskap]]. Dit word deur die [[Fédération Internationale de l'Automobile]] (FIA), die beheerliggaam van internasionale [[motorsport]], as die hoogste klas kompetisie vir oopwiel-renmotors erken. Die kampioenskap word oor 'n rekord van vier-en-twintig Grands Prix beslis, wat regoor die wêreld gehou word, behalwe in Afrika. Dit het in Maart begin en sal in Desember eindig. Renjaers en spanne ding onderskeidelik mee om die titels Wêreldrenjaerkampioen en Wêreldvervaardigerkampioen. [[Max Verstappen]] is die heersende jaerskampioen, terwyl sy span, [[Red Bull Racing]]-Honda RBPT, die heersende vervaardigerkampioen is.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-secures-third-f1-world-title-as-piastri-takes-sprint-victory-in.4d0SLopnXU9W8uzefnJmu3.html|title=Verstappen secures third F1 world title as Piastri takes Sprint victory in Qatar|date=7 October 2023|website=Formula1.com|access-date=7 October 2023}}</ref><ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.verstappen-dominates-for-japanese-gp-victory-as-red-bull-secure-back-to-back.6nJ1rDkiGByJw6nypqVPO6.html|title=Verstappen dominates for Japanese GP victory as Red Bull secure back-to-back constructors' titles|date=24 September 2023|website=Formula1.com|access-date=24 September 2023}}</ref> Op 23 November 2024, ná die wedren in [[2024 Las Vegas Grand Prix|Las Vegas]] word Max Verstappen vir die vierde jaar na mekaar as wêreldkampioen gekroon.<ref>{{Citeer web |url=https://racingnews365.nl/verstappen-kroont-zich-tot-viervoudig-wereldkampioen-in-las-vegas |titel=Verstapen kroont zich tot viervoudig wereldkampioen in Las Vegas |website=racingnews365.nl |datum=2024-11-24 |taal=nl}}</ref> Op 8 Desember 2024, ná die wedren in [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] werd [[McLaren]] wêreldkampioen by die vervaardigers. == Kalender == [[Lêer:Formula 1 all over the world-2024.svg|duimnael|300px|Lande wat 'n [[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] in 2024 aangebied het, word in groen getoon, voormalige lande word in donkergrys gewys.]] Die 2024-kalender bestaan uit 'n rekord van vier-en-twintig Grands Prix.<ref name="2024 calendar"/> {| class="sortable wikitable" style="font-size: 85%;" width="650px" ! data-sort-type="number" |Rondte ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] ![[Lys van Formule Een-bane|Renbaan]] ! class="unsortable" |Datum |- !1 |[[Bahreinse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|BHR}} [[Bahrein Internasionale Renbaan]], [[Sakhir]] |2 Maart |- !2 |[[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|SAU}} [[Djedda-straatrenbaan]], [[Djedda]] |9 Maart |- !3 |[[Australiese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|AUS}} [[Melbourne Grand Prix Renbaan]], [[Melbourne]] |24 Maart |- !4 |[[Japannese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|JPN}} [[Suzuka Internasionale Renbaan]], Suzuka |7 April |- !5 |[[Chinese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|CHN}} [[Shanghai Internasionale Renbaan]], [[Shanghai]] |21 April |- !6 |[[Miami Grand Prix]] |{{flagicon|USA}} [[Miami International Autodrome]], Miami Gardens, [[Florida]] |5 Mei |- !7 |[[Emilia-Romagna Grand Prix]] |{{Vlagikoon|ITA}} [[Enzo en Dino Ferrari-renbaan]], Imola |19 Mei |- !8 |[[Monaco Grand Prix]] |{{Vlagikoon|MON}} [[Monaco-renbaan]], [[Monaco]] |26 Mei |- !9 |[[Kanadese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|KAN}} [[Gilles Villeneuve-renbaan]], [[Montreal]] |9 Junie |- !10 |[[Spaanse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|ESP}} [[Barcelona-Catalunya-renbaan]], Montmeló |23 Junie |- !11 |[[Oostenrykse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|AUT}} [[Red Bull Ring]], Spielberg |30 Junie |- !12 |[[Britse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|GBR}} [[Silverstone-renbaan]], Silverstone |7 Julie |- !13 |[[Hongaarse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|HUN}} [[Hungaroring]], Mogyoród |21 Julie |- !14 |[[Belgiese Grand Prix]] |{{Vlagikoon|BEL}} [[Circuit de Spa-Francorchamps]], Stavelot |28 Julie |- !15 |[[Nederlandse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|NED}} [[Zandvoort-renbaan]], Zandvoort |25 Augustus |- !16 |[[Italiaanse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|ITA}} [[Autodromo Nazionale di Monza]], Monza |1 September |- !17 |[[Azerbeidjanse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|AZE}} [[Bakoe-straatrenbaan]], [[Bakoe]] |15 September |- !18 |[[Singapoerse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|SIN}} [[Marinabaai Straatrenbaan]], [[Singapoer]] |22 September |- !19 |[[Verenigde State Grand Prix]] |{{Vlagikoon|USA}} [[Circuit of the Americas]], [[Austin, Texas]] |20 Oktober |- !20 |[[Meksikaanse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|MEX}} [[Autódromo Hermanos Rodríguez]], [[Meksikostad]] |27 Oktober |- !21 |[[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] |{{Vlagikoon|BRA}} [[José Carlos Pace-renbaan|Interlagos]], [[São Paulo]] |3 November |- !22 |[[Las Vegas Grand Prix]] |{{Vlagikoon|USA}} [[Las Vegas Straatrenbaan]], Paradise, [[Nevada]] |23 November |- !23 |[[Katarse Grand Prix]] |{{Vlagikoon|QAT}} [[Losail Internasionale Renbaan]], [[Lusail]] |1 Desember |- !24 |[[Aboe Dhabi Grand Prix]] |{{Vlagikoon|UAE}} [[Yas Marina-renbaan]], [[Aboe Dhabi]] |8 Desember |- class="sortbottom" ! colspan="4" align="bottom" |'''Bron:'''<ref name="2024 calendar">{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12915418/f1-2024-calendar-revealed-saturday-night-grands-prix-in-bahrain-and-saudi-arabia-to-kick-off-record-24-race-season|title=F1 2024 calendar revealed: Saturday night Grands Prix in Bahrain and Saudi Arabia to kick off record 24-race season|website=Sky Sports|language=en|access-date=2023-07-05}}</ref> |} * Die [[Chinese Grand Prix]] het na die kalender teruggekeer nadat dit vir vier jaar gekanselleer is weens die infeksierisiko van COVID-19 in die land.<ref name="2024 calendar"/> * Die [[Emilia-Romagna Grand Prix]], wat [[2023 Emilia-Romagna Grand Prix|in 2023]] gekanselleer is weens vloede in die gebied, het ook na die kalender teruggekeer.<ref name="2024 calendar" /> * Die [[Russiese Grand Prix]] was onder kontrak om op die 2024-kalender te verskyn. Die kontrak is egter in 2022 beëindig in reaksie op die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in die Oekraïne]].<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632|title=Formula 1 terminates contract with Russian Grand Prix|last=Benson|first=Andrew|date=3 March 2022|website=[[BBC Sport]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20220528003455/https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/60601632|archive-date=28 May 2022|access-date=3 March 2022}}</ref> == Inskrywings == Die volgende vervaardigers en jaers is onder kontrak om aan die 2024 Wêreldkampioenskap deel te neem. Alle spanne ding mee met bande wat slegs deur [[Pirelli]] verskaf word.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://racingnews365.com/pirelli-to-remain-formula-1-tyre-provider-until-2024|title=Pirelli to remain F1 tyre provider until 2024|date=5 Maart 2021|website=Racingnews365.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210419082926/https://racingnews365.com/pirelli-to-remain-formula-1-tyre-provider-until-2024|archive-date=19 April 2021|access-date=9 Augustus 2022}}</ref> Elke span het ten minste twee renjaers ingeskryf, een vir elk van die twee verpligte motors.<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2023_formula_1_sporting_regulations_-_issue_3_-_2022-10-19_0.pdf|title=2023 Formula One Sporting Regulations|date=19 Oktober 2022|publisher=Fédération Internationale de l'Automobile|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031135226/https://www.fia.com/sites/default/files/fia_2023_formula_1_sporting_regulations_-_issue_3_-_2022-10-19_0.pdf|archive-date=31 Oktober 2022|access-date=19 Oktober 2022}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" |+{{Nowrap|Spanne en jaers wat gekontrakteer is om aan die 2024 Wêreldkampioenskap deel te neem}} ! rowspan="2" scope="col" |Inskrywer ! rowspan="2" scope="col" |Vervaardiger ! rowspan="2" class="unsortable" |Onderstel ! rowspan="2" nowrap="" scope="col" |Kragbron ! colspan="2" class="unsortable" scope="col" |Renjaers ! rowspan="2" class="unsortable" scope="col"|{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} ! style="border-left:2px solid #aaaaaa" colspan="2" class="unsortable" scope="col" |Renjaers vrye oefening ! rowspan="2" class="unsortable" scope="col"|{{Afkorting|Grands Prix|Rondtes ingeskryf}} |- ! class="unsortable" scope="col" |Nr. ! class="unsortable" scope="col" |Renjaernaam ! style="border-left:2px solid #aaaaaa" class="unsortable" scope="col" |Nr. ! class="unsortable" scope="col" |Renjaernaam |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=3 |<span data-sort-value="Alpine">{{FR-VLAG}} BWT Alpine F1-span</span> ! rowspan=3 |[[Alpine F1-span|Alpine-Renault]] | rowspan=3 |A524<ref>{{de}}{{Cite web|url=https://www.auto-motor-und-sport.de/formel-1/f1-interview-alpine-technikchef-matt-harman/|title=F1-Interview mit Alpine-Technikchef Matt Harman: „Wollen am Ende das viertbeste Team sein“|last=Schmidt|first=Michael|last2=Haupt|first2=Andreas|date=2023-08-16|website=Auto Motor und Sport|language=de|issn=0005-0806|access-date=2023-09-30}}</ref> | rowspan=3 |Renault E-Tech RE24 |{{Center|10}} |{{Vlagikoon|FRA}} [[Pierre Gasly]]<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://sportsmax.tv/other-sports/column1/motorsport/item/107219-alpine-announces-the-signing-of-pierre-gasly-on-three-year-contract|title=Alpine announces the signing of Pierre Gasly on three-year contract|last=Desk|first=Sports|website=sportsmax.tv|language=en-gb|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20230705155911/https://sportsmax.tv/other-sports/column1/motorsport/item/107219-alpine-announces-the-signing-of-pierre-gasly-on-three-year-contract|url-status=dead}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://grandprixradio.nl/updates/jack-doohan-in-actie-voor-alpine-op-silverstone |title=Jack Doohan in actie voor Alpine op Silverstone |website=grandprixradio.nl |datum=2024-07-02}}</ref> |align=center|12 |- |{{Center|31}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|FRA}} [[Esteban Ocon]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-esteban-ocon-signs-bumper-three-year-contract-extension-with-alpine.5nWR2pWD1COJzdyB73g8NM.html|title=Esteban Ocon signs bumper three-year contract extension with Alpine|date=16 June 2021|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210616145008/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-esteban-ocon-signs-bumper-three-year-contract-extension-with-alpine.5nWR2pWD1COJzdyB73g8NM.html|archive-date=16 June 2021|access-date=18 June 2022}}</ref> |align=center |1–23 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|61 |{{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]]<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.jack-doohan-to-drive-esteban-ocons-car-during-first-practice-in-canada.76zfU6GPLuw3xUv94AnROn.html |titel=Doohan to drive Ocon’s car during first practice in Canada |website=Formula1.com |date=2024-06-07}}</ref> |align=center|9 |- |{{Center|61}} |{{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]]<ref name=Doohan>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6337522/ocon-moet-bij-alpine-direct-plaatsmaken-voor-vervanger-doohan.html |titel=Ocon moet bij Alpine direct plaatsmaken voor vervanger Doohan |website=nu.nl |datum=2024-12-02}}}</ref> |align=center|24 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=2 nowrap="" |<span data-sort-value="Aston Martin"> {{GB-VLAG}} Aston Martin Aramco Formula One Team</span><ref name="Aston Martin">{{Cite web|url=https://racingnews365.com/aston-martin-f1-team-set-for-name-change|title=Aston Martin F1 team set for name change|date=2023-10-12|website=RacingNews365|language=en|access-date=2023-10-15}}</ref> ! rowspan=2 |{{Nowrap|[[Aston Martin F1|Aston Martin]] Aramco-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]}} | rowspan=2 |AMR24<ref>{{Cite web|url=https://au.motorsport.com/f1/news/alonso-promised-more-aero-efficient-2024-aston-martin-f1-car/10519247/|title=Alonso promised more aero efficient 2024 Aston Martin F1 car|last=Cooper|first=Adam|date=2023-09-12|website=Motorsport.com Australia|publisher=Motorsport Network|language=en|access-date=2023-09-30}}</ref> | rowspan=2 |Mercedes-AMG F1 M15<br />E Performance |{{Center|14}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|ESP}} [[Fernando Alonso]]<ref name=":0">{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fernando-alonso-signs-to-aston-martin-for-2023-on-multi-year.1i8QwJht5v7dBCWFCcrqml.html|title=Fernando Alonso signs to Aston Martin for 2023 on multi-year contract|date=1 August 2022|website=formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220801083548/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-fernando-alonso-signs-to-aston-martin-for-2023-on-multi-year.1i8QwJht5v7dBCWFCcrqml.html|archive-date=1 August 2022|access-date=1 August 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{BR-VLAG}} [[Felipe Drugovich]]<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.astonmartinf1.com/en-GB/news/announcement/felipe-drugovich-to-drive-in-free-practice-one-at-mexico-city-grand-prix |titel=Felipe Drugovich to drive in Free Practice One at Mexico City Grand Prix |website=astonmartinf1.com |datum=2024-10-09}}</ref> |align=center|20 |- |{{Center|18}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|CAN}} [[Lance Stroll]]<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/aston-martin-no-doubts-about-strolls-f1-future-at-the-team/10513782/|title=Aston Martin: No doubts about Stroll's F1 future at the team|last=Cooper|first=Adam|date=31 Augustus 2023|website=autosport.com|access-date=31 Augustus 2023}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|34 |{{BR-VLAG}} [[Felipe Drugovich]]<ref name=ZES>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/the-six-young-drivers-set-to-take-part-in-fp1-in-abu-dhabi.uW8Vcs1t29uPwzhIGEKTE |titel=The six rookie drivers set to take part in FP1 in Abu Dhabi |website=formula1.com |datum=2024-12-06}}</ref> |align=center|24 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=3 |{{IT-VLAG}} Scuderia Ferrari ! rowspan=3 |[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | rowspan=3 |SF-24 | rowspan=3 |Ferrari 066/12 |{{Center|16}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|MCO}} [[Charles Leclerc]]<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclercs-ferrari-f1-deal-extended-until-end-of-2024-season-4984772/4984772/|title=Charles Leclerc's Ferrari F1 deal extended until end of 2024 season|last=Elizalde|first=Pablo|date=23 December 2019|website=Autosport|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619104807/https://www.autosport.com/f1/news/charles-leclercs-ferrari-f1-deal-extended-until-end-of-2024-season-4984772/4984772/|archive-date=19 June 2022|access-date=19 June 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|38 |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref name=MEXVT1>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/deze-opvallende-coureurs-maken-hun-opwachting-tijdens-vt1-in-mexico |titel=Deze opvallende coureurs maken hun opwachting in GP-weekend Mexico |website=racingnews365.nl |datum=2024-10-24}}</ref> |align=center|20 |- |{{Center|55}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|ESP}} [[Carlos Sainz jr.]]<ref>{{Cite web|url=https://www.skysports.com/f1/news/12433/12594881/carlos-sainz-spanish-driver-signs-new-ferrari-contract-until-2024-formula-1-season|title=Carlos Sainz: Spanish driver signs new Ferrari contract until 2024 Formula 1 season|website=Sky Sports|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618211028/https://www.skysports.com/f1/news/12433/12594881/carlos-sainz-spanish-driver-signs-new-ferrari-contract-until-2024-formula-1-season|archive-date=18 Junie 2022|access-date=18 Junie 2022}}</ref> |align=center|{{nowrap|Alle<ref>[[Carlos Sainz jr.]] was ingeskryf vir die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]] maar trok zich terug nadat bij hem [[blindedarmontsteking]] was geconstateerd. Hij werd vervangen door [[Oliver Bearman]].</ref>}} |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|39 |{{MC-VLAG}} [[Arthur Leclerc]]<ref name=ZES/> |align=center|24 |- |{{Center|38}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|GBR}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{Cite web|url=https://racingnews365.nl/ferrari-vervangt-zieke-sainz-in-saoedi-arabie |title=Ferrari vervangt zieke Sainz in Saoedi-Arabië |website=racingnews365.nl |datum=2024-03-08 |language=nl}}</ref> |align=center |2 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=3 |<span data-sort-value="Haas">{{VS-VLAG}} MoneyGram Haas F1-span</span> ! rowspan=3 |[[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | rowspan=3 |VF-24<ref>{{Cite web|url=https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/|title=Haas could use Austria 'like a test session' to solve race day woes - Steiner|last=Medland|first=Chris|date=2023-06-27|website=RACER|language=en-US|issn=1066-6060|access-date=2023-09-30|archive-date=2023-10-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20231005045232/https://racer.com/2023/06/27/haas-could-use-austria-like-a-test-session-to-solve-race-day-woes-steiner/|url-status=dead}}</ref> | rowspan=3 |Ferrari 066/10<ref>{{en}}{{Cite web|url=http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|title=Haas to stick with Ferrari amid engine crisis|last=Grandprix.com|website=grandprix.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830231958/http://www.grandprix.com//news/haas-to-stick-with-ferrari-amid-engine-crisis.html|archive-date=30 August 2020|access-date=30 August 2020}}</ref> |{{Center|20}} | nowrap="" | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]<ref name="MAG-HUL">{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/formula1/66600477|title=Formula 1: The Haas team to retain Nico Hulkenberg and Kevin Magnussen in 2024|website=BBC Sport|language=en|access-date=24 Augustus 2023}}</ref><ref name="haas"/> |align=center |{{nowrap|1–16<br>18–24<ref name=MAGBEA>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.nu.nl/formule-1/6333934/zieke-magnussen-mist-gp-brazilie-bearman-vervangt-hem-gehele-weekend.html |titel=Zieke Magnussen mist GP Brazilië, Bearman vervangt hem gehele weekend |website=nu.nl |datum=2024-11-01}}</ref>}} |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/haas-oliver-bearman-formule-1-goed-genoeg/ |title=Haas-reserve Oliver Bearman maakt zich op voor de Formule 1: ‘Ik ben goed genoeg’ |website=Formule1.nl |date=2024-05-17}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center|7, 12 |- |{{Center|27}} | nowrap="" | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]]<ref name="MAG-HUL" /><ref name="haas">{{nl}}{{Cite web |url=https://sporza.be/nl/2023/08/24/formule-1-haas-rekent-ook-in-2024-op-kevin-magnussen-en-nico-hulkenberg~1692867880674/ |title=Haas rekent ook in 2024 op Kevin Magnussen en Nico Hülkenberg |publisher=Sporza |date=2023-08-24 |access-date=2023-08-24 }}</ref> |align=center |Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|50 |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://grandprixradio.nl/updates/oliver-bearman-rijdt-eerste-vrije-training-in-spanje |title=Oliver Bearman rijdt eerste vrije training in Spanje |website=grandprixradio.nl |date=2024-06-17}}</ref> |align=center|10, 13 |- |{{Center|50}} |{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]]<ref>{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/haas-bevestigt-bearman-vervanger-van-magnussen-in-bakoe/ |titel=Haas bevestigt: Bearman officieel vervanger van geschorste Magnussen in Bakoe |website=Formule1.nl |datum=2024-09-06 |taal=nl}}</ref> |align=center|17, 21<ref name=MAGBEA/> |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=2 |<span data-sort-value="Kick Sauber"> {{CH-VLAG}} Stake F1 Team Kick Sauber</span><ref name="Kick Sauber">{{en}}{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2022/08/26/alfa-romeo-to-split-from-sauber-after-2023-season-amid-audi-deal-rumours/|title=Alfa Romeo to split from Sauber after 2023 season amid Audi deal rumours|date=2022-08-26|publisher=RaceFans.net|access-date=2023-05-29}}</ref> ! rowspan=2 |[[Sauber Motorsport|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] | rowspan=2 |C44 | rowspan=2 |Ferrari 066/12 |{{Center|24}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|China}} [[Zhou Guanyu]]<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alfa-romeo-confirms-zhou-alongside-bottas-for-2024-f1-season/10519966/|title=Alfa Romeo confirms Zhou alongside Bottas for 2024 F1 season|date=14 September 2023 |website=www.motorsport.com|language=en|access-date=2023-09-14}}</ref> |align=center |Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{nowrap|{{IL-VLAG}} [[Robert Shwartzman]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/tweede-kans-voor-robert-shwartzman-tijdens-vt1-in-mexico/ |titel=Tweede kans voor Robert Shwartzman tijdens VT1 in Mexico |website=formule1.nl |datum=2024-10-22}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} |align=center|20 |- |{{Center|77}} |{{Vlagikoon|FIN}} [[Valtteri Bottas]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-alfa-romeo-announce-valtteri-bottas-to-join-the-team-in-2022-on.6Ezs9zhh2jV1ceMcHs3e4S.html|title=Alfa Romeo announce Valtteri Bottas to join the team in 2022 on multi-year deal|date=6 September 2021|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906113510/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-alfa-romeo-announce-valtteri-bottas-to-join-the-team-in-2022-on.6Ezs9zhh2jV1ceMcHs3e4S.html|archive-date=6 September 2021|access-date=18 Junie 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|97 |{{IL-VLAG}} [[Robert Shwartzman]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/robert-shwartzman-rijdt-vt1-zandvoort/ |titel=Bottas maakt plaats voor Robert Shwartzman in eerste vrije training Zandvoort |website=formule1.nl |datum=2024-08-21}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |align=center|15 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=2 scope="row" |<span data-sort-value="McLaren">{{GB-VLAG}} McLaren F1-span</span> ! rowspan=2 nowrap="" scope="row" |[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | rowspan=2 |MCL38 | rowspan=2 |Mercedes-AMG F1 M15<br />E Performance<ref>{{Cite web|url=https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/|title=McLaren's deal to use Mercedes F1 engines again from 2021 announced|website=Autosport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215052/https://www.autosport.com/f1/news/mclarens-deal-to-use-mercedes-f1-engines-again-from-2021-announced-4988153/4988153/|archive-date=2 Junie 2021|access-date=17 September 2022}}</ref> |{{Center|4}} |{{Vlagikoon|GBR}} [[Lando Norris]]<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-norris-agrees-major-contract-extension-to-stay-at-mclaren-until.5bK60HZJ6ddtdr1R2yIPhX.html|title=Lando Norris agrees major contract extension to stay at McLaren until 2025|date=9 Februarie 2022|website=Formula1.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220614234745/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-norris-agrees-major-contract-extension-to-stay-at-mclaren-until.5bK60HZJ6ddtdr1R2yIPhX.html|archive-date=14 Junie 2022|access-date=18 Junie 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|29 |{{MX-VLAG}} [[Patricio O'Ward]]<ref name=MEXVT1/> |align=center|20 |- |{{Center|81}} |{{Vlagikoon|AUS}} [[Oscar Piastri]]<ref name="Piastri">{{Cite web|url=https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023|title=2021 FIA F2 champion Oscar Piastri to join McLaren Racing in 2023|date=2 September 2022|website=McLaren.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220902135330/https://www.mclaren.com/racing/team/2021-fia-f2-champion-oscar-piastri-join-mclaren-racing-2023/|archive-date=2 September 2022|access-date=2 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.racefans.net/2022/09/27/piastri-explains-why-he-chose-number-81-for-f1-debut-in-2023/|title=F1 2023: Piastri explains why he chose number 81 for debut|date=2022-09-27|website=RaceFans.net|language=en-GB|access-date=2022-09-27}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|28 |{{JP-VLAG}} [[Ryō Hirakawa]]<ref name=ZES/> |align=center|24 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=2 |<span data-sort-value="Mercedes">{{DE-VLAG}} {{Nowrap|Mercedes AMG Petronas F1-span}}</span> ! rowspan=2 |[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan=2 |F1 W15<ref>{{Cite web|url=https://au.motorsport.com/f1/news/mercedes-f1-car-dead-in-middle-of-corners/10506594/|title=Mercedes F1 car &quot;annoyingly dead&quot; in the middle of corners|last=Noble|first=Jonathan|date=2023-08-11|website=Motorsport.com|publisher=Motorsport Network|language=en|access-date=2023-09-30}}</ref> | rowspan=2 |Mercedes-AMG F1 M15<br />E Performance |{{Center|44}} |{{Vlagikoon|GBR}} [[Lewis Hamilton]]<ref name="Mercedes Drivers 2024">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/hamilton-extends-mercedes-f1-contract-until-2025/10513865/|title=Hamilton extends Mercedes F1 contract until 2025|date=2023-08-31|website=www.motorsport.com|language=en|access-date=2023-08-31}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|12 |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref name=MEXVT1/> |align=center|20 |- |{{Center|63}} |{{Vlagikoon|GBR}} [[George Russell]]<ref name="Mercedes Drivers 2024"></ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|12 |{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/antonelli-maakt-f1-debuut-in-monza/ |titel=Antonelli maakt F1-debuut in Monza: 'Iets waar iedereen in Italië trots op kan zijn' |website=formule1.nl |datum=2024-08-29}}</ref> |align=center|16 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=3 |<span data-sort-value="RB"> {{IT-VLAG}} Visa Cash App RB Formula One Team</span><ref name="RB">{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/alphatauri-to-be-rebranded-in-f1-2024-says-marko/10488676/|title=AlphaTauri to be rebranded in F1 2024, says Marko|date=2023-06-28|website=Motorsport.com|language=en|access-date=2023-07-05}}</ref> ! rowspan=3 |[[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | rowspan=3 |VCARB 01 | rowspan=3 |Honda RBPTH002<ref name="RedBull-engine">{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|title=Red Bull agree deal to run Honda engine technology until 2025|date=15 February 2021|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215215037/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-red-bull-agree-deal-to-run-honda-engine-technology-until-2025.3wmTSMrtsv6miuwqApz8IT.html|archive-date=15 February 2021|access-date=15 February 2021}}</ref><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines">{{en}}{{Cite news|title=Honda's Sakura facility will supply Red Bull F1 engines in 2022|url=https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/|accessdate=18 July 2021|archivedate=23 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211023231945/https://www.autosport.com/f1/news/hondas-sakura-facility-will-supply-red-bull-f1-engines-in-2022/6624598/}}</ref> |{{Center|3}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|AUS}} [[Daniel Ricciardo]]<ref name="2024rictsu">{{en}}{{Cite web|url=https://scuderia.alphatauri.com/en/tsunoda-ricciardo-2024/|title=Yuki Tsunoda and Daniel Ricciardo with us in 2024|date=23 September 2023|website=[[Scuderia AlphaTauri]]|access-date=23 September 2023}}</ref> |align=center|1–18 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|40 |{{JP-VLAG}} [[Ayumu Iwasa]]<ref>{{Cite web |url=https://racingnews365.nl/rb-houdt-ricciardo-aan-de-kant-tijdens-eerste-training-gp-japan |title=RB houdt Ricciardo aan de kant tijdens eerste training GP Japan |website=Racingnews365.nl |lang=nl|date=2024-03-24}}</ref> |align=center|4 |- |{{Center|22}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|JPN}} [[Yuki Tsunoda]]<ref name="2024rictsu" /> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|40 |{{JP-VLAG}} [[Ayumu Iwasa]]<ref name=ZES/> |align=center|24 |- |{{Center|30}} |{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]]<ref name=LAW>{{nl}}{{Cite web|url=https://nos.nl/artikel/2538603-f1-team-rb-schuift-routinier-ricciardo-opzij-22-jarige-lawson-vervangt-hem |title=F1-team RB schuift routinier Ricciardo opzij, 22-jarige Lawson vervangt hem |website=nos.nl |datum=2024-09-26}}</ref> |align=center|19–24 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=2 |<span data-sort-value="Red Bull Racing"> {{AT-VLAG}} Oracle Red Bull Racing</span> ! rowspan=2 |[[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | rowspan=2 |RB20<ref>{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.horner-says-red-bull-have-much-clearer-understanding-of-singapore-issues-as.3jvpv3FeP84hLd2eX1ZSfB.html|title=Red Bull have 'clearer understanding' of Singapore issues|date=2023-09-19|website=Formula1.com|publisher=Formula One Administration|language=en|access-date=2023-09-30}}</ref> | rowspan=2 |Honda RBPTH002<ref name="RedBull-engine" /><ref name="Autosport Red Bull badged Honda engines" /> |{{Center|1}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|NED}} [[Max Verstappen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.espn.com/f1/story/_/id/33410775/max-verstappen-signs-new-contract-stay-red-bull-2028|title=Verstappen signs new contract to stay at Red Bull until 2028|date=3 March 2022|website=ESPN.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220618211011/https://www.espn.com/f1/story/_/id/33410775/max-verstappen-signs-new-contract-stay-red-bull-2028|archive-date=18 Junie 2022|access-date=18 Junie 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|37 |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref name=ZES/> |align=center|24 |- |{{Center|11}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|MEX}} [[Sergio Pérez]]<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/perez-signs-two-year-extension-to-red-bull-f1-contract/10314403/|title=Perez signs two-year extension to Red Bull F1 contract|last=Filip|first=Cleeren|date=31 Mei 2022|website=Motorsport.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20220602232457/https://www.motorsport.com/f1/news/perez-signs-two-year-extension-to-red-bull-f1-contract/10314403/|archive-date=2 Junie 2022|access-date=18 Junie 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|37 |{{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://grandprixradio.nl/updates/hadjar-vierde-rookie-in-actie-tijdens-vt1-britse-gp |title=Hadjar vierde rookie in actie tijdens VT1 Britse GP |website=grandprixradio.nl |date=2024-07-04}}</ref> |align=center|12 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" | rowspan=3 |<span data-sort-value="Williams"> {{GB-VLAG}} Williams Racing</span> ! rowspan=3 |[[Williams Grand Prix Engineering|Williams-Mercedes]] | rowspan=3 |FW46<ref>{{Cite web|url=https://www.williamsf1.com/posts/fd00c373-cf73-4093-ab3e-f1974c7c3e45/alex-and-logan-preview-the-singapore-grand-prix|title=Alex Albon and Logan Sargeant preview the Singapore Grand Prix|date=2023-09-13|website=Williams Racing|language=en|access-date=2023-10-19}}</ref> | rowspan=3 |Mercedes<ref>{{en}}{{Cite news|title= Williams extends Mercedes F1 power unit deal through 2025|accessdate=13 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190921211835/https://motorsportweek.com/news/id/24415|url=https://motorsportweek.com/news/id/24415|archivedate=21 September 2019}}</ref> |{{Center|2}} | nowrap="" |{{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] |align=center|1–15<ref>[[Logan Sargeant]] was ingeskryf vir die [[2024 Australiese Grand Prix|Australiese Grand Prix]], maar trok zich later terug om zijn auto te laten besturen door teamgenoot [[Alexander Albon]] omdat de auto van laatstgenoemde ernstig was beschadigd na een ongeluk.</ref> |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|45 |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{nl}}{{Cite web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/williams-franco-colapinto-schrijft-geschiedenis-tijdens-vt1-op-silverstone/ |title=Franco Colapinto schrijft geschiedenis tijdens VT1 op Silverstone |website=formule1.nl |date=2024-07-03 |access-date=2024-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240706170928/https://www.formule1.nl/nieuws/williams-franco-colapinto-schrijft-geschiedenis-tijdens-vt1-op-silverstone/ |archive-date=2024-07-06 |url-status=dead}}</ref> |align=center|12 |- |{{Center|23}} | nowrap="" |{{Vlagikoon|THA}} [[Alexander Albon]]<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html|title=Williams confirm Albon for 2023 on new multi-year contract|date=3 August 2022|website=Formula1.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220803141658/https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-williams-confirm-albon-for-2023-on-new-multi-year-contract.1rpexVv61cyqPW7h7La6LZ.html|archive-date=3 Augustus 2022|access-date=3 Augustus 2022}}</ref> |align=center|Alle |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"|46 |{{GB-VLAG}} [[Luke Browning]]<ref name=ZES/> |align=center|24 |- |{{Center|43}} |{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]]<ref>{{en}}{{Cite web |url=https://www.formula1.com/en/latest/article/breaking-f2-racer-colapinto-replaces-sargeant-at-williams-for-rest-of-2024.2CghqWgB0vxJoZK8wWoMPj |title=F2 racer Colapinto replaces Sargeant at Williams for rest of 2024 season |website=formula1.com |date=2024-08-27}}</ref> |align=center|16–24 |align=center style="border-left:2px solid #aaaaaa"| | |align=center| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !colspan="10" align=center| Bron: FIA<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.fia.com/events/fia-formula-one-world-championship/season-2024/2024-fia-formula-one-world-championship-entry |title=2024 FIA Formula One World Championship – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile]] |date=2023-12-15 |access-date=2023-12-15}}</ref><ref>Inskrywingslyste: * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Bahrain%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=2024 Bahrain Grand Prix – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-02-29}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Saudi%20Arabian%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf |title=2024 Saudi Arabian Grand Prix – Revised Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-03-08}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Australian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=2024 Australian Grand Prix – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-03-22}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Japanese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=2024 Japanese Grand Prix – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-04-05}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Chinese%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=2024 Chinese Grand Prix – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-04-19}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Miami%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |title=2024 Miami Grand Prix – Entry List |publisher=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-05-03}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Emilia%20Romagna%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Emilia-Romagna Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-05-17}} * {{en}}{{Cite web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Monaco%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Monaco Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-05-24}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Canadian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Canadian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |date=2024-06-07}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Spanish%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf |titel=2024 Spanish Grand Prix – Entry List (Corrected)|uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-06-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Austrian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Austrian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-06-28}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20British%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 British Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-07-05}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Hungarian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Hungarian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-07-19}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Belgian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Belgian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-07-26}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Dutch%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Dutch Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-08-23}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Italian%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Italian Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-08-30}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Azerbaijan%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List%20(Corrected).pdf |titel=2024 Azerbaijan Grand Prix - Entry List (Corrected) |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-09-13}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Singapore%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Singapore Grand Prix - Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-09-20}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20United%20States%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 United States Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-10-18}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Mexico%20City%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Mexico City Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-10-25}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20S%C3%A3o%20Paulo%20Grand%20Prix%20-%20Revised%20Entry%20List.pdf |titel=2024 São Paulo Grand Prix – Revised Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-11-01}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Las%20Vegas%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Las Vegas Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-11-21}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024_qatar_grand_prix_-_entry_list.pdf |titel=2024 Qatar Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-11-29}} * {{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/sites/default/files/decision-document/2024%20Abu%20Dhabi%20Grand%20Prix%20-%20Entry%20List.pdf |titel=2024 Abu Dhabi Grand Prix – Entry List |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2024-12-06}} </ref> |} === Verandering by spanne in 2024 === * Alfa Romeo het hul vennootskap met [[Sauber Motorsport|Sauber]] beëindig en Formule Een verlaat terwyl die Sauber-span voorberei om die [[Audi]]-fabriekspan in 2026 te word.<ref name="Kick Sauber"/><ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.breaking-sauber-to-become-audi-works-f1-team-from-2026.6EMJQ2LlvshgpCXdCR9xJl.html|title=Sauber to become Audi works F1 team from 2026|date=2022-10-26|website=Formula1.com|access-date=2023-07-05}}</ref> * [[Scuderia AlphaTauri|AlphaTauri]] is geskeduleer om hermerk te word en gedeeltelik na [[Milton Keynes]] in die [[Verenigde Koninkryk]] te verskuif te midde van 'n bestuursherstrukturering.<ref name="RB"/><ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.the-race.com/formula-1/red-bull-plans-alphatauri-name-change-and-uk-f1-campus-share/|title=Red Bull plans AlphaTauri name change and UK F1 campus share|date=2023-06-29|website=The Race|access-date=2023-10-07}}</ref> * [[Aston Martin F1|Aston Martin]] het onder 'n gewysigde naam ingeskryf, aangesien Cognizant nie meer hul titelborg is nie.<ref name="Aston Martin"/> === Veranderinge van renjaers in 2024 === ==== Gedurende die seisoen ==== * Tydens die [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Saoedi-Arabiese Grand Prix]], is [[Carlos Sainz jr.]], weens blindedermontsteking, vervang deur [[Oliver Bearman]] in die span van [[ Scuderia Ferrari|Ferrari]].<ref>{{en}}{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/formula1/68511360 |titel=Saudi Arabian Grand Prix: British teenager Oliver Bearman replaces Carlos Sainz for Ferrari |website=bbc.com |datum=2024-03-08}}</ref> * Tydens die [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Azerbeidjanse Grand Prix]] is [[Kevin Magnussen]] vervang deur [[Oliver Bearman]] by die [[Haas F1-span|Haas]]-span na 'n skorsing van een wedren as 'n gevolg van oorskryding van die strafpuntlimiet.<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://www.formule1.nl/nieuws/haas-bevestigt-bearman-vervanger-van-magnussen-in-bakoe/ |titel=Haas bevestigt: Bearman officieel vervanger van geschorste Magnussen in Bakoe |website=formule1.nl |datum=2024-09-06}}</ref> * Vanaf die [[2024 Italiaanse Grand Prix|Italiaanse Grand Prix]], is [[Logan Sargeant]] vervang deur [[Franco Colapinto]] by die span [[Williams F1|Williams]].<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://www.formule1.nl/nieuws/williams-franco-colapinto-schrijft-geschiedenis-tijdens-vt1-op-silverstone/ |titel=Franco Colapinto schrijft geschiedenis tijdens VT1 op Silverstone |website=formule1.nl |datum=2024-07-03}}</ref> * Vanaf die [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]], is [[Daniel Ricciardo]] vervang deur [[Liam Lawson]] by die span [[RB F1-span|RB]].<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://racingnews365.nl/breaking-ricciardo-per-direct-aan-de-kant-gezet-bij-rb |titel=Ricciardo per direct aan de kant gezet bij RB |website=racingnews365.nl |datum=2024-09-26}}</ref> * Vir die laatste wedren in [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] is [[Esteban Ocon]] vervang deur [[Jack Doohan]] by die span [[Alpine F1-span|Alpine]].<ref name=Doohan/> == Uitslae == === Grands Prix === <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {|class="wikitable" style=font-size:85% !Ronde ![[Lys van Formule Een Grands Prix|Grand Prix]] !Voorste wegspringplek !Vinnigste ronde !Wenner<br/>(renjaer) !Wenner<br/>(vervaardiger) !Verslag |- !1 | {{BH-VLAG}} [[Bahreinse Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Bahreinse Grand Prix|Verslag]] |- !2 | {{Vlagikoon|SAU}} [[Saoedi-Arabiese Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|Verslag]] |- !3 | {{AU-VLAG}} [[Australiese Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2024 Australiese Grand Prix|Verslag]] |- !4 | {{JP-VLAG}} [[Japannese Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Japannese Grand Prix|Verslag]] |- !5 | {{CN-VLAG}} [[Chinese Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Chinese Grand Prix|Verslag]] |- !6 | [[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]] [[Miami Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Miami Grand Prix|Verslag]] |- !7 | [[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]] [[Emilia-Romagna Grand Prix]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|Verslag]] |- !8 | {{MC-VLAG}} [[Monaco Grand Prix]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2024 Monaco Grand Prix|Verslag]] |- !9 | {{CA-VLAG}} [[Kanadese Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Kanadese Grand Prix|Verslag]] |- !10 | {{ES-VLAG}} [[Spaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Spaanse Grand Prix|Verslag]] |- !11 | {{AT-VLAG}} [[Oostenrykse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes GP|Mercedes AMG]] | [[2024 Oostenrykse Grand Prix|Verslag]] |- !12 | {{GB-VLAG}} [[Britse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2024 Britse Grand Prix|Verslag]] |- !13 | {{vlagikoon|HUN}} [[Hongaarse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Hongaarse Grand Prix|Verslag]] |- !14 | {{vlagikoon|BEL}} [[Belgiese Grand Prix]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2024 Belgiese Grand Prix|Verslag]] |- !15 | {{vlagikoon|NED}} [[Nederlandse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Nederlandse Grand Prix|Verslag]] |- !16 | {{vlagikoon|ITA}} [[Italiaanse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2024 Italiaanse Grand Prix|Verslag]] |- !17 | {{AZ-VLAG}} [[Azerbeidjanse Grand Prix]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|Verslag]] |- !18 | {{vlagikoon|SIN}} [[Singapoerse Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Singapoerse Grand Prix|Verslag]] |- !19 | {{nowrap|{{vlagikoon|VSA}} [[Verenigde State Grand Prix]]}} +Naelren '''*<sup>1</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2024 Verenigde State Grand Prix|Verslag]] |- !20 | {{vlagikoon|MEX}} [[Meksikaanse Grand Prix|Meksikostad Grand Prix]] | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | [[2024 Meksikostad Grand Prix|Verslag]] |- !21 | [[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]] [[Brasiliaanse Grand Prix|São Paulo Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>2</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 São Paulo Grand Prix|Verslag]] |- !22 | [[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]] [[Las Vegas Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | [[2024 Las Vegas Grand Prix|Verslag]] |- !23 | {{vlagikoon|QAT}} [[Katarse Grand Prix]] +Naelren '''*<sup>3</sup>''' | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing|Red Bull]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2024 Katarse Grand Prix|Verslag]] |- !24 | {{AE-VLAG}} [[Aboe Dhabi Grand Prix]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|Verslag]] |} </div> '''*<sup>1</sup>''' [[Max Verstappen]] wen die naelren van die [[2024 Chinese Grand Prix#Naelren|Chinese Grand Prix]], die [[2024 Miami Grand Prix#Naelren|Miami Grand Prix]], die [[2024 Oostenrykse Grand Prix#Naelren|Oostenrykse Grand Prix]] en die [[2024 Verenigde State Grand Prix#Naelren|Verenigde State Grand Prix]].<br/> '''*<sup>2</sup>''' [[Lando Norris]] wen die naelren van die [[2024 São Paulo Grand Prix#Naelren|São Paulo Grand Prix]].<br/> '''*<sup>3</sup>''' [[Oscar Piastri]] wen die naelren van die [[2024 Katarse Grand Prix#Naelren|Katarse Grand Prix]]. === Puntestelsel === Punte word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste tien geklassifiseerde renjaers. Een punt vir die vinnigste ronde tydens die Grand Prix word ook toegeken, maar slegs as die bestuurder in die top 10 klaargemaak het. Punte vir die naelren word op 'n glyskaal toegeken vir die eerste agt geklassifiseerde renjaers. Die punte vir elke wedren word soos volg toegeken: {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center" |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Plek''' |bgcolor=ffffbf|{{0}}'''1ste'''{{0}} |bgcolor=dfdfdf|{{0}}'''2de'''{{0}} |bgcolor=ffdf9f|{{0}}'''3de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''4de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''5de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''6de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''7de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''8de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''9de'''{{0}} |bgcolor=dfffdf|{{0}}'''10de'''{{0}} |bgcolor=ffffff|{{0}}{{Pictogram vinnigste ronde}}{{0}} |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Grand Prix''' |bgcolor=ffffbf|25 |bgcolor=dfdfdf|18 |bgcolor=ffdf9f|15 |bgcolor=dfffdf|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|2 |bgcolor=dfffdf|1 |bgcolor=ffffff|1 |- |bgcolor=dfdfdf align=left|'''Naelren''' |bgcolor=ffffff|8 |bgcolor=ffffff|7 |bgcolor=ffffff|6 |bgcolor=ffffff|5 |bgcolor=ffffff|4 |bgcolor=ffffff|3 |bgcolor=ffffff|2 |bgcolor=ffffff|1 |} === Ranglys van renjaers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class= "wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !valign="middle" colspan="24"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{BH-VLAG}}<br>[[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br>[[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]] !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br>[[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br>[[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br>[[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br>[[2024 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]<br>[[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br>[[2024 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br>[[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br>[[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br>[[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br>[[2024 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br>[[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br>[[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br>[[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br>[[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br>[[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br>[[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br>[[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|{{MX-VLAG}}<br>[[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br>[[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br>[[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br>[[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br>[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |- !1 |1 |align=left|{{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''1'''</sup>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''8'''</sup>1 |bgcolor=dfffdf|6 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|437 |- !2 |4 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''3'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''1'''</sup>6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>10{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|374 |- !3 |16 |align=left|{{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''5'''</sup>2 |bgcolor=ffdf9f|3 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|356 |- !4 |81 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|10 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|292 |- !5 |55 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|290 |- !6 |63 |align=left|{{GB-VLAG}} [[George Russell]] |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|245 |- !7 |44 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=dfffdf|4 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|223 |- !8 |11 |align=left|{{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''8'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|152 |- !9 |14 |align=left|{{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|70 |- !10 |10 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|42 |- !11 |27 |align=left|{{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000" style="color: #ffffff"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<sup>'''7'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|41 |- !12 |22 |align=left|{{JP-VLAG}} [[Yuki Tsunoda]] |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|30 |- !13 |18 |align=left|{{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|24 |- !14 |31 |align=left|{{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|23 |- !15 |20 |align=left|{{nowrap|{{DK-VLAG}} [[Kevin Magnussen]]}} |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}} !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|16 |- !16 |23 |align=left|{{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- !17 |3 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Daniel Ricciardo]] |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|12 |- !18 |38/50 |align=left|{{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|7 |- !19 |43 |align=left|{{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|5 |- !20 |24 |align=left|{{CN-VLAG}} [[Zhou Guanyu]] |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|4 |- !21 |30 |align=left|{{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|4 |- !22 |77 |align=left|{{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- !23 |2 |align=left|{{VS-VLAG}} [[Logan Sargeant]] |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- !24 |61 |align=left|{{AU-VLAG}} [[Jack Doohan]] |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|15 !style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|0 |- !valign="middle" rowspan=2|Plek !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Motornommer van renjaer}} !valign="middle" rowspan=2|Renjaer !width="3%"|{{BH-VLAG}}<br>[[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br>[[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]] !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br>[[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br>[[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br>[[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br>[[2024 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]<br>[[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br>[[2024 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br>[[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br>[[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br>[[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br>[[2024 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br>[[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br>[[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br>[[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br>[[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br>[[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br>[[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br>[[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|{{MX-VLAG}}<br>[[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br>[[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br>[[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br>[[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|[[Beeld:Flag_of_Abu_Dhabi.svg|20px]]<br>[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="24"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br/> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. === Ranglys van vervaardigers === {{F1 bestuurders resultate legende (weergawe 4)}} <div style="overflow-x: auto; margin: 1em 0"> {| class="wikitable" style="font-size: 85%; text-align:center;" |-valign="top" !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Pos.|Posisie}} !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Karnommer van renjaer}} !valign="middle" colspan="24"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !width="3%"|{{BH-VLAG}}<br>[[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br>[[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]] !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br>[[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br>[[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br>[[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br>[[2024 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]<br>[[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br>[[2024 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br>[[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br>[[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br>[[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br>[[2024 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br>[[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br>[[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br>[[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br>[[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br>[[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br>[[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br>[[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|{{MX-VLAG}}<br>[[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br>[[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br>[[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br>[[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|{{AE-VLAG}}<br>[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|1 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|4 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''6'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=cfcfff|<sup>'''3'''</sup>20<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''1'''</sup>6{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>10{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|666 |- |align=center|81 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''7'''</sup>8 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>13{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|10 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|2 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] |align=center|16 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>4 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''2'''</sup>3 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfdfdf|2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''5'''</sup>2 |bgcolor=ffdf9f|3 !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|652 |- |align=center|55 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>5 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''5'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|5{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=cfcfff|18<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''2'''</sup>2 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<sup>'''5'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''4'''</sup>6 |bgcolor=dfdfdf|2 |- |align=center|38 |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|3 |rowspan=2 align=left|{{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-<br>[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |align=center|1 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition|p=1|v=1}} |bgcolor=ffffbf|<sup>'''1'''</sup>1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|<sup>'''1'''</sup>2{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''1'''</sup>5{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''1'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''8'''</sup>1 |bgcolor=dfffdf|6 !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|589 |- |align=center|11 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''3'''</sup>3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''8'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|4 |rowspan=2 align=left|{{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] |align=center|44 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''2'''</sup>9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|4{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=ffffbf|1 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=efcfff|<sup>'''6'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''6'''</sup>12 |bgcolor=dfffdf|4 !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|468 |- |align=center|63 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=ffdf9f|3{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=ffffbf|<sup>'''4'''</sup>1 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small>{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|8{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=000000 style="color:white"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=ffdf9f|3 |bgcolor=dfffdf|4 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''5'''</sup>6 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''6'''</sup>4 |bgcolor=ffffbf|1{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|<sup>'''3'''</sup>4{{Pictogram poleposition}} |bgcolor=dfffdf|5 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|5 |rowspan=2 align=left|{{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-<br>[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|7{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|94 |- |align=center|18 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|6 |rowspan=3 align=left|{{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Renault]] |align=center|10 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=ffdf9f|<sup>'''7'''</sup>3 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|5 |bgcolor=dfffdf|7 !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|65 |- |align=center|31 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfdfdf|2 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=| |- |align=center|61 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|15 |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|7 |rowspan=3 align=left|{{VS-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] |align=center|20 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|19<sup>'''†'''</sup> |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16{{Pictogram vinnigste ronde}} !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|58 |- |align=center|27 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|<sup>'''7'''</sup>11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=dfffdf|6 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>8 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=000000" style="color: #ffffff"|<small>DSQ</small> |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=efcfff|<sup>'''7'''</sup><small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|8 |- |align=center|50 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=| |bgcolor=|<!--plus naelren--> |bgcolor=| |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|8 |rowspan=3 align=left|{{IT-VLAG}} [[RB F1-span|RB]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] |align=center|3 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|<sup>'''4'''</sup>15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18{{Pictogram vinnigste ronde}} |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|44 |- |align=center|22 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|<sup>'''8'''</sup>7 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|12 |- |align=center|30 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|17<sup>'''†'''</sup> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=3|9 |rowspan=3 align=left|{{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |align=center|2 |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=|<small>WD</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| !rowspan=3 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|17 |- |align=center|23 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=dfffdf|9 |bgcolor=dfffdf|7 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=ffffff|<small>DNS</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|11 |- |align=center|43 |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=| |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=dfffdf|10 |bgcolor=cfcfff|12 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !rowspan=2|10 |rowspan=2 align=left|{{CH-VLAG}} [[Sauber Motorsport|Kick Sauber]]-[[Ferrari]] |align=center|24 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|20 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=dfffdf|8 |bgcolor=cfcfff|13 !rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|4 |- |align=center|77 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|15 |bgcolor=cfcfff|19 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|16 |bgcolor=cfcfff|17 |bgcolor=cfcfff|14 |bgcolor=cfcfff|13 |bgcolor=cfcfff|18 |bgcolor=cfcfff|11 |bgcolor=efcfff|<small>DNF</small> |-style="border-top:2px solid #aaaaaa" !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Pos.|Posisie}} !valign="middle" rowspan=2|Vervaardiger !valign="middle" rowspan=2|{{Afkorting|Nr.|Karnommer van renjaer}} !width="3%"|{{BH-VLAG}}<br>[[2024 Bahreinse Grand Prix|BHR]] !width="3%"|{{vlagikoon|SAU}}<br>[[2024 Saoedi-Arabiese Grand Prix|SAR]] !width="3%"|{{AU-VLAG}}<br>[[2024 Australiese Grand Prix|AUS]] !width="3%"|{{JP-VLAG}}<br>[[2024 Japannese Grand Prix|JPN]] !width="3%"|{{CN-VLAG}}<br>[[2024 Chinese Grand Prix|CHN]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Miami, Florida.svg|20px|Vlag van Miami]]<br>[[2024 Miami Grand Prix|MIA]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Emilia-Romagna (de facto).svg|20px|Vlag van Emilia-Romagna]]<br>[[2024 Emilia-Romagna Grand Prix|EMI]] !width="3%"|{{MC-VLAG}}<br>[[2024 Monaco Grand Prix|MON]] !width="3%"|{{CA-VLAG}}<br>[[2024 Kanadese Grand Prix|KAN]] !width="3%"|{{ES-VLAG}}<br>[[2024 Spaanse Grand Prix|SPA]] !width="3%"|{{AT-VLAG}}<br>[[2024 Oostenrykse Grand Prix|OOS]] !width="3%"|{{GB-VLAG}}<br>[[2024 Britse Grand Prix|GBR]] !width="3%"|{{HU-VLAG}}<br>[[2024 Hongaarse Grand Prix|HON]] !width="3%"|{{BE-VLAG}}<br>[[2024 Belgiese Grand Prix|BEL]] !width="3%"|{{NL-VLAG}}<br>[[2024 Nederlandse Grand Prix|NED]] !width="3%"|{{IT-VLAG}}<br>[[2024 Italiaanse Grand Prix|ITA]] !width="3%"|{{AZ-VLAG}}<br>[[2024 Azerbeidjanse Grand Prix|AZE]] !width="3%"|{{vlagikoon|SIN}}<br>[[2024 Singapoerse Grand Prix|SIN]] !width="3%"|{{VS-VLAG}}<br>[[2024 Verenigde State Grand Prix|VSA]] !width="3%"|{{MX-VLAG}}<br>[[2024 Meksikostad Grand Prix|MXS]] !width="3%"|[[Beeld:Bandeira_da_cidade_de_São_Paulo.svg|18px|rand|Vlag van São Paulo]]<br>[[2024 São Paulo Grand Prix|SAP]] !width="3%"|[[Beeld:Flag of Las Vegas, Nevada.svg|20px|rand|Vlag van Las Vegas]]<br>[[2024 Las Vegas Grand Prix|LSV]] !width="3%"|{{vlagikoon|QAT}}<br>[[2024 Katarse Grand Prix|KAT]] !width="3%"|{{AE-VLAG}}<br>[[2024 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]] !valign="middle" rowspan=2 style="position:sticky; right:0; background-clip:padding-box;"|Punte |- !valign="middle" colspan="24"|[[Lys van Formule Een Grands Prix|Grands Prix]] |} </div> '''Opmerking''':<br> <sup>'''†'''</sup> — Die renjaer kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omdat hy meer as 90% van die ren voltooi het. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een-seisoene]] sw5bjl0mtlik14lsowxzfjdz62xri5c Crossyne 0 408489 3373111 2628393 2026-11-16T10:08:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373111 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Crossyne |authority = Salisb., (1866) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Crossyne''''' is 'n [[genus]] van [[geofiet]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''[[Amaryllidaceae]]''. Die genus is [[inheems]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1428-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221016041757/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1428-1 |argiefdatum=16 Oktober 2022 |besoekdatum= 9 November 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Crossyne flava]]'' <small>(W.F.Barker ex Snijman) D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Crossyne guttata]]'' <small>(L.) D.Müll.-Doblies & U.Müll.-Doblies</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Crossyne| ]] 47k1gmioka58bajcm7hk8gba78trpr4 Brenda Wingfield 0 409287 3372981 3367903 2026-11-16T04:12:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372981 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Brenda Wingfield | beeld = | breedte = <!-- Vul net 220 in, nie 220px --> | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = Brenda D. Fairbairn | geboortedatum = | geboorteplek = | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = | vakgebied = | werkplek = [[Universiteit van Pretoria]] | alma mater = [[Universiteit Stellenbosch]]<br/>[[Universiteit van Kaapstad]]<br />Universiteit van Minnesota | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = [[Plantkunde]], [[Romulea]] | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = Christiaan Hendrik Persoon medal <br /> Harry Oppenheimer Fellowship Award | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Brenda D. Wingfield''' is 'n Suid-Afrikaanse professor in [[genetika]] en vorige adjunkdekaan van die [[Universiteit van Pretoria]]. Sy is bekend vir haar genetiese studies van [[swam|swamboompatogene]]. == Lewe == Brenda D. Fairbairn<ref>{{Cite web |title=Michael J. Wingfield |url=https://www.apsnet.org/members/give-awards/awards/Fellows/Pages/MichaelJWingfield.aspx |access-date=2022-12-26 |website=apsnet.org |publisher=American Phytopathological Society |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523105548/https://www.apsnet.org/members/give-awards/awards/Fellows/Pages/MichaelJWingfield.aspx |archive-date=23 Mei 2019 | url-status=live}}</ref> is in [[Zambië]] gebore en in [[Zimbabwe]] opgevoed.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Butler-Adam |first=John |date=2016-07-26 |title=Harry Oppenheimer Fellowship Awards, 2016 |journal=South African Journal of Science |language=en |volume=112 |issue=7/8 |page=2 |doi=10.17159/sajs.2016/a0164 |issn=0038-2353 |doi-access=free}}</ref> Op Hoërskool het sy gevind dat sy genetika geniet en verder aan die Universiteit van Natal gaan studeer.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://city-press.news24.com/Business/winning-women-a-passion-for-trees-20160701|title=Winning Women: A passion for trees|last=Grant-Marshall|first=Sue|date=2016-07-01|website=CityPress|language=en|access-date=2020-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20160708085357/https://city-press.news24.com/Business/winning-women-a-passion-for-trees-20160701|archive-date=2016-07-08|url-status=dead}}</ref> Sy het 'n B.Sc. Hons Med van die [[Universiteit van Kaapstad]], meestersgraad van die Universiteit van Minnesota<ref name="up">{{cite web|url=http://www.up.ac.za/the-genomics-research-institute/article/1929175/professor-brenda-wingfield|title=Professor Brenda Wingfield|website=University of Pretoria|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160525191906/http://www.up.ac.za/the-genomics-research-institute/article/1929175/professor-brenda-wingfield|archive-date=25 Mei 2016}}</ref> en PhD van die Universiteit van Stellenbosch (1989) behaal. In die laat 1990's het sy by die [[Universiteit van Pretoria]] begin werk.<ref>{{cite web|url=http://www.acgt.co.za/our-contributors/professor-brenda-wingfield|title=Professor Brenda Wingfield|website=African Centre for Gene Technologies|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330084148/http://www.acgt.co.za/our-contributors/professor-brenda-wingfield|archive-date=30 Maart 2017|url-status=live}}</ref> Sy was een van die stigterslede van die Bosbou- en Landboubiotegnologie-instituut.<ref name=":2" /> Sy het meer as 400 artikels oor genetika gepubliseer en meer as 50 onderskeidelik Meesters- en PhD-studente opgelei.<ref name="up" /> Wingfield beklee die South African Research Chairs Initiative (SARChI) Leerstoel in Swamgenomika.<ref name=":0" /> == Navorsing == Wingfield se werk fokus op swamme wat as [[patogeen|boompatogene]] optree.<ref>{{Cite web|url=https://www.omt.org.za/the-harry-oppenheimer-fellowship-award/past-fellows/2015-brenda-wingfield/|title=2015 – Brenda Wingfield|website=The Oppenheimer Memorial Trust|access-date=2020-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20191210012823/https://www.omt.org.za/the-harry-oppenheimer-fellowship-award/past-fellows/2015-brenda-wingfield/|archive-date=2019-12-10|url-status=bot: unknown}}</ref> In samewerking met haar navorsing werk sy saam met die Suid-Afrikaanse bosboubedryf.<ref name=":2" /> == Toekennings == Wingfield was 'n ontvanger van die [[Christiaan Hendrik Persoon]]-medalje vir haar wetenskaplike prestasies van die Suider-Afrikaanse Vereniging vir Plantpatologie.<ref>{{cite web|url=https://theconversation.com/profiles/brenda-wingfield-185436|title=Brenda Wingfield|website=The Conversation|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330091244/https://theconversation.com/profiles/brenda-wingfield-185436|archive-date=29 March 2017|url-status=live}}</ref> Sy was ook die eerste vrou wat dié eerbewys ontvang het.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.up.ac.za/research-matters/news/post_2528662-two-more-international-accolades-for-prof-brenda-wingfield|title=Two more international accolades for Prof Brenda Wingfield|date=2 August 2017|website=University of Pretoria|access-date=2020-01-19}}{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 2013 het sy 'n A-gradering van die Nasionale Navorsingstigting ontvang.<ref name=":0" /> Sy is in 2014 deur die Nasionale Wetenskap- en Tegnologieforum erken vir haar navorsingswerk.<ref>{{Cite web|url=https://forestry.co.za/prof-brenda-wingfield-wins-nstf-award/|title=Prof Brenda Wingfield wins NSTF award|date=7 July 2014|website=Forestry South Africa|access-date=2020-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504052706/https://forestry.co.za/prof-brenda-wingfield-wins-nstf-award/|archive-date=4 Mei 2015}}</ref> In 2016 het 'n Oppenheimer Memorial Trust 'n Harry Oppenheimer Fellowship-toekenning aan haar toegeken. Sy is in 2017 met 'n erelidmaatskap van die Mycological Society of America (MSA) toegeken, sy is ook 'n lid van die American Phytopathological Society.<ref name=":1" /> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Wingfield, Brenda}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse wetenskaplikes]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Kaapstad]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] me9o8h89ekug4c9ij1dhz6gjv8arkgz Xylotheca 0 409901 3372754 2638305 2026-11-15T14:09:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372754 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Xylotheca kraussiana00.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Xylotheca |authority = Hochst., (1843) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Chlanis'' <small>Klotzsch</small> * ''Heptaca'' <small>Lour.</small> }} '''''Xylotheca''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Achariaceae''. [[Spesie]]s van die genus is inheems aan [[Afrika]] en [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is vier spesies in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:4409-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260916142828/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:4409-1 |argiefdatum=16 September 2026 |besoekdatum=19 Desember 2023 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Xylotheca capreifolia]]'' <small>(Baker) Gilg</small> * ''[[Xylotheca kraussiana]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Xylotheca longipes]]'' <small>(Gilg) Gilg</small> * ''[[Xylotheca tettensis]]'' <small>(Klotzsch) Gilg</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylotheca| ]] [[Kategorie:Flora van Afrika]] q232owaz0mgt47fb7mdctbxx87w191l Craterostigma plantagineum 0 409959 3373110 3004795 2026-11-16T10:01:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373110 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks | beeld = Craterostigma plantagineum, blom, Borakalalo-suid, a.jpg | byskrif = | geslag = Craterostigma | spesie = plantagineum | outeur = [[Christian Ferdinand Friedrich Hochstetter|Hochst.]] | sinonieme =* ''Craterostigma nanum''&nbsp;<small>(Benth.) [[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''Torenia plantaginea &nbsp;<small>(Hochst.) Benth.</small><ref name="zimbabwe"/> | sinonieme_verwysing = <ref name="plantlist" /> }} '''''Craterostigma plantagineum''''' is 'n plant wat in [[Suid-Afrika]] voorkom. Die plant is 'n [[xerofiet]] en een van net ongeveer 100 spesies wat poikilohidries genoem word of 'opstandingsplante'. Hierdie plante benodig konstante water om te groei, maar as water aan hulle ontneem word, kan hulle vir onbepaalde tyd in 'n toestand van droogte (ongeveer 2-3% relatiewe voginhoud) aan die lewe bly. Wanneer hulle weer natgemaak word, hervat hulle hul volle fisiologie en groeifunksies binne 12-15 uur. Afwisselende siklusse van droogte en hidrasie kan baie keer in die laboratorium of kweekhuis herhaal word, mits 'n voldoende tyd vir groei, fotosintese en herwinning van hulpbronne gedurende die nat periode toegelaat word.<ref>{{cite book|author=Lalit M. Srivastava|title=CHAPTER 16 - Abscisic Acid and Stress Tolerance in Plants; in: Plant Growth and Development|publisher=Academic Press|year=2002|pages=381-412|ISBN=9780126605709|doi=10.1016/B978-012660570-9/50158-1}}</ref> == Verspreiding == Die spesie is [[inheems]] in die volgende lande [[Angola]], [[Botswana]], [[Burkina Faso]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eritrea]], [[Ethiopië]], [[Indië]], [[Jemen]], [[Kenia]], [[Namibië]], [[Niger]], [[Rwanda]], [[Saoedi-Arabië]], [[Somalië]], [[Soedan]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Tsjad]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]].<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:801738-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Galery == <gallery> Lêer:Craterostigma plantagineum, blomme, Borakalalo-suid, a.jpg Lêer:Craterostigma plantagineum, habitus, Borakalalo-suid, a.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="plantlist">{{cite web |title=Craterostigma plantagineum Hochst. is an accepted name |date=23 March 2012 |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2742325 |publisher= theplantlist.org ([[The Plant List]]) |access-date=7 September 2017}}</ref> <ref name="zimbabwe">{{cite web |title=Flora of Zimbabwe: Species information: Craterostigma plantagineum |url=https://www.zimbabweflora.co.zw/speciesdata/species.php?species_id=151360 |website=www.zimbabweflora.co.zw |access-date=20 May 2020}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Burkina Faso]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eritrea]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Indië]] [[Kategorie:Flora van Jemen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Niger]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Saoedi-Arabië]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Soedan]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Tsjad]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] m4v9hqmha5qk4hzr43ubptbg1sfycek Argyroderma 0 410148 3372908 2842638 2026-11-15T22:17:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372908 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Argyroderma fissum 1.jpg |image_caption = ''Argyroderma fissum'' |display_parents = 3 |taxon = Argyroderma |authority = N.E.Br., (1922) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Roodia'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Argyroderma''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is in 1922 deur die plantkundige Dr N.E. Brown geskep. ''Argyroderma'' is Grieks, afgelei van ''argyros'' wat [[silwer]] en ''derma'' wat [[vel]] beteken.<ref>{{Cite web |url=https://pza.sanbi.org/argyroderma-theartii |title=argiefkopie |access-date=26 Desember 2023 |archive-date=26 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231226165014/https://pza.sanbi.org/argyroderma-theartii |url-status=dead }}</ref> Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16106-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211223054057/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16106-1 |argiefdatum=23 Desember 2021 |besoekdatum=26 Desember 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Argyroderma congregatum]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Argyroderma crateriforme]]'' <small>(L.Bolus) N.E.Br.</small> * ''[[Argyroderma delaetii]]'' <small>C.A.Maass</small> * ''[[Argyroderma fissum]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Argyroderma framesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Argyroderma × octophyllum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Argyroderma patens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Argyroderma pearsonii]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Argyroderma ringens]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Argyroderma subalbum]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Argyroderma testiculare]]'' <small>(Aiton) N.E.Br.</small> * ''[[Argyroderma theartii]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyroderma| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] s6k82fv9igys5sldz8ots01mrgz8ox0 Amphibolia 0 410207 3372870 2640652 2026-11-15T20:13:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372870 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Amphibolia |authority = [[Louisa Bolus|L.Bolus]] ex Herre, (1971) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Amphibolia''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is ses [[spesie]]s in die genus:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1045-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211221020730/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1045-1 |argiefdatum=21 Desember 2021 |besoekdatum=28 Desember 2023 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Amphibolia gydouwensis]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus ex Toelken & Jessop</small> * ''[[Amphibolia laevis]]'' <small>(Aiton) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Amphibolia obscura]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Amphibolia rupis-arcuatae]]'' <small>(Dinter) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Amphibolia saginata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Amphibolia succulenta]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Amphibolia| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 2zmvehqvga7grq9g1hbw35gqrmuehug Antimima 0 410219 3372895 3279162 2026-11-15T21:29:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372895 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Антимима_развернутая_%28Antimima_evoluta%29.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Antimima |authority = N.E.Br., (1930) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Antimima''''' is 'n [[genus]] van [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 106 [[spesie]]s in die genus:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16099-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Antimima addita]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Antimima alborubra]]'' <small>(L.Bolus) Dehn</small> * ''[[Antimima amoena]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima androsacea]]'' <small>(Marloth & Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima argentea]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima aristulata]]'' <small>(Sond.) Chess. & [[Gideon Smith|G.F.Sm.]]</small> * ''[[Antimima aurasensis]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima biformis]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima bracteata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima brevicarpa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima brevicollis]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima buchubergensis]]'' <small>(Dinter) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima compacta]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima compressa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima concinna]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima condensa]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima dasyphylla]]'' <small>(Schltr.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima defecta]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima dekenahi]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima distans]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima dolomitica]]'' <small>(Dinter) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima dualis]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Antimima eendornensis]]'' <small>(Dinter) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima elevata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima emarcescens]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima erosa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima evoluta]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima excedens]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Antimima exsurgens]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima fenestrata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima fergusoniae]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima gracillima]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima granitica]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima hallii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima hamatilis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima hantamensis]]'' <small>(Engl.) H.E.K.Hartmann & Stüber</small> * ''[[Antimima herrei]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima insidens]]'' <small>(L.Bolus) Chess.</small> * ''[[Antimima ivori]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima karroidea]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima klaverensis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima koekenaapensis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima komkansica]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima lawsonii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima leipoldtii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima leucanthera]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima levynsiae]]'' <small>(L.Bolus) S.A.Hammer</small> * ''[[Antimima limbata]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima lodewykii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima loganii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima lokenbergensis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima longipes]]'' <small>(L.Bolus) Dehn</small> * ''[[Antimima luckhoffii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima maleolens]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima maxwellii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima menniei]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima mesklipensis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima meyerae]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima microphylla]]'' <small>(Haw.) Dehn</small> * ''[[Antimima minima]]'' <small>(Tischer) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima minutifolia]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima modesta]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima mucronata]]'' <small>(Haw.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima mutica]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima nobilis]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima nordenstamii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima oviformis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima papillata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima paripetala]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Antimima paucifolia]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pauper]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima peersii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima perforata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima persistens]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pilosula]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima piscodora]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima prolongata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima propinqua]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima prostrata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pulchella]]'' <small>(Haw.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pumila]]'' <small>(L.Bolus ex Fedde & C.Schust.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pusilla]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima pygmaea]]'' <small>(Haw.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima quarzitica]]'' <small>(Dinter) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima radicans]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Antimima roseola]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima rostella]]'' <small>(Haw.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima saturata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima saxicola]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima schlechteri]]'' <small>(Schwantes) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima simulans]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima sobrina]]'' <small>(N.E.Br.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima solida]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima stayneri]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima stokoei]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima subtruncata]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima triquetra]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima tuberculosa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima turneriana]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima vanzylii]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima varians]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima ventricosa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima verruculosa]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima viatorum]]'' <small>(L.Bolus) Klak</small> * ''[[Antimima watermeyeri]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Antimima wittebergensis]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Antimima P1020690.JPG Antimima maleolens.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Antimima| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 4lhx2t57tjhoyhjddz5d24m47vlsrdt Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024 0 410541 3372776 3372568 2026-11-15T14:39:44Z Oesjaar 7467 /* Regeringsvorming */ Tikfout 3372776 wikitext text/x-wiki {{Suid-Afrikaanse Politiek}} '''Algemene verkiesings''' is op 29 Mei 2024 in [[Suid-Afrika]] gehou om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] sowel as die [[provinsiale wetgewer]] in elke provinsie te verkies. Dit was die sewende algemene verkiesing wat onder die voorwaardes van algemene volwasse stemreg gehou is sedert die einde van die [[apartheid]]sera in 1994. Die nuwe [[Nasionale Raad van Provinsies]] word tydens die eerste sitting van elke provinsiale wetgewer verkies. Die verkiesing is gekenmerk deur 'n drastiese afname in steun vir die [[African National Congress]] (ANC), wat sy parlementêre meerderheid verloor het wat dit sedert die eerste post-apartheid verkiesing in 1994 gehou het, en die opkoms van [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK-party) onder leiding van oudpresident [[Jacob Zuma]], wat nasionaal die derde plek ingeneem het.<ref>{{cite news|url=https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|title=2024 ELECTIONS: eNCA Project ANC Will Take 45% Of National Vote|publisher=eNCA|date=30 May 2024|accessdate=30 Mei 2024|archive-date=30 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530123735/https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|url-status=live}}</ref> Die sentristiese [[Demokratiese Alliansie]] het tweede gekom. [[Hermann Pretorius]] het in sy boek ''Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever'' waargeneem dat die verkiesing ’n keerpunt in die land se politiek verteenwoordig het, met nuwe partye wat gevestigde magsverhoudings ingrypend ontwrig het.<ref>{{cite book |last=Pretorius |first=Hermann |title=Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever |publisher=Protea Book House |year=2025 |isbn=9781485315896 |location=Pretoria}}</ref> Op 14 Junie 2024 het die [[African National Congress|ANC]], die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), die [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP) en die [[Patriotic Alliance]] (PA), ingestem om 'n [[nasionale eenheidsregering]] te vorm, met [[Cyril Ramaphosa]] wat herkies is as [[President van Suid-Afrika]].<ref name=ancda>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|first1=Farouk|last1=Chothia|first2=Danai Kesta|last2=Kupemba|first3=Barbra|last3=Plett-Usher|publisher=BBC News|date=14 June 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614112052/https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-national-assembly-re-elects-cyril-ramaphosa-president-2024-06-14/|title=South Africa's National Assembly re-elects Cyril Ramaphosa as president|publisher=Reuters|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> == Agtergrond == Die datum van die verkiesing is deur die dienende president, Cyril Ramaphosa, bepaal en moes binne 90 dae na die einde van die termyn van die huidige Parlement, middel Mei 2024, wees.<ref>{{Cite news |date=24 Oktober 2023 |title=Election season kicks off but no date yet |work=Business Day |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-10-24-election-season-kicks-off-but-no-date-yet/}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het die African National Congress vir die eerste keer landwyd in enige verkiesing sedert die einde van apartheid minder as 50% van die stemme gekry.<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=A landmark as South Africa's ANC dips below 50% support |url=https://apnews.com/article/africa-elections-cape-town-race-and-ethnicity-racial-injustice-5d14a119310380ca61ce9eb7c3d3d6c2 |access-date=2023-08-01 |website=AP News |language=en}}</ref> Die party het ook steun verloor in die sleutelmetro's van [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]] ([[Pretoria]]), [[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|eThekwini]] ([[Durban]]). Die ANC het beheer oor eThekwini behou terwyl die [[Demokratiese Alliansie]] daarin geslaag het om beheer van Johannesburg en Ekurhuleni deur onderskeidelik 'n meerderheidskoalisie en 'n minderheidskoalisie te bekom, benewens die vorming van 'n meerderheidskoalisieregering in Tshwane, wat hy sedert 2016 regeer het.<ref>{{cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |website=Africanews |language=en}}</ref> === Koalisies === Vroeg in 2023 het die ANC en die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF) 'n koalisie in Johannesburg en Ekurhuleni gevorm, waar die twee partye MMC-posisies beklee het terwyl hulle 'n burgemeester van 'n minderheidsparty verkies het.<ref>{{Cite web |title=ANC and EFF partnership 'negotiating in good faith' to govern Gauteng metros |url=https://www.702.co.za/articles/466111/anc-and-eff-partnership-negotiating-in-good-faith-to-govern-gauteng-metros |access-date=2023-08-01 |website=702 |language=en-ZA}}</ref> In April 2023, met kennis van die vooruitsigte van 'n ANC/EFF nasionale koalisie, het die DA-leier, [[John Steenhuisen]], 'n beroep gedoen dat "eendersdenkende" partye saamstaan om 'n "doemdag-koalisie" te voorkom.<ref>{{Cite web |title=DA to fight ANC-EFF ‘doomsday coalition’ |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2023-04-02-da-to-fight-anc-eff-doomsday-coalition/ |access-date=2023-08-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA |url-access=subscription}}</ref> In Julie 2023 is 'n gesamentlike verklaring deur die Demokratiese Alliansie (DA), [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP), [[ActionSA]], [[Vryheidsfront Plus]] (VF+), die [[United Independent Movement]] (UIM) en die [[Spectrum National Party|Spektrum Nasionale Party]] (SNP) vrygestel wat 'n aankondiging van 'n konvensie op 16 en 17 Augustus waarin 'n nasionale koalisie voorgestel word in die geval van 'n parlement sonder 'n volstrekte meerderheid.<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Date set for DA ‘moonshot pact’ convention |url=https://mg.co.za/politics/2023-07-03-date-set-for-moonshot-pact-convention/ |access-date=2023-08-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Op 17 Augustus 2023 is 'n voorverkiesingsooreenkoms genaamd die [[veelpartyhandves]] onderteken tussen die partye sowel as die Onafhanklike Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerlike Organisasie, met die doel om 'n verenigde front teen die drie-dekade-heerskappy van die African National Congress party, en die onlangse opkoms van die omstrede Economic Freedom Fighters (EFF) party voor te stel.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2023-08-17 |title=Multi-Party Charter for South Africa agrees on key power-sharing principles |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-08-17-multi-party-charter-for-south-africa-agrees-on-key-power-sharing-principles/ |access-date=2023-10-18 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 7 Oktober 2023 het die [[African Christian Democratic Party]] (ACDP) aangekondig dat hulle by die handves sal aansluit, wat die handves se seteltelling van 108 tot 112 in die Nasionale Vergadering (uit 400 setels) verhoog het.<ref>{{Cite news |last=Sithole |first=Siyabonga |date=8 October 2023 |title=Multiparty Charter welcomes ACDP into the fold |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/multiparty-charter-welcomes-acdp-into-the-fold-58f0b7a1-65d2-414a-b8b9-a07c0341991f |access-date=18 Oktober 2023}}</ref> ===Umkhonto we Sizwe=== Op 16 Desember 2023 het oudpresident [[Jacob Zuma]] aangekondig dat hy ‘n nuwe party [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] gaan steun in die opkomende verkiesing, en beweer dat die huidige president Ramaphosa as 'n “volmag vir witmonopoliekapitaal” dien. Hy het ook die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), voorgehou as ‘n opvolger van die apartheidsera [[Umkhonto we Sizwe]], destyds die militêre vleuel van die ANC.<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South African ex-President Jacob Zuma has denounced the ANC and pledged to vote for a new party |url=https://apnews.com/article/south-africa-jacob-zuma-election-anc-party-5f2260db0b0cf4143387ea13ba8045ba |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Laasgenoemde het 'n regsgeding teen die MK se registrasie by die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika aanhangig gemaak, wat op 26 Maart 2024 deur die Verkiesingshof van Suid-Afrika van die hand gewys is weens 'n gebrek aan meriete. Die ANC het ook beplan om 'n regsgeding in te dien teen die party se naam as die "historiese MK".<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South Africa’s ANC fails in bid to ban former leader Zuma’s party from polls |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-zuma-court-d409db1059c7f563cc169668bd9357f0 |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Op 28 Maart 2024 het die Verkiesingskommissie Zuma verbied om in die verkiesing te staan, met verwysing na sy vorige kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |title=South Africa’s ex-President Jacob Zuma barred from May elections |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/28/south-africas-ex-president-jacob-zuma-barred-from-may-elections |access-date=2024-03-29 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> MK het teen hierdie uitspraak geappelleer,<ref>{{cite web |url=https://www.barrons.com/news/s-africa-s-zuma-files-appeal-against-exclusion-from-may-vote-cbe79206 |title=S.Africa's Zuma Files Appeal Against Exclusion From May Vote |publisher=Barron's |date=2024-04-03 |accessdate=2024-04-04}}</ref> met Zuma se prokureurs wat aangevoer het dat die skuldigbevinding van 'n siviele aard was, en die besluit is op 9 April deur die verkiesingshof omgekeer<ref>{{Cite web |title=South Africa’s Jacob Zuma wins court bid to contest upcoming election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/9/south-africas-jacob-zuma-wins-court-bid-to-contest-upcoming-election |access-date=2024-04-10 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> wat Zuma weer toegelaat het om te staan.<ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=Jacob Zuma can contest elections, Electoral Court rules |url=https://www.news24.com/news24/politics/jacob-zuma-can-contest-elections-electoral-court-rules-20240409 |access-date=2024-04-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Verkiesingskommissie het op 12 April aangekondig dat hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] sal nader vir duidelikheid oor Artikel 47(1)(e) van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], die bepaling wat gebruik is om die aanvanklike beswaar teen mnr Zuma te handhaaf.<ref>{{Cite web |title=Electoral Commission approaches the Constitutional Court for Clarity on Section 47(1)(e) of the Constitution - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/News-And-Media/News-List/News/News-Article/Electoral-Commission-approaches-the-Constitutional-Court-for-Clarity-on-Section-47(1)(e)-of-the-Constitution?a=AISDGvpz75ps1usOfX7oipctYQxHaGTy4Kf8EGcX+ok= |access-date=2024-04-12 |website=www.elections.org.za}}</ref> Die polisie het op 30 April 'n ondersoek van stapel gestuur of die MK handtekeninge vervals het om vir die verkiesing te registreer.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=30 April 2024 |title=South African police investigate if former president's party forged signatures to contest elections |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |access-date=1 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601125857/https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |url-status=live }}</ref> Die Konstitusionele Hof het Zuma op 20 Mei onbevoeg verklaar om vir die verkiesing te staan, met verwysing na sy kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=20 Mei 2024 |title=South Africa's top court rules former President Zuma cannot stand in election over criminal record |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |access-date=20 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520102221/https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |url-status=live }}</ref> Hy is steeds toegelaat om vir MK veldtogte te voer <ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=28 Mei 2024 |title=South Africa's election might be a defining moment — with new complications. Here's what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=29 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=17 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517074753/https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |url-status=live }}</ref> en sy naam is as partyleier op die stembrief behou.<ref>{{Cite web |last=Chothia |first=Farouk |date=29 May 2024 |title=South Africans vote with ANC majority in the balance |url=https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |access-date=29 Mei 2024 |website=BBC |language=en-UK |archive-date=29 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022248/https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |url-status=live }}</ref> ===Kiesersopkoms=== [[Lêer:Kieseropkoms.jpg|duimnael|Persentasie volwassenes wat stem in die nasionale verkiesings.]] Die kiesersopkoms het afgeneem sedert die einde van Apartheid, toe 86% van die stemgeregtigde kiesers opgedaag het.<ref>{{Cite news |title=South Africa faces a defining election |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2023/11/13/south-africa-faces-a-defining-election |access-date=2024-01-31 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Vir hierdie verkiesing was 27 miljoen mense geregtig om te stem.<ref name="logistics">{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |title=South Africa’s election could bring a defining moment — and new complications. Here’s what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=2024-05-17 |website=Associated Press|date=17 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Vyf-en-vyftig persent van hulle was vroue, terwyl kiesersregistrasie die hoogste was onder diegene tussen 30 en 39 jaar oud.<ref>{{Cite news |title=Counting under way in South Africa's crucial election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |access-date=30 Mei 2024 |work=BBC |archive-date=30 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |url-status=live }}</ref> Slegs 58% van die land se geregistreerde kiesers het in die verkiesing gaan stem. ==Verkiesingstelsel== Volgens die [[Grondwet van Suid-Afrika]] moet 'n verkiesing minstens elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] asook provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die [[President van Suid-Afrika|president van die land]] verkies. Die 2024-verkiesing is deur die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] bestuur. In Junie 2020 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis in New Nation Movement NPC v President van die Republiek van Suid-Afrika dat die Kieswet ongrondwetlik was in die mate dat dit nie onafhanklikes toegelaat het om in nasionale en provinsiale verkiesings mee te ding nie.<ref>{{Cite news|last=Mabuza|first=Ernest|date=11 Junie 2020|title=Constitutional Court judgment opens door for independent candidates to stand for election|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2020-06-11-concourt-ruling-opens-door-for-independent-candidates-to-stand-for-election-in-sa/|access-date=7 Julie 2021|newspaper=[[Sunday Times]]|language=en-ZA}}</ref> Sedert die eerste verkiesing wat onder algemene stemreg gehou is, is 400 lede wat verkies is tot die Nasionale Vergadering verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met 'n geslote lys- benadering. Tweehonderd lede is uit nasionale partylyste verkies, terwyl die ander 200 uit provinsiale partylyste in elk van die nege provinsies verkies is. Die nasionale lyssetels is toegeken deur setels wat op provinsiale vlak gewen is van elke party se nasionale toekenning af te trek om 'n maksimum proporsionele uitslag te genereer. Die Droop-kwota-variant van die grootste restant-metode is gebruik om setels op sowel nasionale as provinsiale vlak toe te ken.<ref name="electionguide">{{cite web|url = http://www.electionguide.org/elections/id/2721/|title = Election for National Assembly|access-date = 4 Januarie 2020|website = IFES Election Guide}}</ref> Provinsiale wetgewers word ook verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met geslote partylyste. In Februarie 2021 het [[Aaron Motsoaledi]], minister van binnelandse sake, 'n ministeriële advieskomitee onder leiding van [[Valli Moosa]] aangestel om 'n nuwe kiesstelsel aan te beveel.<ref>{{Cite web|title=Ministerial Advisory Committee on the Electoral System hosts first consultative meeting|url=https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar|url-status=live|access-date=7 Julie 2021|website=www.gov.za|publisher=Government of South Africa|date=24 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183523/https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar |archive-date=2021-07-09 }}</ref> Terwyl die komitee verdeel was, het 'n skrale meerderheid lede 'n hibriede stelsel verkies, met die helfte van die setels wat in kiesafdelings verkies is en die ander helfte deur partylyste verkies.<ref>{{Cite news|last1=Kgosana|first1=Caiphus|last2=Khoza|first2=Amanda|title=Advisory committee divided on which electoral system to adopt|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2021-06-13-advisory-committee-divided-on-which-electoral-system-to-adopt/|newspaper=[[Sunday Times ]]|language=en-ZA|date=13 Junie 2021|access-date=7 Julie 2021}}{{subscription required|s}}</ref> ===Streeksstemming=== Die streekstembrief is een van die drie stembriewe wat in Suid-Afrika se nasionale verkiesings gebruik word, saam met die nasionale stembrief en provinsiale stembrief. Dit word gebruik om verteenwoordigers van elk van die land se nege provinsies tot die Nasionale Vergadering te verkies. Die streekstembrief is proporsioneel, wat beteken dat setels aan partye en onafhanklike kandidate toegeken word op grond van die aantal stemme wat ontvang is.<ref>{{Cite web |title=2024 General Elections, 29 Mei {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/elections2024 |access-date=2024-05-13 |website=www.gov.za}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''Nasionale Vergadering streeksetels'''<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections: Electoral Amendment Act - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=2024-05-13 |website=www.elections.org.za}}</ref> !Streek !Setels |- |Oos-Kaap |25 |- |Vrystaat |11 |- |Gauteng |48 |- |KwaZulu-Natal |41 |- |Limpopo |19 |- |Mpumalanga |15 |- |Noordwes |13 |- |Noord-Kaap |5 |- |Wes-Kaap |23 |- |Total |200 |} ===Verkiesing van die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers=== President Cyril Ramaphosa het op 17 April 2023 die Verkiesingswysigingswetsontwerp onderteken, wat onafhanklike kandidate toelaat om vir verkiesing tot die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers te staan, terwyl die proporsionele verteenwoordiging met geslote lyste behou is. Tweehonderd lede word uit nasionale partylyste verkies, terwyl die oorblywende 200 setels deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is. In provinsiale wetgewers het die enkelvlak-multilid-proporsionele stelsel voortgegaan om van toepassing te wees met politieke partye en onafhanklike kandidate wat om setels meegeding het. Kiesers het drie stembriewe ontvang in teenstelling met twee in vorige verkiesings; die eerste stemming was om die 200 lede van die Nasionale Vergadering te kies wat slegs deur politieke partye betwis word en die tweede stemming was om die oorblywende 200 lede van die Nasionale Vergadering te verkies wat deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is, terwyl die derde stemming was om lede van die provinsiale wetgewers met politieke partye en onafhanklike kandidate te verkies.<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections? |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=18 Oktober 2023 |website=Electoral Commission of South Africa}}</ref> ===Verkiesing van die president en premiers=== Ná die verkiesing sal die [[President van Suid-Afrika]] deur die Nasionale Vergadering verkies word. Alhoewel daar van die President vereis word om 'n lid van die Nasionale Vergadering te wees ten tyde van die verkiesing, moet 'n persoon wat as President verkies word hul setel bedank om die amp te aanvaar.<ref>{{cite news |last1=Paton |first1=Carol |last2=Quintal |first2=Genevieve |title=Cyril Ramaphosa elected as president by National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-05-22-cyril-ramaphosa-elected-as-president-by-national-assembly/ |access-date=4 Januarie 2020 |newspaper=BusinessDay |date=22 Mei 2019}}{{subscription required|s}}</ref> Die premiers van elke provinsie sal ook ná die verkiesing deur die onderskeie provinsiale wetgewers verkies word.<ref name="electionguide" /> ===NRVP verkiesings=== Die [[Nasionale Raad van Provinsies]] (NRVP) bestaan uit 90 lede, tien verkies deur elk van die provinsiale wetgewers in verhouding tot die samestelling van die wetgewer. Die NRVP-lede sal die dag ná die eerste sitting van die Nasionale Vergadering ingesweer word.<ref name="electionguide" /> == Partye en kandidate == Vir hierdie verkiesing het 70 politieke partye geregistreer, die meeste vir 'n algemene verkiesing in Suid-Afrika tot nog toe. Dit is ook die eerste algemene verkiesing wat onafhanklike kandidate toegelaat het om vir die Nasionale Vergadering deel te neem.<ref name="logistics"/> ===Voorlopige kandidatelyste=== Op 26 Maart 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die voorlopige kandidaatlyste gepubliseer, met die lys van die volgende twee-en-vyftig partye, wat op die nasionale stembrief sal verskyn:<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List National Candidates List], Independent Electoral Commission, Retrieved 26 Maart 2024.</ref> [[Hope4SA|#HOPE4SA]], [[Abantu Batho Congress]], [[Able Leadership]], [[Action Alliance Development Party]], [[ActionSA]], [[Africa Africans Reclaim]], [[African Christian Democratic Party]], [[African Congress for Transformation]], [[African Content Movement]], [[African Heart Congress]], [[African Independent Congress]], [[African Movement Congress]], [[African National Congress]], [[African People's Convention]], [[African People's Movement]], [[African Transformation Movement]], [[Al Jama-ah]], [[All Citizens Party]], [[Alliance of Citizens for Change]], [[Allied Movement for Change]], [[Azanian People's Organisation]], [[Build One South Africa]], [[Citizans]], [[Congress of the People]], [[Conservatives in Action]], [[Democratic Alliance]], [[Democratic Liberal Congress]], [[Economic Freedom Fighters]], [[Economic Liberators Forum South Africa]], [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]], [[Free Democrats]], [[GOOD]], [[Independent South African National Civic Organisation]], [[Inkatha Freedom Party]], [[National Coloured Congress]], [[National Freedom Party]], [[Northern Cape Communities Movement]], [[Organic Humanity Movement]], [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Patriotic Alliance]], [[People's Movement for Change]], [[Referendum Party]], [[RISE Mzansi]], [[Sizwe Ummah Nation]], [[South African Rainbow Alliance]], [[South African Royal Kingdoms Organization]], [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]], [[United Africans Transformation]], [[United Democratic Movement]], [[United Independent Movement]], [[Vryheidsfront Plus]], en [[Xiluva]]. ===Finale kandidatelyste en onafhanklike kandidate=== Op 10 April 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die finale kandidatelyste gepubliseer en weer twee-en-vyftig partye gelys met nasionale kompenserende kandidate (teenoor nasionale streek- en provinsiale). Die [[Independent South African National Civic Organisation]] het nie meer op die lys verskyn nie, terwyl die [[Africa Restoration Alliance]] bygevoeg is.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/List-Of-Parties-And-Independents National Compensatory - List of Parties - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek 10 April 2024.</ref> Ses onafhanklike kandidate het op die nasionale streeklyste verskyn, naamlik [[Zackie Achmat]], [[Louis Liebenberg]], Anele Mda, Lovemore N'dou, Ntakadzeni Phathela en Lehlohonolo Ramoba.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/National Regional Parties and Independents - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek op 13 April 2024.</ref> ===Uitsprake van die Verkiesingshof=== Uitspraak van die verkiesingshof op 20 April 2024 het sake afwys wat deur vyf politieke partye teen die Kommissie aanhangig gemaak is. Die vyf politieke partye – [[Operation Dudula]], Arise South Africa, Cape Independence Party, Defenders of the People en Independent South Africa National Civic Organisation - het sake aanhangig gemaak teen hul uitsluiting van deelname aan die komende verkiesings, nadat hulle nie aan die vereistes vir kandidate voldoen het nie.<ref>Kieshof verwerp appèlaansoeke van vyf partye, 10:01 Sat, 20 Apr 2024, https://www.ofm.co.za/article/sa/331337/kieshof-verwerp-app%C3%A8laansoeke-van-vyf-partye . Besoek 22 April 2024</ref> ===Prominente politici=== <gallery widths=90px heights=140px caption="Suid-Afrikaanse politici" perrow="8"> Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|{{Center|[[Cyril Ramaphosa]]<br>[[African National Congress|ANC]]}} John Steenhuisen (cropped).jpg|{{Center|[[John Steenhuisen]]<br>[[Democratic Alliance|DA]]}} Julius Malema, EFF CIC (2019).png|{{Center|[[Julius Malema]]<br>[[Economic Freedom Fighters|EFF]]}} Velenkosini Hlabisa.jpg|{{Center|[[Velenkosini Hlabisa]]<br>[[Inkatha Freedom Party|IFP]]}} Russian President Vladimir Putin alongside South African President Jacob Zuma (cropped).jpg|{{Center|[[Jacob Zuma]]<br>[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]}} PJ Groenewald (cropped).jpg|{{Center|[[Pieter Groenewald]]<br>[[Vryheidsfront Plus|VF+]]}} Consul General Christopher Rowan with Mayor Mashaba and former D.C. Mayor Athony Williams (2).jpg|{{Center|[[Herman Mashaba]]<br>[[ActionSA]]}} K Meshoe Toronto 2013.png|{{Center|[[Kenneth Meshoe]]<br>[[African Christian Democratic Party|ACDP]]}} </gallery> == Kwessies == ===Gesondheidsorg=== [[Lêer:20240528Verkiesing.jpeg|duimnael|Verkiesingsplakkate in Pretoria.]] Op 15 Mei 2024, twee weke voor die verkiesing, het president Ramaphosa die Wet op Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) onderteken wat 'n staatsfonds vir Nasionale Gesondheidsversekering tot stand gebring het om meer Suid-Afrikaners toegang tot private gesondheidsorg te bied.<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=A new South Africa health law aims at deep inequality, but critics say they'll challenge it |url=https://apnews.com/article/south-africa-health-law-elections-e1e15892eaa6efa51cc1bf14959d3453 |access-date=2024-05-19 |website=AP News |language=en}}</ref> Die doel van die wetsontwerp is om uiteindelik die gebruik van private gesondheidsorg uit te faseer en dit te vervang met die NGV as die enigste koper en verskaffer van gesondheidsversekering. Die DA is sterk gekant teen die wetsontwerp op die veronderstelling dat dit kan lei tot groot belastingverhogings en [[korrupsie]] deur ANC-"kaderontplooiing," en het belowe om dit in die hof te betwis.<ref name="BBC100">{{Cite web |title=South Africa's National Health Insurance (NHI) Bill: Why it is controversial |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1030v3p1r8o |access-date=2024-05-19 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref name="Al10">{{Cite web |title=South Africa’s Ramaphosa signs health bill weeks before election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/15/south-africas-ramaphosa-signs-health-bill-weeks-before-election |access-date=2024-05-19 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die wetsontwerp was omstrede omdat dit mense se vermoë sou beperk om private gesondheidsversekering uit te neem om mediese koste te dek. Daarbenewens het die regering nie amptelike statistieke vrygestel oor hoeveel die NGV-program sal kos nie, wat kommer wek dat dit Suid-Afrika se voortdurende probleme met die verskaffing van openbare dienste soos elektrisiteit en water kan vererger.<ref name=BBC100/><ref name=Al10/> ===Onwettige immigrasie=== Suid-Afrika staar baie uitdagings in die gesig, insluitend verswakkende [[infrastruktuur]] in belangrike sektore soos krag en water, tesame met aanhoudende hoë vlakke van [[werkloosheid]] en [[misdaad]].<ref>{{Cite web |last=Smith |first=James F. |date=2023-11-21 |title=Harvard's Growth Lab researchers diagnose South Africa's decline and suggest tough choices to move forward |url=https://www.hks.harvard.edu/faculty-research/policy-topics/development-economic-growth/report-state-capacity-collapsing-south |access-date=2024-04-08 |website=www.hks.harvard.edu |language=en}}</ref> Sommige in die algemene publiek wys vingers na onwettige immigrasie en skryf die nasie se ellende toe aan die teenwoordigheid van onwettige migrante.<ref>{{Cite web |title=Impact of illegal migration on cities: input from Joburg & Ekurhuleni Mayors, SALGA & Minister |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/29125/ |access-date=2024-04-08 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> Intussen doen politieke partye, soos ActionSA, IVP, ATM en PA,<ref>{{Cite web |last=Simelane |first=Bheki C. |date=2021-09-05 |title=Action SA's Herman Mashaba: Unapologetic about stance on foreigners and driven to wear Joburg's mayoral chain again Action SA's Herman Mashaba: Driven to wear Joburg's mayoral chain |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-05-action-sas-herman-mashaba-unapologetic-about-stance-on-foreigners-and-driven-to-wear-joburgs-mayoral-chain-again/ |access-date=2024-04-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ’n oproep op strenger grensbeheer in reaksie op die vermeende druk wat deur ongedokumenteerde migrante op openbare dienste en hulpbronne veroorsaak word.<ref>{{Cite web |date=2024-04-04 |title='You see skeletons' - South Africa's deadly border |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |first=Natasha |last=Marrian |title=Is South Africa heading for an immigration election? |url=https://www.businesslive.co.za/fm/features/2023-11-16-is-south-africa-heading-for-an-immigration-election/ |access-date=2024-04-08 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-04-04 |title=South Africa election 2024: 'You see skeletons' - the deadly migrant crossing |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |language=en-GB}}</ref> ===Korrupsie=== Die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, in die volksmond bekend as die [[Zondo-kommissie]], het sy werk voltooi en sy finale verslag in Junie 2022 aan die president voorgelê.<ref>{{Cite web |title=The Zondo Commission: A bite-sized summary |url=https://pari.org.za/wp-content/uploads/2022/09/PARI-Summary-The-Zondo-Commission-A-bite-sized-summary-v360.pdf |access-date=5 Maat 2024 |website=Public Affairs Research Institute}}</ref> Die Kommissie het die Suid-Afrikaanse belastingbetaler "amper R1 miljard" gekos.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-06-30 |title=State Capture Inquiry cost almost R1bn, but it saved billions more – Judge Zondo |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-06-30-state-capture-inquiry-cost-almost-r1bn-but-it-saved-billions-more-judge-zondo/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Ondersoeker Paul Holden van Shadow World Investigations het tot die gevolgtrekking gekom dat staatskaping die Suid-Afrikaanse ekonomie minstens R49 miljard gekos het.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-05-24 |title=The total(ish) cost of the Guptas' State Capture: R49,157,323,233.68 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-05-24-the-totalish-cost-of-the-guptas-state-capture-r49157323233-68/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In hul verkiesingsmanifes vir 2024 beweer die African National Congress dat, volgens die Zondo-kommissie se aanbevelings, "wette, instellings en praktyke in plek gestel word om die potensiaal vir [[korrupsie]] van enige aard en op enige skaal te verminder".<ref>{{Cite web |title=The ANC's 2024 Manifesto - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-2024-manifesto |access-date=2024-03-05 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> Die Demokratiese Alliansie plaas die skuld vir korrupsie en staatskaping vierkantig op die skouers van die ANC en sê dat hy “’n werklik onafhanklike eenheid teen misdaad en teenkorrupsie sal stig deur die Valke te ontbind en ’n nuwe Hoofstuk 9-instelling, ’n Anti-misdaad-eenheid te stig. -Korrupsiekommissie, wat slegs aan die Parlement van Suid-Afrika verantwoordbaar sal wees."<ref>{{Cite web |title=The DA's Rescue Plan for South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=5 March 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> Die Economic Freedom Fighters stel voor om die Grondwet te wysig om "die Nasionale Vervolgingsgesag 'n Hoofstuk 9-instelling aanspreeklik aan die Parlement te maak".<ref>{{Cite web |title=Our Land & Jobs Now. Stop Loadshedding! 2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=5 Maart 2024 |website=Economic Freedom Fighters}}</ref> Die ANC is ook gekritiseer omdat hy voorlopig vier ministers (Zizi Kodwa, [[Malusi Gigaba]], [[David Mahlobo]] en [[Gwede Mantashe]]) ingesluit het wat op 11 Maart by 'n korrupsie-ondersoek na die administrasie van oudpresident Jacob Zuma betrek is, hangende die finale uitslag van 'n binneparty oorsig. Veertien ander amptenare is óf gediskwalifiseer óf nie deur die ANC as kandidate gelys oor dieselfde kwessie nie.<ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=South Africa's ruling party fields election candidates who have faced graft allegations |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-fa83145d9cd1080abde8fc4076817832 |access-date=12 Maart 2024 |work=Associated Press |date=12 Maart 2024}}</ref> === Grondhervorming === Die ANC se voorgestelde wysiging van Artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] het misluk in die [[Parlement van Suid-Afrika]], met 'n stem van 204 LP's ten gunste, 145 LP's teen en 0 onthoudings.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=National Assembly fails to pass constitutional amendment to allow land expropriation without compensation |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-national-assembly-fails-to-pass-constitutional-amendment-to-allow-land-expropriation-without-compensation-20211207 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die wetsontwerp het 'n ⅔ meerderheid vereis. Die grondwetlikheid van die wysiging is ook deur burgerlike organisasies bevraagteken.<ref>{{Cite web |date=2021-03-24 |title=AFRIFORUM PRESENTS ORAL SUBMISSIONS TO PARLIAMENT ON THE AMENDMENT OF SECTION 25 OF THE CONSTITUTION AND THE EXPROPRIATION BILL - AfriForum |url=https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |access-date=2024-03-05 |website=AfriForum |language=en-US |archive-date=2024-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407134404/https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=South African Institute of Race Relations |date=13 August 2021 |title=South African Institute of Race Relations NPC (IRR) Submission to the Ad Hoc Committee to Initiate and Introduce Legislation Amending Section 25 of the Constitution |url=https://irr.org.za/reports/submissions-on-proposed-legislation/irr-submission-draft-constitution-18th-amendment-bill-13-august-2021.pdf |access-date=5 March 2024 |website=South African Institute of Race Relations}}</ref> Die ANC hou vol dat onteiening sonder vergoeding nodig is, so ook die EFF.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=Failed Section 25 amendment is 'water under the bridge', says Mabuza |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/failed-section-25-amendment-is-water-under-the-bridge-says-mabuza-20211209 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die DA en Vryheidsfront Plus, ACDP en IVP bly gekant teen die ANC se hernieude poging tot onteiening deur die Wysigingswetsontwerp op Onteiening.<ref>{{Cite web |title=Failure to pass the Section 25 Amendment Bill a victory for South Africa’s constitutional order |url=https://www.da.org.za/2021/12/failure-to-pass-the-section-25-amendment-bill-a-victory-for-south-africas-constitutional-order |access-date=2024-03-05 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-09-28 |title=Expropriation Bill finally approved — the end of a long and controversial road |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-29-controversial-expropriation-bill-is-finally-approved-after-navigating-a-14-year-rocky-road/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die verskillende partye het radikaal verskillende standpunte oor hierdie kwessie. Die ANC sien die huidige beleid as 'n voortsetting van [[Nelson Mandela]] se belofte. Die beleid (om 30% van die grond aan swart Suid-Afrikaners terug te gee) was tot dusver duidelik onsuksesvol. Tans hoop die ANC om die doel teen 2030 te bereik.<ref>{{Cite web |last=Hull |first=Elizabeth |date=2022-10-17 |title=Land reform in South Africa is failing. Ignoring the realities of rural life plays a part |url=http://theconversation.com/land-reform-in-south-africa-is-failing-ignoring-the-realities-of-rural-life-plays-a-part-190452 |access-date=2024-04-30 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> In hul verkiesingsmanifes beweer die ANC dat hulle “grondhervorming en herverdeling sal versnel om bate-ongelykheid te verminder en verblyfsekerheid te beskerm, voedselsekerheid en landbouproduksie te verbeter, landelike en stedelike ontwikkeling te bevorder en groter toegang tot behuising moontlik te maak.”<ref name=":02">{{Cite web |date=24 Februarie 2024 |title=ANC Election Manifesto |url=https://www.anc1912.org.za/wp-content/uploads/2024/02/ANC-2024-Elections-Manifesto.pdf |access-date=18 April 2024 |website=ANC Manifesto}}</ref> Hierdie tipe retoriek en argumentasie kom herhaaldelik deur die manifes voor. Vir die ANC is dit duidelik dat onteiening 'n kwessie van veelsydige rassegeregtigheid is. Net soos die energiekrisis is daar beslis 'n omgewingsaspek, aangesien landbou-ongelykhede veral in die debat opvallend raak. Die EFF deel 'n soortgelyke standpunt as dié van die ANC. Die EFF skets in hul manifes sewe pilare waarop hulle hul beleid baseer. Die eerste is uitdruklik ten gunste van onteiening, lees "onteiening van Suid-Afrika se grond sonder vergoeding vir gelyke herverdeling in gebruik."<ref name=":12">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Hierdie standpunt maak sin gegewe die partye se Marxistiese en swart nasionalistiese ideologie. Oor die kwessie van onteiening is die EFF en ANC meestal verenig. Trouens, die EFF het dikwels die aanklag oor onteiening gelei en een van die saak se grootste ondersteuners geword. Julius Malema, leier van die EFF, het beweer dat "wanneer ons ekonomiese vryheid sê, bedoel ons swart mense besit produktiewe plase."<ref>{{Cite web |date=2019-11-18 |title=Julius Malema: Land Expropriation Without Compensation - Berkeley Political Review |url=https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |access-date=2024-04-30 |language=en-US |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430231739/https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |url-status=dead }}</ref> Daarteenoor ondersteun die DA nie die beleid van onteiening sonder vergoeding nie. Die party beskou pogings tot onteiening as 'n oortreding van artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]]. Verder, wanneer die ANC en ander partye probeer het om die grondwet te wysig om meer vatbaar vir hul voorstelle te wees, het die DA in sterk opposisie gestaan. Die party het pogings om onteieningswetgewing deur te voer "ruïneus", 'n "aanval op ons grondwetlike waardes" en "argaïes" genoem.<ref>{{Cite web |title=DA to challenge any attempt to bulldoze Expropriation Bill through parliament |url=https://www.da.org.za/2024/03/da-to-challenge-any-attempt-to-bulldoze-expropriation-bill-through-parliament |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> ===Energiekrisis=== ''Hoofartikel'': [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] Roterende kragonderbreking, of "[[beurtkrag]]", wat veroorsaak word deur probleme met die staatsnutsmaatskappy [[Eskom]] kom al sedert 2007 voor, maar die voorkoms van stroomonderbrekings het sedert 2020 aansienlik toegeneem.<ref>{{Cite web |last=Energy |first=Hohm |date=2023-05-12 |title=Sponsored Content: Its now official: South Africa has now had more load shedding in 2023 to date than in 2022 combined |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-05-12-its-now-official-south-africa-has-now-had-more-load-shedding-in-2023-to-date-than-in-2022-combined/ |access-date=2023-08-07 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>Daar is algemene ontevredenheid met die ANC se hantering van die beurtkrag, want “’n peiling van verlede Mei het bevind dat 24% van die kiesers wat voorheen die ANC gesteun het, beplan het om hul stemme elders te neem as beurtkrag... nie opgelos word nie.” As dit gesê word, sal die kwessie waarskynlik na die verkiesing steeds opvallend wees, aangesien enige regering, nuut of huidige posbekleër, beperkte gereedskap sal hê om die kwessie te bekamp.<ref>{{Cite web |last=Payton |first=Ben |date=2024-03-14 |title=Power struggle: Energy in focus in South Africa's pivotal election |url=https://african.business/2024/03/energy-resources/power-struggle-energy-in-focus-in-south-africas-pivotal-election |access-date=2024-03-27 |website=African Business |language=en-GB}}</ref> Die partye het verskillende standpunte oor die kwessie ingeneem. Die ANC het onderneem om 12,5 miljoen nuwe werksgeleenthede te skep, waarvan 'n groot deel aan 'n skoon energie-oorgang en modernisering van die land se elektriese stelsel gewy sal word. Die ANC het ook die stroomonderbrekings en energiekrisis aan omgewingsgeregtigheid en [[klimaatverandering]] gekoppel, en beweer dat sy energie-oorgangsplatform ook deel is van 'n groter oorgang na 'n skoner ekonomie.<ref name="launch">{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-18 |website=AP News |language=en}}</ref> Volgens die ANC se verkiesingsmanifes belowe die party om "vennootskappe te kweek om binnelandse nywerhede uit te brei met beduidende potensiaal om volhoubare werksgeleenthede te skep ... soos energie."<ref name="launch" /> Daarbenewens beskou die party 'n skoon energie-oorgang as noodsaaklik om die probleem op te los. Deel van hierdie oorgang is om weg te beweeg van die [[steenkool]]-gebaseerde elektriese netwerk wat tans beurtkrag in die gesig staar.<ref name="launch" /> Dit gesê, die ANC het historiese weerstand getoon teen die oorskakeling na nuwe energiebronne (dws hernubare energiebronne).<ref>{{Cite web |date=2024-01-24 |title=Rolling Blackouts in South Africa |url=https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |access-date=2024-05-01 |website=EcoFlow |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20240501000622/https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |archive-date=2024-05-01 |url-status=dead}}</ref> Baie hiervan het te make met kommer oor die koste van die oorgang, asook die vermoë vir Eskom om 'n oorgang doeltreffend uit te voer. Die DA blameer die ANC grootliks vir Suid-Afrika se energiekrisis en sê dat die staat 'n "verouderde" model van beheer en regulering gebruik. Die DA beoog om regeringsbeheer oor die energiesektor te verminder as hy in staat is om 'n regering te vorm. Deur die [[Wes-Kaap]] as 'n gevallestudie te gebruik, sê die DA hy het 'n suksesvolle platform vir energie-oplossings. Hulle voer aan dat onlangse kontrakte om nuwe sonkragaanlegte in die gebied te bou, 'n aanduiding hiervan is.<ref>{{Cite web |date=2024 |title=The DA's Rescue Plan For South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=18 April 2024 |website=DA Election Manifesto}}</ref> Baie van hul energieplatform het te make met deregulering en die vermindering van [[belasting]] op private entiteite.<ref>{{Cite web |title=What has the DA been doing to fix the electricity crisis? |url=https://www.da.org.za/fixing-the-electricity-crisis |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> Ander kleiner partye neem 'n reeks standpunte oor die energiekrisis in. Die EFF neem byvoorbeeld 'n meer [[Marxisme|marxistiese]] en [[Swart nasionalisme|swart nasionalistiese]] benadering tot die kwessie. Die party vra vir die beëindiging van die privatisering van [[Eskom]]. Die EFF koppel die kwessie openlik aan beide ras- en omgewingsgeregtigheid. In ooreenstemming met hul swart nasionalistiese perspektiewe, vra die party vir die betrokkenheid van die private sektor by nuwe elektrisiteitsopwekking (nie die privatisering van Eskom nie), met die hoop om beheer na die "meerderheid van swart mense" te verskuif.<ref name=":13">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Ten spyte van alles, het die energiekrisis ongetwyfeld 'n belangrike kwessie geword vanweë die wye impak daarvan. Die beurtkrag raak beide landelike en stedelike gebiede. In landelike gebiede het die stroomonderbrekings gelei tot groot probleme in [[landbou]]produksie. Byvoorbeeld, as 'n plaas afhanklik is van elektrisiteit-aangedrewe besproeiingspompe, word produksiekapasiteit grootliks beperk deur onderbrekings. In stedelike gebiede noodsaak die stroomonderbrekings die gebruik van dieselopwekkers, wat lugbesoedeling verhoog.<ref>{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Tri-fold Impact of load-shedding in South African Cities: Power Outage, Destruction, and Regression |url=https://inclusivecities.ukzn.ac.za/blog/tri-fold-impact-of-load-shedding-in-south-african-cities-power-outage-destruction-and-regression/ |access-date=2024-04-29 |website=SARChI Inclusive Cities |language=en-US}}</ref> Boonop lei die beurtkrag tot die voortgesette gebruik van steenkool in elektrisiteitsaanlegte. Wanneer opwekkingskapasiteit laag is, skep dit “gronde om steenkoolaangedrewe eenhede aan die gang te hou met uitlaatgasse bo die lisensiegrense.”<ref>{{Cite journal |last1=Langerman |first1=Kristy E. |last2=Garland |first2=Rebecca M. |last3=Feig |first3=Gregor |last4=Mpanza |first4=Mbalenhle |last5=Wernecke |first5=Bianca |date=2023 |title=South Africa's electricity disaster is an air quality disaster, too |journal=Clean Air Journal |volume=33 |issue=1 |pages=1–2 |doi=10.17159/caj/2023/33/1.15799 |issn=2410-972X|doi-access=free }}</ref> Terug na die omgewingsimpak op landelike gebiede, verminder beurtkrag die kapasiteit van groot landbou-ondernemings. Dit verhoog onderhoudsboerderypraktyke sonder enige noemenswaardige vermindering in landboubesigheid. Dit skep 'n potensiaal vir ontbossing.<ref>{{Cite web |date=2024-01-31 |title=Load shedding in South Africa: Unintended consequences and the path to sustainability |work=Africa Sustainability Matters |url=https://africasustainabilitymatters.com/load-shedding-in-south-africa-unintended-consequences-and-the-path-to-sustainability/ |access-date=2024-04-29 |language=en-US}}</ref> Die partye poog om 'n oorgang na skoner energiebronne te navigeer. Suid-Afrika se [[Elektriese kragnetwerk|kragnetwerk]] is grootliks afhanklik van verouderende steenkoolinfrastruktuur, wat al hoe meer ondoeltreffend en omgewingsgiftig word.<ref>{{Cite web |last=Simon |first=Mollie |date=2023-07-28 |title=Shedding the Load: Power Shortages Widen Divides in South Africa |url=https://kleinmanenergy.upenn.edu/news-insights/shedding-the-load-power-shortages-widen-divides-in-south-africa/ |access-date=2024-04-30 |website=Kleinman Center for Energy Policy |language=en-US}}</ref> === Misdaad === Volgens die Suid-Afrikaanse Polisiediens Misdaadstatistieke vir Kwartaal 2 van die 2023/24-boekjaar het aangemelde kontakmisdade (deur die [[SAPD]] gedefinieer as "misdade teen die persoon") met 3 391 (2.1%) toegeneem vergeleke met die vorige kwartaal.<ref name=":0">South African Police Service, 2023. Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Second Quarter of 2023-2024 Financial Year (July 2023 to September 2023). Beskikbaar by https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/saps_stats.pdf Besoek op 03 Januarie 2024</ref> Aangetekende poging tot [[moord]] illustreer die hoogste toename kwartaal-op-kwartaal, met 12,3%.<ref name=":0" /> Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 165 909. Die moordsyfer, vanaf die vrystelling van hierdie data, korreleer met 77 mense per dag, 160 gevalle van aanranding met die doel om ernstig te beseer word elke dag aangemeld.<ref>{{Cite news |date=2023-12-03 |title=South Africa: The region where political violence is on the rise ahead of elections |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67576270 |access-date=2024-01-31 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Misdaadstatistieke vir Kwartaal 3 van die 2023-’24-boekjaar toon 'n toename van 3,8% vergeleke met die vorige jaar.<ref>{{Cite web |date=21 February 2024 |title=Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Third Quarter of 2023-2024 Financial Year (October 2023 to December 2023) |url=https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |access-date=21 Februarie 2024 |website=South African Police Service |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224025923/https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |url-status=dead }}</ref> Poging tot moord illustreer weereens die hoogste styging op 'n jaargrondslag, met 13%. Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 190 973. Die moordsyfer korreleer met 86 mense per dag en 88 pogings tot moord. Aanranding met die poging om ernstig te beseer korreleer met 595 voorvalle per dag.<ref name=":4">{{Cite web |last=du Preez |first=Juanita |date=2024-02-16 |title=One raped every 12 minutes; South Africans abandoned in war against crime - Action Society |url=https://actionsociety.co.za/one-raped-every-12-minutes-south-africans-abandoned-in-war-against-crime-action-society/ |access-date=2024-02-21 |website=Action Society |language=en-ZA}}</ref> Action Society merk op dat "as die huidige moordneiging voortduur, ten minste 31 000 mense in die volgende 12 maande doodgemaak sal word ... die [Suid-Afrikaanse regering] het beheer verloor ..."<ref name=":4" /> ==== Devolusie van polisiëring ==== Oor die laaste regeringstermyn het die afwenteling van polisiëringsmag 'n sleutelkwessie tussen die Wes-Kaapse regering en die minister van polisie, [[Bheki Cele]], geword.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=Cele says Western Cape govt's demand for devolution of police powers is just 'a lot of noise' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/cele-says-western-cape-govts-demand-for-devolution-of-police-powers-is-just-a-lot-of-noise-20220804 |access-date=2024-01-03 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Wes-Kaapse regering voer aan dat die Minister die mag het om polisiëring af te wentel, maar die Minister ontken dat hy die mag van [[devolusie]] het, en sê dat "die sentralisering van die SAPD [is] in lyn met die Departement [van Polisie] se grondwetlike mandaat om te voorkom, bekamp en ondersoek misdaad..."<ref>{{Cite web |last=Sokutu |first=Brian |date=2021-09-10 |title=Battle over devolution of Saps continues |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/battle-over-devolution-of-saps/ |access-date=2024-01-03 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Artikel 205 van die Grondwet van Suid-Afrika stel polisiëringsbeleid in Suid-Afrika uiteen, en let daarop dat die polisiediens "gestruktureer moet wees om in nasionale [en] provinsiale... regeringsfere te funksioneer."<ref name=":1">Constitution of the Republic of South Africa, 1997. Beskikbaar by https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/saconstitution-web-eng.pdf. Besoek op 03 Januarie 2024.</ref> Die Grondwet gee provinsiale uitvoerende beamptes die mag om polisiegedrag binne hul onderskeie provinsies te monitor, asook die verantwoordelikheid vir polisiëringsfunksies in drie gevalle; naamlik Hoofstuk 11 van die Grondwet, wat ingevolge nasionale wetgewing aan provinsiale regering opgedra is en in nasionale polisiëringsbeleid daaraan toegeken is.<ref name=":1" /> ===Behuising=== Die gebrek aan voldoende behuising is 'n groot probleem.<ref>{{Cite web |date=2023-12-19 |title=Key statistics ahead of South Africa's 2024 elections |url=https://www.citizen.co.za/news/key-statistics-ahead-of-south-africas-2024-elections/ |access-date=2024-01-31 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Volgens 'n verslag van die Parlement, gedateer Mei 2022, het die menslike nedersettingsektor 'n totaal van 3,4 miljoen behuisingseenhede sedert 1994 laat bou. Die onderskeie provinsies en munisipaliteite het 'n aparte 1,3 miljoen "gedienste persele" gelewer.<ref>{{Cite web |author=Parliament of the Republic of South Africa|title=Report of the Portfolio Committee on Human Settlements on Budget Vote 33: Human Settlements and on the revised Strategic Plan for the coming Medium Term Expenditure Framework (MTEF) period and Annual Performance Plan 2022-23, 4 Mei 2022. |url=https://www.groundup.org.za/media/uploads/documents/dhs-2022.pdf |website=GroundUp}}</ref> 'n Parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het aan die lig gebring dat daar 2 456 773 huishoudings op die Nasionale Behuisingsbehoefteregister vanaf Februarie 2023 geregistreer is.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW535 |url=https://pmg.org.za/committee-question/21399/ |access-date=2024-02-06 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> In die Stad Kaapstad was daar 375 150 op die munisipaliteite se Behuisingsbehoefteregister.<ref>{{Cite web |last=Bezuidenhout |first=Natasha |title='It is finally happening': Construction of Village Heights development commence |url=https://www.news24.com/news24/community-newspaper/peoples-post/it-is-finally-happening-construction-of-village-heights-development-commence-20230530 |access-date=2024-02-06 |website=News24 |language=en-US}}</ref> In 'n parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het die Departement aan die lig gebring dat hy 245 587 huise sedert 1 Januarie 2019 laat bou het.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW398 |url=https://pmg.org.za/committee-question/25189/ |access-date=2024-04-02 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> ===Kaderontplooiing=== Die ANC beoefen 'n beleid om persone wat lojaal aan die ANC is in diens te neem in posisies binne regeringsinstellings. Die [[Zondo-kommissie]] het bevind dat kaderontplooiing 'n beduidende rol in [[korrupsie]] gespeel het en het so ver gegaan as om te sê dat dit "onwettig en ongrondwetlik" is.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |title=‘Cadre deployment is illegal’ – Zondo |url=https://www.news24.com/citypress/politics/cadre-deployment-is-illegal-zondo-20220625 |access-date=2024-02-23 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Op 12 Februarie 2024 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis dat die ANC vyf dae gegun word om hul kaderontplooiingsrekords aan die Demokratiese Alliansie te oorhandig wat terugdateer na 1 Januarie 2013.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2024-02-12 |title=ANC has five days to hand over cadre deployment records to DA |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-12-anc-given-five-days-to-release-contentious-cadre-deployment-records-to-da/ |access-date=2024-02-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dokumente wat tot dusver deur die DA vrygestel is, bevat 'n beëdigde verklaring van Thapelo Masilela, 'n Strategiese Ondersteuningsbestuurder in die kantoor van die ANC se adjunk-sekretarisgeneraal se kantoor, wat verklaar dat 'n [[skootrekenaar]] wat inligting bevat met betrekking tot die Ontplooiingskomitee "ineengestort het en...[[data]] wat op daardie hardeskyf gestoor was, verlore is.”<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=20 February 2024 |title=ANC cadre documents |url=https://cdn.da.org.za/ANC-cadre-documents-20240220.pdf |access-date=23 Februarie 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> John Steenhuisen, DA Federale Leier, het op 23 Februarie 2024 op 'n persinligtingsessie gereageer en gesê "die vermiste skootrekenaars, die ontbrekende notules van vergaderings, President [Cyril Ramaphosa] se [[WhatsApp]]'s van sy eie persoonlike toestelle is eenvoudig nie in ooreenstemming met die manier waarop die moderne wêreld werk nie.",<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=23 Februarie 2024 |title=LIVE {{!}} Explosive ANC cadre secrets exposed and what's next |url=https://www.youtube.com/watch?v=1bOVxoA2IR4 |access-date=23 Februarie 2024}}</ref> wat wys dat die party nie glo dat die ANC ten volle aan die bevel van die Konstitusionele Hof voldoen het nie. ==Kompeterende provinsies== ===Gauteng=== [[Gauteng]] is die mees bevolkte provinsie en is die ''[[de facto]]'' ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika. In 2019 het die ANC skaars die provinsie behou en 50,19% van die stemme gekry. Die DA hoop om Gauteng te wen met [[Solly Msimanga]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |date=2023-09-13 |title=Solly Msimanga is DA candidate for Gauteng premier |url=https://mg.co.za/politics/2023-09-13-solly-msimanga-is-da-candidate-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Funzi Ngobeni is ActionSA se premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Njilo |first=Nonkululeko |date=2024-02-29 |title=ActionSA’s Funzi Ngobeni joins competitive race for Gauteng premier |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-29-actionsas-funzi-ngobeni-joins-competitive-race-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Terwyl die ANC se kandidaat huidige premier, [[Panyaza Lesufi]], is. Die ANC het sy meerderheid in Gauteng verloor en onder 37% van die stemme bekom, gevolg deur die DA met net minder as 27%. ===KwaZulu-Natal=== [[KwaZulu-Natal]] is die tweede mees bevolkte provinsie en is die tuiste van [[Durban]] die besigste hawe in Suider-Afrika. Peilings het aangedui dat die nuwe MK-party in die provinsie voorgeloop, wat aansienlik gegroei het ten koste van ANC-steun. Christopher Pappas is die premierskandidaat vir die DA terwyl [[Thami Ntuli]] die IVP se kandidaat is.<ref>{{Cite web |last=Maliti |first=Soyiso |title=DA pins its KZN hopes on 'principled' Pappas for premier |url=https://www.news24.com/news24/politics/da-pins-its-kzn-hopes-on-principled-pappas-for-premier-20230925 |access-date=2024-04-11 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |first=Sisanda |last=Mbolekwa|title=Thami Ntuli is KZN IFP premier candidate |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2024-01-29-thami-ntuli-is-kzn-ifp-premier-candidate/ |access-date=2024-04-11 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Terwyl ANC se premierskandidaat Sbongiseni Duma is. MK het 45,9% van die stemme gekry, wat die ANC met slegs 17,6% laat. ̟ ===Wes-Kaap=== Vanaf April 2024 is die [[Wes-Kaap]] die enigste provinsie wat nie deur die ANC beheer word nie. Die DA, wat die provinsie sedert 2009 beheer, beoog om die provinsie te behou met premier [[Alan Winde]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Cotterell |first=Gareth |date=2023-08-26 |title=Alan Winde announced as DA’s Western Cape premier candidate for 2024 election |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/alan-winde-da-western-cape-premier-candidate-2024-election/ |access-date=2024-04-11 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die DA het beheer oor die Wes-Kaap behou met 'n meerderheid van 53%. ===Noord-Kaap=== Ten spyte van vroeëre projeksies dat die ANC sy volstrekte meerderheid in hierdie provinsie sou behou,<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-za/news/other/2024-elections-enca-projects-anc-will-retain-northern-cape/ar-BB1niJQ9?ocid=BingNewsSerp|publisher=msn|title=2024-elections-enca-projects anc will retain northern cape}} </ref> het dit op 49,3% geëindig nadat die provinsie die eerste een was wat al 100% van die stemme laat tel het. ==Kontroversies== ===DA veldtogvideo=== In Mei 2024 het die DA 'n veldtog[[video]] vrygestel waarin die ANC aangeval word, 'n Suid-Afrikaanse vlag aan die brand wys en waarin gesê word dat dieselfde lot die land sal tref indien die ANC aan bewind bly. Die vlag verskyn in die laaste sewe sekondes van die advertensie as herstel. John Steenhuisen, DA-leier, het die video as “die suksesvolste politieke advertensie in ons demokratiese geskiedenis” beskryf en gesê dit is deur minstens vier miljoen mense aanlyn gesien en deur “miljoene meer” in ander media gehoor. President en ANC-leier Cyril Ramaphosa het die advertensie “veraglik” en “verraad” genoem, terwyl die openbare uitsaaier [[SAUK]] aangekondig het dat hy nie die video sal uitsaai nie en gesê het dat dit net “verontwaardiging” sal aanwakker, en ’n beroep op die DA gedoen het om die advertensie te wysig.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=10 Mei 2024 |title=A campaign ad by a South African party showing a burning flag is called treason by the president |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-ad-flag-burning-150e662e71aabbc447f9bbe52abeb75b |access-date=10 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Rejection of Democratic Alliance's TV Advertisement |url=https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509151707/https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-date=2024-05-09 |access-date=2024-05-10 |website=Internet Archive |url-status=bot: unknown }}</ref> Verskeie ontleders en organisasies het opgemerk dat, alhoewel in "swak smaak", die verbranding van die vlag onder Artikel 16 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] as 'n [[Vryheid van spraak|vryheid van uitdrukking]] beskerm word.<ref>{{Cite web |last=Manjeya |first=Yamkeleka |title=SABC's ban on DA advert raises free speech concerns |url=https://www.news24.com/citypress/politics/sabcs-ban-on-da-advert-raises-free-speech-concerns-20240510 |access-date=2024-05-10 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Die Klagte- en Nakomingskomitee van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika het op 24 Mei beslis dat die SAUK beveel word om nie die uitdaai van die advertensie te verbied nie en binne sewe dae 'n boete van R500 000 te betaal.<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=SABC fined R500 000 for refusing to air DA election ad - TechCentral |url=https://techcentral.co.za/sabc-fined-refusing-to-air-da-election-ad/245330/ |access-date=2024-05-24 |language=en-US}}</ref> ===Nasionale Gesondheidsversekering=== President Cyril Ramaphosa het op 13 Mei aangekondig dat hy die omstrede Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering op 15 Mei sal onderteken.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to publicly sign National Health Insurance Bill into law |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-publicly-sign-national-health-insurance-bill-law |access-date=2024-05-14 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Burgerlike organisasies, insluitend die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging, Business Unity South Africa, Business Leadership South Africa, Solidariteit, die SA Instituut vir Rasseverhoudinge en die Suid-Afrikaanse Gesondheidsberoeps-samewerking het ontevredenheid uitgespreek oor hierdie aankondiging, en sommige dui op moontlike regsuitdagings vir die wetgewing na die president se instemming. <ref>{{Cite web |last=Brand-Jonker |first=Nellie |title=NGV-skok: ‘Inkomste uit belasting gaan daal soos middelklas uitstroom’ |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/sake/geldsake/mediese-fondse/ngv-skok-inkomste-uit-belasting-gaan-daal-soos-middelklas-uitstroom-20240514 |access-date=2024-05-14 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mixed reaction as president is set to sign NHI Bill into law - LNN |url=https://www.citizen.co.za/network-news/lnn/article/mixed-reaction-as-president-is-set-to-sign-nhi-bill-into-law/ |access-date=2024-05-14 |website=Network News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Mei 2024 |title=NHI will chase South Africa’s biggest taxpayers out of the country |url=https://dailyinvestor.com/south-africa/51272/nhi-will-chase-south-africas-biggest-taxpayers-out-of-the-country/ |access-date=14 May 2024 |website=Daily Investor}}</ref><ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=BLSA believes signing NHI Bill into law will leave healthcare sector worse off |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/14/blsa-believes-signing-nhi-bill-into-law-will-leave-healthcare-sector-worse-off |access-date=2024-05-14 |website=EWN |language=en}}</ref> Die DA het aangekondig dat hy sy regspan ingelig het om hofstukke by die Konstitusionele Hof oor die aangeleentheid in te dien. ActionSA het sy teleurstelling uitgespreek oor die president se aankondiging, nadat hy voorheen die President versoek het om nie die Wetsontwerp te onderteken nie.<ref>{{Cite web |title=ActionSA disappointed President ignored plea not to sign NHI into law |url=https://www.politicsweb.co.za/politics/actionsa-disappointed-president-ignored-plea-not-t |access-date=2024-05-14 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> ===Jacob Zuma=== Voormalige President [[Jacob Zuma]] het die uMkhonto we Sizwe (MK Party) in 2023 gestig, met die bedoeling om die verkiesing mee te ding.<ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title=Jacob Zuma's MK takes fight to ANC stronghold of Soweto in South Africa election |url=https://www.bbc.com/news/articles/c51134895v8o |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Op 20 Mei 2024 het die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika beslis dat Zuma weens sy tronkstraf van 2021 nie verkiesbaar is om aan die parlementêre verkiesing deel te neem nie.<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Jacob Zuma barred from standing in South Africa's election by Constitutional Court |url=https://www.bbc.com/news/articles/cv22l7mlxdzo |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===Presidensiële toespraak aan die nasie=== Op 26 Mei het die Presidensie aangekondig dat Cyril Ramaphosa die nasie om 18:00 sal toespreek.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to address the nation |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-address-nation-15 |access-date=2024-05-26 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> In sy toespraak, uitgesaai deur die SAUK, het hy die prestasies van sy regering gelys in wat wyd geglo word as 'n verkiesingsfoefie en misbruik van regeringshulpbronne.<ref>{{Cite web |title=WRAP {{!}} COMMENT: Ramaphosa ‘abuses’ national address to cynically campaign for the ANC |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-president-cyril-ramaphosa-to-address-the-nation-20240526 |access-date=2024-05-26 |website=News24 |language=en-US}}</ref> == Meningspeilings == Die steminstituut Ipsos het drie gedetailleerde opnames in die aanloop tot die verkiesing gedoen. Die peilings het ook beduidende ontevredenheid met die politieke klas in die algemeen aan die lig gebring. Meer as ’n derde van die kiesers (35%) kon nie werklik met enige politieke party identifiseer nie. 23 persent van die respondente het die mening uitgespreek dat Suid-Afrika op die regte pad is en 66 persent voel dat dit nie die geval is nie.<ref>https://www.ipsos.com/en-za/30-years-democracy-south-africas-2024-elections-marked-uncertainty-and-desire-change ''30 Years of Democracy: South Africa's 2024 elections marked by uncertainty and a desire for change'', Ipsos, 2024-04-26, besoek 2024-05-13</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" !Party !style="border-bottom:8px solid |[[African National Congress|ANC]] !style="border-bottom:8px solid |[[Democratic Alliance|DA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Economic Freedom Fighters|EFF]] !style="border-bottom:8px solid |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] !style="border-bottom:8px solid |[[Inkatha Freedom Party|IFP]] !style="border-bottom:8px solid |[[ActionSA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] !style="border-bottom:8px solid |Andere |- |style="text-align:left"|27 Oktober 2023||43 %||20 %||18 %||–||5 %||4 %||2 %||8 % |- |style="text-align:left"|6 Februarie 2024||40,5 %||20,5 %||19,6 %||–||4,9 %||4,3 %||2,1 %||8,1 % |- |style="text-align:left"|27 April 2024||40,2 %||21,9 %||11,5 %||8,4 %||4,4 %||3,4 %||1,8 %||8,4 % |} == Verloop van verkiesing == [[Lêer:Verkiesing2024A.jpeg|duimnael|Stempunt in [[Elarduspark]] op 29 Mei 2024.]] Vroeë stemming vir oorsese burgers is op 17 en 18 Mei gehou in die [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse diplomatieke missies]].<ref name="logistics"/> Op 27 en 26 Mei word spesiale stemme uitgebring waarvoor 1.6 miljoen mense kwalifiseer, insluitend noodsaaklike werkers. Ongeveer 624 000 van die kiesers wat vir spesiale stemme goedgekeur is, sal deur verkiesingsbeamptes by hul huise of plekke waar hul ingeperk is, besoek word.<ref>Janice du Plessis, 27 Mei 2024, Suid-Afrikaners met spesiale stem begin vandag kruisies trek. Maroela Media, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/saners-met-spesiale-stem-begin-vandag-kruisies-trek/ Besoek 27 Mei 2024</ref><ref>{{Cite web |title=Early voting begins in South African elections that could spell end of ANC dominance |url=https://www.france24.com/en/africa/20240527-early-voting-begins-in-south-african-elections-that-could-spell-end-of-anc-dominance |access-date=2024-05-20 |website=France 24 |date=27 May 2024 |language=en-US}}</ref> Op verkiesingsdag het stempunte in meer as 23 000 stemdistrikte geopen.<ref>{{Cite web |title=South Africans begins voting in an election seen as their country’s most important in 30 years |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |website=Associated Press |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Die stempunte is om 07:00 geopen en sal tot 21:00 oop bly.<ref>{{Cite web |title=South Africans vote in election that could end the ANC’s parliamentary majority |url=https://www.france24.com/en/africa/20240529-south-africans-vote-in-election-that-could-end-the-anc-s-parliamentary-majority |access-date=2024-05-29 |website=France 24 |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Drieduisend [[Suid-Afrikaanse Weermag]]-soldate is ontplooi om veiligheid tydens die verkiesing te verseker, terwyl die Onafhanklike Verkiesingskommissie gesê het twee mense is gearresteer omdat hulle met stembedrywighede ingemeng het.<ref>{{Cite news |date=29 May 2024 |title=South Africans vote in a pivotal election as president says he has no doubt his ANC party will win |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |work=Associated Press |language=en-US}}</ref> Telling is in verskeie gebiede vertraag weens lang toue kiesers en die stadige verwerking van die stemproses.<ref>{{Cite web |title=South Africa counts ballots in most competitive election since apartheid |url=https://www.france24.com/en/africa/20240530-south-africa-counts-ballots-after-most-competitive-election-since-apartheid |access-date=2024-05-30 |website=France 24 |language=en}}</ref> Die [[Afrika-unie]] het 'n sending gestuur onder leiding van die voormalige Keniaanse president [[Uhuru Kenyatta]] om die verkiesing te monitor.<ref>{{Cite web |title=South Africa leader under pressure after election blow |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=1 Junie 2024 |website=[[BBC]] |language=en |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531225129/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref> Die verkiesing is deur die OVK en onafhanklike waarnemers as vry en regverdig beskryf.<ref>{{Cite web |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-lawmakers-parliament-negotiations-3fc23d8f18cbd62be982d1076c7e2e46 |access-date=13 Junie 2024 |website=[[Associated Press]] |language=en }}</ref> ==Verkiesingsuitslae== [[Lêer:2024 South African general election, largest party in each municipality.svg|duimnael|Pluraliteitsparty in munisipaliteite en provinsies (regs onder)]] '''[[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering Setels]]'''<ref>{{cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/sun-sets-2024-elections|publisher=SA News|title=Sun sets on 2024 elections}}</ref> {|class="wikitable" |- !Party!!%!!Setels||+/- |- |[[African National Congress|ANC]]||40,18||159||{{decrease}} 71 |- |[[Demokratiese Alliansie|DA]]||21,81||87||{{increase}}3 |- |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]||14,58||58||''Nuut'' |- |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]]||9,52||39||{{decrease}}5 |- |[[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]]||3,85||17||{{increase}}3 |- |[[Patriotic Alliance|PA]]||2,06||9||{{increase}}9 |- |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]||1,36||6||{{decrease}}4 |- |[[ActionSA]]||1,20||6||''Nuut'' |- |[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]]||0,6||3||{{decrease}}1 |- |[[United Democratic Movement|UDM]]||0,49||3||{{increase}}1 |- |[[African Transformation Movement|ATM]]||0,40||2||{{steady}}0 |- |[[Al Jama-ah]]||0,24||2||{{increase}}1 |- |[[Build One South Africa|BOSA]]||0,41||2||''Nuut'' |- |[[National Coloured Congress|NCC]]||0,23||2||''Nuut'' |- |[[RISE Mzansi]]||0,42||2||''Nuut'' |- |[[GOOD]]||0,18||1||{{decrease}}1 |- |[[Pan Africanist Congress|PAC]]||0,23||1||{{steady}}0 |- |[[United Africans Transformation|UAT]]||0,22||1||''Nuut'' |} === Nasionale stemme uitgebring === {{electiontable|South African general election, 2024|sortable=yes}} |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Party !Stemme !% ! +/− !Nasionale Vergadering Setels ! +/− |- |{{Party name with color| African National Congress}} |6,458,988 |40.19 |{{decrease}} 17.32 |159 |{{decrease}} 71 |- |{{Party name with color| Demokratiese Alliansie}} |3,502,735 |21.8 |{{increase}}1.04 |87 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Umkhonto we Sizwe (politieke party)}} |2,344,309 |14.58 |''Nuut'' |58 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Freedom Fighters}} |1,529,961 |9.52 |{{decrease}} 1.28 |39 |{{decrease}} 5 |- |{{Party name with color| Inkatha-Vryheidsparty}} |618,207 |3.85 |{{increase}} 0.47 |17 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Patriotic Alliance}} |330,425 |2.06 |''Nuut'' |9 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Vryheidsfront Plus}} |218,850 |1.36 |{{decrease}} 1.02 |6 |{{decrease}} 4 |- |{{Party name with color| ActionSA}} |192,373 |1.2 |''Nuut'' |6 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Afrika Christen Demokratiese Party}} |96,575 |0.6 |{{decrease}} 0.24 |3 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color| United Democratic Movement}} |78,448 |0.49 |{{increase}} 0.04 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| RISE Mzansi}} |67,975 |0.42 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Build One South Africa}} |65,912 |0.41 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Transformation Movement}} |63,554 |0.4 |{{decrease}} 0.04 |2 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Al Jama-ah}} |39,067 |0.24 |{{increase}} 0.06 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| National Coloured Congress}} |37,422 |0.23 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Pan Africanist Congress of Azania}} |36,716 |0.23 |{{increase}} 0.04 |1 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| United Africans Transformation }} |35,679 |0.22 |''Nuut'' |1 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| GOOD}} |29,501 |0.18 |{{decrease}} 0.22 |1 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color|Hope4SA}} |27,206 |0.17 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Allied Movement for Change}} |22,055 |0.14 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| United Independent Movement }} |20,003 |0.12 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Independent Congress }} |19,900 |0.12 |{{decrease}} 0.16 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| National Freedom Party}} |19,397 |0.12 |{{decrease}} 0.23 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| Azanian People's Organisation }} |19,048 |0.12 |{{increase}} 0.05 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African Congress for Transformation}} |18,354 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Heart Congress }} |16,306 |0.10 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Congress of the People}} |14,177 |0.09 |{{decrease}} 0.18 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African People's Convention }} |13,195 |0.08 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Africa Restoration Alliance}} |11,108 |0.07 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Forum for Service Delivery }} |11,077 |0.07 |{{increase}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Democratic Liberal Congress }} |10,904 |0.07 |{{increase}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Alliance of Citizens for Change }} |9,336 |0.06 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Action Alliance Development Party }} |7,802 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Conservatives in Action }} |7,424 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Royal Kingdoms Organization }} |6,685 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Northern Cape Communities Movement}} |6,629 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| People's Movement for Change }} |5,539 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Abantu Batho Congress }} |5,531 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Liberators Forum South Africa }} |5,408 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Organic Humanity Movement }} |5,241 |0.032 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Content Movement}} |5,107 |0.03 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Sizwe Ummah Nation }} |5,016 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Rainbow Alliance}} |4,796 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African People's Movement}} |4,601 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Able Leadership}} |3,867 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Referendum Party}} |3,834 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| All Citizens Party}} |3,693 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Africa Africans Reclaim}} |3,371 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Citizans}} |2,992 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Xiluva}} |2,592 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|African Movement Congress}} |2,141 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Free Democrats}} |1,992 |0.01 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |-style="background:#E9E9E9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Totaal !16,076,719 !colspan="2" style="text-align:center"|100.00 !colspan="2" style="text-align:center"|400 |- !colspan="8"| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Geldige stemme |16,076,719 |98.69 |colspan=3 rowspan=4| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Bedorwe stemme |213,437 |1.31 |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Stemme uitgebring !16,290,156 !100.00 |- | style="text-align:left;" colspan="3" |Geregistreerde kiesers opkoms |27,782,081 |56.64 |- | colspan="8" style="text-align:left;" |Bron: [https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html IEC] |} ==Nasleep== ''Hoofartikel''ː [[Suid-Afrikaanse regeringsvorming in 2024]] ===Opsomming van resultate=== Die verkiesing het gelei tot 'n historiese nederlaag vir die ANC, wat slegs 40% van die stemme gekry het, het die parlementêre meerderheid verloor wat hy sedert 1994 gehad het.<ref>{{Cite web |title=South Africa election result: Will ANC share power with MK party or DA? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=2024-06-02 |website=BBC |language=en-GB |archive-date=1 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601124426/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title=South Africa's ANC loses its 30-year majority in landmark election |url=https://www.voanews.com/a/7638745.html |access-date=2024-06-02 |website=Voice of America |language=en |archive-date=2 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602160329/https://www.voanews.com/a/7638745.html |url-status=live }}</ref> Die party het ook nie daarin geslaag om 'n meerderheid in Noord-Kaap en Gauteng te verseker nie, en is in KwaZulu-Natal deur die MK oortref en in oorsese stemming deur die DA, wat 39 000 uit 75 000 stemme verower het en sy meerderheid in die Wes-Kaap behou het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa elections results: What happens next? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |access-date=2024-06-02 |website=Al Jazeera |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602155002/https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |url-status=live }}</ref> Die ANC het verminderde meerderhede in Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes behou en die grootste opposisiestatus in Wes-Kaap behou, terwyl die DA sy grootste opposisiestatus in die Nasionale Vergadering behou het. Geen algehele meerderheid is in die Nasionale Vergadering behaal nie, ook nie in die provinsies van KwaZulu-Natal, Gauteng of Noord-Kaap nie, met die MK wat 'n pluraliteit in KwaZulu-Natal behaal het en die ANC is gedwing tot die tweede grootste partystatus in KwaZulu-Natal vir die eerste keer sedert 1999. Die meeste van die ANC se verlies aan steun het na die MK gegaan, terwyl die DA 'n mate van winste gesien het, en die EFF het steun verloor. ===Regeringsvorming=== [[Lêer:Nasionale Vergadering 2024.jpg|duimnael|Setels in Nasionale Vergadering 2024 na vorming van RNE.]] Terwyl die telling aan die gang was, het die ANC gesê dat sy leierskap op 31 Mei sal vergader om “na te dink oor wat goed is vir die land”. Die DA se John Steenhuisen het gesê dat die resultate toon dat Suid-Afrika "op pad is na 'n koalisieland" en het 'n bereidwilligheid uitgespreek om saam met die ANC te werk, en bygevoeg dat hy eers met ander ondertekenaars van die Veelpartyhandves sal moet konsulteer.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=South Africa heads for 'coalition country' as partial election results put ruling ANC well below 50% |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |access-date=2024-05-31 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531084810/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |url-status=live }}</ref> Die DA het ook gesê dat 'n regering saamgestel uit die ANC, die MK en die EFF 'n "doemkoalisie" sal wees wat vorige beleidsmislukkings in die land nastreef. Die EFF se Julius Malema het gesê dat die verkiesingsuitslae die einde beteken van die ANC se “reg om die enigste dominante party te wees”, en bygevoeg dat hy oop is vir gesprekke met die ANC oor die vorming van 'n koalisieregering. Die Patriotic Alliance se [[Gayton McKenzie]] het die vooruitsigte van 'n ANC-DA-koalisie vergelyk met "'n huwelik van twee dronk mense in [[Las Vegas]]" wat "onwerkbaar" sou blyk.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=The ANC party that freed South Africa from apartheid loses its 30-year majority in landmark election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602034552/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |url-status=live }}</ref> [[Gwede Mantashe]], die ANC se nasionale voorsitter, het gesê die party het begin om informele samesprekings met ander partye te voer vir ’n moontlike koalisie.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=Zuma big election 'winner' as South Africa heads for coalition government |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |access-date=2024-05-31 |work=[[Al Jazeera]] |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531143528/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |url-status=live }}</ref> [[Fikile Mbalula]], sekretaris-generaal van die ANC, het op 2 Junie die amptelike opening van onderhandelinge aangekondig,<ref name="f24anc" /> en bygevoeg dat die party die populere wil gehoor het en "vernederd” was oor die verkiesingsuitslag. Mbalula het ook gesê dat die ANC voorwaardes deur ander partye vir Cyril Ramaphosa om uit te tree as president sal verwerp.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa's 'humbled' ANC talking to all parties as country looks for way forward after election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602123031/https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |url-status=live }}</ref> Ramaphosa het in sy eerste verklaring ná die verkiesing later daardie dag ’n beroep op politieke partye gedoen om hul verskille te oorkom en “gemeenskaplike grond” te vind in die skep van ’n koalisieregering.<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=South Africa's president urges parties to find common ground in talks after election deadlock |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-03 |website=Associated Press |language=en}}</ref> Afsonderlike koalisiegesprekke sou na verwagting plaasvind oor die provinsiale regerings van KwaZulu-Natal, Gauteng en Noord-Kaap.<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |title=ANC Gauteng says going back to the drawing board for way forward on coalitions |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |access-date=2024-06-02 |website=EWN |language=en |archive-date=3 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004515/https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ndletyana |first=Mcebisi |title=Coalition quandary: Zuma's KZN conundrum |url=https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title='A bolt from Nkandla': DA set on keeping 'destructive' MKP out of KZN govt as coalitions talks open |url=https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |url-status=live }}</ref> Op 4 Junie het die ANC 'n interne dokument vrygestel waarin aanbeveel word vir 'n koalisie met beide die DA en IVP. Die dokument het ook gesê die ANC “moet nie ’n alliansie met óf die EFF óf die MK oorweeg nie.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ec2de91c-fba7-493b-9ee9-8840bb8413da|title=ANC internal document advises coalition deal with centrist Democratic Alliance|first1=Rob|last1=Rose|first2=David|last2=Pilling|publisher=The Financial Times|date=4 Junie 2024|accessdate=4 Junie 2024}}</ref> Op 6 Junie 2024 het ActionSA aangekondig dat hulle die [[Veelpartyhandves]] sal verlaat, aangesien die party glo die handves het die ooreenkoms verbreek deur te oorweeg om 'n koalisie met die ANC te vorm.<ref>{{Cite web |last=Beaumont |first=Michael |date=6 Junie 2024 |title=Post-Senate Briefing and the Way Forward for ActionSA |url=https://www.actionsa.org.za/post-senate-briefing-and-the-way-forward-for-actionsa/ |url-status=live |access-date=6 Junie 2024 |website=ActionSA |quote=ActionSA se Senaat het beraadslaag oor ons verhouding met ander politieke partye vorentoe. Hierdie proses het besluit dat ActionSA die Veelpartyhandves sal verlaat weens die ernstige oortreding deur daardie partye wat in die openbaar onderteken en veldtog gevoer het kragtens 'n ooreenkoms wat uitdruklik werkverhoudinge met die ANC uitgesluit het.}}</ref> Hierdie besluit het die handves se seteltelling van 119 tot 113 in die Nasionale Vergadering verminder.<ref>{{Cite news|website=SABC News|title=ActionSA resigns from the Multi-Party Charter|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/|url-status=dead|date=6 Junie 2024|language=en|access-date= 6 Junie 2024|archive-date= 6 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606220415/https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/}}</ref> Op 10 Junie het hoofregter [[Raymond Zondo]] verklaar dat die eerste sitting van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie sal plaasvind, waartydens verkiesings vir parlementêre speaker en president gehou sal word.<ref>{{Cite news|website=VOA News|title=South Africa's new parliament to convene Friday as parties scramble to form coalition government|url=https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|date=10 Junie 2024|language=en|access-date=10 June 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610162459/https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|url-status=live}}</ref> Die sitting het verloop soos geskeduleer, met die ANC se [[Thoko Didiza]] wat tot parlementêre speaker verkies is nadat sy die Economic Freedom Fighters se [[Ntombovuyo Veronica Mente-Nqweniso|Veronica Mente]] met 284 stemme teen 49 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Ensor |first=Linda |date=14 Junie 2024 |title=BREAKING NEWS: Didiza elected Speaker of National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2024-06-14-breaking-news-didiza-elected-speaker-of-national-assembly/ |access-date=2024-06-14 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lekabe |first=Thapelo |title=UPDATE: Thoko Didiza elected National Assembly Speaker, defeats EFF's Veronica Mente |url=https://www.news24.com/citypress/politics/didiza-and-mente-compete-for-national-assembly-speaker-as-anc-da-seal-unity-deal-20240614 |access-date=2024-06-14 |website=[[City Press]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-06-14/south-african-election-lawmakers-pick-didiza-as-speaker|title=South African Lawmakers Pick ANC’s Didiza as Parliament Speaker|first=Paul|last=Vacchiatto|publisher=Bloomberg News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> Dieselfde dag sou die Nasionale Vergadering Ramaphosa tot president van Suid-Afrika herkies nadat hy Julius Malema, leier van Ekonomiese Vryheidsvegters, met 283 stemme teen 54 verslaan het <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|title=Cyril Ramaphosa re-elected South African president|publisher=BBC News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614211548/https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected /> Die DA se [[Annelie Lotriet]] is as Adjunkspeaker verkies nadat sy die Afrika Transformasie Beweging se Vuyo Zungula met 273 stemme teen 54 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Thale |first=Neo |date=2024-06-14 |title=BREAKING: DA's Annelie Lotriet is the new deputy speaker of Parliament |url=https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |access-date=2024-06-14 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614193109/https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |url-status=live }}</ref> Lotriet het die eerste nie-ANC-lid geword wat die posisie van Adjunkspeaker van die Nasionale Vergadering beklee sedert Bhadra Ranchod,<ref>{{cite news|url=https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|title=DA's Lotriet pitted against ATM's Zungula for Deputy Speaker|first=Lindsay|last=Dentlinger|publisher=Eytewitness News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614184053/https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|url-status=live}}</ref> wat tussen 1994 en 1996 as Adjunkspeaker gedien het.<ref>{{cite news|url=https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|title=Former Presiding Officers|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=19 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519142546/https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|url-status=live}}</ref> President Cyril Ramaphosa het sy [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|nuwe kabinet]] op 30 Junie aankondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/cyril-ramaphosa-reelected-as-south-african-president/a-69358895|title=Cyril Ramaphosa reelected as South African president|website=dw.com|language=en|access-date=2024-06-15}}</ref> Die president het aangekondig dat vir die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis het elf politieke partye saamgekom om 'n regering van nasionale eenheid (RNE) te vorm. Die betrokke partye sluit in die African National Congress, Demokratiese Alliansie, Patriotic Alliance, Inkatha Vryheidsparty, [[GOOD|Good]] Party, [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Vryheidsfront Plus]], [[United Democratic Movement]], [[Al Jama-ah]], [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], en die [[United Africans Transformation]]. Die United Africans Transformation het later uit die RNE onttrek. ==== Provinsiale regerings ==== Ten spyte van winste in die provinsie KwaZulu-Natal tydens die algemene verkiesing, sou Jacob Zuma se MK-party op 14 Junie 2024 'n groot terugslag in sy hartland-provinsie kry nadat die KwaZulu-Natalse provinsiale wetgewer besluit het om IVP-lid Thami Ntuli bo 'n MK-kandidaat as Premier van KwaZulu-Natal te verkies.<ref>{{cite news |first=Greg |last=Ardé |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-06-14-inkatha-freedom-partys-thami-ntuli-is-voted-in-as-kwazulu-natals-new-premier/|title=Inkatha Freedom Party’s Thami Ntuli is voted in as KwaZulu-Natal’s new premier|accessdate=2024-06-14|publisher=Daily Maverick|date=2024-06-14}}</ref><ref>{{cite news |first=Nqobile |last=Dludla |title=South Africa's KZN province elects IFP member as premier in setback for Zuma |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-kzn-province-elects-ifp-member-premier-setback-zuma-2024-06-14/ |access-date=2024-06-14 |publisher=Reuters |date=2024-06-14 |language=en}}</ref> ===Bewerings van ongerymdhede === Jacob Zuma het op 1 Junie gesê dat die MK poog om die aankondiging van amptelike uitslae wettiglik te laat staak hangende ondersoeke oor bewerings van stemgedrog wat deur die party geopper is, met MK-amptenare wat moontlike peuter aan die Onafhanklike Verkiesingskommissie se rekenaarstelsel verwys na foute vroeër daardie dag. Die OVK het gesê hy het 579 besware van beide kiesers en politieke partye ontvang oor die verkiesingsuitslae,<ref>{{Cite news |date=2 Junie 2024 |title=Former South Africa leader Zuma threatens legal action over allegations of election irregularities |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |access-date=2 Junie 2024 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601222033/https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |url-status=live }}</ref> en het in 24 gevalle hertellings beveel.<ref name="f24anc">{{Cite news |date=2 June 2024 |title=South Africa's ANC to enter coalition talks after landmark election |url=https://www.france24.com/en/africa/20240602-south-africa-s-anc-to-enter-coalition-talks-after-landmark-election |access-date=2 Junie 2024 |work=France 24 |language=en-US }}</ref> [[Bheki Cele]], minister van polisie, het gewaarsku dat owerhede nie "dreigemente van onstabiliteit sal duld om besware of kommer oor die verkiesingsprosesse te registreer nie".<ref>{{Cite news |date=3 Junie 2024 |title=South Africa president faces up to poor poll result |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx99vww50y5o |access-date=3 Junie 2024 |work=[[BBC]] |language=en-UK}}</ref> Die MK het later 'n petisie ingedien waarin hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] vra om die openingsessie van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie te stop,<ref>{{cite news| title=South African political party led by Zuma seeks to halt parliament election of country's president |date=11 June 2024 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611231843/https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-date=11 Junie 2024 |access-date=12 Junie 2024}}</ref> en bygevoeg dat dit die vergadering sal boikot.<ref>{{cite news |title=Zuma's party seeks to halt parliament election of country's president |date=12 June 2024 |url=https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |work=Africanews |access-date=12 Junie 2024 |archive-date=12 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612085150/https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |url-status=live }}</ref> Op 13 Junie het die Konstitusionele Hof die petisie van die hand gewys, wat die sitting toegelaat het om voort te gaan.<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |website=ABC News |access-date=13 Junie 2024 |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613141022/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika|Onafhanklike verkiesingskommissie]] se [https://results.elections.org.za/home/ verkiesingsuitslag bladsy]. {{Verkiesings in Suid-Afrika}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:2024]] [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] fb22b1nx0enyvqyv3sq8iv1wka033mo Colchicum 0 410966 3373078 3279163 2026-11-16T09:06:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373078 wikitext text/x-wiki {{Skuinse titel}} {{Outomatiese taksoboks | name = | image =Colchicum speciosum000.jpg | image_caption =''Colchicum speciosum'' | status = | status_system = iucn3.1 | taxon = Colchicum | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks</center> | synonyms =* ''Abandium'' <small>Adans.</small> * ''Androcymbium'' <small>Willd.</small> * ''Bulbocodium'' <small>L.</small> * ''Celsia'' <small>Boehm.</small> * ''Cymbanthes'' <small>Salisb.</small> * ''Erythrostictus'' <small>Schltdl.</small> * ''Eudesmis'' <small>Raf.</small> * ''Fouha'' <small>Pomel</small> * ''Geophila'' <small>Bergeret</small> * ''Hermodactylum'' <small>(R.Br.) Bartl.</small> * ''Merendera'' <small>Ramond</small> * ''Monocaryum'' <small>(R.Br.) Rchb.</small> * ''Paludana'' <small>Salisb.</small> * ''Plexinium'' <small>Raf.</small> * ''Synsiphon'' <small>Regel</small> }} '''''Colchicum''''' 'n [[vetplant]] [[genus]] wat hoort tot [[Colchicaceae]] en is die eerste keer in 1753 beskryf. == Spesies == Daar is 161 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24150-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230421151106/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:24150-1 |argiefdatum=21 April 2023 |besoekdatum=21 April 2023 |url-status=dead}}</ref> Veertig van die spesies is [[inheems]] aan [[Suidelike Afrika]] en ses is deel van die [[fynbos]].<ref>Field Guide to FYNBOS|[[John Charles Manning|John Manning]]|Struik Nature|{{ISBN|978 1 77584 590 4}}|2018</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Colchicum actupii]]'' <small>Fridl.</small> * ''[[Colchicum albanense]]'' <small>([[Selmar Schönland|Schönland]]) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Vinn.</small> * ''Colchicum × alberti'' <small>Regel</small> * ''[[Colchicum albomarginatum]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum alpinum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Colchicum amphigaripense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Weiglin, M.Gottlieb & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum androcymbioides]]'' <small>(Valdés) K.Perss.</small> * ''[[Colchicum antepense]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum antilibanoticum]]'' <small>Gomb.</small> * ''[[Colchicum arenarium]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> * ''[[Colchicum arenasii]]'' <small>Fridl.</small> * ''[[Colchicum asteranthum]]'' <small>Vassiliades & K.M.Perss.</small> * ''[[Colchicum asteroides]]'' <small>(J.C.Manning & Goldblatt) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum atticum]]'' <small>Spruner ex Tommas.</small> * ''[[Colchicum austrocapense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum autumnale]]'' <small>L.</small> * ''[[Colchicum balansae]]'' <small>Planch.</small> * ''[[Colchicum baytopiorum]]'' <small>C.D.Brickell</small> * ''[[Colchicum bellum]]'' <small>(Schltr. & K.Krause) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum bivonae]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Colchicum boissieri]]'' <small>Orph.</small> * ''[[Colchicum buchubergense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum bulbocodium]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Colchicum burchellii]]'' <small>(Baker) ined.</small> * ''[[Colchicum burkei]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum burttii]]'' <small>Meikle</small> * ''[[Colchicum capense]]'' <small>(L.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum cedarbergense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Hähnl., U.U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum chalcedonicum]]'' <small>Azn.</small> * ''[[Colchicum chimonanthum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum chlorobasis]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum cilicicum]]'' <small>(Boiss.) Dammer</small> * ''[[Colchicum circinatum]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum clanwilliamense]]'' <small>(Pedrola, Membrives & J.M.Monts.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum confusum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum corsicum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Colchicum crenulatum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, E.G.H.Oliv. & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum cretense]]'' <small>Greuter</small> * ''[[Colchicum crispum]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum crocifolium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Colchicum cruciatum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum cupanii]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Colchicum cuspidatum]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum davisii]]'' <small>C.D.Brickell</small> * ''[[Colchicum decaisnei]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Colchicum decipiens]]'' <small>(N.E.Br.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum doerfleri]]'' <small>Halácsy</small> * ''[[Colchicum dolichantherum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum dregei]]'' <small>(C.Presl) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum eghimocymbion]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum etesionamibense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum euboeum]]'' <small>(Boiss.) K.Perss.</small> * ''[[Colchicum eucomoides]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum europaeum]]'' <small>(Lange) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum exiguum]]'' <small>(Roessler) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum fasciculare]]'' <small>(L.) [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''[[Colchicum feinbruniae]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum fharii]]'' <small>Fridl.</small> * ''[[Colchicum figlalii]]'' <small>(Varol) Parolly & Eren</small> * ''[[Colchicum filifolium]]'' <small>(Cambess.) Stef.</small> * ''[[Colchicum freynii]]'' <small>Bornm.</small> * ''[[Colchicum gonarei]]'' <small>Camarda</small> * ''[[Colchicum gracile]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum graecum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum gramineum]]'' <small>(Cav.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum greuterocymbium]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Raus & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum guessfeldtianum]]'' <small>Asch. & Schweinf.</small> * ''[[Colchicum hantamense]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] ex Diels) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum haynaldii]]'' <small>Heuff.</small> * ''[[Colchicum heldreichii]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum henssenianum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum hierosolymitanum]]'' <small>Feinbrun</small> * ''[[Colchicum hierrense]]'' <small>(A.Santos) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum hirsutum]]'' <small>Stef.</small> * ''[[Colchicum hughocymbion]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum hungaricum]]'' <small>Janka</small> * ''[[Colchicum huntleyi]]'' <small>(Pedrola, Membrives, J.M.Monts. & Caujapé) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum imperatoris-friderici]]'' <small>Siehe ex K.Perss.</small> * ''[[Colchicum inundatum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum irroratum]]'' <small>(Schltr. & K.Krause) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum kackarense]]'' <small>Rukšāns & Zubov</small> * ''[[Colchicum karooparkense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Daber, J.M.Anderson & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum kesselringii]]'' <small>Regel</small> * ''[[Colchicum knersvlaktense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum kotschyi]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Colchicum kunkelianum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, P.Hirsch, Stearn & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum kurdicum]]'' <small>(Bornm.) Stef.</small> * ''[[Colchicum laetum]]'' <small>Steven</small> * ''[[Colchicum lagotum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum leistneri]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) C.Archer</small> * ''[[Colchicum leptanthum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum lingulatum]]'' <small>Boiss. & Spruner</small> * ''[[Colchicum longifolium]]'' <small>Castagne</small> * ''[[Colchicum longipes]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum lusitanum]]'' <small>Brot.</small> * ''[[Colchicum luteum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Colchicum macedonicum]]'' <small>Košanin</small> * ''[[Colchicum macrophyllum]]'' <small>B.L.Burtt</small> * ''[[Colchicum manissadjianii]]'' <small>(Azn.) K.Perss.</small> * ''[[Colchicum maraschicum]]'' <small>E.Kaya & Özhatay</small> * ''[[Colchicum melanthioides]]'' <small>(Willd.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum micaceum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum micranthum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Colchicum minutum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum montanum]]'' <small>L.</small> * ''[[Colchicum multiflorum]]'' <small>Brot.</small> * ''[[Colchicum munzurense]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum nanum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum natalense]]'' <small>(Baker) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum neapolitanum]]'' <small>(Ten.) Ten.</small> * ''[[Colchicum orienticapense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum palaestinum]]'' <small>(Baker) C.Archer</small> * ''[[Colchicum parlatoris]]'' <small>Orph.</small> * ''[[Colchicum parnassicum]]'' <small>Sart., Orph. & Heldr.</small> * ''[[Colchicum paschei]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum peloponnesiacum]]'' <small>Rech.f. & P.H.Davis</small> * ''[[Colchicum persicum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Colchicum poeltianum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum polyphyllum]]'' <small>Boiss. & Heldr.</small> * ''[[Colchicum praeirroratum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum psammophilum]]'' <small>(Svent.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum pulchellum]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum pusillum]]'' <small>Sieber</small> * ''[[Colchicum raddeanum]]'' <small>(Regel) K.Perss.</small> * ''[[Colchicum rausii]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum rechingeri]]'' <small>(Greuter) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum ritchii]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Colchicum robustum]]'' <small>(Bunge) Stef.</small> * ''[[Colchicum roseum]]'' <small>(Engl.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum sanguicolle]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum scabromarginatum]]'' <small>(Schltr. & K.Krause) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum schimperi]]'' <small>Janka ex Stef.</small> * ''[[Colchicum schimperianum]]'' <small>(Hochst.) C.Archer</small> * ''[[Colchicum serpentinum]]'' <small>Woronow ex Miscz.</small> * ''[[Colchicum sfikasianum]]'' <small>Kit Tan & Iatroú</small> * ''[[Colchicum sieheanum]]'' <small>Hausskn. ex Stef.</small> * ''[[Colchicum soboliferum]]'' <small>(C.A.Mey.) Stef.</small> * ''[[Colchicum speciosum]]'' <small>Steven</small> * ''[[Colchicum stevenii]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Colchicum stirtonii]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Raus, Weiglin & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum striatum]]'' <small>(Hochst. ex A.Rich.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum swazicum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum szovitsii]]'' <small>Fisch. & C.A.Mey.</small> * ''[[Colchicum trigynum]]'' <small>(Steven ex Adams) Stearn</small> * ''[[Colchicum triphyllum]]'' <small>Kunze</small> * ''[[Colchicum troodi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Colchicum tulakii]]'' <small>Giannakis, Tsiftsis & Elefth.</small> * ''[[Colchicum tunicatum]]'' <small>Feinbrun</small> * ''[[Colchicum turcicum]]'' <small>Janka</small> * ''[[Colchicum tuviae]]'' <small>Feinbrun</small> * ''[[Colchicum umbrosum]]'' <small>Steven</small> * ''[[Colchicum undulatum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum vanjaarsveldii]]'' <small>(U.Müll.-Doblies, Hähnl., U.U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum varians]]'' <small>(Freyn & Bornm.) Dyer</small> * ''[[Colchicum variegatum]]'' <small>L.</small> * ''[[Colchicum villosum]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum volutare]]'' <small>(Burch.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum walteri]]'' <small>(Pedrola, Membrives & J.M.Monts.) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum wendelboi]]'' <small>K.Perss.</small> * ''[[Colchicum woronowii]]'' <small>Bokeriya</small> * ''[[Colchicum worsonense]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Vinn.</small> * ''[[Colchicum zahnii]]'' <small>Heldr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> 20160914T130520 Lat 41 42 6.75690000 N Long 46 41 47.16120000 E.jpg 21-208-5001 Джміль.jpg Androcymbium pulchrum (16360973699).jpg Applied and economic botany, especially adapted for the use of students in technical schools, agricultural, pharmaceutical and medical colleges, and also as a book of reference for chemists, food (19561413079).jpg Arosa - flower 2.jpg Autumn crocus in "Choryňský mokřad" nature reserve.jpg Brimstone. Gonepteryx rhamni. Female. - Flickr - gailhampshire.jpg Bulbocodium versicolor and Gagea bohemica near Mykhailo-Laryne.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Colchicum| ]] rrczpytalrxdtvvdqs8o96721y3c88a Braunsia 0 411140 3372980 2646997 2026-11-16T04:05:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372980 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Aizoaceae_Braunsia_apiculata.jpg |image_caption = ''Braunsia apiculata'' |display_parents = 3 |taxon = Braunsia |authority = Schwantes, (1928) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Echinus'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]] }} '''''Argyroderma''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[vetplant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is sewe [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16117-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126131415/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16117-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum=23 Januarie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Braunsia apiculata]]'' <small>(Kensit) L.Bolus</small> * ''[[Braunsia bina]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Braunsia geminata]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Braunsia maximiliani]]'' <small>(Schltr. & A.Berger) Schwantes</small> * ''[[Braunsia nelii]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Braunsia stayneri]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Braunsia vanrensburgii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Braunsia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] bwosvjgc7elf5lvez5igxlv3fpt6uge Aloinopsis 0 411905 3372866 2652140 2026-11-15T19:46:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372866 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Aloinopsis setifera - RSA.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Aloinopsis |authority = Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acaulon'' <small>N.E.Br.</small> * ''Aistocaulon'' <small>Poelln. ex H.Jacobsen</small> }} '''''Aloinopsis''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom net in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is agt [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16092-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211214030208/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16092-1 |argiefdatum=14 Desember 2021 |besoekdatum=11 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Aloinopsis acuta]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Aloinopsis loganii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aloinopsis luckhoffii]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Aloinopsis malherbei]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Aloinopsis rosulata]]'' <small>(Kensit) Schwantes</small> * ''[[Aloinopsis rubrolineata]]'' <small>(N.E.Br.) Schwantes</small> * ''[[Aloinopsis schooneesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Aloinopsis spathulata]]'' <small>(Thunb.) L.Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aloinopsis| ]] i04nhfjfa6rcgd6aheeht1tsgd4lfgk Abadin Tadia Tjoessoep 0 411942 3372819 3346480 2026-11-15T16:50:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372819 wikitext text/x-wiki [[Lêer:G.S. Smithard; J.S. Skelton (1909) - The Coming of Sheik Joseph.jpg|duimnael|''The Coming of Sheik Joseph'' ]] '''Abadin Tadia Tjoessoep''' ([[3 Julie]] [[1626]] – [[23 Mei]] [[1699]]<ref name="colvin">{{cite book | url=https://archive.org/stream/southafricacolvi00colv#page/170/mode/2up | title=Romance of Empire – South Africa | publisher=Caxton Pub. Co. | author=Colvin, Ian Duncan | year=1909 | location=London | pages=170 | oclc=893096}}</ref>), meer algemeen bekend as '''Sheikh Yusuf''' of '''Sjeik Josef''' ('''sjeik Josef van Gowa'''), was 'n Indonesiese [[Moslem]] van adellike afkoms. Hy was ook bekend as '''Muhammad Yusuf al-Maqassari'''.<ref>First Fifty Years - a project collating Cape of Good Hope records http://www.e-family.co.za/ffy/g5/p5815.htm#c5815.1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230528092422/http://www.e-family.co.za/ffy/g5/p5815.htm#c5815.1 |date=28 Mei 2023 }}</ref> In 1693 is hy verban na die [[Kaap die Goeie Hoop]], [[Suid-Afrika]], wat daartoe gelei het dat hy [[Islam]] in die Kaap gevestig het.<ref name="saho">{{cite book | title=History of Muslims in South Africa: A Chronology | last=Mahomed Mahida | first=Ebrahim | publisher=South African History Online | url=http://www.sahistory.org.za/pages/library-resources/online%20books/history-muslims/1600s.htm | url-status=dead | archive-url=https://web.archive.org/web/20101022091540/http://www.sahistory.org.za/pages/library-resources/online%20books/history-muslims/1600s.htm | archive-date=2010-10-22 }}</ref> ==Vroeë en middellewe (Nusantara)== Josef is gebore as neef van die Sultan Alauddin van Gowa, vandag in [[Makassar]], [[Indonesië]].<ref name="mazaar">{{cite book | title=Guide to the Kramats of the Western Cape | last=Jaffer | first=Mansoor | publisher=Cape Mazaar Society | isbn=0-620-19889-3 | url=http://www.nuradeen.com/archives/Reflections/CapeTown/SheikhYusufOfMacassar.pdf | access-date=12 Februarie 2024 | archive-date=11 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210211015424/http://www.nuradeen.com/archives/Reflections/CapeTown/SheikhYusufOfMacassar.pdf | url-status=dead }}</ref> In 1644 het hy die [[Hajj]] na [[Mekka]] aangepak en etlike jare in [[Arabië]] deurgebring om onder verskeie vrome geleerdes te leer. Gedurende hierdie tydperk het die Nederlandse en Britse Oos-Indiese Maatskappye geveg om beheer oor die streek as gevolg van sy winsgewende handel in speserye en goud. Toe Sjeik Josef Arabië in 1664 verlaat het, is Makassar deur die Hollanders beset, en hy kon nie terugkeer huis toe nie.<ref name="gov">{{cite web| title=National Orders 2005 - Sheikh Yusuf| url=http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2005/yusuf.htm| work=South African Government Information| access-date=12 Februarie 2024| archive-url=https://web.archive.org/web/20130116122818/http://www.info.gov.za/aboutgovt/orders/2005/yusuf.htm| archive-date=16 Januarie 2013| url-status=dead}}</ref> In plaas daarvan het hy na Bantam op die eiland [[Java (eiland)|Java]] gegaan, waar hy deur Sultan Ageng Tirtayasa verwelkom is. Ageng het vir Sjeik Josef die hand van een van sy dogters in die huwelik gegee en hom sy hoof godsdiensregter en persoonlike adviseur gemaak. Sjeik Josef het vir 16 jaar in Bantam gebly tot 1680, toe Ageng se seun, Pangeran Hajji, teen sy vader opgestaan het, moontlik op aandrang van die Nederlandse Oos-Indiese Kompanjie. Ageng het sy magte, insluitend Sjeik Josef, byeengeroep en Hajji in 1683 in sy vesting by Soerdesoeang beleër. Ageng is verslaan, maar het daarin geslaag om te ontsnap, saam met 'n gevolg van ongeveer 5 000, onder wie die 57-jarige Sjeik Josef. Ageng is later daardie jaar gevange geneem, maar Sjeik Josef het daarin geslaag om 'n tweede keer te ontsnap en het die weerstand voortgesit.<ref name="mazaar"/><ref name="gov"/> ==Ballingskap na die Kaap en totstandkoming van Islam== [[Lêer:00000-Sheikh Yusuf's Tomb-Macassar-Cape Town-s.jpg|links|duimnael|Sjeik Josef se graf in [[Macassar]]]] [[Lêer:Kisah Tuanta Salamaka (page 57 crop).jpg|duimnael|Abadin Tadia Tjoessoep, illustrasie deur Achmad Fauzi in die boek ''The Story of Tuanta Salamaka''.]] In 1684 is Josef oorreed om oor te gee op die belofte van 'n kwytskelding, maar die Nederlanders het hul belofte verbreek en hom by die kasteel van Batavia gevange gehou. Met die vermoede dat hy sou probeer ontsnap, het die Nederlanders hom in September daardie jaar na [[Ceylon]] oorgeplaas, voordat hulle hom op 27 Junie 1693 met die skip ''Voetboeg'' na die Kaap verban het. Josef, saam met 49 volgelinge waaronder twee vroue, twee byvroue en twaalf kinders,<ref>{{cite web|url=http://www.e-family.co.za/ffy/g5/p5815.htm#c5815.1|title=First Fifty Years - a project collating Cape of Good Hope records - Muhammad Yusuf al-Maqassari|website=www.e-family.co.za|access-date=19 April 2018|archive-date=28 Mei 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230528092422/http://www.e-family.co.za/ffy/g5/p5815.htm#c5815.1|url-status=dead}}</ref> is op 2 April 1694 deur goewerneur [[Simon van der Stel]] in die Kaap ontvang. Hulle is op die plaas Zandvliet, ver buite [[Kaapstad]], gehuisves in 'n poging om sy invloed op die [[VOC]] se [[Slaaf|slawe]] tot die minimum te beperk.<ref name="saho"/> Die plan het egter misluk; Josef se nedersetting het gou 'n heiligdom vir slawe geword en dit was hier waar die eerste samehangende Islamitiese gemeenskap in Suid-Afrika tot stand gekom het. Van hier af is die boodskap van [[Islam]] aan die slawegemeenskap van Kaapstad versprei.<ref name="mazaar"/> Sjeik Josef is op 23 Mei 1699 by Zandvliet oorlede. Daarna is die area rondom Zandvliet-plaas na sy geboorteplek herdoop na [[Macassar]].<ref name="gov"/> Hy is begrawe op die heuwels van Faure, wat uitkyk oor Macassar. ==Erfenis en eerbewyse== As eer aan Sjeik Josef is 'n heiligdom oor sy graf opgerig en tot vandag toe besoek Moslems in die gebied dit om hul eer te betoon. Sjeik Josef is op 7 Augustus 1995 tot 'n nasionale held van Indonesië verklaar.<ref>{{Cite web |title=PahlawanIndonesia.com • The Regions Motivated Leader |url=https://pahlawanindonesia.com/ |access-date=2022-09-08 |website=PahlawanIndonesia.com |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20220908055047/https://pahlawanindonesia.com/ |archive-date=2022-09-08 |url-status=dead }}</ref> Hy is ook postuum bekroon met die [[Orde van die Metgeselle van O. R. Tambo]] in Goud op 27 September 2005, vir sy bydrae tot die stryd teen [[kolonialisme]].<ref name="gov"/> == Verwysings == {{verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Tjoessoep, Abadin Tadia}} [[Kategorie:Geboortes in 1626]] [[Kategorie:Sterftes in 1699]] [[Kategorie:Mense in die 17de eeu]] f83yh88k0k4m3xucbocmvc27w9xn85v Conicosia 0 412047 3373088 2652734 2026-11-16T09:21:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373088 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Conicosia pugioniformis1.JPG |image_caption = ''Conicosia pugioniformis'' |display_parents = 3 |taxon = Conicosia |authority = N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Herrea'' <small>Schwantes</small> }} '''''Conicosia''''' (gansies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom net in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:361021-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240214184205/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:361021-1 |argiefdatum=14 Februarie 2024 |besoekdatum=14 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Conicosia elongata]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Conicosia pugioniformis]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) N.E.Br.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Conicosia| ]] fx5yp9e4mm24hj36dm9b6etz2dpvy5q Cylindrophyllum 0 412153 3373117 2653328 2026-11-16T10:23:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373117 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cylindrophyllum calamiforme 1DS-II 5615.jpg |image_caption = ''Cylindrophyllum calamiforme'' |display_parents = 3 |taxon = Cylindrophyllum |authority = Schwantes, (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cylindrophyllum''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is vyf [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16147-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126125250/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16147-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum=18 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cylindrophyllum calamiforme]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Schwantes</small> * ''[[Cylindrophyllum comptonii]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Cylindrophyllum hallii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cylindrophyllum obsubulatum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Cylindrophyllum tugwelliae]]'' <small>L.Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cylindrophyllum| ]] ee4x52q9twwk6hx0xv3pbxc0uok3l48 Chasmatophyllum 0 412160 3373045 2653357 2026-11-16T07:38:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373045 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Chasmatophyllum musculinum 3.JPG |image_caption = ''Chasmatophyllum musculinum'' |display_parents = 3 |taxon = Chasmatophyllum |authority = (Schwantes) Dinter & Schwantes, (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Chasmatophyllum''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is sewe [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16129-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126130524/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16129-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum=18 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Chasmatophyllum braunsii]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Chasmatophyllum maninum]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Chasmatophyllum musculinum]]'' <small>(Haw.) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Chasmatophyllum nelii]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Chasmatophyllum rouxii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Chasmatophyllum stanleyi]]'' <small>(L.Bolus) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Chasmatophyllum willowmorense]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Chasmatophyllum| ]] 22uav5240vzgw6w8uqrogm8t22iibjg Cephalophyllum 0 412212 3373026 3279165 2026-11-16T07:07:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373026 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Cephalophyllum |authority = (Haw.) N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cephalophyllum''''' (rankvygies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 34 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16127-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221208032950/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16127-1 |argiefdatum= 8 Desember 2022 |besoekdatum=19 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cephalophyllum alstonii]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] ex [[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Cephalophyllum caespitosum]]'' <small>[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Cephalophyllum compressum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum confusum]]'' <small>(Dinter) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum corniculatum]]'' <small>(L.) Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum curtophyllum]]'' <small>(L.Bolus) Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum diversiphyllum]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> * ''[[Cephalophyllum ebracteatum]]'' <small>(Pax ex Schltr. & Diels) Dinter & Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum framesii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum fulleri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum goodii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum griseum]]'' <small>(S.A.Hammer & U.Schmiedel) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum hallii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum herrei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum inaequale]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum loreum]]'' <small>(L.) Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum niveum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum numeesense]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum parvibracteatum]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum parviflorum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum parvulum]]'' <small>(Schltr.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum pillansii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum pulchellum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum pulchrum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum purpureoalbum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Cephalophyllum regale]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum rigidum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum rostellum]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum serrulatum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum spissum]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum staminodiosum]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cephalophyllum subulatoides]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> * ''[[Cephalophyllum tetrastichum]]'' <small>H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cephalophyllum tricolorum]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Cheiridopsis denticulata 2457.jpg Cephalophyllum purpureo-album -Ashton 1.jpg Cephalophyllum sp 0zz.jpg Cephalophyllum sp. (Aizoaceae) (40587234454).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cephalophyllum| ]] 3h3o98nvfokm2xtsfi7t72qb9v91mlv Zeuktophyllum 0 412674 3372779 2657395 2026-11-15T14:50:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372779 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Zeuktophyllum |authority = N.E.Br., (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Zeuktophyllum''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16382-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126114338/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16382-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum= 7 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Zeuktophyllum calycinum]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Zeuktophyllum suppositum]]'' <small>(L.Bolus) N.E.Br.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zeuktophyllum| ]] 99ajxflibzdvnk8dzlmfwouwt92kdpm Zaleya 0 412696 3372772 2657595 2026-11-15T14:37:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372772 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Zaleya decandra - Many Stamen Horse Purslane at Theni.jpg |image_caption = ''Zaleya decandra'' |display_parents = 3 |taxon = Zaleya |authority = [[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]], (1768) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Rocama'' <small>Forssk.</small> * ''Zallia'' <small>Roxb.</small> }} '''''Zaleya''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is ses [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:980279-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241219102607/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:980279-1 |argiefdatum=19 Desember 2024 |besoekdatum= 7 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Zaleya camillei]]'' <small>(Cordem.) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Zaleya decandra]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Burm.f.</small> * ''[[Zaleya galericulata]]'' <small>(Melville) H.Eichler</small> * ''[[Zaleya govindia]]'' <small>(Buch.-Ham. ex G.Don) N.C.Nair</small> * ''[[Zaleya pentandra]]'' <small>(L.) C.Jeffrey</small> * ''[[Zaleya redimita]]'' <small>(Melville) Bhandari</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zaleya| ]] 4zr0k0j1m3eev60b4sw36w8ihu424n1 Acrodon 0 413044 3372829 2660341 2026-11-15T17:12:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372829 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Acrodon bellidiflorus illustration.jpeg |image_caption = 'n Illustrasie van ''Acrodon bellidiflorus'' uit ''Plantarum historia succulentarum'', 1802. |display_parents = 3 |taxon = Acrodon |authority = N.E.Br., (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Acrodon''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16083-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190616223514/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16083-1 |argiefdatum=16 Junie 2019 |besoekdatum=21 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Acrodon bellidiflorus]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) N.E.Br.</small> * ''[[Acrodon caespitosus]]'' <small>[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Acrodon deminutus]]'' <small>Klak</small> * ''[[Acrodon parvifolius]]'' <small>du Plessis</small> * ''[[Acrodon subulatus]]'' <small>(Mill.) N.E.Br.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acrodon| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] iompm7qcsadq3udrvhjniwkom28y2nc Aizoanthemum 0 413097 3372849 2660750 2026-11-15T18:27:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372849 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Aizoanthemum |authority = Dinter ex Friedrich, (1957) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Aizoanthemum''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1043-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211207153424/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:1043-1 |argiefdatum= 7 Desember 2021 |besoekdatum=11 Oktober 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Aizoanthemum dinteri]]'' <small>(Schinz) Friedrich</small> * ''[[Aizoanthemum galenioides]]'' <small>(Fenzl ex Sond.) Friedrich</small> * ''[[Aizoanthemum membrum-connectens]]'' <small>Dinter ex Friedrich</small> * ''[[Aizoanthemum mossamedense]]'' <small>(Welw. ex Oliv.) Friedrich</small> * ''[[Aizoanthemum rehmannii]]'' <small>(Schinz) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aizoanthemum| ]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 45bdbtsz0ddu9nj8l9kzpy7girv11po Acrosanthes 0 413127 3372830 2844448 2026-11-15T17:14:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372830 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Acrosanthes |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1837) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Didaste'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Harv. & Sond.<small> }} '''''Acrosanthes''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is sewe [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16084-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210912225141/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16084-1 |argiefdatum=12 September 2021 |besoekdatum=24 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Acrosanthes anceps]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Sond.</small> * ''[[Acrosanthes angustifolia]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Acrosanthes decandra]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Acrosanthes humifusa]]'' <small>(Thunb.) Sond.</small> * ''[[Acrosanthes microphylla]]'' <small>Adamson</small> * ''[[Acrosanthes parviflora]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Goldblatt</small> * ''[[Acrosanthes teretifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acrosanthes| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] gvbzieir9msvjpsydanbyp7zsryreaa Brianhuntleya 0 413258 3372983 2661750 2026-11-16T04:22:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372983 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Brianhuntleya |authority = Chess., S.A.Hammer & I.Oliv., (2003) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Brianhuntleya''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60426885-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126122530/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60426885-2 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum=29 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Brianhuntleya intrusa]]'' <small>(Kensit) Chess., S.A.Hammer & I.Oliv.</small> * ''[[Brianhuntleya purpureostyla]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Brianhuntleya quarcicola]]'' <small>(H.E.K.Hartmann) H.E.K.Hartmann</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Brianhuntleya| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] bjtmkwi29kfs9u60qbhyc3vkh0mhrem Deilanthe 0 413298 3373135 2662098 2026-11-16T11:56:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373135 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Aloinopsis peersii.jpg |image_caption = ''Aloinopsis peersii'' |display_parents = 3 |taxon = Deilanthe |authority = N.E.Br., (1930) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Deilanthe''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16151-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221126125137/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16151-1 |argiefdatum=26 November 2022 |besoekdatum= 1 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Deilanthe hilmarii]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Deilanthe peersii]]'' <small>(L.Bolus) N.E.Br.</small> * ''[[Deilanthe thudichumii]]'' <small>(L.Bolus) S.A.Hammer</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Deilanthe| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 7xt8y1kwggvws48aafp0xvaql8t7v1l Calamophyllum 0 413430 3373003 2663068 2026-11-16T05:52:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373003 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Calamophyllum |authority = Schwantes, (1927) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Calamophyllum''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16119-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221205220052/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16119-1 |argiefdatum= 5 Desember 2022 |besoekdatum= 5 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Calamophyllum cylindricum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Calamophyllum teretifolium]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> * ''[[Calamophyllum teretiusculum]]'' <small>(Haw.) Schwantes</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Calamophyllum| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 77fir7z69koi56wnwkft4zv10p36v8k Carpanthea 0 413448 3373019 3279171 2026-11-16T06:43:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373019 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Carpanthea |authority = N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Macrocaulon'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Carpanthea''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16121-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221206012033/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16121-1 |argiefdatum= 6 Desember 2022 |besoekdatum=17 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Carpanthea calendulacea]]'' <small>(Haw.) L.Bolus</small> * ''[[Carpanthea pomeridiana]]'' <small>(L.) N.E.Br.</small> == Galery == <gallery> Carpanthea pomeridiana 03.JPG Flower, Carpanthea - Flickr - nekonomania.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Carpanthea| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] h9kk85tcgtv5ao6y2w0o4b8j6xecqmc Carruanthus 0 413582 3373021 3279174 2026-11-16T06:45:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373021 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Carruanthus |authority = (Schwantes) Schwantes, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Tischleria'' <small>Schwantes</small> }} '''''Carruanthus''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16125-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221206011541/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16125-1 |argiefdatum= 6 Desember 2022 |besoekdatum=11 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Carruanthus peersii]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Carruanthus ringens]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Boom</small> == Galery == <gallery> Carruanthus ringens 2.jpg Carruanthus caninus flowers.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Carruanthus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] ni1p2ph1mkvva3i5yyni34qfh5ibutn Cerochlamys 0 413603 3373028 2664338 2026-11-16T07:12:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373028 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Cerochlamys |authority = N.E.Br., (1928) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cerochlamys''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16128-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221206000625/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16128-1 |argiefdatum= 6 Desember 2022 |besoekdatum=12 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Cerochlamys gemina]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Cerochlamys pachyphylla]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Cerochlamys trigona]]'' <small>N.E.Br.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cerochlamys| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] c819x2hrmg9ngi6cfjgnqxjai5p9slw Concertgebouw 0 413656 3373087 3347018 2026-11-16T09:21:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373087 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Teaters | Beeld = Concertgebouw in Amsterdam April 2015.jpg | Beeldonderskrif = | Vorige naam = | Ander name = Het Koninklijk Concertgebouw | Stad of dorp = [[Amsterdam]] | Land = [[Nederland]] | Sitplekke = 1,974 (Hoofsaal)<br />437 (Recital Hall)<br />150 (Koorsaal)<ref name="Concert halls">{{cite web|title=Concerts|url=https://www.concertgebouw.nl/en/hall-rental/hall-rental/concerts|publisher=Concertgebouw NV|access-date=23 May 2021|archive-date=23 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210523195726/https://www.concertgebouw.nl/en/hall-rental/hall-rental/concerts|url-status=dead}}</ref> | Geopen = [[11 April]] [[1888]] | Gesluit = | Webtuiste = {{URL|https://www.concertgebouw.nl/}} }} Die '''Koninklike Concertgebouw''' {{lang-nl|het Koninklijk Concertgebouw}}) is 'n konsertsaal in [[Amsterdam]], Nederland. Die gebou se uitstekende [[Argitektoniese akoestiek|akoestiek]] plaas dit saam met Boston se [[Symphony Hall, Boston|Symphony Hall]]<ref>[https://www.wired.com/2012/04/april-11-1888-concertgebouw-home-of-nearly-perfect-acoustics-opens/ April 11, 1888: Concertgebouw, Home of Nearly Perfect Acoustics, Opens]</ref><ref>R. W. Apple, Jr., ''Apple's America'' (North Point Press, 2005), {{ISBN|0-86547-685-3}}.</ref> en die Musikverein in Wene,<ref name=ac>{{cite web|url=http://www.ark.fi/ark4_96/acoustics.html|title=Concert Hall Acoustics and the Computer|author=Tapio Lahti and Henrik Möller|publisher=ARK – The Finnish Architectural Review|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322182523/http://www.ark.fi/ark4_96/acoustics.html|archive-date=22 March 2007}}</ref> onder die beste konsertsale in die wêreld. Ter viering van die gebou se 125ste bestaansjaar het [[Beatrix van Nederland|Koningin Beatrix]] op 11 April 2013 die koninklike titel "Koninklijk" aan die gebou toegeken, soos sy in 1988 aan die [[Koninklike Concertgebouw-orkes]] op hul 100ste bestaansjaar toegeken het.<ref>{{cite web|title=Koninklijke status voor Het Concertgebouw|url=http://www.concertgebouw.nl/nieuws/koninklijke-status-voor-het-concertgebouw|publisher=Concertgebouw NV|access-date=11 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615111021/https://www.concertgebouw.nl/nieuws/koninklijke-status-voor-het-concertgebouw|archive-date=15 June 2018|url-status=dead}}</ref> ==Geskiedenis== Vyf Amsterdamse argitekte is genooi om konsepvoorstelle vir die nuwe konsertsaal te lewer. Die beoordelingspaneel het uit drie persone bestaan waaronder die argitek van die Amsterdam Sentraalstasie en die Rijksmuseum, [[Pierre Cuypers]]. Met Adolf Leonard van Gendt se eerste ontwerp is die hoofsaal as te wyd beskou en die plafon as te plat vir optimale akoestiek, maar Van Gendt het die nodige aanpassings aangebring en 'n nuwe ontwerp ingedien. Die paneel kon nie tussen die finale twee argitekte se ontwerpe besluit nie, maar uiteindelik is Van Gendt se ontwerp deur die raad gekies.<ref>{{cite web|title=Concertgebouw Amsterdam: History of the main hall and its acoustics|url=https://www.peutz.nl/sites/peutz.nl/files/publicaties/000117.pdf|publisher=International Symposium on Room Acoustics 2019|access-date=13 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240326022200/https://www.peutz.nl/sites/peutz.nl/files/publicaties/000117.pdf|archive-date=26 Maart 2024|url-status=dead}}</ref> Konstruksie begin in 1883 in 'n weiveld wat toe nog buite die stad was, in Nieuwer-Amstel, 'n munisipaliteit wat in 1964 [[Amstelveen]] geword het.<ref>[http://stadsarchief.amsterdam.nl/english/amsterdam_treasures/music/concertgebouw_in_the_fields/index.en.html Drawing of the Concertgebouw in the fields]{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, at the Amsterdam City Archives</ref> 'n Totaal van 2 186 houthope, twaalf tot dertien meter lank, was in die grond geplaas.<ref name="Paul L. Montgomery">{{cite news|author=Paul L. Montgomery|author-link=Paul L. Montgomery|title=Dutch Hail Concertgebouw's 100th|url=https://www.nytimes.com/1988/04/13/arts/dutch-hail-concertgebouw-s-100th.html|work=The New York Times|date=13 April 1988|access-date=12 October 2007}}</ref> Die Concertgebouw is laat in 1886 voltooi, maar weens die probleme met die munisipaliteit van Nieuwer-Amstel – die opvul van 'n klein kanaal, die plavei van die toegangspaaie en die installering van straatligte – is die groot opening van die gebou egter vertraag.<ref>{{cite web |url=https://www.concertgebouw.nl/en/history |title=History of the building |publisher=Official website of the Concertgebouw |access-date=10 June 2018 |archive-date=17 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180617165123/https://www.concertgebouw.nl/en/history |url-status=dead }}</ref> Die saal het op 11 April 1888 geopen met 'n intreerede, waar 'n orkes van 120 musikante en 'n koor van 500 sangers werke van [[Richard Wagner|Wagner]], [[George Frideric Handel|Handel]], [[Johann Sebastian Bach|Bach]], en [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] opgevoer het. Die inwonende orkes van die Concertgebouw is die Koninklike Concertgebou-orkes (''Koninklijk Concertgebouworkest''), wat op 3 November 1888 hul eerste konsert in die saal aangebied het, as die Concertgebouw-orkes (''Concertgebouworkest''). Die konsertsaal is ook die gereelde huis van konserte deur die [[Nederlandse Filharmoniese Orkes]] (voorheen die Amsterdamse Filharmoniese Orkes), <ref>{{cite web |url=https://orkest.nl/en/orchestras/3/netherlands-philharmonic-orchestra|title=Nederlands Philharmonisch Orkest|publisher=Official website of the Nederlands Philharmonisch Orkest|access-date=13 April 2024}}</ref> sowel as die [[Radio Filharmoniese Orkes]] se Sondagoggendkonsert-reeks.<ref>{{cite web |url=https://www.radiofilharmonischorkest.nl/en/bio-rfo/|title=Radio Philharmonic Orchestra|publisher=Official website of the Radio Philharmonic Orchestra |access-date=13 April 2024}}</ref> Op 17 September 1969 het die Britse progressiewe [[rockmusiek|rock]] band [[Pink Floyd]] hul vertoning ''[[The Man and The Journey]]'' by die Concertgebouw aangebied.<ref name="YouTube">Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/-EjAuI27cto Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20200113224559/https://www.youtube.com/watch?v=-EjAuI27cto Wayback Machine]{{cbignore}}: {{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-EjAuI27cto|title=The End of the Beginning (A Saucerful of Secrets) ('The Journey' performed at the Concertgebouw, Amsterdam, 17 Sept 1969) – Pink Floyd|publisher=Pink Floyd Records|date=24 March 2017|access-date=2 November 2020}}{{cbignore}}</ref> Die hoogtepunt van die vertoning was 'n weergawe van "[[A Saucerful of Secrets (instrumentaal)|Celestial Voices]]" (herdoop tot "The End of the Beginning") waarin die klawerbordspeler [[Richard Wright (musikant)|Rick Wright]] die saal se orrel bespeel het in die plek van sy [[Farfisa]]. Die optrede is op CD vrygestel as deel van die groep se 2016-boksstel, ''[[The Early Years 1965–1972]]'' in ''Volume 3: 1969 Dramatis/ation''. Vandag vind meer as 900 konserte en ander geleenthede per jaar in die Concertgebouw vir 'n publiek van oor die 700 000 plaas, wat dit een van die mees besoekte konsertsale in die wêreld maak.<ref>{{cite web|title=Facts & Figures |url=http://www.concertgebouw.nl/facts-figures|publisher=Concertgebouw NV|access-date=24 February 2014}}</ref> == Gebou == Die hoofsaal (''Grote Zaal'') het sitplek vir 1 974 persone<ref name="Concert halls"/> en is 44 meter lank, 28 meter wyd en 17 meter hoog.<ref name="Concertgebouw NV">{{cite web|title=Het Concertgebouw – Capaciteit Zalen|url=http://www.concertgebouw.nl/sites/concertgebouw.nl/files/filemanager/Capaciteitenlijst.pdf|publisher=Concertgebouw NV|access-date=24 February 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126182327/http://www.concertgebouw.nl/sites/concertgebouw.nl/files/filemanager/Capaciteitenlijst.pdf|archive-date=26 November 2013}}</ref> Die saal se [[weerklanktyd]] is 2,8 sekondes sonder 'n gehoor en 2,2 sekondes met 'n gehoor, wat dit ideaal maak vir die laat [[Romantiese musiek|Romantiese]] repertorium soos [[Gustav Mahler|Mahler]]. Alhoewel hierdie eienskap dit grootliks ongeskik maak vir versterkte musiek, het groepe soos [[Led Zeppelin]], [[Pink Floyd]] en [[The Who]] wel in die 1960's daar opgetree. In die hoofsaal is daar 'n laag stof op verskeie plekke, aangesien die verwydering van hierdie laag die akoestiek soos dit tans is, sal beïnvloed.<ref>{{Cite web|title=Geheime deuren in Het Concertgebouw {{!}} Preludium – magazine voor liefhebbers van klassieke muziek|url=https://www.preludium.nl/geheime-deuren-in-het-concertgebouw|access-date=2021-12-13|website=www.preludium.nl}}</ref> 'n Kleiner, ovaalvormige venue, die Uitvoeringsaal (''Kleine Zaal''), is agter die hoofsaal geleë. Die Uitvoeringsaal is 20 meter lank en 15 meter wyd.<ref name="Concertgebouw NV"/> Die intiemer ruimte met 437 sitplekke is meer gepas vir [[kamermusiek]] en [[lied]]ere.<ref name="Concert halls"/> Daar is in 1983 gevind dat die Concertgebouw in die klam Amsterdamse aarde wegsak, met verskeie duimwydte krake wat in die mure verskyn het, daarom is daar met uitgebreide fondsinsameling vir opknappings begin. Die gebou se moeilike noodherstel het in 1985 begin, waartydens die 2 186 verrottende houtpale met betonpilare vervang is. Die Nederlandse argitek [[Pi de Bruijn]] het 'n moderne anneks ontwerp vir 'n nuwe ingang en 'n kelder om die beknopte aantrek- en oefenruimte te vervang.<ref name="Paul L. Montgomery"/> <gallery mode="packed" heights="200"> Jacob Olie - Concertgebouw Amsterdam 10 november 1902.jpeg|Concertgebouw in 1902, deur [[Jacob Olie]] Exterieur VOORGEVEL, LINKER ZIJGEVEL - Amsterdam - 20288737 - RCE.jpg|Oostelike kant voor herstelwerk in 1985 Exterieur NIEUWE AANBOUW, OVERZICHT - Amsterdam - 20260226 - RCE.jpg|Oostelike kant met die nuwe ingang </gallery> == Orrel == [[Lêer:Orgel Concertgebouw Amsterdam.JPG|duimnael|Orrel in die hoofsaal van die Concertgebouw]] [[Lêer:22 lier concertgebouw - WLM 2011 - drobm.jpg|duimnael|'n Nuwe vergulde lier op die dak]] Die [[pyporrel|orrel]] was in 1890 deur die orrelbouer Michael Maarschalkerweerd van [[Utrecht]] gebou en was in die tydperk tussen 1990 en 1993 deur die orrelbouer [[Flentrop]] gerestoureer. Die orrel bestaan uit 60 registers op drie vlakke en 'n [[pedaalklawerbord|pedaal]].<ref>Information on [https://web.archive.org/web/20131231082834/http://www.concertgebouw.nl/sites/concertgebouw.nl/files/filemanager/media/367692/dispositie%20orgel.pdf Organ (PDF)]</ref> ==Eksterne skakels== *{{commons category-inline|Concertgebouw, Amsterdam}} *{{official website|https://www.concertgebouw.nl/en/}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Nederland]] 6gz8whw0tdljyyp81m4j0cnaj4wn2e7 Astridia 0 413768 3372913 2674314 2026-11-15T22:54:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372913 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Astridia longifolia pm 01.JPG |image_caption = ''Astridia longifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Astridia |authority = Dinter, (1926) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Astridia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is veertien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16110-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211223060427/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16110-1 |argiefdatum=23 Desember 2021 |besoekdatum=15 April 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Astridia alba]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) L.Bolus</small> * ''[[Astridia citrina]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Astridia dinteri]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia dulcis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia hallii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia herrei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia hillii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia longifolia]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Astridia lutata]]'' <small>(L.Bolus) H.Friedrich ex [[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''[[Astridia parviflora]]'' <small>Klak</small> * ''[[Astridia rubra]]'' <small>(L.Bolus) L.Bolus</small> * ''[[Astridia speciosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia vanheerdei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Astridia velutina]]'' <small>Dinter</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Astridia| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 1amvsa44k0m4vxk68ipwtgdksx54e5u Cheiridopsis 0 414100 3373048 3279176 2026-11-16T07:41:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373048 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cheiridopsis denticulata.jpg |image_caption = ''Cheiridopsis denticulata'' |display_parents = 3 |taxon = Cheiridopsis |authority = N.E.Br., (1925) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Ihlenfeldtia'' <small>[[Heidrun Hartmann|H.E.K.Hartmann]]</small> * ''Odontophorus'' <small>N.E.Br.</small> }} '''''Cheiridopsis''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is 41 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16130-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220925104224/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16130-1 |argiefdatum=25 September 2022 |besoekdatum=28 April 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=24em}} * ''[[Cheiridopsis acuminata]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Cheiridopsis alba-oculata]]'' <small>Klak & Helme</small> * ''[[Cheiridopsis amabilis]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis angustifolia]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Cheiridopsis aspera]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis brownii]]'' <small>Schick & Tischer</small> * ''[[Cheiridopsis campanulata]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Cheiridopsis caroli-schmidtii]]'' <small>(Dinter & A.Berger) N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis delphinoides]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis denticulata]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis derenbergiana]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Cheiridopsis excavata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis gamoepensis]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis glomerata]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis herrei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis imitans]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis meyeri]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis minor]]'' <small>(L.Bolus) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cheiridopsis namaquensis]]'' <small>(Sond.) H.E.K.Hartmann</small> * ''[[Cheiridopsis nana]]'' <small>(L.Bolus) R.F.Powell</small> * ''[[Cheiridopsis nelii]]'' <small>Schwantes</small> * ''[[Cheiridopsis pearsonii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis peculiaris]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis pillansi]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis pilosula]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis ponderosa]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis purpurea]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis pusilla]]'' <small>(S.A.Hammer) R.F.Powell</small> * ''[[Cheiridopsis robusta]]'' <small>(Haw.) N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis rostrata]]'' <small>(L.) N.E.Br.</small> * ''[[Cheiridopsis rudis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis schlechteri]]'' <small>Tischer</small> * ''[[Cheiridopsis speciosa]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis spiculata]]'' <small>R.F.Powell</small> * ''[[Cheiridopsis turbinata]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis umbrosa]]'' <small>S.A.Hammer & Desmet</small> * ''[[Cheiridopsis umdausensis]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis vanbredae]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis vanzylii]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Cheiridopsis velox]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Cheiridopsis verrucosa]]'' <small>L.Bolus</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Gardenology-IMG 5076 hunt10mar.jpg At Kew Gardens 2026 021.jpg Cheiridopsis sp. (Aizoaceae) (27545115988).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cheiridopsis| ]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] bw7jtbejinvn11li36su33s73d9yp18 Clutia 0 414364 3373075 2874893 2026-11-16T08:58:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373075 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Clutia alaternoides 1DS-II 1-9556.jpg |image_caption = ''Clutia alaternoides'' |display_parents = 3 |taxon = Clutia |authority = Boerh. ex [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Altora'' <small>Adans.</small> * ''Cratochwilia'' <small>Neck.</small> * ''Middelbergia'' <small>Schinz ex Pax</small> }} '''''Clutia''''' is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]] en [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Peraceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. == Spesies == Daar is 53 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001153-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240731171503/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001153-2 |argiefdatum=31 Julie 2024 |besoekdatum= 4 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Clutia abyssinica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Clutia affinis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Clutia africana]]'' <small>Poir.</small> * ''[[Clutia alaternoides]]'' <small>L.</small> * ''[[Clutia alpina]]'' <small>Prain</small> * ''[[Clutia angustifolia]]'' <small>Knauf</small> * ''[[Clutia benguelensis]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Clutia brassii]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Clutia brevifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Clutia conferta]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Clutia cordata]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Clutia daphnoides]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Clutia disceptata]]'' <small>Prain</small> * ''[[Clutia dregeana]]'' <small>Scheele</small> * ''[[Clutia eckloniana]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Clutia ericoides]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Clutia galpinii]]'' <small>Pax</small> * ''[[Clutia govaertsii]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Clutia heterophylla]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Clutia hirsuta]]'' <small>(Sond.) Müll.Arg.</small> * ''Clutia × hybrida'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Clutia imbricata]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Prain</small> * ''[[Clutia impedita]]'' <small>Prain</small> * ''[[Clutia jaubertiana]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Clutia kamerunica]]'' <small>Pax</small> * ''[[Clutia katharinae]]'' <small>Pax</small> * ''[[Clutia kilimandscharica]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Clutia lanceolata]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Clutia laxa]]'' <small>Eckl. ex Sond.</small> * ''[[Clutia marginata]]'' <small>E.Mey. ex Sond.</small> * ''[[Clutia monticola]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Clutia nana]]'' <small>Prain</small> * ''[[Clutia natalensis]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Clutia ovalis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Clutia paxii]]'' <small>Knauf</small> * ''[[Clutia pentheriana]]'' <small>Gand.</small> * ''[[Clutia platyphylla]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Clutia polifolia]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Clutia polyadenia]]'' <small>Pax</small> * ''[[Clutia polygonoides]]'' <small>L.</small> * ''[[Clutia pterogona]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Clutia pubescens]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Clutia pulchella]]'' <small>L.</small> * ''[[Clutia punctata]]'' <small>Wild</small> * ''[[Clutia rubricaulis]]'' <small>Eckl. ex Sond.</small> * ''[[Clutia sericea]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Clutia sessilifolia]]'' <small>Radcl.-Sm.</small> * ''[[Clutia stuhlmannii]]'' <small>Pax</small> * ''[[Clutia swynnertonii]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Clutia thunbergii]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Clutia timpermaniana]]'' <small>J.Léonard</small> * ''[[Clutia tomentosa]]'' <small>L.</small> * ''[[Clutia virgata]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Clutia whytei]]'' <small>Hutch.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Clutia| ]] 8ckkbir123pynra2v7m0tak5a95f2rj Bolandia 0 415776 3372963 2889820 2026-11-16T03:05:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372963 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Bolandia |authority = Cron, (2006) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Bolandia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die ''Asteraceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is vyf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443082-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240222115156/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:60443082-2 |argiefdatum=22 Februarie 2024 |besoekdatum=30 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Bolandia argillacea]]'' <small>(Cron) Cron</small> * ''[[Bolandia elongata]]'' <small>(L.f.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Cron</small> * ''[[Bolandia glabrifolia]]'' <small>(DC.) J.C.Manning & Cron</small> * ''[[Bolandia pedunculosa]]'' <small>(DC.) Cron</small> * ''[[Bolandia pinnatifida]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) J.C.Manning & Cron</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolandia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] smvcs5nqfagqftsoidp2eaakils9blv Corycium 0 416641 3373101 2863473 2026-11-16T09:43:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373101 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corycium orobanchoides - Edwards vol 24 (NS 1) pl 45 (1838).jpg |image_caption = ''Corycium orobanchoides'' |display_parents = 3 |taxon = Corycium |authority = Sw., (1800) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision =<center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Corycium''''' is 'n [[genus]] van meerjarige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Orchidaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Malawi]], [[Suid-Afrika]] en [[Tanzanië]]. == Spesies == Daar is dertien spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:29126-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241217194352/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:29126-1 |argiefdatum=17 Desember 2024 |besoekdatum=20 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Corycium alticola]]'' <small>Parkman & Schelpe</small> * ''[[Corycium bicolorum]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Sw.</small> * ''[[Corycium bifidum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Corycium crispum]]'' <small>(Thunb.) Sw.</small> * ''[[Corycium deflexum]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) Rolfe</small> * ''[[Corycium dracomontanum]]'' <small>Parkman & Schelpe</small> * ''[[Corycium excisum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Corycium flanaganii]]'' <small>(Bolus) Kurzweil & H.P.Linder</small> * ''[[Corycium ingeanum]]'' <small>[[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]]</small> * ''[[Corycium microglossum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Corycium nigrescens]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Corycium orobanchoides]]'' <small>(L.f.) Sw.</small> * ''[[Corycium tricuspidatum]]'' <small>Bolus</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corycium| ]] 9z54qfhy3ddp43qiz6sbm3vszn2oe99 Brachycorythis 0 416656 3372975 2679583 2026-11-16T03:48:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372975 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Brachycorythis |authority = Lindl., (1838) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = [[#Spesies|Sien teks]] |synonyms =* ''Afrorchis'' <small>Szlach.</small> * ''Diplacorchis'' <small>Schltr.</small> * ''Gyaladenia'' <small>Schltr.</small> * ''Phyllomphax'' <small>Schltr.</small> * ''Schwartzkopffia'' <small>Kraenzl.</small> }} '''''Brachycorythis''''' is 'n [[genus]] van knolagtige [[Geofiet|geofiete]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orchidaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 37 spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325747-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240728000630/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325747-2 |argiefdatum=28 Julie 2024 |besoekdatum=21 Junie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Brachycorythis acuta]]'' <small>(Rchb.f.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis angolensis]]'' <small>(Schltr.) Schltr.</small> * ''[[Brachycorythis basifoliata]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis buchananii]]'' <small>(Schltr.) Rolfe</small> * ''[[Brachycorythis congoensis]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Brachycorythis conica]]'' <small>(Summerh.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis disoides]]'' <small>(Ridl.) Kraenzl.</small> * ''[[Brachycorythis friesii]]'' <small>(Schltr.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis galeandra]]'' <small>(Rchb.f.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis helferi]]'' <small>(Rchb.f.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis henryi]]'' <small>(Schltr.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis iantha]]'' <small>(Wight) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis inhambanensis]]'' <small>(Schltr.) Schltr.</small> * ''[[Brachycorythis kalbreyeri]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Brachycorythis laotica]]'' <small>(Gagnep.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis lastii]]'' <small>Rolfe</small> * ''[[Brachycorythis mac-owaniana]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Brachycorythis macrantha]]'' <small>(Lindl.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis mixta]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis neglecta]]'' <small>H.A.Pedersen</small> * ''[[Brachycorythis obcordata]]'' <small>(Lindl. ex Wall.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis ovata]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Brachycorythis paucifolia]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis peitawuensis]]'' <small>T.P.Lin & W.M.Lin</small> * ''[[Brachycorythis pilosa]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis pleistophylla]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Brachycorythis pubescens]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Brachycorythis pumilio]]'' <small>(Lindl.) Rchb.f.</small> * ''[[Brachycorythis rhodostachys]]'' <small>(Schltr.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis sceptrum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Brachycorythis splendida]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis tanganyikensis]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis tenuior]]'' <small>Rchb.f.</small> * ''[[Brachycorythis thorelii]]'' <small>(Gagnep.) Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis velutina]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Brachycorythis wightii]]'' <small>Summerh.</small> * ''[[Brachycorythis youngii]]'' <small>(Szlach., Mytnik, Rutk., Jerch. & Baranow) J.M.H.Shaw</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Brachycorythis| ]] 2oacfpsrxtccsw2hrcxp0mb1hfk0nqf Nvidia 0 416673 3373091 3372662 2026-11-16T09:22:29Z Rooiratel 90342 3373091 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |stigter = {{Unbulleted list | [[Jensen Huang]] | [[Chris Malachowsky]] | [[Curtis Priem]] }} |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = {Unbulleted list | Harvey Jones (voorsitter) | Stephen Neal (leidende onafhanklike direkteur) | [[Colette Kress]] (CFO en warnemende HUB) | [[Bill Dally]] (hoofwetenskaplike) | <!--[[Colette Kress]] (CFO)--> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $60,92 miljard (2024) |bedryfsinkomste = $32,97 miljard (2024) |netto_inkomste = $29,76 miljard (2024) |getal_werknemers = 29nbsp;600 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] lq9pjbuyrl1y6usyztp2emfoxb48rox 3373092 3373091 2026-11-16T09:22:45Z Rooiratel 90342 3373092 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |stigter = {{Unbulleted list | [[Jensen Huang]] | [[Chris Malachowsky]] | [[Curtis Priem]] }} |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = {{Unbulleted list | Harvey Jones (voorsitter) | Stephen Neal (leidende onafhanklike direkteur) | [[Colette Kress]] (CFO en warnemende HUB) | [[Bill Dally]] (hoofwetenskaplike) | <!--[[Colette Kress]] (CFO)--> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $60,92 miljard (2024) |bedryfsinkomste = $32,97 miljard (2024) |netto_inkomste = $29,76 miljard (2024) |getal_werknemers = 29nbsp;600 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] 0f2ms3dd4i0qshs3fixyzleh3lm8pfs 3373093 3373092 2026-11-16T09:23:54Z Rooiratel 90342 3373093 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |stigter = {{Unbulleted list | [[Jensen Huang]] | [[Chris Malachowsky]] | [[Curtis Priem]] }} |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = {{Unbulleted list | Harvey Jones (voorsitter) | Stephen Neal (leidende onafhanklike direkteur) | [[Colette Kress]] (CFO en warnemende HUB) | [[Bill Dally]] (hoofwetenskaplike) | <!--[[Colette Kress]] (CFO)--> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $60,92 miljard (2024) |bedryfsinkomste = $32,97 miljard (2024) |netto_inkomste = $29,76 miljard (2024) |getal_werknemers = 29&nbsp;600 |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] 5a6jb7pe2xd0tsxa7ng153wfw5ih9hf 3373094 3373093 2026-11-16T09:24:36Z Rooiratel 90342 3373094 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |stigter = {{Unbulleted list | [[Jensen Huang]] | [[Chris Malachowsky]] | [[Curtis Priem]] }} |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = {{Unbulleted list | Harvey Jones (voorsitter) | Stephen Neal (leidende onafhanklike direkteur) | [[Colette Kress]] (CFO en warnemende HUB) | [[Bill Dally]] (hoofwetenskaplike) | <!--[[Colette Kress]] (CFO)--> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $60,92 miljard (2024) |bedryfsinkomste = $32,97 miljard (2024) |netto_inkomste = $29,76 miljard (2024) |getal_werknemers = 42&nbsp;000(FJ26) |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] rcpee1289hdvpceq9am2wu6vpphxn9z 3373095 3373094 2026-11-16T09:26:08Z Rooiratel 90342 3373095 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Nvidia Corporation |kenteken = [[Lêer: NVIDIA logo.svg|220px]] |tipe = Aandelemaatskappy |stigting = 5 April 1993 |stigter = {{Unbulleted list | [[Jensen Huang]] | [[Chris Malachowsky]] | [[Curtis Priem]] }} |ligging_stad = Santa Clara, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[Verenigde State]] |ligging = |liggings = |sleutelpersone = {{Unbulleted list | Harvey Jones (voorsitter) | Stephen Neal (leidende onafhanklike direkteur) | [[Colette Kress]] (CFO en warnemende HUB) | [[Bill Dally]] (hoofwetenskaplike) | <!--[[Colette Kress]] (CFO)--> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Halfgeleier]]s |produkte = GPUs, mikroverwerkers, sagteware, tablette |dienste = |inkomste = $215.9 miljard (2026) |bedryfsinkomste = $130.4 miljard (2026) |netto_inkomste = $120.1 miljard (2026) |getal_werknemers = 42&nbsp;000(FJ26) |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = [https://www.nvidia.com/ nvidia.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Nvidia Corporation''' (/ɛnˈvɪdiə/, en-VID-ee-ə) is 'n [[Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] en tegnologiemaatskappy met sy hoofkwartier in Santa Clara, [[Kalifornië]], en geïnkorporeer in [[Delaware]].<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Corporation – Investor Resources – FAQs |url=https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |website=investor.nvidia.com |access-date=31 Desember 2017 |archive-date=4 Junie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230604101401/https://investor.nvidia.com/investor-resources/faqs/default.aspx |url-status=live}}</ref> Dit is 'n [[sagteware]]- en [[rekenaarskyfie]] maatskappy wat grafiese verwerkingseenhede (GPU's), toepassingsprogrammeringskoppelvlakke (API's) vir datawetenskap en hoëprestasie-rekenaars ontwerp en verskaf, sowel as stelsels op skyfie-eenhede (SoC's) vir mobiele rekenaars en motors. Nvidia is ook 'n dominante verskaffer van [[kunsmatige intelligensie]] (KI) hardeware en [[sagteware]].<ref name="Datamation">{{Cite web |last=Enderle |first=Rob |date=18 Januarie 2022 |title=Why NVIDIA Has Become a Leader in the AI Market |url=https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |access-date=11 April 2022 |website=Datamation |archive-date=29 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220529110601/https://www.datamation.com/artificial-intelligence/why-nvidia-leader-ai-market/ |url-status=live}}</ref><ref name="VB">{{Cite web |last=Goldman |first=Sharon |title=How Nvidia dominated AI — and plans to keep it that way as generative AI explodes |url=https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |date=23 Februarie 2023 |website=VentureBeat |access-date=1 Maart 2023 |archive-date=1 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074856/https://venturebeat.com/ai/how-nvidia-dominated-ai-and-plans-to-keep-it-that-way-as-generative-ai-explodes/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 Mei 2023 |title=Nvidia: The chip maker that became an AI superpower |language=en |url=https://www.bbc.com/news/business-65675027 |access-date=2 Januarie 2024 |archive-date=23 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231223180949/https://www.bbc.com/news/business-65675027 |url-status=live}}</ref> Nvidia se professionele reeks GPU's word gebruik vir rand-tot-wolk rekenaars en in superrekenaars en werkstasies vir toepassings in velde soos [[argitektuur]], [[ingenieurswese]] en [[konstruksie]], [[Media (kommunikasie)|media]] en [[vermaak]], motor, wetenskaplike navorsing en vervaardigingsontwerp.<ref name="Smith">{{Cite web |last=Smith |first=Ryan |title=Quadro No More? NVIDIA Announces Ampere-based RTX A6000 & A40 Video Cards For Pro Visualization |url=https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |access-date=March 10, 2021 |website=www.anandtech.com |archive-date=October 5, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201005134015/https://www.anandtech.com/show/16137/nvidia-announces-ampere-rtx-a6000-a40-cards-for-pro-viz |url-status=dead}}</ref> Sy GeForce-reeks GPU's is gemik op die verbruikersmark en word gebruik in toepassings soos videoredigering, [[3D]]-weergawes en [[rekenaarspeletjie]]s. In die tweede kwartaal van 2023 het Nvidia 'n markaandeel van 80,2% in die diskrete rekenaar GPU-mark gehad.<ref>{{Cite web |last=Shilov |first=Anton |date=6 September 2023 |title=GPU Market 'Healthy and vibrant' in Q2 2023: Report |url=https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |access-date=14 Maart 2024 |website=Tom's Hardware |language=en |archive-date=14 Maart 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240314141759/https://www.tomshardware.com/news/gpu-market-healthy-and-vibrant-in-q2-2023-report |url-status=live}}</ref> Die maatskappy het sy teenwoordigheid in die videospeletjiebedryf uitgebrei met die bekendstelling van die Shield Portable ('n handspeletjiekonsole), Shield Tablet ('n speletjietablet) en Shield TV ('n digitale mediaspeler), sowel as sy wolkspeletjiediens GeForce Now.<ref name=chiefscientist>{{Cite magazine |last=Moore |first=Samuel K |date=7 September 2023 |title=The Secret to Nvidia's AI Success |url=https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |magazine=IEEE Spectrum |access-date=3 November 2023 |archive-date=3 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231103040911/https://spectrum.ieee.org/nvidia-gpu |url-status=live}}</ref> Benewens GPU-ontwerp en -vervaardiging, verskaf Nvidia die [[CUDA]]-sagtewareplatform en API wat die skepping van massiewe parallelle programme toelaat wat GPU's gebruik.<ref>{{Cite web |title=NVIDIA Doesn't Want Cryptocurrency Miners to Buy Its Gaming GPUs |url=https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |access-date=5 April 2021 |publisher=MSN |archive-date=14 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210414055629/https://www.msn.com/en-us/money/markets/nvidia-doesn-t-want-cryptocurrency-miners-to-buy-its-gaming-gpus/ar-BB1e0KzQ |url-status=live}}</ref><ref name="Elsevier">{{cite book |last1=Kirk |first1=David |last2=Hwu |first2=Wen-Mei |title=Programming Massively Parallel Processors |date=2017 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-12-811986-0 |page=345 |edition=Third}}</ref> Hulle word in superrekenaarwebwerwe regoor die wêreld gebruik.<ref>{{Cite news |last=Clark |first=Don |date=August 4, 2011 |title=J.P. Morgan Shows Benefits from Chip Change |publisher=WSJ Digits Blog |url=https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |access-date=14 September 2011 |archive-date=5 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905092020/https://blogs.wsj.com/digits/2011/08/04/j-p-morgan-shows-benefits-from-chip-change/?mod=google_news_blog |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Top500 Supercomputing Sites |url=http://www.top500.org/ |access-date=14 September 2011 |publisher=Top500 |archive-date=12 Desember 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981212033516/http://www.top500.org/ |url-status=live}}</ref> In die laat 2000's het Nvidia na die mobiele rekenaarmark inbeweeg, waar dit Tegra-mobiele verwerkers vir slimfone en tablette sowel as voertuignavigasie- en vermaakstelsels vervaardig.<ref>{{Cite web |last=Burns |first=Chris |date=3 Augustus 2011 |title=2011 The Year of Nvidia dominating Android Superphones and tablets |url=http://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |access-date=14 September 2011 |publisher=SlashGear |archive-date=29 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201029172432/https://www.slashgear.com/2011-the-year-of-nvidia-dominating-android-superphones-and-tablets-03168784/ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Tablets |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013042859/http://www.nvidia.com/object/tegra-supertablets.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Tegra Super Phones |url=https://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |access-date=14 September 2011 |publisher=Nvidia |archive-date=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013031649/http://www.nvidia.com/object/tegra-superphones.html |url-status=live}}</ref> Nvidia se mededingers sluit in [[AMD]], [[Intel]],<ref>{{Cite web |last=Jennewine |first=Trevor |date=15 Januarie 2021 |title=Why Intel's Competitive Edge Is Crumbling |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en |archive-date=16 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001829/https://www.fool.com/investing/2021/01/15/why-intels-competitive-edge-is-crumbling/ |url-status=live}}</ref> Qualcomm <ref>{{Cite web |last=Neiger |first=Chris |date=26 Januarie 2021 |title=Better Buy: NVIDIA vs. Qualcomm |url=https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|access-date=16 April 2021 |website=The Motley Fool |language=en|archive-date=16 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416001830/https://www.fool.com/investing/2021/01/26/better-buy-nvidia-vs-qualcomm/|url-status=live}}</ref> en KI-versnellermaatskappye soos Cerebras en Graphcore. Dit maak ook KI-aangedrewe sagteware vir oudio- en videoverwerking, bv. Nvidia Maxine.<ref>{{cite web |title=NVIDIA Maxine |date=Oktober 2020 |url=https://developer.nvidia.com/maxine |publisher=Nvidia Corporation |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406075957/https://developer.nvidia.com/maxine |url-status=live}}</ref> Nvidia se aanbod om ARM van SoftBank in September 2020 te verkry, is ná 'n uitgebreide regulatoriese ondersoek nie aanvaar nie, wat gelei het tot die beëindiging van die transaksie in Februarie 2022. Indien geslaagd, sou dit die grootste halfgeleierverkryging tot op datum gewees het.<ref>{{Cite web |last=Lyons |first=Kim |date=13 September 2020 |title=Nvidia is acquiring Arm for $40 billion |url=https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|access-date=15 September 2020 |website=The Verge |language=en|archive-date=9 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210409090958/https://www.theverge.com/2020/9/13/21435507/nvidia-acquiring-arm-40-billion-chips-ai-deal|url-status=live}}</ref><ref name="ARM-FT">{{cite web |last1=Walters |first1=Richard |title=SoftBank's $66bn sale of chip group Arm to Nvidia collapses |url=https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/59c0d5f9-ed6a-4de6-a997-f25faed58833 |archive-date=10 Desember 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=8 Februarie 2022 |website=Financial Times |date=7 Februarie 2022}}</ref> In 2023 het Nvidia die sewende openbare Amerikaanse maatskappy geword wat op meer as $1 triljoen gewaardeer is,<ref>{{Cite web |date=30 Mei 2023 |title=Nvidia touches $1 trillion market cap as chipmaker rides AI wave |url=https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |access-date=17 Februarie 2024 |website=Yahoo Finance |language=en-US |archive-date=30 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530135203/https://finance.yahoo.com/news/nvidia-touches-1-trillion-market-cap-as-chipmaker-rides-ai-wave-133530381.html |url-status=live}}</ref> en die maatskappy se waardasie het sedertdien die hoogte ingeskiet namate die maatskappy 'n leier geword het in datasentrumskyfies met KI-vermoëns. In Junie 2024 het Nvidia [[Microsoft]] verbygesteek as die wêreld se waardevolste beursgenoteerde maatskappy, met 'n markkapitalisasie van meer as $3.3 triljoen. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{NASDAQ-100}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse maatskappye]] [[Kategorie:Rekenaars]] 532xy43wqdexun2ebh05hm9mirqupvs Xylopia 0 417234 3372751 3279188 2026-11-15T14:07:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372751 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Xylopiaaromatica.JPG |image_caption = ''Xylopia aromatica'' |display_parents = 3 |taxon = Xylopia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1759) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Coelocline'' <small>A.DC.</small> * ''Habzelia'' <small>A.DC.</small> * ''Parartabotrys'' <small>Miq.</small> * ''Patonia'' <small>Wight</small> * ''Pseudannona'' <small>Saff.</small> * ''Unona'' <small>L.f.</small> * ''Waria'' <small>Aubl.</small> * ''Xylopicron'' <small>Adans.</small> * ''Xylopicrum'' <small>P.Browne</small> }} '''''Xylopia''''' is 'n [[genus]] van plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Annonaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 185 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332070-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240713082447/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332070-2 |argiefdatum=13 Julie 2024 |besoekdatum=13 Julie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Xylopia acunae]]'' <small>Borhidi & E.Del-Risco</small> * ''[[Xylopia acutiflora]]'' <small>(Dunal) A.Rich.</small> * ''[[Xylopia aethiopica]]'' <small>(Dunal) A.Rich.</small> * ''[[Xylopia africana]]'' <small>(Benth.) Oliv.</small> * ''[[Xylopia amazonica]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia ambanjensis]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia amoena]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia amplexicaulis]]'' <small>(Lam.) Baill.</small> * ''[[Xylopia annoniflora]]'' <small>Pombo & Zartman</small> * ''[[Xylopia anomala]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia arenaria]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Xylopia aromatica]]'' <small>(Lam.) Mart.</small> * ''Xylopia atlantica'' <small>Mello-Silva & J.C.Lopes</small> * ''Xylopia aurantiiodora'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Xylopia australis]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia barbata'' <small>Hoffm. ex Mart.</small> * ''[[Xylopia beananensis]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia bemarivensis]]'' <small>Diels</small> * ''Xylopia benthamii'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia bocatorena'' <small>Schery</small> * ''[[Xylopia brasiliensis]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Xylopia buxifolia]]'' <small>Baill.</small> * ''Xylopia calophylla'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia calosericea'' <small>Diels</small> * ''[[Xylopia calva]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia capuronii]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia carinata]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia caudata'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Xylopia cayennensis'' <small>Maas</small> * ''Xylopia championii'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''Xylopia chocoensis'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia collina]]'' <small>Diels</small> * ''Xylopia columbiana'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia congolensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''Xylopia conjungens'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia coriifolia'' <small>Ridl.</small> * ''Xylopia crinita'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia cupularis]]'' <small>Mildbr.</small> * ''Xylopia cuspidata'' <small>Diels</small> * ''[[Xylopia danguyella]]'' <small>Ghesq. ex Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia decorticans]]'' <small>D.M.Johnson & Lobão</small> * ''[[Xylopia degeneri]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''Xylopia dehiscens'' <small>(Blanco) Merr.</small> * ''[[Xylopia densiflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia densifolia'' <small>Elmer</small> * ''Xylopia dibaccata'' <small>Däniker</small> * ''[[Xylopia dielsii]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia dinklagei]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''[[Xylopia discreta]]'' <small>(L.f.) Sprague & Hutch.</small> * ''[[Xylopia egleriana]]'' <small>Aristeg. ex Maas</small> * ''[[Xylopia ekmanii]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia elliotii]]'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''Xylopia elliptica'' <small>Maingay ex Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Xylopia emarginata]]'' <small>Mart.</small> * ''Xylopia erythrodactyla'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia excellens'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia fananehanensis]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Xylopia ferruginea'' <small>(Hook.f. & Thomson) Baill.</small> * ''[[Xylopia flamignii]]'' <small>Boutique</small> * ''[[Xylopia flexuosa]]'' <small>Diels</small> * ''[[Xylopia frutescens]]'' <small>Aubl.</small> * ''Xylopia fusca'' <small>Maingay ex Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Xylopia galokothamna]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia ghesquiereana]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia gilbertii]]'' <small>Boutique</small> * ''[[Xylopia globosa]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia glomerulosa]]'' <small>Pontes-Pires</small> * ''[[Xylopia gracilipes]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia hastarum]]'' <small>M.L.Green</small> * ''[[Xylopia heterotricha]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia holtzii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Xylopia humbertii]]'' <small>Ghesq. ex Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia humblotiana]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Xylopia hypolampra]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Xylopia hypolampsa]]'' <small>Mildbr. & Diels</small> * ''[[Xylopia involucrata]]'' <small>M.C.Dias & Kin.-Gouv.</small> * ''[[Xylopia jamaicensis]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Xylopia javanica]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Xylopia kalabenonensis]]'' <small>D.M.Johnson, Deroin & Callm.</small> * ''[[Xylopia katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Xylopia keniensis]]'' <small>D.M.Johnson</small> * ''[[Xylopia kuchingensis]]'' <small>I.M.Turner & D.M.Johnson</small> * ''[[Xylopia laevigata]]'' <small>(Mart.) R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia lamarckii]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Xylopia lamii]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Xylopia lanceola]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Xylopia lanceolata]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia langsdorfiana]]'' <small>A.St.-Hil. & Tul.</small> * ''[[Xylopia lastelliana]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Xylopia lemurica]]'' <small>Diels</small> * ''[[Xylopia letestui]]'' <small>Pellegr.</small> * ''[[Xylopia ligustrifolia]]'' <small>Dunal</small> * ''[[Xylopia lokobensis]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia longicaudata]]'' <small>Maas & Westra</small> * ''[[Xylopia longicuspis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia longipetala]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Xylopia longirostra]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia lukei]]'' <small>D.M.Johnson & Goyder</small> * ''[[Xylopia maasiana]]'' <small>Pontes-Pires</small> * ''[[Xylopia maccreae]]'' <small>(F.Muell.) L.S.Sm.</small> * ''[[Xylopia macrantha]]'' <small>Triana & Planch.</small> * ''[[Xylopia madagascariensis]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Xylopia magna'' <small>Maingay ex Hook.f.</small> * ''[[Xylopia malayana]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Xylopia marojejyana]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia micans]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia microcalyx]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia mildbraedii]]'' <small>Diels</small> * ''Xylopia monosperma'' <small>Jessup</small> * ''[[Xylopia monticola]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia mucronata]]'' <small>Boerl.</small> * ''Xylopia multiflora'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia muricata'' <small>L.</small> * ''[[Xylopia mwasumbii]]'' <small>D.M.Johnson</small> * ''Xylopia nervosa'' <small>(R.E.Fr.) Maas</small> * ''Xylopia ngii'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia nigricans]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Xylopia nilotica]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia nitida'' <small>Dunal</small> * ''Xylopia niyomdhamii'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia obtusifolia'' <small>(A.DC.) A.Rich.</small> * ''[[Xylopia ochrantha]]'' <small>Mart.</small> * ''[[Xylopia odoratissima]]'' <small>Welw. ex Oliv.</small> * ''[[Xylopia orestera]]'' <small>I.M.Turner & D.M.Johnson</small> * ''Xylopia orinocensis'' <small>Bagstad & D.M.Johnson</small> * ''Xylopia oxyantha'' <small>(Hook.f. & Thomson) Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Xylopia pacifica]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''Xylopia pallescens'' <small>Baill.</small> * ''Xylopia panamensis'' <small>G.E.Schatz</small> * ''Xylopia pancheri'' <small>Baill.</small> * ''[[Xylopia paniculata]]'' <small>Exell</small> * ''Xylopia papuana'' <small>Diels</small> * ''Xylopia parviflora'' <small>Spruce</small> * ''Xylopia patoniae'' <small>I.M.Turner</small> * ''Xylopia peekelii'' <small>Diels</small> * ''[[Xylopia perrieri]]'' <small>Diels</small> * ''Xylopia peruviana'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia phloiodora]]'' <small>Mildbr.</small> * ''Xylopia pierrei'' <small>Hance</small> * ''[[Xylopia piratae]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia pittieri'' <small>Diels</small> * ''Xylopia platycarpa'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia platypetala'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia plowmanii'' <small>P.E.Berry & D.M.Johnson</small> * ''Xylopia polyantha'' <small>R.E.Fr.</small> * ''Xylopia pulchella'' <small>Ridl.</small> * ''Xylopia pulcherrima'' <small>Sandwith</small> * ''[[Xylopia pynaertii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Xylopia quintasii]]'' <small>Pierre ex Engl. & Diels</small> * ''[[Xylopia ravelonarivoi]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia retusa]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia richardii]]'' <small>Boivin ex Baill.</small> * ''Xylopia rigidiflora'' <small>Bagstad & D.M.Johnson</small> * ''Xylopia roigii'' <small>P.Wilson</small> * ''[[Xylopia rubescens]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Xylopia sahafariensis]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''Xylopia schroederi'' <small>Sleumer ex Herter</small> * ''[[Xylopia sclerophylla]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia sericea]]'' <small>A.St.-Hil.</small> * ''[[Xylopia sericolampra]]'' <small>Diels</small> * ''Xylopia sericophylla'' <small>Standl. & L.O.Williams</small> * ''Xylopia sessiliflora'' <small>(Kochummen & Whitmore) D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia shirensis]]'' <small>(Engl. & Diels) D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia spruceanavBenth. ex Spruce</small> * ''[[Xylopia staudtii]]'' <small>Engl. & Diels</small> * ''Xylopia subdehiscens'' <small>(King) J.Sinclair</small> * ''Xylopia sumatrana'' <small>(Miq.) D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''Xylopia surinamensis'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia talbotii]]'' <small>Exell</small> * ''[[Xylopia tanganyikensis]]'' <small>D.M.Johnson</small> * ''[[Xylopia tenuipetala]]'' <small>D.M.Johnson & Goyder</small> * ''[[Xylopia thomsonii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Xylopia tomentosa]]'' <small>Exell</small> * ''[[Xylopia torrei]]'' <small>N.Robson</small> * ''[[Xylopia toussaintii]]'' <small>Boutique</small> * ''[[Xylopia trichostemon]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia unguiculata]]'' <small>D.M.Johnson & N.A.Murray</small> * ''[[Xylopia uniflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia venezuelana]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Xylopia vieillardii]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Xylopia vielana]]'' <small>Pierre</small> * ''[[Xylopia villosa]]'' <small>Chipp</small> * ''[[Xylopia vitiensis]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Xylopia wilwerthii]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Xylopia xylantha]]'' <small>R.E.Fr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Fruit du Xylopia parviflora.jpg Stévart 4642 X quintasii.jpg Xylopia arenaria.tif Xylopia le-testui.jpg Xylopia quintasii range map.png </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xylopia| ]] 91g6oghypp08wd6ofbnr8vpjtfhtqd0 Corbichonia 0 418233 3373098 2895832 2026-11-16T09:35:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373098 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corbichonia decumbens, habitus, Zoutpan, a.jpg |image_caption = ''Corbichonia decumbens'' |display_parents = 3 |taxon = Corbichonia |authority = Scop., (1777) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Axonotechium'' <small>Fenzl</small> }} '''''Corbichonia''''' is 'n [[genus]] van blomplante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Lophiocarpaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16141-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220408100850/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:16141-1 |argiefdatum= 8 April 2022 |besoekdatum= 8 April 2022 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Corbichonia decumbens]]'' <small>(Forssk.) Exell</small> * ''[[Corbichonia exellii]]'' <small>Sukhor.</small> * ''[[Corbichonia rubriviolacea]]'' <small>(Friedrich) C.Jeffrey</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corbichonia| ]] kj02vhiack45tiayu3cq12bgy1unfzf Dais 0 418955 3373122 2697409 2026-11-16T10:36:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373122 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Dais cotinifolia 20D 4237.jpg |image_caption = ''Dais cotinifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Dais |authority = D.Royen ex [[Carolus Linnaeus|L.]], (1762) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Dais''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Thymelaeaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]] en [[Zimbabwe]]. == Spesies == Daar is slegs twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39219-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240911111046/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39219-1 |argiefdatum=11 September 2024 |besoekdatum=11 September 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Dais cotinifolia]] <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Dais glaucescens]] <small>Decne.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{taksonbalk}} [[Kategorie:Dais| ]] olhrrzt0oyo0eg5t5whmrsgbggfmkxc Afrikaanse Studentebond 0 419096 3372839 3348894 2026-11-15T17:57:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372839 wikitext text/x-wiki Die '''Afrikaanse Studentebond''' (die '''ASB''') was ‘n organisasie vir Afrikaner-studente wat gespruit het uit die ontluikende Afrikaner-nasionalisme na Uniewording.<ref name="disa" /><ref name="sah" /><ref name="ufs-1" /><ref name="ufs-2" /> Later het dit veral as apologeet vir die beleid van [[apartheid]] bekend geraak. Verskeie Afrikaner-politici het hul politieke loopbaan in hierdie organisasie begin. ==Doel== Die ASB het bestaan van 1916 tot 1933, die Afrikaanse Nasionale Studentebond van 1933 tot 1945 en die ASB weer vanaf 1948.<ref name="disa" /><ref name="sah" /><ref name="ufs-1" /><ref name="gelofteland" /> As doel het die vereniging gehad die bevordering, erkenning en handhawing van Afrikaans as voertaal, die ontwikkeling van die lede in die tradisies van die Afrikaner en van Afrikaans as onderrigtaal en die uitbou van die Christelik-nasionale karakter van die onderwys.<ref name="disa" /><ref name="sah" /><ref name="ufs-1" /> Volksfeeste en kursusse is gereël en gedenktekens opgerig. Lidmaatskap was beperk tot blanke Afrikaanssprekendes en vroue is as lede toegelaat.<ref name="sah" /> ==Geskiedenis== Die stigting van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] was die stimulus vir die begin van so ‘n Afrikaanse studentevereniging. In 1911 het die klubs Ons Spreekuur en die Afrikaanse Taalvereniging ‘n groot saamtrek op [[Stellenbosch]] gereël om die oorheersing van Engels in die onderwys te bespreek. Op 6 en 7 April van daardie jaar hou die [[ATKV]] ‘n byeenkoms op Stellenbosch waar die Werda-komitee gevorm word. Hieruit spruit die stigting van die ASB in 1917 in Pretoria met die [[Universiteit van Pretoria]], die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]], die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] en die onderwyserskolleges van Pretoria, [[Heidelberg]] en [[Bloemfontein]] as lede.<ref name="sah" /><ref name="gelofteland" /> Kort daarna sluit die [[Universiteit van Stellenbosch]] ook aan. In Maart 1920 verskyn die eerste uitgawe van hul blad Die Banier. [[Nusas|NUSAS]] probeer in 1924 om alle Suid-Afrikaanse studente outomaties lid van hul groepering te maak, maar die Afrikaanstalige universiteite verset hulle suksesvol daarteen. Gedurende September 1933 word die Afrikaanse Nasionale Studentebond onder leding van P.J. Meyer gevorm. Die groepering was sterk [[Nazi]]-gesind, meer politiek as kultureel aktief tydens die oorlogsjare en strewe openlik na ‘n outoritêre staat.<ref name="ufs-2" /> Na die oorlog stort dit ineen en word die ASB in 1948 herstig. In die 1970’s het dit ‘n organisasie geword waarvan individue lid kon word. Daarna ontwikkel dit tot ‘n Bond van Studenterade. ==Bekende lede== *[[N.J. van der Merwe]] *[[Piet Meyer]] *[[Marthinus van Schalkwyk]] *[[P.J. Nienaber]] *[[N.J. Diederichs]] *[[Willem de Klerk]] *[[Roelf Meyer]] *[[Leon Wessels]] *[[Theuns Eloff]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="disa">{{cite web |url=http://disa.ukzn.ac.za/sites/default/files/pdf_files/rep19720000.026.022.000.pdf |title=A BRIEF HISTORY OF STUDENT ACTION IN SOUTH AFRICA |lang=en |publisher=[[Universiteit van KwaZulu-Natal|UKZN]] |format=PDF |access-date=17 September 2024 |archive-date=2 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240702173431/https://disa.ukzn.ac.za/sites/default/files/pdf_files/rep19720000.026.022.000.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="sah">{{Cite web|url=https://sahistory.org.za/article/national-union-south-african-students-nusas|title=National Union of South African Students (NUSAS) &#124; South African History Online|website=sahistory.org.za|accessdate=17 September 2024|archive-date= 9 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240609161001/https://sahistory.org.za/article/national-union-south-african-students-nusas|url-status=live}}</ref> <ref name="ufs-1">{{cite web |url=https://scholar.ufs.ac.za/server/api/core/bitstreams/57c4b3cd-10ca-4c88-ac21-b0ddcee6497a/content |lang=en |title=Inventory of the private collection of Afrikaanse Studentebond |publisher=[[Universiteit van die Vrystaat|UV]] |format=PDF |access-date=17 September 2024 }}</ref> <ref name="ufs-2">{{cite web |url=https://scholar.ufs.ac.za/server/api/core/bitstreams/fd8c1814-f33f-4d82-8fb8-6761f9688fb9/content |lang=af |title=DIE MANIFESTASIE VAN STUDENTEMAG EN DIE WORTELS VAN STUDENTE-OPROER AAN DIE ENGELSTALIGE UNIVERSITEITE VAN SUID-AFRIKA SEDERT DIE JARE SESTIG - 'N EIETYDSE GEESTESGESKIEDENIS. |publisher=[[Universiteit van die Vrystaat|UV]] |format=PDF |access-date=17 September 2024 }}</ref> <ref name="gelofteland">{{Cite web|url=https://www.gelofteland.org/index.php/ons-volk/23-kultuurdagboek/1414-1948-stigting-van-die-afrikaanse-studentebond|title=1948: STIGTING VAN DIE AFRIKAANSE STUDENTEBOND|website=www.gelofteland.org|accessdate=17 September 2024}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Apartheid]] [[Kategorie:Organisasies]] 8ttpf2izai6h26ccxk1e08z8z7948lj Antidesma 0 419345 3372893 3279194 2026-11-15T21:22:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372893 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Antidesma |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Bestram'' <small>Adans.</small> * ''Coulejia'' <small>Dennst.</small> * ''Minutalia'' <small>Fenzl</small> * ''Rhytis'' <small>Lour.</small> * ''Rubina'' <small>Noronha</small> * ''Stilago'' <small>L.</small> }} '''''Antidesma''''' is 'n [[genus]] van tropiese plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Phyllanthaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 102 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15033-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241007102359/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:15033-1 |argiefdatum= 7 Oktober 2024 |besoekdatum=27 September 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Antidesma acidum]]'' <small>Retz.</small> * ''[[Antidesma alexiteria]]'' <small>L.</small> * ''[[Antidesma ambiguum]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Antidesma annamense]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma baccatum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma bhargavae]]'' <small>Chakrab. & N.P.Balakr.</small> * ''[[Antidesma brachybotrys]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma brevipes]]'' <small>Petra Hoffm.</small> * ''[[Antidesma bunius]]'' <small>(L.) Spreng.</small> * ''[[Antidesma catanduanense]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma celebicum]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Antidesma chalaranthum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma chonmon]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma cochinchinense]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma comptum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma concinnum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma contractum]]'' <small>J.J.Sm.</small> * ''[[Antidesma coriaceum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma costulatum]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Antidesma cruciforme]]'' <small>Gage</small> * ''[[Antidesma curranii]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma cuspidatum]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma dallachyanum]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Antidesma digitaliforme]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma eberhardtii]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma edule]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma elassophyllum]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Antidesma elbertii]]'' <small>Petra Hoffm.</small> * ''[[Antidesma erostre]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Antidesma excavatum]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Antidesma ferrugineum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma forbesii]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Antidesma fordii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Antidesma fruticosum]]'' <small>(Lour.) Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma fruticulosum]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Antidesma ghaesembilla]]'' <small>Gaertn.</small> * ''[[Antidesma gillespieanum]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Antidesma hainanense]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma helferi]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Antidesma heterophyllum]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma insulare]]'' <small>Gillespie</small> * ''[[Antidesma japonicum]]'' <small>Siebold & Zucc.</small> * ''[[Antidesma jayasuriyae]]'' <small>Chakrab. & M.Gangop.</small> * ''[[Antidesma jongkindii]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Antidesma jucundum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma × kapuae]]'' <small>Rock</small> * ''[[Antidesma keralense]]'' <small>Chakrab. & M.Gangop.</small> * ''[[Antidesma khasianum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Antidesma kunstleri]]'' <small>Gage</small> * ''[[Antidesma laciniatum]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma laurifolium]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma leucocladon]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Antidesma leucopodum]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Antidesma macgregorii]]'' <small>C.B.Rob.</small> * ''[[Antidesma maclurei]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma madagascariense]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Antidesma membranaceum]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma messianianum]]'' <small>Guillaumin</small> * ''[[Antidesma microcarpum]]'' <small>Elmer</small> * ''[[Antidesma minus]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma montanum]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma montis-silam]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma myriocarpum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma neurocarpum]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Antidesma nienkui]]'' <small>Merr. & Chun</small> * ''[[Antidesma nigricans]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma oblongum]]'' <small>(Hutch.) Keay</small> * ''[[Antidesma orthogyne]]'' <small>(Hook.f.) Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma pachybotryum]]'' <small>Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Antidesma pachystachys]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Antidesma pacificum]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma pahangense]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma parvifolium]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Antidesma pendulum]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Antidesma petiolatum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma phanrangense]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma platyphyllum]]'' <small>H.Mann</small> * ''[[Antidesma pleuricum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma poilanei]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma polystylum]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma pulvinatum]]'' <small>Hillebr.</small> * ''[[Antidesma puncticulatum]]'' <small>Miq.</small> * ''[[Antidesma pyrifolium]]'' <small>Müll.Arg.</small> * ''[[Antidesma rhynchophyllum]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Antidesma riparium]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma roxburghii]]'' <small>Wall. ex Tul.</small> * ''[[Antidesma rufescens]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma sinuatum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Antidesma sootepense]]'' <small>Craib</small> * ''[[Antidesma spatulifolium]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma stipulare]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma subbicolor]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma subcordatum]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Antidesma tetrandrum]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma tomentosum]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma tonkinense]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Antidesma trichophyllum]]'' <small>A.C.Sm.</small> * ''[[Antidesma vaccinioides]]'' <small>Airy Shaw</small> * ''[[Antidesma velutinosum]]'' <small>Blume</small> * ''[[Antidesma velutinum]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Antidesma venenosum]]'' <small>J.J.Sm.</small> * ''[[Antidesma venosum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Tul.</small> * ''[[Antidesma vogelianum]]'' <small>Müll.Arg.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Starr 020925-0032 Antidesma platyphyllum.jpg Antidesma (22620).jpg Antidesma sp (78241).jpg Aralam Wildlife sanctuary (13155).jpg അരയാൽ (Ficus religiosa).jpg എലിച്ചെവിയൻ.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Antidesma| ]] c1c7r7nd9n7px666qnu1dsxoka4royk Ximenia 0 420330 3372741 2874758 2026-11-15T13:58:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372741 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Ximenia americana leaves & fruit at Chilkur near Hyderabad, AP W2 IMG 7288.jpg |image_caption = ''Ximenia americana'' |display_parents = 3 |taxon = Ximenia |authority = Plum. ex [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Heymassoli'' <small>Aubl.</small> * ''Ximeniopsis'' <small>Alain</small> }} '''''Ximenia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Olacaceae. == Spesies == Daar is tien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28311-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241207061126/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:28311-1 |argiefdatum= 7 Desember 2024 |besoekdatum=21 Oktober 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Ximenia afra]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Ximenia americana]]'' <small>L.</small> * ''[[Ximenia coriacea]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Ximenia glauca]]'' <small>(DeFilipps) Bentouil</small> * ''[[Ximenia horrida]]'' <small>Urb. & Ekman</small> * ''[[Ximenia intermedia]]'' <small>(Chodat & Hassl.) DeFilipps</small> * ''[[Ximenia parviflora]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Ximenia perrieri]]'' <small>Cavaco & Keraudren</small> * ''[[Ximenia pubescens]]'' <small>Standl.</small> * ''[[Ximenia roigii]]'' <small>León</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ximenia| ]] 4jz90611v0tn5jdb3thesf5zgrr0z7d Ximenia roigii 0 420358 3372742 3006960 2026-11-15T14:00:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372742 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | naam = | beeld = | bewaringstatus = VU | statusstelsel = IUCN2.3 | statusverwysing = <ref name="iucn status" /> | takson = Ximenia roigii | outeur = [[Frère León (Joseph Sylvestre Sauget)|León]], (1948) | sinonieme = }} '''''Ximenia roigii''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Olacaceae [[Familie (biologie)|familie]] is.<ref name="powo" /><ref name="iucn status" /> Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kuba]].<ref name="powo" /> Dit word bedreig deur [[habitatverlies]].<ref name="iucn status" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=Areces-Mallea, A.E. |date=1998 |title=''Ximenia roigii'' |volume=1998 |page=e.T31684A9646264 |doi=10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T31684A9646264.en |access-date=16 November 2021}}</ref> <ref name="powo">{{Cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:269540-2 |title=Plants of the World Online |lang=en |access-date=22 Oktober 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240914080325/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:269540-2 |archive-date=14 September 2024 |url-status=dead}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ximenia|roigii]] [[Kategorie:Flora van Kuba]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kuba]] o4w1nec9mqr5otqandua4uxei03zkyy Adenia pechuelii 0 420570 3372832 3007008 2026-11-15T17:22:01Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372832 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | bewaringstatus = LC | statusstelsel = IUCN3.1 | statusverwysing = <ref name="iucn status" /> | naam = | beeld = | takson = Adenia pechuelii | outeur = ([[Adolf Engler|Engl.]]) [[Hermann Harms|Harms]], (1897) | sinonieme =* ''Echinothamnus pechuelii'' <small>Engl.</small> |sinonieme_verwysing =<ref name="POWO" /><ref name="COL" /> }} '''''Adenia pechuelii''''' is 'n klim [[geofiet]] wat deel van die ''Passifloraceae'' [[Familie (biologie)|familie]] is.<ref name="POWO" /> Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Namibië]].<ref name="POWO" /> == Galery == <gallery> Adenia pechuelii-01.jpg Adenia pechuelii-1261 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg Adenia pechuelii-2.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="iucn status">{{cite iucn |author=Craven, P. |date=2004 |title=''Adenia pechuelii'' |volume=2004 |page=e.T46860A11082285 |doi=10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T46860A11082285.en |access-date=16 November 2021}}</ref> <ref name="POWO">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:674148-1 |title=Adenia pechuelii (Engl.) Harms |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=June 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241208000755/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:674148-1 |archive-date= 8 Desember 2024 |url-status=dead}}</ref> <ref name="COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/9Z6B |title= Adenia pechuelii (Engl.) Harms |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Catalogue of Life |publisher=Species 2000 |access-date=June 2, 2023}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Adenia|pechuelii]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Endemiese plante van Namibië]] 4lzfydv4feodndggy8l4ibmwn1qo0u5 Adenia 0 420678 3372831 2874435 2026-11-15T17:20:19Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372831 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Adenia pechuelii-01.jpg |image_caption = ''Adenia pechuelii'' |display_parents = 3 |taxon = Adenia |authority = Forssk., (1775) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Blepharanthes'' <small>Sm.</small> * ''Clemanthus'' <small>Klotzsch</small> * ''Echinothamnus'' <small>Engl.</small> * ''Erythrocarpus'' <small>M.Roem.</small> * ''Jaeggia'' <small>Schinz</small> * ''Keramanthus'' <small>Hook.f.</small> * ''Kolbia'' <small>P.Beauv.</small> * ''Machadoa'' <small>Welw. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''Microblepharis'' <small>M.Roem.</small> * ''Modecca'' <small>Lam.</small> * ''Ophiocaulon'' <small>Hook.f.</small> * ''Paschanthus'' <small>Burch.</small> }} '''''Adenia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 105 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31727-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251117195135/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31727-1 |argiefdatum=17 November 2025 |besoekdatum=17 Februarie 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Adenia aculeata]]'' <small>(Oliv. ex Hook.) [[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Adenia acuta]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia adenifera]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia angulosa]]'' <small>G.W.Hu & Q.F.Wang</small> * ''[[Adenia antongilliana]]'' <small>(Tul.) Schinz</small> * ''[[Adenia ballyi]]'' <small>Verdc.</small> * ''[[Adenia banaensis]]'' <small>C.Cusset</small> * ''[[Adenia barthelatii]]'' <small>M.Pignal, Yockteng, Hearn & Labat</small> * ''[[Adenia bequaertii]]'' <small>Robyns & Lawalrée</small> * ''[[Adenia boivinii]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia cardiophylla]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia cissampeloides]]'' <small>(Planch. ex Hook.) Harms</small> * ''[[Adenia cladosepala]]'' <small>(Baker) Harms</small> * ''[[Adenia cordifolia]]'' <small>(Blume) Engl.</small> * ''[[Adenia crassa]]'' <small>Merr.</small> * ''[[Adenia cynanchifolia]]'' <small>(Benth.) Harms</small> * ''[[Adenia densiflora]]'' <small>(Baker) Harms</small> * ''[[Adenia digitata]]'' <small>(Harv.) Engl.</small> * ''[[Adenia dinklagei]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Adenia dolichosiphon]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia ecirrosa]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia elegans]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Adenia ellenbeckii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia epigea]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Adenia erecta]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia fasciculata]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia fernandesiana]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Adenia firingalavensis]]'' <small>(Drake ex Jum.) Harms</small> * ''[[Adenia fruticosa]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Adenia gedoensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia glauca]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Adenia globosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Adenia goetzei]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia gracilis]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia gummifera]]'' <small>(Harv.) Harms</small> * ''[[Adenia hastata]]'' <small>(Harv.) Schinz</small> * ''[[Adenia heterophylla]]'' <small>(Blume) Koord.</small> * ''[[Adenia hondala]]'' <small>(Gaertn.) W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia huillensis]]'' <small>(Welw.) A.Fernald & R.Fernald</small> * ''[[Adenia inermis]]'' <small>(W.J.de Wilde) W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia isaloensis]]'' <small>(H.Perrier) W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia karibaensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia keramanthus]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia kigogoensis]]'' <small>Hearn</small> * ''[[Adenia kinabaluensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia kirkii]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia lanceolata]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Adenia lapiazicola]]'' <small>Bard.-Vauc.</small> * ''[[Adenia latipetala]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia letouzeyi]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia lewallei]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Adenia lindiensis]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia litoralis]]'' <small>Hearn</small> * ''[[Adenia lobata]]'' <small>(Jacq.) Engl.</small> * ''[[Adenia longistipulata]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia macrophylla]]'' <small>(Blume) Koord.</small> * ''[[Adenia malangeana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia mannii]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia mcdadiana]]'' <small>Hearn</small> * ''[[Adenia metamorpha]]'' <small>Hearn</small> * ''[[Adenia metriosiphon]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia monadelpha]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Adenia mossambicensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia natalensis]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia olaboensis]]'' <small>Claverie</small> * ''[[Adenia ovata]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia pachyphylla]]'' <small>W.J.de Wildev</small> * ''[[Adenia panduriformis]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Adenia pechuelii]]'' <small>(Engl.) Harms</small> * ''[[Adenia peltata]]'' <small>(Baker) Schinz</small> * ''[[Adenia penangiana]]'' <small>(Wall. ex G.Don) W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia perrieri]]'' <small>Clavaud</small> * ''[[Adenia pierrei]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Adenia pinnatisecta]]'' <small>(Craib) Craib</small> * ''[[Adenia poggei]]'' <small>(Engl.) Engl.</small> * ''[[Adenia poilanei]]'' <small>C.Cusset</small> * ''[[Adenia pulchra]]'' <small>M.G.Gilbert & W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia pyromorpha]]'' <small>(H.Perrier) W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia racemosa]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia refracta]]'' <small>(Tul.) Schinz</small> * ''[[Adenia repanda]]'' <small>(Burch.) Engl.</small> * ''[[Adenia reticulata]]'' <small>(De Wild. & T.Durand) Engl.</small> * ''[[Adenia rumicifolia]]'' <small>Engl. & Harms</small> * ''[[Adenia schliebenii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia schweinfurthii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Adenia sphaerocarpa]]'' <small>Clavaud</small> * ''[[Adenia spinosa]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Adenia staudtii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia stenodactyla]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia stricta]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia stylosa]]'' <small>(H.Perrier) Hearn</small> * ''[[Adenia subsessilifolia]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Adenia tisserantii]]'' <small>A.Fernald & R.Fernald</small> * ''[[Adenia tricostata]]'' <small>W.J.de Wilde</small> * ''[[Adenia trilobata]]'' <small>(Roxb.) Engl.</small> * ''[[Adenia trisecta]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia tuberifera]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Adenia venenata]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Adenia viridiflora]]'' <small>Craib</small> * ''[[Adenia volkensii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia welwitschii]]'' <small>(Mast.) Engl.</small> * ''[[Adenia wightiana]]'' <small>(Wall. ex Wight & Arn.) Engl.</small> * ''[[Adenia wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Adenia zambesiensis]]'' <small>R.Fern. & A.Fern.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Adenia| ]] 18grfohl7cseff869tn1s1x13xkywh7 Xysmalobium 0 421674 3372756 2844093 2026-11-15T14:10:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372756 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Xysmalobium''}} {{Outomatiese taksoboks | name = Bitterwortels | image = Xysmalobium undulatum var. undulatum 5Dsr 9282.jpg | image_width = 250px | image_caption = ''Xysmalobium undulatum var. undulatum'' | taxon = Xysmalobium | authority = [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1810) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>Sien teks.</center> | synonyms =* ''Pachyacris'' <small>Schltr.</small> }} '''''Xysmalobium''''' (bitterwortels) is ’n [[genus]] [[struik]]e wat [[inheems]] aan [[Afrika]] is maar dit kom nie in [[Madagaskar]] voor nie. Dit behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Apocynaceae]]. == Spesies == Daar is 40 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3801-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241202144119/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:3801-1 |argiefdatum= 2 Desember 2024 |besoekdatum= 1 Desember 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Xysmalobium acerateoides]]'' <small>(Schltr.) N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium alatum]]'' <small>Goyder</small> * ''[[Xysmalobium andongense]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Xysmalobium asperum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium banjoense]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Xysmalobium baurii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium brownianum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium carinatum]]'' <small>(Schltr.) N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium confusum]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Xysmalobium congoense]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium convallariiflorum]]'' <small>Markgr.</small> * ''[[Xysmalobium fluviale]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Xysmalobium fraternum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium gerrardii]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Xysmalobium gomphocarpoides]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) D.Dietr.</small> * ''[[Xysmalobium gossweileri]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium gramineum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium heudelotianum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Xysmalobium holubii]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Xysmalobium involucratum]]'' <small>(E.Mey.) Decne.</small> * ''[[Xysmalobium kaessneri]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium membraniferum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium orbiculare]]'' <small>(E.Mey.) D.Dietr.</small> * ''[[Xysmalobium parviflorum]]'' <small>Harv. ex Scott Elliot</small> * ''[[Xysmalobium patulum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium pearsonii]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Xysmalobium pedifoetidum]]'' <small>Bester & Nicholas</small> * ''[[Xysmalobium podostelma]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Xysmalobium prunelloides]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Xysmalobium rhodesianum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Xysmalobium rhomboideum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium samoritourei]]'' <small>Goyder</small> * ''[[Xysmalobium sessile]]'' <small>(Decne.) Decne.</small> * ''[[Xysmalobium stockenstromense]]'' <small>Scott Elliot</small> * ''[[Xysmalobium stocksii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium tysonianum]]'' <small>Schltr.) N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium undulatum]]'' <small>(L.) W.T.Aiton</small> * ''[[Xysmalobium winterbergense]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium woodii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Xysmalobium zeyheri]]'' <small>N.E.Br.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xysmalobium| ]] 867jw3nkk0z79rjag887j654skmweuv Attack on a China Mission 0 423614 3372917 3350560 2026-11-15T23:09:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372917 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{TITELAANSIG|''Attack on a China Mission''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Attack on a China Mission | beeld = AttackonaChinaMission.jpg | regisseur = [[James Williamson]] | produksieleier = James Williamson | draaiboekskrywer = | met = {{Plainlist| * Mr. James * Mr. Lepard * Florence Williamson}} | kinematografie = James Williamson | musiek = | redigeerder = | verspreider = | ateljee = Williamson Kinematograph Company | vrystelling = [[17 November]] [[1900]] | speeltyd = 85 sek | land = {{VK}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0000273 }} '''''Attack on a China Mission''''' is 'n Britse kort stildramafilm uit [[1900]]. [[James Williamson]] is die regisseur.<ref>[https://letterboxd.com/film/attack-on-a-china-mission/ Attack on a China Mission]</ref><ref>Shih-Wen Chen. ''Representations of China in British Children's Fiction, 1851-1911''</ref> Die film toon 'n aantal matrose wat tot die redding kom van die vrou van 'n sendeling wat deur Boksers vermoor is.<ref>{{Cite web|title=Attack on a China Mission - Bluejackets to the Rescue (1900)|url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6bf79806|archive-url=https://web.archive.org/web/20230108232840/https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6bf79806|url-status=dead|archive-date=8 Januarie 2023|access-date=2020-08-07|website=BFI|language=en}}</ref> Die hoofrolspelers is Mr. James, Mr. Lepard en Florence Williamson. Die film wat van vier verskillende posisies verfilm is, was volgens Michael Brooke van ''BFI Screenonline'', innoverend in inhoud en tegniek. Dit het 'n omgekeerde hoeksnit en ten minste twee dosyn akteurs ingesluit, terwyl die meeste dramatiese films van die era uit enkelfiguur rolverdelings en baie min skote bestaan het. Die rolprenthistorikus John Barnes beweer ''Attack on a China Mission'' het tot op daardie tydstip "die mees volledig ontwikkelde narratief" van enige Engelse rolprent gehad."<ref name="BFIso01">{{cite web |title=Attack on a China Mission |first=Michael |last=Brooke |url=http://www.screenonline.org.uk/film/id/520615/ |work=BFI Screenonline Database |date= |accessdate=2011-04-24 |archive-url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20110117210456/http://www.screenonline.org.uk/film/id/520615/index.html |archive-date=2011-01-17 |url-status=dead }}</ref> ==Produksie== [[Lêer:Attack on a China Mission (1900).webm|links|duimnael|'''''Attack on a China Mission'' (1900)''']] Die regisseur, geïnspireer deur [[Georges Méliès]] se invloedryke elf-tonele gedramatiseerde dokumentêr ''L'Affaire Dreyfus'' (1899), het die film gemaak om te voldoen aan 'n waargenome openbare aanvraag vir beeldmateriaal van die [[Bokseropstand]], wat in die vroeë maande van 1900 begin het, by 'n verlate huis genaamd Ivy Lodge in Hove, waar, volgens Michael Brooke, "hy baie moeite gedoen het om te verseker dat sy film het outentiek voorgekom, die huis met 'n tweetalige Anglo-Chinese 'Mission Station'-teken toegerus en op sy agtergrond as 'n apteker gereken om geweerskote en ontploffings te simuleer. ==Première== Die film is op 17 November 1900 vir die eersdte keer in die Hove stadsaal gewys, waar dit, volgens Michael Brooke, "so 'n sukses was dat die gehoor (vrugteloos) 'n herhaalde vertoning daar en dan geëis het." == Hoofrolspelers == * Mr. James * Mr. Lepard * Florence Williamson ==Bewaring== Net minder as die helfte van die oorspronklike 70 meter beeldmateriaal oorleef, maar volgens Michael Brooke, "sluit dit materiaal van al vier skote in, en ondanks 'n paar ooglopende afwerkings (die aanvanklike forsering van die hek ontbreek, en die vrou se appèl op die balkon aan die matrose moes sekerlik meer as een sekonde geduur het), genoeg bly oor om 'n goeie weergawe te gee van wat die oorspronklike gehoor moes gesien het." == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0000273}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Britse rolprente]] lyfvl7xh6if2mp6sivc3lz5fcjyk1ye Cyphia 0 424154 3373120 2874904 2026-11-16T10:28:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373120 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cyphia digitata 0142.jpg |image_caption = ''Cyphia digitata'' |display_parents = 3 |taxon = Cyphia |authority = [[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]], (1767) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cyphiella'' <small>(C.Presl) Spach</small> * ''Cyphium'' <small>J.F.Gmel.</small> * ''Cyphopsis'' <small>Kuntze.</small> }} '''''Cyphia''''' (baroe) is 'n [[genus]] van meerjarige [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Campanulaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is 74 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5667-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241222182717/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:5667-1 |argiefdatum=22 Desember 2024 |besoekdatum=12 Februarie 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Cyphia alba]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cyphia alicedalensis]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia angustifolia]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]] ex C.Presl</small> * ''[[Cyphia angustiloba]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia aspergilloides]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia banksiana]]'' <small>(E.Wimm.) E.B.Knox</small> * ''[[Cyphia basiloba]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia belfastica]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia bolusii]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia brachyandra]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia brevifolia]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia brummittii]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia bulbosa]]'' <small>(L.) P.J.Bergius</small> * ''[[Cyphia campestris]]'' <small>Eckl. & Zeyh. ex C.Presl</small> * ''[[Cyphia comptonii]]'' <small>Bond</small> * ''[[Cyphia corylifolia]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cyphia couroublei]]'' <small>Bamps & Malaisse</small> * ''[[Cyphia crenata]]'' <small>(Thunb.) C.Presl</small> * ''[[Cyphia decora]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia deltoidea]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia dentariifolia]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia digitata]]'' <small>(Thunb.) Willd.</small> * ''[[Cyphia elata]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cyphia erecta]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Cyphia eritreana]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia galpinii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia gamopetala]]'' <small>J.Duvign. & Denaeyer</small> * ''[[Cyphia georgica]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia glabra]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia glandulifera]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Cyphia heterophylla]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia incisa]]'' <small>(Thunb.) Willd.</small> * ''[[Cyphia lasiandra]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cyphia latipetala]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia linarioides]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia longiflora]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cyphia longifolia]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cyphia longilobata]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia longipedicellata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia longipetala]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia maculosa]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia mafingensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia mazoensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cyphia natalensis]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia nyikensi]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Cyphia oligotricha]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cyphia pectinata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia persicifolia]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Cyphia phillipsii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia phyteuma]]'' <small>(L.) Willd.</small> * ''[[Cyphia ramosa]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia ranunculifolia]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia reducta]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia revoluta]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia richardsiae]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia rogersii]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cyphia rupestris]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia salteri]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia schlechteri]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia smutsii]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia stenodonta]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia stenopetala]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cyphia stenophylla]]'' <small>(E.Wimm.) E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia stheno]]'' <small>Webb</small> * ''[[Cyphia subtubulata]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Cyphia sylvatica]]'' <small>Eckl. ex C.Presl</small> * ''[[Cyphia tenera]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cyphia transvaalensis]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia triphylla]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia tysonii]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cyphia ubenensis]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Cyphia undulata]]'' <small>Eckl. ex C.Presl</small> * ''[[Cyphia volubilis]]'' <small>(Burm.f.) Willd.</small> * ''[[Cyphia zeyheriana]]'' <small>C.Presl</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyphia| ]] 4xcxh6uj89743yhr0nwcdkfy19b12rj Alice in Wonderland (1903-rolprent) 0 424266 3372861 3350805 2026-11-15T19:29:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372861 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''Alice in Wonderland''}} {{Inligtingskas rolprent | naam = Alice in Wonderland | beeld = Norman Whitten Mad Hatter 1903.jpg | regisseur = Cecil Hepworth<br />Percy Stow | produksieleier = {{Plainlist| * Cecil M. Hepworth * Herman Casler * Elias Koopman * Harry Marvin }} | draaiboekskrywer = Cecil M. Hepworth | met = {{Plainlist| * May Clark * Cecil M. Hepworth * Mrs. Cecil Hepworth * Norman Whitten }} | kinematografie = Cecil M. Hepworth | musiek = | redigeerder = | verspreider = {{Plainlist| * American Mutoscope and Biograph Company * Edison Manufacturing Company * Kleine Optical Company }} | ateljee = Hepworth Picture Plays | vrystelling = [[17 Oktober]] [[1903]] | speeltyd = | land = {{VK}} | taal = | begroting = | bruto = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | webtuiste = | imdb_id = 0000420 }} '''''Alice in Wonderland''''' is 'n Britse stil fantasierolprent uit [[1903]]. Cecil Hepworth en Percy Stow is die regisseurs.<ref>Alan Goble. ''The Complete Index to Literary Sources in Film''</ref><ref>[https://letterboxd.com/film/alice-in-wonderland/ Alice in Wonderland]</ref><ref name=BFI>{{cite web |url=http://www.screenonline.org.uk/film/id/974410/ |title=Alice in Wonderland (1903) |publisher=British Film Institute Screenonline |access-date=16 Februarie 2025 |archive-url=https://webarchive.nationalarchives.gov.uk/ukgwa/20090907063949/http://www.screenonline.org.uk/film/id/974410/index.html |archive-date= 7 September 2009 |url-status=dead}}</ref> Die hoofrolspelers is [[May Clark]], Cecil M. Hepworth, Mrs. Cecil Hepworth en Norman Whitten. Dit is bekend dat daar net een kopie van die oorspronklike film bestaan. Die British Film Institute (BFI) het die rolprent en sy oorspronklike rolprentkleur gedeeltelik gerestoureer en dit in 2010 vrygestel. Volgens BFI het die oorspronklike film ongeveer 12 minute geduur; die herstel duur 9 minute en 35 sekondes.<ref name=BFI/> Aan die begin van die restourasie is dit verklaar as die eerste rolprentverwerking van [[Lewis Carroll]] se 1865-kinderboek ''[[Alice se avonture in Wonderland]]''.<ref>{{cite web|title=The First Film Adaptation of Alice in Wonderland (1903)|url=http://www.openculture.com/2016/03/the-earliest-film-adaptation-of-alice-in-wonderland-from-1903.html|website=Open Culture|last=Mills|first=Ted|date= 31 March 2016|access-date=19 Mei 2017}}</ref> Dit is meestal by Port Meadow in [[Oxford]] verfilm. Die film, wat deur die BFI 'n "landmerkfantasie" genoem word,<ref name=Fantasy/> is onvergeetlik vir sy gebruik van spesiale effekte, insluitend Alice se krimp in die Hall of Many Doors, en in haar groot grootte, vas in die Wit Konyn se huis en reik na hulp deur 'n venster.<ref name=Fantasy>{{cite news |title=Alice in Wonderland 150th anniversary: eight very different film versions |url=https://www.bfi.org.uk/lists/alice-wonderland-eight-very-different-film-versions |access-date=4 November 2019 |agency=British Film Institute}}</ref> Dit is nou by verskeie bronne beskikbaar en is ingesluit as 'n bonusfunksie op 'n 1996 [[BBC]] DVD. Dit is ook ingesluit in die ''Vintage Cinema: Experiments in early film 1900's'' [[DVD]]. == Hoofrolspelers == {| class="wikitable" ! Akteurs !! Karakters |- | [[May Clark]] || Alice |- | Cecil M. Hepworth|| Padda |- | Geoffrey Faithfull || Speelkaart |- | Stanley Faithfull || Speelkaart |- | Mrs. Margaret Hepworth || Wit Konyn/ Koninging van Harte |- | Norman Whitten || Hoedemaker ("Mad Hatter") / Vis |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} {{Wikiquote-inlyn}} * {{IMDb title|0000420}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Britse rolprente]] swyzg5u52oukgcl6zec3uqhkfy1xfc3 Basananthe 0 424660 3372926 2874897 2026-11-16T00:33:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372926 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Basananthe triloba (Passifloraceae) (46488901834).jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Basananthe |authority = Peyr., (1859) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Carania'' <small>Chiov.</small> * ''Tryphostemma'' <small>Harv.</small> }} '''''Basananthe''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] ''Aizoaceae''. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is 37 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31736-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250228195354/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:31736-1 |argiefdatum=28 Februarie 2025 |besoekdatum=28 Februarie 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Basananthe aciphylla]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Basananthe apetala]]'' <small>(Baker f.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe aristolochioides]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe baumii]]'' <small>(Harms) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe berberoides]]'' <small>(Chiov.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe botryoidea]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe cupricola]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe gossweileri]]'' <small>(Hutch. & K.Pearce) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe hanningtoniana]]'' <small>(Mast.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe hederae]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe heterophylla]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Basananthe hispidula]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe holmesii]]'' <small>R.Fern. & A.Fern.</small> * ''[[Basananthe kisimbae]]'' <small>Malaisse & Bamps</small> * ''[[Basananthe kottoensis]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe kundelunguensis]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe lanceolata]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe littoralis]]'' <small>Peyr.</small> * ''[[Basananthe longifolia]]'' <small>(Harms) R.Fern. & A.Fern.</small> * ''[[Basananthe malaissei]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe merolae]]'' <small>Raimondo & Moggi</small> * ''[[Basananthe nummularia]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]]</small> * ''[[Basananthe papillosa]]'' <small>(A.Fern. & R.Fern.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe parvifolia]]'' <small>(Baker f.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe pedata]]'' <small>(Baker f.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe phaulantha]]'' <small>(Dandy) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe polygaloides]]'' <small>(Hutch. & K.Pearce) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe pseudostipulata]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe pubiflora]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe reticulata]]'' <small>(Baker f.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe sandersonii]]'' <small>(Harv.) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe scabrida]]'' <small>A.Robyns</small> * ''[[Basananthe scabrifolia]]'' <small>(Dandy) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe spinosa]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe subsessilicarpa]]'' <small>J.B.Gillett ex Verdc.</small> * ''[[Basananthe triloba]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) J.J.de Wilde</small> * ''[[Basananthe zanzibarica]]'' <small>(Mast.) J.J.de Wilde</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Basananthe| ]] pvq17nukrmhz673stumw6ywjxdwkrsg Anthocleista 0 424725 3372889 2874858 2026-11-15T21:12:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372889 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Anthocleista_grandiflora.jpg |image_caption = ''Anthocleista grandiflora'' |display_parents = 3 |taxon = Anthocleista |authority = Afzel. ex [[Robert Brown (botanis)|R.Br.]], (1818) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Anthocleista''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Gentianaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is sestien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:25028-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Anthocleista amplexicaulis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Anthocleista djalonensis]]'' <small>A.Chev.</small> * ''[[Anthocleista grandiflora]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Anthocleista inermis]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Anthocleista laxiflora]]'' <small>Baker</small> * ''[[Anthocleista liebrechtsiana]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Anthocleista longifolia]]'' <small>(Lam.) Boiteau</small> * ''[[Anthocleista madagascariensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Anthocleista microphylla]]'' <small>Wernham</small> * ''[[Anthocleista nobilis]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Anthocleista obanensis]]'' <small>Wernham</small> * ''[[Anthocleista potalioides]]'' <small>J.J.de Wilde</small> * ''[[Anthocleista procera]]'' <small>Lepr. ex Bureau</small> * ''[[Anthocleista scandens]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Anthocleista schweinfurthii]]'' <small>Gilg</small> * ''[[Anthocleista vogelii]]'' <small>Planch.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anthocleista| ]] 3yqfqksfb8xmwam7k76pcpxoe1sxjpm Anacampseros 0 426178 3372872 3279209 2026-11-15T20:21:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372872 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Anacampseros rufescens3 ies.jpg |image_caption = ''Anacampseros rufescens'' |display_parents = 3 |taxon = Anacampseros |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1758), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Anacampseros''''' (meer bekend as ''haaskos'') is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Anacampserotaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Australië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 59 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:326007-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221019151813/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:326007-2 |argiefdatum=19 Oktober 2022 |besoekdatum=20 Oktober 2022 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=21em}} * ''[[Anacampseros affinis]]'' <small>H.Pearson & Stephens</small> * ''[[Anacampseros albidiflora]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros albissima]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]</small> * ''[[Anacampseros arachnoides]]'' <small>(Haw.) Sims</small> * ''[[Anacampseros australiana]]'' <small>J.M.Black</small> * ''[[Anacampseros baeseckei]]'' <small>Dinter ex Poelln.</small> * ''[[Anacampseros bayeriana]]'' <small>S.A.Hammer</small> * ''[[Anacampseros coahuilensis]]'' <small>(S.Watson) Eggli & Nyffeler</small> * ''[[Anacampseros comptonii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Anacampseros decapitata]]'' <small>Burgoyne & J.van Thiel</small> * ''[[Anacampseros densifolia]]'' <small>Dinter ex Poelln.</small> * ''[[Anacampseros depauperata]]'' <small>(A.Berger) Poelln.</small> * ''[[Anacampseros dielsiana]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Anacampseros dinteri]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Anacampseros filamentosa]]'' <small>(Haw.) Sims</small> * ''[[Anacampseros fissa]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros gariepensis]]'' <small>(G.Will.) [[Dierdré Snijman|Snijman]]</small> * ''[[Anacampseros gracilis]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros grisea]]'' <small>(G.Will.) Dreher</small> * ''[[Anacampseros harveyi]]'' <small>(J.van Thiel & Lavranos) Dreher</small> * ''[[Anacampseros herreana]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros hillii]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Anacampseros karasmontana]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Anacampseros kurtzii]]'' <small>Bacig.</small> * ''[[Anacampseros lanceolata]]'' <small>(Haw.) Sweet</small> * ''[[Anacampseros lavbleckiana]]'' <small>(G.Will.) Dreher</small> * ''[[Anacampseros mallei]]'' <small>(G.Will.) G.Will.</small> * ''[[Anacampseros marlothii]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros meyeri]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros namaquensis]]'' <small>H.Pearson & Stephens</small> * ''[[Anacampseros nebrownii]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros nitida]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros papyracea]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Fenzl</small> * ''[[Anacampseros paradoxa]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros perplexa]]'' <small>(G.Will.) Snijman</small> * ''[[Anacampseros pisina]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Anacampseros prominens]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Anacampseros quinaria]]'' <small>E.Mey. ex Fenzl</small> * ''[[Anacampseros quinarioides]]'' <small>Dreher, Rodgerson & A.J.Young</small> * ''[[Anacampseros recurvata]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Anacampseros retusa]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros rhodesica]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Anacampseros rubroviridis]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros rufescens]]'' <small>(Haw.) Sweet</small> * ''[[Anacampseros ruschii]]'' <small>Dinter & Poelln.</small> * ''[[Anacampseros schoenlandii]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros scopata]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Anacampseros septentrionalis]]'' <small>Bruyns</small> * ''[[Anacampseros specksii]]'' <small>Dreher</small> * ''[[Anacampseros starkiana]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros subnuda]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros telephiastrum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Anacampseros tomentosa]]'' <small>A.Berger</small> * ''[[Anacampseros truncata]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros ustulata]]'' <small>E.Mey. ex Fenzl</small> * ''[[Anacampseros vanthielii]]'' <small>G.Will.</small> * ''[[Anacampseros variabilis]]'' <small>Poelln.</small> * ''[[Anacampseros vespertina]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Anacampseros vulcanensis]]'' <small>Añon</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Anacampseros albissima.jpg Anacampseros baeseckei.jpg Anacampseros rufescens.png Avonia papyracea en flor.jpg Macro Photograph of the Flower of Anacampseros Filamentosa 01.jpg Macro Photograph of the Fruit of Anacampseros Filamentosa.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anacampseros| ]] 2u39qrm7jsdu6431nifmm8nwzsbkd73 Calodendrum 0 428562 3373007 2911571 2026-11-16T05:59:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373007 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image =Calodendrum capense.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Calodendrum |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1782), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Pallassia'' <small>Houtt.</small> * ''Panzera'' <small>Cothen.</small> }} '''''Calodendrum''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rutaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331447-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20261001091408/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331447-2 |argiefdatum= 1 Oktober 2026 |besoekdatum=13 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Calodendrum capense]]'' <small>(L.f.) Thunb.</small> * ''[[Calodendrum eickii]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Calodendrum| ]] glqtuexo8127bca0c8iahd0codvc4kq Acmadenia 0 428564 3372828 2889374 2026-11-15T17:10:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372828 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Acmadenia mundiana flower.JPG |image_caption = ''Acmadenia mundiana'' |display_parents = 3 |taxon = Acmadenia |authority = Bartl. & H.L.Wendl., (1824) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Acmadenia''''' (duineboegoe) is 'n [[genus]] van [[struik]]ies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rutaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Al die [[spesie]]s is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is 33 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35554-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250430170142/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35554-1 |argiefdatum=30 April 2025 |besoekdatum=30 April 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Acmadenia alternifolia]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Acmadenia argillophila]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia baileyensis]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia bodkinii]]'' <small>(Schltr.) Strid</small> * ''[[Acmadenia burchellii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Acmadenia candida]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia densifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Acmadenia faucitincta]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia flaccida]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Acmadenia fruticosa]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia gracilis]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Acmadenia heterophylla]]'' <small>R.Glover</small> * ''[[Acmadenia kiwanensis]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia latifolia]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia laxa]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia macradenia]]'' <small>(Sond.) Dümmer</small> * ''[[Acmadenia macropetala]]'' <small>(R.Glover) [[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Acmadenia maculata]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia matroosbergensis]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Acmadenia mundiana]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Acmadenia nivea]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia nivenii]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Acmadenia obtusata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Acmadenia patentifolia]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia rourkeana]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia rupicola]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia sheilae]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia tenax]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia teretifolia]]'' <small>(Link) E.Phillips</small> * ''[[Acmadenia tetracarpellata]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Acmadenia tetragona]]'' <small>(L.f.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Acmadenia trigona]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Druce</small> * ''[[Acmadenia wittebergensis]]'' <small>(Compton) I.Williams</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acmadenia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] aewjsqbf133e7ze9gwal7scw01hv4mh Clausena 0 428618 3373072 3279220 2026-11-16T08:45:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373072 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Clausena lansium.jpg |image_caption = ''Clausena lansium'' |display_parents = 3 |taxon = Clausena |authority = Burm.f., (1768) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cookia'' <small>Sonn.</small> * ''Fagarastrum'' <small>G.Don</small> * ''Gallesioa'' <small>M.Roem.</small> * ''Glaucena'' <small>Vitman</small> * ''Myaris'' <small>C.Presl</small> * ''Piptostylis'' <small>Dalzell</small> * ''Polycyema'' <small>Voigt</small> * ''Quinaria'' <small>Lour.</small> }} '''''Clausena''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rutaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is twintig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30056377-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260119063559/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30056377-2 |argiefdatum=19 Januarie 2026 |besoekdatum=31 Julie 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Clausena agasthyamalayana]]'' <small>E.S.S.Kumar, Shareef, P.E.Roy & Veldkamp</small> * ''[[Clausena anisata]]'' <small>(Willd.) Hook.f. ex Benth.</small> * ''[[Clausena anisum-olens]]'' <small>(Blanco) Merr.</small> * ''[[Clausena austroindica]]'' <small>B.C.Stone & K.K.N.Nair</small> * ''[[Clausena brevistyla]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Clausena emarginata]]'' <small>C.C.Huang</small> * ''[[Clausena engleri]]'' <small>Tanaka</small> * ''[[Clausena excavata]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Clausena hainanensis]]'' <small>C.C.Huang & W.F.Xing</small> * ''[[Clausena harmandiana]]'' <small>(Pierre) Guillaumin</small> * ''[[Clausena henryi]]'' <small>(Swingle) C.C.Huang</small> * ''[[Clausena heptaphylla]]'' <small>(Roxb. ex DC.) Wight & Arn.</small> * ''[[Clausena indica]]'' <small>(Dalzell) Oliv.</small> * ''[[Clausena lansium]]'' <small>(Lour.) Skeels</small> * ''[[Clausena lenis]]'' <small>Drake</small> * ''[[Clausena luxurians]]'' <small>(Kurz) Swingle</small> * ''[[Clausena pentaphylla]]'' <small>DC.</small> * ''[[Clausena poilanei]]'' <small>Molino</small> * ''[[Clausena wallichii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Clausena yunnanensis]]'' <small>C.C.Huang.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Bak Kayèe Kunyèt.jpg Clausena brevistyla fruit.jpg Clausena Smyrelliana.jpg Clausena sp from Agasthyarkoodam.jpg Indian trees - an account of trees, shrubs, woody climbers, bamboos, and palms indigenous or commonly cultivated in the British Indian Empire (1906) (20185467903).jpg ஆனாப் பழம் 1(Clausena dentata).jpg സർവ്വരസ (Clausena heptaphylla) (19876).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Clausena| ]] 4qqyx92ajzpjghkjch1kg9d3fucqtl0 Coleonema 0 428619 3373080 3279221 2026-11-16T09:08:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373080 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Coleonema album KirstenboshBotGard09292010B.JPG |image_caption = ''Coleonema album'' |display_parents = 3 |taxon = Coleonema |authority = Bartl. & H.L.Wendl., (1824) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Coleonema''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Rutaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Al die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is agt [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35652-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260801062741/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:35652-1 |argiefdatum= 1 Augustus 2026 |besoekdatum= 1 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Coleonema album]]'' <small>(Thunb.) Bartl. & H.L.Wendl.</small> * ''[[Coleonema aspalathoides]]'' <small>A.Juss. ex G.Don</small> * ''[[Coleonema calycinum]]'' <small>(Steud.) I.Williams</small> * ''[[Coleonema juniperinum]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Coleonema nubigenum]]'' <small>Esterh.</small> * ''[[Coleonema pulchellum]]'' <small>I.Williams</small> * ''[[Coleonema pulchrum]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Coleonema virgatum]]'' <small>(Schltdl.) Eckl. & Zeyh.</small> == Galery == <gallery> Coleonema album 5Dsr 0086.jpg Coleonema Pulchrum Aurea.jpg A touch of color (4817963892).jpg Pink blossoms.jpg Small flowers bottom left light green background.jpg Sprig of tiny flowers.jpg Starr-090430-6757-Coleonema sp-flowers-Kula-Maui (24835314622).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Coleonema| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] h6qd16xcpg2c4q7nhntrhvu8i3ocu0c Chenolea 0 428981 3373060 2771368 2026-11-16T07:46:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373060 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Chenolea |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1781) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Chenolea''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Amaranthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Mosambiek]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6809-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220417074028/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6809-1 |argiefdatum=17 April 2022 |besoekdatum=23 Julie 2024 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Chenolea convallis]]'' <small>[[Dierdré Snijman|Snijman]] & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Chenolea diffusa]]'' <small>Thunb.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Chenolea| ]] fs0a5eve61oc4fr4lx9tyc6on0s4dvj Aristea 0 429201 3372910 2809921 2026-11-15T22:20:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372910 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Aristea africana 2.jpg |image_caption = ''Aristea africana'' |display_parents = 3 |taxon = Aristea |authority = Aiton, (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cleanthe'' <small>Salisb. ex Benth. & Hook.f.</small> * ''Ixia'' <small>L.</small> * ''Sisyrinchium'' <small>Eckl.</small> }} '''''Aristea''''' (blousuurkanolle) is 'n [[genus]] van immergroen [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Iridaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Madagaskar]] == Spesies == Daar is 60 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20252-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Aristea abyssinica]]'' <small>Pax</small> * ''[[Aristea africana]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Hoffmanns.</small> * ''[[Aristea alata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea anceps]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] ex Klatt</small> * ''[[Aristea angolensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea angustifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea bakeri]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Aristea bequaertii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Aristea biflora]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Aristea cantharophila]]'' <small>Goldblatt & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Aristea capitata]]'' <small>(L.) Ker Gawl.</small> * ''[[Aristea cistiflora]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Aristea cladocarpa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea compressa]]'' <small>Buchinger ex Baker</small> * ''[[Aristea cuspidata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Aristea dichotoma]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Ker Gawl.</small> * ''[[Aristea djalonis]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Aristea ecklonii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea elliptica]]'' <small>Goldblatt & A.P.Dold</small> * ''[[Aristea ensifolia]]'' <small>J.Muir</small> * ''[[Aristea farafangana]]'' <small>Goldblatt & Phillipson</small> * ''[[Aristea fimbriata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea flexicaulis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea galpinii]]'' <small>N.E.Br. ex Weim.</small> * ''[[Aristea glauca]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Aristea goetzei]]'' <small>Harms</small> * ''[[Aristea grandis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Aristea humbertii]]'' <small>H.Perrier</small> * ''[[Aristea inaequalis]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea juncifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea kitchingii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea latifolia]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Aristea lugens]]'' <small>(L.f.) Weim.</small> * ''[[Aristea madagascariensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea majubensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea montana]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea monticola]]'' <small>Goldblatt</small> * ''[[Aristea nana]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea nigrescens]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Aristea nyikensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea oligocephala]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea palustris]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Aristea parviflora]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea pauciflora]]'' <small>Wolley-Dod</small> * ''[[Aristea platycaulis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea polycephala]]'' <small>Harms</small> * ''[[Aristea pusilla]]'' <small>(Thunb.) Ker Gawl.</small> * ''[[Aristea racemosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aristea ranomafana]]'' <small>Goldblatt</small> * ''[[Aristea recisa]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Aristea rigidifolia]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Aristea rufobracteata]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea rupicola]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea schizolaena]]'' <small>Harv. ex Baker</small> * ''[[Aristea simplex]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Aristea singularis]]'' <small>Weim.</small> * ''[[Aristea spiralis]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Aristea teretifolia]]'' <small>Goldblatt & J.C.Manning</small> * ''[[Aristea torulosa]]'' <small>Klatt</small> * ''[[Aristea zeyheri]]'' <small>Baker</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aristea| ]] ko4kxmh70sqb0wqkth2zuy37t42y4dc Chick Corea 0 429462 3373063 3352635 2026-11-16T07:55:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 2 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373063 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Chick Corea | beeld = Chick Corea (ZMF 2019) IMGP8025 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Corea in 2019 | geboortenaam = Armando Anthony Corea | geboortedatum = {{Geboortedatum|1941|6|12}} | geboorteplek = Chelsea, [[Massachusetts]], Verenigde State | sterfdatum = {{sterfdatum en ouderdom|1941|6|12|2021|2|09}} | sterfplek = Tampa, [[Florida]], Verenigde State | instrument = {{flatlist| * [[Klavier]] * Sleutelborde * Vibrafoon * [[Trom]]me }} | genre = {{flatlist| * [[Jazz]] * jazz fusion * post-bop * avant-garde jazz * Latynse jazz * klassieke musiek * progressiewe rock }} | beroep = {{flatlist| * [[Musikant]] * [[komponis]] * bandleader }} | jare_aktief = 1962–2021<ref>{{cite web |last=Yanow |first=Scott |url=https://www.allmusic.com/artist/chick-corea-p66463/biography |archive-url=https://web.archive.org/web/20110705021819/https://www.allmusic.com/artist/chick-corea-p66463/biography |archive-date=5 Julie 2011 |url-status=live |title=Chick Corea |website=AllMusic |access-date=1 Julie 2011}}</ref> | etiket = {{flatlist| * ECM * Polydor * Stretch * Warner Bros. }} | webwerf = {{URL|chickcorea.com}} }} '''Armando Anthony''' "'''Chick'''" '''Corea''' ([[12 Junie]] [[1941]] – [[9 Februarie]] [[2021]]) was 'n Amerikaanse [[jazz]]musikant, -pianis, -komponis, orkesleier en [[Slaginstrument|perkussiespeler]].<ref name="Siemaszko">{{cite news |first1=Corky |last1=Siemaszko |url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/jazz-keyboard-virtuoso-chick-corea-dead-cancer-age-79-n1257558?cid=eml_nbn_20210211 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212004918/https://www.nbcnews.com/news/us-news/jazz-keyboard-virtuoso-chick-corea-dead-cancer-age-79-n1257558?cid=eml_nbn_20210211 |archive-date=12 Februarie 2021 |url-status=live |title=Jazz Keyboard Virtuoso Chick Corea Dead from Cancer Age 79 |publisher=NBC |date=12 Februarie 2021}}</ref><ref name="ALLMUSIC">{{cite web |last1=Yanow |first1=Scott |title=Chick Corea – Biography |url=https://www.allmusic.com/artist/chick-corea-mn0000110541/biography |archive-url=https://web.archive.org/web/20180124135852/https://www.allmusic.com/artist/chick-corea-mn0000110541/biography |archive-date=24 Januarie 2018 |url-status=live |website=AllMusic |access-date=24 Januarie 2018}}</ref> Sy komposisies ''Spain'', ''500 Miles High'', ''La Fiesta'', ''Armando's Rhumba'' en ''Windows'' word beskou as standaard jazzwerke.<ref>{{cite web |url=http://www.bluenote.com/artists/chick-corea |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803200731/http://www.bluenote.com/artists/chick-corea |archive-date=3 Augustus 2017 |url-status=live |title=Chick Corea |publisher=Blue Note |access-date=25 Julie 2017}}</ref> As lid van [[Miles Davis]] se orkes aan die einde van die 1960's het hy deel gehad aan die geboorte van jazz fusion. In die laat-1970's het hy die jazz fusion-orkes ''Return to Forever'' gestig.<ref name="ALLMUSIC" /> Corea word saam met McCoy Tyner, [[Herbie Hancock]] en [[Keith Jarrett]] beskou as een van die voorste pianiste uit die era ná [[John Coltrane]].<ref name=losangelestimes>{{cite news |first=Don |last=Heckman |title=Playing in His Key |date=August 18, 2001 |newspaper=Los Angeles Times |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-aug-18-ca-35464-story.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20201024175140/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-aug-18-ca-35464-story.html |archive-date=24 Oktober 2020 |url-status=live |access-date=7 Junie 2011}}</ref> Corea het in die 1980's en 1990's dikwels saam met ander musikante gewerk en met verskillende musikale style geëksperimenteer. Met ingang Januarie 2025 het hy 28 Grammys gewen. Hy is ook 72 keer vir dié prys benoem. == Vroeë lewe en opvoeding == Armando Corea is op 12 Junie 1941 gebore in Chelsea, [[Massachusetts]] <ref>{{cite news |title= Today in history |work=ABC News |date= 12 Junie 2014 |url= https://abcnews.go.com/US/wireStory/today-history-24100059?singlePage=true |agency= Associated Press}}</ref> aan Anna (née Zaccone) en Armando J. Corea.<ref name="Siemaszko"/><ref name= NYTOBIT>{{cite web |last1=Russonello |first1=Giovanni |title=Chick Corea, Jazz Keyboardist and Innovator, Dies at 79 |url=https://www.nytimes.com/2021/02/11/arts/music/chick-corea-dead.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210212000800/https://www.nytimes.com/2021/02/11/arts/music/chick-corea-dead.html |archive-date=12 Februarie 2021 |url-status=live |website=The New York Times |access-date=12 Februarie 2021 |date=11 Februarie 2021}}</ref> Hy was van Suid-Italiaanse afkoms; sy vader was die seun van 'n immigrant uit Albi, 'n munisipaliteit in die Catanzaro-provinsie in die [[Kalabrië]]-streek.<ref>{{Cite web |url=https://marktowns.com/chick-corea-interview/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413182417/https://marktowns.com/chick-corea-interview/ |archive-date=13 April 2023 |url-status=live |title=Chick Corea Interview |website=Marktowns.com |date=28 April 2024}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://chickcorea.com/blog/2018/06/06/musica-jazz-italy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626012145/http://chickcorea.com/blog/2018/06/06/musica-jazz-italy/ |archive-date=26 Junie 2019 |url-status=dead |title=Musica Jazz, Italy – Chick Corea |website=Chickcorea.com |date=6 Junie 2018}}</ref> Sy vader, 'n [[trompet]]speler, was in die 1930's en 1940's die leier van 'n Dixielandorkes<ref>Dixieland, ook genoem ''hotjazz'' of ''New Orleans Style'', is 'n vroeë styl van jazzmusiek wat in die vroeë twintigste eeu in New Orleans ontstaan het en van daar na Chicago en New York versprei het. Omdat die eerste jazz-plaat in 1917 deur 'n blanke orkes, die ''Original Dixieland Jass Band'', opgeneem is is hierdie styl Dixieland genoem. Vandag word Dixieland dikwels geassosieer met blanke orkeste soos dié van Eddie Condon en Muggsy Spanier. Bekende Dixieland-treffers is ''Basin Street Blues'' en ''When the Saints Go Marching In''.</ref> uit Boston, en het die jong Corea op 4-jarige ouderdom aan die [[klavier]] bekendgestel.<ref>{{cite web |title=Chick Corea On Piano Jazz |url=https://www.wwno.org/post/chick-corea-piano-jazz |archive-url=https://web.archive.org/web/20180703182913/https://www.wwno.org/post/chick-corea-piano-jazz |archive-date=3 Julie 2018 |url-status=live |website=WWNO |access-date=12 Februarie 2021 |date=20 Januarie 2013}}</ref> Corea het grootgeword met jazzmusiek, en is beïnvloed deur musikante soos [[Dizzy Gillespie]], [[Charlie Parker]], Bud Powell, Horace Silver en Lester Young.<ref>{{Cite web |title=Chick Corea |url=https://www.arts.gov/honors/jazz/chick-corea |archive-url=https://web.archive.org/web/20240229190629/https://www.arts.gov/honors/jazz/chick-corea |archive-date=2024-02-29 |url-status=live |access-date=2024-01-27 |website=www.arts.gov}}</ref> Op 11-jarige ouderdom het hy in besit gekom van 'n [[trom]]stel,<ref name="Ted">{{Cite interview |last=Corea |first=Chick |interviewer=Ted Rosenthal |title=Freedom and Taste |type=Magazine |url=https://www.tedrosenthal.com/docs/ChickCoreaInterview.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116161524/https://www.tedrosenthal.com/docs/ChickCoreaInterview.pdf |archive-date=16 November 2025 |url-status=live |format=PDF |work=Piano & Keyboard |date=Januarie–Februarie 1998 |pages=28-34}}</ref> en hy sou vir die res van sy loopbaan by geleentheid [[trom]]me bespeel.<ref>{{Cite web |title=The Checkout: Steve Gadd Remembers When Chick Corea Gave Him a Lesson On the Drums |url=https://www.wbgo.org/podcast/the-checkout/2021-02-12/the-checkout-steve-gadd-remembers-when-chick-corea-gave-him-a-lesson-on-the-drums |archive-url=https://web.archive.org/web/20240127190831/https://www.wbgo.org/podcast/the-checkout/2021-02-12/the-checkout-steve-gadd-remembers-when-chick-corea-gave-him-a-lesson-on-the-drums |archive-date=2024-01-27 |url-status=live |access-date=2024-01-27 |website=WBGO}}</ref> Corea het sy klaviervaardighede ontwikkel terwyl hy op sy eie musiek verken het. Aanvanklik het sy vader hom klavier geleer, maar uiteindelik het die ouer Corea besluit dat sy seun onderrig van 'n professionele onderwyser moet ontvang. Op agtjarige ouderdom het hy formele lesse by die Italiaanse konsertpianis Salvatore Sullo begin neem. Sullo was onverskillig teenoor die jong Corea se passie vir jazz en het hom in plaas daarvan geleer om [[Klassieke musiek|klassieke klavier]] te speel. Corea se blootstelling aan klassieke musiek het sy belangstelling in [[komponis|komposisie]] gestimuleer.<ref name = Ted/> Corea het opvoerings begin gee terwyl hy nog op hoërskool was. Hy het dit geniet om na Herb Pomeroy se orkes te luister en het 'n trio gehad wat Horace Silver se musiek by 'n plaaslike Jazzklub gespeel het. Hy het uiteindelik na New York verhuis, waar hy musiek aan Columbia-universiteit studeer het, en later ook aan die [[Juilliard-skool]]. Hy het later uitgesak sodat hy meer tyd kon spandeer aan sy opvoerings.<ref name =NYTOBIT/> == Loopbaan == [[Lêer:Chick Corea 1976.JPG|duimnael|Corea in 1976]] Corea het sy professionele opname- en toerloopbaan in die vroeë 1960's begin saam met Mongo Santamaria, Willie Bobo, Blue Mitchell, Herbie Mann en [[Stan Getz]]. In 1966 het hy sy debuutalbum, ''Tones for Joan's Bones'', opgeneem. In Maart 1968 het hy die hoogs-aangeskrewe trio album, ''Now He Sings, Now He Sobs'', opgeneem saam met die tromspeler Roy Haynes en die [[kontrabas]]speler Miroslav Vitouš.<ref name="ALLMUSIC"/> Aan die einde van 1968<ref name=Early>{{Cite web |title=Early Years: 1941-71 {{!}} Chick Corea |url=https://chickcorea.com/bio/1941-71/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226121702/https://chickcorea.com/bio/1941-71/ |archive-date=2024-02-26 |url-status=dead |access-date=2024-01-29}}</ref> het Corea opnames begin maak saam met [[Miles Davis]] en saam met hom getoer. Hy verskyn gevolglik op die hoogs-aangeskrewe ateljee-albums ''Filles de Kilimanjaro'', ''In a Silent Way'', ''Bitches Brew'' en ''On the Corner''. Hy het ook verskyn op die latere kompilasie-albums ''Big Fun'', ''Water Babies'' en ''Circle in the Round''. Kort na die Davis-groep se opvoering tydens die 1970 Isle of Wight Festival verlaat hy die groep.<ref name=Early/> Die kontrabasspeler Dave Holland het die Davis-groep saam met Corea verlaat om hul eie groep genaamd ''Circle'' te stig saam met Anthony Braxton en die tromspeler Barry Altschul. Die groep het van 1970 tot 1971 gespeel en opnames gemaak vir die Blue Note en ECM [[plaatetiket]]te.<ref>{{Cite web |last=Layne |first=Joslyn |title=Circle Songs, Albums, Reviews, Bio & More |url=https://www.allmusic.com/artist/circle-mn0001199548 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240129140054/https://www.allmusic.com/artist/circle-mn0001199548 |archive-date=2024-01-29 |url-status=live |access-date=2024-01-29 |website=AllMusic}}</ref> In April 1971 het Corea, op aandrang van die ECM-platevervaardiger Manfred Eicher, soloklavier begin speel en die opnames gemaak wat later bekend sou staan as ''Piano Improvisations Vol. 1'' en ''Piano Improvisations Vol. 2''.<ref>{{Cite news |last=Fordham |first=John |date=2010-04-01 |title=Chick Corea: Solo Piano, Improvisations and Children's Songs |url=https://www.theguardian.com/music/2010/apr/01/chick-corea-solo-improvisations |access-date=2024-01-31 |newspaper=The Guardian }}</ref> In 1974 het Corea saamgewerk met Richie Grasso op laasgenoemde se album, ''Season of Grace'', wat vervaardig is deur Morris Levy se Tiger Lily Records.<ref>{{cite web |title=Richard Grasso |url=http://badcatrecords.com/GRASSOrichard.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204045754/http://badcatrecords.com/GRASSOrichard.htm |archive-date=4 Desember 2024 |url-status=live |website=Bad Cat Records |access-date=25 November 2024}}</ref> === Jazz fusion === [[Lêer:Al Di Meola & Chick Corea.jpg|links|duimnael|273x273px|Corea saam met Al Di Meola en ''Return to Forever'' in Rochester, New York, 1976]] Corea se Return to Forever-orkes, wat vernoem is na hul gelyknamige 1972-album, het akoestiese en elektroniese instrumentasie gekombineer en aanvanklik meer op Spaanse musiekstyle as [[rock]]musiek gesteun. Op hul eerste twee albums het die groep bestaan uit Flora Purim (stem en [[perkussie]]), Joe Farrell ([[fluit]] en sopraansaksofoon), Airto Moreira ([[trom]]me en perkussie) en Stanley Clarke (akoestiese [[kontrabas]]).<ref name=ALLMUSIC/> Die tromspeler Lenny White en die [[kitaar]]speler Bill Connors het later aangesluit by Corea en Clarke om die tweede weergawe van die groep te vorm, wat die vroeëre Latynse musiekelemente met rock- en funk-georiënteerde musiek vermeng het. Hierdie inkarnasie van die groep het die album ''Hymn of the Seventh Galaxy'' opgeneem, voor Connors se vervanging deur Al Di Meola, wat later deel was van die albums ''Where Have I Known You Before'', ''No Mystery'' en ''Romantic Warrior''.<ref>{{Cite news |last=Anderson |first=Geoff |date=2020-11-15 |title=Vinyl Vault—Return to Forever: "Hymn of the Seventh Galaxy" |url=https://www.kuvo.org/vinyl-vault-return-to-forever-hymn-of-the-seventh-galaxy/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131005853/https://www.kuvo.org/vinyl-vault-return-to-forever-hymn-of-the-seventh-galaxy/ |archive-date=2024-01-31 |url-status=dead |access-date=2024-01-31}}</ref> In 1976 het Corea ''My Spanish Heart'' vrygestel, wat beïnvloed is deur Latyns-Amerikaanse musiek en die vokalis Gayle Moran (Corea se vrou) ingesluit het, sowel as die violis Jean-Luc Ponty. Die album kombineer jazz en [[flamenco]], ondersteun deur 'n Minimoog [[sintetiseerder]] en 'n horingseksie. Corea het jare later saamgewerk met die flamenco-kitaarspeler Paco De Lucía op die ''Touchstone'' en ''Zyryab'' albums. {{clear}} === Tweeledige projekte === [[Lêer:Bobby McFerrin and Chick Corea.jpg|links|duimnael|Corea en Bobby McFerrin tydens die New Orleans Jazz and Heritage Festival in 2008]] In die 1970's het Corea saam met die vibrafonis Gary Burton begin werk, saam met wie hy verskeie duet-albums vir ECM opgeneem het, insluitend 1972 se ''Crystal Silence''. Hulle het in 2006 herenig vir 'n konserttoer. 'n Nuwe album getiteld ''The New Crystal Silence'' is in 2008 uitgereik en het 'n Grammy-toekenning in 2009 gewen. Teen die einde van die 1970's het Corea 'n reeks konserte saam met mede-pianis [[Herbie Hancock]] aangepak. Hierdie konserte is in elegante omgewings aangebied met beide kunstenaars wat formeel geklee was en op konsertvleuelklaviere gespeel het. Die twee het mekaar se komposisies gespeel, asook stukke van ander komponiste soos [[Béla Bartók]] en duette. In 1982 het Corea ''The Meeting'' opgevoer, 'n regstreekse uitsending saam met die klassieke pianis [[Friedrich Gulda]]. [[Lêer:Béla Fleck and Chick Corea 2, March 1, 2008.jpg|duimnael|Corea tydens 'n opvoering saam met Béla Fleck op 1 Maart 2008]] In Desember 2007 het Corea 'n duet-album getiteld ''The Enchantment'' opgeneem saam met die banjospeler Béla Fleck.<ref>{{cite news|first=Doug |last=Levine |title=Chick Corea, Bela Fleck Collaborate On New CD |date=24 April 2007 |publisher=Voice of America |url=http://www.voanews.com/english/archive/2007-04/2007-04-24-voa68.cfm |work=VOA News |access-date=1 Januarie 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124233626/http://www.voanews.com/english/archive/2007-04/2007-04-24-voa68.cfm |archive-date=24 Januarie 2009 }}</ref> Fleck en Corea het in 2007 uitgebreide toere onderneem vir die album. Tydens die 49ste Grammy-toekennings is Fleck benoem in die kategorie Beste Instrumentele Komposisie vir die snit "Spectacle".<ref>{{Cite web|url=https://concord.com/|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015174952/https://concord.com/|url-status=dead|title=Concord &#124; Independent Music|archive-date=15 Oktober 2019|website=Concord Entertainment Company|access-date=14 Oktober 2019}}</ref> In 2008 het Corea saamgewerk met die Japannese pianis Hiromi Uehara op die album ''Duet (Chick Corea and Hiromi)''. Die twee het op 30 April 'n konsert gehou by Tokio se Budokan-arena.<ref>{{Cite web|url=https://www.nme.com/video/id/S2m4Oy9TWmo/search/flh|archive-url=https://web.archive.org/web/20090126141436/http://www.nme.com/video/id/S2m4Oy9TWmo/search/flh|url-status=dead|archive-date=26 Januarie 2009|title=Website undergoing maintenance &#124; NME.com| website=NME |date=26 Januarie 2009}}</ref><ref>{{cite news |first=Paul |last=de Barros |title=Herbie Hancock, Chick Corea prove masters know how to have fun |date=15 Maart 2015 |url=http://www.seattletimes.com/entertainment/music/herbie-hancock-chick-corea-proved-masters-know-how-to-have-fun/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20150403003334/http://www.seattletimes.com/entertainment/music/herbie-hancock-chick-corea-proved-masters-know-how-to-have-fun/ |archive-date=3 April 2015 |url-status=live |newspaper=The Seattle Times |access-date=15 Maart 2015}}</ref> === Latere werk === Corea se ander orkeste het die ''Chick Corea Elektric Band'', die trioweergawe daarvan bekend as ''Akoustic Band'', '''Origin'' en die trioweergawe daarvan bekend as ''New Trio'', ingesluit. Corea het in 1986 'n platekontrak met GRP Records gesluit wat gelei het tot die vrystelling van tien albums tussen 1986 en 1994, sewe met die ''Elektric Band'', twee met die ''Akoustic Band'', en 'n solo-album, ''Expressions''. Die ''Akoustic Band'' het 'n selfgetitelde album in 1989 vrygestel. In 1991 het hulle 'n lewendige opvolg-album daarop vrygestel, getiteld ''Alive''. Beide albums het John Patitucci (kontrabas) en Dave Weckl (tromme) ingesluit. Dit was 'n terugkeer na tradisionele jazztrio-instrumentasie in Corea se loopbaan, en die grootste deel van sy daaropvolgende opnames het akoestiese klavier ingesluit.<ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=w-XZu8DBLSs| archive-url=https://web.archive.org/web/20190809094809/https://www.youtube.com/watch?v=w-XZu8DBLSs&gl=US&hl=en| archive-date=2019-08-09 | url-status=dead|title=The Chick Corea Akoustic Band. Jazz San Javier 2018 |publisher=YouTube}}</ref> In 1992 het Corea sy eie plaatetiket, ''Stretch Records'', gestig.<ref name="ALLMUSIC" /> [[Lêer:Chick Corea and John McLaughlin, Blue Note Jazz Club, New York City, 10 December 2016.jpg|duimnael|links|Chick Corea se 75ste verjaardag. Corea en John McLaughlin by die Blue Note Jazz Club in New York op 10 Desember 2016.]] In 2001 het Chick Corea se ''New Trio'', met Avishai Cohen (kontrabas) en Jeff Ballard (tromme), die album ''Past, Present & Futures'' vrygestel. Die album van elf liedjies bevat slegs een standaard-jazzwerk (Fats Waller se "Jitterbug Waltz"). Die res van die liedjies is oorspronklike Corea-werke. Corea het deelgehad aan 1998 se ''Like Minds''-album saam met sy ou medewerkers Gary Burton (vibrafoon), Dave Holland (kontrabas), Roy Haynes (tromme) en Pat Metheny (kitaar). Gedurende die latere deel van sy loopbaan het Corea ook geëksperimenteer met kontemporêre klassieke musiek. Hy het sy eerste klavierconcerto gekomponeer—'n verwerking van sy stuk "Spain" vir volle simfonieorkes—en dit in 1999 saam met die [[Londen Filharmoniese Orkes]] opgevoer. In 2004 het hy sy eerste werk sonder klawerborde gekomponeer: sy strykkwartet nr. 1 is vir die Orion-strykkwartet geskryf en deur die kwartet opgevoer tydens 2004 se Summerfest in Wisconsin. Corea het voortgegaan om "fusion" albums op te neem, soos ''To the Stars'' (2004) en ''Ultimate Adventure'' (2006). Laasgenoemde het die Grammy-toekenning vir beste jazz-instrumentele album, individu of groep, gewen. In 2008 het die derde weergawe van Return to Forever (Corea, Stanley Clarke, Lenny White en Di Meola) herenig vir 'n wêreldwye toer. Die reünie het positiewe resensies van jazz en hoofstroompublikasies ontvang.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2008/08/03/arts/music/03chin.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110612034345/https://www.nytimes.com/2008/08/03/arts/music/03chin.html |archive-date=12 Junie 2011 |url-status=live |work=The New York Times |title=The Return of Return to Forever |first=Nate |last=Chinen |date=3 Augustus 2008 |access-date=1 April 2010}}</ref> Die meeste van die groep se ateljee-opnames is heruitgegee op die kompilasie ''Return to Forever: The Anthology'' om saam te val met die toer. 'n Konsert-DVD wat tydens hul optrede by die Montreux Jazz-fees opgeneem is, is in Mei 2009 vrygestel. Corea het ook aan 'n CD saam met die sanggroep ''The Manhattan Transfer'' gewerk. 'n Nuwe groep, die ''Five Peace Band'', het in Oktober 2008 hul wêreldtoer onderneem. Die ensemble het John McLaughlin ingesluit, saam met wie Corea voorheen gewerk het in Miles Davis se groepe uit die laat-1960's, insluitend die groep wat Davis se klassieke album, ''Bitches Brew'', opgeneem het. Die saxofoonspeler Kenny Garrett en [[kontrabas]]<nowiki/>speler Christian McBride het by Corea en McLaughlin aangesluit. Die tromspeler Vinnie Colaiuta het saam met die groep in Europa en tydens uitgesoekte Noord-Amerikaanse opvoerings gespeel; Brian Blade het in al die Asiese en Australiese opvoerings gespeel, asook die grootste deel van die opvoerings in Noord-Amerika. Die indrukwekkende omvang van Corea se musiek is gevier tydens 'n terugskouingskonsert in 2011, met Corea wat saam met die Jazz at Lincoln Center-orkes in die Lincoln-sentrum vir die uitvoerende kunste gespeel het; 'n resensent van die New York Times het die opvoering lof toegeswaai: "Mnr. Corea was meesterlik saam met die ander musikante, hy het die ritme geabsorbeer en die soliste gelei. Dit het soos 'n orkes geklink, en mnr. Corea het nie nodig gehad om te domineer nie; sy gesag was duidelik, sonder om die volume te verhoog."<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2011/01/24/arts/music/24corea.html?_r=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180125015349/https://www.nytimes.com/2011/01/24/arts/music/24corea.html?_r=0 |archive-date=25 Januarie 2018 |url-status=live |title=A Jazz Man Returns to His Past |last=Ratliff |first=Ben |date=23 Januarie 2011 |access-date=20 Junie 2013 |work=The New York Times}}</ref> 'n Nuwe groep, ''Chick Corea & The Vigil'', het Corea, Hadrien Feraud (kontrabas), Marcus Gilmore (tromme), die ''Origin''-veteraan Tim Garland (saxofoon, fluite en bas[[klarinet]]) en Charles Altura (kitaar) ingesluit. Corea het in 2016 sy 75ste verjaardag gevier deur saam met meer as 20 verskillende groepe te speel tydens 'n sesweek-lange optrede by die Blue Note Jazz Club in Greenwich Village, New York. "I pretty well ignore the numbers that make up 'age'. It seems to be the best way to go. I have always just concentrated on having the most fun I can with the adventure of music."<ref>"Chick Corea, 75ste verjaardagviering, 19 Oktober tot 11 December 2016," New York: Blue Note</ref> {{clear|left}} == Persoonlike lewe == Corea en sy eerste vrou Joanie het twee kinders gehad, Thaddeus en Liana; die huwelik het in 'n egskeiding geëindig. In 1972 is Corea getroud met sy tweede vrou, die sanger/pianis, Gayle Moran.<ref>{{cite web |first=Brian |last=Zimmerman |date=21 Augustus 2019 |title=On the road with Chick: A jazz globetrotter shares his favorite spots and travel tips |website=jazziz.com |url=https://www.jazziz.com/on-the-road-with-chick-a-jazz-globetrotter-shares-his-favorite-spots-and-travel-tips/ |access-date=27 Mei 2025 |archive-date=21 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190821213540/https://www.jazziz.com/on-the-road-with-chick-a-jazz-globetrotter-shares-his-favorite-spots-and-travel-tips/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Corea, Chick |encyclopedia=Encyclopedia.com |url=https://www.encyclopedia.com/education/news-wires-white-papers-and-books/corea-chick |archive-url=https://web.archive.org/web/20260903011118/https://www.encyclopedia.com/education/news-wires-white-papers-and-books/corea-chick |archive-date=3 September 2026 |url-status=live}}</ref> Corea het op 9 Februarie 2021 op 79-jarige ouderdom gesterf by sy huis in [[Tampa, Florida|Tampa]], [[Florida]], kort nadat hy gediagnoseer is met 'n rare vorm van kanker.<ref name="Siemaszko"/><ref name=NYTOBIT/> == Wetenswaardighede == *Corea is deur [[L. Ron Hubbard]] beïnvloed. Omdat hy hom by die [[Sciëntologie]] aangesluit het, wat in Duitsland as gevaarlik beskou word, kon hy nie in 1993 optree in Stuttgart nie.<ref>[https://www.parool.nl/kunst-media/jazzpianist-chick-corea-1941-2021-liet-horen-dat-jazz-ook-heel-anders-kan-klinken~babcf479/ Jazzpianist Chick Corea (1941-2021) liet horen dat jazz ook heel anders kan klinken]. Het Parool, 11 Februarie 2021. [https://web.archive.org/web/20210618101652/https://www.parool.nl/kunst-media/jazzpianist-chick-corea-1941-2021-liet-horen-dat-jazz-ook-heel-anders-kan-klinken~babcf479/ Geargiveer] op 18 Junie 2021.</ref> == Diskografie (seleksie) == *1966 - ''Tones For Joan's Bones'' *1968 - ''Now He Sings, Now He Sobs'' (met Miroslav Vitouš en Roy Haynes) *1972 - ''Return to Forever'' *1973 - ''Light As A Feather'' (Return to Forever) *1976 - ''My Spanish Heart'' *1978 - ''Chick Corea with Herbie Hancock'' *1980 - ''In Concert, Zürich October 28, 1979'' (met Gary Burton) *1983 - ''Children's Songs'' *1986 - ''Chick Corea Elektric Band'' *1989 - ''Chick Corea Akoustic Band'' *1989 - ''Happy Annisversary Charlie Brown'' *1990 - ''Inside Out'' *1996 - ''The Mozart Sessions'' (met Bobby McFerrin) *1999 - ''corea.concerto'' (met die Londense Filharmoniese orkes en Origin) *2001 - ''Chick Corea New Trio - Past, Present & Futures'' (met Avishai Cohen) *2003 - ''Rendezvous in New York'' *2004 - ''To the Stars'' (Chick Corea Elektric Band) *2006 - ''The Ultimate Adventure'' (Chick Corea Elektric Band) *2008 - ''The New Crystal Silence (met Gary Burton)'' *2009 - ''Five Peace Band Live (met John Mclaughlin)'' *2009 - ''Duet (met Hiromi Uehara)'' *2011 - ''Orvieto (met Stefano Bollani)'' *2011 - ''Forever'' *2012 - ''Further Explorations (met Eddie Gomez en Paul Motian)'' *2012 - ''Hot House (met Gary Burton)'' *2013 - ''The Vigil'' *2019 - ''Antidote'' with The Spanish Heart Band (Grammy Award for Best Latin Jazz Album 2020) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{commons category}} {{Wikiquote}} * [http://www.chickcorea.com/ Amptelike webtuiste] * [https://web.archive.org/web/20100526060018/http://www.chickcorea.com/discography.html Amptelike diskografie] * [http://www.bobrosenbaum.com/transcripts/corea1.pdf 'n Onderhoud met Chick Corea] deur Bob Rosenbaum, Julie 1974 * [https://www.michaeljstewart.co.uk/interview-with-chick-corea Chick Corea gesels met Michael J Stewart oor sy Klavierconcerto] * [https://www.namm.org/library/oral-history/chick-corea Chick Corea onderhoud] by NAMM Oral History Collection (2016, 2018) * {{IMDb name|id=0179706}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Corea, Chick}} [[Kategorie:Geboortes in 1941]] [[Kategorie:Sterftes in 2021]] [[Kategorie:Amerikaanse pianiste]] [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Amerikaanse komponiste]] ivd22p0jee4insfezhtkevvu8ig7bcb Vlag van Letland 0 449798 3372873 3352768 2026-11-15T20:30:28Z SpesBona 2720 Bygewerk & [[Sjabloon:Voorbladster]] 3372873 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Letland | Artikel = | Beeld = Flag of Latvia.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{lv}} ''Latvijas karogs'' | Ander_byname = | Gebruik = 110100 | Simbool = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}} | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = 15 Junie 1921 (vir die eerste keer amptelik in gebruik geneem)<br />27 Februarie 1990 (tweede keer)<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv.html |title=Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref><br />28 November 2018 (huidige standaardisering) in werking sedert 1 Januarie 2019 | Ontwerp = ’n Karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan (een vyfde van die vlag se breedte). | Ontwerper = Ansis Cīrulis | Beeld2 = Latvijas valsts karoga vimpelis.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000100 | Simbool2 = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}} | Verhouding2 = 5:1 | Goedgekeur_op2= 2009 | Ontwerp2 = ’n [[Trapesium]]vormige wimpel ooreenstemmend met die kleure en verhouding van die staatsvlag. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Naval Ensign of Latvia.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 1919, 1991 | Ontwerp3 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Flag of the President of Latvia.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Presidentsvlag (op land) | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 010000 | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 1923, 1995 | Ontwerp4 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n wit reghoekige paneel in die middel van die kruis en daarop die wapen van Letland. | Ontwerper4 = | Beeld5 = Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg | Beeldgrootte5 = 210px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Vlag van die Minister van Verdediging | Ander_byname5 = | Gebruik5 = 000000 | Simbool5 = | Verhouding5 = | Goedgekeur_op5= 2002 | Ontwerp5 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n soldaatkenteken in die skildhoek. | Ontwerper5 = | Beeld6 = Naval jack of Latvia.svg | Beeldgrootte6 = 210px | Geen_grens6 = | Bynaam6 = Vlootgeus | Ander_byname6 = | Gebruik6 = 000001 | Simbool6 = | Verhouding6 = | Goedgekeur_op6= 1919, 1991 | Ontwerp6 = | Ontwerper6 = }} Die '''nasionale vlag van [[Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is. Die vlag is vir die eerste gebruik deur die onafhanklike Republiek Letland van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem. Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende. == Geskiedenis == === Oorsprong === [[Lêer:LV2014-8257.jpg|duimnael|links|Die oudste bewaarde Letlandse vlag in die Cēsis-kasteel deur Jānis Lapiņš in 1916]] ’n Nederlaag in ’n 1209-veldslag het koning Visvaldis van Jersika, ook Letland genoem (''terram, quae Lettia dicitur''; “die land wat Letland genoem is”), genoodsaak om ’n deur biskop [[Albert van Riga]] gedikteerde vrede te aanvaar. Hy moes aan die biskop sy erflike koninkryk skenk en het slegs ’n klein gedeelte as leen teruggekry. In hierdie geval is drie vlae as investituurkentekens gebruik.<ref>{{la}} ''Subjectio regis Wsewolodo et donatio urbium Berzilia, Autorp, Zcessowe etc. ecclesiae S. Mariae Rigensis et investitura harum urbium data eidem ab episcopo post fidelitatem factam. Anno 1209''. LGU., I.2.</ref> Na die Letlandse rooi-wit-rooi-vlag word vir die eerste keer verwys in die laat [[Middeleeue|Middeleeuse]] ''Lyflandse Rymkroniek'' (''Livländische Reimchronik''), wat oor die tydperk van 1180 tot 1343 handel, waarvolgens dit een van die oudste vlae ter wêreld is wat steeds gebruik word. Dié kroniek vertel van ’n veldslag wat rondom 1279 plaasgevind het, waarin antieke [[Letgallen|Letgalliese]] stamme uit [[Cēsis]] (Wenden), ’n stad in die huidige noordelike Letland, oorlog betree het met ’n “rooi vlag met ’n wit baan”.<ref>{{cite web |url=http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |title=Livlädische Reimchronik (09038.-10040.) |accessdate=15 Desember 2014 |quote=Von Wenden was zû Rîge komen / zûr lantwer, als ich hân vernomen,/ ein brûder und wol hundert man:/ den wart daß mêre kunt getân./ die quâmen hovelîchen dar / mit einer banier rôtgevar,/ daß was mit wîße durch gesniten / hûte nâch wendischen siten./ Wenden ist ein burc genant,/ von den die banier wart bekant,/ und ist in Letten lant gelegen,/ dâ die vrowen rîtens pflegen / nâch den siten, als die man./ vor wâr ich ûch daß sagen kan,/ die banier der Letten ist. |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215035451/http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |archive-date=15 Desember 2014 |url-status=dead}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://flaggenlexikon.de/flett.htm |title=Flagge Lettlands |publisher=Flaggenlexikon |author=Volker Preuß |accessdate=15 November 2026}}</ref> Die [[Middelhoogduits]]e teks lui soos volg (verse oor die vlag in '''vetdruk'''): {| |'''Middelhoogduits''' |'''Afrikaans''' |- | style="padding-right:50px" | ''Von [[Cēsis|Wenden]] was zû [[Riga|Rîge]] komen''<br /> ''zûr [[Leër|landmag]], als ich hân vernomen,''<br /> ''ein brûder und wol hundert man:''<br /> ''den wart daß mêre kunt getân.''<br /> ''die quâmen hovelîchen dar''<br /> '''''mit einer banier rôtgevar,'''''<br /> '''''daß was mit wîße durch gesniten'''''<br /> ''hûte nâch wendischen siten.''<br /> ''Wenden ist ein burc genant,''<br /> ''von den die banier wart bekant,''<br /> ''und ist in [[Letland|Letten lant]] gelegen,''<br /> ''dâ die vrowen rîtens pflegen''<br /> ''nâch den siten, als die man.''<br /> ''vor wâr ich ûch daß sagen kan,''<br /> '''''die banier der Letten ist.''''' | Van Wenden het na Rîge gekom<br /> met ’n landmag, soos ek verneem het,<br /> ’n broer en glo honderd mans:<br /> dit was aan my bekendgemaak.<br /> hulle het op ’n hoofse wyse daar aangekom<br /> '''met ’n banier rooi geverf,'''<br /> '''wat was met wit deurgesny,'''<br /> volgens Wendiese gebruike.<br /> Wenden is ’n kasteel genoem,<br /> waarvan die banier was bekend,<br /> en is in Letten land geleë,<br /> waar die vroue rituele handhaaf<br /> na die gebruike, waarna mens kan.<br /> vir wat ek u dit kan sê,<br /> '''die banier van die [[Letlanders|Lette]] is.'''<br /> |} [[Lêer:Ansis Cirulis.jpg|duimnael|links|upright|Ansis Cīrulis, voor 1942]] Die bron is deur [[Jekabs Lautenbahs-Jusmins]] ontdek en in 1870 deur studente by die [[Universiteit Tartu]] as nasionale vlag van Letland gewild gemaak. In Mei 1917 het die Letlandse kunstenaar [[Ansis Cīrulis]] (1883–1942) verwys na die in die Lyflandse Rymkroniek gedokumenteerde kerstening van Letland deur [[Kruistog|Kruisvaarders]] en hy het die huidige vlag van Letland ontwerp wat op 18 November 1918 aanvaar is. ’n Ander gewilde legende vertel die storie van ’n noodlottig gewonde Letgalliese leier wat in ’n wit laken toegedraai is. Die deel van die laken waarop hy gelê het, het wit gebly, terwyl albei kante deur sy bloed rooi geverf is. Tydens die volgende veldslag is die met bloed bevlekte laken as vlag gebruik. Volgens dié legende het die Letgalliese krygers hierdie keer geseëvier en die vyand verdryf. Sedertdien gebruik Letgalliese stamme hierdie kleure as hul simbool. Verskeie Letlandse nasionaliste het, geïnspireer deur hierdie historiese rekords, in die 19de eeu soortgelyke vlae begin gebruik.<ref name="national-symbols" /><ref name="fotw-lv-hist" /> Die eerste vlag met ’n rooi veld en ’n smal wit baan is gemaak in die tweede helfte van 1916 deur die [[Valmiera]]-handelsskoolonderwyser Marianna Strautmane (1896–1985) na aanleiding van ’n skets deur haar kollega, die joernalis en vlugtelingaktivis Jānis Lapiņš (1885–1941). Dié helderrooi vlag toon ’n geel son in die skildhoek en dit is in Maart 1917 op die gebou van die Valmiera Letlandse Geselskap tydens die Vidzeme Landbyeenkoms gehys. Dit is tydens die Sowjetse besetting van Letland in 1940 en ná 1944 in [[Weste]]rse [[ballingskap]] deur die Lapiņš-familie bewaar en in 1997 uiteindelik aan die Cēsis-museum oorhandig waar dit in die [[Cēsis-kasteel]] uitgestal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://militaryheritagetourism.info/en/military/stories/view/13?0 |title=Jānis Lapiņš and the sketch of the first Latvian red – white – red flag |publisher=Militêre Erfenistoerisme Letland-Estland |accessdate=15 November 2026}}</ref> In 1917 is ’n rooi-wit-rooi-vlag gebruik in verskeie gebeurtenisse wat die doel gehad het om die Letlandse streke en Letlandse militêre formasies te verenig (soos Letlandse skuteenhede en [[Iskolat]]-instellings), en die debat rondom die sigbare vertoning rondom die Letlandse vlag het opgekom. In Mei, tydens ’n vergadering van die Letlandse Kunsbevorderingsvereniging (''Latviešu mākslas veicināšanas biedrība''), is verskeie voorstelle nagegaan en uiteindelik is ’n ontwerp deur die kunstenaar Ansis Cīrulis aanvaar. Cīrulis se ontwerp is ook gewild gemaak deur poskaarte wat gedruk is deur die fotograaf [[Jānis Rieksts]].<ref name="fotw-lv-hist" /> Op 17 Desember 1918 het [[Kommunisme|Kommuniste]] tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog vlugtig die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek (''Latvijas Sociālistiskā Padomju Republika'', LSPR) uitgeroep. Eers in 1920 kon demokratiese troepe, ondersteun deur Duitse en Poolse magte, die Kommuniste verslaan. Die LSSR het ’n rooi vlag met die goue letters “LSPR” in die skildhoek gebruik. Tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog is die Letlandse vlag toenemend gebruik deur die Letlandse Gewapende Magte, regeringsinstellings (byvoorbeeld is dit voor en tydens die Slag om Riga in 1919 op die Riga-kasteel vertoon) en die bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |title=Permanent exhibition on the Latvian War of Independence in 1918–1920 – 2017 |publisher=Dd studio |accessdate=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427084211/https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |archive-date=27 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Letlandse vlag is op 15 Junie 1921 saam met die wapen amptelik goedgekeur deur ’n dekreet van die grondwetgewende vergadering van Letland.<ref name="lvportals_200636">{{lv}} {{cite web |url=https://lvportals.lv/norises/200636-sarkanbaltsarkanas-latvijas-karoga-krasas-ii-2009 |title=Sarkanbaltsarkanās – Latvijas karoga krāsas (II) |publisher=LV portāls |date=17 November 2009 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="national-symbols">{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |date=11 Maart 2021 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="fotw-lv-hist" /> Op 15 Februarie 1922 het die Letlandse Vergadering ’n vlagwet goedgekeur en dit is op 23 Januarie 1923 deur die president onderteken. Daarbenewens is die presidentsvlag, dié van die eerste minister, asook ander militêre en burgerlike vlae bepaal, altesaam 17 verskeie vlae.<ref>{{en}} The Flag Bulletin: VIII:3, Flag Research Center, Box 580, Winchester, Mass 01890 USA, Summer 1969, {{ISSN|0015-3370}}</ref> === Sowjetse besetting === {{Hoofartikel|Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek}} Tydens die Sowjetse besetting (en kortliks tydens die [[Nazi-Duitsland|Nazi-Duitse]] besetting), is die rooi-wit-rooi-vlag van 1940 tot 1941 en van 1944 tot 1991 verbied. Enige vervaardiging en openbare vertoning van die nasionale Letlandse vlag is beskou as ’n misdaad teen die staat en was wetlik strafbaar. Die eerste vlag van die Sowjetse Letland was ’n rooi vlag met ’n goue [[hamer en sekel]] in die skildhoek met die [[Latyn]]se karakters ''LSPR'' daarbo in goud in ’n serif-lettertipe. In 1953 is die laaste weergawe van die vlag aangeneem. Dit het die Sowjetse vlag getoon met ses 1⁄3 blou bane watergolwe daaronder wat die see verteenwoordig het.{{feit}} In 1953 is die ontwerp van al die Sowjetse republieke se vlae verander en Letland het ’n Sowjetvlag met ’n wit-blou golfpatroon gekry wat ’n groot ooreenkoms met dié van die [[Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] getoon het. Die golwe se kruine op die Estlandse vlag was egter spits en dié op die Lettiese vlag rond. Daarbenewens was die patroon aan die onderkant van die die Letlandse vlag, terwyl die Estniese patroon daaronder ’n bykomende rooi baan gehad het. Die voorkant van die vlag het ook ’n hamer- en sekelsimbool en ’n rooi ster getoon. Die ou vlag van Letland is steeds deur [[Letlanders]] in ballingskap gebruik. Aan die einde van die 1980’s het Letlandse burgers dit gewaag om tydens optogte van die Singende Rewolusie die Letlandse vlag te dra, byvoorbeeld tydens die groot optog op 14 Junie 1988 in Riga, die 47ste herdenking van Sowjetse massadeportasies in die Sowjetunie.<ref>{{lv}} Andris Nikolajevs: ''Rīga. 245 fotoattēlos''. Avots, Riga 1990, bl. 68.</ref> Voorheen sou beide die [[KGB]] en die burgermag dit onderdruk het. === Restourasie === Met Letland se onafhanklikwording is die Sowjetwette wat die Letlandse vlag onwettig verklaar het, nietig verklaar en die Letlandse vlag is op 27 Februarie 1990 – een en ’n half jaar voor die amptelike erkenning van Letland se onafhanklikheid deur die Sowjetunie op 6 September 1991 – deur die parlement in hergebruik geneem.<ref name=Stelpe263>{{lv}} {{cite book |author=Dzintra Stelpe |title=Lielā Latvijas Enciklopēdija. |publisher=Zvaigzne ABC |location=Riga |page=263 |year=2009 |isbn=9789984408095 |oclc=644036298}}</ref> === Vorige vlae === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the State of the Teutonic Order.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Duitse Orde]] (1226 tot 1561) en die Verenigde Baltiese Hertogdom (1918) Lêer:Flag of courland.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Koerland en Semgalle, 1562 tot 1795 Lêer:Flag of the Swedish Empire.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Letland in die Sweedse Ryk, 1621 tot 1721 Lêer:Flag of Russia (1858–1896).svg| {{FIAV|historical}} Driekleur van die [[Huis van Romanof]] ([[Keiser van die Hele Rusland]], Prins van Lyfland, Koerland, Semgalle, 1721 tot 1917), nasionale vlag van die [[Russiese Ryk]], 1858 tot 1896 Lêer:Flag of the Courland Governorate.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Goewernement Koerland in die Russiese Ryk, 1795 tot 1915 Lêer:Livonian colours.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Lyfland in die Russiese Ryk, 1822 tot 1920 Lêer:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]], 1918 tot 1920 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1940–1953).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1940 tot 1941 en 1944 tot 1953 Lêer:Flag of Germany (1935–1945).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Nazi-Duitsland]], 1935 tot 1945 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990, reverse).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van die vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990 Lêer:Flag of Latvia (Soviet colors).svg| {{FIAV|alternate}} ’n Weergawe wat tydens anti-Sowjet-betogings gebruik is.<ref name="fotw-lv-hist">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lv-hist.html |title=Latvia – Latvia – History of Flag |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> Lêer:Flag of Latvia (Textile).svg| {{FIAV|alternate}} [[Tekstiel]]weergawe van die Letlandse vlag Lêer:Nordic cross proposal for Latvia flag.png| {{FIAV|proposal}} [[Skandinawiese kruis]]voorstel vir Letland </gallery> == Ontwerp == [[Lêer:Flag of Latvia (colour shade comparison).svg|duimnael|’n Vergelyking tussen die fisiese en digitale weergawes van die vlag]] Volgens Letlandse wetgewing is die Letlandse nasionale vlag karmynrooi met ’n wit horisontale streep ([[Lets]]: ''tumši sarkana (karmīnsarkans)'').<ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums/ |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=[[Saeima]] |date=17 November 2009 |accessdate=27 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127103108/http://saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums |archive-date=27 November 2010 |url-status=live |quote=Latvijas valsts karogs ir karmīnsarkans ar baltu horizontālu svītru.}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/id/200642-latvijas-valsts-karoga-likums |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> Na die vlag se kleur word soms verwys as “Letse rooi”. Die rooi kleur van die Letlandse vlag is ’n besonder donker skakering wat bestaan uit bruin en pers. Die vlag se kleurverhouding is 2:1:2 (die boonste en onderste rooi bane is elk twee keer so breed as die sentrale wit baan) en die verhouding is bepaal as 1:2.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |accessdate=15 November 2026}}</ref> Op 11 April 1995 het die Staatsheraldiese Kommissie vir die rooi kleur Pantone 1807 C gekies wat op 21 April 2009 met 201 C vervang is. Op 1 Mei 2010 het die kabinet van ministers die ''Prosedures vir die toepassing van die wet op die nasionale vlag'' uitgereik, wat Pantone 19-1629 TPX of 19-1629 TC vir die rooi baan bepaal; ’n wysiging wat op 27 November 2018 aangebring is en op 1 Januarie 2019 in werking getree het, bepaal dat niestofvlae, asook voorstellings wat met ander tegnieke vervaardig is (insluitende digitale uitbeeldings), Pantone 201 C sal gebruik, terwyl fisiese vlae 19-1629 TPX/TC aanhou sal gebruik.<ref name="FOTW" /><ref name="DigitalFlag">{{en}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/en/en/id/209092-procedures-for-the-application-of-the-law-on-the-national-flag-of-latvia |title=Procedures for the Application of the Law on the National Flag of Latvia |publisher=Regering van Letland |date=28 November 2018 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.vestnesis.lv/ta/id/190841 |title=Valsts prezidenta Valsts heraldikas komisija: Par valsts karoga un ģerboņu krāsām |publisher=Letlandse Staatskoerant |date=21 April 2009 |accessdate=12 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312132421/https://www.vestnesis.lv/index.php?menu=doc&id=190841 |archive-date=12 Maart 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |title=Latvijas valsts karogs un ģerboņi |publisher=Letlandse Department van Kultuur |accessdate=13 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113222919/http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |archive-date=13 November 2008 |url-status=dead}}</ref> Die Letlandse vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Latvia (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Simboliek === Die eerste eerste minister van Letland, [[Kārlis Ulmanis]], wat ook die laaste president voor die Sowjetse inval in 1940 was, het die simboliek van die kleure soos volg beskryf: Wit verteenwoordig reinheid en geregtigheid. Rooi verteenwoordig die bloed wat vergiet is om onafhanklikheid te bereik. Noemenswaardig is die unieke karmynrooi (Pantone-kleurkode 1807C – CMYK 0; 68; 66; 35 – RGB 167; 53; 57 – [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] #A73539), waarna ook as “Letlandse rooi” verwys word. Daar word gesê dat dit afkomstig is van [[bessie]]s wat die Letlanders gebruik het om die vlag te verf.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Cleveland H. Smith |author2=Gertrude R. Taylor |title=Flags of All Nations. |url=https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit |publisher=Thomas Y. Crowell Co. |location=New York |year=1946 |pages=[https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit/page/101 101]}}</ref> === Kleure === [[Lêer:Flag of Latvia photo.jpg|duimnael|’n Wapperende Letlandse vlag]] Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Latvia.svg|40px]]<br />Kleurskema ! style="background:#FFFFFF"| Wit ! style="background:#9D2235;color:white"| Rooi (digital) ! style="background:#77353D;color:white"| Rooi (tekstiel) |- | Pantone || Wit || 201 C<ref name="DigitalFlag" /> || 19-1629 TPX of TC |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || Rooi: 255<br />Groen: 255<br />Blou: 255 || Rooi: 157<br />Groen: 34<br />Blou: 53 || Rooi: 119<br />Groen: 53<br />Blou: 61 |- | CMYK || Siaan: 0%<br />Magenta: 0%<br />Geel: 0%<br />Swart: 0% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10% |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #FFFFFF || #9D2235 || #77353D |} == Vlagprotokol == [[Lêer:Flag of Latvia (vertical).svg|duimnael|Vertikale vertoning van die Letlandse vlag]] Volgens Letlandse wette mag die vlag en nasionale kleure vertoon en gebruik word as ’n ornament indien behoorlike respek teenoor die vlag gewaarborg kan word. Vernietiging, oneerbiedige behandeling of verkeerde vertoon van die vlag is wettiglik strafbaar.{{feit}} Die vlag moet minstens 2,5&nbsp;m bo die grond gehys word en behoorlik aan die vlagpaal vasgebind word. Die vlagpaal moet langer as die langste sy van die vlag wees, opreg, wit geverf en is verkieslik van hout gemaak. Die spits aan die punt van die vlagpaal moet breër as die vlagpaal self wees. Wanneer die vlag nie deurlopend vertoon word nie, moet dit met sonop gehys en met sononder gestryk word. Wanneer dit tydens ’n fees of begrafnis vertoon word, moet dit voor die begin gehys en na die einde van die gebeurtenis gestryk word.{{feit}} Wanneer die vlag in rou aan ’n vlagpaal getoon word, moet dit op halfstok gehys word. Indien dit aan ’n vlagpaal vasgebind is, moet ’n swart lint waarvan die breedte 1⁄20 van die breedte van die vlag is, aan die vlagpaal bo die vlag vasgebind word; die lint moet lank genoeg wees om die breedte van die vlag te omspan.{{feit}} === Vertoning saam met ander vlae === Al die vlae moet dieselfde grotte hê. Wanneer die vlae aan die buitekant is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant geplaas word. Wanneer al die vlae in ’n lyn is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant en moontlik ook aan die regterkant wees. Vlae van ander lande of internasionale organisasies moet in alfabetiese volgorde (in [[Lets]]) gerangskik word. Wanneer twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag regs geplaas word. Wanneer meer as twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag in die middel geplaas word, met die ander vlae wat in alfabetiese volgorde (in Lets) gerangskik word. === Vlagdae === {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Letse naam !! Opmerkings |- | 25 Maart || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok |- | 1 Mei || Grondwetdag, Werkersdag || ''Darba svētki'', ''Latvijas Satversmes sapulces sasaukšanas diena'' || Sameroeping van die Letlandse Grondwetgewende Vergadering op 1 Mei 1920 |- | 4 Mei || Onafhanklikheidsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Neatkarības atjaunošanas diena'' || Herwinning van onafhanklikheid in 1990 |- | 14 Junie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok |- | 17 Junie || Besettingsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas okupācijas diena'' || Begin van die Sowjetse besetting in Letland in 1940; Halfstok |- | 4 Julie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Joodse Volksmoord || ''Ebreju tautas genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die [[Holocaust]]; Halfstok |- | 21 Augustus || Dag van die Goedkeuring van die Grondwet van die Republiek Letland || ''Konstitucionālā likuma “Par Latvijas Republikas valstisko statusu” pieņemšanas diena'' || |- | 11 November || Lāčplēsis-dag || ''Lāčplēša diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsoorlog |- | 18 November || Proklamasiedag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Proklamēšanas diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsverklaring in 1918 |- | Eerste Sondag van Desember || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord || ''pret latviešu tautu vērstā totalitārā komunistiskā režīma genocīda upuru piemiņas diena'' || Halfstok |- | Beweeglik || Dae waarop Letland ’n parlementêre (''Saeima''), presidensiële, plaaslike, Europese parlementsverkiesing of ’n referendum hou<ref>Letlandse Staatsvlagwet §&nbsp;9</ref> || || |} Wanneer die vlag in rou gehys word, word ’n swart lint aan die bokant van die vlag gevoeg. Op hierdie dae moet by al die openbare geboue (skole, regerings- en administratiewe geboue, ens.) en woongeboue die vlag gehys word;<ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.likumi.lv/doc.php?id=200642 |title=Letlandse Vlagwet, Artikel 7 (''Latvijas valsts karoga likums'' |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> die versuim om die vlag te vertoon of die foutiewe hys van die vlag kan boetes tot gevolg hê. Op ander fees- en herdenkingsdae, soos die onafhanklikheidsdae van Litaue (16 Februarie) en Estland (24 Februarie), die dag van die Grondwetlike Wet oor die Herstel van die Republiek Letland se goedkeuring (21 Augustus), [[Nuwejaarsdag]], [[Paasfees]], [[Pinkster]], [[Moedersdag]], ens. word die hys van die vlag aanbeveel. == Amptelike vlae == === Presidentsvlag van Letland === [[Lêer:Latvian presidential standard at the presidential chancellery.JPG|duimnael|Die Letlandse presidentsvlag by die presidensiële kanselierskap, [[Huis van die Swartkoppe]], [[Riga]]]] Die presidentsvlag is wit met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. Op die middel van die kruis is ’n wit reghoekige paneel en daarop die wapen van Letland. Die wapen se hoogte is 1⁄3 van die vlag se hoogte, die middel van die son in die skild van die wapen is ook in die middel van die vlag. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Eerste Minister van Letland === Die vlag van die eerste minister van Letland is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die skildhoek se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die skildhoek. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Speaker van die Saeima === Die vlag van die Speaker van die [[Saeima]] is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die patroon van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die patroon se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die patroon. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Minister van Verdediging === Die vlag van die Minister van Verdediging is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die soldaatkenteken. Die hoogte van die soldaatkenteken is 3⁄5 van die skildhoek se hoogte. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the President of Latvia.svg| Presidentsvlag van Letland Lêer:Flag of the Prime Minister of Latvia.svg| Vlag van die Eerste Minister van Letland Lêer:Flag of the Speaker of the Saeima of Latvia.svg| Vlag van die Speaker van die Saeima Lêer:Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg| Vlag van die Minister van Verdediging </gallery> == Militêre vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Naval Ensign of Latvia.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|000001}}, Oorlogsvlag (ter see) Lêer:Naval jack of Latvia.svg| Vlootvaandel Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Divisiebevelvoerder se wimpel Lêer:Flag of the Border Guard of Latvia.svg| Vlag van die grenstroepe Lêer:Latvia-cic-army.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Gewapende Magte Lêer:CiC Latvian Navy.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Vloot Lêer:Flotilla Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Admiraal van die Vloot Lêer:Rear Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Adjunkadmiraal van die Vloot Lêer:Pennant of the Commander of Flotilla of Latvia.svg| Wimpel van die [[Flottielje]]bevelvoerder Lêer:Pennant of the Commander of Squadron of Latvia.svg| Wimpel van die [[Eskader]]bevelvoerder Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Wimpel van die Divisiebevelvoerder </gallery> == Subnasionale vlae == === Munisipale vlae === Sommige van die Letlandse munisipaliteite beskik ook oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Balvi.svg| {{FIAV|normal}} [[Balvi]] Lêer:Flag of Dagda.svg| {{FIAV|normal}} [[Dagda]] Lêer:Flag of Daugavpils.svg| {{FIAV|normal}} [[Daugavpils]] Lêer:Jelgava flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Jelgava]] Lêer:Flag of Jurmala.svg| {{FIAV|normal}} [[Jūrmala]] Lêer:Flag of Kuldīga.svg| {{FIAV|normal}} [[Kuldīga]] Lêer:Flag of Liepāja.svg| {{FIAV|normal}} [[Liepaja]] Lêer:Flag of Madona.svg| {{FIAV|normal}} [[Madona]] Lêer:Flag of Ogre.svg| {{FIAV|normal}} [[Ogre (stad)|Ogre]] Lêer:Flag of Rēzekne.svg| {{FIAV|normal}} [[Rēzekne]] Lêer:Flag of Riga.svg| {{FIAV|normal}} [[Riga]] Lêer:Flag of Sigulda.svg| {{FIAV|normal}} [[Sigulda]] Lêer:Flag of Talsi.svg| {{FIAV|normal}} [[Talsi]] Lêer:Flag of Valka.svg| {{FIAV|normal}} [[Valka]] Lêer:Valmiera flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Valmiera]] Lêer:Flag of Ventspils.svg| {{FIAV|normal}} [[Ventspils]] </gallery> === Etniese vlae === Letland se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae. Die [[Lyflanders]] gebruik ’n horisontale driekleur met dieselfde ontwerp as die nasionale vlag van Letland. Die Lyflandse vlag vertoon die kleure groen, wit en blou; blou verteenwoordig die see, wit die sand langs die kus en groen die woude. Dit is tydens die eerste Lyflandse vergadering op 2 April 1923 voorgestel en vir die eerste keer tydens die Lyflanddse fees in [[Mazirbe]] (''Irē'') gehys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv-livon.html |title=Livonian People (Latvia) |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> ’n Deel van die Letlandse bevolking het nie Letlandse burgerskap nie. Hierdie oorwegend [[Russies]]talige bevolkingsgroep is in besit van Letlandse paspoorte in ’n violet kleur. Dit is tydens ’n veldtog in 2005 oorgeneem en het aanleiding gegee tot die ontwerp van ’n vlag waarvan die ontwerp ooreenstem met dié van die nasionale vlag van Letland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv_rus.html |title=Russians in Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Baltic Germans.svg| Vlag van die [[Baltiese Duitsers]] Lêer:Official flag of Latgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Letgalle Lêer:Flag of the Livonians.svg| Vlag van die [[Lyflanders]] Lêer:Livonian flag windy.JPG| Lyflandse vlag op die Lyflandse gemeenskapsentrum in Mazirbe Lêer:Sēlijas karogs.svg| Vlag van Selonië Lêer:Official flag of Zemgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Semgalle Lêer:Flag of Latvian Russians.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van die Russiestalige bevolking </gallery> == Galery == <gallery class="center" mode="packed" heights="120px"> Lêer:16-08-29-BSPC-wichtige-Autos-RR2 2912.jpg|Die presidentsvlag aan die president se motor Lêer:Saeimas svinīgā sēde (38466284412).jpg|Die vlag van die Speaker van die Saeima Lêer:Latvian embassy Prague 4430.JPG|Die vlae van Letland en [[Vlag van Europa|dié van Europa]] by die Letlandse ambassade in [[Praag]], [[Tsjeggië]], in 2007 Lêer:YL-CSL Airbus A220-300 Air Baltic LGW 22.3.21.jpg|’n [[AirBaltic]] [[Airbus]] A220-300 in die nasionale kleure van Letland met die doopnaam “Riga”. </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Latvia|Vlae van Letland}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/lv.html Letland] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Latvia|title=Flag of Latvia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 November 2026}} {{Europavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Latvia}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Letland]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Letland]] 213vgw4itste6kfm00tvjzznnj3rax1 3373000 3372873 2026-11-16T05:48:35Z Aliwal2012 39067 3373000 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Letland | Artikel = | Beeld = Flag of Latvia.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{lv}} ''Latvijas karogs'' | Ander_byname = | Gebruik = 110100 | Simbool = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}} | Verhouding = 1:2 | Goedgekeur_op = 15 Junie 1921 (vir die eerste keer amptelik in gebruik geneem)<br />27 Februarie 1990 (tweede keer)<ref name="FOTW">{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv.html |title=Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref><br />28 November 2018 (huidige standaardisering) in werking sedert 1 Januarie 2019 | Ontwerp = ’n Karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan (een vyfde van die vlag se breedte). | Ontwerper = Ansis Cīrulis | Beeld2 = Latvijas valsts karoga vimpelis.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000100 | Simbool2 = {{FIAV|normal}} {{FIAV|mirror}} | Verhouding2 = 5:1 | Goedgekeur_op2= 2009 | Ontwerp2 = ’n [[Trapesium]]vormige wimpel ooreenstemmend met die kleure en verhouding van die staatsvlag. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Naval Ensign of Latvia.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = | Ander_byname3 = | Gebruik3 = 000001 | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= 1919, 1991 | Ontwerp3 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. | Ontwerper3 = | Beeld4 = Flag of the President of Latvia.svg | Beeldgrootte4 = 210px | Geen_grens4 = | Bynaam4 = Presidentsvlag (op land) | Ander_byname4 = | Gebruik4 = 010000 | Simbool4 = | Verhouding4 = 2:3 | Goedgekeur_op4= 1923, 1995 | Ontwerp4 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n wit reghoekige paneel in die middel van die kruis en daarop die wapen van Letland. | Ontwerper4 = | Beeld5 = Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg | Beeldgrootte5 = 210px | Geen_grens5 = | Bynaam5 = Vlag van die Minister van Verdediging | Ander_byname5 = | Gebruik5 = 000000 | Simbool5 = | Verhouding5 = | Goedgekeur_op5= 2002 | Ontwerp5 = ’n Wit baan met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag met ’n soldaatkenteken in die skildhoek. | Ontwerper5 = | Beeld6 = Naval jack of Latvia.svg | Beeldgrootte6 = 210px | Geen_grens6 = | Bynaam6 = Vlootgeus | Ander_byname6 = | Gebruik6 = 000001 | Simbool6 = | Verhouding6 = | Goedgekeur_op6= 1919, 1991 | Ontwerp6 = | Ontwerper6 = }} Die '''nasionale vlag van [[Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is. Die vlag is vir die eerste keer deur die onafhanklike Republiek Letland gebruik van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem. Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende. == Geskiedenis == === Oorsprong === [[Lêer:LV2014-8257.jpg|duimnael|links|Die oudste bewaarde Letlandse vlag in die Cēsis-kasteel deur Jānis Lapiņš in 1916]] ’n Nederlaag in ’n 1209-veldslag het koning Visvaldis van Jersika, ook Letland genoem (''terram, quae Lettia dicitur''; “die land wat Letland genoem is”), genoodsaak om ’n deur biskop [[Albert van Riga]] gedikteerde vrede te aanvaar. Hy moes aan die biskop sy erflike koninkryk skenk en het slegs ’n klein gedeelte as leen teruggekry. In hierdie geval is drie vlae as investituurkentekens gebruik.<ref>{{la}} ''Subjectio regis Wsewolodo et donatio urbium Berzilia, Autorp, Zcessowe etc. ecclesiae S. Mariae Rigensis et investitura harum urbium data eidem ab episcopo post fidelitatem factam. Anno 1209''. LGU., I.2.</ref> Na die Letlandse rooi-wit-rooi-vlag word vir die eerste keer verwys in die laat [[Middeleeue|Middeleeuse]] ''Lyflandse Rymkroniek'' (''Livländische Reimchronik''), wat oor die tydperk van 1180 tot 1343 handel, waarvolgens dit een van die oudste vlae ter wêreld is wat steeds gebruik word. Dié kroniek vertel van ’n veldslag wat rondom 1279 plaasgevind het, waarin antieke [[Letgallen|Letgalliese]] stamme uit [[Cēsis]] (Wenden), ’n stad in die huidige noordelike Letland, oorlog betree het met ’n “rooi vlag met ’n wit baan”.<ref>{{cite web |url=http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |title=Livlädische Reimchronik (09038.-10040.) |accessdate=15 Desember 2014 |quote=Von Wenden was zû Rîge komen / zûr lantwer, als ich hân vernomen,/ ein brûder und wol hundert man:/ den wart daß mêre kunt getân./ die quâmen hovelîchen dar / mit einer banier rôtgevar,/ daß was mit wîße durch gesniten / hûte nâch wendischen siten./ Wenden ist ein burc genant,/ von den die banier wart bekant,/ und ist in Letten lant gelegen,/ dâ die vrowen rîtens pflegen / nâch den siten, als die man./ vor wâr ich ûch daß sagen kan,/ die banier der Letten ist. |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215035451/http://www.old.historia.lv/alfabets/A/AT/atskanu_hronika/hronikas_teksts/09038_10040.vacu.htm |archive-date=15 Desember 2014 |url-status=dead}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://flaggenlexikon.de/flett.htm |title=Flagge Lettlands |publisher=Flaggenlexikon |author=Volker Preuß |accessdate=15 November 2026}}</ref> Die [[Middelhoogduits]]e teks lui soos volg (verse oor die vlag in '''vetdruk'''): {| |'''Middelhoogduits''' |'''Afrikaans''' |- | style="padding-right:50px" | ''Von [[Cēsis|Wenden]] was zû [[Riga|Rîge]] komen''<br /> ''zûr [[Leër|landmag]], als ich hân vernomen,''<br /> ''ein brûder und wol hundert man:''<br /> ''den wart daß mêre kunt getân.''<br /> ''die quâmen hovelîchen dar''<br /> '''''mit einer banier rôtgevar,'''''<br /> '''''daß was mit wîße durch gesniten'''''<br /> ''hûte nâch wendischen siten.''<br /> ''Wenden ist ein burc genant,''<br /> ''von den die banier wart bekant,''<br /> ''und ist in [[Letland|Letten lant]] gelegen,''<br /> ''dâ die vrowen rîtens pflegen''<br /> ''nâch den siten, als die man.''<br /> ''vor wâr ich ûch daß sagen kan,''<br /> '''''die banier der Letten ist.''''' | Van Wenden het na Rîge gekom<br /> met ’n landmag, soos ek verneem het,<br /> ’n broer en glo honderd mans:<br /> dit was aan my bekendgemaak.<br /> hulle het op ’n hoofse wyse daar aangekom<br /> '''met ’n banier rooi geverf,'''<br /> '''wat was met wit deurgesny,'''<br /> volgens Wendiese gebruike.<br /> Wenden is ’n kasteel genoem,<br /> waarvan die banier was bekend,<br /> en is in Letten land geleë,<br /> waar die vroue rituele handhaaf<br /> na die gebruike, waarna mens kan.<br /> vir wat ek u dit kan sê,<br /> '''die banier van die [[Letlanders|Lette]] is.'''<br /> |} [[Lêer:Ansis Cirulis.jpg|duimnael|links|upright|Ansis Cīrulis, voor 1942]] Die bron is deur [[Jekabs Lautenbahs-Jusmins]] ontdek en in 1870 deur studente by die [[Universiteit Tartu]] as nasionale vlag van Letland gewild gemaak. In Mei 1917 het die Letlandse kunstenaar [[Ansis Cīrulis]] (1883–1942) verwys na die in die Lyflandse Rymkroniek gedokumenteerde kerstening van Letland deur [[Kruistog|Kruisvaarders]] en hy het die huidige vlag van Letland ontwerp wat op 18 November 1918 aanvaar is. ’n Ander gewilde legende vertel die storie van ’n noodlottig gewonde Letgalliese leier wat in ’n wit laken toegedraai is. Die deel van die laken waarop hy gelê het, het wit gebly, terwyl albei kante deur sy bloed rooi geverf is. Tydens die volgende veldslag is die met bloed bevlekte laken as vlag gebruik. Volgens dié legende het die Letgalliese krygers hierdie keer geseëvier en die vyand verdryf. Sedertdien gebruik Letgalliese stamme hierdie kleure as hul simbool. Verskeie Letlandse nasionaliste het, geïnspireer deur hierdie historiese rekords, in die 19de eeu soortgelyke vlae begin gebruik.<ref name="national-symbols" /><ref name="fotw-lv-hist" /> Die eerste vlag met ’n rooi veld en ’n smal wit baan is gemaak in die tweede helfte van 1916 deur die [[Valmiera]]-handelsskoolonderwyser Marianna Strautmane (1896–1985) na aanleiding van ’n skets deur haar kollega, die joernalis en vlugtelingaktivis Jānis Lapiņš (1885–1941). Dié helderrooi vlag toon ’n geel son in die skildhoek en dit is in Maart 1917 op die gebou van die Valmiera Letlandse Geselskap tydens die Vidzeme Landbyeenkoms gehys. Dit is tydens die Sowjetse besetting van Letland in 1940 en ná 1944 in [[Weste]]rse [[ballingskap]] deur die Lapiņš-familie bewaar en in 1997 uiteindelik aan die Cēsis-museum oorhandig waar dit in die [[Cēsis-kasteel]] uitgestal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://militaryheritagetourism.info/en/military/stories/view/13?0 |title=Jānis Lapiņš and the sketch of the first Latvian red – white – red flag |publisher=Militêre Erfenistoerisme Letland-Estland |accessdate=15 November 2026}}</ref> In 1917 is ’n rooi-wit-rooi-vlag gebruik in verskeie gebeurtenisse wat die doel gehad het om die Letlandse streke en Letlandse militêre formasies te verenig (soos Letlandse skuteenhede en [[Iskolat]]-instellings), en die debat rondom die sigbare vertoning rondom die Letlandse vlag het opgekom. In Mei, tydens ’n vergadering van die Letlandse Kunsbevorderingsvereniging (''Latviešu mākslas veicināšanas biedrība''), is verskeie voorstelle nagegaan en uiteindelik is ’n ontwerp deur die kunstenaar Ansis Cīrulis aanvaar. Cīrulis se ontwerp is ook gewild gemaak deur poskaarte wat gedruk is deur die fotograaf [[Jānis Rieksts]].<ref name="fotw-lv-hist" /> Op 17 Desember 1918 het [[Kommunisme|Kommuniste]] tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog vlugtig die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek (''Latvijas Sociālistiskā Padomju Republika'', LSPR) uitgeroep. Eers in 1920 kon demokratiese troepe, ondersteun deur Duitse en Poolse magte, die Kommuniste verslaan. Die LSSR het ’n rooi vlag met die goue letters “LSPR” in die skildhoek gebruik. Tydens die Letlandse Onafhanklikheidsoorlog is die Letlandse vlag toenemend gebruik deur die Letlandse Gewapende Magte, regeringsinstellings (byvoorbeeld is dit voor en tydens die Slag om Riga in 1919 op die Riga-kasteel vertoon) en die bevolking.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |title=Permanent exhibition on the Latvian War of Independence in 1918–1920 – 2017 |publisher=Dd studio |accessdate=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427084211/https://dd.lv/en/works/detail/ekspozicija-latvijas-valsts-izveidoshana-un-neatkaribas-karsh-1918-1920 |archive-date=27 April 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Letlandse vlag is op 15 Junie 1921 saam met die wapen amptelik goedgekeur deur ’n dekreet van die grondwetgewende vergadering van Letland.<ref name="lvportals_200636">{{lv}} {{cite web |url=https://lvportals.lv/norises/200636-sarkanbaltsarkanas-latvijas-karoga-krasas-ii-2009 |title=Sarkanbaltsarkanās – Latvijas karoga krāsas (II) |publisher=LV portāls |date=17 November 2009 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="national-symbols">{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |date=11 Maart 2021 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref name="fotw-lv-hist" /> Op 15 Februarie 1922 het die Letlandse Vergadering ’n vlagwet goedgekeur en dit is op 23 Januarie 1923 deur die president onderteken. Daarbenewens is die presidentsvlag, dié van die eerste minister, asook ander militêre en burgerlike vlae bepaal, altesaam 17 verskeie vlae.<ref>{{en}} The Flag Bulletin: VIII:3, Flag Research Center, Box 580, Winchester, Mass 01890 USA, Summer 1969, {{ISSN|0015-3370}}</ref> === Sowjetse besetting === {{Hoofartikel|Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek}} Tydens die Sowjetse besetting (en kortliks tydens die [[Nazi-Duitsland|Nazi-Duitse]] besetting), is die rooi-wit-rooi-vlag van 1940 tot 1941 en van 1944 tot 1991 verbied. Enige vervaardiging en openbare vertoning van die nasionale Letlandse vlag is beskou as ’n misdaad teen die staat en was wetlik strafbaar. Die eerste vlag van die Sowjetse Letland was ’n rooi vlag met ’n goue [[hamer en sekel]] in die skildhoek met die [[Latyn]]se karakters ''LSPR'' daarbo in goud in ’n serif-lettertipe. In 1953 is die laaste weergawe van die vlag aangeneem. Dit het die Sowjetse vlag getoon met ses 1⁄3 blou bane watergolwe daaronder wat die see verteenwoordig het.{{feit}} In 1953 is die ontwerp van al die Sowjetse republieke se vlae verander en Letland het ’n Sowjetvlag met ’n wit-blou golfpatroon gekry wat ’n groot ooreenkoms met dié van die [[Estniese Sosialistiese Sowjetrepubliek]] getoon het. Die golwe se kruine op die Estlandse vlag was egter spits en dié op die Lettiese vlag rond. Daarbenewens was die patroon aan die onderkant van die die Letlandse vlag, terwyl die Estniese patroon daaronder ’n bykomende rooi baan gehad het. Die voorkant van die vlag het ook ’n hamer- en sekelsimbool en ’n rooi ster getoon. Die ou vlag van Letland is steeds deur [[Letlanders]] in ballingskap gebruik. Aan die einde van die 1980’s het Letlandse burgers dit gewaag om tydens optogte van die Singende Rewolusie die Letlandse vlag te dra, byvoorbeeld tydens die groot optog op 14 Junie 1988 in Riga, die 47ste herdenking van Sowjetse massadeportasies in die Sowjetunie.<ref>{{lv}} Andris Nikolajevs: ''Rīga. 245 fotoattēlos''. Avots, Riga 1990, bl. 68.</ref> Voorheen sou beide die [[KGB]] en die burgermag dit onderdruk het. === Restourasie === Met Letland se onafhanklikwording is die Sowjetwette wat die Letlandse vlag onwettig verklaar het, nietig verklaar en die Letlandse vlag is op 27 Februarie 1990 – een en ’n half jaar voor die amptelike erkenning van Letland se onafhanklikheid deur die Sowjetunie op 6 September 1991 – deur die parlement in hergebruik geneem.<ref name=Stelpe263>{{lv}} {{cite book |author=Dzintra Stelpe |title=Lielā Latvijas Enciklopēdija. |publisher=Zvaigzne ABC |location=Riga |page=263 |year=2009 |isbn=9789984408095 |oclc=644036298}}</ref> === Vorige vlae === <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the State of the Teutonic Order.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Duitse Orde]] (1226 tot 1561) en die Verenigde Baltiese Hertogdom (1918) Lêer:Flag of courland.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Koerland en Semgalle, 1562 tot 1795 Lêer:Flag of the Swedish Empire.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Letland in die Sweedse Ryk, 1621 tot 1721 Lêer:Flag of Russia (1858–1896).svg| {{FIAV|historical}} Driekleur van die [[Huis van Romanof]] ([[Keiser van die Hele Rusland]], Prins van Lyfland, Koerland, Semgalle, 1721 tot 1917), nasionale vlag van die [[Russiese Ryk]], 1858 tot 1896 Lêer:Flag of the Courland Governorate.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Goewernement Koerland in die Russiese Ryk, 1795 tot 1915 Lêer:Livonian colours.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Hertogdom Lyfland in die Russiese Ryk, 1822 tot 1920 Lêer:Flag of the Latvian Socialist Soviet Republic (1918–1920).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek]], 1918 tot 1920 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1940–1953).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1940 tot 1941 en 1944 tot 1953 Lêer:Flag of Germany (1935–1945).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van [[Nazi-Duitsland]], 1935 tot 1945 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990 Lêer:Flag of the Latvian Soviet Socialist Republic (1953–1990, reverse).svg| {{FIAV|historical}} {{FIAV|reverse}} Agterkant van die vlag van die Lettiese Sosialistiese Sowjetrepubliek, 1953 tot 1990 Lêer:Flag of Latvia (Soviet colors).svg| {{FIAV|alternate}} ’n Weergawe wat tydens anti-Sowjet-betogings gebruik is.<ref name="fotw-lv-hist">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/lv-hist.html |title=Latvia – Latvia – History of Flag |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> Lêer:Flag of Latvia (Textile).svg| {{FIAV|alternate}} [[Tekstiel]]weergawe van die Letlandse vlag Lêer:Nordic cross proposal for Latvia flag.png| {{FIAV|proposal}} [[Skandinawiese kruis]]voorstel vir Letland </gallery> == Ontwerp == [[Lêer:Flag of Latvia (colour shade comparison).svg|duimnael|’n Vergelyking tussen die fisiese en digitale weergawes van die vlag]] Volgens Letlandse wetgewing is die Letlandse nasionale vlag karmynrooi met ’n wit horisontale streep ([[Lets]]: ''tumši sarkana (karmīnsarkans)'').<ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums/ |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=[[Saeima]] |date=17 November 2009 |accessdate=27 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127103108/http://saeima.lv/lv/par-saeimu/simbolika/latvijas-valsts-karoga-likums |archive-date=27 November 2010 |url-status=live |quote=Latvijas valsts karogs ir karmīnsarkans ar baltu horizontālu svītru.}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/id/200642-latvijas-valsts-karoga-likums |title=Latvijas valsts karoga likums |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> Na die vlag se kleur word soms verwys as “Letse rooi”. Die rooi kleur van die Letlandse vlag is ’n besonder donker skakering wat bestaan uit bruin en pers. Die vlag se kleurverhouding is 2:1:2 (die boonste en onderste rooi bane is elk twee keer so breed as die sentrale wit baan) en die verhouding is bepaal as 1:2.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.president.lv/en/national-symbols |title=National symbols |publisher=President van die Republiek Letland |accessdate=15 November 2026}}</ref> Op 11 April 1995 het die Staatsheraldiese Kommissie vir die rooi kleur Pantone 1807 C gekies wat op 21 April 2009 met 201 C vervang is. Op 1 Mei 2010 het die kabinet van ministers die ''Prosedures vir die toepassing van die wet op die nasionale vlag'' uitgereik, wat Pantone 19-1629 TPX of 19-1629 TC vir die rooi baan bepaal; ’n wysiging wat op 27 November 2018 aangebring is en op 1 Januarie 2019 in werking getree het, bepaal dat niestofvlae, asook voorstellings wat met ander tegnieke vervaardig is (insluitende digitale uitbeeldings), Pantone 201 C sal gebruik, terwyl fisiese vlae 19-1629 TPX/TC aanhou sal gebruik.<ref name="FOTW" /><ref name="DigitalFlag">{{en}} {{cite web |url=https://likumi.lv/ta/en/en/id/209092-procedures-for-the-application-of-the-law-on-the-national-flag-of-latvia |title=Procedures for the Application of the Law on the National Flag of Latvia |publisher=Regering van Letland |date=28 November 2018 |accessdate=15 November 2026}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=https://www.vestnesis.lv/ta/id/190841 |title=Valsts prezidenta Valsts heraldikas komisija: Par valsts karoga un ģerboņu krāsām |publisher=Letlandse Staatskoerant |date=21 April 2009 |accessdate=12 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312132421/https://www.vestnesis.lv/index.php?menu=doc&id=190841 |archive-date=12 Maart 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |title=Latvijas valsts karogs un ģerboņi |publisher=Letlandse Department van Kultuur |accessdate=13 November 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113222919/http://www.km.gov.lv/UI/main.asp?id=12781 |archive-date=13 November 2008 |url-status=dead}}</ref> Die Letlandse vlag het die volgende tegniese ontwerp: <center>[[Lêer:Flag of Latvia (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Simboliek === Die eerste eerste minister van Letland, [[Kārlis Ulmanis]], wat ook die laaste president voor die Sowjetse inval in 1940 was, het die simboliek van die kleure soos volg beskryf: Wit verteenwoordig reinheid en geregtigheid. Rooi verteenwoordig die bloed wat vergiet is om onafhanklikheid te bereik. Noemenswaardig is die unieke karmynrooi (Pantone-kleurkode 1807C – CMYK 0; 68; 66; 35 – RGB 167; 53; 57 – [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] #A73539), waarna ook as “Letlandse rooi” verwys word. Daar word gesê dat dit afkomstig is van [[bessie]]s wat die Letlanders gebruik het om die vlag te verf.<ref>{{en}} {{cite book |author1=Cleveland H. Smith |author2=Gertrude R. Taylor |title=Flags of All Nations. |url=https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit |publisher=Thomas Y. Crowell Co. |location=New York |year=1946 |pages=[https://archive.org/details/flagsofallnation0000smit/page/101 101]}}</ref> === Kleure === [[Lêer:Flag of Latvia photo.jpg|duimnael|’n Wapperende Letlandse vlag]] Die kleurskema word hieronder gelys: {|class="wikitable" ! [[Lêer:Flag of Latvia.svg|40px]]<br />Kleurskema ! style="background:#FFFFFF"| Wit ! style="background:#9D2235;color:white"| Rooi (digital) ! style="background:#77353D;color:white"| Rooi (tekstiel) |- | Pantone || Wit || 201 C<ref name="DigitalFlag" /> || 19-1629 TPX of TC |- | [[RGB-kleurmodel|RGB]] || Rooi: 255<br />Groen: 255<br />Blou: 255 || Rooi: 157<br />Groen: 34<br />Blou: 53 || Rooi: 119<br />Groen: 53<br />Blou: 61 |- | CMYK || Siaan: 0%<br />Magenta: 0%<br />Geel: 0%<br />Swart: 0% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10% || Siaan: 40%<br />Magenta: 100%<br />Geel: 90%<br />Swart: 10% |- | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]] || #FFFFFF || #9D2235 || #77353D |} == Vlagprotokol == [[Lêer:Flag of Latvia (vertical).svg|duimnael|Vertikale vertoning van die Letlandse vlag]] Volgens Letlandse wette mag die vlag en nasionale kleure vertoon en gebruik word as ’n ornament indien behoorlike respek teenoor die vlag gewaarborg kan word. Vernietiging, oneerbiedige behandeling of verkeerde vertoon van die vlag is wettiglik strafbaar.{{feit}} Die vlag moet minstens 2,5&nbsp;m bo die grond gehys word en behoorlik aan die vlagpaal vasgebind word. Die vlagpaal moet langer as die langste sy van die vlag wees, opreg, wit geverf en is verkieslik van hout gemaak. Die spits aan die punt van die vlagpaal moet breër as die vlagpaal self wees. Wanneer die vlag nie deurlopend vertoon word nie, moet dit met sonop gehys en met sononder gestryk word. Wanneer dit tydens ’n fees of begrafnis vertoon word, moet dit voor die begin gehys en na die einde van die gebeurtenis gestryk word.{{feit}} Wanneer die vlag in rou aan ’n vlagpaal getoon word, moet dit op halfstok gehys word. Indien dit aan ’n vlagpaal vasgebind is, moet ’n swart lint waarvan die breedte 1⁄20 van die breedte van die vlag is, aan die vlagpaal bo die vlag vasgebind word; die lint moet lank genoeg wees om die breedte van die vlag te omspan.{{feit}} === Vertoning saam met ander vlae === Al die vlae moet dieselfde grotte hê. Wanneer die vlae aan die buitekant is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant geplaas word. Wanneer al die vlae in ’n lyn is, moet die Letlandse vlag aan die linkerkant en moontlik ook aan die regterkant wees. Vlae van ander lande of internasionale organisasies moet in alfabetiese volgorde (in [[Lets]]) gerangskik word. Wanneer twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag regs geplaas word. Wanneer meer as twee vlae binne gehys word, moet die Letlandse vlag in die middel geplaas word, met die ander vlae wat in alfabetiese volgorde (in Lets) gerangskik word. === Vlagdae === {| class="wikitable" ! Datum !! Afrikaanse naam !! Letse naam !! Opmerkings |- | 25 Maart || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok |- | 1 Mei || Grondwetdag, Werkersdag || ''Darba svētki'', ''Latvijas Satversmes sapulces sasaukšanas diena'' || Sameroeping van die Letlandse Grondwetgewende Vergadering op 1 Mei 1920 |- | 4 Mei || Onafhanklikheidsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Neatkarības atjaunošanas diena'' || Herwinning van onafhanklikheid in 1990 |- | 14 Junie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Kommunistiese Volksmoord || ''Komunistiskā genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord; Halfstok |- | 17 Junie || Besettingsdag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas okupācijas diena'' || Begin van die Sowjetse besetting in Letland in 1940; Halfstok |- | 4 Julie || Herdenkingsdag vir Slagoffers van die Joodse Volksmoord || ''Ebreju tautas genocīda upuru piemiņas diena'' || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die [[Holocaust]]; Halfstok |- | 21 Augustus || Dag van die Goedkeuring van die Grondwet van die Republiek Letland || ''Konstitucionālā likuma “Par Latvijas Republikas valstisko statusu” pieņemšanas diena'' || |- | 11 November || Lāčplēsis-dag || ''Lāčplēša diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsoorlog |- | 18 November || Proklamasiedag van die Republiek Letland || ''Latvijas Republikas Proklamēšanas diena'' || Letlandse Onafhanklikheidsverklaring in 1918 |- | Eerste Sondag van Desember || Ter nagedagtenis aan slagoffers van die kommunistiese volksmoord || ''pret latviešu tautu vērstā totalitārā komunistiskā režīma genocīda upuru piemiņas diena'' || Halfstok |- | Beweeglik || Dae waarop Letland ’n parlementêre (''Saeima''), presidensiële, plaaslike, Europese parlementsverkiesing of ’n referendum hou<ref>Letlandse Staatsvlagwet §&nbsp;9</ref> || || |} Wanneer die vlag in rou gehys word, word ’n swart lint aan die bokant van die vlag gevoeg. Op hierdie dae moet by al die openbare geboue (skole, regerings- en administratiewe geboue, ens.) en woongeboue die vlag gehys word;<ref>{{lv}} {{cite web |url=http://www.likumi.lv/doc.php?id=200642 |title=Letlandse Vlagwet, Artikel 7 (''Latvijas valsts karoga likums'' |publisher=Likumi |accessdate=15 November 2026}}</ref> die versuim om die vlag te vertoon of die foutiewe hys van die vlag kan boetes tot gevolg hê. Op ander fees- en herdenkingsdae, soos die onafhanklikheidsdae van Litaue (16 Februarie) en Estland (24 Februarie), die dag van die Grondwetlike Wet oor die Herstel van die Republiek Letland se goedkeuring (21 Augustus), [[Nuwejaarsdag]], [[Paasfees]], [[Pinkster]], [[Moedersdag]], ens. word die hys van die vlag aanbeveel. == Amptelike vlae == === Presidentsvlag van Letland === [[Lêer:Latvian presidential standard at the presidential chancellery.JPG|duimnael|Die Letlandse presidentsvlag by die presidensiële kanselierskap, [[Huis van die Swartkoppe]], [[Riga]]]] Die presidentsvlag is wit met ’n simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. Op die middel van die kruis is ’n wit reghoekige paneel en daarop die wapen van Letland. Die wapen se hoogte is 1⁄3 van die vlag se hoogte, die middel van die son in die skild van die wapen is ook in die middel van die vlag. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Eerste Minister van Letland === Die vlag van die eerste minister van Letland is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die skildhoek se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die skildhoek. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Speaker van die Saeima === Die vlag van die Speaker van die [[Saeima]] is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die patroon van die vlag is die wapen van Letland. Die hoogte van die wapen is 5⁄6 van die patroon se hoogte en die son in die wapen is in die middel van die patroon. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. === Vlag van die Minister van Verdediging === Die vlag van die Minister van Verdediging is wit met die simmetriese kruis in die kleurverhouding van die nasionale vlag. In die skildhoek van die vlag is die soldaatkenteken. Die hoogte van die soldaatkenteken is 3⁄5 van die skildhoek se hoogte. Die verhouding tussen die breedte van die nasionale kleure en dié van die vlag is 1:5. Die verhouding tussen die lengte en breedte van die vlag is 3:2. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of the President of Latvia.svg| Presidentsvlag van Letland Lêer:Flag of the Prime Minister of Latvia.svg| Vlag van die Eerste Minister van Letland Lêer:Flag of the Speaker of the Saeima of Latvia.svg| Vlag van die Speaker van die Saeima Lêer:Flag of the Minister of Defence of Latvia.svg| Vlag van die Minister van Verdediging </gallery> == Militêre vlae == <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Naval Ensign of Latvia.svg| <small>2:3</small> {{FIAV|000001}}, Oorlogsvlag (ter see) Lêer:Naval jack of Latvia.svg| Vlootvaandel Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Divisiebevelvoerder se wimpel Lêer:Flag of the Border Guard of Latvia.svg| Vlag van die grenstroepe Lêer:Latvia-cic-army.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Gewapende Magte Lêer:CiC Latvian Navy.svg| Vlag van die Opperbevelvoerder van die Vloot Lêer:Flotilla Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Admiraal van die Vloot Lêer:Rear Admiral Flag of Latvia.svg| Vlag van die Adjunkadmiraal van die Vloot Lêer:Pennant of the Commander of Flotilla of Latvia.svg| Wimpel van die [[Flottielje]]bevelvoerder Lêer:Pennant of the Commander of Squadron of Latvia.svg| Wimpel van die [[Eskader]]bevelvoerder Lêer:Pennant of the Commander of Division of Latvia.svg| Wimpel van die Divisiebevelvoerder </gallery> == Subnasionale vlae == === Munisipale vlae === Sommige van die Letlandse munisipaliteite beskik ook oor hul eie vlae. <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Balvi.svg| {{FIAV|normal}} [[Balvi]] Lêer:Flag of Dagda.svg| {{FIAV|normal}} [[Dagda]] Lêer:Flag of Daugavpils.svg| {{FIAV|normal}} [[Daugavpils]] Lêer:Jelgava flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Jelgava]] Lêer:Flag of Jurmala.svg| {{FIAV|normal}} [[Jūrmala]] Lêer:Flag of Kuldīga.svg| {{FIAV|normal}} [[Kuldīga]] Lêer:Flag of Liepāja.svg| {{FIAV|normal}} [[Liepaja]] Lêer:Flag of Madona.svg| {{FIAV|normal}} [[Madona]] Lêer:Flag of Ogre.svg| {{FIAV|normal}} [[Ogre (stad)|Ogre]] Lêer:Flag of Rēzekne.svg| {{FIAV|normal}} [[Rēzekne]] Lêer:Flag of Riga.svg| {{FIAV|normal}} [[Riga]] Lêer:Flag of Sigulda.svg| {{FIAV|normal}} [[Sigulda]] Lêer:Flag of Talsi.svg| {{FIAV|normal}} [[Talsi]] Lêer:Flag of Valka.svg| {{FIAV|normal}} [[Valka]] Lêer:Valmiera flag.svg| {{FIAV|normal}} [[Valmiera]] Lêer:Flag of Ventspils.svg| {{FIAV|normal}} [[Ventspils]] </gallery> === Etniese vlae === Letland se grootste etniese minderhede beskik oor hul eie vlae. Die [[Lyflanders]] gebruik ’n horisontale driekleur met dieselfde ontwerp as die nasionale vlag van Letland. Die Lyflandse vlag vertoon die kleure groen, wit en blou; blou verteenwoordig die see, wit die sand langs die kus en groen die woude. Dit is tydens die eerste Lyflandse vergadering op 2 April 1923 voorgestel en vir die eerste keer tydens die Lyflanddse fees in [[Mazirbe]] (''Irē'') gehys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv-livon.html |title=Livonian People (Latvia) |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> ’n Deel van die Letlandse bevolking het nie Letlandse burgerskap nie. Hierdie oorwegend [[Russies]]talige bevolkingsgroep is in besit van Letlandse paspoorte in ’n violet kleur. Dit is tydens ’n veldtog in 2005 oorgeneem en het aanleiding gegee tot die ontwerp van ’n vlag waarvan die ontwerp ooreenstem met dié van die nasionale vlag van Letland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fotw.info/flags/lv_rus.html |title=Russians in Latvia |publisher=Flags of the World |accessdate=15 November 2026}}</ref> <gallery class="center" widths="150"> Lêer:Flag of Baltic Germans.svg| Vlag van die [[Baltiese Duitsers]] Lêer:Official flag of Latgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Letgalle Lêer:Flag of the Livonians.svg| Vlag van die [[Lyflanders]] Lêer:Livonian flag windy.JPG| Lyflandse vlag op die Lyflandse gemeenskapsentrum in Mazirbe Lêer:Sēlijas karogs.svg| Vlag van Selonië Lêer:Official flag of Zemgale.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van die Semgalle Lêer:Flag of Latvian Russians.svg| {{FIAV|defacto}} Nieamptelike vlag van die Russiestalige bevolking </gallery> == Galery == <gallery class="center" mode="packed" heights="120px"> Lêer:16-08-29-BSPC-wichtige-Autos-RR2 2912.jpg|Die presidentsvlag aan die president se motor Lêer:Saeimas svinīgā sēde (38466284412).jpg|Die vlag van die Speaker van die Saeima Lêer:Latvian embassy Prague 4430.JPG|Die vlae van Letland en [[Vlag van Europa|dié van Europa]] by die Letlandse ambassade in [[Praag]], [[Tsjeggië]], in 2007 Lêer:YL-CSL Airbus A220-300 Air Baltic LGW 22.3.21.jpg|’n [[AirBaltic]] [[Airbus]] A220-300 in die nasionale kleure van Letland met die doopnaam “Riga”. </gallery> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of Latvia|Vlae van Letland}} * {{en}} [https://www.fotw.info/flags/lv.html Letland] by ''Flags of the World''. * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Latvia|title=Flag of Latvia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=15 November 2026}} {{Europavlae}} {{Gesagsrekords}} {{en-vertaal|Flag of Latvia}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Letland]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Letland]] 7vfemdjniwgqe7cqdk5ybb1iu6uj26x Bespreking:Vlag van Letland 1 449869 3372875 2813259 2026-11-15T20:32:20Z SpesBona 2720 + [[Sjabloon:Voorbladartikel]] 3372875 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} {{voorbladartikel |week = 47 |jaar = 2026 }} 8ab1ghyk01tkyt5t3jymrmxy4gs99ab Craibia 0 450129 3373106 2880544 2026-11-16T09:55:21Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373106 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Craibia zimmermannii 1DS-II 9967.jpg |image_caption = ''[[Craibia zimmermannii]]'' |display_parents = 3 |taxon = Craibia |authority = Harms & Dunn, (1911) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Craibia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:22117-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250614140225/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:22117-1 |argiefdatum=14 Junie 2025 |besoekdatum=14 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Craibia affinis]]'' <small>(De Wild.) De Wild.</small> * ''[[Craibia atlantica]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Craibia brevicaudata]]'' <small>(Vatke) Dunn</small> * ''[[Craibia brownii]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Craibia grandiflora]]'' <small>(Micheli) Baker f.</small> * ''[[Craibia laurentii]]'' <small>(De Wild.) De Wild.</small> * ''[[Craibia lujae]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Craibia simplex]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Craibia zimmermannii]]'' <small>(Harms) Dunn</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Craibia| ]] ll134jq0r6kyyhg5ftwfhg0fr43hzlk Cyathula 0 450201 3373115 2911591 2026-11-16T10:17:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373115 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cyathula prostrata leaves.jpg |image_caption = ''Cyathula prostrata'' |display_parents = 3 |taxon = Cyathula |authority = Blume, (1826), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Nelsia'' <small>Schinz</small> * ''Polyscalis'' <small>Wall.</small> * ''Sericocomopsis'' <small>Schinz</small> }} '''''Cyathula''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Amaranthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. == Spesies == Daar is 42 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331535-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221013061251/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331535-2 |argiefdatum=13 Oktober 2022 |besoekdatum=15 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cyathula achyranthoides]]'' <small>(Kunth) Moq.</small> * ''[[Cyathula angolensis]]'' <small>(Bamps) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula biflora]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cyathula braunii]]'' <small>Gilg ex Schinz</small> * ''[[Cyathula capitata]]'' <small>Moq.</small> * ''[[Cyathula carsonii]]'' <small>(Baker) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula ceylanica]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cyathula confusa]]'' <small>(C.C.Towns.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula coriacea]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cyathula cylindrica]]'' <small>Moq.</small> * ''[[Cyathula divulsa]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Cyathula elegantissima]]'' <small>(Schinz) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula erinacea]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cyathula fernando-poensis]]'' <small>Suess. & Friedrich</small> * ''[[Cyathula heudelotii]]'' <small>(Moq.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula hildebrandtii]]'' <small>(Schinz) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula humbertiana]]'' <small>Cavaco</small> * ''[[Cyathula involucrata]]'' <small>(Moq.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula lanceolata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cyathula madagascariensis]]'' <small>Cavaco</small> * ''[[Cyathula meruensis]]'' <small>(Suess.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula mollis]]'' <small>C.C.Towns.</small> * ''[[Cyathula natalensis]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cyathula obtusifolia]]'' <small>Cavaco</small> * ''[[Cyathula officinalis]]'' <small>K.C.Kuan</small> * ''[[Cyathula perrieriana]]'' <small>Cavaco</small> * ''[[Cyathula pobeguinii]]'' <small>Jacq.-Fél.</small> * ''[[Cyathula polycephala]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyathula porphyrargyrea]]'' <small>(Suess. & Overkott) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula prostrata]]'' <small>(L.) Blume</small> * ''[[Cyathula quadrangula]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]]) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula ramulosa]]'' <small>(Hiern) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula richardsiae]]'' <small>(Suess.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula rubrolutea]]'' <small>(Lopr.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula semirosulata]]'' <small>Masam.</small> * ''[[Cyathula sphaerocephala]]'' <small>Baker</small> * ''[[Cyathula tomentosa]]'' <small>(Schult.) Moq.</small> * ''[[Cyathula trichinioides]]'' <small>(Suess.) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> * ''[[Cyathula triuncinata]]'' <small>Moq.</small> * ''[[Cyathula triuncinella]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cyathula uncinulata]]'' <small>(Schrad.) Schinz</small> * ''[[Cyathula welwitschii]]'' <small>(Schinz) Di Vincenzo, Berends., Wondafr. & Borsch</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathula| ]] fxtmf43c8szcu0nchzavu1oi6p9v8dn Adriaanse-biblioteek 0 450332 3372834 3352886 2026-11-15T17:29:48Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372834 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Databoks}} Die '''Adriaanse-biblioteek''' is 'n openbare [[biblioteek]] wat die gemeenskap van [[Elsiesrivier]] in die noordelike voorstede van [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], dien. Dit is in Adriaanselaan, Elsiesrivier geleë en is deel van die Wes-Kaapse Biblioteekdienste wat deur die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad]] bestuur word.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://www.ivote.co.za/view/south-africa/adriaanse-public-library-in-cape-town |argief-url=https://web.archive.org/web/20260430222630/https://www.ivote.co.za/view/south-africa/adriaanse-public-library-in-cape-town |argiefdatum=30 April 2026 |besoekdatum=18 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://community-services.blaauwberg.net/libraries/western-cape-libraries/Adriaanse-Public-Library|title=Library Western Cape Libraries - Adriaanse Public Library, Elsies River, Cape Town, Western Cape, South Africa|website=community-services.blaauwberg.net|accessdate=2025-06-19}}</ref> ==Biblioteekambassadeurs== Die biblioteek werk met jong Biblioteekambassadeurs wat gevra om 'n video te skep oor 'n onderwerp soos *Die liefde vir [[lees]] *Wat ek van my biblioteek hou *'n Program of diens by my biblioteek *[[Biblioteekkunde]] as 'n loopbaankeuse ==Fasiliteite en dienste== Adriaanse-biblioteek het 'n verskeidenheid dienste en fasiliteite aan sy lede, insluitend: * Boek- en multimedia-uitlenings * Toegang tot [[Rekenaar|rekenaars]] en [[internet]] via die SmartCape-program * [[Tydskrif|Tydskrifte]] en [[Koerant|koerante]] * Ondersteuning vir opvoedkundige programme en leesbevordering * Verhale- en storie-ure vir kinders ==Bedieningstye== {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ !Dag !Openingstye |- |Maandag tot Donderdag |10:00 – 17:30 |- |Vrydag |10:00 – 17:00 |- |Saterdag |10:00 – 13:00 |} ===Gemeenskapsbetrokkenheid=== Die Adriaanse-biblioteek speel 'n aktiewe rol in die gemeenskap deur deelname aan verskeie kulturele en opvoedkundige inisiatiewe. {{Navigasie Wikimedia}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Biblioteke]] [[Kategorie:Openbare biblioteke in die Wes-Kaap]] ctt2z95pxk8mkvhnonv3o21z6i9oyed Cynorhiza 0 450572 3373119 2815539 2026-11-16T10:26:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373119 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Cynorhiza |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1837) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cynorhiza''''' is 'n [[genus]] van meerjarige plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39887-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250123200229/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39887-1 |argiefdatum=23 Januarie 2025 |besoekdatum=24 Junie 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Cynorhiza bolusii]]'' <small>Magee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Cynorhiza meifolia]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) Magee</small> * ''[[Cynorhiza typica]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynorhiza| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 762y28s107k5mib164mupd4107ix8gp Cadenza 0 450789 3373001 2915540 2026-11-16T05:48:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373001 wikitext text/x-wiki <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:204px;max-width:204px"><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:202px;max-width:202px"><div class="thumbimage">[[File:Beethoven_-_Concerto_in_C_minor,_cadenza.png|alt=|200x200px]]</div></div></div><div class="trow" style="display:flex"><div class="thumbcaption"> Cadenza-aanduiding van Beethoven se [[Piano Concerto No. 3 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 3 in C-mineur]]: 'n fermata oor die rus dui die begin van die cadenza aan, terwyl die fermata oor die [[Trill (music)|tril]] die einde van die cadenza aandui.<ref name="Grove">Grove, G. 1904. ''[[Grove's Dictionary of Music and Musicians|Grove's dictionary of music and musicians]]''. Volume 1. Onder redaksie van Fuller-Maitland, J.A. Macmillan Company, bl. 442.</ref></div></div></div></div>In musiek is 'n '''cadenza''' (van die Italiaans cadenza [kaˈdɛntsa]) generies gesproke 'n geïmproviseerde of uitgeskrewe ornamentele gedeelte wat deur 'n solis (of soliste) gespeel of gesing word, gewoonlik in 'n "vrye" [[Ritme|ritmiese]] styl, en wat dikwels virtuose vertoon toelaat. Gedurende hierdie tyd sal die begeleiding óf rus, óf 'n noot of akkoord aanhou. Dus word 'n geïmproviseerde cadenza in geskrewe notasie deur 'n fermata vir elke party aangedui. 'n Cadenza sal gewoonlik oor óf die laaste of voorlaaste noot in 'n stuk plaasvind, óf in die inleiding (Duits: ''Eingang''),<ref>Keefe, S.P. 2003. ''The Cambridge companion to Mozart.'' Cambridge: Cambridge University Press, bl. 265.</ref> of die laaste of voorlaaste noot van 'n belangrike subafdeling van 'n werk. 'n Cadenza kan ook voor 'n finale koda of ritornello gevind word.<ref name="Grove">Grove, G. 1904. ''[[Grove's Dictionary of Music and Musicians|Grove's dictionary of music and musicians]]''. Volume 1. Onder redaksie van Fuller-Maitland, J.A. Macmillan Company, bl. 442.</ref> == Oorsprong == Aanvanklik was cadenzas eenvoudiger en meer gestruktureerd - 'n solis sou klein versierings soos trillers aan die einde van kadens byvoeg. Hierdie klein versierings van die vroeë cadenza het nie die metrum beïnvloed nie. Namate die geïmproviseerde versierings egter voortgeduur het, het hulle langer en meer bepland geword. Dit het plek gemaak vir die "gekomponeerde" cadenza, wat uiteindelik gevorder het tot die "vrye metrum" wat vandag meer algemeen met cadenzas geassosieer word. Soliste kan speel sonder om hulle aan maatsoort of 'n streng tyd te stuur, en begeleiers in orkes wag vir hul herintrede.<ref>Swain, J.P. 1988. Form and function of the classical cadenza. ''Journal of Musicology'' 6(1): 27–59. DOI: https://doi.org/10.2307/763668. </ref> [[Lêer:Mozart - 6 Variations on an aria from I Filosofi Immaginarii K. 398 (416e), first movement, cadenza written out.png|senter|duimnael|664x664px|Die cadenza aan die einde van die sesde variasie van Mozart se Ses variasies op 'n aria uit ''I Filosofi Immaginarii'' K. 398 (146e) dui op die dikwels maatlose karaktereienskap van cadenzas.]] == In konserte == {{Multibeeld|direction=vertical|width=300|image1=Mozart - Piano Concert in Bb major K. 595, first movement, cadenza.png|image2=Mozart - Piano Concert in Bb major K. 595, first movement, cadenza.mid|footer=Die aanduiding van die cadenza in die eerste beweging van [[Mozart]] se Klavierkonsert no. 27 in B-mol-majeur, K. 595. Die harmoniese progressie is tipies van dié tydperk.}} Die term ''cadenza'' verwys ook na 'n gedeelte van 'n [[Concerto|konsert]] waarin die orkes ophou speel en die solis alleen en in vrye maat speel (sonder 'n streng, gereelde maatslag), en wat geskrewe of geïmproviseer kan word, afhangende van wat die komponis spesifiseer. Soms sal 'n cadenza klein gedeeltes vir ander instrumente buiten die solis insluit. 'n Voorbeeld is in [[Sergei Rachmaninoff]] se Klavierkonsert no. 3 in D-mineur, waar 'n solofluit, -klarinet en -horing oor arpeggio's deur die klavier speel. Cadenzas kom gewoonlik naby aan die einde van die eerste beweging voor, hoewel dit eintlik op enige plek in 'n konsert kan voorkom. 'n Voorbeeld is [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se Klavierkonsert no. 1 in B-mol-majeur, waarin 'n cadenza binne die eerste vyf minute van die kosert gehoor word. Die cadenza is gewoonlik die mees uitgebreide en virtuose deel wat die solo-instrument gedurende die hele stuk speel. Aan die einde van die cadenza tree die orkes weer in, en voltooi gewoonlik die beweging op hul eie, of – minder gereeld – saam met die solis. Sommig komponiste het cadenzas in hul werke verbied. Sekerlik die bekendste voorbeeld is [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]], wat die cadenza verbied in die eerste beweging van sy [[Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur, op. 73 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur]], opus 73 (maat 490).<ref>Beethoven, L. van. 1862? [[scores:Special:ImagefromIndex/977419/mntc|Fünftes Concert für das Pianoforte.]] ''Ludwig van Beethovens Werke'' 6(69): 45. Leipzig: Breitkopf & Härtel. </ref> Pleks daarvan het hy 'n kort kandens geskryf wat die pianis verplig is om in die plek van die kadenza te speel. === Die cadenza-tril === In die Klassieke Periode het 'n solo-cadenza in 'n konsert tipies met 'n tril geëindig – gewoonlik op die [[supertonika]] – wat die herintrede van die orkes in die koda voorafgaan. Uitgebreide cadenza-trillers kom gereeld in [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se klavierkonserte voor, asook in allerlei vioolkonsrte en konsere vir ander snaarinstrumente wat in die periode tot met die vroeë 19de eeu gekomponeer is. Sien byvoorbeeld die illustrasie bo-aan dié artikel). == As 'n vokale versiering == Die cadenza was oorspronklik en is steeds 'n vokale versiering wat deur 'n sanger geïmproviseer word om 'n kadens in 'n aria uit te brei. Komponiste en musici het dit later in instrumentale musiek begin gebruik en dit het gou 'n standaarddeel van die konsert geword. Daar was egter reëls: Cadenzas vir stem- en blaasinstrumente moes in een asem uitgevoer word, en dit moes nie verafgeleë toonsoorte gebruik nie.<ref>Argricola, J.F. 1995. ''Introduction to the art of singing.'' Vertaal deur Julianne C. Baird. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 211. </ref> Dit is oorspronklik in hierdie konteks geïmproviseer, maar in die 19de eeu het [[Komponis|komponiste]] begin om cadenzas volledig uit te skryf.<ref>Latham, A. 2002. The Oxford companion to music. New York: Oxford University Press, bl. [[iarchive:isbn_9780198662129/page/193/mode/2up|194]]. </ref> Derde partye het ook cadenzas geskryf vir werke waarin die komponis bedoel het dat cadenza geïmproviseer moes word, sodat die solis 'n goed gevormde solo kon hê wat hulle vooraf kon inoefen. Sommige hiervan is al so ingeburger dat hulle al deel van die standaardrepertorium is. Voorbeelde hiervan is [[Joseph Joachim]] se cadenza vir [[Johannes Brahms]] se Vioolkonsert in D-majeur, opus 77, [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se stel cadenzas vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 20 in D-mineur, K. 644, en Estelle Liebling se uitgawe van cadenzas vir operas soos [[Gaetano Donizetti|Donizetti]] se ''La fille du regiment'' en ''Lucia di Lammermoor''. == In [[jazz]] == Moontlik is die noemenswaardigste afwykings van die gewoonte om cadenzas uit te skryf of weg te laat in [[jazz]] te vinde, meestal aan die einde van 'n ballade, hoewel cadensas in hierdie genre gewoonlik kort is. Saksofonis [[John Coltrane]] het egter gewoonlik 'n uitgebreide cadenza geïmproviseer wanneer hy "I want to talk about you" uitgevoer het, waarin hy sy voorliefde vir skalaarimprovisasie en multifoniek ten toon gestel het. Die opgeneemde voorbeelde van "I want to talk about you" (''Live at Birdland'' en ''Afro Blue Impressions'') is elk ongeveer 8 minute lank, waarvan Coltrane se onbegeleide cadenza wat ongeveer 3 minute in beslag neem. Meer sardonies het jazzkritikus Martin Williams eens Coltrane se improvisasies op "Africa/Brass" beskryf as "wesenlik uitgebreide cadenzas in stukke wat nooit gespeel word nie." <ref>Reitzes, D. 1998. [https://www.reitzes.com/coltrane1.html ''A love supreme: God breathes through John Coltrane.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250630080018/https://www.reitzes.com/coltrane1.html |date=30 Junie 2025 }} Besoek op 27 Junie 2025.</ref> Net so noemenswaardig is saksofonis [[Sonny Rollins]] se korter geïmproviseerde cadenza aan die einde van "Three little words" (''Sonny Rollins on impulse!''). Cadenzas word ook in instrumentale solo's met klavier of ander begeleiding gevind, waar hulle na aan die begin of na aan die einde (en soms op albei plekke!) geplaas word (bv. die kornetsolo "The maid of the mist" deur Herbert L. Clarke, of die einde van "Think of me" in Andrew Lloyd Webber se ''The Phantom of the Opera'', waar Christine Daaé 'n kort maar ingewikkelde cadenza sing). == Noemenswaardige voorbeelde == [[Lêer:Cadenza ad libitum - Hungarian Rhapsody No. 2 (Franz Liszt).gif|duimnael|341x341px|Die ''cadenza ad libitum'' in Franz Liszt se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-minuer]] * Dit is nie net konserte wat van cadenzas gebruik maak nie: Die ''Scena di Canta Gitano'', die vierde beweging van Nikolai Rimsky-Korsakov se ''Capriccio Espagnol'', bevat cadenzas vir [[Horing (blaasinstrument)|Franse horings]], [[Trompet|trompette]], [[viool]], [[fluit]], [[klarinet]] en [[harp]] in die aanvangsgedeelte. * [[Johann Strauss II]] het heel ongewoon 'n cadenza-agtige solo vir [[tjello]] en fluit gekomponeer vir die laaste gedeelte van sy Keiserwals, voordat die werk deur die trompette en daarna die hele orkes tot 'n einde gebring word.<ref>Jacob, H.E. 1940. Johann Strauss – a century of light music. Hutchinson, bl. 294.</ref> * Die tweede beweging van [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se derde Brandenburgkonsert bestaan uit slegs twee akkoorde; dit word algemeen aanvaar om 'n cadenza aan te dui wat om dié kadens geïmproviseer moet word. * Die eerste beweging van [[Johann Sebastian Bach|Bach]] se vyfde Brandenburgkonsert spog met 'n uitgebreide cadenza vir [[klavesimbel]]. * Die koloratuurarias van [[Belcanto|bel canto]]-komponiste soos Donizetti, Bellini en [[Gioachino Rossini|Rossini]] bevat ook cadenzas vir die sangeresse. * [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] het ook cadenzas gekompneer vir 'n viool-en-[[altviool]]<nowiki/>duet in die eerste en derde bewegin van sy [[Sinfonia concertante vir viool, altviool en orkes in E-mol-majeur, KV 364 (Mozart)|Sinfonia concertante vir viool, altviool en orkes in E-majeur]], K. 364. * Mozart het ook 'n cadenza vir die eerste en laaste beweging van sy Klaviersonate in B-mol-majeur, K. 333 gekomponeer, wat ongewoon (en tog nie uniek nie) vir die tyd was omdat die werk andersins in sonatevorm is. * [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se [[Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur, op. 73 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 5 in E-mol-majeur]]<ref name="Grove" /> bevat 'n genoteerde cadenza wat gedeeltelik deur die orkes begelei word. Later in die eerste beweging spesifiseer die komponis dat die solis die musiek moet speel soos geskryf, en dat geen geïmproviseerde cadenza gespeel mag word nie. * Beethoven het heel befaamd 'n cadenza-agtige solo vir die [[hobo]] in die rekapitulasie van sy [[Simfonie no. 5 in C-mineur, op. 67 (Beethoven)|Simfonie no. 5 in C-mineur]], op. 67 ingesluit. * [[Pjotr Tsjaikofski|Tsjaikofski]] se Eerste Klavierkonsert is nie net bekend vir die uitbereide cadenza in die eerste vyf minue van die eerste eerste beweging nie, maar ook vir 'n ''tweede'' – beduidend langer – cadenza op 'n meer konvensionele plek, naamlik die einde van die beweging. * [[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninof]] se Klavierkonsert no. 3 in D-mineur, opus 30 bevat 'n toccata-agtige cadenza in die eerste beweging wat sowel lank as ongelooflik moeilik is, of 'n plaasvervangercadenza wat in swaarder akkoordstyl geskryf is. Albei cadenzas lei tot 'n identiese gedeelte met arpeggio's deur die klavier en 'n fluitbegeleiding, voordat die cadenza stil wegsterf. * [[Fritz Kreisler]] het cadenzas vir die eerste en derde bewegings van Beethoven se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur]], opus 61 geskryf. * [[Aaron Copland]] geberuik 'n cadenza in sy Klarinetkonsert om twee bewegings met mekaar te verbind. * Karlheinz Stockhausen het vyf ensemble-cadenzas in sy kwintet vir blasers, ''Zeitmaße'' (1955–1956) geskryf, asook cadenzas vir trompet en piccolo in ''Luzifers Tanz'' (1983), en 'n cadenza vir Engelse horing in sy trio ''Balance'' (2007).<ref>Jerome K. 2017. Karlheinz Stockhausen: Zeitmaße. In Thomas, W. (red.). ''Landmarks in music since 1950.'' London: Routledge, bl. 89–121.</ref> * Karol Szymanowski se twee vioolkonserte het albei cadenzas wat gekomponeer is deur die violis wat dit sou uitvoer, Paweł Kochański. * In die derde beweging van [[Edward Elgar|Elgar]] se Vioolkonsert in B-mineur, opus 61 is daar 'n onverwagse cadenza waarin die orkes die solis met 'n pizzicato tremolando-effek ("cadenza accompagnato") begelei. * [[Franz Liszt]] se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-mineur vir klavier bevat 'n instruksie ''cadenza ad libitum'' voor die finale koda, bedoelend dat die pianis 'n cadenza na goeddunke kan byvoeg.<ref name="Grove" /> Hoewel die meeste pianiste dié uitnodiging van die hand wys, het pianiste soos [[Alfred Cortot]], [[Sergei Rachmaninoff|Sergei Rachmaninof]] en [[Marc-André Hamelin]] tog vername cadenzas vir die werk gekompneer het. * Die pianiste Chick Corea en Makoto Ozone het jazz-cadenzas in 'n andersins tradisionele uitvoering van Mozart se Konsert vir twee klaviere ingesluit. * [[Nikolai Rimski-Korsakof|Rimski-Korsakof]] se ''Scheherazade'' bevat verskeie cadenzas for viool. * Mozart het 'n cadenza vir sy eie Horingkonsert no. 3 in E-mol-majeur, K. 447 geskryf. Dit kom aan die einde van die eerste beweging voor. * [[Sergei Prokofiëf]] se Klavierkonsert no. 2 in G-minuer, opus 16 bevat 'n uitmergelende vyf minute lange cadenza, wat die eerste beweging afsluit. * In [[Dmitri Sjostakowitsj]] se Tjellokonsert no. 1 in E-mol-majeur, opus 107 is die derde beweging eintlik 'n hele cademza wat die tweede en vierde bewegings aan mekaar skakel. * Carlos Chávez's se Vioolkonsert het 'n sewe minute lange onbegeleide cadenza as die derde van vyf temas, ten spyte daarvan dat die solis bykans sonder onderbreking die res van die 35 minute lange komposisie speel. === Gekomponeerde kadensas === Komponiste wat cadenzas vir ander kompniste se werk geskryf het, sluit in: * Carl Baermann se cadenza vir die tweede beweging van Mozart se Klarinetkonsert in A-majeur, K. 622 * [[Ludwig van Beethoven]] se cadenzas vir die eerste en derde bewegings van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 20 in D-mineur, K. 644 * [[Joseph Joachim]] se cadenza vir [[Johannes Brahms|Brahms]] se Vioolkonsert in D-majeur, opus 77 * [[Benjamin Britten]] se cadenza vir [[Joseph Haydn|Haydn]]'s Tjellokonsert no. 1 in C-majeur, Hob. VIIb/1 vir Mstislav Rostropowitsj. * David Johnstone se ''A manual of cadenzas and cadences for cello'', gepubliseer deur Creighton's Collection (2007) * [[Wilhelm Kempff]] se cadenzas vir Beethoven se eerste vier klavierkonserte. * [[Clara Schumann]] se cadenza vir Beethoven se [[Klavierkonsert no. 3 in C-mineur, op. 37 (Beethoven)|Klavierkonsert no. 3 in C-mineur]], opus 37 * Karlheinz Stockhausen se cadenzas vir twee van Mozart se konserte vir windblasers (fluit en klarinet), vir Kathinka Pasveer en Suzanne Stephens, en een cadenza elk vir die trompetkonserte van [[Leopold Mozart]] en [[Joseph Haydn]], vir sy seun Markus. * Richard Strauss se vokale cadenza in 1919 vir sopraan Elisabeth Schumann vir Mozart se solomotet, ''[[Exsultate, jubilate (K. 165)|Exsultate, jubilate]]'', K. 165 (wat deur Kathleen Battle opgeneem is) * Friedrich Wührer se cadenzas vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]]' se Klavierkonsert no. 21 in C-majeur, Klavierkonsert no. 24 in C-mineur, K. 491 en Klavierkonsert no. 26 in D-majeur, K. 537 * [[Sergei Rachmaninoff|Sergei Rachmaninof]] se cadenza vir [[Franz Liszt|Liszt]] se Hongaarse Rapsodie no. 2 in C-kruis-majeur, wat hy in 1919 opgeneem het * [[Alfred Schnittke]] se twee cadenzas vir [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur, opus 61]](a), waarvan die eerste aanhaal uit die vioolkonserte van Berg, [[Johannes Brahms|Brahms]], [[Béla Bartók|Bartók]] (vioolkonsert no. 1 en 2), [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]] (Vioolkonsert no. 1), asook uit Beethoven se [[Simfonie no. 7 in A-majeur, op. 92 (Beethoven)|Simfonie no. 7 in A-majeur]], opus 92 * Schnittke se cadenza vir die eerste beweging van [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 24 in C-mineur, K. 491 in 1975 * [[Fritz Kreisler]] se semipolifoniese cadenza vir Beethoven se [[Vioolkonsert in D-majeur, op. 61(a) (Beethoven)|Vioolkonsert in D-majeur]], opus 61(a) * [[John Williams (dirigent)|John Williams]] se 6 minuut lange segment, wat bestaan het uit 'n cadenza, 'n reeks variasies en 'n paar stukkies versierings vir die openingskrediete van die 1971-film ''Fiddler on the roof'', uitgevoer deur die violis [[Isaac Stern]] * Alma Deutscher se cadenza vir [[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] se Klavierkonsert no. 8 in C-majeur, K. 246, toe sy tien jaar oud was * David Popper se stel cadenzas vir vyf verskillende tjellokonserte ([[Joseph Haydn|Haydn]] se Tjellokonsert ino. 2 in D-majeur, opus 101; [[Camille Saint-Saëns|Saint-Saëns]] se Tjellokonsert no. 1 in A-mineur, opus 33; [[Robert Schumann|Schumann]] se Tjellokonsert in A-mineur, opus 129; Volkmann se Tjellokonsert in A-mineur, opus 33; en Molique se Tjellokonsert in D-majeur, opus 45) * Émile Sauret se cadenza vir Paganini se Viiolkonsert no. 1, opus 6. == Verwysings == {{verwysings}} == Verdere leeswerk == * Badura-Skoda, E. et al. Cadenza. In Macy. L. (red.). ''[https://www.oxfordmusiconline.com/grovemusic Grove Music Online]'' (intekening vereis). * Lawson, C. 1999. ''The historic performance of music: an introduction'', bl. 75–76. == Eksterne skakels == * {{Cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2010/02/classical-cadenzas/35353/|title=Classical Cadenzas|last=Tarloff|first=E.|date=February 9, 2010|website=[[The Atlantic]]|ref=none}} * {{International Music Score Library Project|work=Category:Cadenzas}} 7s1f1puzflufmpsqj666ip9oqq2qdj3 De Oude Leeskamer 0 451590 3373132 3353200 2026-11-16T11:47:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373132 wikitext text/x-wiki '''De Oude Leeskamer''' in [[Dorpstraat]] op [[Stellenbosch]] is ‘n kultuur- en erfenissentrum.<ref name="annabasson" /><ref name="sh" /> ==Ligging== Dit is by Dorpstraat 182, op die westelike hoek met Drostdystraat en huisves tans ‘n kunsgalery, ‘n biblioteek, ‘n skrywerswoonstel, ‘n restaurant en kantore en word ook benut vir die aanbied van praatjies, kursusse, slypskole en filmvertonings. ==Eienaar== Die gebou is die eiendom en huisves die kantore van die Jannie Mouton Stigting. Jannie Mouton is een van die mede-stigters van [[Capitec Bank]]. ==Geskiedenis== Die gebou dateer uit waarskynlik 1815 en die naam Oude Leeskamer is vanaf 1861 in gebruik.<ref name="annabasson" /> Voorheen is die pand nie slegs as biblioteek gebruik, maar ook as kantoor vir die [[landdros]] en as anneks van die [[Kweekskool]] regoor die straat. In 1865 is op ‘n vergadering in die gebou besluit op die stigting van die Stellenbosch Gimnasium. Daaruit het die latere [[Paul Roos Gimnasium]] en die [[Universiteit van Stellenbosch]] ontwikkel. ==Argitektuur== Dit is ‘n besonder fraai gebou. Opvallend is die omlysting van die deure, die vensters bo die deure en die plafonne van [[geelhout]]. ==Bibliografie== *Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. A survey of extant architecture from before c1910 in the area of Cape Town, [[Calvinia]], [[Colesberg]], [[Uitenhage]]. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} *Fransen, Hans en Christo S. Botha: Discovering historical Stellenbosch. Kaapstad: H.A.U.M., 1979. {{ISBN|0-7986-0366-6}} *oudeleeskamer.org *van Huyssteen, Ters: Foot-loose in Stellenbosch – a guide for walkers. Kaapstad: Tafelberg, 1977. {{ISBN|0-624-01303-0}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="annabasson">{{Cite web|url=https://www.annabasson.co.za/blog/de-oude-leeskamer-waar-kom-die-naam-vandaan|title=De Oude Leeskamer - waar kom die naam vandaan?|website=www.annabasson.co.za|accessdate=2025-07-18}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref name="sh">{{Cite web|url=https://www.stellenboschheritage.co.za/property/de-oude-leeskamer|title=Erf No 1288 &#124; Stellenbosch Heritage Foundation.|website=www.stellenboschheritage.co.za|accessdate=2025-07-18}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Stellenbosch]] t2hwd9qsgqk3uq1sepy1t59li5rxqmg Argomuellera 0 452076 3372907 2825851 2026-11-15T22:15:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372907 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Argomuellera macrophylla 1DS-II 2975.jpg |image_caption = ''Argomuellera macrophylla'' in die [[Laeveld- Nasionale Botaniese Tuin]] |display_parents = 3 |taxon = Argomuellera |authority = Pax, (1894) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Neopycnocoma'' <small>Pax</small> * ''Wetriaria'' <small>(Müll.Arg.) Kuntze</small> }} '''''Argomuellera''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Euphorbiaceae. Die genus is [[inheems]] aan tropiese [[Afrika]] en [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:296964-2 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argomuellera basicordata]]'' <small>Peter ex Radcl.-Sm.</small> * ''[[Argomuellera bilocularis]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera calcicola]]'' <small>(Leandri) J.Léonard</small> * ''[[Argomuellera danguyana]]'' <small>(Leandri) J.Léonard</small> * ''[[Argomuellera gigantea]]'' <small>(Baill.) Pax & K.Hoffm.</small> * ''[[Argomuellera gillespieae]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera integra]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera lancifolia]]'' <small>(Pax) Pax</small> * ''[[Argomuellera longistipula]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera macrophylla]]'' <small>Pax</small> * ''[[Argomuellera oblanceolata]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera perrieri]]'' <small>(Leandri) J.Léonard</small> * ''[[Argomuellera pierlotiana]]'' <small>J.Léonard</small> * ''[[Argomuellera pumila]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera sessilifolia]]'' <small>Prain</small> * ''[[Argomuellera stenophylla]]'' <small>McPherson</small> * ''[[Argomuellera trewioides]]'' <small>(Baill.) Pax & K.Hoffm.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argomuellera| ]] gzu3wmqqnfudgqi7xecozz5oioc7rce Baphia 0 452565 3372925 2828886 2026-11-16T00:15:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372925 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = African sandalwood flower 1.jpg |image_caption = ''[[Baphia nitida]]'' |display_parents = 3 |taxon = Baphia |authority = Afzel. ex G.Lodd., (1820) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Delaria'' <small>Desv.</small> }} '''''Baphia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] insluitend [[Madagaskar]]. == Spesies == Daar is 51 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21775-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250219121324/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21775-1 |argiefdatum=19 Februarie 2025 |besoekdatum= 6 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Baphia abyssinica]]'' <small>Brummitt</small> * ''[[Baphia angolensis]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Baphia arenicola]]'' <small>Goyder, F.M.P.Gonç. & Meller</small> * ''[[Baphia aurivellerea]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Baphia bequaertii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia bergeri]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia brachybotrys]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia buettneri]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Baphia capparidifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Baphia chrysophylla]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Baphia claessensii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia cordifolia]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia cuspidata]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Baphia cymosa]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Baphia dewevrei]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia dewildeana]]'' <small>Soladoye</small> * ''[[Baphia dubia]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia eriocalyx]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia gossweileri]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Baphia heudelotiana]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Baphia incerta]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia kirkii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Baphia latiloi]]'' <small>Soladoye</small> * ''[[Baphia laurentii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia laurifolia]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Baphia leptobotrys]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia leptostemma]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Baphia letestui]]'' <small>Pellegr.</small> * ''[[Baphia longipedicellata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Baphia macrocalyx]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia madagascariensis]]'' <small>C.H.Stirt. & Du Puy</small> * ''[[Baphia mambillensis]]'' <small>Soladoye</small> * ''[[Baphia massaiensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Baphia maxima]]'' <small>Baker</small> * ''[[Baphia megaphylla]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Baphia multiflora]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia nitida]]'' <small>G.Lodd.</small> * ''[[Baphia obanensis]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Baphia pauloi]]'' <small>Brummitt</small> * ''[[Baphia pilosa]]'' <small>Baill.</small> * ''[[Baphia polyantha]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia pubescens]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Baphia puguensis]]'' <small>Brummitt</small> * ''[[Baphia punctulata]]'' <small>Harms</small> * ''[[Baphia rosa]]'' <small>Mackinder & R.Clark</small> * ''[[Baphia semseiana]]'' <small>Brummitt</small> * ''[[Baphia spathacea]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Baphia speciosa]]'' <small>J.B.Gillett & Brummitt</small> * ''[[Baphia vili]]'' <small>Cheek</small> * ''[[Baphia wollastonii]]'' <small>Baker f.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Baphia| ]] nysbukgbc4jcho0fvcje5csyimzpm0w Xiphotheca 0 452676 3372745 2844133 2026-11-15T14:02:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372745 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Xiphotheca fruticosa.jpg | image_caption = ''Xiphotheca fruticosa'' | display_parents = 3 | taxon = Xiphotheca | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | range_map = Xiphotheca distribution.svg | range_map_caption = [[Voorkomsgebied]] | synonyms = }} '''''Xiphotheca''''' (silwerertjies) is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is tien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23831-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250124175844/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23831-1 |argiefdatum=24 Januarie 2025 |besoekdatum= 8 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Xiphotheca canescens]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) A.L.Schutte & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Xiphotheca cordifolia]]'' <small>A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca elliptica]]'' <small>(DC.) A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca fruticosa]]'' <small>(L.) A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca guthriei]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca lanceolata]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Xiphotheca phylicoides]]'' <small>A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca reflexa]]'' <small>(Thunb.) A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Xiphotheca rosmarinifolia]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Xiphotheca tecta]]'' <small>(Thunb.) A.L.Schutte & B.-E.van Wyk</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Xiphotheca| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] k7w1x3vbmgfrd3ccxdpzo0yom1z1sci Amphithalea 0 452763 3372871 2889155 2026-11-15T20:15:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372871 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Amphithalea ericifolia Taub107b.png |image_caption = |display_parents = 3 |name = Fynbos-ertjies |taxon = Amphithalea |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Coelidium'' <small>Vogel ex Walp.</small> * ''Cryphiantha'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Epistemum'' Walp.</small> * ''Heudusa'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Ingenhoussia'' <small>E.Mey.</small> * ''Lathriogyna'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> }} '''''Amphithalea''''' (fynbos-ertjies) is 'n [[genus]] van klein tot groot blomdraende [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Fabaceae]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is 42 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21646-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251117040925/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21646-1 |argiefdatum=17 November 2025 |besoekdatum=11 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Amphithalea alba]]'' <small>Granby</small> * ''[[Amphithalea axillaris]]'' <small>Granby</small> * ''[[Amphithalea biovulata]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) Granby</small> * ''[[Amphithalea bodkinii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Amphithalea bowiei]]'' <small>(Benth.) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea bullata]]'' <small>(Benth.) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea cedarbergensis]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea ciliaris]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea concava]]'' <small>Granby</small> * ''[[Amphithalea cuneifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea cymbifolia]]'' <small>([[Christo Albertyn Smith|C.A.Sm.]]) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea dahlgrenii]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea ericifolia]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea esterhuyseniae]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea flava]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea fourcadei]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Amphithalea imbricata]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Amphithalea intermedia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea micrantha]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Amphithalea minima]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea monticola]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea muirii]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea muraltioides]]'' <small>(Benth.) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea obtusiloba]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea oppositifolia]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Amphithalea ornata]]'' <small>Boatwr. & [[John Charles Manning|J.C.Manning]]</small> * ''[[Amphithalea pageae]]'' <small>(L.Bolus) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea parvifolia]]'' <small>(Eckl. & Zeyh.) E.Phillips</small> * ''[[Amphithalea perplexa]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea phylicoides]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea purpurea]]'' <small>(Granby) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea rostrata]]'' <small>A.L.Schutte & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Amphithalea sericea]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Amphithalea speciosa]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Amphithalea stokoei]]'' <small>L.Bolus</small> * ''[[Amphithalea tomentosa]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Granby</small> * ''[[Amphithalea tortilis]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Amphithalea villosa]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Amphithalea violacea]]'' <small>(E.Mey.) Benth.</small> * ''[[Amphithalea virgata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Amphithalea vlokii]]'' <small>(A.L.Schutte & B.-E.van Wyk) A.L.Schutte</small> * ''[[Amphithalea williamsonii]]'' <small>Harv.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Amphithalea| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 55xq3m65kzacf0wh5kscg5ms5eomqpo Bolusia 0 452928 3372964 2832263 2026-11-16T03:07:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372964 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = | image_caption = | display_parents = 3 | taxon = Bolusia | authority = Benth., (1873) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms = | range_map = Bolusia distribution.svg | range_map_caption = Voorkoms in Afrika {{Legend|#008000|''Bolusia acuminata''}} {{Legend|#339900|''Bolusia ervoides''}} {{Legend|#66b300|''Bolusia amboensis''}} {{Legend|#99cc00|''Bolusia resupinata''}} {{Legend|#cce600|''Bolusia grandis''}} {{Legend|#ffff00|'n Onbeskryfde spesie van ''Bolusia''}} }} '''''Bolusia''''' is 'n [[genus]] van [[sukkulent]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is ses [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21825-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250528124656/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A21825-1 |argiefdatum=28 Mei 2025 |besoekdatum=16 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Bolusia acuminata]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Bolusia amboensis]]'' <small>(Schinz) Harms</small> * ''[[Bolusia ervoides]]'' <small>([[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker) Torre</small> * ''[[Bolusia grandis]]'' <small>[[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Bolusia polhilliana]]'' <small>Lisowski</small> * ''[[Bolusia resupinata]]'' <small>Milne-Redh.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bolusia| ]] 409zyet845xnz6ioz4x7v3n7ekkm9v9 Calobota 0 452939 3373006 3279239 2026-11-16T05:58:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373006 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | image = Calobota cytisoides 1DS-II 5613.jpg | image_caption = ''Calobota cytisoides'' | display_parents = 3 | taxon = Calobota | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) | subdivision_ranks = Spesies | subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> | synonyms = * ''Acanthobotrya'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''Spartidium'' <small>Pomel</small> * ''Stiza'' <small>E.Mey.</small> | range_map = | range_map_caption = }} '''''Calobota''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is sestien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21907-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251118022615/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21907-1 |argiefdatum=18 November 2025 |besoekdatum=16 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Calobota acanthoclada]]'' <small>(Dinter) Boatwr. & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Calobota angustifolia]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota cinerea]]'' <small>(E.Mey.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota cuspidosa]]'' <small>(Burch.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota cytisoides]]'' <small>(P.J.Bergius) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Calobota elongata]]'' <small>(Thunb.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota halenbergensis]]'' <small>(Merxm. & A.Schreib.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota linearifolia]]'' <small>(E.Mey.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota lotononoides]]'' <small>(Schltr.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota namibensis]]'' <small>Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota obovata]]'' <small>(Schinz) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota psiloloba]]'' <small>(E.Mey.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota pungens]]'' <small>(Thunb.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota saharae]]'' <small>(Coss. & Durieu) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota sericea]]'' <small>(Thunb.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Calobota spinescens]]'' <small>(Harv.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Calobota sericea.jpg Illustrationes florae Atlanticae (Tab. 118) BHL36878602.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Calobota| ]] 72nhwbq1wc0htoaroiz5wvjjsmrad5o Wiborgiella 0 453030 3372713 2832070 2026-11-15T12:17:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372713 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Wiborgiella sessilifolia 89117002.jpg |image_caption = ''Wiborgiella sessilifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Wiborgiella |authority = Boatwr. & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]], (2009) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Wiborgiella''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Fabaceae]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]], [[Vrystaat]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is tien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77100907-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250318014515/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77100907-1 |argiefdatum=18 Maart 2025 |besoekdatum=19 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Wiborgiella argentea]]'' <small>Boatwr. & Helme</small> * ''[[Wiborgiella bowieana]]'' <small>(Benth.) Boatwr. & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Wiborgiella dahlgrenii]]'' <small>Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella fasciculata]]'' <small>(Benth.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella humilis]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella inflata]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella leipoldtiana]]'' <small>(Schltr. ex R.Dahlgren) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella mucronata]]'' <small>(Benth.) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella sessilifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Wiborgiella vlokii]]'' <small>Boatwr. & B.-E.van Wyk</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wiborgiella| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] a6wnrk0rj81bm9txjtjan0hydzb2skb Wiborgia 0 453070 3372712 3279240 2026-11-15T12:16:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372712 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Wiborgia monoptera Flipphi 3.jpg |image_caption = ''Wiborgia monoptera'' |display_parents = 3 |taxon = Wiborgia |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1800), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Jacksonago'' <small>Kuntze</small> * ''Loethainia'' <small>Heynh.</small> * ''Peltaria'' <small>Burm. ex DC.</small> }} '''''Wiborgia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Fabaceae]]. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332061-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20250502152715/https://powo.science.kew.org/taxon/urn%3Alsid%3Aipni.org%3Anames%3A332061-2 |argiefdatum= 2 Mei 2025 |besoekdatum=20 Augustus 2025 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Wiborgia incurvata]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Wiborgia leptoptera]]'' <small>R.Dahlgren</small> * ''[[Wiborgia monoptera]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Wiborgia mucronata]]'' <small>(L.f.) Druce</small> * ''[[Wiborgia obcordata]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Wiborgia sericea]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Wiborgia tenuifolia]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Wiborgia tetraptera]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Wiborgia triphylla]]'' <small>(Burm.f.) J.F.B.Pastore & Agust.Martinez</small> == Galery == <gallery> Wiborgia Cape.jpg Wiborgia obcordata.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Wiborgia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 7sq1havyop290ct97oshvszfjvrhw82 Cassia (genus) 0 453541 3373022 3279241 2026-11-16T06:50:11Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373022 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Starr_030702-0030_Cassia_javanica.jpg |image_caption = ''Cassia javanica'' |display_parents = 3 |taxon = Cassia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Bactyrilobium'' <small>Willd.</small> * ''Cassiana'' <small>Raf.</small> * ''Cathartocarpus'' <small>[[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> * ''Mac-leayia'' <small>Montrouz.</small> }} '''''Cassia''''' is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e == Spesies == Daar is 37 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331467-2 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cassia abbreviata]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Cassia afrofistula]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Cassia angolensis]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Hiern</small> * ''[[Cassia arereh]]'' <small>Delile</small> * ''[[Cassia artensis]]'' <small>Beauvis.</small> * ''[[Cassia aubrevillei]]'' <small>Pellegr.</small> * ''[[Cassia bakeriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Cassia brewsteri]]'' <small>(F.Muell.) F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Cassia burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Cassia cowanii]]'' <small>H.S.Irwin & Barneby</small> * ''[[Cassia eremophila]]'' <small>A.Cunn. ex Vogel</small> * ''[[Cassia fastuosa]]'' <small>Willd. ex Vogel</small> * ''[[Cassia ferruginea]]'' <small>(Schrad.) DC.</small> * ''[[Cassia fikifiki]]'' <small>Aubrév. & Pellegr.</small> * ''[[Cassia fistula]]'' <small>L.</small> * ''[[Cassia grandis]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cassia hintonii]]'' <small>Sandwith</small> * ''[[Cassia hippophallus]]'' <small>Capuron</small> * ''[[Cassia javanica]]'' <small>L.</small> * ''[[Cassia johannae]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Cassia lancangensis]]'' <small>Y.Y.Qian</small> * ''[[Cassia leiandra]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cassia leptophylla]]'' <small>Vogel</small> * ''[[Cassia mannii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Cassia marksiana]]'' <small>(F.M.Bailey) Domin</small> * ''[[Cassia midas]]'' <small>H.S.Irwin & Barneby</small> * ''[[Cassia moschata]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Cassia mystacicarpa]]'' <small>Rizzini & Heringer</small> * ''[[Cassia psilocarpa]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]]</small> * ''[[Cassia queenslandica]]'' <small>C.T.White</small> * ''[[Cassia roxburghii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cassia rubriflora]]'' <small>Ducke</small> * ''[[Cassia sieberiana]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cassia spruceana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Cassia swartzioides]]'' <small>Ducke</small> * ''[[Cassia thyrsoidea]]'' <small>Brenan</small> * ''[[Cassia tomentella]]'' <small>(Benth.) Domin</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Cassia javanica flowers.jpg (Cassia cassillaris, Linn.), da Coleção Brasiliana Iconográfica.jpg 20121205 FosterBG CassiaSp Cutler P1380638.jpg Cassia phaseolithes 22 maf Alta Provenza.jpg Cassia pubescens, AJT Johnsingh. DSCN6462.jpg Cassia queenslandica raintrees.jpg Cassia sieberiana autour du parc natioal Pendjari.jpg Decoration with petals of Cassia.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassia| ]] m0gybxm43qwek2ya9dpz3shw54avsn9 Zaluzianskya 0 453976 3372775 3279243 2026-11-15T14:39:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372775 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Zaluzianskya_sp2_Vaalputs.JPG |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Zaluzianskya |authority = F.W.Schmidt, (1793), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Nycterinia'' <small>D.Don</small> * ''Reyemia'' <small>Hilliard</small> }} '''''Zaluzianskya''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]]. == Spesies == Daar is 57 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332072-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260417003336/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:332072-2 |argiefdatum=17 April 2026 |besoekdatum=25 September 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Zaluzianskya acrobareia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya acutiloba]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya affinis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya angustifolia]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya bella]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya benthamiana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya capensis]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya chasmanthiflora]]'' <small>(Hilliard) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Zaluzianskya chrysops]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya cohabitans]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya collina]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Zaluzianskya crocea]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Zaluzianskya diandra]]'' <small>Diels</small> * ''[[Zaluzianskya distans]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Zaluzianskya divaricata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya elgonensis]]'' <small>Hedberg</small> * ''[[Zaluzianskya elongata]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya glandulosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya glareosa]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya gracilis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya inflata]]'' <small>Diels</small> * ''[[Zaluzianskya isanthera]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya kareebergensis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya karrooica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya katharinae]]'' <small>Hiern</small> * ''[[Zaluzianskya lanigera]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya maritima]]'' <small>(L.f.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya marlothii]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya microsiphon]]'' <small>(Kuntze) K.Schum.</small> * ''[[Zaluzianskya minima]]'' <small>(Hiern) Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya mirabilis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya muirii]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya natalensis]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Zaluzianskya nemesioides]]'' <small>Diels</small> * ''[[Zaluzianskya oreophila]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya ovata]]'' <small>(Benth.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya pachyrrhiza]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya parviflora]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya peduncularis]]'' <small>(Benth.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya pilosa]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya pilosissima]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya pulvinata]]'' <small>Killick</small> * ''[[Zaluzianskya pumila]]'' <small>(Benth.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya pusilla]]'' <small>(Benth.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya regalis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Zaluzianskya rubrostellata]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya sanorum]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya schmitziae]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya spathacea]]'' <small>(Benth.) Walp.</small> * ''[[Zaluzianskya sutherlandica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya synaptica]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya tropicalis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya turritella]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Zaluzianskya vallispiscis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya venusta]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Zaluzianskya villosa]]'' <small>F.W.Schmidt</small> * ''[[Zaluzianskya violacea]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Zaluzianskya affinis-PICT2780.jpg Zaluzianskya ovata two forms (8838450972).jpg Zaluzianskya pumila Dwarf Drumsticks.jpg Zaluzianskya rubrostellata.jpg Zalyzianskya capensis seeds, by Omar Hoftun.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zaluzianskya| ]] jbl95r96dkebvv524pi9zb9q159vv27 Chaenostoma 0 454651 3373030 3279248 2026-11-16T07:14:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373030 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Chaenostoma roseoflavum 5Dsr 7691-01.jpg |image_caption = ''[[Chaenostoma roseoflavum]]'' te [[Boknesstrand]] |display_parents = 3 |name = Stinkbossies |taxon = Chaenostoma |authority = Benth., (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Sphenandra'' <small>Benth.</small> }} '''''Chaenostoma''''' (stinkbossies) is 'n [[genus]] van meerjarige [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Aizoaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is 46 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331480-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230105134726/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331480-2 |argiefdatum= 5 Januarie 2023 |besoekdatum=31 Augustus 2024 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Chaenostoma aethiopicum]]'' <small>(L.) Benth.</small> * ''[[Chaenostoma affine]]'' <small>Bernh.</small> * ''[[Chaenostoma archeri]]'' <small>([[Robert Harold Compton|Compton]]) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma caeruleum]]'' <small>(L.f.) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma calciphilum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma calycinum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma campanulatum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma cinereum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma comptonii]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma cordatum]]'' <small>(Thunb.) Benth.</small> * ''[[Chaenostoma debile]]'' <small>(Hutch.) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma decipiens]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma denudatum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma floribundum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma glabratum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma glanduliferum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma halimifolium]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma hispidum]]'' <small>(Thunb.) Benth.</small> * ''[[Chaenostoma impeditum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma integrifolium]]'' <small>(L.f.) Benth.</small> * ''[[Chaenostoma langebergense]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma leve]]'' <small>(Hiern) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma longipedicellatum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma macrosiphon]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Chaenostoma marifolium]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma multiramosum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma neglectum]]'' <small>J.M.Wood & M.S.Evans</small> * ''[[Chaenostoma paniculatum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma patrioticum]]'' <small>(Hiern) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma pauciflorum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma placidum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma platysepalum]]'' <small>(Hiern) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma polelense]]'' <small>(Hiern) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma polyanthum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma racemosum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma revolutum]]'' <small>(Thunb.) Benth.</small> * ''[[Chaenostoma roseoflavum]]'' <small>(Hiern) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma rotundifolium]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma septentrionale]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma subnudum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Chaenostoma subsessile]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma subspicatum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Chaenostoma tenuicaule]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma titanophilum]]'' <small>(Hilliard) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma uncinatum]]'' <small>(Desr.) Kornhall</small> * ''[[Chaenostoma violaceum]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Starr 080117-2057 Sutera cordata.jpg Sutera grandiflora Abunda Giant White 0zz.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Chaenostoma| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 32s11j9bnilar2rilee2ybu0gcc62te Wiskundige analise 0 455184 3372723 3365016 2026-11-15T13:01:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372723 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Attracteur étrange de Lorenz.png|duimnael|upright=1.2|'n [[Vreemde aantrekker]] wat uit 'n [[differensiaalvergelyking]] ontstaan. Differensiaalvergelykings is 'n belangrike area van wiskundige analise met baie toepassings in wiskunde, die wetenskap en [[ingenieurswese]].]] '''Wiskundige analise''', of kortweg '''analise''', is die vertakking van [[wiskunde]] wat met kontinue [[Funksie|funksies]], [[Limiet|limiete]], en verwante teorieë, soos [[Differensiaalrekening|differensiasie]], [[Integraalrekening|integrasie]], maat, oneindige rye, reekse, en analitiese funksies te doen het.<ref>[[Edwin Hewitt]] and Karl Stromberg, "Real and Abstract Analysis", Springer-Verlag, 1965</ref><ref name="Stillwell_Analysis"/> Dit bestudeer funksies, ruimtes en operatore deur middel van benadering en konvergensie. Hierdie teorieë word gewoonlik in die konteks van [[Reële getal|reële]] en [[Komplekse getal|komplekse getalle]] en funksies bestudeer. Analise het uit [[calculus]] ontwikkel, wat betrekking het tot eenvoudige begrippe en tegnieke van analise, en die vak se grondslae is in die 19de eeu met groter strengheid herformuleer. Analise kan van [[meetkunde]] onderskei word; dit kan egter op enige [[Ruimte (wiskunde)|ruimte]] van wiskundige voorwerpe toegepas word wat 'n definisie van nabyheid ('n [[topologiese ruimte]]) of spesifieke afstande tussen voorwerpe ('n [[metriese ruimte]]) het. Analise vra tipies hoe funksies, rye en operatore hulle onder limietprosesse en versteurings gedra, en ondersoek dus konvergensie en kontinuïteit, reëlmatigheid en stabiliteit, kwantitatiewe grense en die akkuraatheid van benaderings. Die hoofgebiede sluit komplekse analise, funksionaalanalise, maatteorie, harmoniese analise en die teorie van gewone en parsiële differensiaalvergelykings in. Analise hang nou met die wetenskappe saam, waar dit metodes verskaf om wiskundige modelle op te stel en te ontleed, benaderings te konstrueer en hul foute te skat. == Geskiedenis == [[Lêer:Archimedes pi.svg|duimnael|regs|upright=1.4|[[Archimedes]] het die uitputtingsmetode gebruik om die [[oppervlakte]] binne 'n [[sirkel]] te bereken deur die oppervlakte van reëlmatige veelhoeke met al hoe meer sye te vind. Dit was 'n vroeë, maar informele voorbeeld van 'n [[limiet]], een van die mees basiese begrippe in wiskundige analise.]] === Oudheid === Wiskundige analise het in die 17de eeu tydens die [[Wetenskaplike Rewolusie]] formeel ontwikkel,<ref name="analysis">{{Verwys boek |van=Jahnke |voornaam=Hans Niels |titel=A History of Analysis |reeks=History of Mathematics |url=https://books.google.com/books?id=CVRZEXFVsZkC&pg=PR7 |datum=2003 |volume=24 |uitgewer=American Mathematical Society |isbn=978-0821826232 |bladsy=7 |besoekdatum=15 November 2015 |argiefdatum=17 Mei 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160517180439/https://books.google.com/books?id=CVRZEXFVsZkC&pg=PR7 |url-status=lewend |doi=10.1090/hmath/024}}</ref> maar baie van sy idees kan na vroeëre wiskundiges teruggevoer word. Vroeë resultate van analise was reeds implisiet in die antieke Griekse wiskunde aanwesig. 'n Oneindige meetkundige som is byvoorbeeld implisiet in [[Zenon van Elea|Zenon]] se [[Zenon se paradokse|paradoks van die tweedeling]].<ref name="Stillwell_2004"/> Streng gesproke wil die paradoks egter juis ontken dat die oneindige som bestaan. Later het Griekse wiskundiges soos Eudoxus en Archimedes die begrippe limiet en konvergensie meer eksplisiet, maar steeds informeel, gebruik toe hulle met die uitputtingsmetode die oppervlakte en volume van gebiede en liggame bereken het.<ref name="Smith_1958"/> Archimedes gebruik infinitesimale eksplisiet in sy ''Metode van meganiese stellings'', 'n werk wat in die 20ste eeu herontdek is.<ref>{{Verwys boek |van=Pinto |voornaam=J. Sousa |titel=Infinitesimal Methods of Mathematical Analysis |url=https://books.google.com/books?id=bLbfhYrhyJUC&pg=PA7 |datum=2004 |uitgewer=Horwood Publishing |isbn=978-1898563990 |bladsy=8 |besoekdatum=15 November 2015 |argiefdatum=11 Junie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160611045431/https://books.google.com/books?id=bLbfhYrhyJUC&pg=PA7 |url-status=lewend}}</ref> In Asië het die Chinese wiskundige Liu Hui die uitputtingsmetode in die 3de eeu n.C. gebruik om die oppervlakte van 'n sirkel te bepaal.<ref>{{Verwys boek |reeks=Chinese studies in the history and philosophy of science and technology |volume=130 |titel=A comparison of Archimedes' and Liu Hui's studies of circles |voornaam1=Liu |van1=Dun |voornaam2=Dainian |van2=Fan |voornaam3=Robert Sonné |van3=Cohen |uitgewer=Springer |datum=1966 |isbn=978-0-7923-3463-7 |bladsy=279 |url=https://books.google.com/books?id=jaQH6_8Ju-MC |besoekdatum=15 November 2015 |argiefdatum=17 Junie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160617055211/https://books.google.com/books?id=jaQH6_8Ju-MC |url-status=lewend}}</ref> Uit die [[Djainisme|Djainistiese]] literatuur blyk dit dat Hindoes reeds in die 4de eeu v.C. die formules vir die som van [[Rekenkundige ry|rekenkundige]] en meetkundige reekse geken het,<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=On the Use of Series in Hindu Mathematics |outeur=Singh, A. N. |vaktydskrif=Osiris |volume=1 |datum=1936 |bladsye=606-628 |doi=10.1086/368443 |jstor=301627 |s2cid=144760421 |url=https://www.jstor.org/stable/301627}}</ref> en Ācārya Bhadrabāhu gebruik in 433 v.C. die som van 'n meetkundige reeks in sy ''Kalpasūtra''.<ref>{{Verwys vaktydskrif |titel=Summation of Convergent Geometric Series and the concept of approachable Sunya |outeurs=K. B. Basant, Satyananda Panda |vaktydskrif=Indian Journal of History of Science |volume=48 |datum=2013 |bladsye=291-313 |url=https://insa.nic.in/writereaddata/UpLoadedFiles/IJHS/Vol48_2_7_KBBasant.pdf}}</ref> === Middeleeue === In die [[Middeleeue]] het wiskundiges in verskeie tradisies metodes ontwikkel wat latere onderwerpe van analise vooruitgeloop het, soos kwadratuur, oneindige reekse, infinitesimale redenering, benadering en die wiskundige studie van beweging. In die Islamitiese wêreld het [[Alhazen|Ibn al-Haytham]] aan somme van magte en oppervlakprobleme gewerk, en Ibrahim ibn Sinan het Archimedes se metodes vir die kwadratuur van die parabool veralgemeen.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Katz |voornaam=Victor J. |titel=Ideas of Calculus in Islam and India |vaktydskrif=Mathematics Magazine |volume=68 |nommer=3 |jaar=1995 |bladsye=163-174 |doi=10.2307/2691411}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=O'Connor |voornaam1=John J. |van2=Robertson |voornaam2=Edmund F. |titel=Ibrahim ibn Sinan |webwerf=MacTutor History of Mathematics Archive |uitgewer=University of St Andrews |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Ibrahim/ |besoekdatum=19 Junie 2026}}</ref> In Middeleeuse Europa het die Oxford Calculators eenparig versnelde beweging bestudeer, en Nicole Oresme het 'n grafiese bewys van die gemiddelde-snelheidstelling gegee deur die verplasing as die oppervlakte onder 'n snelheid-tyd-grafiek voor te stel. Oresme het ook oneindige reekse gebruik en bewys dat die harmoniese reeks divergeer.<ref>{{Verwys ensiklopedie |van=Stillwell |voornaam=John Colin |titel=Analysis: Models of motion in medieval Europe |ensiklopedie=Encyclopaedia Britannica |uitgewer=Encyclopaedia Britannica, Inc. |url=https://www.britannica.com/science/analysis-mathematics/Models-of-motion-in-medieval-Europe |besoekdatum=19 Junie 2026}}</ref> In [[Indië]] het Bhāskara II infinitesimale redenering gebruik en resultate gestel wat verband hou met wat vandag die stelling van Rolle genoem word, en die Kerala-skool vir sterrekunde en wiskunde, veral Madhava, het oneindige reekse vir die trigonometriese funksies ontwikkel.<ref>{{Verwysing |van=Seal |voornaam=Brajendranath |titel=The positive sciences of the ancient Hindus |vaktydskrif=Nature |volume=97 |nommer=2426 |bladsy=177 |datum=1916 |doi=10.1038/097177a0 |bibcode=1916Natur..97..177. |hdl=2027/mdp.39015004845684 |s2cid=3958488 |hdl-toegang=vry}}</ref> Hierdie ontwikkelinge was nie wiskundige analise in die moderne sin nie, maar was belangrike voorlopers van calculus en analise. Middeleeuse Europese filosowe het hulle met die aard van die kontinuum besig gehou, veral met die vrae of die kontinuum oneindig verdeel kan word en of dit uit punte bestaan. Volgens die werke van [[Aristoteles]], wat eers in die vroeë 13de eeu in Europa wyer beskikbaar geword het, bestaan die kontinuum nie uit punte nie: as dit wel so was, sou die punte langs mekaar moes lê, wat onversoenbaar is met die onskeibaarheid van die kontinuum. In die 14de eeu het Thomas Bradwardine die kontinuum in ''Tractatus de continuo'' beskryf as 'n oneindige versameling infinitesimale, maar nie van punte nie. [[Willem van Ockham]] het daarenteen gemeen dat die kontinuum uit werklike punte bestaan. Aristoteles het ook oor die aard van [[oneindigheid]] geskryf en twee soorte onderskei: potensiële en werklike oneindigheid. Vir Middeleeuse filosowe het die aard van oneindigheid probleme veroorsaak vir die idees van oneindige deelbaarheid en infinitesimale, want as 'n onderverdeling van 'n kontinuum infinitesimaal was, sou die verhouding van die geheel daartoe oneindig moes wees, en daaruit sou verskeie paradokse volg. Richard Swineshead het in ''Liber calculationum'' geskryf dat sulke verhoudings eenvoudig ongedefinieer gelaat moet word, en dat argumente oor oneindigheid nie soos argumente oor eindige groothede verloop nie. Dit is van die vroegste kieme in die Europese tradisie waaruit [[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]] se siening van die kontinuum sowat drie eeue later sou ontstaan; Leibniz het Swineshead uitdruklik erken.<ref name="Boyer">{{Verwys boek |van=Boyer |voornaam=Carl B. |titel=The History of the Calculus and Its Conceptual Development |uitgewer=Dover Publications |plek=New York |jaar=1959 |oorspronklike-datum=1939}}</ref>{{rp|66-70}} === Renaissance === In die vroeë 17de eeu het metodes wat die calculus vooruitgeloop het, al hoe meer stelselmatig geword. [[Johannes Kepler]] het infinitesimale en sommeringsargumente in probleme van oppervlakte en volume gebruik, [[Galileo Galilei]] het wiskunde met die studie van beweging verbind, [[Bonaventura Cavalieri]] het die metode van ondeelbares ontwikkel, en [[Evangelista Torricelli]] het sulke metodes in die meetkunde en meganika uitgebrei. Hierdie werke was nog nie wiskundige analise in die moderne sin nie, maar het die vak van klassieke meetkundige konstruksies na algemene metodes vir die hantering van kontinue groothede, raaklyne, oppervlaktes, volumes en beweging help wegbeweeg.<ref name="Boyer"/>{{rp|101-150}} === Moderne tyd === In die 17de eeu het nuwe metodes in die meetkunde en die wiskundige fisika in Europa die grondslag vir wiskundige analise gelê. [[René Descartes|Descartes]] se ''La Géométrie'' (1637) het saam met die verwante werk van [[Pierre de Fermat|Fermat]] algebraïese metodes in die studie van krommes ingevoer en die grondslae van die [[analitiese meetkunde]] gelê.<ref name="analysis"/> Met sy metode van ''adequalitas'' kon Fermat die raaklyne van krommes en hul maksima en minima bepaal.<ref>{{Verwys web |van=Pellegrino |voornaam=Dana |titel=Pierre de Fermat |url=http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers2000/pellegrino.html |besoekdatum=24 Februarie 2008 |argiefdatum=12 Oktober 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20081012024028/http://www.math.rutgers.edu/~cherlin/History/Papers2000/pellegrino.html |url-status=lewend}}</ref> Kort daarna het Wallis sy ''Arithmetica Infinitorum'' gepubliseer, wat Cavalieri se idees oor kwadratuur en die metode van ondeelbares uitgebrei het. [[Isaac Newton|Newton]] het van sy vroegste wiskundige werk in hierdie omgewing gepubliseer en hom op magreekse toegespits. Terselfdertyd het die fisika, soos die ontdekkings van Kepler en Galileo illustreer, algemener konstruksies vereis as die klassieke konstruksies van bepaalde figure. Die werk van Newton en Leibniz in die latere 17de eeu het hierdie drade 'n nuwe en algemener vorm gegee. Die differensiaal- en integraalrekening het verandering, raaklynprobleme, kwadratuur en omgekeerde raaklynprobleme dele van een gemeenskaplike metode gemaak. Hul onafhanklike werk word gewoonlik as die ontstaan van infinitesimale analise as 'n afsonderlike wiskundige dissipline beskou,<ref name="analysis"/><ref>{{Verwys boek |van=Guicciardini |voornaam=Niccolò |hoofstuk=Newton's Method and Leibniz's Calculus |redakteur-van=Jahnke |redakteur-voornaam=Hans Niels |titel=A History of Analysis |reeks=History of Mathematics |volume=24 |uitgewer=American Mathematical Society |jaar=2003 |bladsy=73 |isbn=978-0821826232}}</ref> en dit was die beginpunt van veel van die latere analise.<ref name="Boyer"/>{{rp|101-150}} Die nuwe wiskunde het die fisika diep beïnvloed: [[Newton se bewegingswette|Newton se tweede bewegingswet]] kon byvoorbeeld 'n kwantitatiewe vorm aanneem, waarin die krag met 'n tweede afgeleide verband hou. In die 18de eeu het wiskundiges hierdie metodes uitgebrei en analise al hoe meer in terme van algebraïese verbande en funksies eerder as bloot meetkundige groothede opgevat. [[Leonhard Euler|Euler]] het die begrip van 'n wiskundige [[funksie]] ingevoer en dit 'n sentrale rol gegee,<ref>{{Verwys boek |van=Dunham |voornaam=William |titel=Euler: The Master of Us All |url=https://archive.org/details/eulermasterofusa0000dunh |url-toegang=registrasie |datum=1999 |uitgewer=The Mathematical Association of America |bladsy=[https://archive.org/details/eulermasterofusa0000dunh/page/17 17]}}</ref> terwyl Lagrange en ander metodes met magreekse, [[Differensiaalvergelyking|differensiaalvergelykings]] en die variasierekening ontwikkel het.<ref name="analysis"/> Reële analise het as 'n selfstandige vak na vore begin kom toe Bernard Bolzano in 1816 die moderne definisie van kontinuïteit ingevoer het,<ref>{{Verwys boek |voornaam=Roger |van=Cooke |titel=The History of Mathematics: A Brief Course |uitgewer=Wiley-Interscience |datum=1997 |isbn=978-0471180821 |bladsy=[https://archive.org/details/historyofmathema0000cook/page/379 379] |hoofstuk=Beyond the Calculus |aanhaling=Real analysis began its growth as an independent subject with the introduction of the modern definition of continuity in 1816 by the Czech mathematician Bernard Bolzano (1781–1848) |hoofstuk-url=https://archive.org/details/historyofmathema0000cook/page/379}}</ref> maar Bolzano se werk het eers in die 1870's bekend geword. In 1821 het [[Augustin Louis Cauchy|Cauchy]] begin om calculus op 'n stewige logiese grondslag te plaas deur die beginsel van die algemeenheid van die algebra te verwerp, wat in vroeëre werk, veral deur Euler, wyd gebruik is. Cauchy het calculus eerder in terme van meetkundige idees en infinitesimale geformuleer, sodat sy definisie van kontinuïteit vereis het dat 'n infinitesimale verandering in ''x'' met 'n infinitesimale verandering in ''y'' ooreenstem. Hy het ook die begrip van die Cauchy-ry ingevoer en die formele teorie van komplekse analise begin. Poisson, Liouville, [[Joseph Fourier|Fourier]] en ander het parsiële differensiaalvergelykings en harmoniese analise bestudeer. Die bydraes van hierdie en ander wiskundiges, soos Weierstrass, het die (ε, δ)-definisie van 'n limiet ontwikkel en so die moderne veld van wiskundige analise gegrondves. Omtrent dieselfde tyd het [[Bernhard Riemann|Riemann]] sy teorie van integrasie ingevoer en belangrike vordering in die komplekse analise gemaak. Teen die einde van die 19de eeu het wiskundiges begin bekommer dat hulle die bestaan van 'n kontinuum van [[Reële getal|reële getalle]] sonder bewys aanvaar. Dedekind het toe die reële getalle met behulp van Dedekind-snitte gekonstrueer, waarin irrasionale getalle formeel gedefinieer word om die "gapings" tussen die rasionale getalle te vul. So het 'n volledige versameling ontstaan: die kontinuum van reële getalle, wat [[Simon Stevin]] reeds in terme van desimale uitbreidings ontwikkel het. Rondom dieselfde tyd het pogings om die stellings van Riemann-integrasie te verfyn, gelei tot die studie van die "grootte" van die versameling diskontinuïteite van reële funksies. Verskeie patologiese voorwerpe, soos funksies wat nêrens kontinu is nie, kontinue funksies wat nêrens differensieerbaar is nie, en ruimtevullende krommes, wat algemeen as "monsters" bekend gestaan het, is ook ondersoek. In hierdie konteks het Jordan sy teorie van maat ontwikkel, het Cantor ontwikkel wat vandag naïewe versamelingsleer genoem word, en het Baire die kategoriestelling van Baire bewys. In die vroeë 20ste eeu is calculus met behulp van 'n aksiomatiese [[stelteorie]] geformaliseer. Lebesgue het die maatteorie aansienlik verbeter en sy eie teorie van integrasie ingevoer, vandag bekend as Lebesgue-integrasie, wat 'n groot verbetering op dié van Riemann was. [[David Hilbert|Hilbert]] het [[Hilbert-ruimte|Hilbert-ruimtes]] ingevoer om integraalvergelykings op te los. Die idee van 'n genormeerde vektorruimte het in die lug gehang, en in die 1920's het Banach die funksionaalanalise geskep. == Kernbegrippe == Analise bestudeer funksies en hul veralgemenings met metodes wat limiete gebruik. Namate die vak ontwikkel het, is hierdie metodes na meer ingewikkelde voorwerpe, soos funksionale en operatore, uitgebrei.<ref>{{Verwys ensiklopedie |voornaam=Sergey Mikhailovich |van=Nikol'skiĭ |datum=2002 |url=https://encyclopediaofmath.org/wiki/Mathematical_analysis |titel=Mathematical analysis |ensiklopedie=Encyclopaedia of Mathematics |redakteur-voornaam=Michiel |redakteur-van=Hazewinkel |uitgewer=Springer-Verlag |isbn=978-1402006098 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230924004132/https://encyclopediaofmath.org/wiki/Mathematical_analysis |argiefdatum=24 September 2023 |besoekdatum=27 Maart 2024 |url-status=dead}}</ref> === Reële getalle === Die [[Reële getal|reële getalle]] is die gewone raamwerk vir veel van die klassieke analise. Hul volledigheid, wat dikwels as die kleinste-bogrens-eienskap uitgedruk word, lê ten grondslag van basiese resultate oor [[Limiet|limiete]], kontinuïteit, [[Afgeleide|differensiasie]] en integrasie. === Benadering en konvergensie === Benadering speel 'n fundamentele rol in baie gebiede van die wiskunde. 'n Voorbeeld is die limiet van 'n ry reële getalle. 'n Ry reële getalle is 'n familie <math>a_{1}, a_{2}\ldots</math> van reële getalle wat elk met 'n natuurlike getal geïndekseer word. Daar word gesê dat 'n ry na 'n limiet <math>L</math> ''konvergeer'' as byna al die lede van die ry arbitrêr naby aan <math>L</math> lê. Meer presies beteken dit dat vir enige fouttoleransie <math>\epsilon</math> al die lede van die ry, behalwe moontlik eindig baie, binne <math>\epsilon</math> van <math>L</math> lê. Formeel bestaan daar vir enige fout <math>\epsilon > 0</math> 'n heelgetal <math>N</math> sodat <math display="block">|a_n-L|<\epsilon</math> wanneer <math>n>N</math>. Die elemente <math>a_n</math> ''benader'' hier die getal <math>L</math>, en die fouttoleransie is <math>\epsilon</math>. Uit konvergensie alleen blyk egter nie hoe goed die benadering is nie, en baie resultate in analise het juis met die gehalte van die benadering te doen. 'n Ander voorbeeld kom uit die differensiaalrekening. 'n Reële funksie <math>f</math> is differensieerbaar in 'n punt <math>a</math> as daar 'n lineêre funksie <math>L(x) = f(a) + f'(a)(x-a)</math> is wat die funksie naby die punt <math>x=a</math> goed benader. Maar "goed" beteken hier net dat die benaderingsfout <math display="block">|f(x) - L(x)| = o(x-a)</math> is, waar <math>o(x-a)</math> 'n funksie is wat vinniger as <math>x-a</math> na nul neig wanneer <math>x\to a</math>. Beter benaderings gee meer eenvormige en kwantitatiewe skattings van die grootte van die foutterm. Volgens die stelling van Taylor geld byvoorbeeld vir 'n funksie wat twee keer kontinu differensieerbaar is op 'n geslote interval wat <math>a</math> bevat, dat <math display="block">|f(x) - L(x)| \le M (x-a)^2</math> waar <math>M</math> eksplisiet met behulp van die tweede afgeleide geskat kan word. Daardeur kan die fout in die lineêre benadering veel presieser bepaal word as wat differensieerbaarheid in die punt alleen toelaat. Die ongelykheid <math>|f(x)-L(x)| \le M(x-a)^2</math> is 'n voorbeeld van wat in analise 'n ''afskatting'' genoem word. Afskattings is ongelykhede waarmee die fout in 'n benadering gekwantifiseer word, of meer algemeen waarmee uitgedruk word dat een bewerking deur 'n ander beheer (begrens) word. === Kontinuïteit === Kontinuïteit speel ook 'n sleutelrol in analise. In elementêre analise word die idee van 'n kontinue funksie met 'n epsilon-delta-definisie ingevoer. Rofweg is 'n funksie kontinu in 'n punt as voldoende klein veranderinge in die invoer klein veranderinge in die uitvoer tot gevolg het. Dit sluit "spronge" in die grafiek van die funksie uit, asook ander soorte patologiese ossillerende gedrag. Kontinuïteit is belangrik omdat plaaslike beheer oor 'n funksie, saam met bykomende aannames soos samehang of kompaktheid, tot globale gevolgtrekkings kan lei. Kontinue reëlwaardige funksies op intervalle het byvoorbeeld die tussenwaarde-eienskap, en kontinue reëlwaardige funksies op kompakte versamelings bereik 'n maksimum en 'n minimum. Kontinue funksies op kompakte metriese ruimtes is ook eenvormig kontinu. Hierdie resultate is basiese gereedskap in calculus, optimering, differensiaalvergelykings en benaderingsteorie. Kontinue funksies kan maklik na metriese ruimtes en ander topologiese ruimtes veralgemeen word. In meer gevorderde analise toon reëlmatigheidstellings dikwels dat voorwerpe wat aanvanklik net swak, byna oral of as distribusies gedefinieer is, onder bykomende aannames kontinue verteenwoordigers het en dus as egte funksies hanteer kan word. === Metriese ruimtes === 'n Metriese ruimte is 'n versameling waarop 'n begrip van [[afstand]] (die metriek) tussen die elemente gedefinieer is. Veel van analise vind in een of ander metriese ruimte plaas; die mees gebruikte is die reële getallelyn, die komplekse vlak, die [[Euklidiese ruimte]], ander [[Vektorruimte|vektorruimtes]] en die [[Heelgetal|heelgetalle]]. Metriese ruimtes is uiters gerieflik in analise, want baie van die sterk benaderingsresultate wat in die Euklidiese ruimte geld, kan met min veranderinge na metriese ruimtes oorgedra word. Kompaktheid en rykompaktheid is in 'n metriese ruimte byvoorbeeld gelykwaardig, sodat limietargumente daar betreklik eenvoudig is in vergelyking met meer algemene ruimtes. Kompakte en volledige metriese ruimtes is veral belangrik, omdat baie argumente die bestaan van limiete vereis. == Hoofvertakkings == === Calculus === {{Hoofartikel|Calculus}} Calculus is 'n vertakking van analise wat hoofsaaklik met berekening en toepassings te doen het.<ref name="Stillwell_Analysis"/><ref name="Aleksandrov">{{Verwys boek |redakteur-van1=Aleksandrov |redakteur-voornaam1=A. D. |redakteur-van2=Kolmogorov |redakteur-voornaam2=A. N. |redakteur-van3=Lavrent'ev |redakteur-voornaam3=M. A. |vertaler-van1=Gould |vertaler-voornaam1=S. H. |vertaler-van2=Bartha |vertaler-voornaam2=T. |titel=Mathematics: Its Content, Methods, and Meaning |volume=1 |uitgewer=MIT Press |plek=Cambridge, Massachusetts |jaar=1963 |by=Hoofstuk 1}}</ref> Dit het twee vertakkings: die [[integraalrekening]], wat gemiddeldes, akkumulasie en oppervlakte bestudeer, en die [[differensiaalrekening]], wat tempo's van verandering, lineêre benadering en die [[afgeleide]] bestudeer. Voorbeelde van toepassings van calculus is benaderings soos Taylor-benaderings en Taylorreekse, integrasie in elementêre terme, numeriese benaderings van integrale en basiese optimering. [[Vektoranalise]], ook vektorrekening genoem, is die deel van calculus wat met vektorwaardige funksies te doen het.<ref>{{Verwys boek |van1=Borisenko |voornaam1=A. I. |van2=Tarapov |voornaam2=I. E. |titel=Vector and Tensor Analysis with Applications (Dover Books on Mathematics) |datum=1979 |uitgewer=Dover Books on Mathematics}}</ref> === Reële analise === Reële analise (tradisioneel die "teorie van funksies van 'n reële veranderlike") is die vertakking van wiskundige analise wat met die reële getalle en reëlwaardige funksies van 'n reële veranderlike te doen het.<ref>{{Verwys boek |van=Rudin |voornaam=Walter |titel=Principles of Mathematical Analysis |url=https://archive.org/details/principlesofmath00rudi |url-toegang=registrasie |reeks=Walter Rudin Student Series in Advanced Mathematics |datum=1976 |uitgawe=3de |uitgewer=McGraw–Hill |isbn=978-0070542358}}</ref><ref>{{Verwys boek |van=Abbott |voornaam=Stephen |titel=Understanding Analysis |reeks=Undergraduate Texts in Mathematics |isbn=978-0387950600 |datum=2001 |plek=New York |uitgewer=Springer-Verlag}}</ref> Dit bestudeer veral die eienskappe van reële funksies en rye, insluitend die konvergensie en limiete van rye reële getalle, en verskaf so 'n streng grondslag vir calculus; dit bestudeer ook die kontinuïteit, gladheid en verwante eienskappe van reëlwaardige funksies. === Komplekse analise === Komplekse analise (tradisioneel die "teorie van funksies van 'n komplekse veranderlike") is die vertakking van wiskundige analise wat [[Funksie|funksies]] van [[Komplekse getal|komplekse getalle]] ondersoek.<ref name="Ahlfors_1979"/><ref name="Stillwell_Analysis"/><ref name="Aleksandrov"/> 'n Komplekswaardige funksie van 'n komplekse veranderlike is holomorf as sy afgeleide in elke punt van sy definisieversameling as 'n komplekse limiet bestaan. Holomorfe funksies is veel stywer as differensieerbare funksies van 'n reële veranderlike: hulle is analitiese funksies, wat plaaslik deur konvergente magreekse voorgestel word. Komplekse analise het veral met die analitiese funksies van komplekse veranderlikes te doen, of meer algemeen met meromorfe funksies. Omdat die afsonderlike [[Reële getal|reële]] en [[Imaginêre getal|imaginêre]] dele van enige analitiese funksie aan die vergelyking van Laplace moet voldoen, is komplekse analise wyd toepasbaar op tweedimensionele probleme in die [[fisika]]. 'n Belangrike instrument is konturintegrasie, waarin funksies langs krommes in die komplekse vlak geïntegreer word. Die integraalstelling van Cauchy, die integraalformule van Cauchy en die residustelling verbind die waardes van 'n holomorfe of meromorfe funksie met sy gedrag op krommes en naby singulariteite. Daardeur kan 'n kontoer by die integrasie van 'n holomorfe funksie verskuif word, mits die vervorming nie oor 'n singulariteit gaan nie, wat nuttig is om baie reële integrale te bereken en funksies deur hul singulariteite te bestudeer. Komplekse analise word in baie vertakkings van die wiskunde gebruik, soos die algebraïese meetkunde, die [[getalteorie]] en die [[toegepaste wiskunde]], asook in die fisika, onder meer in die hidrodinamika, die [[termodinamika]], die [[meganiese ingenieurswese|meganiese]] en [[elektriese ingenieurswese]], en veral in die kwantumveldteorie. === Funksionaalanalise === Funksionaalanalise is die vertakking van wiskundige analise waarvan die kern die studie is van [[Vektorruimte|vektorruimtes]] met een of ander limietverwante struktuur (soos 'n inproduk, 'n norm of 'n topologie) en van die lineêre operatore wat op hierdie ruimtes inwerk en dié strukture in 'n gepaste sin respekteer.<ref name="Rudin_1991"/><ref name="Conway_1994"/><ref name="Stillwell_Analysis"/><ref name="Aleksandrov"/> Die historiese wortels van funksionaalanalise lê in die studie van funksieruimtes en in die formulering van eienskappe van transformasies van funksies, soos die Fourier-transformasie, as transformasies wat kontinue, unitêre en ander operatore tussen funksieruimtes definieer. Hierdie standpunt was veral nuttig vir die studie van differensiaal- en integraalvergelykings. Funksieruimtes kan dikwels die struktuur van 'n metriese ruimte kry, soos Banach-ruimtes en [[Hilbert-ruimte|Hilbert-ruimtes]], waarin die metriek in baie gevalle van 'n norm afkomstig is. Die ruimte <math>C([0,1])</math> van kontinue reëlwaardige funksies op die eenheidsinterval is byvoorbeeld 'n Banach-ruimte onder die supremumnorm. Die ruimtes wat in die maatteorie en harmoniese analise die belangrikste is, is die L<sup>''p''</sup>-ruimtes, wat met behulp van 'n maat gedefinieer word en uit funksies bestaan waarvan 'n mag integreerbaar is; hulle is volledig en dus ook Banach-ruimtes. Operatore soos differensiaaloperatore, integraaloperatore en lineêre transformasies op 'n funksieruimte kan die evolusie van 'n stelsel, 'n differensiaal- of integraalvergelyking, of 'n kwantumtoestand of waarneembare grootheid voorstel. Die spektraalteorie van operatore veralgemeen aspekte van die eiewaarde-ontbinding uit die [[lineêre algebra]] na oneindig baie dimensies, sodat 'n operator, soos in die lineêre algebra, dikwels deur sy spektrale ontbinding beter verstaan kan word. Die resolvent van 'n operator bevat inligting oor sy spektrum en laat dikwels toe dat funksies van operatore deur komplekse integrasie gedefinieer word; so verskyn komplekse veranderlikes ook by eiewaardeprobleme en die teorie van lineêre operatore. === Fourier- en harmoniese analise === Fourier-analise is die vertakking van wiskundige analise wat [[Funksie|funksies]] en [[Sein|seine]] as die superposisie van basiese [[Golf (fisika)|golwe]] voorstel.<ref name="Stillwell_Analysis"/><ref>{{Verwys boek |van1=Stein |voornaam1=Elias M. |van2=Shakarchi |voornaam2=Rami |titel=Real Analysis: Measure Theory, Integration, and Hilbert Spaces |reeks=Princeton Lectures in Analysis |volume=3 |uitgewer=Princeton University Press |plek=Princeton, New Jersey |jaar=2005 |isbn=978-0-691-11386-9 |bladsy=vii}}</ref> Die prototipiese voorbeeld is die [[Fourier-reeks]], wat 'n [[periodieke funksie]] in basiese sinusoïdes ontbind. Die Fourier-reeks neem die vorm van 'n trigonometriese reeks aan, <math display="block">\sum_{n=-\infty}^\infty c_n e^{in\theta}</math> waar <math>c_n</math> komplekse getalle is en <math>\theta</math> die onafhanklike veranderlike. Dit is 'n voorbeeld van 'n eiefunksie-uitbreiding, waarin die eksponensiale <math>e^{in\theta}</math> die eiefunksies van die rotasiegroep op die sirkel is. Die uitbreiding is ortogonaal: enige twee van die eiefunksies is ortogonaal in die Hilbert-ruimte van kwadraties integreerbare funksies op die sirkel. 'n Ander voorbeeld is die ontbinding van 'n funksie op die sfeer in sferiese harmonieke. Sulke uitbreidings word gebruik om konvergensie en benadering, gladheid en ossillasie, verval en die oplossings van differensiaalvergelykings te bestudeer; Sobolev-ruimtes verbind byvoorbeeld die gladheid van funksies met die verval van hul Fourier-koëffisiënte. Fourier-analise sluit ook die Fourier-transformasie en die veralgemenings daarvan in, asook die studie van lineêre differensiaaloperatore met konstante koëffisiënte en hul veralgemening na pseudodifferensiaaloperatore. Mikrolokale analise is 'n subveld wat ondersoek hoe die singulariteite van funksies gelokaliseer kan word en hoe hulle onder differensiaal- en pseudodifferensiaaloperatore voortplant. Harmoniese analise het sy oorsprong in die studie van harmoniese funksies, en veral hul randwaardes. Dit lei tot die studie van funksieruimtes soos Hardy-ruimtes, en veral van kriteria vir lidmaatskap van sulke ruimtes en afskattings van operatore. Dit gebruik baie van die metodes van Fourier-analise, maar ook ander ontbindingsmetodes, soos Calderón-Zygmund-ontbindings, wat funksies opbreek in dele wat met Fourier-metodes hanteer kan word en dele wat met plaaslike metodes hanteer kan word.<ref name="Stein_Shakarchi_2011">{{Verwys boek |van1=Stein |voornaam1=Elias M. |van2=Shakarchi |voornaam2=Rami |titel=Functional Analysis: Introduction to Further Topics in Analysis |reeks=Princeton Lectures in Analysis |volume=4 |uitgewer=Princeton University Press |plek=Princeton, New Jersey |jaar=2011 |isbn=978-0-691-11387-6}}</ref> Abstrakte harmoniese analise is 'n verwante tradisie wat Fourier-metodes veralgemeen na ander groepe as dié waarop die klassieke Fourier-metodes van toepassing is. === Differensiaalvergelykings en dinamika === {{Hoofartikel|Differensiaalvergelyking|Dinamiese stelsel}} 'n Differensiaalvergelyking is 'n wiskundige [[Vergelyking (wiskunde)|vergelyking]] vir 'n onbekende [[funksie]] van een of meer [[Veranderlike|veranderlikes]] wat die waardes van die funksie self met dié van sy afgeleides van verskillende ordes verbind.<ref>{{Verwys boek |voornaam=Edward L. |van=Ince |titel=Ordinary Differential Equations |uitgewer=Dover Publications |datum=1956 |url=https://books.google.com/books?id=mbyqAAAAQBAJ}}</ref><ref>Witold Hurewicz, ''Lectures on Ordinary Differential Equations'', Dover Publications, {{ISBN|0486495108}}</ref><ref name="Evans_1998"/><ref name="Stillwell_Analysis"/> Differensiaalvergelykings speel 'n prominente rol in die [[ingenieurswese]], [[fisika]], [[ekonomie]], [[biologie]] en ander dissiplines. Hulle ontstaan wanneer 'n deterministiese verband tussen kontinu veranderende groothede (as funksies gemodelleer) en hul tempo's van verandering in ruimte of tyd (as afgeleides uitgedruk) bekend is of gepostuleer word. 'n Voorbeeld is die [[klassieke meganika]], waar die beweging van 'n liggaam deur sy posisie en snelheid beskryf word soos die tyd verloop. Met [[Newton se bewegingswette]] kan hierdie veranderlikes, gegewe die posisie, snelheid, versnelling en die kragte wat op die liggaam inwerk, as 'n differensiaalvergelyking vir die onbekende posisie van die liggaam as funksie van die tyd uitgedruk word. In sommige gevalle kan hierdie vergelyking, die [[Bewegingsvergelykings|bewegingsvergelyking]], eksplisiet opgelos word. Wanneer 'n reël herhaaldelik toegepas word, bestudeer 'n mens die iterate van 'n funksie of transformasie, wat tot diskrete [[Dinamiese stelsel|dinamiese stelsels]] lei. Analitiese vrae in die dinamika sluit die bestaan en uniekheid van oplossings, stabiliteit, die benadering van trajekte, gedrag oor lang tydperke en die afhanklikheid van beginvoorwaardes in. 'n Differensiaalvergelyking kan byvoorbeeld 'n vloei op 'n ruimte bepaal, terwyl die iterasie van 'n afbeelding 'n baan oplewer, en met analitiese gereedskap word bepaal of sulke bane konvergeer, begrens bly, periodiek raak of ingewikkelder gedrag toon. In die ergodiese teorie is die kernvoorwerpe transformasies wat 'n maat behou, en die vraag is hoe tydgemiddeldes langs bane met ruimtegemiddeldes oor die hele stelsel verband hou. In die funksionaalanalise word evolusieprobleme dikwels met eenparameterfamilies van operatore bestudeer, soos operatorhalfgroepe, wat die eksponensiële funksie van getalle of matrikse na oneindigdimensionele ruimtes veralgemeen. === Maatteorie === 'n Maat op 'n versameling is 'n stelselmatige manier om 'n getal, intuïtief die grootte daarvan, aan elke geskikte deelversameling toe te ken.<ref>{{Verwys boek |outeurskakel=Terence Tao |voornaam=Terence |van=Tao |datum=2011 |titel=An Introduction to Measure Theory |reeks=Graduate Studies in Mathematics |volume=126 |uitgewer=American Mathematical Society |isbn=978-0821869192 |url=https://books.google.com/books?id=HoGDAwAAQBAJ |besoekdatum=26 Oktober 2018 |argiefdatum=27 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191227145317/https://books.google.com/books?id=HoGDAwAAQBAJ |url-status=lewend |doi=10.1090/gsm/126}}</ref><ref name="Stillwell_Analysis"/> In dié sin is 'n maat 'n veralgemening van die begrippe [[lengte]], [[oppervlakte]] en [[volume]]. 'n Besonder belangrike voorbeeld is die Lebesgue-maat op 'n [[Euklidiese ruimte]], wat die gewone lengte, oppervlakte en volume van die [[Euklidiese meetkunde]] aan geskikte deelversamelings van die <math>n</math>-dimensionele Euklidiese ruimte <math>\mathbb{R}^n</math> toeken. Die Lebesgue-maat van die interval <math>\left[0, 1\right]</math> in die reële getalle is byvoorbeeld sy lengte in die alledaagse sin van die woord, naamlik 1. Tegnies is 'n maat 'n funksie wat 'n nie-negatiewe reële getal of +∞ aan (sekere) deelversamelings van 'n versameling <math>X</math> toeken. Dit moet 0 aan die leë versameling toeken en (aftelbaar) additief wees: die maat van 'n "groot" deelversameling wat in 'n eindige (of aftelbare) aantal "kleiner" disjunkte deelversamelings ontbind kan word, is die som van die mate van die kleiner deelversamelings. Wie 'n ''konsekwente'' grootte aan ''elke'' deelversameling van 'n gegewe versameling wil toeken en terselfdertyd aan die ander aksiomas van 'n maat wil voldoen, vind in die algemeen net triviale voorbeelde soos die telmaat. Die oplossing was om die maat net op 'n deelversameling van alle deelversamelings te definieer: die sogenaamde ''meetbare'' deelversamelings, wat 'n <math>\sigma</math>-algebra moet vorm. Dit beteken dat die leë versameling en aftelbare verenigings, aftelbare deursnitte en komplemente van meetbare deelversamelings meetbaar is. Nie-meetbare versamelings in 'n Euklidiese ruimte, waarop die Lebesgue-maat nie konsekwent gedefinieer kan word nie, is noodwendig ingewikkeld: hulle is erg met hul komplement vermeng. Hul bestaan is trouens 'n nie-triviale gevolg van die keuse-aksioma. In die maatteorie kan puntsgewyse konvergensie van funksies deur konvergensie ''byna oral'' (konvergensie in elke punt behalwe op 'n versameling met maat nul) vervang word. Funksies word dikwels as dieselfde beskou as hulle byna oral ooreenstem, sodat versamelings met maat nul in die praktyk dikwels eenvoudig geïgnoreer word. Die Lebesgue-integraal brei die Riemann-integraal uit en is beter vir die limietprosesse van analise geskik. Die idee daarvan is dat die waardes van 'n nie-negatiewe funksie <math>f</math> herrangskik kan word om 'n dalende funksie te vorm, met behulp van die maat van die versamelings waar <math>f</math> 'n gegewe waarde oorskry. Dalende funksies gedra hulle beter onder limiete van integrale, en daardie goeie gedrag kan na die Lebesgue-integraal oorgedra word. Stellings soos die monotone-konvergensiestelling, die lemma van Fatou en die gedomineerde-konvergensiestelling vereenvoudig baie limietargumente. === Numeriese analise === {{Hoofartikel|Numeriese analise}} [[Numeriese analise]] is die studie van [[Algoritme|algoritmes]] wat numeriese benadering (in teenstelling met algemene simboliese manipulasie) gebruik vir die probleme van wiskundige analise (in teenstelling met die [[diskrete wiskunde]]).<ref>{{Verwys boek |van=Hildebrand |voornaam=Francis B. |titel=Introduction to Numerical Analysis |uitgawe=2de |datum=1974 |uitgewer=McGraw-Hill |isbn=978-0070287617}}</ref> Moderne numeriese analise soek nie presiese antwoorde nie, omdat dit in die praktyk dikwels onmoontlik is om hulle te verkry. Die doel is eerder om benaderde oplossings te vind en die foute daarin redelik te begrens. Numeriese analise word in alle velde van die ingenieurswese en die fisiese wetenskappe toegepas, maar in die 21ste eeu het die lewenswetenskappe en selfs die kunste ook elemente van wetenskaplike berekening oorgeneem. Gewone differensiaalvergelykings verskyn in die [[hemelmeganika]] (planete, sterre en sterrestelsels), numeriese lineêre algebra is belangrik vir data-ontleding, en stogastiese differensiaalvergelykings en [[Markovketting|Markovkettings]] is noodsaaklik om lewende selle vir die geneeskunde en die biologie te simuleer. === Meetkundige en globale analise === Meetkundige analise is die vertakking van analise wat variëteite bestudeer, dikwels Riemann-variëteite, waarby globale vrae van die Riemann-meetkunde dikwels ondersoek word.<ref name="Stillwell_Analysis"/> Een voorbeeld is die spektrale meetkunde van die Laplace-Beltrami-operator, wat onder meer die probleem veralgemeen of 'n mens die vorm van 'n trom uit sy klank kan aflei. Ander globale vrae in die meetkundige analise is parsiële differensiaalvergelykings op Riemann-variëteite, soos die Yamabe-vergelyking en die Ricci-vloei. Laasgenoemde het tot die bewys van die [[Poincaré-vermoede]] gelei. === Konvekse analise === Konvekse analise is die vertakking van analise wat konvekse funksies, konvekse versamelings en hul toepassings in optimering en [[lineêre programmering]] bestudeer. Vir konvekse funksies is daar oor die algemeen kragtiger metodes beskikbaar om die bestaan en uniekheid van minima te verseker, veral in kombinasie met laer semikontinuïteit. In konvekse optimering is daar baie dualiteite, dikwels in terme van die konvekse toegevoegde uitgedruk, waardeur 'n optimeringsprobleem met 'n duale probleem gepaar kan word. Dit gee 'n nuttige kriterium om na te gaan of 'n vermeende oplossing optimaal is, of om te bepaal hoeveel speling daar in 'n numeriese oplossing is. === Variasierekening === Die variasierekening<ref name="Stillwell_Analysis"/> is die studie van optimale oplossings van minimeringsprobleme in oneindigdimensionele ruimtes. 'n Basiese voorbeeld is om 'n geodeet op 'n oppervlak te vind: die eindpunte is gegee, en uit die oneindigdimensionele ruimte van alle moontlike paaie moet die een gevind word wat die booglengte minimeer. Baie probleme in parsiële differensiaalvergelykings het 'n natuurlike variasionele karakterisering, wat tot swak oplossings kan lei; dié is dikwels beter geskik vir analitiese metodes en numeriese werk. Die direkte metodes van die variasierekening formuleer variasieprobleme as konvekse optimeringsprobleme. Optimale vervoer is die subvertakking van die variasierekening wat die probleem formuleer en oplos om iets onder kostebeperkings van een plek na 'n ander te vervoer. Dit deel baie idees met die konvekse analise, insluitend dualiteitstellings soos die dualiteit van Kantorovich, 'n vorm van Legendre-dualiteit. Die idees van optimale vervoer het wye en onverwagte toepassings, soos die Wasserstein-metriek en die gebruik daarvan in [[masjienleer]]. === Waarskynlikheidsteorie en stogastiese analise === {{Hoofartikel|Waarskynlikheidsleer}} Waarskynlikheidsteorie hang deur die maatteorie nou met wiskundige analise saam.<ref name="Stein_Shakarchi_2011"/> In die moderne aksiomatiese formulering is 'n [[waarskynlikheidsruimte]] 'n maatruimte met totale maat een, is [[Ewekansige veranderlike|ewekansige veranderlikes]] meetbare funksies, en is verwagte waardes integrale ten opsigte van 'n waarskynlikheidsmaat. Analitiese metodes staan sentraal in die studie van die konvergensie van ewekansige veranderlikes, martingale, [[Stogastiese proses|stogastiese prosesse]], [[Brownse beweging]], stogastiese differensiaalvergelykings en die ergodiese teorie. Waarskynlikheidsteorie is 'n selfstandige gebied van die wiskunde, maar baie van sy moderne grondslae en metodes behoort tot analise. Stogastiese analise bestudeer analitiese vrae oor ewekansige prosesse, insluitend stogastiese integrasie, stogastiese differensiaalvergelykings en die verband met parsiële differensiaalvergelykings en funksionaalanalise. == Toepassings == === Fisiese wetenskappe === Die oorgrote meerderheid van die [[klassieke meganika]], die [[relatiwiteitsteorie]] en die [[kwantummeganika]] berus op toegepaste analise, en veral op differensiaalvergelykings. Voorbeelde van belangrike differensiaalvergelykings is Newton se tweede wet, die [[Schrödinger-vergelyking]] en Einstein se veldvergelykings. Funksionaalanalise speel ook 'n groot rol in die kwantummeganika. === Seinverwerking === By die [[seinverwerking]] van byvoorbeeld [[klank]], radiogolwe, liggolwe, seismiese golwe en selfs beelde kan Fourier-analise die afsonderlike komponente van 'n saamgestelde golfvorm isoleer, sodat hulle makliker opgespoor of verwyder kan word. 'n Groot familie seinverwerkingstegnieke bestaan daaruit om 'n sein te Fourier-transformeer, die getransformeerde data op 'n eenvoudige manier te manipuleer en die transformasie dan om te keer.<ref>{{Verwys boek |titel=Theory and Application of Digital Signal Processing |van1=Rabiner |voornaam1=L. R. |van2=Gold |voornaam2=B. |plek=Englewood Cliffs, New Jersey |uitgewer=Prentice-Hall |datum=1975 |isbn=978-0139141010 |url=https://archive.org/details/theoryapplicatio00rabi |url-toegang=registrasie}}</ref> === Ander gebiede van die wiskunde === Tegnieke uit analise word in baie ander gebiede van die wiskunde gebruik, onder meer in die analitiese getalteorie, die analitiese kombinatoriek, die kontinue waarskynlikheidsleer, die differensiële entropie in die [[inligtingsteorie]], differensiële spele, die differensiaalmeetkunde en die differensiaaltopologie. == Bekende handboeke == {| class="wikitable" ! Jaar !! Outeur !! Titel |- | 1748 || [[Leonhard Euler]] || ''Introductio in analysin infinitorum'' |- | 1821 || [[Augustin Louis Cauchy|A. L. Cauchy]] || ''Cours d'analyse'' |- | 1882 || Camille Jordan || ''Cours d'analyse de l'École polytechnique'' |- | 1908 || G. H. Hardy || ''A Course of Pure Mathematics'' |- | 1915 || E. T. Whittaker en G. N. Watson || ''A Course of Modern Analysis'' |- | 1925 || George Pólya en Gábor Szegő || ''Problems and Theorems in Analysis'' (twee volumes) |- | 1953 || Walter Rudin || ''Principles of Mathematical Analysis'' |- | 2003, 2011 || Elias M. Stein en Rami Shakarchi || ''Princeton Lectures in Analysis'' (vier volumes) |} == Verwysings == {{reflist|refs= <ref name="Stillwell_Analysis">{{Verwys ensiklopedie |titel=analysis {{!}} mathematics |url=https://www.britannica.com/topic/analysis-mathematics |besoekdatum=2015-07-31 |ensiklopedie=Encyclopædia Britannica |voornaam=John Colin |van=Stillwell |outeurskakel=John Colin Stillwell |datum= |argiefdatum=2015-07-26 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150726223522/https://www.britannica.com/topic/analysis-mathematics |url-status=lewend}}</ref> <ref name="Stillwell_2004">{{Verwys boek |voornaam=John Colin |van=Stillwell |outeurskakel=John Colin Stillwell |titel=Mathematics and its History |uitgawe=2de |uitgewer=Springer Science+Business Media Inc. |isbn=978-0387953366 |datum=2004 |hoofstuk=Infinite Series |bladsy=170 |aanhaling=Infinite series were present in Greek mathematics, [...] There is no question that Zeno's paradox of the dichotomy (Section 4.1), for example, concerns the decomposition of the number 1 into the infinite series <sup>1</sup>⁄<sub>2</sub> + <sup>1</sup>⁄<sub>2</sub><sup>2</sup> + <sup>1</sup>⁄<sub>2</sub><sup>3</sup> + <sup>1</sup>⁄<sub>2</sub><sup>4</sup> + ... and that Archimedes found the area of the parabolic segment (Section 4.4) essentially by summing the infinite series 1 + <sup>1</sup>⁄<sub>4</sub> + <sup>1</sup>⁄<sub>4</sub><sup>2</sup> + <sup>1</sup>⁄<sub>4</sub><sup>3</sup> + ... = <sup>4</sup>⁄<sub>3</sub>. Both these examples are special cases of the result we express as summation of a geometric series}}</ref> <ref name="Smith_1958">{{Verwys boek |van=Smith |voornaam=David Eugene |datum=1958 |titel=History of Mathematics |url=https://archive.org/details/historyofmathema0002smit |url-toegang=registrasie |uitgewer=Dover Publications}}</ref> <ref name="Evans_1998">{{Verwys boek |voornaam=Lawrence Craig |van=Evans |titel=Partial Differential Equations |uitgewer=American Mathematical Society |plek=Providence |datum=1998 |isbn=978-0821807729}}</ref> <ref name="Rudin_1991">{{Verwys boek |van=Rudin |voornaam=Walter |titel=Functional Analysis |uitgewer=McGraw-Hill Science |datum=1991 |isbn=978-0070542365 |url=https://archive.org/details/functionalanalys0000rudi |url-toegang=registrasie}}</ref> <ref name="Conway_1994">{{Verwys boek |van=Conway |voornaam=John Bligh |titel=A Course in Functional Analysis |uitgawe=2de |uitgewer=Springer-Verlag |datum=1994 |isbn=978-0387972459 |url=https://books.google.com/books?id=ix4P1e6AkeIC |besoekdatum=11 Februarie 2016 |argiefdatum=9 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200909165657/https://books.google.com/books?id=ix4P1e6AkeIC |url-status=lewend}}</ref> <ref name="Ahlfors_1979">{{Verwys boek |van=Ahlfors |voornaam=Lars Valerian |titel=Complex Analysis |plek=New York |uitgewer=McGraw-Hill |uitgawe=3de |datum=1979 |isbn=978-0070006577 |url=https://books.google.com/books?id=2MRuus-5GGoC}}</ref> }} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Wiskunde]] 6mdujp2e9kw5aycimd5butichxwpdow Bongmusa Mthembu 0 455302 3372967 3353892 2026-11-16T03:15:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372967 wikitext text/x-wiki '''Bongmusa Mthembu''' (gebore 27 Junie 1983) is 'n Suid-Afrikaanse [[ultramaraton]]-atleet.<ref>{{Cite web|url=https://www.sport24.co.za/OtherSport/Athletics/South-Africa/bongmusa-mthembu-from-bricklayer-to-comrades-gold-20170605|title=Bongmusa Mthembu: From bricklayer to Comrades glory|last=Peters|first=Carl Peters|date=5 June 2017|website=[[News24]]|access-date=2019-03-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/comrades-marathon-2018-winner-bongumusa-mthembu/|title=#Comrades2018: Everything you need to know about winner Bongumusa Mthembu|date=10 Junie 2018|website=thesouthafrican.com|access-date=2019-03-01|archive-date=13 Junie 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613001937/https://www.thesouthafrican.com/comrades-marathon-2018-winner-bongumusa-mthembu/|url-status=dead}}</ref> Hy is in [[Bulwer]], 'n landelike dorp naby [[Pietermaritzburg]], KwaZulu-Natal, Suid-Afrika gebore.<ref name="citypress">{{Cite web |url=http://www.citypress.co.za/sport/running-life%E2%80%89-%E2%80%89bongmusa-mthembu/|title=Running is my life – Bong'musa Mthembu - City Press |website=[[City Press]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20140610023613/http://www.citypress.co.za/sport/running-life%E2%80%89-%E2%80%89bongmusa-mthembu/ |archive-date=10 Junie 2014}}</ref> Na [[Matriek in Suid-Afrika|matrikulasie]] het hy Bulwer verlaat en na Pietermaritzburg verhuis. Hy is as 'n messelaar aangestel. In daardie tyd het hy slegs vir fiksheid gehardloop. In 2004 het hy begin om aan lang wedlope deel te neem en in 2005 het hy die Maritzburg-maraton gewen. Hy is bekend vir sy prestasies by die [[Comrades-maraton]], wat jaarliks tussen [[Durban]] en Pietermaritzburg in Suid-Afrika gehardloop word, waar hy 'n driemalige wenner (2014, 2017 en 2018) en 'n agtmalige goue medaljewenner is, en tussen 2009 en 2019 in die top 10 geëindig het. In 2019 het hy sy wedren-eerbewyse uitgebrei deur die 56 km [[Twee Oseane-maraton]] rondom Kaapstad te wen. Hy het Suid-Afrika ook op die wêreldverhoog verteenwoordig. Mthembu het onderskeidelik 2de en 3de geëindig by die IAU 100&nbsp;km Wêreldkampioenskappe in 2016 en 2018. In 2019 het Mthembu Suid-Afrika verteenwoordig by die IAU 50 km Wêreldkampioenskappe in Brasov, [[Roemenië]], waar hy 7de individueel geëindig het.<ref>{{Cite web|url=http://brasov50km.com/en/results/#1_5C651A|title=Results – IAU 50KM World Championships|website=brasov50km.com|access-date=2019-12-26}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Suid-Afrikaanse span het die goue medalje in spanpunte verower.<ref>{{Cite web|url=http://brasov50km.com/rezultate/|title=Rezultate – Campionatul Mondial de Alergare de 50KM|website=brasov50km.com|access-date=2019-12-26|archive-date=2019-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226194340/http://brasov50km.com/rezultate/|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Mthembu, Bongmusa}} [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Comrades-marathon-manswenners]] kt1pff9u9slg3wkn20q3w8i9gsffv9r Antoinette Steyn 0 455334 3372896 2875851 2026-11-15T21:34:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372896 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Antoinette Steyn | beeld = | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1975|2|27}}<ref>{{Cite news|url=https://www.elections.org.za/pw/Documents/LGE2021_Councillors_9_Nov_2021.pdf|titel=Final Councillor List - 9 November 2021}}</ref> | geboortejaar = <!-- Jaartal, bv. 1950 --> | geboortemaand = <!-- Maandtal, bv. 12 --> | geboortedag = <!-- Dagtal, bv. 31 --> | geboorteplek = [[Riversdal]], [[Kaapprovinsie]], Suid-Afrika | sterfdatum = | sterfplek = | party = [[Demokratiese Alliansie]] | nasionaliteit = {{ZAF}} | orde = [[Burgemeester]] van die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] | termynaanvang = 2013 | termyneinde = | leier = | voorganger = [[Basil Kivedo]] | opvolger = | ouers = | eggenoot = Koos Steyn | kinders = 1 | alma_mater = Worcester Gimnasium | religie = | handtekening = }} '''Antoinette Steyn''' (gebore op 27 Februarie 1975) is 'n Suid-Afrikaanse politikus wat sedert 2013 as die uitvoerende [[burgemeester]] van die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] in die [[Kaapse Wynlande]] dien. Sy is 'n lid van die [[Demokratiese Alliansie]]. ==Lewensloop== Steyn is op 27 Februarie 1975 in [[Riversdal]] in die destydse [[Kaapprovinsie]], nou die [[Wes-Kaapprovinsie]], gebore.<ref name="da">{{Cite web|url=https://www.da.org.za/people/antoinette-steyn|title=Antoinette Steyn|website=Democratic Alliance|language=en|access-date=2025-11-09}}</ref> Haar pa het vir die [[Suid-Afrikaanse Spoorweë]] in die dorp gewerk. Haar familie het later na [[Touwsrivier]] verhuis waar sy haar laerskoolopvoeding voltooi het. In 1993 het sy aan Worcester Gimnasium [[Matriek in Suid-Afrika|gematrikuleer]].<ref name="da"/> Na skool het sy vir haar pa se besigheid vir 'n paar jaar gewerk.<ref name="da"/> Steyn het in 2000 by die [[DA]] se kantoor in [[Worcester]] as 'n administratiewe assistent begin werk. Steyn is daarna tydens die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2006|munisipale verkiesings van 2006]] as 'n DA-raadslid in die [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] verkies.<ref name="da"/> Na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2011-verkiesing]] is sy as speaker van die raad verkies. Sy het twee jaar daarna vir [[Basil Kivedo]] as burgemeester van die munisipaliteit opgevolg nadat Kivedo tot die [[Wes-Kaapse Provinsiale Parlement|provinsiale parlement]] aangewys is.<ref name="da"/> Steyn is tot 'n volle termyn as burgemeester na die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016-verkiesing]] verkies. Sy is in [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]] tot 'n tweede volle termyn herkies.<ref name="da"/> Op 5 Februarie 2026 is Steyn as die DA se burgemeesterskandidaat vir die [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit]] in die komende munisipale verkiesings aangewys.<ref>{{Cite web|url=https://www.knysnaplettherald.com/News/Article/Politics/da-announces-mayoral-candidates-for-9-western-cape-municipalities-202602050324|title=DA announces mayoral candidates for 9 Western Cape municipalities|website=Knysna-Plett Herald|language=en|access-date=2026-02-08}}</ref> ==Persoonlike lewe== Steyn is met Koos Steyn getroud. Hy is tans 'n raadslid in die [[Kaapse Wynland-distriksmunisipaliteit]] asook die DA se streeksvoorsitter in die Kaapse Wynlande.<ref>{{Cite web|url=https://www.capewinelands.gov.za/team/cllr-koos-steyn/|title=Cllr Koos Steyn – Cape Winelands District Municipality|language=en-ZA|access-date=2025-11-09}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Steyn het een dogter wat tans 'n derdejaarstudent is.<ref name="da"/> ==Verwysings== {{verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://bvm.gov.za/the-mayor-2/ The Mayor] at [[Breedevallei Plaaslike Munisipaliteit]] {{Burgemeesters in die Kaapse Wynlande}} {{DEFAULTSORT:Steyn, Antoinette}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Politici van die Demokratiese Alliansie]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse burgemeesters]] timjrfan9qcdocqasv8ca2bi32zu6al Coffea affinis 0 455612 3373076 3009759 2026-11-16T09:02:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373076 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks |beeld= |geslag=Coffea |spesie=affinis |outeur=[[Émile Auguste Joseph De Wildeman|De Wild.]], (1904) |sinonieme_verwysing=<ref name="powo" /> |sinonieme=''Coffea stenophylla'' var. ''camaya'' <small>Portères</small> }} '''''Coffea affinis''''' is 'n plantspesie uit die [[Rubiaceae]] familie.<ref name="kew" /> Dit is 'n meestal onbekende koffieboon wat in Wes-Afrika in [[Guinee]], [[Ivoorkus]] en [[Sierra Leone]] voorkom.<ref name="Davis" /> == Sien ook == * [[Coffea]] * [[Koffie]] == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="powo">{{cite web |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:747026-1 |title=Coffea affinis De Wild. |author=<!--Not stated--> |date=n.d. |website=Plants of the World Online |publisher=The Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew |access-date=January 4, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260611065751/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:747026-1 |archive-date=11 Junie 2026 |url-status=dead}}</ref> <ref name="kew">{{Cite web|url=https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=45390|title=World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew|website=wcsp.science.kew.org|access-date=2021-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215132421/https://wcsp.science.kew.org/namedetail.do?name_id=45390|archive-date=2021-12-15|url-status=dead}}</ref> <ref name="Davis">{{Cite journal |last=Davis |first=Aaron P. |last2=Gargiulo |first2=Roberta |last3=Fay |first3=Michael F. |last4=Sarmu |first4=Daniel |last5=Haggar |first5=Jeremy |year=2020 |title=Lost and Found: Coffea stenophylla and C. affinis, the Forgotten Coffee Crop Species of West Africa |journal=Frontiers in Plant Science |volume=11 |page=616 |doi=10.3389/fpls.2020.00616 |pmc=7248357 |pmid=32508866 |doi-access=free}}</ref> }} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Coffea|affinis]] [[Kategorie:Flora van Guinee]] [[Kategorie:Flora van Ivoorkus]] [[Kategorie:Flora van Sierra Leone]] bagmqf1hfkpdsaq2gaw6hyxx0qqof1j Acanthus (plant) 0 456136 3372827 3279252 2026-11-15T17:07:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372827 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Acanthus montanus3.jpg |image_caption = ''Acanthus montanus'' |display_parents = 3 |taxon = Acanthus (plant)|Acanthus |authority = |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodus'' <small>Raf.</small> * ''Cheilopsis'' <small>Moq.</small> * ''Dilicaria'' <small>T.Anderson</small> * ''Dilivaria'' <small>Juss.</small> * ''Zonablephis'' <small>Raf.</small> }} '''''Roosia''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Acanthaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Australië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is dertig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:344-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211202152440/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:344-1 |argiefdatum= 2 Desember 2021 |besoekdatum=30 November 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Acanthus albus]]'' <small>Debnath, B.K.Singh & P.Giri</small> * ''[[Acanthus arboreus]]'' <small>Forssk.</small> * ''[[Acanthus austromontanus]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Acanthus carduaceus]]'' <small>Griff.</small> * ''[[Acanthus caroli-alexandri]]'' <small>Hausskn.</small> * ''[[Acanthus caudatus]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Acanthus dioscoridis]]'' <small>L.</small> * ''[[Acanthus ebracteatus]]'' <small>Vahl</small> * ''[[Acanthus eminens]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Acanthus flexicaulis]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Acanthus gaed]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Acanthus guineensis]]'' <small>Heine & P.Taylor</small> * ''[[Acanthus hirsutus]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Acanthus hungaricus]]'' <small>(Borbás) Baen.</small> * ''[[Acanthus ilicifolius]]'' <small>L.</small> * ''[[Acanthus kulalensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Acanthus latisepalus]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Acanthus leucostachyus]]'' <small>Wall. ex Nees</small> * ''[[Acanthus longibracteatus]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Acanthus mayaccanus]]'' <small>Büttner</small> * ''[[Acanthus mollis]]'' <small>L.</small> * ''[[Acanthus montanus]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Acanthus polystachyus]]'' <small>Delile</small> * ''[[Acanthus sennii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Acanthus seretii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Acanthus spinosus]]'' <small>L.</small> * ''[[Acanthus tetraploideus]]'' <small>H.Feng & Y. L.Huang</small> * ''[[Acanthus ueleensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Acanthus villaeanus]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Acanthus volubilis]]'' <small>Wall.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Acanthus eminens.jpg Acanthus Flowering in Neapolis Archaeological Park, Siracusa.jpg Acanthus-Temple of Zeus in Athens.jpg Acanthusmayaccanus.jpg Wild Bear'sites Breeches (Acanthus pubscens).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Acanthus| ]] 6s8c6icb4xlg1auabpgarzlmr4eh4st Anisodontea 0 456230 3372887 2856529 2026-11-15T20:55:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372887 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Anisodonteahypomandarum1.JPG |image_caption = ''Anisodontea x hypomandarum'' |display_parents = 3 |taxon = Anisodontea |authority = C.Presl, (1845) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Malveopsis'' <small>C.Presl</small> }} '''''Anisodontea''''' (bergrose) is 'n [[genus]] van meerjarige [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Malvaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en [[Lesotho]] en daar is negentien [[spesie]]s in die genus. == Spesies == Daar is negentien spesies wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:25783-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210117003307/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:25783-1 |argiefdatum=17 Januarie 2021 |besoekdatum= 3 Desember 2025 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Anisodontea alexandri]]'' <small>(Baker f.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea anomala]]'' <small>(Link & Otto) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea biflora]]'' <small>(Desr.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea bryoniifolia]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea capensis]]'' <small>(L.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea dissecta]]'' <small>(Harv.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea elegans]]'' <small>(Cav.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea fruticosa]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea gracilis]]'' <small>D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea × hypomadara]]'' <small>(Sprague) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea julii]]'' <small>([[William John Burchell|Burch.]] ex DC.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea malvastroides]]'' <small>(Baker f.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea procumbens]]'' <small>(Harv.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea pseudocapensis]]'' <small>D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea racemosa]]'' <small>(Harv.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea reflexa]]'' <small>(J.C.Wendl.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea scabrosa]]'' <small>(L.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea setosa]]'' <small>(Harv.) D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea theronii]]'' <small>D.M.Bates</small> * ''[[Anisodontea triloba]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) D.M.Bates</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anisodontea| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] rgmkakb93whrjapkzy15dkmc7knss2u Wes Anderson 0 456380 3372709 3354074 2026-11-15T12:02:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372709 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | eretitelvoorvoegsel = | naam = Wes Anderson | eretitelagtervoegsel = | beeld = Wes Anderson-7541.jpg | beeld_regop = | dwarsformaat = | beeldonderskrif = Anderson in 2025. | geboortenaam = Wesley Wales Anderson | geboortedatum = {{GDEO|1969|5|1|df=yes}} | geboorteplek = [[Houston]], [[Texas]] | sterfdatum = <!-- {{Sterfdatum en ouderdom|JJJJ|MM|DD|JJJJ|MM|DD}} (geboortedatum gevolg deur sterfdatum) --> | sterfplek = | doodsoorsaak = | rusplek = | rusplekkoördinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | plek_begrawe = <!-- mag gebruik word i.p.v. "resting_place" en "resting_place_coordinates" --> | plek_begrawe_koördinate = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | nasionaliteit = | alma_mater = Universiteit van Texas in Austin (B.A.) | beroep = {{plainlist| * Rolprentregisseur * Rolprentvervaadiger * Draaiboekskrywer }} | jare_aktief = 1994-tans | eggenoot = Juman Malouf | kinders = 1 }} '''Wesley Wales Anderson''' (gebore 1 Mei 1969) is 'n [[Amerika]]anse rolprentregisseur en {{nowrap|-vervaardiger}}. Die temas van sy rolprente is leed, die verlies van onskuld en disfunksionele gesinne. Vanweë sy prente se eksentrisiteit, besonderse visuele en vertelstyl<ref>{{cite web | title = The Unique Filmmaking Style of Wes Anderson | url = https://latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-ca-0701-wes-anderson,0,7555417.photogallery | work=The Los Angeles Times | date = June 28, 2012 | access-date = October 18, 2013 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20131025210054/http://www.latimes.com/entertainment/movies/moviesnow/la-ca-0701-wes-anderson,0,7555417.photogallery | archive-date = October 25, 2013 | df = mdy-all }}</ref> en die gereelde gebruik van 'n [[Ensemblerolprent|ensemble van topakteurs]] het resensente Anderson al as 'n ''auteur'' ('n kunstenaar met 'n kenmerkende styl) beskryf. Drie van sy prente – ''[[Moonrise Kingdom]]'' (2012), ''The Royal Tenenbaums'' (2001) en ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' (2014) – het op BBC Culture se lys van 100 beste rolprente van die 21ste eeu verskyn.<ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films |title=The 21st Century's 100 greatest films |work=BBC |date=August 23, 2016 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170131124228/http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films |archive-date=January 31, 2017 }}</ref> Anderson het lof ingepalm vir sy vroeë prente ''Bottle Rocket'' (1996) en ''Rushmore'' (1998). Hy het in dié tyd dikwels saam met die broers [[Luke Wilson|Luke]] en [[Owen Wilson]] saamgewerk en sy vervaardigingsmaatskappy American Empirical Pictures gestig.<ref>{{cite web|url=https://variety.com/exec/wes-anderson|title=Wes Anderson|website=Variety|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428071137/http://variety.com/exec/wes-anderson/|archive-date=April 28, 2017|date=November 13, 2013}}</ref> Hy het 'n [[Oscar]]-benoeming ontvang vir beste oorspronklike draaiboek vir ''The Royal Tenenbaums'' (2001). Sy volgende prente het ingesluit ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' (2004), ''[[The Darjeeling Limited]]'' (2007) en ''Fantastic Mr. Fox'' (2009), sy eerste stopraampie-animasieprent ('n tegniek waarin voorwerpe fisiek effens gemanipuleer word tussen individueel gefotografeerde raampies). Hy is vir laasgenoemde benoem vir 'n Oscar vir die beste animasierolprent. Daarna het ''Moonrise Kingdom'' (2012) gevolg, waarvoor hy sy tweede Oscar-benoeming vir beste oorspronklike draaiboek gekry het. Vir sy prent ''The Grand Budapest Hotel'' (2014) het hy sy eerste Oscar-benoeming gekry vir beste regisseur en beste rolprent, asook sy derde benoeming vir beste oorspronklike draaiboek. Hy het ook 'n [[Bafta]] vir beste oorspronklike draaiboek gewen.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/film/2015/feb/08/baftas-2015-boyhood-wins-top-honours-but-grand-budapest-hotel-checks-out-with-most|title= Baftas 2015: Boyhood wins top honours but Grand Budapest Hotel checks out with most|website= The Guardian|date= February 8, 2015|access-date= November 13, 2020}}</ref> Latere werke sluit in sy tweede stopraampie-animasieprent, ''Isle of Dogs'' (2018), waarvoor hy die Silwerbeer (op die [[Berlinale]]) vir beste regisseur gewen het, asook 'n benoeming vir beste animasierolprent.<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2018/02/berlin-film-festival-2018-winners-announced-full-list-1202302218/|title=Berlin Film Festival Winners: 'Touch Me Not' Is Golden Bear; Wes Anderson Takes Best Director For 'Isle Of Dogs' – Full List|last=Tartaglione|first=Nancy|date=February 24, 2018|website=Deadline Hollywood|access-date=February 25, 2018}}</ref> Dit is gevolg deur ''The French Dispatch'' (2021), ''[[Asteroid City]]'' (2023) en ''The Phoenician Scheme'' (2025). Anderson het ook die Oscar vir beste kortfilm gewen vir ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)|The Wonderful Story of Henry Sugar]]'' (2023). ==Vroeë lewe en opvoeding== Wesley Wales Anderson is op 1 Mei 1969 in [[Houston]], [[Texas]], gebore as die seun van Melver Leonard Anderson, wat in advertensies en [[openbare betrekkinge]] gewerk het,<ref name="Wes Anderson | Yahoo Bio">{{cite web | title = Wes Anderson | url = https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800024310/bio | website = Yahoo Movies | year = 2010 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20111225112854/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800024310/bio | archive-date = December 25, 2011 | df = mdy-all }}</ref><ref name="Wes Anderson Returns To Form With Mr. Fox | Times London">{{cite news | title = Wes Anderson returns to form with Mr Fox | url = https://www.thetimes.com/article/wes-anderson-returns-to-form-with-mr-fox-mf8zbldrm9x | work = The Times | year = 2009}}</ref> en Texas Anne Anderson (gebore Burroughs),<ref>{{Cite web |title=Texas Anderson Obituary (1934 - 2024) - Houston, TX - Houston Chronicle |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/houstonchronicle/name/texas-anderson-obituary?id=56465591 |access-date=2025-05-28 |website=Legacy.com}}</ref> ’n [[eiendomsagent]] en [[argeoloog]].<ref name="Texas B. Anderson Realtor Biography | Greenwood King Properties">{{cite web | title = Texas B. Anderson Realtor Biography | url = http://houstonrealestate.greenwoodking.com/sites/gk_new/dispAgentBio.cfm?publicid=ANDERSOT | archive-url = https://web.archive.org/web/20150920142918/http://houstonrealestate.greenwoodking.com/sites/gk_new/dispAgentBio.cfm?publicid=ANDERSOT | url-status = dead | archive-date = September 20, 2015 | publisher = Greenwood King Properties | access-date = October 29, 2015 }}</ref> Sy ouers is geskei toe hy agt jaar oud was.<ref name="telegraph2014">{{cite news |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/10644172/Wes-Anderson-interview.html |title=Wes Anderson interview |work=The Daily Telegraph |date=February 19, 2014 |first=Robbie |last=Collin |access-date=December 19, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141220060853/http://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/10644172/Wes-Anderson-interview.html |archive-date=December 20, 2014 }}</ref> Hy het in 1987 aan St. John's School in Houston gematrikuleer, wat hy later as ’n prominente ligging in die rolprent ''Rushmore'' gebruik het.<ref>{{cite web | title = Tour Wes Anderson's High School AKA the Set of Rushmore | url = https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/06/tour-wes-andersons-high-school-aka-the-set-of-rushmore/258752/ | work=The Atlantic | access-date = October 18, 2013 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20120702061112/http://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/06/tour-wes-andersons-high-school-aka-the-set-of-rushmore/258752/ | archive-date = July 2, 2012 | df = mdy-all }}</ref> As kind het Anderson [[stilrolprent]]e met sy pa se Super 8-kamera gemaak waarin sy broers en vriende gespeel het, hoewel sy eerste ambisie was om ’n [[skrywer]] te word.<ref name="telegraph2014" /><ref name="wildwildwes" /> Anderson het deeltyds as ’n bioskoopprojeksionis by die Hogg-gedenkouditorium gewerk terwyl hy die Universiteit van Texas in Austin bygewoon het, waar hy in 1989 sy kamermaat<ref>{{Cite web|date=March 29, 2018|title=Obvious History: Wes Anderson and Owen Wilson staged a break-in in their apartment|url=https://www.interviewmagazine.com/film/obvious-history-wes-anderson-owen-wilson-staged-break-apartment|access-date=March 5, 2021|website=Interview Magazine|language=en-US}}</ref> en toekomstige medewerker [[Owen Wilson]] ontmoet het.<ref name="telegraph2014" /><ref>{{cite web |url=http://www.biography.com/people/owen-wilson-16242100 |title=Owen Wilson |access-date=October 17, 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002101216/http://www.biography.com/people/owen-wilson-16242100 |archive-date=October 2, 2013 }}</ref> In 1991 het hy met ’n [[Baccalaureus Artium]] met ’n hoofvak in [[filosofie]] gegradueer.<ref>{{Cite web|title=Wes Anderson|url=https://www.biography.com/filmmaker/wes-anderson|access-date=March 5, 2021|website=Biography|date=August 14, 2019 |language=en-us}}</ref><ref name="wildwildwes">{{cite magazine |url=https://newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |title=Wild, Wild Wes |magazine=The New Yorker |date=November 2, 2009 |access-date=December 19, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927074125/http://www.newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |archive-date=September 27, 2014 }}</ref> == Loopbaan == === 1990’s === Anderson se eerste rolprent was ''Bottle Rocket'' (1996), gebaseer op ’n kortfilm met dieselfde naam wat hy saam met Luke en Owen Wilson gemaak het. Dit is ’n misdaadfliek oor ’n groep jong Texane wat groot rooftogte wil uitvoer. Dit het goeie resensies gekry, maar het swak by die loket gevaar.<ref name="Mojo">{{cite web| title = Bottle Rocket| website=Box Office Mojo| url = https://boxofficemojo.com/movies/?id=bottlerocket.htm| access-date = August 7, 2007| url-status = live| archive-url = https://web.archive.org/web/20070930215852/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=bottlerocket.htm| archive-date = September 30, 2007| df = mdy-all}}</ref><ref name=rtbottle>{{cite web |url=https://rottentomatoes.com/m/bottle_rocket/ |title=Bottle Rocket |website=Rotten Tomatoes |access-date=December 26, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121230163732/http://www.rottentomatoes.com/m/bottle_rocket/ |archive-date=December 30, 2012 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://empireonline.com/features/wes-anderson|title=Film By Film: Wes Anderson On Wes Anderson|date=March 2014|work=Empire Magazine|access-date=March 6, 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140306040556/http://www.empireonline.com/features/wes-anderson|archive-date=March 6, 2014}}</ref> Sy volgende rolprent was ''Rushmore'' (1998), ’n eienaardige komedie oor ’n hoërskoolleerling se verliefdheid op ’n laerskoolonderwyseres, met [[Jason Schwartzman]], [[Bill Murray]] en [[Olivia Williams]] in die hoofrolle. Dit was ’n finansiële sukses.<ref name=rtrushmore>{{cite web |url=https://rottentomatoes.com/m/rushmore/ |title=Rushmore |website=Rotten Tomatoes |access-date=December 26, 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130206225601/http://www.rottentomatoes.com/m/rushmore/ |archive-date=February 6, 2013 }}</ref> Murray het in baie van Anderson se daaropvolgende rolprente verskyn. By die Independent Spirit Awards van 1999 het Anderson die prys vir beste regisseur gewen en Murray die prys vir beste manlike byspeler. Murray is ook benoem vir die [[Golden Globe]] vir beste manlike byspeler in 'n rolprent. In 2000 het die rolprentvervaardiger [[Martin Scorsese]] ''Bottle Rocket'' en ''Rushmore'' geprys.<ref name="Martin Scorsese">{{cite web | last = Scorsese | first = Martin | author-link = Martin Scorsese | title = Wes Anderson | url = http://www.esquire.com/features/wes-anderson-0300 | work=Esquire | date = March 2000 | access-date = July 31, 2011 | url-status = live | archive-url = https://web.archive.org/web/20120130040849/http://www.esquire.com/features/wes-anderson-0300 | archive-date = January 30, 2012 | df = mdy-all }}</ref> Sedert die uitreiking het ''Rushmore'' kultusstatus bereik, en in 2016 is die rolprent gekies vir bewaring deur die [[Library of Congress]] in die Verenigde State se nasionale rolprentregister.<ref>{{cite news| url=https://www.newsweek.com/rushmore-lion-king-library-congress-film-registry-532395 | title='Rushmore' and 'The Lion King' among films added to the Library of Congress Film Registry | date=December 15, 2016 | work= Newsweek |last=Bort| first=Ryan | access-date=November 22, 2019}}</ref> ===2000’s=== [[Beeld:Wes Anderson.JPG|180px|thumb|Anderson in 2005 by die Berlynse Rolprentfees.]] Anderson se volgende komediedrama, ''The Royal Tenenbaums'', is in 2001 uitgereik. Dit fokus op ’n suksesvolle, artistieke New Yorkse familie en hulle verstoteling-patriarg, gespeel deur [[Gene Hackman]]. [[Anjelica Huston]] is die eksvrou en [[Ben Stiller]], [[Luke Wilson]] en [[Gwyneth Paltrow]] die kinders. Die rolprent was ’n sukses by die loket en het goeie resensies gekry. Dit was Anderson se grootste finansiële sukses tot ''Moonrise Kingdom'', en het meer as $50&nbsp;miljoen in plaaslike loketontvangste verdien. ''The Royal Tenenbaums'' is vir ’n [[Oscar]] benoem en is deur ’n peiling van die rolprenttydskrif ''Empire'' as die 159ste beste rolprent nóg aangewys.<ref>{{cite web|title=EMPIRE's 500 Greatest Movies of All Time|url=https://empireonline.com/500/|magazine=Empire|access-date=July 5, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120722000418/http://www.empireonline.com/500/|archive-date=July 22, 2012|df=mdy-all}}</ref> [[Beeld:Wes Anderson e Noah Baumbact.jpg|thumb|links|180px|Anderson en Noah Baumbach in 2006.]] Anderson se volgende vollengterolprent was ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' (2004), oor die [[Jacques Cousteau]]-agtige vervaardiger van dokumentêre rolprente, gespeel deur Bill Murray. In die rolprent is ook Owen Wilson, [[Cate Blanchett]], [[Willem Dafoe]], [[Jeff Goldblum]], Anjelica Huston en [[Michael Gambon]] te sien. Die ontvangs was minder gunstig as vir ''The Royal Tenenbaums''.<ref>{{cite web|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|title=The Life Aquatic with Steve Zissou|date=2004|url=https://www.rottentomatoes.com/m/life_aquatic}}</ref><ref>{{cite web|publisher=The Numbers|url=https://www.the-numbers.com/movie/Life-Aquatic-with-Steve-Zissou-The#tab=summary|title=The Life Aquatic with Steve Zissou|date=2004}}</ref> ''The Darjeeling Limited'' (2007) handel oor drie emosioneel vervreemde broers wat saam per trein deur [[Indië]] reis. Dit weerspieël die dramatieser toon van ''The Royal Tenenbaums'', maar het soortgelyke resensies ontvang as ''The Life Aquatic with Steve Zissou''. Anderson het erken hy is na Indië om die rolprent te verfilm deels as ’n huldeblyk aan die Indiese rolprentmaker Satyajit Ray, wie se “flieks my ander rolprente ook op verskillende maniere geïnspireer het”. (Die rolprent is aan hom opgedra.)<ref name="The Statesman">{{cite web | title = On Ray's Trail | url = http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1 | work=The Statesman | access-date = October 19, 2007 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080103071501/http://www.thestatesman.net/page.arcview.php?clid=30&id=172929&usrsess=1 |archive-date = January 3, 2008}}</ref> Ook in die rolprent te sien is Jason Schwartzman, Owen Wilson, [[Adrien Brody]], en die draaiboek is deur Anderson, Schwartzman en Roman Coppola geskryf.<ref name="Production Weekly">{{cite web|title=Wilson & Anderson reminisce over a cup of Darjeeling |url=http://productionweekly.com/2006/08/02/wilson-and-anderson-reminisce-over-a-cup-of-darjeeling/ |work=Production Weekly |date=August 2006 |access-date=August 22, 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070114002957/http://productionweekly.com/2006/08/02/wilson-and-anderson-reminisce-over-a-cup-of-darjeeling/ |archive-date=January 14, 2007 }}</ref> === 2010's === [[Beeld:Isle of Dogs - Press Conference 2.jpg|thumb|links|240px|Anderson, Koyu Rankin, [[Liev Schreiber]], [[Jeff Goldblum]], Kunichi Nomura en die paneelmoderator Anatol Weber by die nuuskonferensie van ''Isle of Dogs'' op die Berlinale 2018.]] In 2012 is Anderson se prent ''Moonrise Kingdom'' uitgereik. Sy debuut was op die [[Cannes-rolprentfees]], waar dit om die [[Palme d'Or]] meegeding het.<ref>{{cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/03/wes-anderson-moonrise-kingdom-opening-cannes.html|title=Wes Anderson|access-date=May 20, 2012|work=Los Angeles Times|date=March 8, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120517175250/http://latimesblogs.latimes.com/movies/2012/03/wes-anderson-moonrise-kingdom-opening-cannes.html|archive-date=May 17, 2012}}</ref> Die fliek is ’n grootwordkomedie wat op ’n fiktiewe dorp in [[New England]] afspeel. Dit bevat [[Ensemblerolprent|ensemble-optredes]] deur Bill Murray, [[Edward Norton]], [[Bruce Willis]], [[Frances McDormand]] en [[Tilda Swinton]]. Die prent is kenmerkend van Anderson se styl en het vir hom nog ’n Oscar-benoeming vir sy draaiboek besorg. Die film was ook ’n finansiële sukses en het $68,3&nbsp;miljoen by die loket verdien, terwyl sy begroting slegs $16&nbsp;miljoen was. [[Beeld:MJK 08478 Wes Anderson (Opening Gala Berlinale 2018).jpg|thumb|180px|Anderson in 2018.]] In 2014 is Anderson se volgende prent, ''[[The Grand Budapest Hotel]]'', uitgereik. Die akteurs daarin is [[Ralph Fiennes]], [[Tony Revolori]], [[Saoirse Ronan]], Jeff Goldblum, Willem Dafoe, [[F. Murray Abraham]] en verskeie van Anderson se gereelde medewerkers, onder andere Murray, Owen Wilson, Swinton en Schwartzman.<ref>{{cite web|last=Eisenberg|first=Eric|title=Wes Anderson Says The Grand Budapest Hotel Is Mostly Set in the Late 1920s|url=https://cinemablend.com/new/Wes-Anderson-Says-Grand-Budapest-Hotel-Mostly-Set-Late-1920s-33862.html|website=Cinema Blend|access-date=November 18, 2012|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121129021622/http://www.cinemablend.com/new/Wes-Anderson-Says-Grand-Budapest-Hotel-Mostly-Set-Late-1920s-33862.html|archive-date=November 29, 2012|date=October 31, 2012}}</ref> Dit speel hoofsaaklik in die 1930’s af en volg die avonture van M. Gustave, die hotel se consierge, wat ’n "wonderlike bespotting van die geskiedenis maak, en die gruwels daarvan verdraai met ’n reeks grappies en skelm gebare”, volgens ''[[The New York Times]]''.<ref>{{cite news|last=Scott|first=A. O.|date=March 6, 2014|access-date=September 25, 2014|url=https://www.nytimes.com/2014/03/07/movies/wes-andersons-grand-budapest-hotel-is-a-complex-caper.html|title=Bittersweet Chocolate on the Pillow – Wes Anderson's 'Grand Budapest Hotel' Is a Complex Caper|newspaper=[[New York Times]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022182811/http://www.nytimes.com/2014/03/07/movies/wes-andersons-grand-budapest-hotel-is-a-complex-caper.html|archive-date=October 22, 2014}}</ref> Die prent is een van Anderson se grootste suksesse. Dit het wêreldwyd 'n bruto inkomste van byna $175&nbsp;miljoen gehad en is vir tientalle pryse benoem, insluitend nege Oscars. Dit het vier daarvan gewen: vir beste produksie-ontwerp, beste kostuumontwerp, beste grimering en beste oorspronklike musiek.<ref>{{cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt2278388/awards?ref_=tt_ql_4|title=IMDb: The Grand Budapest Hotel (2014) – Awards|website=[[IMDb]]|access-date=March 7, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150302145350/http://www.imdb.com/title/tt2278388/awards?ref_=tt_ql_4|archive-date=March 2, 2015}}</ref> Een van die benoemings was Anderson se eerste vir beste regisseur. Die regisseur het daarna teruggekeer na stopraampie-animasie met ''Isle of Dogs''.<ref>{{cite web|url=https://uk.ign.com/articles/2015/10/12/wes-anderson-to-direct-stop-motion-animated-film-about-dogs|title=Wes Anderson to Direct Stop-Motion Animated Film About Dogs|date=October 12, 2015|access-date=December 21, 2016}}</ref> Dit is in Maart/April 2018 uitgereik.<ref>{{cite magazine|url=https://ew.com/movies/2016/12/21/wes-anderson-isle-of-dogs/|title=Wes Anderson officially announces new animated film Isle of Dogs|last=Derschowitz|first=Jessica|date=December 21, 2016|access-date=December 21, 2016|magazine=Entertainment Weekly|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161222043702/http://ew.com/movies/2016/12/21/wes-anderson-isle-of-dogs/|archive-date=December 22, 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://collider.com/wes-anderson-new-movie-animated/|title=Wes Anderson Confirms His Stop-Motion Animated Dog Movie Is In Production|last=Cabin|first=Chris|date=October 27, 2016|website=Collider|access-date=December 21, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220043158/http://collider.com/wes-anderson-new-movie-animated/|archive-date=December 20, 2016}}</ref> Die prent is vir Oscars benoem vir beste animasieprent en beste oorspronklike musiek.<ref>{{cite web | date = January 22, 2019 | author = <!-- Variety Staff byline --> | title = Oscar Nominations 2019: The Complete List | work = Variety | url = https://variety.com/2019/film/news/oscar-nominations-2019-list-1203112405/ }}</ref> === 2020's === Anderson se rolprent ''The French Dispatch'' speel in die naoorlogse [[Frankryk]] af. Die akteurs [[Benicio del Toro]], [[Jeffrey Wright]], Bill Murray, [[Frances McDormand]], Owen Wilson, Willem Dafoe, Adrien Brody, Tilda Swinton en [[Timothée Chalamet]] speel daarin. Die uitreiking daarvan is vertraag weens die [[covid-19-pandemie]], en die première was eindelik op 12 Julie 2021 op die Cannes-rolprentfees. Dit is op 22 Oktober 2021 in die [[VSA]] uitgereik.<ref name=":2">{{Cite web|last=Rubin|first=Rebecca|date=May 27, 2021|title=Wes Anderson's 'The French Dispatch' Sets New Theatrical Release Date|url=https://variety.com/2021/film/news/wes-anderson-french-dispatch-release-date-2-1234982978/|access-date=May 27, 2021|website=Variety|language=en-US}}</ref> In November 2021 het Anderson die verfilming van ''[[Asteroid City]]'' voltooi, maar min besonderhede is aan die pers bekend gemaak.<ref>{{Cite journal|last=Burch|first=Noel|date=1979|title=Film's Institutional Mode of Representation and the Soviet Response|url=http://dx.doi.org/10.2307/778236|journal=October|volume=11|pages=77–96|doi=10.2307/778236|jstor=778236|issn=0162-2870|url-access=subscription}}</ref> ’n Groot deel van die prent is geskiet in die [[Spanje|Spaanse]] stad Chinchón, waar ’n reusestel gebou is wat [[Monument Valley]] naboots.<ref>{{Cite web|last=Dazed|date=May 16, 2021|title=Wes Anderson is shooting a new film in Spain this summer|url=https://www.dazeddigital.com/film-tv/article/52792/1/wes-anderson-is-shooting-a-new-film-in-spain-madrid-this-summer|access-date=June 7, 2021|website=Dazed|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Belinchón|first=Gregorio|date=May 14, 2021|title=Wes Anderson rodará su nueva película en Madrid|url=https://elpais.com/cultura/2021-05-14/wes-anderson-rodara-su-nueva-pelicula-en-madrid.html|access-date=May 16, 2021|website=EL PAÍS|language=es}}</ref> {{beeldgroep2|perrow = 3 |total_width=400 |align=left |image1=Jason Schwartzman in 2018 by Sachyn Mital (cropped 2).jpg| |image2=Tilda Swinton Viennale 2018.jpg| |image3=Adrien Brody-61584.jpg| | footer = Van heel links: [[Jason Schwartzman]], [[Tilda Swinton]] en [[Adrien Brody]] is van die akteurs in'' [[Asteroid City]]''. Hulle verskyn ook in baie van Anderson se ander flieks.}} Die akteurs is onder andere [[Tom Hanks]], [[Scarlett Johansson]], Adrien Brody, Tilda Swinton, [[Bryan Cranston]], [[Jeff Goldblum]], [[Hope Davis]] en [[Jeffrey Wright]].<ref>{{cite web|url=https://www.nme.com/news/film/bill-murray-confirms-new-film-with-wes-anderson-is-called-asteroid-city-3067222|title= Bill Murray confirms new film with Wes Anderson is called 'Asteroid City'|website= NME|accessdate= January 7, 2021}}</ref> Sy première was op die Cannes-rolprentfees van 2023, en op 16 Junie is dit in die VSA uitgereik. Dit het oor die algemeen positiewe resensies ontvang. Anderson het daarna ’n verfilming van [[Roald Dahl]] se kortverhaalbundel ''The Wonderful Story of Henry Sugar and Six More'' vir [[Netflix]] geregisseer. Die kortfilm van 41 minute getiteld ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar (rolprent)|The Wonderful Story of Henry Sugar]]'' se première was op die Venesiese Internasionale Rolprentfees van 2023. Dit het goeie resensies gekry. Dit is gevolg deur ’n beperkte uitreiking in die VSA op 20 September en ’n Netflix-première op 27 September 2023. Die akteurs is onder andere [[Benedict Cumberbatch]], [[Dev Patel]], [[Ralph Fiennes]] en [[Ben Kingsley]].<ref name="Leishman">{{cite web |last=Leishman |first=Rachel |date=January 6, 2022 |title=Wes Anderson to Direct Roald Dahl's 'The Wonderful Story of Henry Sugar,' Starring Benedict Cumberbatch |url=https://collider.com/wes-anderson-benedict-cumberbatch-rolad-dahl-movie-the-wonderful-story-of-henry-sugar-netflix/ |website=Collider}}</ref><ref>{{cite web |title=Wes Anderson To Direct Adaptation Of Roald Dahl's 'The Wonderful Story Of Henry Sugar' Starring Benedict Cumberbatch, Ralph Fiennes, Dev Patel And Ben Kingsley |url=https://deadline.com/2022/01/wes-anderson-roald-dahls-the-wonderful-story-of-henry-sugar-benedict-cumberbatch-ralph-fiennes-dev-patel-and-ben-kingsleyt-1234906196/ |accessdate=January 7, 2021 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Anderson het ook drie ander kortfilms in 2023 op Netflix uitgereik wat op Dahl se werk geskoei is: ''The Swan'', ''The Rat Catcher'' en ''Poison''.<ref>{{Cite web |title=You're Invited to a Wonderful Week of New Wes Anderson Shorts This September |url=https://www.netflix.com/tudum/articles/wes-anderson-netflix-short-films |access-date=2023-09-04 |website=Netflix Tudum |language=en}}</ref> Hulle is elk 16 minute lank. ''The Wonderful Story of Henry Sugar'' het 'n Oscar gewen; wat Anderson se eerste een was.<ref>{{Cite web |last1=Lang |first1=Brent |last2=Moreau |first2=Jordan |date=January 23, 2024 |title=Oscar Nominations 2024: 'Oppenheimer' Dominates With 13 Nods, 'Poor Things' Follows With 11 |url=https://variety.com/2024/film/awards/oscar-nominations-2024-list-1235877798/ |access-date=January 26, 2024 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Die vier kortfilms is gekombineer in een antologieprent met die titel ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]]'', wat op 15 Maart 2024 op Netflix uitgereik is.<ref>{{Cite web |title=Watch: Wes Anderson's 'Wonderful Story of Henry Sugar and Three More' anthology gets trailer - UPI.com |url=https://www.upi.com/Entertainment_News/Movies/2024/03/11/Wonderful-Story-Henry-Sugar-Three-More-trailer-Wes-Anderson-Roald-Dahl-Netflix-Oscars/9651710170974/ |access-date=2024-03-14 |website=UPI |language=en}}</ref> Anderson se mees onlangse prent, getiteld ''The Phoenician Scheme'', is op 30 Mei 2025 in die VSA uitgereik nadat die première vroeër die maand op die Cannes-rolprentfees was. Die akteurs sluit in Benicio del Toro, Mia Threapleton, [[Riz Ahmed]], Tom Hanks, [[Michael Cera]], Bryan Cranston en [[Mathieu Amalric]]. Die prent is oor die algemeen gunstig deur resensente ontvang. Dit is ook vir 'n Palme d'Or benoem.<ref>{{Cite web |date=10 April 2025 |title=The films of the Official Selection 2025 |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/the-films-of-the-official-selection-2025/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250410110719/https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/the-films-of-the-official-selection-2025/ |archive-date=10 April 2025 |access-date=27 April 2025 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> ==Styl en regietegnieke== ===Rolprentinvloede=== Anderson se rolprentinvloede sluit in [[Pedro Almodóvar]],<ref>{{cite news |url=https://elpais.com/elpais/2018/02/28/tentaciones/1519805727_344194.html |title=Wes Anderson: "Almodóvar me influyó mucho para crear los Tenenbaums" |access-date=March 20, 2018 |newspaper=El País |date=March 2, 2018 |last1=Bernal |first1=Fernando }}</ref> [[Satyajit Ray]],<ref name="The Statesman"/> Hal Ashby,<ref>{{cite web|first=Matt Zoller|last=Seitz|url=http://www.movingimagesource.us/articles/the-substance-of-style-pt-3-20090406|title=The Substance of Style, Pt 3. Examining the Wes Anderson–Hal Ashby connection|website=Moving Image Source|date=April 6, 2009|access-date=September 25, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150321184012/http://www.movingimagesource.us/articles/the-substance-of-style-pt-3-20090406|archive-date=March 21, 2015}}</ref> [[Roman Polanski]]<ref>{{cite web|url=https://hollywoodreporter.com/news/moonrise-kingdom-wes-anderson-kubrick-polanski-335930|title='Moonrise Kingdom' Director Wes Anderson on 'Stealing' From Kubrick, Polanski|work=The Hollywood Reporter|date=June 11, 2012|access-date=February 20, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120621052919/http://www.hollywoodreporter.com/news/moonrise-kingdom-wes-anderson-kubrick-polanski-335930|archive-date=June 21, 2012}}</ref> en Elem Klimov.<ref name="welcome">{{Cite web |title=Welcome, or No Trespassing (1964) - Watch Online |url=http://34.224.84.218/movies/welcome-or-no-trespassing-1964/ |access-date=2024-03-08 |website=Russian Film Hub |language=en-US }}{{Dooie skakel|date=Januarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In ’n onderhoud op die Amerikaanse [[televisie]]program ''Today'' het die akteur Bryan Cranston insig gegee in Anderson se proses. Cranston het gesê:<ref>{{cite web|url=https://today.com/video/bryan-cranston-talks-new-movie-retirement-rumors-dance-moves-182147141968|title=Bryan Cranston Talks New Movie, Retirement Rumors, Dance Moves |date=June 14, 2023|access-date=June 14, 2023}}</ref> {{blockquote|Al die akteurs bly in dieselde hotel. Ons eet elke aand saam aan een tafel met Wes en al die gaste; dit is soos 'n akteurskamp{{nbsp}}... Op ’n Wes Anderson-fliek is daar geen woonwaens, geen kleedkamers nie{{nbsp}}... daar is geen hiërargie, geen roeplys nie – jy is net gereed om omstreeks 9:30, 10:00 in die oggend te begin. Jy spring saam met hom in sy gholfkarretjie of in ’n minibus en jy ry stel toe{{nbsp}}... jy kuier saam met almal sodat jy nooit weet of jy in ’n toneel ingeroep gaan word nie. Hy het so ’n vriendelike en vrygewige gees{{nbsp}}... ook in sy persoonlike lewe. Almal verdien dieselfde hoeveelheid geld. Jy daag net op en daar gaan jy. Soms het jy dalk ’n klein ondersteunende rol in ’n toneel, en ander kere weer vertolk jy die hoofrol in ’n rolprent.}} Anderson het ’n unieke regiestyl wat daartoe gelei het dat verskeie resensente hom as ’n ''auteur'' beskou.<ref>{{cite magazine |url=https://newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |title=Wild, Wild Wes |last=Brody |first=Richard |magazine=The New Yorker |date=November 2, 2009 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927074125/http://www.newyorker.com/magazine/2009/11/02/wild-wild-wes |archive-date=September 27, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://theconversation.com/wes-anderson-is-one-of-cinemas-great-auteurs-discuss-25198 |title=Wes Anderson is one of cinema's great auteurs: discuss |last1=Redmond |first1=Sean |last2=Batty |first2=Craig |work=The Conversation |date=April 9, 2014 |access-date=December 15, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161220195719/http://theconversation.com/wes-anderson-is-one-of-cinemas-great-auteurs-discuss-25198 |archive-date=December 20, 2016 }}</ref> Hy word beskou as ’n sentrale figuur in die Amerikaanse eksentrieke rolprentbedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomsbury.com/uk/american-eccentric-cinema-9781501336935/|title=American Eccentric Cinema|website=Bloomsbury Publishing}}</ref> ’n Groot aantal ooreenkomste is opgemerk tussen Anderson se werk en die 1984-rolprent ''The Hotel New Hampshire'', ’n eksentrieke komediedrama geskryf en geregisseer deur Tony Richardson wat ’n ensemblerolverdeling bevat het, insluitend [[Jodie Foster]], [[Beau Bridges]], [[Rob Lowe]], [[Nastassja Kinski]], [[Amanda Plummer]], [[Matthew Modine]] en [[Seth Green]] in sy rolprentdebuut.<ref>{{Cite web |title=The Hotel New Hampshire |url=https://www.filmlinc.org/films/the-hotel-new-hampshire/ |access-date=2023-09-23 |website=Film at Lincoln Center |language=en}}</ref> Die [[Sowjetunie|Sowjet]]komedierolprent ''Welkom, of Toegang Verbode'' deur Elem Klimof (1964) is uitgewys as een belangrike bron van inspirasie vir Anderson, spesifiek sy “kamerawerk, storieverteltegnieke en bekorende wispelturigheid”.<ref name="welcome" /> ===Temas en stories=== [[Beeld:Moonrise_Kingdom_Cannes_2012.jpg|thumb|320px|Anderson (derde van regs met die pienk hemp) in 2012 saam met die akteurs van "[[Moonrise Kingdom]]" op die [[Cannes-rolprentfees]].]] Anderson se werk word as [[Postmodernisme|postmodernisties]] geklassifiseer vanweë sy nostalgiese aandag aan detail, sy ondermyning van hoofstroomkonvensies van narratief, sy verwysings na verskillende genres binne dieselfde prent en sy liefde vir eksentrieke karakters met komplekse seksuele identiteite.<ref>{{Cite web |date=December 22, 2016 |title=Elements of Mise en Scene in Postmodern Cinema |url=https://www.hlc-cultcritic.com/elements-mise-en-scene-postmodern-cinema/ |access-date=April 8, 2022 |website=Cult Critic |language=en-US |archive-date=16 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220416080634/https://www.hlc-cultcritic.com/elements-mise-en-scene-postmodern-cinema/ |url-status=dead }}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dilley |first=Whitney Crothers |url=https://cup.columbia.edu/book/the-cinema-of-wes-anderson/9780231180696 |title=The Cinema of Wes Anderson: Bringing Nostalgia to Life |date=2017 |publisher=Wallflower Press |isbn=978-0-231-54320-0}}}</ref> Hy het meestal komedies met 'n vinnige tempo geregisseer wat gekenmerk word deur ernstiger of melancholiese elemente. Temas is dikwels gesentreer op rou, die verlies van onskuld, disfunksionele gesinne, ouerlike verlating, egbreuk, wedywering tussen sibbes, gekompliseerde romanse en onwaarskynlike vriendskappe. Sy rolprente is ongewoon karaktergedrewe en word bespot én geprys met terme soos “literêre geek chic”.<ref>{{Cite web|url=https://www.denofgeek.com/movies/the-grand-budapest-hotel/29600/the-james-clayton-column-wes-anderson-and-auteurs-with-an-identity|title=The James Clayton Column: Wes Anderson and auteurs with an identity|website=Den of Geek|date=March 7, 2014|language=en|access-date=January 29, 2020}}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.indiewire.com/2015/09/ranked-wes-andersons-most-memorable-characters-259352/|title=Ranked: Wes Anderson's Most Memorable Characters|first1=Jessica|last1=Kiang|first2=Oliver|last2=Lyttelton|date=September 24, 2015|website=IndieWire|language=en|access-date=January 29, 2020|last3=Lyttelton|first3=Oliver|archive-date=June 6, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606103208/http://www.indiewire.com/2015/09/ranked-wes-andersons-most-memorable-characters-259352/|url-status=dead}}}</ref> Hulle storielyne bevat dikwels diefstalle en onverwagte verdwynings, met ’n neiging om ruim uit die rooftoggenre te leen.<ref>{{cite web |last=Klein |first=Joshua |url=http://www.theyshootpictures.com/andersonwes.htm |title=Wes Anderson |website =They Shoot Pictures, Don't They? |access-date=July 28, 2014 |display-authors=etal |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810053008/http://www.theyshootpictures.com/andersonwes.htm |archive-date=August 10, 2014 }}}</ref> ===Visuele styl=== Volgens Alex Buono<ref>{{cite web |last=Buono |first=Alex |url=http://www.alex-buono.com/how-we-did-it-snl-the-midnight-coterie-of-sinister-intruders/ |title=How We Did It: The Midnight Coterie of Sinister Intruders |website=www.alex-buono.com |access-date=July 28, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140709114539/http://www.alex-buono.com/how-we-did-it-snl-the-midnight-coterie-of-sinister-intruders/ |archive-date=July 9, 2014 }}}</ref> is Anderson bekend vir die uitgebreide gebruik van platruimtekamerabewegings (wat tonele tweedimensioneel laat lyk),<ref>{{cite web |last1=Hue |first1=Tran |title=What Is Flat Space In Film? Trust The Answer |url=https://ecurrencythailand.com/what-is-flat-space-in-film-trust-the-answer/ |website=ecurrencythailand.com |date=June 5, 2023 |access-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231211113855/https://ecurrencythailand.com/what-is-flat-space-in-film-trust-the-answer/ |archive-date=11 Desember 2023 |url-status=dead}}}</ref> simmetriese komposisies, die vinnige, skudderige zoem op onderwerpe,<ref>{{cite web |last1=Baker |first1=Logan |title=Video Editing: Snap Zooms Should Never Be a Snap Decision |url=https://www.premiumbeat.com/blog/snap-zoom-in-video-editing/ |website=PremiumBeat |date=December 2016 |access-date=10 November 2023}}}</ref> stadige aksie-stap-skote, ’n doelbewus beperkte kleurpalet en 'n handgemaakte kunsrigting wat dikwels miniatuurmodelle gebruik. Hierdie stilistiese keuses gee sy rolprente ’n kenmerkende voorkoms wat al uitgebreide besprekings, kritiese studie en parodie ontlok het. Baie skrywers, resensente en Anderson self het al opgemerk dat dit sy rolprente die gevoel van “selfstandige wêrelde” of ’n “skaalmodelhuishouding” gee.<ref>{{cite web |last=Chabon |first=Michael |url=http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2013/jan/31/wes-anderson-worlds/ |title=Wes Anderson's Worlds |work=New York Review of Books |access-date=July 28, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140729013751/http://www.nybooks.com/blogs/nyrblog/2013/jan/31/wes-anderson-worlds/ |archive-date=July 29, 2014 |date=January 31, 2013 }}}</ref> In 2019 het die maatskappy Murals Wallpaper ’n reeks muurpapier bekendgestel wat geïnspireer is deur die visuele ontwerp van Anderson se rolprente.<ref>{{cite news |title=Wes Anderson gets a wallpaper collection – let the over-decorating begin! |url=https://www.theguardian.com/film/filmblog/2019/apr/24/wes-anderson-wallpaper-decorating-homes-interiors-jj-abrams-david-lynch |newspaper=The Guardian |date=April 24, 2019}}}</ref> Sedert ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' maak Anderson meer staat op stopraampie-animasie en miniatuurmodelle, en het hy selfs al volledige rolprente met stopraampie-animasie gemaak, soos ''Fantastic Mr. Fox'' en ''Isle of Dogs''.<ref>{{cite web |last=Vera |first=Noel |url=http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=86473 |title=Courtesan au chocolat |work=Businessworld |access-date=July 28, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923221554/http://www.bworldonline.com/weekender/content.php?id=86473 |archive-date=September 23, 2015 }}}</ref> ===Klankbane=== Anderson gebruik dikwels popmusiek uit die 1960’s en 1970’s op die klankbane van sy rolprente, en een groep of musikant is geneig om elke klankbaan te oorheers, soos [[Cat Stevens]] in ''Rushmore'', die Duitse sanger Nico in ''The Royal Tenenbaums'', [[David Bowie]] in ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' en die [[Beach Boys]] in ''Fantastic Mr. Fox''. In ''The Grand Budapest Hotel'', wat hoofsaaklik in die 1930’s afspeel, word popmusiek vermy ten gunste van musiek deur [[Alexandre Desplat]]. Dié het vir die klankbaan 'n [[Oscar]] vir beste oorspronklike musiek, 'n [[Bafta]] vir beste rolprentmusiek en 'n World Soundtrack Award vir beste oorspronklike musiek van die jaar gewen. ===Herhaalde medewerkers=== Anderson se rolprente bevat dikwels oor en oor dieselfde akteurs, insluitend die Wilson-broers ([[Owen Wilson|Owen]], [[Luke Wilson|Luke]] en Andrew), [[Bill Murray]], [[Jason Schwartzman]], [[Anjelica Huston]], [[Willem Dafoe]], [[Jeff Goldblum]], [[Edward Norton]], [[Adrien Brody]], [[Bob Balaban]], [[Tony Revolori]] en [[Tilda Swinton]].<ref>{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/actors-in-most-wes-anderson-movies-bill-murray-owen-wilson-2018-3 |title=The actors who have appeared in the most Wes Anderson films — from Bill Murray to Owen Wilson |last=Gottlieb|first=Meryl |date=March 21, 2018|access-date=August 4, 2021}}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://screenrant.com/french-dispatch-recurring-wes-anderson-collaborators/ |title=10 Recurring Wes Anderson Collaborators Also In The French Dispatch |last=Munton|first=Rebecca|date=May 20, 2021|access-date=August 4, 2021}}}</ref> Mark Mothersbaugh het Anderson se eerste vier rolprente gekomponeer en Alexandre Desplat die volgende ses.<ref>{{Cite web|title=Directors' Trademarks: Wes Anderson|url=https://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-wes-anderson/|access-date=August 7, 2021|website=Cinelinx|date=June 1, 2018|archive-date=October 28, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211028150530/https://www.cinelinx.com/movie-news/movie-stuff/directors-trademarks-wes-anderson/|url-status=dead}}}</ref> Randall Poster dien sedert ''Rushmore'' as musiektoesighouer vir al Anderson se rolprente. Anderson het draaiboeke saam met Noah Baumbach, Roman Coppola en Hugo Guinness geskryf. Sy rolprente word dikwels deur Steven Rales gefinansier deur sy produksiemaatskappy Indian Paintbrush.<ref>{{cite web |last1=Eisler |first1=Kim |title=What's a DC Billionaire Doing Aboard The Darjeeling Limited? |url=https://www.washingtonian.com/2007/12/11/whats-a-dc-billionaire-doing-aboard-the-darjeeling-limited/ |website=Washingtonian.com |access-date=April 2, 2023 |date=December 11, 2007}}}</ref> ==Filmografie== {| class="wikitable" |+Geregisseer ! Jaar ! Titel |- | 1996 | ''Bottle Rocket'' |- | 1998 | ''Rushmore'' |- | 2001 | ''The Royal Tenenbaums'' |- | 2004 | ''The Life Aquatic with Steve Zissou'' |- | 2007 | ''[[The Darjeeling Limited]]'' |- | 2009 | ''Fantastic Mr. Fox'' |- | 2012 | ''[[Moonrise Kingdom]]'' |- | 2014 | ''[[The Grand Budapest Hotel]]'' |- | 2018 | ''Isle of Dogs'' |- | 2021 | ''The French Dispatch of the Liberty, Kansas Evening Sun'' |- |2023 | ''[[Asteroid City]]'' |- |2024 | ''[[The Wonderful Story of Henry Sugar and Three More]]'' |- | 2025 | ''The Phoenician Scheme'' |} ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Wes Anderson}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Wes Anderson}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse regisseurs]] fxmil54coiiu0pcdwfpwdbj7ac2l3gu Citrullus 0 457017 3373071 3279254 2026-11-16T08:35:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373071 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Vampire watermelon.jpg |image_caption = [[Waatlemoen]] (''Citrullus lanatus'') |display_parents = 3 |taxon = Citrullus |authority = Schrad., (1836) [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Anguria'' <small>Mill.</small> * ''Colocynthis'' <small>Daubenton & Jaucourt</small> * ''Pseudocucumis'' <small>(A.Meeuse) C.Jeffrey</small> * ''Rigocarpus'' <small>Neck.</small> }} '''''Citrullus''''' is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Cucurbitaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. Let wel, in Europa kom die genus slegs in [[Spanje]] voor. == Spesies == Daar is sewe [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331494-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230203201846/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331494-2 |argiefdatum= 3 Februarie 2023 |besoekdatum= 3 Januarie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Citrullus amarus]]'' <small>Schrad.</small> * ''[[Citrullus colocynthis]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Schrad.</small> * ''[[Citrullus ecirrhosus]]'' <small>Cogn.</small> * ''[[Citrullus lanatus]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Matsum. & Nakai</small> * ''[[Citrullus mucosospermus]]'' <small>(Fursa) Fursa</small> * ''[[Citrullus naudinianus]]'' <small>(Sond.) Hook.f.</small> * ''[[Citrullus rehmii]]'' <small>De Winter</small> == Galery == <gallery> Citrullus lanatus (Thunb.) Cucurbitaceae (7174523558).jpg (Anguria) (2), da Coleção Brasiliana Iconográfica.jpg Bostan Em. of Dm. - panoramio.jpg Yayladağı bitki 8.JPG </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Citrullus| ]] ep248ayswye8kbvsghk9v2uqsbjenfx Dax Dasilva 0 457341 3373131 3354254 2026-11-16T11:44:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 4 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373131 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Dax Dasilva.jpg|duimnael|Dax Dasilva ]] '''Dax Dasilva''' is 'n [[Kanadese]] [[tegnologie]]-[[entrepreneur]], [[skrywer]] en [[filantroop]].<ref name=MontrealGazette19>{{cite news|last=Brownstein|first=Bill|title=Brownstein: Tech wizard Dax Dasilva advocates 'unseparation in a fractured world'|work=Montreal Gazette|date=15 Mei 2019|url=https://montrealgazette.com/opinion/columnists/brownstein-tech-wizard-dax-dasilva-advocates-unseparation-in-a-fractured-world/|access-date= 9 Mei 2023}}</ref><ref name=FastCompany15>{{cite news|last=Zax|first=David|title=How Montreal's Creative Scene Got A Lift From A Fast-Growing Canadian Startup|work=Fast Company|date=7 December 2015|url=https://www.fastcompany.com/3054026/how-montreals-creative-scene-got-a-lift-from-a-fast-growing-canadian-st|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> Dasilva het die [[e-handel]]smaatskappy Lightspeed in 2005 gestig,<ref name=lesAffaires16>{{cite news|last=Charest|first=Matthew|title=The LGBT connection|work=Les Affaires|date=13 Augustus 2016|url=https://www.lesaffaires.com/strategie-d-entreprise/pme/la-lgbt-connection/589145|access-date=4 Mei 2023|archive-date=18 Augustus 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160818161648/https://www.lesaffaires.com/strategie-d-entreprise/pme/la-lgbt-connection/589145|url-status=dead}}</ref> wat in 2019 teen 'n waardasie van $1,7 miljard genoteer is.<ref name=FinancialPost19>{{cite news|last=Carmichael|first=Kevin|title=Lightspeed is writing a new chapter in the Canadian tech story|work=Financial Post|date=28 Mei 2019|url=https://financialpost.com/news/economy/lightspeed-is-writing-a-new-chapter-in-the-canadian-tech-story|access-date= 8 Mei 2023}}</ref> Hy was 16 jaar lank uitvoerende hoof van Lightspeed totdat hy in Februarie 2022 bedank het.<ref name=bloomberg>{{cite news |last1=Marotta |first1=Stefanie |title=Lightspeed founder Dax Dasilva steps down as CEO |url=https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568 |access-date=6 Junie 2023 |work=BNN Bloomberg |date=2 Februarie 2022 |archive-date=17 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617172158/https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568 |url-status=dead}}</ref><ref name=FinancialPost22>{{cite news|last=Bharti|first=Bianca|title=Lightspeed stock drops as CEO Dax Dasilva's departure adds to turbulence|work=Financial Post|date=3 Februarie 2022|url=https://financialpost.com/technology/lightspeed-founder-dax-dasilva-steps-down-as-ceo|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> Dasilva is in 2024 as uitvoerende hoof heraangestel. Dasilva is die outeur van die 2019-boek ''Age of Union'' oor [[leierskap]], [[kultuur]], [[spiritualiteit]] en die [[natuur]].<ref name=GlobeMail21>{{cite news|last=Waldie|first=Paul|title=Pitching in: Tech entrepreneur donates $40-million to support conservation projects|work=Globe and Mail|date=26 November 2021|url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-pitching-in-tech-entrepreneur-donates-40-million-to-support/|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> Hy is ook die stigter van twee [[Organisasie sonder winsoogmerk|nie-winsgewende organisasie]]s; die kuns- en kultuurorganisasie Never Apart,<ref name=FastCompany15 /> en Age of Union Alliance, wat bewaringsprojekte regoor die wêreld befonds.<ref name=GlobeMail21 /><ref name=VSun22>{{cite news |last1=McIntyre |first1=Gordon |title=Vancouver native and tech star donates $14.5 million to save B.C. parkland from development |url=https://vancouversun.com/news/vancouver-native-donates-record-amount-to-b-c-parks-foundation |access-date=30 August 2023 |work=Vancouver Sun |date=22 March 2022}}</ref><ref name=MensJournal22>{{cite news|last=Hendrikx|first=Eric|title=How 'Every Daily Act Can Be an Act of Conservation,' Per Dax Dasilva|work=Mens Journal|date=21 April 2022|url=https://www.mensjournal.com/adventure/age-of-union-founder-dax-dasilva-ocean-conservation|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> In 2025 is hy bekroon met die King Charles III Coronation Medal nadat hy deur die Nature Conservancy of Canada genomineer is.<ref>{{cite web |title=Honours |url=https://www.gg.ca/en/honours/recipients/5431-165011 |website=Governor General of Canada |access-date=2 Oktober 2025}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Dasilva is gebore en getoë in [[Vancouver]], British Columbia<ref name=MensJournal22 /> aan ouers wat in 1972 as vlugtelinge van die regime van [[Idi Amin]] in [[Uganda]].<ref name=FinancialPost19 /> Dasilva het op twaalfjarige ouderdom in [[rekenaarprogrammering]] belanggestel en geleer om programkoppelvlakke te bou op 'n [[Apple Macintosh]] wat sy pa hom gegee het.<ref name=GlobeMail19a>{{cite news|last=Van Praet|first=Nicolas|title=Innovator of the year: Dax Dasilva's Lightspeed delivers data-driven solutions while humanizing the technology|work=Globe and Mail|date=28 November 2019|url=https://www.theglobeandmail.com/business/rob-magazine/article-innovator-of-the-year-dax-dasilvas-lightspeed-delivers-data-driven/|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> Op dertienjarige ouderdom het Dasilva begin om as vakleerling by 'n [[sagteware]]-ontwikkelaar te studeer.<ref name=Bloomberg22>{{cite news|last=Marotta|first=Stefanie|title=COMPANY NEWS 2 Februarie 2022 Lightspeed founder Dax Dasilva steps down as CEO|work=Bloomberg News|date=2 Februarie 2022|url=https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568|access-date=4 Mei 2023|archive-date=17 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617172158/https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568|url-status=dead}}</ref> Hy het die Universiteit van British Columbia bygewoon,<ref>{{cite news |last1=Silcoff |first1=Sean |title=With a successful IPO behind him, Lightspeed CEO Dax Dasilva calls for 'changemakers' in new book |url=https://www.theglobeandmail.com/business/article-qa-with-lightspeed-ceo-dax-dasilva/ |access-date=6 Junie 2023 |work=The Globe and Mail |date=26 April 2019}}</ref> waar hy [[rekenaarwetenskap]] gestudeer het voordat hy na [[kunsgeskiedenis]] en [[godsdiens]] oorgeskakel het.<ref name=MensJournal22 /> ==Loopbaan== In 2005 het Dasilva Lightspeed gestig,<ref name=lesAffaires16 /> 'n e-handelsmaatskappy in [[Montreal]].<ref name=BusinessInsider13>{{cite news|last=Nisen|first=Max|title=LightSpeed Is Helping Stores Kill Off 'Showrooming' For Good|work=Business Insider|date=7 November 2013|url=https://www.businessinsider.com/lightspeed-point-of-sale-2013-11|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> Dasilva het Lightspeed bedink om klein onafhanklike besighede te help wat teen groter maatskappye meeding.<ref name=GlobeMail19a /><ref name=CanadianBus16>{{cite news|last=Castaldo|first=Joe|title=Change Agents 2016: Dax Dasilva, Lightspeed|work=Canadian Business Journal|date=13 Oktober 2016|url=https://archive.canadianbusiness.com/innovation/change-agent/dax-dasilva-lightspeed/|access-date=4 Mei 2023|archive-date=22 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322070123/https://archive.canadianbusiness.com/innovation/change-agent/dax-dasilva-lightspeed/|url-status=dead}}</ref> In 2015, toe die maatskappy 500 werknemers gehad het, het Dasilva sy hoofkwartier van 'n pakhuis in Montreal se Mile-Ex-woonbuurt,<ref name=FastCompany15 /> na Place Viger verskuif.<ref name=GlobeMail19a /> Dasilva het Lightspeed in Maart 2019 op die Toronto-aandelebeurs<ref name=FinancialPost19/> genoteer,<ref name=MontrealGazette19 /> wat deur die Financial Post beskryf is as die "mees suksesvolle aanvanklike openbare aanbod deur 'n Kanadese tegnologiemaatskappy in byna 'n dekade".<ref name=FinancialPost19 /> Hy was een van die min openlik gay leiers van 'n groot Kanadese maatskappy.<ref name=FinancialPost22 /> In Februarie 2022 het Dasilva van HUB na die rol van uitvoerende voorsitter van die direksie oorgeskakel om op omgewings- en gelykheidsprojekte vir die maatskappy te konsentreer.<ref name=bloomberg /> Hy het in Februarie 2024 teruggekeer na die posisie van HUB by Lightspeed<ref name="Globe242">{{cite news |last1=Silcoff |first1=Sean |date=15 Februarie 2024 |title=Lightspeed founder Dax Dasilva returns as CEO in management shakeup move to win back investors |url=https://www.theglobeandmail.com/business/technology/article-lightspeed-ceo-out-founder-dax-dasilva-returning-to-top-job-in/ |access-date=20 Februarie 2024 |work=The Globe and Mail}}</ref> in Februarie 2024.<ref name="bloomberg2">{{cite news |last1=Marotta |first1=Stefanie |date=2 Februarie 2022 |title=Lightspeed founder Dax Dasilva steps down as CEO |url=https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568 |access-date=6 Junie 2023 |work=BNN Bloomberg |archive-date=17 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617172158/https://www.bnnbloomberg.ca/lightspeed-founder-dasilva-steps-down-as-ceo-chauvet-takes-over-1.1717568 |url-status=dead}}</ref> Dasilva het 'n [[Emmy]]-toekenning gewen<ref name="Globe24">{{cite news |last1=Silcoff |first1=Sean |date=15 Februarie 2024 |title=Lightspeed founder Dax Dasilva returns as CEO in management shakeup move to win back investors |url=https://www.theglobeandmail.com/business/technology/article-lightspeed-ceo-out-founder-dax-dasilva-returning-to-top-job-in/ |access-date=20 February 2024 |work=The Globe and Mail}}</ref> as uitvoerende vervaardiger van die 2022-dokumentêr Wildcat.<ref name="Green23">{{cite news |last1=Piazza |first1=Bianca |title=Why Jane Goodall and Dax Dasilva are Working With Indigenous Youth in the Amazon Rainforest |url=https://www.greenmatters.com/environmental-leaders/jane-goodall-dax-dasilva-roots-and-shoots |access-date=15 Februarie 2024 |work=GreenMatters |issue=26 Desember 2023}}</ref> Dasilva was 'n uitvoerende vervaardiger van 'n 2025-dokumentêr oor Juma Xipaia, 'n inheemse Brasiliaanse omgewingsaktivis; die film getiteld ''Yanuni'', is geregisseer deur Richard Ladkani, vervaardig deur [[Leonardo DiCaprio]], en het die prys vir beste dokumentêr by die Environmental Media Awards gewen.<ref>{{cite news |last1=Carey |first1=Matthew |title=Documentary In The Works On Jane Goodall From Filmmaker Richard Ladkani, Director Of Oscar Contender ‘Yanuni’ |url=https://deadline.com/2025/10/jane-goodall-documentary-and-yanuni-trailer-1236583303/ |access-date=11 November 2025 |work=Deadline |date=13 Oktober 2025}}</ref> ==Outeur== Dasilva het 'n boek met die titel ''Age of Union: Igniting the changemaker'' geskryf, wat in 2019 gepubliseer is.<ref name=MontrealGazette19 /><ref name=DaSilvaBook19>{{cite book|last =DaSilva|first =Dax|title =Age of Union: Igniting the changemaker|date =2019|publisher =Anteism Books|location =Montreal, QB|isbn= 9781926968490|pages =|url =https://www.anteism.com/shop/age-of-union-dax-dasilva#:~:text=Age%20of%20Union%20is%20a,our%20choices%20are%20the%20catalyst.|access-date=9 Mei 2023}}</ref> Die boek, wat gedeeltelik 'n [[memoir]] is handel oor verandering, [[leierskap]], [[kultuur]], [[spiritualiteit]] en die [[natuur]].<ref name=FinancialPost19/> deals with change, leadership, culture, spirituality, and nature.<ref name=GlobeMail21 /> Dasilva se tweede boek, ''Echoes from Eden'',<ref>{{cite news |last1=Dufour |first1=Richard |title=A second book for the founder of Lightspeed |url=https://www.lapresse.ca/affaires/2025-04-29/echoes-from-eden/un-deuxieme-livre-pour-le-fondateur-de-lightspeed.php |access-date=2 Oktober 2025 |work=La Presse |date=29 April 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Echoes from Eden |url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/776048/echoes-from-eden-by-dax-dasilva-and-eric-hendrikx/ |website=Penguin Random House |access-date=7 Oktober 2025}}</ref> is in 2025 gepubliseer, met 'n voorwoord deur [[Jane Goodall]], en vertel van sy ervarings in die werk met bewaringsbewustes, insluitend Goodall, Juma Xipaia en Kerry Bowman.<ref>{{cite news |title=‘Echoes from Eden’ — The Legacy of Jane Goodall Continues in Dax Dasilva’s Vital New Conservation Book Coming to WORD Bookstore |url=https://www.villagevoice.com/echoes-from-eden-the-legacy-of-jane-goodall-continues-in-dax-dasilvas-vital-new-conservation-book-coming-to-word-bookstore/ |access-date=1 Oktober 2025 |work=Village Voice |date=3 September 2025}}</ref> ==Gemeenskapsbetrokkenheid== In 1993 het Dasilva deelgeneem aan die Clayoquot "War in the Woods"-proteste in Vancouver<ref name=VSun22 /> om ou woude,<ref name=GlobeMail21 /><ref name=VSun22 /> houtkap<ref name=MensJournal22 /> en [[ontbossing]] teen te staan.<ref name=FinancialPost19 /> Na die verskuiwing van Lightspeed se maatskappyhoofkwartier in 2015, het Dasilva die Mile-Ex-pakhuis, wat voorheen hul hoofkwartier was, omskep in 'n niewinsgewende kulturele en kunsruimte<ref name=GlobeMail21 /> genaamd "Never Apart".<ref name=FastCompany15 /> In 2021 het Dasilva $40 miljoen<ref name=VSun22 /> geskenk om die niewinsgewende "Age of Union" te stig,<ref name=GlobeMail21 /> 'n organisasie wat fokus op globale bewaring en klimaatsveranderingspogings,<ref name=Mongabay23>{{cite news|last=Butler|first=Rhett A.|title=We need to show that planetary wins are possible, says Dax Dasilva|work=Mongabay|date=24 April 2023|url=https://news.mongabay.com/2023/04/we-need-to-show-that-planetary-wins-are-possible-says-dax-dasilva/|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> met projekte in Kanada,<ref name=GlobeMail21 /><ref name=CBCNews22>{{cite news|last=Britten |first=Liam|title=Tech entrepreneur donates $14.5M to protect threatened B.C. ecosystems|work=CBC News|date=23 Maart 2022|url=https://www.cbc.ca/news/canada/british-columbia/bc-parks-foundation-dasilva-1.6395713|access-date= 4 Mei 2023}}</ref> [[Peru]], [[Indonesië]] en [[Kongo]].<ref name=GlobeMail21 /> Dasilva se Age of Union befonds ook pogings om internasionale mariene [[biodiversiteit]] te beskerm.<ref name=MensJournal22 /> In 2023 het Dasilva saam met [[Jane Goodall]] en inheemse [[Amasonereënwoud|Amazone]]-leiers 'n hoofstuk van Goodall se jeugbewaringsprogram Roots & Shoots in [[Brasilië]] begin.<ref name="Monga23">{{cite news |last1=Kimbrough |first1=Liz |date=24 November 2023 |title=Jane Goodall and Dax Dasilva partner with Amazon Indigenous youth for new Roots & Shoots program |url=https://news.mongabay.com/2023/11/jane-goodall-and-dax-dasilva-partner-with-amazon-indigenous-youth-for-new-roots-shoots-program/ |access-date=15 Februarie 2024 |work=Mongabay}}</ref> In 2025 het Dasilva saam met die bewaringsgroep Re:wild<ref>{{cite news |last1=Radwin |first1=Max |title=Re:wild and Age of Union announce conservation partnership |url=https://news.mongabay.com/2025/03/rewild-and-age-of-union-announce-conservation-partnership/ |access-date=1 Oktober 2025 |work=Mongabay |date=13 Maart 2025}}</ref> 'n reeks bewaringspogings gevorm, beginnende met 'n herbebossings- en anti-stroperyprojek van $1 miljoen in [[Madagaskar]].<ref>{{cite news |last1=Brown |first1=Grant |title=Dax Dasilva’s Conservation Vision Powers New Global Wildlife Partnership |url=https://happyeconews.com/dax-dasilvas-conservation/ |access-date=2 Oktober 2025 |work=Happy Eco News |date=6 Augustus 2025}}</ref> Deur Age of Union het Dasilva 'n reisende interaktiewe uitstalling genaamd die Black Hole Experience ontwerp, wat ligabsorberende verf, beligting en 'n geboë videoskerm gebruik om die visuele en ruimtelike effek van 'n swart gat te simuleer.<ref name=Gazette25>{{cite news |last1=Serebrin |first1=Jacob |title=Black Hole Experience is a portal to connection for Lightspeed's Dax Dasilva |url=https://montrealgazette.com/news/local-news/black-hole-experience-is-a-portal-to-connection-for-lightspeeds-dax-dasilva |access-date=1 Oktober 2025 |work=Montreal Gazette |date=22 Mei 2024}}</ref> Alhoewel dit nie direk met bewaring verband hou nie, is die uitstalling deur Dasilva bedink om besoekers te help om hul verbintenis met die natuurlike wêreld te verstaan.<ref name=Gazette25 /> ==Persoonlike lewe== Dasilva het op veertienjarige ouderdom as [[gay]] uitgekom,<ref name=FastCompany15 /> en het die hulp wat hy destyds van [[LGBT]]Q-ondersteuningsentrums in Vancouver ontvang het, erken vir die hulp wat hy gehelp het om sy filantropiese doelwitte te raam.<ref>{{cite news |title=Lightspeed Founder & CEO Dax Dasilva Publishes Groundbreaking 1st Book |url=https://retail-insider.com/retail-insider/2019/05/age-of-union-book-lightspeed-dax-dasilva/ |access-date=7 Junie 2023 |work=Retail Insider |issue=13 Mei 2019}}</ref> Hy was 'n ambassadeur vir Montreal Pride in 2015.<ref name=lesAffaires16 /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Dasilva, Dax}} [[Kategorie:Lewende mense]] 9nzvgesd5aknnfkt4izl97swgk5ta6n Agave 0 457416 3372844 3279255 2026-11-15T18:14:59Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372844 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Agave americana R01.jpg |image_caption = ''Agave americana'' |display_parents = 3 |taxon = Agave |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Delpinoa'' <small>H.Ross</small> * ''Ghiesbreghtia'' <small>Roezl</small> * ''Littaea'' <small>Tagl.</small> }} '''''Agave''''' is 'n [[Monokotiele|monokotiel]] [[genus]] van sukkulente met ’n roset van sterk, veselryke blare wat [[inheems]] is aan dorre gebiede van veral [[Noord-Amerika|Noord-]], [[Sentraal-Amerika|Sentraal-]] en [[Suid-Amerika]] en nabygeleë eilande. Die genus behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asparagaceae. == Spesies == Daar is 225 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:325900-2 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Twee van hulle is [[indringerplant]]e in Suid-Afrika: * ''[[Agave americana]]'' * ''[[Agave sisalana]]'' == Galery == <gallery> 0707Fb. Agave brittoniana.jpg Agave (22750574804).jpg Agave - LABW - Staatsarchiv Freiburg W 134 Nr. 003785.jpg Agave abisaii.jpg Agave Angustifolia.jpg Agave brittoniana.jpg Agave Clusters (32077547653).jpg Agave collection summer 2020.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Agave| ]] ot0e96sixxa3qnuum5nvsaxdmrqfdp7 Albuca 0 457628 3372856 3279257 2026-11-15T19:01:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372856 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |name = Slymlelies |image = Albuca shawii.jpg |image_caption = ''Albuca shawii'' |display_parents = 3 |taxon = Albuca |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1762) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Albuca''''' (slymlelies) is 'n meerjarige [[genus]] en [[geofiet]]e wat hoort tot [[Asparagaceae]] en is die eerste keer in 1762 beskryf. Die plant is [[inheems]] aan [[Afrika]] insluitende [[Madagaskar]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. In [[Khoisan-tale|Khoisan]] staan die spesie as ''tamarak'' bekend. In Suid-Afrika kom tussen 100 -120 spesies voor. == Sinonieme == Die spesie het sewentien sinonieme: {{div col|colwidth=20em}} * ''Albugoides'' <small>Medik.</small> * ''Ardernia'' <small>Salisb.</small> * ''Battandiera'' <small>Maire</small> * ''Branciona'' <small>Salisb.</small> * ''Coilonox'' <small>Raf.</small> * ''Ethesia'' <small>Raf.</small> * ''Falconera'' <small>Salisb.</small> * ''Igidia'' <small>Speta</small> * ''Iosanthus'' <small>Mart.-Azorín, M.B.Crespo, M.Pinter, Slade & Wetschnig</small> * ''Monotassa'' <small>Salisb.</small> * ''Nemaulax'' <small>Raf.</small> * ''Osmyne'' <small>Salisb.</small> * ''Pallastema'' <small>Salisb.</small> * ''Stellarioides'' <small>Medik.</small> * ''Taeniola'' <small>Salisb.</small> * ''Trimelopter'' <small>Raf.</small> * ''Urophyllon'' <small>Salisb.</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 167 [[spesies]] wat tot die genus hoort:<ref>https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:23948-1 {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Albuca abyssinica]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca acuminata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca adlami]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca albucoides]]'' <small>(Aiton) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Albuca amboensis]]'' <small>(Schinz) [[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Albuca amoena]]'' <small>(Batt.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca anisocrispa]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca annulata]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca arenosa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca aurea]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca autumnula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca bakeri]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca barbata]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca batteniana]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca bifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca bifoliata]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Albuca boucheri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca bracteata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca bruce-bayeri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca buchananii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca buffelspoortensis]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Albuca canadensis]]'' <small>(L.) F.M.Leight.</small> * ''[[Albuca candida]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca caudata]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca chartacea]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca chlorantha]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Albuca ciliaris]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca clanwilliamae-gloria]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca collina]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca concordiana]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca consanguinea]]'' <small>(Kunth) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca cooperi]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca corymbosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca costatula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca craibii]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo & A.P.Dold) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca cremnophila]]'' <small>van Jaarsv. & [[Abraham Erasmus van Wyk|A.E.van Wyk]]</small> * ''[[Albuca crinifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca crispa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca crudenii]]'' <small>Archibald</small> * ''[[Albuca dalyae]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca darlingana]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca deaconii]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca decipiens]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca deserticola]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca dilucula]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca dinteri]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca donaldsonii]]'' <small>Rendle</small> * ''[[Albuca dyeri]]'' <small>(Poelln.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca echinosperma]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca engleriana]]'' <small>K.Krause & Dinter</small> * ''[[Albuca etesiogaripensis]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca exigua]]'' <small>(Mart.-Azorín, M.B.Crespo, A.P.Dold, M.Pinter & Wetschnig) J.C.Manning</small> * ''[[Albuca fastigiata]]'' <small>Dryand.</small> * ''[[Albuca fibrotunicata]]'' <small>Gledhill & Oyewole</small> * ''[[Albuca flaccida]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca foetida]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca fragrans]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca gageoides]]'' <small>K.Krause</small> * ''[[Albuca galeata]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Albuca gariepensis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca gentilii]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca gethylloides]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca gildenhuysii]]'' <small>(van Jaarsv.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca glandulifera]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca glandulosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca glauca]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca glaucifolia]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca goswinii]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca grandiflora]]'' <small>(Baker) Mart.-Azorín, M.B.Crespo & M.Á.Alonso</small> * ''[[Albuca grandis]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca hallii]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca hereroensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Albuca hesquaspoortensis]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca heydenrychi]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca homblei]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca humilis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca juncifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca karachabpoortensis]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca karasbergensis]]'' <small>R.Glover</small> * ''[[Albuca karooica]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca kirkii]]'' <small>(Baker) Brenan</small> * ''[[Albuca kirstenii]]'' <small>(J.C.Manning & Goldblatt) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca knersvlaktensis]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca kundelungensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca lebaensis]]'' <small>(van Jaarsv.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca leucantha]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca littoralis]]'' <small>(N.R.Crouch, D.Styles, A.J.Beaumont & Mart.-Azorín) J.C.Manning</small> * ''[[Albuca longipes]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca macowanii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca malangensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca massonii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca monarchos]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca monophylla]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca myogaloides]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Albuca namaquensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca nana]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]]</small> * ''[[Albuca nathoana]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca navicula]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca nelsonii]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Albuca nigritana]]'' <small>(Baker) Troupin</small> * ''[[Albuca obtusa]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca orientalis]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca osmynella]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca ovata]]'' <small>(Thunb.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca papyracea]]'' <small>J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca paradoxa]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Albuca paucifolia]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pearsonii]]'' <small>(F.M.Leight.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pendula]]'' <small>B.Mathew</small> * ''[[Albuca pendulina]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pentheri]]'' <small>(Zahlbr.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca polyodontula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca polyphylla]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca prasina]]'' <small>(Ker Gawl.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca prolifera]]'' <small>J.H.Wilson</small> * ''[[Albuca psammophora]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca pseudobifolia]]'' <small>Mart.-Azorín & M.B.Crespo</small> * ''[[Albuca pulchra]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca rautanenii]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca recurva]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca riebeekkasteelberganula]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca robertsoniana]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca rogersii]]'' <small>Schönland</small> * ''[[Albuca roodeae]]'' <small>(E.Phillips) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca rupestris]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca sabulosa]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca scabrocostata]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca scabromarginata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca schinzii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca schlechteri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca schoenlandii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca secunda]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca seineri]]'' <small>([[Adolf Engler|Engl.]] & K.Krause) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca semipedalis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca setosa]]'' <small>Jacq.</small> * ''[[Albuca shawii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca somersetianum]]'' <small>ined.</small> * ''[[Albuca spiralis]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Albuca stapffii]]'' <small>(Schinz) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca steudneri]]'' <small>Schweinf. & Engl.</small> * ''[[Albuca strigosula]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca stuetzeliana]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca suaveolens]]'' <small>(Jacq.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca subglandulosa]]'' <small>(U.Müll.-Doblies & D.Müll.-Doblies) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca subspicata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca sudanica]]'' <small>A.Chev.</small> * ''[[Albuca tenuifolia]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca tenuis]]'' <small>Knudtzon</small> * ''[[Albuca thermarum]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Albuca tortuosa]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca trachyphylla]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca tubiformis]]'' <small>(Oberm.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca unifolia]]'' <small>(Retz.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca unifoliata]]'' <small>G.D.Rowley</small> * ''[[Albuca variegata]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Albuca villosa]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca virens]]'' <small>(Lindl.) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca viscosa]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Albuca vittata]]'' <small>Ker Gawl.</small> * ''[[Albuca volubilis]]'' <small>(H.Perrier) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca watermeyeri]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) J.C.Manning & Goldblatt</small> * ''[[Albuca weberlingiorum]]'' <small>U.Müll.-Doblies</small> * ''[[Albuca xanthocodon]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Albuca yerburyi]]'' <small>Ridl.</small> * ''[[Albuca zebrina]]'' <small>Baker</small> * ''[[Albuca zenkeri]]'' <small>Engl.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Albuca Flower (17126693891).jpg Albuca-bracteata-flower-02.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Albuca| ]] 77noxjb4nluwktr5ex9ok388tv0offe Bobartia 0 457774 3372954 2873562 2026-11-16T02:43:09Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372954 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Bobartia indica.jpg |image_caption = ''Bobartia indica'' |display_parents = 3 |taxon = Bobartia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hecaste'' <small>Sol. ex Schumach.</small> }} '''''Bobartia''''' (blombiesies) is 'n [[genus]] van meerjarige blomplante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Aizoaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] in winterreënval gebiede voor. Al die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331152-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251119041531/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331152-2 |argiefdatum=19 November 2025 |besoekdatum= 3 Februarie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Bobartia anceps]]'' <small>Baker</small> * ''[[Bobartia aphylla]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Bobartia fasciculata]]'' <small>J.B.Gillett ex Strid</small> * ''[[Bobartia filiformis]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Bobartia gladiata]]'' <small>(L.f.) Ker Gawl.</small> * ''[[Bobartia gracilis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Bobartia indica]]'' <small>L.</small> * ''[[Bobartia lilacina]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Bobartia longicyma]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Bobartia macrocarpa]]'' <small>Strid</small> * ''[[Bobartia macrospatha]]'' <small>Baker</small> * ''[[Bobartia orientalis]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Bobartia paniculata]]'' <small>G.J.Lewis</small> * ''[[Bobartia parva]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Bobartia robusta]]'' <small>Baker</small> * ''[[Bobartia rufa]]'' <small>Strid</small> * ''[[Bobartia vlokii]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bobartia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] buljgdooq3muw8gmxhmp90xz8rlgr8f Vlieënde piering 0 457848 3372906 3360451 2026-11-15T22:09:40Z JMK 649 nie versmelt, datums, details 3372906 wikitext text/x-wiki <!-- {{Versmelt|Vreemde vlieënde voorwerp}} te groot en spesifiek vir versmelting--> [[Lêer:Supposed UFO, Passaic, New Jersey (cropped).jpg|’n vermeende vlieënde piering gefotografeer bo Passaic, [[New Jersey]], in 1952|duimnael]] ’n '''Vlieënde piering''', of '''vlieënde skyf''', is ’n vermeende tipe skyf-vormige [[vreemde vlieënde voorwerp]] (VVV). Die term is in 1947 deur die Amerikaanse nuusmedia geskep vir die voorwerpe wat die vlieënier Kenneth Arnold beweer het langs sy vliegtuig gevlie het naby Mount Rainier, in [[Washington (staat)|Washington-staat]]. Koerante het Arnold se storie met snelheidskattings verslaan wat onwaarskynlik was vir vliegtuie van daardie tydperk. Die storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde waarnemings dwarsdeur die Verenigde State, insluitend die [[Roswell-voorval]] en die Flight 105 UFO sighting. ’n Nasionale Garde-vlieënier is in 1948 dood terwyl hy ’n vlieënde piering agtervolg het,<ref name="Hambling-2002"/> en burgerlike navorsingsgroepe en samesweringsteorieë het rondom die onderwerp ontwikkel. Die konsep het vinnig na ander lande versprei. Vroeë berigte het gespekuleer oor geheime militêre tegnologie, maar teen 1950 het vlieënde pierings sinoniem geword met buitenaardse wesens. Die meer algemene militêre terme “vreemde vlieënde voorwerp” (VVV) en “onbekende anomale verskynsels” (''unidentified anomalous phenomena'', UAP) het mettertyd die term vervang. [[Lêer:Sept 1971 - Lake Cote UAP - Full Size RGB Drum Scan cropped levels.jpg|alt=swart-wit foto met reflektiewe sirkelvorm|duimnael|Lugfoto geneem bo Lake Cote, [[Costa Rica]], deur Sergio Loaiza (1971)<ref>{{multiref2 |{{Cite news |last1=Hodgkin |first1=Emily |last2=Ashmore |first2=Richard |date=2024-08-25 |title='Best Ever' UFO Picture Showing Silvery Disc Over Lake Seen After 50 Years |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/best-ever-ufo-picture-showing-33535287 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250430140517/https://www.irishstar.com/news/us-news/best-ever-ufo-picture-showing-33535287 |archive-date=2025-04-30 |url-status=live |access-date=2025-01-13 |language=en |work=Irish Star}} |Loaiza, Sergio (1971). Lake Cote, Costa Rica: National Geographic Institute of Costa Rica. Scanned by [https://web.archive.org/web/20220528122002/https://www.uapmedia.uk/articles/costarica-ufo Michael Strickland Photography] |{{cite news |url=https://www.ladbible.com/news/latest-researchers-release-highquality-photo-of-ufo-20220508 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250717054625/https://www.ladbible.com/news/latest-researchers-release-highquality-photo-of-ufo-20220508 |archive-date=17 Julie 2025 |url-status=live |title=Researchers Release High-Quality 'Best Ever' Photo Of A UFO Flying Above Earth |last=Collins |first=Jayden |date=13 Mei 2022 |work=LADbible}} }} </ref>]] In [[wetenskapsfiksie]], VVV-waarnemings, VVV-samesweringsteorieë en breër populêre kultuur word pierings tipies deur nie-menslike wesens bestuur.<ref name="Britt-2016">{{cite web |last1=Britt |first1=Ryan |title=Meet the UFO Expert Who Doesn't Believe in Aliens |url=https://www.inverse.com/article/20857-ufos-flying-saucers-jack-womack |archive-url=https://web.archive.org/web/20170602233236/https://www.inverse.com/article/20857-ufos-flying-saucers-jack-womack |archive-date=2 Junie 2017 |url-status=live |website=Inverse |access-date=13 Julie 2024 |language=en |date=13 September 2016}}</ref> Die meeste gerapporteerde waarnemings beskryf pierings in die verte en noem nie ’n bemanning nie. Beskrywings van die vaartuie wissel aansienlik. Vroeë berigte het klem gelê op spoed, maar die beskrywings het oor die dekades verskuif na die voorwerpe wat meestal sweef. Hulle word oor die algemeen as rond beskryf, soms met ’n uitsteeksel bo-op, maar die details van die vorm wissel tussen verslae. Getuies beskryf vlieënde pierings as stil of oorverdowend, met ligte in elke kleur, en vlieg alleen of in formatie. Grootte-skattings wissel van klein genoeg om in ’n woonkamer te pas tot meer as {{convert|2000|ft|m}} in deursnee. Waarnemings is mees gereeld snags. Sterrekundige Donald Howard Menzel het tot die gevolgtrekking gekom dat die verslae te veel varieer om almal dieselfde tipe voorwerpe te beskryf. Kenners het die meeste gerapporteerde pierings geïdentifiseer as bekende verskynsels, insluitend sterrekundige voorwerpe soos [[Venus]], lugvoorwerpe soos ballonne, en optiese verskynsels soos [[Parhelium|bysonne]]. Die popkultuur van die 1950’s het vlieënde pierings omhels. Die skywe het in rolprente, televisie, literatuur, musiek, speelgoed en advertensies verskyn. Hul verslae het godsdienstige bewegings beïnvloed en was die onderwerp van militêre ondersoeke. Die vorm het visuele kortsluiting geword vir buitenaardse indringers. Tydens die 1960’s het pierings in gewildheid afgeneem terwyl VVV’s in ander vorms gerapporteer en uitgebeeld is. Skywe het opgehou om as die standaardvorm vir buitenaardse ruimtetuie beskou te word, maar word steeds dikwels uitgebeeld, soms vir hul retro-waarde om die vroeë Koue Oorlog-era op te roep. ==Geskiedenis== ===Voorlopers=== [[Lêer:Science Wonder Stories Nov 1929 - flying saucer.jpg|duimnael|upright=1.0|alt=tydskrif, volledige omslagtekst by skakel |’n "vlieënde piering" op die omslag van ’n 1929-uitgawe van ''Science Wonder Stories''<ref name="Prothero-2017" />]] Verslae van fantastiese vliegtuie dateer voor die eerste vlieënde pierings.<ref name="Eghigian-2024">{{cite book |last1=Eghigian |first1=Greg |title=After the Flying Saucers Came: A Global History of the UFO Phenomenon |date=2024 |publisher=Oxford University Press |location=New York, NY |isbn=9780190092054 |url=https://books.google.com/books?id=0VoIEQAAQBAJ&q=After+the+Flying+Saucers+Came.+A+Global+History+of+the+Ufo+Phenomenon}}</ref> In die oudheid is geheimsinnige ligte in die lug as spirituele verskynsels geïnterpreteer.<ref name="Bader-2011">{{cite book |last1=Bader |first1=Christopher D. |last2=Mencken |first2=F. Carson |last3=Baker |first3=Joseph O. |title=Paranormal America: Ghost Encounters, UFO Sightings, Bigfoot Hunts, and Other Curiosities in Religion and Culture |date=2011 |publisher=NYU Press |isbn=978-0-8147-8642-0 |pages=46–50 |url=https://books.google.com/books?id=pSSnLpYK7gQC |language=en}}</ref> In die 1800’s het baie koerante massiewe lugskippe met gloeiende ligte en brommende enjins gerapporteer. Hierdie word dikwels gesien as voorlopers van vlieënde piering- en VVV-waarnemings.<ref>{{cite journal |last1=Welsch |first1=Robert |title='This Mysterious Light Called an Airship': Nebraska 'Saucer' Sightings, 1897 |journal=Nebraska History |date=1979 |volume=60 |pages=92–113 |url=https://history.nebraska.gov/wp-content/uploads/2017/12/doc_publications_NH1979UFOs.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20260920054339/https://history.nebraska.gov/wp-content/uploads/2017/12/doc_publications_NH1979UFOs.pdf |archive-date=20 September 2026 |url-status=live}}</ref> Op 25 Januarie 1878 het die ''Denison Daily News'' ’n artikel gedruk waarin John Martin, ’n plaaslike boer, ’n voorwerp wat soos ’n ballon lyk, gerapporteer het wat “met wonderlike spoed” vlieg. Die koerant het gesê dit het van sy perspektief soos ’n piering gelyk, een van die eerste gebruike van die woord “piering” in verband met ’n VVV.<ref>{{Cite web |date=2012-08-19 |work=American Chronicle |title=Before the Wright Brothers...There Were UFOs |url=http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |access-date=2022-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171228160206/http://www.americanchronicle.com/articles/view/17732 |archive-date=2017-12-28}}</ref> ’n Uitbarsting van talle waarnemings van "mystery airships" het in Amerika in 1896 en 1897 plaasgevind. Tydens [[Tweede Wêreldoorlog]] het Geallieerde vlieëniers balle ligte gerapporteer wat hul vliegtuie gevolg het. Hulle het die ligte "foo fighters" genoem en geglo dit was gevorderde [[Spilmoondhede]]-toestelle.<ref name="Peebles-1994" /> Baie aspekte van die tipiese vlieënde piering het eers in [[wetenskapsfiksie]] verskyn.<ref>{{cite web |url=http://ufopop.org/ufopop_mags.php |title=Early 20th Century Magazine Covers with "Flying Saucer"-Like Craft |publisher=Ufopop.org |access-date=23 Maart 2013 |archive-date=30 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030000632/http://www.ufopop.org/ufopop_mags.php |url-status=dead }}</ref><ref name="Kripal-2010" /> Die Franse sosioloog Bertrand Méheust het byvoorbeeld Jean de La Hire se 1908-roman ''La Roue fulgurante'' (''The Lightning Wheel'') opgemerk.<ref>{{cite book |first=Bertrand |last=Meheust |title=Science Fiction et Soucoupes Volantes |publisher=Mercure de France |date=1978}}</ref> In die roman word ’n vlieënde skyf-vormige masjien wat die protagoniste via ’n ligstraal ontvoer.<ref name="Kripal-2010">{{cite book |first=Jeffrey J. |last=Kripal |title=Authors of the Impossible: The Paranormal and the Sacred |publisher=University of Chicago Press |date=2010 |url=https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo8490174.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260905043540/https://press.uchicago.edu/ucp/books/book/chicago/A/bo8490174.html |archive-date=5 September 2026 |url-status=live}}</ref> Die wetenskapsfiksie-tydskrif ''Amazing Stories'' het in 1945 begin publiseer "The Shaver Mystery". Geschryf deur Richard Sharpe Shaver en geredigeer deur Raymond A. Palmer, was dit wetenskapsfiksie-verhale oor tegnologies gevorderde "skadelike robotte" wat mense ontvoer het, maar die verhale is as ’n ware rekening van Shaver se lewe aangebied.<ref name="Britt-2016" /><ref name="Mckee-2020">{{cite journal |last1=Mckee |first1=Gabriel |title="Reality – Is It a Horror?": Richard Shaver's Subterranean World and the Displaced Self |journal=The Journal of Gods and Monsters |date=18 Julie 2020 |volume=1 |issue=1 |pages=1–17 |doi=10.58997/jgm.v1i1.1|doi-access=free }}</ref> Totdat die tydskrif The Shaver Mystery gestaak het, was ''Amazing Stories''' briefkolom gereeld vol lesers wat hul eie vermeende ware waarnemings van die robotte deel.<ref name="Mckee-2020" /> Voor die term “vlieënde piering” geskep is, het fantasiekuns in [[Pulptydskrif|pulptydskrifte]] vlieënde skywe uitgebeeld.<ref name="Prothero-2017">{{Cite book |last1=Prothero |first1=Donald R. |url=https://books.google.com/books?id=G5SFDwAAQBAJ&pg=PA319 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240728081700/https://books.google.com/books?id=G5SFDwAAQBAJ&pg=PA319 |archive-date=2024-07-28 |url-status=live |title=UFOs, Chemtrails, and Aliens: What Science Says |last2=Callahan |first2=Timothy D. |date=2017-08-02 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-03338-3 |pages=319–321 |language=en}}</ref> Die skeptiese fisikus Milton Rothman het die voorkoms van sogenaamde vlieënde pierings in die fantasiekuns van 1930’s pulp wetenskapsfiksie-tydskrifte opgemerk, deur kunstenaars soos Frank R. Paul.<ref name="Wu">{{cite web |last=Wu |first=Frank |date=1998 |title=Gallery of Frank R. Paul's Science Fiction Artwork |url=http://www.frankwu.com/Paul-8.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260518031108/http://www.frankwu.com/Paul-8.html |archive-date=18 Mei 2026 |url-status=live |access-date=1 April 2015 |website=www.frankwu.com |publisher=}}</ref><ref name="Darr">{{cite web |last=Darr |first=Jennifer |title=Coming To A Sky Near You |publisher=Philadelphia Citypaper |date=3 Julie 1997 |url=http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |access-date=1 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151001154047/http://citypaper.net/articles/070397/article005.shtml |archive-date=1 Oktober 2015 |df=dmy-all}}</ref> Een van Paul se vroegste uitbeeldings van ’n vlieënde piering het op die omslag van die November 1929-uitgawe van Hugo Gernsback se pulp wetenskapsfiksie-tydskrif ''Science Wonder Stories'' verskyn.<ref name="Prothero-2017" /> Die wetenskapsfiksie-illustrateur Frank Wu het geskryf: {{blockquote|Die punt is dat die idee van ruimtetuie in die vorm van vlieënde pierings jare lank voor 1947, toe die Roswell-voorval plaasgevind het, in die nasionale psige ingedrukt was. Dit het nie veel verbeelding verg om die eerste waarnemers van VVV’s te laat aanvaar dat die onbekende voorwerpe wat in die lug sweef dieselfde skyfvorm as die wetenskapsfiktiewe voertuie het nie.<ref name="Wu" />}} ===Oorsprong=== [[Image:Arnold AAF drawing.jpg|duimnael|regs|alt=gedrukte verslag met sy- en bo-aansigsketse plus handgeskrewe notas |Kenneth Arnold se Julie 1947-verslag aan [[United States Army Air Forces|Army Air Forces]] (AAF)-intelligensie met sketse]] Die moderne vlieënde piering-konsep, insluitend die assosiasie met buitenaardse wesens, kan teruggevoer word na die 1947 Kenneth Arnold VVV-waarneming.<ref name="Garber-2014"/><ref name="Bader-2011"/> Op 24 Junie 1947 het die sake-man en amateurvlieënier Kenneth Arnold by die Yakima, Washington-lughawe geland. Hy het personeel en vriende vertel dat hy nege ongewone lugvoorwerpe gesien het.<ref name="Wright-2017">{{cite news |last1=Wright |first1=Phil |title=The Sighting |url=https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |access-date=14 Julie 2024 |work=East Oregonian |date=16 Junie 2017 |language=en |archive-date=14 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240714054743/https://www.eastoregonian.com/news/local/the-sighting/article_1dc33f61-868d-5c36-b159-87c8465fb662.html |url-status=dead }}</ref> Arnold het hul spoed geskat op 1 700 myl per uur, verby die vermoëns van bekende vliegtuie.<ref name="Garber-2014">{{cite news |last1=Garber |first1=Megan |title=The Man Who Introduced the World to Flying Saucers |url=https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/06/the-man-who-introduced-the-world-to-flying-saucers/372732/ |access-date=14 Julie 2024 |work=The Atlantic |date=15 Junie 2014 |language=en}}</ref> Koerante het gou Arnold vir onderhoude gebel. Die ''East Oregonian'' het sy vermeende vliegtuie as "piering-agtig" gerapporteer.<ref name="Russell-2022">{{cite news |last1=Lee |first1=Russell |title=1947: Year of the Flying Saucer |url=https://airandspace.si.edu/stories/editorial/1947-year-flying-saucer |archive-url=https://web.archive.org/web/20261014214958/https://airandspace.si.edu/stories/editorial/1947-year-flying-saucer |archive-date=14 Oktober 2026 |url-status=live |access-date=18 Julie 2024 |work=airandspace.si.edu |date=24 Junie 2022 |language=en |quote=He told his story to reporters Bill Bequette and Nolan Skiff of the East Oregonian newspaper the day after his sighting. Skiff used the words 'saucer-like aircraft' when he published a short print article that same day. After suggesting to Arnold that a wire story might generate comments from the military on flights of experimental aircraft that could explain Arnold’s sighting, Bequette published a brief story picked up by the Associated Press wire service, using the words 'nine bright saucer-like objects' to describe what Arnold said he saw.}}</ref> In ’n 26 Junie radio-onderhoud het Arnold hulle beskryf as "iets soos ’n pietbak wat in die helfte gesny is met ’n soort konvekse driehoek agter".<ref>{{cite interview |title=12:15 News |last=Arnold |first=Kenneth |date=26 Junie 1947 |interviewer-last=Smith |interviewer-first=Ted |publisher=KWRC |location=Pendleton, Oregon |type=Radio}}</ref><ref name="Meyer-2011">{{cite news |last1=Meyer |first1=Dave |title=64th Anniversary of Flying Saucers at Mt. Rainier |url=https://www.knkx.org/other-news/2011-06-24/64th-anniversary-of-flying-saucers-at-mt-rainier |archive-url=https://web.archive.org/web/20260317095432/https://www.knkx.org/other-news/2011-06-24/64th-anniversary-of-flying-saucers-at-mt-rainier |archive-date=17 Maart 2026 |url-status=live |access-date=18 Julie 2024 |work=KNKX Public Radio |date=24 Junie 2011 |language=en |quote=Arnold described the shiny objects as 'something like a pie plate that was cut in half with a sort of a convex triangle in the rear' and that they flew 'like a saucer if you skipped it across the water.' The term 'flying saucer' made it into a newspaper headline and the rest, as they say, is history.}}</ref> Nuuskopskrywers het die terme "vlieënde piering" en "vlieënde skyf" (of net "skyf") vir die storie geskep.<ref name="Garber-2014"/><ref>{{cite news |location=Chicago |newspaper=Chicago Sun |date=26 Junie 1947 |title=Supersonic Flying Saucers Sighted by Idaho Pilot |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chicago_Sun_1947-06-26-2_Flying_Saucer_headline-th.jpg |archive-url=https://web.archive.org/web/20250706180340/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chicago_Sun_1947-06-26-2_Flying_Saucer_headline-th.jpg |archive-date=6 Julie 2025 |url-status=live}}</ref> Arnold het later aan CBS News gesê dat die vroeë dekking "het my nie behoorlik aangehaal nie [...] toe ek beskryf hoe hulle gevlie het, het ek gesê dat hulle gevlie het soos jy ’n piering oor die water gooi. Die meeste koerante het dit verkeerd verstaan en verkeerd aangehaal. Hulle het gesê dat ek gesê het dat hulle piering-agtig was; ek het gesê dat hulle op ’n piering-agtige manier gevlie het."<ref name="Sagan-1997" /> Die sirkelvorm van tipiese vlieënde pierings kan wees as gevolg van verslaggewers wat Arnold se "piering-agtige" beskrywing van beweging verkeerd verstaan het.<ref name="Garber-2014"/> Arnold se storie het voorafgegaan aan ’n golf van honderde vlieënde piering-verslae.<ref name="Garber-2014" /> Die Luitenant-Goewerneur van Idaho Donald S. Whitehead het beweer dat hy ’n vinnig bewegende voorwerp wat soos ’n meteoriet lyk, gesien het rondom die tyd van Arnold se waarneming.<ref>{{Cite book |last=Bartholomew |first=Robert E. |url=https://books.google.com/books?id=8XR55jphsw4C&q=Whitehead&pg=PA172 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420222247/https://books.google.com/books?id=8XR55jphsw4C&q=Whitehead&pg=PA172 |archive-date=2023-04-20 |url-status=live |page=172 |title=Hoaxes, Myths, and Manias: Why We Need Critical Thinking |date=2010-11-02 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-61592-338-0 |language=en}}</ref> In vroeë Julie het die hoof van Air Materiel Command Nathan F. Twining aan verslaggewers gesê dat "enigiemand wat die voorwerpe sien" moet kontak maak met Wright Field.<ref>{{cite book |last1=Arnold |first1=Gordon |title=Flying Saucers Over America: The UFO Craze of 1947 |date=17 Desember 2021 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-4652-7 |page=55 |url=https://books.google.com/books?id=8GBVEAAAQBAJ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309044532/https://books.google.com/books?id=8GBVEAAAQBAJ |archive-date=9 Maart 2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Die volgende wydverspreide verslag was die waarneming deur ’n [[United Airlines]]-bemanning op 4 Julie van nog nege skyf-agtige voorwerpe wat hul vliegtuig oor [[Idaho]] pas.<ref>{{cite news |last1=Renshaw |first1=Eric |title=Argus Leader Subscription Offers, Specials, and Discounts |url=https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |website=Argus Leader |archive-url=https://archive.today/20230517115137/https://www.argusleader.com/story/news/2021/03/19/looking-back-flying-saucer-hype-reached-sioux-falls-late-1940-s/4754123001/ |archive-date=2023-05-17}}</ref><ref name="Peebles-1994">{{cite book |last=Peebles |first=Curtis |url=https://archive.org/details/watchskieschroni0000peeb_k3q2 |title=Watch the Skies!: A Chronicle of the Flying Saucer Myth |date=1994 |publisher=The Smithsonian Institution |isbn=978-1-56098-343-9 |location=Washington, DC}}</ref> Die publiek was verdeeld oor die potensiële oorsprong van die pierings.<ref name="Bartholomew-2000">{{cite journal |last1=Bartholomew |first1=Robert E. |title=From Airships to Flying Saucers: Oregon's Place in the Evolution of UFO Lore |journal=Oregon Historical Quarterly |date=2000 |volume=101 |issue=2 |pages=192–213 |jstor=20615052 |url=https://www.jstor.org/stable/20615052 |issn=0030-4727}}</ref> Arnold het militêre intelligensiebeamptes vertel dat hy vermoed die skywe was eksperimentele vliegtuie, en vroeë koerante het Arnold as sêende aangehaal: "Ek weet nie wat hulle was nie—tensy hulle geleide missiele was."<ref>{{cite news |title=Whizzing 'Pie-Pan' Plane Report Gets Army Skepticism |date=26 Junie 1947 |newspaper=The Oregon Daily Journal |location=Pendleton, Oregon |url=https://www.newspapers.com/article/the-oregon-daily-journal/159608237/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250710012358/https://www.newspapers.com/article/the-oregon-daily-journal/159608237/ |archive-date=10 Julie 2025 |url-status=live}}</ref><ref name="Garber-2014" /> Nuusmedia het gespekuleer oor ’n [[Sowjetunie|Sowjet]]-oorsprong, en baie oorlogsveterane het hulle verbind met die foo fighters wat tydens die Tweede Wêreldoorlog gesien is.<ref>{{cite book |last1=Geppert |first1=Alexander C. T. |title=Imagining Outer Space: European Astroculture in the Twentieth Century |date=2012 |publisher=Palgrave Macmillan |url=https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/25970/Geppert%202012%20-%20Imagining%20Outer%20Space.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20240921144330/https://repository.si.edu/bitstream/handle/10088/25970/Geppert%202012%20-%20Imagining%20Outer%20Space.pdf |archive-date=21 September 2024 |url-status=live |location=New York |isbn=978-0-230-23172-6 |pages=227}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> ’n Gallup-peiling het bevind dat 90% van Amerikaners bewus was van die piering-verhale, en 16 persent het geglo hulle was geheime militêre wapens, meestal Amerikaans. Die mees algemene verklaring wat gegee is, was een of ander tipe illusie of mirage.<ref name="Gallup-1947" /><ref>{{cite journal |last1=Gabilliet |first1=Jean-Paul |title=Making a Homefront Without a Battlefront: The Manufacturing of Domestic Enemies in the Early Cold War Culture |journal=European Journal of American Studies |date=29 Maart 2012 |volume=7 |issue=2 |doi=10.4000/ejas.9549}}</ref> Minder as een persent het geglo hulle was buitenaardse vaartuie.<ref name="Gallup-1947">{{cite news |title=9 out of 10 Heard of Flying Saucers |date=15 Augustus 1947 |last=Gallup |first=George |work=Tampa Bay Times |location=St. Petersburg, Florida |quote='What do you think these saucers are?' No answer, don't know: 33%. Imagination, optical illusion, mirage, etc.: 29%. Hoax: 10%. U.S. secret weapon, part of atomic bomb, etc.: 15%. Weather forecasting devices: 3%. Russian secret weapon: 1%. Searchlights on airplanes: 2%. Other explanations: 9%.}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> Een verslag uit Seattle, Washington, het ’n [[hamer en sekel]] geskilder op ’n vlieënde skyf beskryf.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die stories het na ander lande versprei, waar hulle beïnvloed is deur plaaslike politieke en sosiale kwessies. In Europa, wat nog steeds herstel het van die Tweede Wêreldoorlog, was pierings dikwels gerapporteer met raket-agtige eienskappe. Duitse koerante het vlieënde pierings gerapporteer wat ontplof het of vuursterte gehad het.<ref name="Eghigian-2014">{{cite journal |last1=Eghigian |first1=Greg |title='A Transatlantic Buzz': Flying Saucers, Extraterrestrials and America in Postwar Germany |journal=Journal of Transatlantic Studies |date=3 Julie 2014 |volume=12 |issue=3 |pages=282–303 |doi=10.1080/14794012.2014.928032}}</ref> Die name vir die skywe was grootliks afgelei van die Engelse "flying saucer", insluitend die Franse ''soucoupe volante'', Spaanse ''platillo volante'', Portugese ''disco voador'', Sweedse ''flygande tefat'', Duitse ''fliegende Untertasse'', en Italiaanse ''disco volante''.<ref>{{multiref2 |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/french-english/soucoupe-volante |archive-url=https://web.archive.org/web/20220504120509/https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/french-english/soucoupe-volante |archive-date=4 Mei 2022 |url-status=live |title=Soucoupe Volante |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://www.spanishdict.com/translate/platillo%20volante |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182050/https://www.spanishdict.com/translate/platillo%20volante |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Platillo Volante |dictionary=SpanishDictionary.com}}uguese-english/disco-voador |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023235044/https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/portuguese-english/disco-voador |archive-date=23 Oktober 2026 |url-status=live |title=Disco Voador |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/swedish-english/flygande-tefat |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182034/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/swedish-english/flygande-tefat |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Flygande Tefat |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/german-english/fliegende-untertasse |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182102/https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/german-english/fliegende-untertasse |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Fliegende Untertasse |dictionary=Cambridge Dictionary}} |{{cite dictionary |url=https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/italian-english/disco-volante |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182048/https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/italian-english/disco-volante |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Disco Volante |dictionary=Cambridge Dictionary}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> Die 1947-waarnemings het ’n hoogtepunt bereik in die dae ná die Vierde van Julie en het vinnig tot half-Julie afgeneem.<ref>{{cite book |last1=Bloecher |first1=Ted |title=Report on the UFO Wave of 1947 |date=1967 |url= http://kirkmcd.princeton.edu/JEMcDonald/bloecher_67.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20261003213309/http://kirkmcd.princeton.edu/JEMcDonald/bloecher_67.pdf |archive-date=3 Oktober 2026 |url-status=live |oclc=429980 |quote=which reached its peak on July 6–7, 1947}}</ref><ref name="Wright-1998" /> Veelvuldige organisasies het $1&nbsp;000-pryse vir harde bewyse aangebied.<ref>{{cite news |title=Thinking Flashes in the Sky (Part 3) |work=San Diego Reader |url=https://www.sandiegoreader.com/news/2013/oct/09/second-thinking-flashes-sky-part-3/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531024329/https://www.sandiegoreader.com/news/2013/oct/09/second-thinking-flashes-sky-part-3/ |archive-date=31 Mei 2025 |url-status=live |language=en}}</ref><ref>{{cite magazine |last1=Watson |first1=Nigel |title=75 Years On, the Roswell Mythology Continues to Captivate Ufologists and the Public Alike |magazine=The Skeptic |date=22 Augustus 2022 |url=https://www.skeptic.org.uk/2022/08/75-years-on-the-roswell-mythology-continues-to-captivate-ufologists-and-the-public-alike/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810235455/https://www.skeptic.org.uk/2022/08/75-years-on-the-roswell-mythology-continues-to-captivate-ufologists-and-the-public-alike/ |archive-date=10 Augustus 2023 |url-status=live}}</ref> In die wydverspreide 7 Julie 1947, Twin Falls-vlieënde piering-bedrogspul, het vier tienerlinge in Idaho ’n neergestorte skyf van jukebox-dele vervals.<ref>{{cite news |date=12 Julie 1947 |title=Twin Falls Falling Disc Proves Ingenious Hoax of 4 Teen-Age Boys |url=https://www.newspapers.com/clip/94298643/twin-falls-falling-disc-proves/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922150114/https://www.newspapers.com/clip/94298643/twin-falls-falling-disc-proves/ |archive-date=22 September 2022 |url-status=live |work=Deseret News |via=Newspapers.com |page=9}}</ref><ref>{{cite book |last=Weeks |first=Andy |date=2015 |title=Forgotten Tales of Idaho |chapter-url=https://books.google.com/books?id=3efuBwAAQBAJ&pg=PT67 |chapter=Fooled by a, Um... UFO |publisher=The History Press |location=Charleston, South Carolina |isbn=9781625852465}}</ref> Op 8 Julie het die Army Air Force-basis by Roswell, New Mexico, ’n persverklaring uitgereik dat hulle ’n "vlieënde skyf" van ’n nabygeleë plaas herstel het; die sogenaamde [[Roswell-voorval]] het voorbladnuus gemaak.<ref name="Becket-2022">{{cite news |last1=Becket |first1=Stefan |title=Recently Uncovered 1947 Headline From Long-Defunct Newspaper Offers "Amazing Glimpse" at UFO Incident in Roswell |url=https://www.cbsnews.com/news/roswell-ufo-incident-1947-headline-dispatch/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260723221707/https://www.cbsnews.com/news/roswell-ufo-incident-1947-headline-dispatch/ |archive-date=23 Julie 2026 |url-status=live |work=CBS News |date=1 Julie 2022}}</ref><ref>{{cite book |last=Goldberg |first=Robert Alan |date=2001 |title=Enemies Within: The Culture of Conspiracy in Modern America |url=https://books.google.com/books?id=Z8e5YELGGFAC |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123095311/https://books.google.com/books?id=Z8e5YELGGFAC |archive-date=23 November 2025 |url-status=live |publisher=Yale University Press |location=New Haven, Connecticut |isbn=978-0300132946 |page=192}}</ref> Internasionale media het die militêre aankondiging van ’n neergestorte skyf gedek, maar binne 24 uur het hulle die militêre terugtrekking en verduideliking gerapporteer dat die materiaal ballonpuin was.<ref>{{cite book |last=Pflock |first=Karl |url=https://archive.org/details/isbn_9781573928946 |title=Roswell: Inconvenient Facts and the Will to Believe |date=2001 |publisher=Prometheus Books |isbn=978-1-57392-894-6 |location=Amherst, New York |pages=27, 171}}</ref><ref name="Wright-1998">{{cite book |last=Wright |first=Susan |date=1998 |title=UFO Headquarters: Investigations on Current Extraterrestrial Activity in Area 51 |url=https://books.google.com/books?id=81xoS94LSncC&pg=PA39 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123025735/https://books.google.com/books?id=81xoS94LSncC&pg=PA39 |archive-date=23 November 2025 |url-status=live |location=New York |publisher=St. Martin's Press |page=39 |isbn=9780312207816}}</ref> Teen 11 Julie was die wydverspreidste storie ’n inwoner van North Hollywood se bewering dat ’n 30-duim galvaniseerde ysterskyf met glas radiobuise in sy tuin neergestort het. Koerante het Brandweer-bataljonhoof Wallace Newcombe se assessering aangehaal: "Dit lyk nie vir my asof dit kan vlieg nie."<ref>{{multiref2 |{{Cite news |url=https://www.newspapers.com/article/the-press-democrat-another-one-found/163392483/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182042/https://www.newspapers.com/article/the-press-democrat-another-one-found/163392483/ |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Another One 'Found' |date=10 Julie 1947 |page=3 |work=The Press Democrat}} |{{Cite news |url=https://www.newspapers.com/article/the-chronicle-telegram-flying-saucers-gi/163392579/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182044/https://www.newspapers.com/article/the-chronicle-telegram-flying-saucers-gi/163392579/ |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Flying Saucers Give Jokesters a Field Day |date=10 Julie 1947 |page=10 |work=The Chronicle-Telegram}} |{{Cite news |url=https://www.newspapers.com/article/the-lexington-herald-flying-disc-with-ra/163392625/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330150519/https://www.newspapers.com/article/the-lexington-herald-flying-disc-with-ra/163392625/ |archive-date=30 Maart 2025 |url-status=live |title=Flying Disc With Radio Tube Found |date=10 Julie 1947 |page=2 |work=The Lexington Herald}} |{{Cite news |url=https://www.newspapers.com/article/bartlesville-examiner-enterprise-flying/163392701/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182059/https://www.newspapers.com/article/bartlesville-examiner-enterprise-flying/163392701/ |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |title=Flying? Disc Found |date=10 Julie 1947 |page=1 |work=Bartlesville Examiner-Enterprise}} }}</ref><ref name="Wright-1998" /> Die Lugmag het meer as honderd verslae by Wright Field, nou Wright-Patterson Air Force Base, [[Ohio]], versamel.<ref>{{cite book |last=Dick |first=Steven J. |year=1998 |title=Life on Other Worlds: The 20th-Century Extraterrestrial Life Debate |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK |isbn=0521620120 |url=https://books.google.com/books?id=sk51eo3fKEgC&pg=PA141 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261023235237/https://books.google.com/books?id=sk51eo3fKEgC&pg=PA141 |archive-date=23 Oktober 2026 |url-status=live |page=141}}</ref> Lugmag-generaal Nathan Twining het Project SAUCER gestig, later hernoem na Project Sign,<ref>{{Cite web |title=CIA's Role in the Study of UFOs, 1947-90 — Central Intelligence Agency |url=https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200626101032/https://www.cia.gov/library/center-for-the-study-of-intelligence/csi-publications/csi-studies/studies/97unclass/ufo.html |url-status=dead |archive-date=2020-06-26 |website=www.cia.gov |access-date=2020-04-30}}</ref> die eerste in ’n reeks van VVV-ondersoeke deur die VSA-regering.<ref name="Eghigian-2017">{{cite web |last=Eghigian |first=Greg |date=19 Desember 2017 |title=That Secret Government Program to Track UFOs? It's Not the First |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |website=Smithsonian Magazine |access-date=29 Julie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709040210/https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/secret-government-program-track-ufos-its-not-first-180967597/ |archive-date=9 Julie 2023 |url-status=live}}</ref> Ander nasionale regerings het gevolg. Kanada het Project Magnet begin en die [[Verenigde Koninkryk]] het die Flying Saucer Working Party in 1950 geloods, wat piering-verslae toegeskryf het aan meteorologiese verskynsels, sterrekundige verskynsels, verkeerde identifikasie, optiese illusies, misverstande of grappies.<ref>{{cite news |last1=Posted |first1=Chris Rutkowski |title=May 2022: Disdain, Confusion Around Officials' Handling of UFO Reports |url=https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/entertainment/books/2022/05/21/disdain-confusion-around-officials-handling-of-ufo-reports |archive-url=https://web.archive.org/web/20250210153424/https://www.winnipegfreepress.com/arts-and-life/entertainment/books/2022/05/21/disdain-confusion-around-officials-handling-of-ufo-reports |archive-date=10 Februarie 2025 |url-status=live |access-date=22 Augustus 2024 |work=Winnipeg Free Press |date=21 Mei 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blackshaw |first1=Ethan |last2=O'sullivan |first2=John |title=UK's Hidden UFO Probes by MoD and Their Strong Verdicts Unveiled |url=https://www.irishstar.com/news/us-news/uk-ufo-investigation-results-mod-33104213 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723101944/https://www.irishstar.com/news/us-news/uk-ufo-investigation-results-mod-33104213 |archive-date=23 Julie 2025 |url-status=live |work=Irish Star |date=25 Junie 2024 |language=en}}</ref> ===Ontwikkeling=== [[Lêer:Trent2 UFOA 600dpi.jpg|duimnael|upright 1.2|alt=vae profiel van OVV wat soos ’n motor se sy-spieël lyk |Vergroting van tweede McMinnville VVV-foto van 1950]] Teen die 1950’s was die term "vlieënde piering" wyd geassosieer met buitenaardse lewe.<ref name="Eghigian-2024" /> Nadat kommersiële vlieëniers Clarence Chiles en John Whitted in 1948 ’n gloeiende silindriese voorwerp gerapporteer het wat hul vliegtuig verbygevlie het, het die VSA Lugmag begin om ernstig die moontlikheid van ’n buitenaardse oorsprong te ondersoek, maar het ook tot die gevolgtrekking gekom dat gerapporteerde skywe "blyk onverenigbaar met die vereistes vir ruimtereis."<ref name="Eghigian-2024" /><ref name="Peebles-1994" /> In ’n 1950-onderhoud oor vlieënde pierings het Kenneth Arnold gesê: "as dit nie deur ons wetenskap of ons Army Air Forces gemaak is nie, is ek geneig om te glo dit is van ’n buitenaardse oorsprong".<ref name="Garber-2014"/> Hierdie buitenaardse hipotese is gepaard met ander ongewone teorieë. Meade Layne het gespekuleer dat hulle uit ’n alternatiewe dimensie kom.<ref name="Reece-2007">{{Cite book |last=Reece |first=Gregory L. |title=UFO Religion: Inside Flying Saucer Cults and Culture |url=https://archive.org/details/uforeligioninsid0000reec |publisher=[[I. B. Tauris]] |year=2007 |isbn=978-1845114510}}</ref> Baie mense het beweer dat hulle die uitvinders van die skywe is, maar kon geen bewyse bied nie.<ref name="Eghigian-2024" /> Van 1947 tot 1970 was daar ’n wye verskeidenheid oorvleuelende en strydige verklarings vir die oorsprong en doel van die pierings, selfs onder voorstanders.<ref name="Gulyas-2013"/> Oortuigings oor vlieënde pierings is beïnvloed deur pulp wetenskapsfiksie.<ref name="Gulyas-2013" /> ''Amazing Stories''-redakteur Ray Palmer het oorgeskakel van die publisering van die vermeende ware Shaver Mystery, na die publisering en organiseer van VVV-ondersoeke.<ref name="Eghigian-2024" /> In 1946 het Palmer Fred Crisman se briewe oor sy ontmoetings met ondergrondse wesens gepubliseer.<ref name="Kinsella-2011">{{cite book |last1=Kinsella |first1=Michael |title=Legend-Tripping Online: Supernatural Folklore and the Search for Ong's Hat |date=2011 |publisher=University Press of Mississippi |location=Jackson |isbn=9781604739848 |url=https://academic.oup.com/mississippi-scholarship-online/book/18426 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240701235758/https://academic.oup.com/mississippi-scholarship-online/book/18426 |archive-date=1 Julie 2024 |url-status=live |edition=1. pr}}</ref> Die volgende jaar het Crisman pale metaalfragmente saam met ’n verslag van sy werknemer, Harold Dahl, oor ’n wanwerkende vlieënde piering aan Palmer gestuur.<ref name="Harrison-2007" /><ref name="Gulyas-2015" /> Palmer het Kenneth Arnold gerekruteer om Crisman en Dahl se Maury Island-voorval te ondersoek. Die fragmente het uitgekom as slak van ’n plaaslike smelter, maar die "men in black" wat Crisman en Dahl beweer het hulle volg, sou ’n algemene element in latere VVV-literatuur word.<ref name="Harrison-2007">{{Cite book |last=Harrison |first=Albert A. |url=https://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |title=Starstruck: Cosmic Visions in Science, Religion, and Folklore |publisher=Berghahn Books |year=2007 |isbn=978-1-84545-286-5 |page=123 |access-date=2 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012231551/http://books.google.com/books?id=ORNcQUBAEjUC&pg=PA123 |archive-date=12 Oktober 2013 |url-status=live}}</ref><ref name="Gulyas-2015">{{Cite book |last=Gulyas |first=Aaron John |url=https://archive.org/details/paranormalparano0000guly |title=The Paranormal and the Paranoid: Conspiratorial Science Fiction Television |publisher=Rowman & Littlefield |year=2015 |isbn=9781442251144 |location=Lanham, Maryland |pages=30–31 }}</ref> Gray Barker het die idee van "men in black" wat VVV-getuies intimideer of stilmaak in sy boek ''They Knew Too Much About Flying Saucers'' gewild gemaak.<ref>{{cite news |title=The Legacy of Men in Black |url=https://www.cnn.com/2012/05/24/living/the-legacy-of-men-in-black/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904041459/https://www.cnn.com/2012/05/24/living/the-legacy-of-men-in-black/index.html |archive-date=4 September 2024 |url-status=live |access-date=4 September 2024 |work=CNN |date=24 Mei 2012 |language=en}}</ref> Palmer het die tydskrif ''Fate'' in 1948 geloods, met die bewering om "die waarheid oor vlieënde pierings" aan te bied.<ref name="Eghigian-2024" /> Dit was die eerste van baie nie-fiksie paranormale tydskrifte, ’n genre wat in die 1950’s gebloei het.<ref name="Mckee-2020" />{{rp|3}} [[Lêer:Integratron-3.jpg|alt=gedomeerde wit struktuur in die woestyn |Die Integratron|duimnael|links]] ’n Vlieënde piering-beweging het tydens die 1950’s ontwikkel.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|83}} Dit is beïnvloed deur wetenskaplike navorsing, okkulte praktyke, popkultuur, bestaande godsdienste en vroeëre mites. In verslae en in popkultuurmedia soos die 1951-film ''The Day the Earth Stood Still'', is pierings en hul vlieëniers gekarakteriseer as boodskappers.<ref name="Partridge-2003">{{cite book |last1=Partridge |first1=Christopher |title=UFO Religions |url= https://archive.org/details/uforeligions0000unse |date=2003 |publisher=Routledge |location=Londen |isbn=0-415-26323-9}}</ref> Die eerste golf van sogenaamde contactees, George Van Tassel, George Adamski, Truman Bethurum, Orfeo Angelucci, en George Hunt Williamson, het almal beweer dat hulle aan boord van die pierings gery het en boodskappe vir die mensdom teruggebring het.<ref name="Reece-2007" /> Nuwe godsdienste en instellings het rondom die contactees ontstaan.<ref name="Reece-2007" /> Van Tassel het die Integratron, ’n gedomeerde struktuur naby Landers, [[Kalifornië]], gebou om verdere kontak met buitenaardse wesens, fisieke verjonging en ’n soort spirituele tydreis te fasiliteer.<ref name="Reece-2007" /> Volgens George King het hy die Aetherius Society—’n nuwe godsdienstige beweging beïnvloed deur teosofie—gestig op die direkte instruksie van ’n buitenaardse wese.<ref name="Reece-2007" /> Sommige bestaande godsdienste het begin om vlieënde pierings in te sluit. Die [[Nasie van Islam]] het geleer dat die [[Eskatologie|einde van die wêreld]] deur die "Moederwiel" of "Moedervliegtuig", ’n vlieënde piering half ’n myl wyd, gebring sal word.<ref name="Partridge-2003" /> Terwyl Margaret Murray se "Ou Godsdienst" of heksekultus-hipotese in akademiese kringe diskrediet is, is die kernidee—’n verlore beskawing wat in mites onthou word—in pulp-fiksie, okkulte groepe en die groeiende VVV-beweging omhels.<ref name="Card-2019">{{cite journal |last1=Card |first1=Jeb J. |title=Witches and Aliens: How an Archaeologist Inspired Two New Religious Movements |journal=Nova Religio: The Journal of Alternative and Emergent Religions |date=2019 |volume=22 |issue=4 |pages=44–59 |doi=10.1525/nr.2019.22.4.44 |jstor=26770451 |url=https://www.jstor.org/stable/26770451 |issn=1092-6690|url-access=subscription }}</ref> Verskeie outeurs het gespekuleer dat [[Antieke ruimtevaarders|antieke buiteaardse wesens]] wat VVV’s bestuur, die oorsaak van mites en godsdienste was. Skoolonderwyser Robert Dione het ''God Drives a Flying Saucer'' geskryf om bybelse mirakels en die Miracle of the Sun as die werk van mensagtige buitenaardse wesens wat vlieënde pierings bestuur, te herinterpreteer. Later het Erich von Däniken ''Chariots of the Gods?'' vrygestel, ’n werk van [[pseudowetenskap]] wat antieke artefakte en monumente toegeskryf het aan sy vermeende antieke astronautte.<ref name="Peters-1993">{{Cite web |last=Peters |first=Ted |date=1993 |title=Chariots, UFOs, and the Mystery of God |url=https://www.religion-online.org/article/chariots-ufos-and-the-mystery-of-god/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260316215254/https://www.religion-online.org/article/chariots-ufos-and-the-mystery-of-god/ |archive-date=16 Maart 2026 |url-status=live |website=Religion Online}}</ref> [[Lêer:1952 UFO Flap - Air Force frequency graph of UFO reports.png|alt=grafiek, details by skakel|duimnael|1952-piek in VVV-verslae]] Ufologie het as ’n parallelle sosiale beweging ontwikkel.<ref name="Zeller-2021">{{cite journal |last1=Zeller |first1=Benjamin E. |title= (Dis)Enchanted Ufology |journal=Nova Religio |date=1 November 2021 |volume=25 |issue=2 |pages=61–86 |doi= 10.1525/nr.2021.25.2.61}}</ref> Die bekende ''Variety''-kolomnis Frank Scully het ''Behind the Flying Saucers'' in 1950 gepubliseer. Die boek bied die neergestorte piering-grap in Aztec, New Mexico, as die ware rekening van ’n buitenaardse vaartuig wat "sagweg soos [[Sonja Henie]] wat ’n stervende swaan naboots, op aarde neergepancake het" en deur die Verenigde State-regering herstel is. Die grapmakers is van bedrog skuldig bevind vir die verkoop van nuttelose wichelroede-toerusting aan die olie-industrie op grond van ’n beweerde buitenaardse oorsprong, maar die boek het een van die mans as ’n dokter met "meer grade as ’n termometer" beskryf.<ref>{{cite book |last=McAndrew |first=James |url=https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/FOID/Reading%20Room/UFOsandUAPs/RoswellReportCaseClosed.pdf?ver=2017-05-22-113519-430 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261014105304/https://www.esd.whs.mil/Portals/54/Documents/FOID/Reading%20Room/UFOsandUAPs/RoswellReportCaseClosed.pdf?ver=2017-05-22-113519-430 |archive-date=14 Oktober 2026 |url-status=live |title=The Roswell Report: Case Closed |date=1997 |publisher=US Government Printing Office |isbn=9780160490187 |location=Washington, DC |pages=84–85}}</ref><ref name="Reece-2007"/> Donald Keyhoe het ’n "nuts and bolts"-benadering tot die idee van die regering wat buitenaardse lewe bedek, in sy 1950-boek ''The Flying Saucers Are Real'' gevolg.<ref name="Reece-2007"/> Toe die gewilde en gerespekteerde ''[[Life (tydskrif)|Life]]''-tydskrif in 1952 "Have We Visitors From Space?" loop, wat idees van buitenaardse besoekers ernstig opneem, het ’n golf van waarnemings gevolg.<ref name="Mazur-2017">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rjwrDwAAQBAJ&pg=PA123 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240321042909/https://books.google.com/books?id=rjwrDwAAQBAJ&pg=PA123 |archive-date=21 Maart 2024 |url-status=live |title=Implausible Beliefs: In the Bible, Astrology, and UFOs |first=Allan |last=Mazur |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1-351-51322-7 |via=Google Books}}</ref> Die 1952-waarnemings het Leonard H. Stringfield aangespoor om ’n vroeë VVV-ondersoekgroep genaamd die Civilian Investigating Group for Aerial Phenomena te vorm en navorsing oor VVV’s te publiseer.<ref name="Eghigian-2024"/> Albert K. Bender het sy eie International Flying Saucer Bureau in Bridgeport, Connecticut, in 1952 begin.<ref name="Eghigian-2024"/> Beïnvloed deur hierdie werke, het James W. Moseley begin om die land te toer, getuies te onderhou en ’n nuusbrief vir die groeiende piering-subkultuur te versprei.<ref name="Eghigian-2024"/> Binne ’n dekade van die eerste piering-waarnemings het verslae na ander lande versprei, wat gelei het tot die ontstaan van plaaslike groepe en ufologe.<ref name="Eghigian-2024" /> Antonio Ribera het ''Centro de Estudios Interplanetarios'' in Spanje begin, en Edgar Jarrold het die Australia Flying Saucer Bureau gestig.<ref name="Eghigian-2024" /> In Frankryk het VVV-groepe oorvleuel met okkultistiese groepe en die anti-kernkragbeweging.<ref name="Eghigian-2024" /> Verslae is meer dikwels gemaak in lande waar VVV-groepe aktief is, soos die Verenigde State, Frankryk, Spanje, die Verenigde Koninkryk, Brasilië, Chili en Argentinië.<ref name="Iain-2024">{{cite web |last1=Todd |first1=Iain |title=Historian Greg Eghigian Looked at the History of Reported UFO Sightings. This Is What He Found. |url=https://www.skyatnightmagazine.com/space-science/flying-saucers-ufo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20240907030809/https://www.skyatnightmagazine.com/space-science/flying-saucers-ufo-history |archive-date=7 September 2024 |url-status=live |website=www.skyatnightmagazine.com |date=7 Augustus 2024 |access-date=7 September 2024 |language=en}}</ref> Teen die einde van die dekade het ''The Case for the UFO''-outeur Morris K. Jessup oor sy veld nagedink: "Hierdie embrio-wetenskap is so vol kulte, vete en dogmas soos ’n hond vol vlooie. Daar is waarskynlik meer menings oor die aard en doel van VVV’s as wat daar ufologe is."<ref name="Dirda-2023">{{cite news |last1=Dirda |first1=Michael |title='Flying Saucers Are Real!': Womack's New Book Looks at the Heyday of UFO Lore |url= https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |access-date=24 Augustus 2024 |newspaper=Washington Post |date=12 April 2023 |archive-url=https://archive.today/20221014164916/https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/flying-saucers-are-real-womacks-new-book-looks-at-the-heyday-of-ufo-lore/2016/10/12/d15d6134-8b27-11e6-bff0-d53f592f176e_story.html |archive-date=2022-10-14}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> {{multiple image | perrow = 1 | total_width = 250 | image1 = | image2 = Sears & Roebuck 742-461 TURD Gas Lantern 1930s (cropped) (cropped).jpg | footer = Adamski word vermoed om ook ’n 1930’s gaslantern gebruik het. }} VVV-fotografie het as ’n subgenre van dokumentêre fotografie ontstaan, wat dikwels wasige of abstrakte skywe wys wat deur andersins alledaagse omgewings raam word.<ref name="Joseph-2015" /> Opmerklike voorbeelde sluit in die 1950 McMinnville-foto's,<ref name="debunker.com">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=10 September 2010 |title=The Trent UFO Photos McMinnville, Oregon - May 11, 1950 |url=http://www.debunker.com/trent.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027011612/http://www.debunker.com/trent.html |archive-date=27 Oktober 2010 |url-status=live |website=The Debunker's Domain}}</ref><ref name="The Trent UFO Photos">{{Cite web |last=Sheaffer |first=Robert |date=September 10, 2014 |title=The Trent UFO Photos - |url=http://www.debunker.com/trent.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027011612/http://www.debunker.com/trent.html |archive-date=27 Oktober 2010 |url-status=live |access-date=12 April 2018 |website=www.debunker.com}}</ref><ref name="Bartholomew-2000" /> die Passaic UFO photographs,<ref>{{cite web |title=Ronald Reagan Sees a UFO |url=https://science.howstuffworks.com/space/aliens-ufos/ronald-reagan-ufo.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904041459/https://science.howstuffworks.com/space/aliens-ufos/ronald-reagan-ufo.htm |archive-date=4 September 2024 |url-status=live |website=HowStuffWorks |access-date=4 September 2024 |language=en-us |date=1 Januarie 1970}}</ref> en die foto's van contactee George Adamski.<ref name="Joseph-2015">{{Citation |last=Joseph |first=Branden W. |title=Nose-To-Nose With a Mutant: UFO Photography |date=2015 |work=Imponderable: The Archives of Tony Oursler |url=https://comparativemedia.columbia.edu/nose-nose-mutant-ufo-photography |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111182735/https://comparativemedia.columbia.edu/nose-nose-mutant-ufo-photography |archive-date=11 Januarie 2025 |url-status=live |place=Zurich |publisher=LUMA Foundation}}</ref> Sommige van die beweerde vlieënde piering-foto's van die era was grape, geskep met alledaagse voorwerpe soos hubcaps.<ref name="Barber-2022" /> Die Duitse rakettekenaar Walther Johannes Riedel het George Adamski se VVV-foto's ontleed en gevind dat hulle vervals is. Die VVV se "landingsstutte" was General Electric gloeilampe met GE-logo's sigbaar daarop.<ref name="Nong-2021">{{cite news |last1=Nóng |first1=Xã Luận Tin |title=Do You Remember Dolores Barrios, the Woman from the Planet Venus?? |url=https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3226334 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111182206/https://www.xaluannews.com/modules.php?name=News&file=article&sid=3226334 |archive-date=11 Januarie 2025 |url-status=live |access-date=21 Augustus 2024 |work=www.xaluannews.com |date=4 Augustus 2021}}</ref><ref name="Moseley-2002">{{cite book |last1=Moseley |first1=James W. |last2=Pflock |first2=Karl T. |title=Shockingly Close to the Truth! Confessions of a Grave-Robbing Ufologist |url=https://archive.org/details/shockinglycloset0000mose |date=2002 |publisher=Prometheus Books |location=Amherst, NY |isbn=1-57392-991-3 |page=[https://archive.org/details/shockinglycloset0000mose/page/69 69]}}</ref> VVV-navorsers Joel Carpenter het die liggaam van Adamski se "vlieënde piering" as die lampskerm van ’n 1930’s druklantern geïdentifiseer.<ref>{{cite web |url=http://www.beamsinvestigations.org/Adamski%20Scout%20Ship%20Hoax.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409162214/http://www.beamsinvestigations.org/Adamski%20Scout%20Ship%20Hoax.pdf |archive-date=9 April 2025 |url-status=live |title=Preliminary Notes on the Adamski Scout Ship Photos |access-date=8 Junie 2017 |last=Carpenter |first=Joel}}</ref><ref>{{cite book |url=https://archive.org/details/ACriticalAppraisalOfGeorgeAdamskiTheManWhoSpokeToTheSpaceBrothers |title=A Critical Appraisal of George Adamski The Man Who Spoke to the Space Brothers |last=Hallet |first=Marc |publisher=Self-published |date=2015 |page=70}}</ref> Vlieënde pierings word nou as retro beskou en emblematies van die 1950’s en van wetenskapsfiksie B-flieks.<ref name="Kelly-2014">{{cite news |last1=Kelly |first1=Jon |title=The Lasting Allure of the Flying Saucer |url=https://www.bbc.com/news/magazine-27796697 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251021154434/https://www.bbc.com/news/magazine-27796697 |archive-date=21 Oktober 2025 |url-status=live |work=BBC News |date=12 Junie 2014}}</ref><ref name="Barber-2022">{{cite web |last1=Barber |first1=Nicholas |date=14 Julie 2022 |title=The UFO Sightings That Swept the US |url=https://www.bbc.com/culture/article/20220714-the-ufo-sightings-that-swept-the-us |archive-url=https://web.archive.org/web/20240926151557/https://www.bbc.com/culture/article/20220714-the-ufo-sightings-that-swept-the-us |archive-date=26 September 2024 |url-status=live |website=BBC |access-date=7 September 2024}}</ref> Die term "vlieënde piering" is geleidelik deur "VVV" en later "UAP" vervang.<ref>{{Cite magazine |last=Eghigian |first=Greg |title=UFOs, UAPs—Whatever We Call Them, Why Do We Assume Mysterious Flying Objects Are Extraterrestrial? |url=https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/ufos-uapswhatever-we-call-them-why-do-we-assume-mysterious-flying-objects-are-extraterrestrial-180978374/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260821102121/https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/ufos-uapswhatever-we-call-them-why-do-we-assume-mysterious-flying-objects-are-extraterrestrial-180978374/ |archive-date=21 Augustus 2026 |url-status=live |access-date=18 Julie 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Skywe het opgehou om die standaardvorm in VVV-verslae te wees,<ref name="Rao-2023">{{cite news |last1=Rao |first1=Smriti |title=UFO Sightings: The Shapes They Are A-Changing |url=https://www.discovermagazine.com/the-sciences/ufo-sightings-the-shapes-they-are-a-changing |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822032451/https://www.discovermagazine.com/the-sciences/ufo-sightings-the-shapes-they-are-a-changing |archive-date=22 Augustus 2024 |url-status=live |access-date=22 Augustus 2024 |work=Discover Magazine |date=28 Junie 2023 |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Wiley |first=Chris |date=2023-08-04 |title=The Enticing Mysteries of U.F.O. Photography |url=https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-url=https://archive.today/20230804165219/https://www.newyorker.com/culture/photo-booth/the-enticing-mysteries-of-ufo-photography |archive-date=2023-08-04 |magazine=The New Yorker}}</ref> en ’n wyer verskeidenheid voorwerpe is gerapporteer.<ref name="Gnerre-2019" /> Onlangse verslae beskryf meer dikwels sferiese en driehoekige VVV’s.<ref name="Gottschalk-2018">{{cite web |last1=Gottschalk |first1=Molly |title=These Drawings Show How Pop Culture Has Changed the Way We See UFOs |url=https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-drawings-pop-culture-changed-way-ufos |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715081517/https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-drawings-pop-culture-changed-way-ufos |archive-date=15 Julie 2025 |url-status=live |website=Artsy |language=en |date=20 Maart 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Flying Saucers Are So 1947. This Is the New Shape of the Modern UFO |url=https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a43918091/new-shape-of-modern-ufos/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260917191846/https://www.popularmechanics.com/military/aviation/a43918091/new-shape-of-modern-ufos/ |archive-date=17 September 2026 |url-status=live |website=Popular Mechanics |access-date=12 Oktober 2024 |date=17 Mei 2023}}</ref> ==Beskrywing== === Identifikasie === [[Lêer:Sun dog with reflection over Brofjorden.jpg|duimnael|’n [[Parhelium|byson]] veroorsaak deur yskristalle, sigbaar links van die son]] Kenneers het die meerderheid vlieënde piering- en breër VVV-verslae geïdentifiseer met bekende verskynsels.<ref name="Huang-2022">{{cite news |last1=Huang |first1=Nancy |title=UFO Sightings Are Real, but Aliens Are Not Responsible |url=https://now.northropgrumman.com/ufo-sightings-are-real-but-aliens-are-not-responsible |archive-url=https://web.archive.org/web/20260116085657/https://now.northropgrumman.com/ufo-sightings-are-real-but-aliens-are-not-responsible |archive-date=16 Januarie 2026 |url-status=live |work=Northrop Grumman |date=21 Maart 2022 |language=en}}</ref> Britse regeringsondersoeke in die 1950’s het bevind dat die oorgrote meerderheid van verslae verkeerde identifikasies of grappies was.<ref name="Eghigian-2024"/>{{rp|111}} Algemene verklarings vir piering-waarnemings sluit in die planeet Venus, weerfenomene soos yskristalle, ballonne en lugafval.<ref name="Achenbach-2021">{{cite news |last1=Achenbach |first1=Joel |title=Dear Earthlings: Please Stop Obsessing About UFOs |url=https://www.washingtonpost.com/magazine/2021/08/11/stop-ufo-mania-no-evidence-of-aliens/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250723115830/https://www.washingtonpost.com/magazine/2021/08/11/stop-ufo-mania-no-evidence-of-aliens/ |archive-date=23 Julie 2025 |url-status=live |newspaper=Washington Post |date=11 Augustus 2021 |language=en}}</ref> Die VSA Mariniers en General Mills het duisende top-geheime Skyhook spioenasie-ballonne teen die middel van die 1950’s geloods. Omdat hulle teen hoë hoogte gesweef het, was dit moeilik om die spoed van die massiewe ballonne te beoordeel, en hulle is wyd gerapporteer as vlieënde pierings.<ref name="Baker-2024">{{cite news |last1=Baker |first1=Nicholson |title=No Aliens Haven't Visited the Eart |url=https://nymag.com/intelligencer/article/leslie-kean-ufo-sightings-aliens.html |access-date=9 Oktober 2024 |work=Intelligencer |date=31 Januarie 2024 |language=en}}</ref> Kentucky Air National Guard-vlieënier Thomas Mantell is dood terwyl hy ’n onbekende ronde voorwerp "van geweldige grootte" agtervolg het,<ref name="Peebles-1994" /> later geïdentifiseer as ’n Skyhook-ballon.<ref name="Graff2023">{{cite news |last1=Graff |first1=Garrett M. |title=A History of Confusing Stuff in the Sky |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |access-date=16 November 2023 |work=The Atlantic |date=8 Februarie 2023 |archive-url=https://archive.today/20230209131504/https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/-chinese-spy-balloon-shot-down-ufo-history/672982/ |archive-date=9 Februarie 2023 |language=en}}</ref> Nuusmedia het Mantell as iemand wat "’n vlieënde piering agtervolg" het, neergestort, en sommige verlore Skyhook-ballonne is opgespoor deur nuusverslae van VVV-waarnemings.<ref name="Hambling-2002">{{cite magazine |last1=Hambling |first1=David |title=The Secrets of Area 51: classified balloons and flying saucers |url=https://www.skeptic.org.uk/2002/07/the-secrets-of-area-51-classified-balloons-and-flying-saucers/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260624203641/https://www.skeptic.org.uk/2002/07/the-secrets-of-area-51-classified-balloons-and-flying-saucers/ |archive-date=24 Junie 2026 |url-status=live |website=The Skeptic |date=1 Julie 2002}}</ref> In die middel van die 1950’s het sielkundiges begin om te bestudeer waarom mense in vlieënde pierings glo ten spyte van die gebrek aan bewyse. Die Franse psigiater Georges Heuyer het die verskynsel as ’n soort globale folie à deux, of gedeelde waan, gesien, uitgelok deur vrees vir ’n moontlike nukleêre holocaust.<ref name="Eghigian-2024" /> In die 1970’s het die Franse VVV-navorsers Michel Monnerie gerapporteerde verslae wat later geïdentifiseer is, met dié wat onverklaarbaar gebly het, vergelyk. Monnerie het geen verskil gevind in die frekwensie van parapsigologiese verskynsels wat langs die waarnemings gerapporteer is nie. Hierdie bevindinge het hom gelei om die tesis te ontwikkel dat die piering-spesifieke ervarings ’n "psigososiale" proses van miteskepping was wat deur, maar nie veroorsaak deur, lugverskynsels was. Hierdie psigososiale VVV-hipotese het ’n gewilde verklaring in Frankryk geword.<ref>{{cite book |last=Monnerie |first=Michel |date=1977 |title=Et Si Les OVNIs N'existaient Pas? |location=Paris |publisher=Les Humanoïdes Associés |language=fr |trans-title=What If UFOs Do Not Exist?}}</ref><ref name="Eghigian-2024" /> === Gerapporteerde waarnemings === [[Lêer:UFO Sightings Chart.jpg|duimnael|alt=diagram met reeks gerapporteerde OVV-vorms |Sketse van gerapporteerde vlieënde pierings (uit die VK Nasionale Argiewe)]] Ooggetuiebeskrywings verskil in gerapporteerde voorkoms, beweging en doel. In ’n 1963-oorsig van vlieënde pierings het sterrekundige Donald Howard Menzel sekere breë eienskappe oor waarnemings gevind, maar opgemerk dat "geen twee verslae presies dieselfde tipe VVV beskryf nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> Menzel het gevind dat pierings gewoonlik as rond gerapporteer word, maar sluit voorwerpe in wat soos eetskottels, traandrope, sigare, nierboontjies, die planeet [[Saturnus]], en garing spindels lyk. Pierings word dikwels gerapporteer met ’n koepel of knopvormige uitsteeksel op die boonste kant. Grootte-skattings het gewissel van 6 m tot meer as 610 m in deursnee. Menzel het gevind dat pierings in byna elke kleur gerapporteer word, dikwels gloeiend of flitsend. Die waarnemings het min konsekwentheid in gerapporteerde beweging gehad. Getuies het klanke beskryf wat wissel van ’n donderslag tot totale stilte. Waarnemings het tipies snags plaasgevind, rond sononder of sonsopkoms. Byna alle getuies het afgeleë pierings in vlug beskryf.<ref name="Menzel-1963-Description">{{Cite book |last1=Menzel |first1=Donald Howard |url=https://www.gutenberg.org/ebooks/66639 |archive-url=https://web.archive.org/web/20261014104605/https://www.gutenberg.org/ebooks/66639 |archive-date=14 Oktober 2026 |url-status=live |title=The World of Flying Saucers: A Scientific Examination of a Major Myth of the Space Age |last2=Boyd |first2=Lyle Gifford |language=en |date=1963 |via=Project Gutenburg |chapter=The Saucer Worlds |pages=[https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_7 7], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_9 9], [https://www.gutenberg.org/cache/epub/66639/pg66639-images.html#Page_10 10]}} [https://catalog.hathitrust.org/Record/001115219 Scan] – via HathiTrust.</ref> Menzel het tot die gevolgtrekking gekom: "Geen enkele verskynsel kon moontlik sulke oneindige verskeidenheid vertoon nie."<ref name="Menzel-1963-Description"/> As ’n getuie ’n bemanning van ’n piering beskryf, beskou hulle hulle gewoonlik as buitenaards.<ref name="Sagan-1997" /> Grys buitenaardse wesens ("grey aliens") het geleidelik die mees gerapporteerde tipe vlieënier geword, maar ’n wye verskeidenheid wesens is gerapporteer.<ref name="cdbb-ce4k-1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/closeencounterso00brya_0|title=Close Encounters of the Fourth Kind: Alien Abduction, UFOs, and the Conference at M.I.T.|last=Bryan|first=C.D.B.|publisher=Alfred A. Knopf, Inc |year=1995|isbn=978-0-679-42975-3|edition=First|location=NY, US|oclc=32390030|url-access=registration|page=68}}</ref> Die diversiteit was groter in die 1950’s en vroeë 1960’s, toe getuies die buitenaardse wesens verskeie as behaard, onbehaard, monstersagtig, pragtig, reusagtig, dwergagtig, robotagtig, insekagtig, voëlachtig, Nordiese buitenaardse wesens, of grysvel-agtig beskryf het.<ref name="Iain-2024" /><ref name="Sagan-1997">{{cite book |last=Sagan |first=Carl |author-link=Carl Sagan |url=https://archive.org/details/B-001-001-709 |title=The Demon-Haunted World |date=1997 |publisher=Headline |isbn=978-0-7472-5156-9 |edition=Paperback |location=London |pages=69, 123–127}}</ref> Die historikus Greg Eghigian argumenteer dat hierdie geleidelike standaardisering ’n kulturele proses aandui om ’n breed herkenbare ontwerp te skep.<ref name="Iain-2024" /> Getuies beskryf en beeld vlieënde pierings konsekwent uit as vooruitgang op tydgenootlike tegnologie. By die vergelyking van die 1947 piering-verslae met die mystery airships van die 1800’s, het die sosioloog Robert Bartholomew gevind dat die beweerde waarnemings "populêre sosiale en kulturele verwagtinge van elke periode weerspieël".<ref name="Bartholomew-2000" /> Die mystery airship-waarnemings van die 1800’s het details soos metaalrompe, propellers, soekligte en groot vlerke ingesluit.<ref name="Bartholomew-2000" /> Die 1947-waarnemings—wat maande voor [[Chuck Yeager]] die [[klankmuur]] gebreek het—het die "ongelooflike spoed" van vlieënde pierings beklemtoon.<ref name="Kottmeyer-2017">{{cite book |last=Kottmeyer |first=Martin S. |url=https://books.google.com/books?id=eHo2DwAAQBAJ&pg=PT238 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251122061416/https://books.google.com/books?id=eHo2DwAAQBAJ&pg=PT238 |archive-date=22 November 2025 |url-status=live |title=Why Statues Weep: The Best of the "Skeptic" |date=2017 |publisher=Routledge |isbn=978-1134962525 |editor-last=Grossman |editor-first=Wendy M. |location=Oxfordshire, Engeland |chapter=Why Have UFOs Changed Speed Over the Years? |editor-last2=French |editor-first2=Christopher C. |chapter-url=https://archive.org/details/whystatuesweepbe0000gros/page/170/}}</ref> Terwyl die meeste 1947-verslae op spoed gefokus het, het dit in 1971 tot 41 persent en in 1986 tot 22 persent gedaal.<ref name="Kottmeyer-2017" /> In die 1950’s was swevende vlieënde pierings geassosieer met kontakpersone en grappies. Teen 1986 is byna die helfte van gerapporteerde VVV’s gesê om stadig te sweef of roerloos te bly.<ref name="Kottmeyer-2017" /> === Fiksie-uitbeeldings === In popkultuurmedia het vlieënde pierings ’n verandering in beweging ondergaan wat soortgelyk is aan die verskuiwing in ooggetuieverslae. Vroeë uitbeeldings het klem gelê op hoëspoedmanoeuvres, maar later media het geleidelik verskuif na stadig swevende skywe.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Vroeë rolprente soos ''The Flying Saucer'' (1950) en fliekreekse soos ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' (1949), wys pierings wat teen hoë snelhede verbyjaag. ''The Day the Earth Stood Still'' (1951) noem hoë snelhede wat deur radar opgespoor is, maar sluit ook ’n stadige landingtoneel in. Die 1960’s televisiereeks ''The Invaders'' bevat prominent ’n stadige landingtoneel in elke episode. Baie latere ikoniese vlieënde piering-films, insluitend ''[[Close Encounters of the Third Kind]]'' (1977) en ''Fire in the Sky'' (1993), beeld sweef- en stadige bewegings uit.<ref name="Kottmeyer-2017" />{{rp|175}} === Popkultuur === [[Lêer:Earth vs. the Flying Saucers (1956) by Fred F. Sears, trailer.webm|duimnael|thumbtime=10|''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956)]] Sedert die laat 1940’s het vlieënde skywe toenemend geassosieer geword met ’n kulturele konsep van buitenaardse wesens wat die sosiale en politieke angs van die 20ste eeu weerspieël. Fiktiewe vlieënde pierings verteenwoordig kommer oor atomoorlog, die Koue Oorlog, verlies van liggaamlike integriteit, xenofobie, regeringsgeheimhouding, en die vraag of die mensdom alleen in die heelal is.<ref name="Horton-2021">{{Cite web |last=Horton |first=Adrian |date=25 Junie 2021 |title=How Pop Culture Has Shaped Our Understanding of Aliens |url=https://www.theguardian.com/culture/2021/jun/25/how-pop-culture-has-shaped-our-understanding-of-aliens |access-date=12 September 2024 |website=The Guardian}}</ref> Verslae van getuies het popkultuurmedia beïnvloed, wat gelei het tot groter belangstelling in vlieënde pierings.<ref name="Horton-2021" /> Vir die film ''Earth vs. the Flying Saucers'' het produsent Charles H. Schneer Donald Keyhoe se VVV-boeke vir die draaiboek aangepas, terwyl spesiale effekte-kunstenaar Ray Harryhausen met contactee George Adamski oor die piering-ontwerp geraadpleeg het.<ref>{{cite book |last1=Hankin |first1=Mike |title=Ray Harryhausen - Master of the Majicks Vol. 2: The American Films |date=14 September 2008 |publisher=Ray Harryhausen - Majicks |isbn=978-0-9817829-0-4 |url=https://books.google.com/books?id=1voGbBwpB9sC |archive-url=https://web.archive.org/web/20230716215507/https://books.google.com/books?id=1voGbBwpB9sC |archive-date=16 Julie 2023 |url-status=live |pages=146–147}}</ref> Geen korrelasie is gevind tussen die vrystelling van groot VVV-films en pieke in waarnemings nie.<ref name="Eghigian-2024" /> ’n Skyf, dikwels met ’n koepel of wat ’n ligstraal uitsit, het visuele kortsluiting vir buitenaardse wesens geword.<ref name="Barber-2022" /> In 2017 is die vlieënde piering-emoji by [[Unicode]] gevoeg.<ref>{{multiref2 |{{Cite web |date=26 Mei 2021 |title=Ready To Make Contact With The 🛸 UFO Emoji? |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904041459/https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |archive-date=4 September 2024 |url-status=live |access-date=4 September 2024 |website=Dictionary.com}} |{{cite dictionary |title=🛸 UFO emoji |date=26 Mei 2021 |url=https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904041459/https://www.dictionary.com/e/emoji/ufo-emoji/ |archive-date=4 September 2024 |url-status=live |dictionary=Dictionary.com}} |{{cite news |title=Face palm: When the emoji you want doesn't exist |url=https://www.bbc.com/news/technology-57848226 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240904041459/https://www.bbc.com/news/technology-57848226 |archive-date=4 September 2024 |url-status=live |access-date=4 September 2024 |date=23 Julie 2021 |first1=Sarah |last1=Treanor |first2=Vivienne |last2=Nunis}} }}</ref> Alhoewel die simbool nou buitenaardse lewe beteken, het soortgelyke motiewe in die verlede onverwante godsdienstige en sterrekundige betekenisse gehad. Sommige ufologe het probeer om premoderne kuns te herinterpreteer om pseudohistoriese aansprake van antieke buitenaardse interaksies met die mensdom te ondersteun. Ufologe beweer dat vroeë uitbeeldings van vlieënde skywe ’n historiese basis kan vestig vir hul bestaan as fisieke vaartuie of een of ander ander tipe eksterne verskynsel. Tog het kenners konsekwent vermeende uitbeeldings van antieke VVV’s as artefakte van die kulture wat hulle geproduseer het, verduidelik. Byvoorbeeld, die Italiaanse Renaissance-skilder Carlo Crivelli het ’n skyfvormige element in sy 1486 altaarstuk ''The Annunciation, with Saint Emidius'' geplaas wat kuns-historikus Massimo Polidoro as "’n wervelstorm van engele in die wolke" beskryf het. Die kunstenaars en gehore van daardie tyd het dit as ’n artistieke toestel verstaan wat die invloed van die Christelike God verteenwoordig, nie buitenaardse wesens nie. Die toestel is duideliker in baie tydgenootlike werke gesien, veral Luca Signorelli se 1491 ''Annunciation''.<ref>{{multiref2 |{{cite magazine |last1=Kreidler |first1=Marc |title=There's a UFO in My Painting! |date=1 Mei 2005 |volume=29 |issue=3 |pages=22–23 |magazine=Skeptical Inquirer |url=https://cdn.centerforinquiry.org/wp-content/uploads/sites/29/2005/05/22164635/p22.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230810163139/https://cdn.centerforinquiry.org/wp-content/uploads/sites/29/2005/05/22164635/p22.pdf |archive-date=10 Augustus 2023 |url-status=live}} |{{cite magazine |last1=Polidoro |first1=Massimo |date=2018 |title=Does the Vatican Hold a Painting of a UFO? |journal=Skeptical Inquirer |publisher=Committee for Skeptical Inquiry |volume=42 |issue=3 |page=19}} |{{Cite web |last=Cuoghi |first=Diego |date=2002 |title=Part 1 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_1_eng.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260225082151/http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_1_eng.htm |archive-date=25 Februarie 2026 |url-status=live |website=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 2 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_2_eng.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114051551/http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_2_eng.htm |archive-date=14 Januarie 2025 |url-status=live |work=Art and UFO |translator-first=Daniela |translator-last=Cisi |date=2002}} |{{cite web |last1=Cuoghi |first1=Diego |title=Part 5 |url=http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_5_eng.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211102240/http://sprezzatura.it/Arte/Arte_UFO_5_eng.htm |archive-date=11 Februarie 2026 |url-status=live |work=Art and UFO |translator-first=Leonardo |translator-last=Serni |date=2002}} |{{Cite web |last=Speigel |first=Lee |date=2015-12-23 |title=Look! Is That A UFO Over Jesus' Head? |url=https://www.huffpost.com/entry/ufos-in-renaissance-art_n_5679991de4b014efe0d7044b |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.huffpost.com/entry/ufos-in-renaissance-art_n_5679991de4b014efe0d7044b |archive-date=2024-09-13 |url-status=live |access-date=2024-09-13 |website=HuffPost |language=en}} }}</ref> === Literatuur === {{multiple image | align = right | caption_align = center | total_width = 320 | image1 = Amazing Stories August 1946 back cover.png | alt1 = omslag, details by skakel | caption1 = 1946 | image2 = Amazing Stories October 1957.jpg | alt2 = omslag, details by skakel | caption2 = 1957 | footer = Vlieënde skyf-vormige vaartuie uitgebeeld op pulp-tydskrifte uit 1946 en 1957 }} Verskeie voorlopers van moderne vlieënde pierings het in wetenskapsfiksie-literatuur verskyn, insluitend The Shaver Mystery.<ref name="Maughan-2016">{{cite web |last1=Maughan |first1=Tim |title=Your Coffee Table Needs This Lavish Collection of Retro UFO Pulp Fiction Art |url=https://www.vice.com/en/article/flying-saucers-are-real-jack-womack-pulp-fiction-cover-art/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315152823/https://www.vice.com/en/article/flying-saucers-are-real-jack-womack-pulp-fiction-cover-art/ |archive-date=15 Maart 2026 |url-status=live |website=VICE |access-date=2 Oktober 2024 |date=10 Augustus 2016}}</ref> Richard Sharpe Shaver se verhale oor ’n geheime tegnologies gevorderde beskawing van "skadelike robotte" binne die aarde is as ’n ware rekening van sy lewe gepubliseer.<ref name="Gulyas-2013">{{cite book |last1=Gulyas |first1=Aaron John |title=Extraterrestrials and the American Zeitgeist: Alien Contact Tales Since the 1950s |date=11 Mei 2013 |publisher=McFarland |isbn=978-1-4766-0168-7 |pages=30–36 |url=https://books.google.com/books?id=bPxRk_-Wv1wC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260101055015/https://books.google.com/books?id=bPxRk_-Wv1wC |archive-date=1 Januarie 2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Terugslag uit die wetenskapsfiksie-gemeenskap het oorgedra na VVV-literatuur.<ref name="Mckee-2020"/> Pierings het wel in konvensionele wetenskapsfiksie verskyn,<ref>{{cite book |last1=Asimov |first1=Isaac |editor-last1=Asimov |editor-first1=Isaac |editor-last2=Greenberg |editor-first2=Martin Harry |editor-last3=Waugh |editor-first3=Charles Gordon |title=Flying Saucers |url=https://archive.org/details/flyingsaucers0000unse_u0v9 |date=1987 |publisher=Fawcett Crest |isbn=978-0-449-21400-8 |language=en |chapter=Introduction}}</ref> maar ’n genre het ontstaan wat fantastiese verhale as óf waar óf plausibel waar behandel het.<ref name="Stupple-1977">{{cite journal |last1=Stupple |first1=David |last2=Dashti |first2=Abdollah |title=Flying Saucers and Multiple Realities: A Case Study in Phenomenological Theory |journal=Journal of Popular Culture |date=1977 |volume=11 |issue=2 |pages=479–493 |doi=10.1111/j.0022-3840.1977.00479.x |hdl=2027.42/75099 |url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/75099/j.0022-3840.1977.00479.x.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182653/https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/handle/2027.42/75099/j.0022-3840.1977.00479.x.pdf |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live}}</ref> Die debuutuitgawe van ''Mystic''-tydskrif het lesers gevra: "Wanneer jy hierdie storie lees, sal jy vir jouself sê dat dit fiksie is; die redakteurs verseker jou dat dit is. Maar wat as—dit nie is nie?"<ref>{{cite web |last1=Crumm |first1=David |title=Amazing Ray Palmer, the Pulp Pioneer Behind the Flying Saucer Craze |url=https://readthespirit.com/explore/ray-palmer-interview-with-biographer-fred-nadis-about-flying-saucers-and-pulp-fiction/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250215152810/https://readthespirit.com/explore/ray-palmer-interview-with-biographer-fred-nadis-about-flying-saucers-and-pulp-fiction/ |archive-date=15 Februarie 2025 |url-status=live |website=Read the Spirit |publisher=Front Edge Publishing |access-date=2 Oktober 2024 |date=29 Junie 2013}}</ref> ''The Fortec Conspiracy'', ’n wetenskapsfiksie-roman, het beide uit en in neergestorte piering-gerugte geput.<ref name="Smith-2000">{{cite book |last=Smith |first=Toby |url=https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008115108/https://books.google.com/books?id=9qSxyR0i6goC |archive-date=8 Oktober 2024 |url-status=live |title=Little Gray Men: Roswell and the Rise of a Popular Culture |date=2000 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0826321213 |location=Albuquerque |page=82}}</ref> Groot koerante het selde resensies vir piering-boeke gedoen, maar het hul sensasionele advertensies gedruk wat beweer het dat vlieënde pierings geland het of bedek word. Kultuurstudies-geleerde Jonathan Gray beskryf hierdie tipe wydgesiene alarmistiese advertensie as ’n parateks (verwantskap met die sentrale teks, maar nie deel daarvan nie), wat ’n veel wyer gehoor as die teks self kan bereik.<ref name="McAllister-2022"/> [[Lêer:They Knew Too Much About Flying Saucers ad (crop).png|duimnael|alt=’n Advertensie lees: "Waarom is hierdie mans verstil? Hulle het te veel geweet oor vlieënde pierings"|Advertensie geformateer soos ’n koerantartikel<ref>{{cite news |author=University Books |title=They Knew Too Much About Flying Saucers |url=https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-they-knew-too-much/163409755/They |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504011558/https://www.newspapers.com/article/the-los-angeles-times-they-knew-too-much/163409755/They |archive-date=4 Mei 2026 |url-status=live |work=The Los Angeles Times |date=24 Junie 1956 |page=100}}</ref>]] Advertensies het kulturele belangstelling in vlieënde pierings vanaf die vroegste verslae benut. Tydskrifte is bevorder as biedend skeptiese, ontmaskerende verklarings vir die verskynsel. Van 1947 tot in die 1970’s het bemarking die skywe se potensiaal as gevorderde tegnologie benut. Teen die 1980’s is pierings in advertensies gebruik om eerder ontzag vir hul potensiële vlieëniers as futurisme op te roep.<ref name="McAllister-2022">{{cite journal |last1=McAllister |first1=Matthew P. |last2=Eghigian |first2=Greg |title=Flying Saucers and UFOs in US Advertising During the Cold War, 1947–1989 |journal=Advertising & Society Quarterly |date=2022 |volume=23 |issue=3 |doi=10.1353/asr.2022.0028 |url=https://muse.jhu.edu/article/868219 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251207020802/https://muse.jhu.edu/article/868219 |archive-date=7 Desember 2025 |url-status=live |issn=2475-1790}}</ref> Buitenaardse wesens en vlieënde skywe was algemeen in 1950’s wetenskapfiksie-streekstrips wat gebloei het ná die "Golden Age of Comic Books".<ref name="Reece-2014" /> Geloods in die 1960’s, het die stripverhaal-antologie ''UFO Flying Saucers'' illustrasies van vermeende ware waarnemings bevat.<ref name="Reece-2014">{{cite web |last1=Reece |first1=Gregory L. |title=Where Do They Come From? What Do They Want? |url=https://www.popmatters.com/182966-where-do-they-come-from-what-do-they-want-2495648430.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411025908/https://www.popmatters.com/182966-where-do-they-come-from-what-do-they-want-2495648430.html |archive-date=11 April 2026 |url-status=live |website=PopMatters |access-date=1 Oktober 2024 |date=19 Junie 2014}}</ref> Die openingslyn van sy eerste uitgawe het verklaar: "Ons wetenskaplikes het hulle gesien! Ons vlieëniers het teen hulle geveg!"<ref>{{cite web |title=UFO Flying Saucers |issue=1 |date=1968 |publisher=[[Gold Key Comics]] |story=The UFOs and Flying Saucers! |url=https://archive.org/details/ufo-flying-saucers-issue-1/page/n2/mode/1up |page=1 |writer=[[Leo Dorfman|Dorfman, Leo]] |artist=Certa, Joe}}</ref> Soos die 1950’s vorder het, het vorige pulp-lesers hul aandag na die groeiende medium van televisie verskuif.<ref>{{cite news |title=Out of This World |url=https://www.smh.com.au/entertainment/movies/out-of-this-world-20050423-gdl6jq.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125000948/https://www.smh.com.au/entertainment/movies/out-of-this-world-20050423-gdl6jq.html |archive-date=25 Januarie 2021 |url-status=live |website=The Sydney Morning Herald |access-date=2 Oktober 2024 |language=en |date=23 April 2005}}</ref> === Film en televisie === [[Lêer:Encina Drive-in Ad - 4 May 1956, CA.jpg|duimnael|Filmplakkaat vir ’n drive-in bioskoop wat ''Forbidden Planet'' wys]] Baie vroeë uitbeeldings van vlieënde pierings het hulle met die Koue Oorlog verbind.<ref name="Eghigian-2024"/> Die 1949-filmreeks ''Bruce Gentry – Daredevil of the Skies'' het ’n mensgemaakte vlieënde piering uitgebeeld,<ref>Greer, John Michael. ''The UFO Phenomenon: Fact, Fantasy and Disinformation''. Woodbury, Minnesota: Llewellyn Publications, 2009. {{ISBN|978-0-73871-319-9}}. p.33</ref> en die 1950-film ''The Flying Saucer'' het op Koue Oorlog-spioenasie gefokus.<ref name="Eghigian-2024"/> Piering-films in die 1950’s het buitenaardse vlieëniers uitgebeeld, maar baie het steeds op Koue Oorlog-vrese gefokus.<ref name="meehan-1998"/> ''The Thing from Another World'' (1951) was ’n losse aanpassing van John W. Campbell se "Who Goes There?", opgedateer om buitenaardse wesens in te sluit en na Alaska verplaas, waar Amerikaners ’n Russiese aanval gevrees het.<ref name="meehan-1998"/> Later daardie jaar het ''The Day the Earth Stood Still'' sy mensagtige buitenaardse Klaatu gehad om gehore eksplisiete waarskuwings oor ’n moontlike kernholocaust te gee.<ref name="meehan-1998"/>{{rp|4}} ''The Day the Earth Stood Still'' en ''The Thing from Another World'' was finansiële suksesse wat die mark vir ’n "buitenaardse besoeker"-subgenre van wetenskapsfiksie gevestig het wat vlieënde pierings in bestaande ruimte-opera-tropes ingesmelt het.<ref name="Eghigian-2024"/> Stadig swevende skywe, soos dié uit die landingstoneel in ''The Day the Earth Stood Still'', het deur wetenskapsfiksie verskyn, insluitend ''It Came from Outer Space'' (1953), ''Earth vs. the Flying Saucers'' (1956), en die televisiereeks ''The Invaders''.<ref name="Kottmeyer-2017" /> Terwyl contactees buitenaardse wesens as weldadige boodskappers beskryf het, het Hollywood-flieks hulle dikwels as monstersagtige antagoniste uitgebeeld.<ref name="Eghigian-2024"/> Ander lande het die grotendeels Amerikaanse verskynsel op verskillende tye aangepas en elemente van die plaaslike kultuur bygevoeg. Vroeë Britse rolprente was lae-begroting produksies soos ''Devil Girl from Mars'' (1954) en ''Stranger from Venus'' (1954).<ref name="BFIsearch">{{Cite web |title=Devil Girl from Mars |url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150016673 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250604010255/https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150016673 |archive-date=4 Junie 2025 |url-status=live |access-date=16 Desember 2023 |website=British Film Institute Collections Search}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lenera |first=Dr |date=7 Januarie 2024 |title=Devil Girl From Mars [1954] |url=https://horrorcultfilms.co.uk/2024/01/devil-girl-from-mars-1954/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082228/https://horrorcultfilms.co.uk/2024/01/devil-girl-from-mars-1954/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |website=Horror Cult Films}}</ref> Japannese rolprentmakers het vlieënde skywe en buitenaardse indringers in die ''tokusatsu''-tradisie ingesluit in middel-50’s films soos ''Fearful Attack of the Flying Saucers'' en ''Warning from Space''.<ref name="Warning-from-Space">{{multiref2 |{{cite book |last1=Galbraith |first1=Stuart |title=Japanese science fiction, fantasy, and horror films: a critical analysis of 103 features released in the United States, 1950-1992 |date=1994 |publisher=McFarland |location=Jefferson, North Carolina |isbn=978-0-89950-853-5 |pages=21–23 |url=https://archive.org/details/japanesesciencef00unse}} |{{Cite web |last=Erickson |first=Glenn |date=29 September 2020 |title=Warning from Space |url=https://trailersfromhell.com/warning-from-space/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250209204636/https://trailersfromhell.com/warning-from-space/ |archive-date=9 Februarie 2025 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |website=Trailers From Hell}} |{{cite web |last1=Lenera |title=Warning From Space [1956]: On Blu-ray Now |url=https://horrorcultfilms.co.uk/2020/10/warning-from-space-1956-on-blu-ray-now/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://horrorcultfilms.co.uk/2020/10/warning-from-space-1956-on-blu-ray-now/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |website=Horror Cult Films |access-date=13 September 2024 |date=29 Oktober 2020}} |{{Cite book |last=Galbraith |first=Stuart |url=https://archive.org/details/japanesefilmogra0000galb |title=The Japanese filmography : a complete reference to 209 filmmakers and the over 1250 films released in the United States, 1900 through 1994 |date=1996 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-0032-4 |location=Jefferson, Noord-Carolina |page=63}} }}</ref> Indiese rolprente het begin om buitenaardse indringers in die 1960’s in te sluit, begin met die Tamil-taalrolprent ''Kalai Arasi''.<ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |title=The Liverpool Companion to World Science Fiction Film |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2014 |isbn=978-1-78138-038-3 |editor-last=Fritzsche |editor-first=Sonja |pages=56 |access-date=18 Oktober 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210607141822/https://books.google.com/books?id=Wg_RCwAAQBAJ&q=kalaiarasi+queen+of+arts&pg=PA56 |archive-date=7 Junie 2021 |url-status=live}}</ref> ’n aanpassing van ''Bankubabur Bandhu'' deur [[Satyajit Ray]] is nooit voltooi nie, maar mag ander werke van wetenskapsfiksie beïnvloed het.<ref>{{Cite news |last=Khan |first=Murtaza Ali |date=16 Junie 2018 |title=Did Steven Spielberg Plagiarise Satyajit Ray's The Alien? |url=https://www.newslaundry.com/2018/06/16/did-steven-spielberg-plagiarise-satyajit-rays-the-alien |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.newslaundry.com/2018/06/16/did-steven-spielberg-plagiarise-satyajit-rays-the-alien |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=Newslaundry |language=en}}</ref> In Spanje het buitenaardse-tema televisieprogramme in die 1960’s gewild geword.<ref name="Eghigian-2024" />{{rp|174}} Vlieënde pierings het vinnig na ander genres versprei. In Metro-Goldwyn-Mayer se groot-begroting ''Forbidden Planet'', ’n futuristiese 1956-aanpassing van William Shakespeare se toneelstuk ''[[The Tempest]]'', reis mense deur die ruimte in die ''United Planets Cruiser C-57D'', ’n skip wat soos ’n vlieënde piering lyk.<ref name="Wilson-2000">{{Cite book |last=Wilson |first=Robert F. |url=https://archive.org/details/shakespeareinhol0000will |title=Shakespeare in Hollywood, 1929-1956 |date=2000 |publisher=Fairleigh Dickinson University Press |isbn=0838638325 |pages=71, 101–109}}</ref> ''The Twilight Zone'' episodes "The Monsters Are Due on Maple Street", "Third from the Sun", "Death Ship", "To Serve Man", "The Invaders", en "On Thursday We Leave for Home", maak almal gebruik van die ikoniese piering uit ''Forbidden Planet''.<ref>{{Cite web |last1=Braukman |first1=Stacy |last2=Maderer |first2=Jason |date=28 Augustus 2018 |title=Out of This World |url=https://news.gatech.edu/archive/features/out-world.shtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20251128020732/https://news.gatech.edu/archive/features/out-world.shtml |archive-date=28 November 2025 |url-status=live}}</ref> Die ''C-57D'' is gevolg deur ander skyf-vormige ruimtetuie in breër wetenskapsfiksie, soos die ''Jupiter 2'' uit die televisiereeks ''Lost in Space'' (1965–1968).<ref>{{Cite web |last=Seibold |first=Witney |date=7 Maart 2018 |title=How Netflix's Lost in Space Compares to the Other Lost in Spaces |url=https://www.ign.com/articles/2018/03/07/how-netflixs-lost-in-space-compares-to-the-other-lost-in-spaces |archive-url=https://web.archive.org/web/20260411005355/https://www.ign.com/articles/2018/03/07/how-netflixs-lost-in-space-compares-to-the-other-lost-in-spaces |archive-date=11 April 2026 |url-status=live |website=IGN}}</ref> Pierings het in die televisiereeks ''Babylon 5'' (1994–1998) verskyn as sterreskepe wat deur ’n ras genaamd die Vree gebruik word.<ref>{{cite web |last1=Nizalowski |first1=Ursula |title=Babylon 5: The 10 Fastest Ships In The Universe, Ranked |url=https://screenrant.com/babylon-5-fastest-ships-ranked/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230427111313/https://screenrant.com/babylon-5-fastest-ships-ranked/ |archive-date=27 April 2023 |url-status=live |website=ScreenRant |access-date=28 September 2024 |language=en |date=12 Julie 2019}}</ref> Buitenaardse wesens in die film ''Independence Day'' (1996) het die mensdom in reuse stadsgrootte piering-vormige ruimtetuie aangeval.<ref>{{cite web |title=8 Things We'll Never Forget From Alien Invasion Blockbuster 'Independence Day' |url=https://www.nyfa.edu/student-resources/8-things-independence-day/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260712234028/https://www.nyfa.edu/student-resources/8-things-independence-day/ |archive-date=12 Julie 2026 |url-status=live |website=New York Film Academy |date=28 Junie 2019}}</ref> [[Lêer:Plan9SaucerShadow.jpg|duimnael|’n vlieënde piering en sy moederskip in ''Plan 9 from Outer Space'' (1957)]] Vlieënde pierings is deur ander konsepte vervang en het uit gunsteling by Hollywood-film-makers geraak.<ref name="Barber-2022" /><ref name="meehan-1998" /> Na 1956 was Amerikaanse piering-films hoofsaaklik B-flieke. ''Plan 9 from Outer Space'' is berug vir sy "pietpan"-pierings wat aan sigbare pianodraad hang.<ref>{{cite news |last1=Newman |first1=Bruce |title=Computers Now, Apocalypse Coming Right Up |url=https://www.nytimes.com/1996/06/30/movies/computers-now-apocalypse-coming-right-up.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20250329182030/https://www.nytimes.com/1996/06/30/movies/computers-now-apocalypse-coming-right-up.html |archive-date=29 Maart 2025 |url-status=live |work=The New York Times |date=30 Junie 1996}}</ref><ref name="meehan-1998" /> Televisieprogramme en Britse films het tot in die 1960’s voortgegaan om vlieënde skywe en buitenaardse indringers uit te beeld.<ref name="meehan-1998" />{{rp|106}} Verskeie piering-ontwerpe het in ''Doctor Who'' verskyn, soos dié wat deur die Daleks in ''Daleks' Invasion Earth 2150 A.D.'' of die Cybermen in "The Tenth Planet" gebruik is.<ref>{{cite web |last1=Mount |first1=Paul |title=Daleks – Invasion Earth – 2150 AD (1966) |url=https://www.starburstmagazine.com/reviews/blu-ray-review-daleks-invasion-earth-2150-ad-1966/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106201336/https://www.starburstmagazine.com/reviews/blu-ray-review-daleks-invasion-earth-2150-ad-1966/ |archive-date=6 November 2022 |url-status=live |website=Starburst |access-date=28 September 2024}}</ref><ref>{{cite web |last1=Blair |first1=Andrew |title=Doctor Who: The 60 Best Episodes |url=https://www.denofgeek.com/tv/doctor-who-the-60-best-episodes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240910010804/https://www.denofgeek.com/tv/doctor-who-the-60-best-episodes/ |archive-date=10 September 2024 |url-status=live |website=Den of Geek |access-date=28 September 2024 |date=20 November 2023}}</ref> Italië het ’n golf lae-begroting films geproduseer, dikwels ruimte-operas of komedies, insluitend ''Omicron'' (1963) en ''Il disco volante'' (1964).<ref name="meehan-1998" /> Teen die einde van die 1960’s het Japan, Italië en Brittanje grotendeels opgehou om piering-films te produseer.<ref name="meehan-1998">{{cite book |last1=Meehan |first1=Paul |title=Saucer Movies: A UFOlogical History of the Cinema |date=1998 |publisher=Scarecrow Press |location=Lanham, Md. |isbn=978-0-8108-3573-3 |pages=105–145 |url=https://archive.org/details/saucermoviesufol0000meeh}}</ref> Skyf-vormige ruimtetuie het uit gunsteling in reguit wetenskapsfiksie geraak, maar het voortgegaan om ironies in komedies gebruik te word.<ref name="Anders-2009">{{cite web |last1=Anders |first1=Charlie Jane |title=Alien Trespass: The Ultimate 1950s Nostalgia Trip |url=https://gizmodo.com/alien-trespass-the-ultimate-1950s-nostalgia-trip-5162486 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111192031/https://gizmodo.com/alien-trespass-the-ultimate-1950s-nostalgia-trip-5162486 |archive-date=11 Januarie 2025 |url-status=live |website=Gizmodo |access-date=7 Oktober 2024 |date=3 Maart 2009}}</ref><ref name="Barber-2022" /> Die beeld word dikwels retrofuturisties aangeroep om ’n nostalgiese gevoel in periode-werke te skep.<ref name="Horton-2021" /> Byvoorbeeld, ''Mars Attacks!'' (1996) put uit die vlieënde piering as deel van die groter satiriese weergawe van 1950’s [[B-film]]-tropes.<ref>{{Cite magazine |last=Busack |first=Richard von |date=Desember 18, 1996 |title=Alien Notions |url=http://www.metroactive.com/papers/metro/12.12.96/mars-attacks-9650.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20260617101426/http://www.metroactive.com/papers/metro/12.12.96/mars-attacks-9650.html |archive-date=17 Junie 2026 |url-status=live |access-date=23 Maart 2013 |magazine=Metro}}</ref> === Argitektuur === [[Lêer:LAX Theme Building and moon from northwest 2016-07-21.jpg|links|duimnael|Die Theme Building in Los Angeles, Kalifornië, is ’n voorbeeld van Googie architecture.]] Die glansende, silwer vlieënde piering word wyd beskou as ’n simbool van 1950’s kultuur.<ref name="Barber-2022"/> Die motief is algemeen in Googie-argitektuur en Atomic Age-dekór.<ref>{{Cite web |last=Suaya |first=Stacy |date=27 Oktober 2022 |title=9 UFO-Inspired Homes Around the World |url=https://www.architecturaldigest.com/gallery/ufo-inspired-homes-around-the-world |archive-url=https://web.archive.org/web/20260809040801/https://www.architecturaldigest.com/gallery/ufo-inspired-homes-around-the-world |archive-date=9 Augustus 2026 |url-status=live}}</ref> Opmerklike vlieënde piering-strukture sluit in Seattle se Space Needle en Los Angeles Internasionale Lughawe se Theme Building.<ref>{{Cite web |title=Astronomers and the Space Needle |url=http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070228142944/http://astroprofspage.com/archives/593 |archive-date=28 Februarie 2007 |access-date=23 Maart 2013 |website=Astroprof's}}</ref><ref>{{cite book |last1=Winter |first1=Robert |title=An Architectural Guidebook to Los Angeles |date=September 2009 |publisher=Gibbs Smith |isbn=978-1-4236-0893-6 |page=77 |url=https://books.google.com/books?id=WWl29hn0C9gC |archive-url=https://web.archive.org/web/20260202070058/https://books.google.com/books?id=WWl29hn0C9gC |archive-date=2 Februarie 2026 |url-status=live |language=en}}</ref> Googie-argitektuur in Kalifornië, soos die Chemosphere-huis, het die futuristiese strukture in die 1960’s tekenfilm ''The Jetsons'' beïnvloed. Die tekenfilm het die styl so gewild gemaak dat dit dikwels as die "Jetsons look" verwys word.<ref>{{Cite magazine |last=Novak |first=Matt |title=Mid-21st Century Modern: That Jetsons Architecture |url=https://www.smithsonianmag.com/history/mid-21st-century-modern-that-jetsons-architecture-2494820/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.smithsonianmag.com/history/mid-21st-century-modern-that-jetsons-architecture-2494820/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |magazine=Smithsonian Magazine |language=en}}</ref> Argitek [[Frank Lloyd Wright]], wat saamgewerk het aan die ontwerp van die vlieënde piering in ''The Day The Earth Stood Still'', het daarna die vlieënde piering as ’n argitektoniese motief gebruik.<ref>{{Cite book |last=Walla |first=Douglas |url=https://books.google.com/books?id=iErAEAAAQBAJ&pg=PA77 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117163054/https://books.google.com/books?id=iErAEAAAQBAJ&pg=PA77 |archive-date=17 November 2025 |url-status=live |title=The Essential Paul Laffoley: Works from the Boston Visionary Cell |date=9 Mei 2016 |publisher=University of Chicago Press |isbn=978-0-226-31541-6}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hamilton |first=Tierney |date=19 Julie 2019 |title=Imagining the Future Through Frank Lloyd Wright's Work |url=https://franklloydwright.org/imagining-the-future-through-frank-lloyd-wrights-work/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122131941/https://franklloydwright.org/imagining-the-future-through-frank-lloyd-wrights-work/ |archive-date=22 Januarie 2025 |url-status=live |publisher=Marin Cultural Association}}</ref> Wright se sirkelvormige Annunciation Greek Orthodox Church in Wauwatosa, [[Wisconsin]], Verenigde State, is gekap met ’n plat koepel oor honderd voet oor.<ref>{{Cite web |date=1 Januarie 2012 |title=9400 W Congress St |url=https://www.wisconsinhistory.org/Records/Property/HI8918 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.wisconsinhistory.org/Records/Property/HI8918 |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |website=Architecture and History Inventory |publisher=Wisconsin Historical Society |language=en}}</ref> [[Lêer:Spaceship osciron 02.jpg|duimnael|Tentoonstellingsmodel van ’n vlieënde piering (2022)]] Ruimtetuie is een van die onderwerpe van [[popargitektuur]]. Ook bekend as mimetiese argitektuur, is popargitektuur die praktyk om strukture te skep wat soos ander bestaande voorwerpe lyk.<ref>{{Cite web |last=Campbell |first=Tori |title=The Art of Imitation: Novelty Architecture |date=29 Januarie 2021 |url=https://magazine.artland.com/the-art-of-imitation-novelty-architecture/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250327035816/https://magazine.artland.com/the-art-of-imitation-novelty-architecture/ |archive-date=27 Maart 2025 |url-status=dead}}</ref> Die Kommunist-era Kielce-busstasie in Kielce, [[Pole]], is deur argitek Edward Modrzejewski ontwerp om soos ’n VVV te lyk.<ref>{{multiref2 |{{cite news |last1=M.D. |title=Love Them or Hate Them |url=https://www.economist.com/eastern-/2013/12/19/love-them-or-hate-them |access-date=13 September 2024 |work=Economist |date=19 Desember 2013}} |{{Cite web |year=2020 |title=Kielce Bus Station |url=https://www.sageglass.com/en-gb/case-studies/kielce-bus-station |archive-url=https://web.archive.org/web/20251116161714/https://www.sageglass.com/en-gb/case-studies/kielce-bus-station |archive-date=16 November 2025 |url-status=live |website=SageGlass}} |{{cite web |title=Kielce Bus Station in Kielce, Poland |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/kielce-bus-station-poland/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250111182346/https://www.kathmanduandbeyond.com/kielce-bus-station-poland/ |archive-date=11 Januarie 2025 |url-status=live |website=Kathmandu & Beyond |access-date=13 September 2024 |date=20 Desember 2018}} }}</ref> Die historiese landmerkarena in [[Katowice]], [[Pole]], word Spodek (Pools vir "piering") genoem op grond van sy ooreenkoms met die pierings van 1960’s wetenskapsfiksie.<ref>{{cite book |last1=Bulsa |first1=Michał |last2=Grzegorek |first2=Grzegorz |last3=Tabaczyński |first3=Piotr |last4=Waniek |first4=Henryk |last5=Witaszczyk |first5=Beata |title=Domy i gmachy Katowic |date=2013 |publisher=Wydawnictwo Prasa i Książka Grzegorz Grzegorek |location=Katowice |isbn=978-83-63780-00-5 |page=208}}</ref> Ander [[Modernisme|modernistiese]] en [[Brutalisme|brutalistiese]] VVV-strukture sluit in die Oekraïense Instituut vir Wetenskaplike, Tegniese en Ekonomiese Inligting,<ref>{{Cite web |date=7 Januarie 2019 |title=Institute of Scientific & Technological Research & Development, Kyiv |url=https://www.kathmanduandbeyond.com/ukrainian-institute-scientific-technological-research-development-kiev/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221221065646/https://www.kathmanduandbeyond.com/ukrainian-institute-scientific-technological-research-development-kiev/ |archive-date=21 Desember 2022 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |website=Kathmandu & Beyond}}</ref> Bulgarije se [[Boezloedja-monument|Buzludzha monument]],<ref>{{Cite news |last=Salem |first=Jarryd |date=18 Januarie 2017 |title=Inside Bulgaria's Crumbling Communist UFO |url=https://www.cnn.com/travel/article/bulgaria-buzludzha-monument/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.cnn.com/travel/article/bulgaria-buzludzha-monument/index.html |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=CNN |language=en}}</ref> die Brug van die Slowaakse Nasionale Opstand (''Most SNP'') in [[Bratislava]], Slowakye,<ref>{{cite news |last1=Majumdar |first1=Debashree |title=Rough Edges of Bratislava |url=https://openthemagazine.com/travel-issue-2019/rough-edges-of-bratislava/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314234154/https://openthemagazine.com/travel-issue-2019/rough-edges-of-bratislava/ |archive-date=14 Maart 2026 |url-status=live |access-date=2 Oktober 2024 |work=Open The Magazine |date=28 Junie 2019}}</ref> en The Flying Saucer in [[Sharjah]], [[Verenigde Arabiese Emirate]].<ref>{{Cite news |last=Ravenscroft |first=Tom |date=28 September 2020 |title=Sharjah's Brutalist Flying Saucer Turned into Arts Centre |url=https://www.dezeen.com/2020/09/28/brutalist-flying-saucer-sharjah-art-foundation-spacecontinuum-design-studio/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241227061127/https://www.dezeen.com/2020/09/28/brutalist-flying-saucer-sharjah-art-foundation-spacecontinuum-design-studio/ |archive-date=27 Desember 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=Dezeen |language=en}}</ref> Die Westall UFO is herdien met die Grange Reserve UFO Park, wat ’n UFO met rooi glybane bevat wat op die gerapporteerde waarneming gemodelleer is.<ref name="Kingston">{{Cite web |title=The Grange Reserve (UFO Park) |url=https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-url=https://archive.today/20210621110501/https://www.kingston.vic.gov.au/Outdoors/Parks-Playgrounds/Playgrounds/The-Grange-Reserve-UFO-Park |archive-date=21 Junie 2021 |access-date=24 Maart 2021 |website=kingston.vic.gov.au |publisher=Kingston City Council}}</ref> Roswell, [[Nieu-Meksiko]], is ’n VVV-toeriste-bestemming in die Suidwestelike Verenigde State. Baie strukture in Roswell, insluitend die straatligte en die McDonald's, is ontwerp rondom buitenaardse temas.<ref>{{Cite news |last1=Siegler |first1=Kirk |last2=Baker |first2=Liz |date=5 Junie 2021 |title=The Truth Is (Still) Out There In 'UFO Capital' Roswell, New Mexico |url=https://www.npr.org/2021/06/05/1003267794/the-truth-is-still-out-there-in-ufo-capital-roswell-new-mexico |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617222708/https://www.npr.org/2021/06/05/1003267794/the-truth-is-still-out-there-in-ufo-capital-roswell-new-mexico |archive-date=17 Junie 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=NPR}}</ref> Moonbeam, [[Ontario]], Kanada, het ’n buitenaardse wese as sy maskotte en ’n prominente padlangs vlieënde piering by sy welkom-sentrum.<ref>{{Cite web |last=Dunne |first=Nick |title=Roadside-Attraction Showdown: Moonbeam's Flying Saucer |url=https://www.tvo.org/article/roadside-attraction-showdown-moonbeams-flying-saucer |access-date=13 September 2024 |website=TVO Today}}</ref> UFO-vormige huise sluit in die Futuro-kapsules ontwerp deur Matti Suuronen,<ref>{{Cite news |last=Terzon |first=Emilia |date=3 September 2015 |title=Australia's Lost Futuro: The Tropical UFO Shaped Ski Chalet |url=https://www.abc.net.au/news/2015-09-03/futuro-home-flying-saucer-shaped-ski-chalet-became-darwin-icon/6730594 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.abc.net.au/news/2015-09-03/futuro-home-flying-saucer-shaped-ski-chalet-became-darwin-icon/6730594 |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=ABC News |language=en-AU}}</ref> die voormalige Sanzhi UFO houses uit die Sanzhi District, [[Nieu-Taipei]], Taiwan,<ref>{{Cite news |last=Morrison |first=Geoffrey |date=23 September 2018 |title=The Sci-Fi Future Stands Derelict: Taiwan's Abandoned UFO Houses |url=https://www.cnet.com/tech/computing/the-sci-fi-future-stands-derelict-taiwans-abandoned-ufo-houses/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.cnet.com/tech/computing/the-sci-fi-future-stands-derelict-taiwans-abandoned-ufo-houses/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=CNET |language=en}}</ref> en kunstenaar Harry Visser se ikoniese huis in [[Roodepoort]], Johannesburg, Suid-Afrika.<ref>{{Cite news |last=Patrick |first=Alex |date=15 Februarie 2019 |title=If You've Got a UFO Obsession & R50k for Rent, We've Got a Jozi House for You |url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/home-and-gardening/2019-02-15-if-youve-got-a-ufo-obsession--r50k-for-rent-weve-got-a-jozi-house-for-you/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.timeslive.co.za/sunday-times/lifestyle/home-and-gardening/2019-02-15-if-youve-got-a-ufo-obsession--r50k-for-rent-weve-got-a-jozi-house-for-you/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=13 September 2024 |work=Sunday Times}}</ref> === Breër popkultuur === [[Lêer:Masudaya – Battery Operated – Tin UFO – Galaxy Flying Saucer X-7 (銀河円盤 X-7) – Close Up.jpg|Battery-aangedrewe tin UFO|duimnael]] Vlieënde pierings was ’n alomteenwoordige deel van popkultuur van 1947 tot die middel van die 1970’s.<ref name="Reece-2014" /> Vlieënde skyf-motiewe is in speelgoed en ander nuuskierighede gebruik kort nadat die vroegste verslae verskyn het. Die [[frisbee]] is in 1948 vrygestel en aanvanklik as die "vlieënde piering" gemerk.<ref>{{Cite web |date=12 September 2024 |title=On This Day (Jan. 23) in History – 1957 – Toy Company Wham-O Produces First Frisbees |url=https://www.heraldchronicle.com/news/history/on-this-day-jan-23-in-history-1957-toy-company-wham-o-produces-first-frisbees/article_4108a409-4341-5ab1-bd1d-7f79c415c409.html |access-date=13 September 2024 |website=Herald Chronicle |language=en |archive-date=13 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082228/https://www.heraldchronicle.com/news/history/on-this-day-jan-23-in-history-1957-toy-company-wham-o-produces-first-frisbees/article_4108a409-4341-5ab1-bd1d-7f79c415c409.html |url-status=dead }}</ref> Vlieënde piering-lekkers is in die 1950’s bekendgestel toe ’n Belgiese produsent van kommuniehosties ’n daling in verkope gehad het.<ref>{{Cite web |last=Banim |first=Julia |date=10 April 2023 |title=People Astounded over History Behind Flying Saucer Sweets from Their Childhood |url=https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/people-astounded-after-learning-history-29670333 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082226/https://www.mirror.co.uk/news/weird-news/people-astounded-after-learning-history-29670333 |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |website=The Mirror |language=en}}</ref> Saam met ander vintage lekkers het hulle sedertdien hernieude belangstelling van kliënte as "retro" gesien.<ref>{{Cite news |last=Salter |first=Katy |date=6 Augustus 2014 |title=Sherbet Dips, Flying Saucers and the British Retro Sweet Revival |url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2014/aug/06/sweets-british-retro-revival-made-simple-bbc-hope-greenwood |access-date=12 September 2024 |work=The Guardian}}</ref> In die 1950’s en vroeë 1960’s was Japan ’n groot vervaardiger van blikke speelgoed dikwels met ruimte-temas soos robotte, vuurpyle en vlieënde skywe.<ref>{{multiref2 |{{Cite journal |last=Elsass |first=Bruce |date=2023-09-20 |title=The Journal of Antiques and Collectibles |url=https://journalofantiques.com/features/japanese-tin-toys-a-craze-that-rebuilt-post-war-japan/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231207065047/https://journalofantiques.com/features/japanese-tin-toys-a-craze-that-rebuilt-post-war-japan/ |archive-date=2023-12-07 |url-status=live |journal=Journal of Antiques and Collectibles |language=en-US}} |{{Cite web |last=Bunte |first=Jim |date=1999 |title=My Spacetoy History |url=https://vintagespacetoys.com/about/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082228/https://vintagespacetoys.com/about/ |archive-date=2024-09-13 |url-status=live |access-date=2024-09-13 |website=Vintage Spacetoys}} |{{Cite book |last=Teruhisa |first=Kitahara |url=https://archive.org/details/robotsspaceships0000unse |title=Robots : spaceships & other tin toys |date=2006 |publisher=Koln |isbn=978-3-8228-5062-6}} }}</ref> Deur die 1950’s het musikante soos Billy Lee Riley, Jesse Lee Turner, en Betty Johnson novelty-liedjies oor vlieënde skywe en buitenaardse indringers vrygestel. Bill Buchanan en Dickie Goodman het die eerste break-in-opnames, "The Flying Saucer", vrygestel, wat die vorm van ’n nagemaakte nuusuitsending oor ’n buitenaardse invasie geneem het.<ref>{{cite web |last1=Blevins |first1=Joe |title=Let's Celebrate Alien Day with Crazy Late 1950s Novelty Songs |url=https://www.avclub.com/let-s-celebrate-alien-day-with-crazy-late-1950s-novelty-1798246619 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260314125415/https://www.avclub.com/let-s-celebrate-alien-day-with-crazy-late-1950s-novelty-1798246619 |archive-date=14 Maart 2026 |url-status=live |website=AV Club |access-date=7 Oktober 2024 |date=26 April 2016}}</ref> Disneyland het ''Flying Saucers'', ’n aantreklikheid waar gaste ’n sweefskyf kon bestuur deur hul eie liggaam te kantel, oopgemaak.<ref name="Gnerre-2019">{{cite news |last1=Gnerre |first1=Sam |title=South Bay History: Flying Saucers Land with a Vengeance in 1950s Pop Culture |url=https://www.dailybreeze.com/2019/04/01/south-bay-history-flying-saucers-land-with-a-vengeance-in-1950s-pop-culture/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402141505/https://www.dailybreeze.com/2019/04/01/south-bay-history-flying-saucers-land-with-a-vengeance-in-1950s-pop-culture/ |archive-date=2 April 2019 |url-status=live |access-date=4 Oktober 2024 |work=Daily Breeze |date=1 April 2019}}</ref> Videospelletjies het ’n lang geskiedenis van die uitbeelding van vlieënde pierings, tipies as antagoniste.<ref name="Winchester-2022">{{Cite web |last=Winchester |first=Jonah |date=14 Augustus 2022 |title=8 Iconic Flying Saucers In Gaming |url=https://www.thegamer.com/most-iconic-flying-saucers-in-gaming/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250801232008/https://www.thegamer.com/most-iconic-flying-saucers-in-gaming/ |archive-date=1 Augustus 2025 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |website=TheGamer |language=en}}</ref> In die speelhallen het die gewilde vroeë skiet-spelletjies ''Asteroids'' (1979) en ''Space Invaders'' (1978) vlieënde pierings as "bonus"-vyande uitgebeeld wat slegs kortliks verskyn het.<ref>{{Cite web |last=Jozefowicz |first=Gabriela |date=30 Desember 2023 |title=The Rise of the Arcade |url=https://theboar.org/2023/12/the-rise-of-the-arcade-by-gabriela-jozefowicz/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240913082227/https://theboar.org/2023/12/the-rise-of-the-arcade-by-gabriela-jozefowicz/ |archive-date=13 September 2024 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |website=theboar.org}}</ref> ''Super Mario Land'', een van [[Nintendo]] se lanseertitels vir die oorspronklike Game Boy, het ruimtetuie bevat wat op foto's deur George Adamski gemodelleer is en tussen verskeie monumente gestel is wat valslik aan antieke ruimtetuigreisigers toegeskryf word, soos die [[Egiptiese piramide|Egiptiese piramides]] en die monolitiese [[Moai]] van Paas-Eiland.<ref>{{Cite web |last=Lambie |first=Ryan |date=22 April 2019 |title=Super Mario Land: The Brilliance of an Underrated Classic |url=https://www.denofgeek.com/games/super-mario-land-underrated-classic/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810093738/https://www.denofgeek.com/games/super-mario-land-underrated-classic/ |archive-date=10 Augustus 2024 |url-status=live |access-date=12 September 2024 |website=Den of Geek}}</ref> Die ''XCOM''-reeks stel spelers voor om ’n invasie van buitenaardse wesens wat in vlieënde skywe op aarde land, te keer. Pierings het verskyn as ’n vaartuig wat spelers in ''Fortnite'', ''Destroy All Humans'', en ''Spore'' kan beheer.<ref name="Winchester-2022" /> ==Verwysings== {{Reflist}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Misterie]] [[Kategorie:Skynwetenskappe]] 7ocmtefidxbgzl8nbfh61iwzp1zom2p Cannes-rolprentfees 2024 0 458129 3373012 2888644 2026-11-16T06:11:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373012 wikitext text/x-wiki {{Cannesfees | naam = Cannes-rolprentfees 2024 | datum = 14-25 Mei 2024 | plek = [[Cannes]], [[Frankryk]] |aanbieder = Camille Cottin | getal = 22 (In Kompetisie) | webtuiste = [http://www.festival-cannes.com/en Cannes-rolprentfees] | openingsfliek = ''The Second Act'' | palmedor = ''Anora'' }} Die '''77ste Cannes-rolprentfees''' het van 14 tot 25 Mei 2024 plaasgevind.<ref>{{Cite web |title=Press Area |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/ |access-date=2024-01-02 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cornucopia Events {{!}} Cannes Film Festival 2024 |url=https://www.cornucopia-events.co.uk/cannesfilmfestival/ |access-date=2024-01-02 |website=www.cornucopia-events.co.uk |archive-url=https://web.archive.org/web/20240102160558/https://www.cornucopia-events.co.uk/cannesfilmfestival/ |archive-date=2024-01-02 |url-status=dead}}</ref> Die [[Amerika]]anse aktrise en rolprentvervaardiger [[Greta Gerwig]] was die voorsitter van die hoofjurie<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-12-14 |title=Greta Gerwig, Jury President of the 77th Cannes Film Festival |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/greta-gerwig-jury-president-of-the-77th-cannes-film-festival/ |access-date=2024-01-03 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> en die [[Kanada|Kanadese]] akteur en rolprentvervaardiger [[Xavier Dolan|Xavier Dolan-Tadros]] van die jurie vir ''Un Certain Regard''. Die Amerikaanse fliekmaker Sean Baker het die [[Palme d'Or]], die topprys, gewen met die komediedrama ''Anora''.<ref name="77th Cannes winners">{{Cite web |date=2024-05-25 |title=The 77th Festival de Cannes winners' list |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/the-77th-festival-de-cannes-winners-list/ |access-date=2024-05-26 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> Drie ere-Palme d'Or is toegeken: die eerste op die openingseremonie aan [[Meryl Streep]];<ref name=":7">{{Cite web |date=2024-05-02 |title=Meryl Streep Guest of honour at the opening ceremony of the 77th Festival de Cannes |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/meryl-streep-guest-of-honour-at-the-opening-ceremony-of-the-77th-festival-de-cannes/ |access-date=2024-05-02 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> die tweede aan die [[animasie]]ateljee Studio Ghibli;<ref name=":3">{{Cite web |last=Tangcay |first=Jazz |date=2024-04-17 |title=Studio Ghibli to Receive Honorary Palme d'Or at Cannes Film Festival |url=https://variety.com/2024/film/global/studio-ghibli-honorary-palme-dor-cannes-film-festival-1235973830/ |access-date=2024-04-17 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-04-17 |title=Studio Ghibli Honorary Palme d'or of the 77th Festival de Cannes |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/studio-ghibli-honorary-palme-d-or-of-the-77th-festival-de-cannes/ |access-date=2024-04-18 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref> en die derde op die afsluitingseremonie aan [[George Lucas]].<ref name=":1">{{Cite web |date=2024-04-09 |title=George Lucas Honorary Palme d'or of the 77th Festival de Cannes |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/george-lucas-honorary-palme-d-or-of-the-77th-festival-de-cannes/ |access-date=2024-04-09 |website=Festival de Cannes |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/05/les-miserables-cannes-film-festival-workers-planning-protests-potential-strike-action-over-pay-1235899443/|title=Les Misérables! Cannes Film Festival Workers Planning Protests & Potential Strike Action Over Pay|date=May 2024 |publisher=Deadline}}</ref> 'n Paar dae voor die openingseremonie het feeswerkers begin staak. Die groep Platsak agter die Skerms ([[Frans]]: ''Sous les écrans la dèche'') het 'n klagte openbaar gemaak oor die onsekere aard van rolprentfeeswerk.<ref>{{Cite web |last=Roxborough |first=Scott |date=6 May 2024 |title=Cannes Festival Workers Group Calls for Strike Action |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/cannes-festival-workers-calls-for-strike-action-1235890760/ |access-date=6 May 2024 |website=The Hollywood Reporter |language=en}}</ref> Nadat amptelik bekend gemaak is dat ''The Seed of the Sacred Fig''<nowiki/> vir die hoofkompetisie gekies is, is die [[Iran]]se rolprentvervaardiger Mohammad Rasoulof tot agt jaar tronkstraf, 'n drag slae, 'n boete en beslaglegging van eiendom gevonnis op aanklag van "propaganda teen die regering". Akteurs en ander werkers is ondervra en druk is op hulle uitgeoefen om Rasoulof te oorreed om die prent van die fees te onttrek.<ref>{{Cite web |last=Vivarelli |first=Nick |date=2024-05-02 |title=Iran Pressures Mohammed Rasoulof to Pull 'Seed of the Sacred Fig' From Cannes, Slaps Travel Ban on Film's Actors |url=https://variety.com/2024/film/festivals/iran-pressures-mohammed-rasoulof-to-pull-seed-of-the-sacred-fig-cannes-travel-ban-1235989516/ |access-date=2024-05-19 |website=Variety |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Goodfellow |first=Melanie |date=2024-05-08 |title=Mohammad Rasoulof Sentenced To Eight Years In Prison, Flogging & Confiscation Of Property, Says Lawyer |url=https://deadline.com/2024/05/mohammad-rasoulof-sentenced-to-eight-years-prison-flogging-confiscation-1235908664/ |access-date=2024-05-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> Kort daarna het Rasoulof en 'n paar stelwerkers uit Iran na [[Europa]] gevlug en die rolprent se wêreldpremière op 24 Mei 2024 bygewoon.<ref>{{Cite news |last1=Chrisafis |first1=Angelique |last2=Shoard |first2=Catherine |date=2024-05-13 |title=Iranian film director Mohammad Rasoulof flees Iran to avoid prison |url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/13/iranian-film-director-mohammad-rasoulof-flees-iran-to-avoid-prison |access-date=2024-05-13 |work=The Guardian |language=en |issn=0261-3077}}</ref> Op die rooitapyt het Rasoulof foto's van die akteurs Soheila Golestani en Missagh Zareh oomhoog gehou; hulle kon nie Iran verlaat nie omdat beslag gelê is op hulle paspoorte. Die prent het 'n staande ovasie van 12 minute gekry.<ref>{{Cite web |last1=Setoodeh |first1=Ramin |last2=Shafer |first2=Ellise |date=2024-05-24 |title=Mohammad Rasoulof's 'Seed of the Sacred Fig' Shakes Up Cannes With 2024 Record 12-Minute Standing Ovation, Becoming Palme d'Or Frontrunner |url=https://variety.com/2024/film/festivals/mohammad-rasoulof-seed-of-the-sacred-fig-cannes-standing-ovation-1236015491/ |access-date=2024-05-24 |website=Variety |language=en-US}}</ref> Die fees is geopen met die [[Frankryk|Franse]] [[komedie]] ''The Second Act'' deur Quentin Dupieux.<ref>{{Cite web |date=April 3, 2024 |title=Quentin Dupieux's new comedy to open the 77th Festival de Cannes |url=https://www.festival-cannes.com/en/press/press-releases/quentin-dupieux-s-new-comedy-to-open-the-77th-festival-de-cannes/ |website=Festival de Cannes}}</ref> == Belangrikste rolprentpryse == {{Kombi-beeld|Greta Gerwig Berlinale 2018.jpg|Xavier Dolan Cannes 2016.jpg| |align=right |width=130px |caption1=[[Greta Gerwig]]. |caption2=Xavier Dolan. }} {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:30%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:30%" | Regisseur ! style="background:#FAF0BE; width:25%" | Land ! style="background:#FAF0BE; width:15%" | Prys |- | ''Anora'' || Sean Baker || VSA || [[Palme d'Or]] |- | ''All We Imagine as Light'' || Payal Kapadia || Frankryk, Indië, Nederland, Luxemburg, Italië || Grand Prix |- | ''Emilia Pérez'' || Jacques Audiard || Frankryk, Mexiko || Jurieprys |- | ''Armand'' || Halfdan Ullmann Tøndel || Noorweë, Nederland, Duitsland, Swede || Caméra d'Or |- | ''Sunflowers Were the First Ones to Know...'' || Chidananda S. Naik || FTII Pune, Indië || Cinéfondation |- | ''Three Kilometres to the End of the World'' || Emanuel Pârvu<ref>{{Cite web |last=Beauvallet |first=Ève |title=Festival de Cannes 2024 : la Queer Palm, fluidité à tout prix |url=https://www.liberation.fr/culture/festival-de-cannes-2024-la-queer-palm-fluidite-a-tout-prix-20240524_RL7EHGVWRFG5NET2FPPOHSUXII/ |access-date=2024-05-25 |website=Libération |language=fr}}</ref> || Roemenië || Queer Palm |- | ''The Man Who Could Not Remain Silent'' || Nebojša Slijepčević || Kroasië, Frankryk, Slowenië, Bulgarye || Kortfilm-Palme d'Or |} == Ander pryse == {| class="wikitable" style="width:85%; font-size:90%" ! style="background:#FAF0BE; width:20%" | Prys ! style="background:#FAF0BE; width:20%" | Wenner ! style="background:#FAF0BE; width:30%" | Rolprent ! style="background:#FAF0BE; width:30%" | Land |- | Beste regisseur || Miguel Gomes || ''Grand Tour''|| Portugal |- | Beste draaiboek || Coralie Fargeat || ''The Substance'' || Frankryk |- | Beste akteur || [[Jesse Plemons]] || ''Kinds of Kindness'' || VSA |- | Beste aktrise || Adriana Paz, Karla Sofía Gascón, [[Selena Gomez]] en [[Zoe Saldaña]] || ''Emilia Pérez'' || Frankryk, Mexiko |} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.festival-cannes.com/en Fees se amptelike webtuiste] {{vertaaluit| taalafk = en | il = 2024 Cannes Film Festival}} {{Cannes-rolprentfeeste}} [[Kategorie:Cannes-rolprentfees]] 728kpt4889f0gddishh3nol7r2pw06z Cineraria 0 458930 3373070 3279265 2026-11-16T08:33:10Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373070 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cineraria geifolia 28092003 Afrique du sud.jpg |image_caption = ''Cineraria geifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Cineraria |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Xenocarpus'' <small>Cass.</small> }} '''''Cineraria''''' is 'n [[genus]] van blomplante (kruie of struike) wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], insluitend [[Madagaskar]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. == Spesies == Daar is 48 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024902-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20241204093250/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30024902-2 |argiefdatum= 4 Desember 2024 |besoekdatum=13 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cineraria abyssinica]]'' <small>Sch.Bip. ex A.Rich.</small> * ''[[Cineraria albicans]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cineraria albomontana]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria alchemilloides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria anampoza]]'' <small>(Baker) Baker</small> * ''[[Cineraria angulos]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Cineraria arctotidea]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria aspera]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Cineraria atriplicifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria austrotransvaalensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria britteniae]]'' <small>Hutch. & [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cineraria burkei]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Cineraria canescens]]'' <small>J.C.Wendl. ex Link</small> * ''[[Cineraria cyanomontana]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria decipiens]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cineraria deltoidea]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cineraria densiflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Cineraria dieterlenii]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Cineraria dryogeton]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria erodioides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria erosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cineraria exilis]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria geifolia]]'' <small>(L.) L.</small> * ''[[Cineraria geraniifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria glandulosa]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria grandibracteata]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria huilensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria lanosa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria laxiflora]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Cineraria lobata]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Cineraria longipes]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cineraria lyratiformis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria magnicephala]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria mazoensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Cineraria microglossa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria mitellifolia]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Cineraria mollis]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Cineraria ngwenyensis]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria parvifolia]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Cineraria pinnata]]'' <small>O.Hoffm. ex Schinz</small> * ''[[Cineraria platycarpa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria polycephala]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria pulchra]]'' <small>Cron</small> * ''[[Cineraria saxifraga]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cineraria sebaldii]]'' <small>Cufod.</small> * ''[[Cineraria tomentolanata]]'' <small>[[Rafaël Govaerts|Govaerts]]</small> * ''[[Cineraria vagans]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cineraria vallis-pacis]]'' <small>Dinter ex Merxm.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Annie L. Pressland Cineraria still life.jpg Cineraria 2.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cineraria| ]] rqmmdlso690adc6rw0p5iiay0wwwofd Crassothonna 0 458946 3373107 2889115 2026-11-16T09:58:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373107 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Crassothonna_cylindrica_(Asteraceae)_(37204306650).jpg |image_caption = ''Crassothonna cylindrica'' |display_parents = 3 |taxon = Crassothonna |authority = B.Nord., (2012) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Crassothonna''''' is 'n [[genus]] van haarlose klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Aizoaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Lesotho]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is vyftien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77123776-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260413234232/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77123776-1 |argiefdatum=13 April 2026 |besoekdatum=13 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Crassothonna agaatbergensis]]'' <small>Swanepoel</small> * ''[[Crassothonna alba]]'' <small>([[Robert Harold Compton|Compton]]) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna cacalioides]]'' <small>(L.f.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna capensis]]'' <small>(L.H.Bailey) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna clavifolia]]'' <small>([[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna cylindrica]]'' <small>(Lam.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna discoidea]]'' <small>(Oliv.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna floribunda]]'' <small>(Schltr.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna moniliformis]]'' <small>R.J.McKenzie & A.P.Dold</small> * ''[[Crassothonna opima]]'' <small>(Merxm.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna patula]]'' <small>(Schltr.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna protecta]]'' <small>(Dinter) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna rechingeri]]'' <small>(B.Nord.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna sedifolia]]'' <small>(DC.) B.Nord.</small> * ''[[Crassothonna sparsiflora]]'' <small>(S.Moore) B.Nord.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Crassothonna| ]] n4p6qd35wkyrggxng4jadicmqrt9ads Cotula 0 459060 3373103 3279267 2026-11-16T09:48:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373103 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = BrassButtonsHand.jpg |image_caption = ''Cotula coronopifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Cotula |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cenia'' <small>Comm. ex Juss.</small> * ''Ctenosperma'' <small>Hook.f.</small> * ''Gymnogyne'' <small>Steetz</small> * ''Lancisia'' <small>Fabr.</small> * ''Lancisia'' <small>Lam.</small> * ''Leptogyne'' <small>Less.</small> * ''Machlis'' <small>DC.</small> * ''Otochlamys'' <small>DC.</small> * ''Pleiogyne'' <small>K.Koch</small> * ''Sphaeroclinium'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Strongylosperma'' <small>Less.</small> }} '''''Cotula''''' (knoppies) is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruid]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. In [[Suid-Afrika]] is twintig spesies deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is 51 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30017050-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260121070200/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30017050-2 |argiefdatum=21 Januarie 2026 |besoekdatum=17 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Cotula abyssinica]]'' <small>Sch.Bip. ex A.Rich.</small> * ''[[Cotula andreae]]'' <small>(E.Phillips) K.Bremer & Humphries</small> * ''[[Cotula anthemoides]]'' <small>L.</small> * ''[[Cotula australis]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cotula barbata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula bipinnata]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Cotula bracteolata]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Cotula calcicola]]'' <small>Jakoet, Mucina & Magee</small> * ''[[Cotula ceniifolia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula coronopifolia]]'' <small>L.</small> * ''[[Cotula cotuloides]]'' <small>(Steetz) Druce</small> * ''[[Cotula cryptocephala]]'' <small>Sch.Bip. ex A.Rich.</small> * ''[[Cotula dielsii]]'' <small>Muschl.</small> * ''[[Cotula discolor]]'' <small>(DC.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & Mucina</small> * ''[[Cotula duckittiae]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) K.Bremer & Humphries</small> * ''[[Cotula eckloniana]]'' <small>(DC.) Levyns</small> * ''[[Cotula filifolia]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Cotula goughensis]]'' <small>Rud.Brown</small> * ''[[Cotula hemisphaerica]]'' <small>(Roxb.) Wall. ex C.B.Clarke</small> * ''[[Cotula heterocarpa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula hispida]]'' <small>(DC.) Harv.</small> * ''[[Cotula kotschyi]]'' <small>Benth. & Hook.f.</small> * ''[[Cotula laxa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula lineariloba]]'' <small>(DC.) Hilliard</small> * ''[[Cotula loganii]]'' <small>Hutch.</small> * ''[[Cotula macroglossa]]'' <small>Bolus ex Schltr.</small> * ''[[Cotula membranifolia]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cotula microglossa]]'' <small>(DC.) O.Hoffm. & Kuntze</small> * ''[[Cotula montana]]'' <small>[[Robert Harold Compton|Compton]]</small> * ''[[Cotula moseleyi]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Cotula myriophylloides]]'' <small>Hook.</small> * ''[[Cotula nigellifolia]]'' <small>(DC.) K.Bremer & Humphries</small> * ''[[Cotula nudicaulis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Cotula paludosa]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cotula paradoxa]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Cotula pedicellata]]'' <small>Compton</small> * ''[[Cotula pedunculata]]'' <small>(Schltr.) E.Phillips</small> * ''[[Cotula perennans]]'' <small>Jakoet, Mucina & Magee</small> * ''[[Cotula pruinosa]]'' <small>(DC.) Jakoet & Magee</small> * ''[[Cotula pterocarpa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula pusilla]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Cotula rosea]]'' <small>(Less.) Bojer ex B.D.Jacks.</small> * ''[[Cotula sericea]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cotula socialis]]'' <small>Hilliard</small> * ''[[Cotula sororia]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula thunbergii]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cotula tuberculata]]'' <small>Jakoet & Magee</small> * ''[[Cotula turbinata]]'' <small>L.</small> * ''[[Cotula villosa]]'' <small>DC.</small> * ''[[Cotula vulgaris]]'' <small>Levyns</small> * ''[[Cotula zeyheri]]'' <small>Fenzl ex Harv.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Cotula anthemoides.jpg Cotula duckittiae.jpg Flowers at Kirstenbosch botanical garden, Cape Town 37.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cotula| ]] een1npg1peb926legseciq9xo41jkog Cape Winelands Airport 0 459303 3373013 2887611 2026-11-16T06:18:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373013 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Cape Winelands Airport | image = | image_size = | image_alt = | caption = | IATA = | ICAO = FAWN | FAA = | TC = | LID = | GPS = | WMO = | type = Privaat | owner-oper = | owner = Cape Winelands Airport | operator = RSA.aero | opened = {{start date and age|1943|df=y}} | closed = | city-served = [[Stad Kaapstad]] | location = [[R312 (Suid-Afrika)|Lichtenburgweg]], 13 km van [[Durbanville]], [[Wes-Kaap]] | hub = | focus_city = | operating_base = | built = | used = | commander = | occupants = | timezone = | utc = [[UTC+02:00]] | summer = | utcs = | elevation-m = 122<ref name= "CWA - Current Airport"></ref> | elevation-f = 400 | metric-elev = | coordinates = {{coord|33|46|10|S|18|44|00|O|type:airport|aansig=inlyn,titel}} | website = https://capewinelands.aero | image = FAFK14.jpg | caption = Cape Winelands Airport uit die lug gesien | image_map = | image_mapsize = | image_map_alt = | image_map_caption = | mapframe = | pushpin_map = Suid-Afrika Wes-Kaap | pushpin_map_caption = <center>Ligging in die Wes-Kaap</center> | pushpin_mapsize = | pushpin_map_alt = | pushpin_relief = | pushpin_image = | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_mark = | pushpin_marksize = | metric-rwy = Y | r1-number = 05/23 | r1-length-m = 900 | r1-length-f = 2&nbsp;952 | r1-surface = Beton<ref name=SA1>SACAA Aeronautical Information Publications, 29 Januarie 2013.</ref> | r2-number = 14/32 | r2-length-m = 700 | r2-length-f = 2&nbsp;296 | r2-surface = Beton<ref name=SA1 /> | h1-number = | h1-length-f = | h1-length-m = | h1-surface = | stat-year = | stat1-header = | stat1-data = | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = }} '''Cape Winelands Airport''' (CWA) is 'n [[lughawe]] in privaatbesit, geleë op 'n Kategorie 1-vliegveld in die [[Stad Kaapstad Metropolitaanse Munisipaliteit|Stad Kaapstad-metropool]], in [[Suid-Afrika]].<ref name="CWA - Current Airport">{{Cite web|url=https://capewinelands.aero/current-airport/|title=CWA - Current Airport|last=|date=|publisher=CWA|access-date=10 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260221074714/https://capewinelands.aero/current-airport/|archive-date=21 Februarie 2026|url-status=dead}}</ref> Dit is 13 km noordoos van die dorp [[Durbanville]] geleë, in die Noordelike Voorstede, en dien tans as 'n algemene vliegveld, wat gebruik word vir vlug-, kring- en noodopleiding, sowel as vir privaatvlugte na en van die [[Boland|Kaapse Wynlande-streek]]. Sedert middel 2025 is die lughawe in 'n beplanningsfase vir herontwikkeling, en is gereed om as [[Kaapstad]] se tweede [[internasionale lughawe]] te dien na voltooiing. Die projek word gedryf deur RSA.aero, 'n konsortium van lugvaartbedryfveterane. Finansieringsgesprekke is aan die gang, 'n Omgewingsmagtiging (OM) is ingedien, en die lughawe beoog om teen 2050 jaarliks meer as 5 miljoen passasiers te akkommodeer.<ref name="New Cape Winelands Airport a step closer to taking off">{{Cite web|url=https://www.thesouthafrican.com/western-cape/cape-town/new-cape-winelands-airport-a-step-closer-to-taking-off-latest-update/|title=New Cape Winelands Airport a step closer to taking off|last=Lambley|first=Garrin|date=23 July 2025|publisher=The South African|access-date=26 July 2025}}</ref> == Geskiedenis == Die lughawe is in 1943 in sy oorspronklike vorm op 'n terrein van 150 ha gebou vir gebruik deur die [[Suid-Afrikaanse Lugmag]]. Dit was oorspronklik Fisantekraal-lughawe genoem, en het 4 aanloopbane gehad. Die vliegveld is in die 1960's aan die plaaslike munisipaliteit oorgedra en in 1993 aan 'n privaateienaar verkoop. In 2021 het die Suid-Afrikaanse miljardêr Rob Hersov sy voorneme aangekondig om die lughawe te koop en dit in 'n sekondêre lugvaartsentrum vir Kaapstad te omskep, met die fokus op plaaslike vlugte.<ref>{{Cite web|url=https://www.aerotelegraph.com/milliardaer-plant-neuen-flughafen-fuer-kapstadt|title=Milliardär plant zweiten Flughafen für Kapstadt|date=13 March 2021|lang=de}}</ref> Teen 2025 is slegs 2 van die oorspronklike 4 aanloopbane steeds in gebruik: 05/23 en 14/32. Die ou taxibane en ander aanloopbane word nie meer gebruik nie, maar is steeds uit die lug sigbaar. Beplanning vir herontwikkeling in 'n internasionale kommersiële lughawe is aan die gang. In September 2025 het die Besturende Direkteur van die Cape Winelands-lughawe, Deon Cloete (voormalige Hoofbestuurder van [[Kaapstad Internasionale Lughawe]]), verklaar dat die byvoeging van 'n tweede lughawe tot 'n internasionale stad soos Kaapstad globale mededingendheid sou verhoog. Hy het verder gesê dat die byvoeging van verhoogde lugvaartkapasiteit voorsiening sal maak vir voortgesette vlugte indien een lughawe tydelik moet sluit.<ref name="CWA awaits decision">{{Cite web|url=https://iol.co.za/news/south-africa/western-cape/2025-09-15-cape-winelands-airport-awaits-decision-on-environmental-assessment-to-begin-construction/|title=Cape Winelands Airport awaits decision on environmental assessment to begin construction|last= Tembo|first=Theolin|date=15 September 2025|publisher=IOL|access-date=19 September 2025}}</ref> In Oktober 2025 het Suid-Afrika se grootste eiendomsbeleggingstrust, Growthpoint Properties, 'n beleggings-, ontwikkelings- en besturende vennoot van Cape Winelands-lughawe geword. Growthpoint het 'n aanvanklike, onbekende belegging in die projek gemaak en hou die reg op toekomstige beleggings.<ref name="Growthpoint">{{Cite web|url=https://www.engineeringnews.co.za/article/growthpoint-invests-in-cape-winelands-airport-development-2025-10-16|title=Growthpoint invests in Cape Winelands Airport development|last= Venter|first=Irma|date=16 October 2025|publisher=Engineering News|access-date=16 October 2025}}</ref> Die Cape Winelands Airport-span sal die lugvaartstrategie en meesterbeplanning van die internasionale lugvaartsentrum lei.<ref name="Growthpoint"/> In November 2025 is berig dat die lughawe Omgewingsmagtiging (OM) van die Wes-Kaapse regering verkry het.<ref name="Cape Winelands Airport secures environmental authorisation">{{Cite web|url=https://www.capetownetc.com/things-to-do-cape-town/wine/cape-winelands-airport-secures-environmental-authorisation-for-major-expansion/|title=Cape Winelands Airport secures environmental authorisation for major expansion|date=1 November 2025|publisher=Cape Town ETC|access-date=8 November 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Lughawens in Suid-Afrika]] svag3h2ecwdovoqwwyn100ys5g14fsa Amellus 0 459412 3372869 2888037 2026-11-15T20:00:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372869 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Amellus tridactylus 48288034.jpg |image_caption = ''Amellus tridactylus'' |display_parents = 3 |taxon = Amellus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1759) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Haenelia'' <small>Walp.</small> * ''Kraussia'' <small>Sch.Bip.</small> * ''Susanna'' <small>E.Phillips</small> }} '''''Amellus''''' (grysastertjie) is 'n [[genus]] van eenjarige of meerjarige [[kruid]]e of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. Die genus bestaan uit twaalf [[spesie]]s waarvan vyf deel van die [[fynbos]]-[[ekostreek]] vorm. == Spesies == Daar is twaalf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329857-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260416201817/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:329857-2 |argiefdatum=16 April 2026 |besoekdatum=26 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Amellus alternifolius]]'' <small>Roth</small> * ''[[Amellus asteroides]]'' <small>(L.) Druce</small> * ''[[Amellus capensis]]'' <small>(Walp.) Hutch.</small> * ''[[Amellus coilopodius]]'' <small>DC.</small> * ''[[Amellus epaleaceus]]'' <small>O.Hoffm.</small> * ''[[Amellus flosculosus]]'' <small>DC.</small> * ''[[Amellus microglossus]]'' <small>DC.</small> * ''[[Amellus nanus]]'' <small>DC.</small> * ''[[Amellus reductus]]'' <small>Rommel</small> * ''[[Amellus strigosus]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Less.</small> * ''[[Amellus tenuifolius]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''[[Amellus tridactylus]]'' <small>DC.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Amellus| ]] 6pt72eu87evkomdhl0jdvw9glhbajxr Zyrphelis 0 459456 3372784 2889152 2026-11-15T15:10:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372784 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Zyrphelis taxifolia 217637797.jpg |image_caption = ''Zyrphelis taxifolia'' |display_parents = 3 |taxon = Zyrphelis |authority = Cass., (1829) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Alairia'' <small>Kuntze</small> * ''Gymnostephium'' <small>Less.</small> * ''Heteractis'' <small>DC.</small> * ''Homochroma'' <small>DC.</small> }} '''''Zyrphelis''''' (pluimastertjie) is 'n [[genus]] van meerjarige [[plante]] of klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Angola]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is 24 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11612-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260419085539/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:11612-1 |argiefdatum=19 April 2026 |besoekdatum=27 Maart 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Zyrphelis angolensis]]'' <small>(Chiov.) G.L.Nesom</small> * ''[[Zyrphelis burchellii]]'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis capensis]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis ciliaris]]'' <small>(DC.) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis corymbosa]]'' <small>(Harv.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis crenata]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis decumbens]]'' <small>(Schltr.) G.L.Nesom</small> * ''[[Zyrphelis ecklonis]]'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis foliosa]]'' <small>(Harv.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis fruticosa]]'' <small>(DC.) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis glabra]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis glandulosa]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis lasiocarpa]]'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis leiocarpa]]'' <small>(DC.) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis levis]]'' <small>([[Harry Bolus|Bolus]]) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis macrocarpa]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis microcephala]]'' <small>Nees</small> * ''[[Zyrphelis montana]]'' <small>(Schltr.) G.L.Nesom</small> * ''[[Zyrphelis monticola]]'' <small>([[Robert Harold Compton|Compton]]) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis nervosa]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis outeniquae]]'' <small>(Fourc.) Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis pilosella]]'' <small>(Thunb.) Kuntze</small> * ''[[Zyrphelis spathulata]]'' <small>Zinnecker</small> * ''[[Zyrphelis taxifolia]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Nees</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Zyrphelis| ]] iat1u486aj5clqoz8i3jaz538nza0tv Bowkeria 0 459731 3372974 2889628 2026-11-16T03:46:20Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372974 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Bowkeria verticillata.jpg |image_caption = ''Bowkeria verticillata'' |display_parents = 3 |taxon = Bowkeria |authority = Harv., (1859) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Bowkeria''''' (skulpblombosse) is 'n [[genus]] van [[struik]]e en [[Boom|bome]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Stilbaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Lesotho]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37477-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Bowkeria citrina]]'' <small>Thode</small> * ''[[Bowkeria cymosa]]'' <small>[[Peter MacOwan|MacOwan]]</small> * ''[[Bowkeria verticillata]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) Schinz</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Bowkeria| ]] 7byenutz3usfcocblb5ee5c8uvvwnqe Alectra (plant) 0 459828 3372857 2920963 2026-11-15T19:07:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372857 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Alectra sessiliflora Bioko 2013 2.jpg |image_caption = ''Alectra sessiliflora'' |display_parents = 3 |taxon = Alectra |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1784) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hymenospermum'' <small>Benth.</small> * ''Pseudorobanche'' <small>Rouy</small> * ''Starbia'' <small>Thouars</small> * ''Contarenia'' <small>Vand.</small> }} '''''Alectra''''' (verfblommetjies) is 'n [[genus]] van eenjarige en meerjarige [[kruie]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Orobanchaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 32 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37405-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190812170140/http://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37405-1 |argiefdatum=12 Augustus 2019 |besoekdatum= 3 April 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Alectra alectroides]]'' <small>(S.Moore) Melch.</small> * ''[[Alectra atrosanguinea]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra aurantiaca]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra avensis]]'' <small>(Benth.) Merr.</small> * ''[[Alectra bainesii]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra basserei]]'' <small>Berhaut</small> * ''[[Alectra basutica]]'' <small>(E.Phillips) Melch.</small> * ''[[Alectra capensis]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Alectra dolichocalyx]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra dunensis]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Alectra fruticosa]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra glandulosa]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra gracilis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Alectra hildebrandtii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra hirsuta]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Alectra humbertii]]'' <small>Eb.Fisch.</small> * ''[[Alectra lancifolia]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Alectra linearis]]'' <small>Hepper</small> * ''[[Alectra lurida]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Alectra natalensis]]'' <small>(Hiern) Melch.</small> * ''[[Alectra orobanchoides]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra parasitica]]'' <small>A.Rich.</small> * ''[[Alectra picta]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra pseudobarleriae]]'' <small>(Dinter) Dinter</small> * ''[[Alectra pubescens]]'' <small>Philcox</small> * ''[[Alectra pumila]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Alectra rigida]]'' <small>(Hiern) Hemsl.</small> * ''[[Alectra schoenfelderi]]'' <small>Dinter & Melch.</small> * ''[[Alectra sessiliflora]]'' <small>(Vahl) Kuntze</small> * ''[[Alectra stolzii]]'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''[[Alectra thyrsoidea]]'' <small>Melch.</small> * ''[[Alectra vogelii]]'' <small>Benth.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Alectra| ]] 1m7vom1af0lp6jzr5360pp5acpku0gy Cassine 0 460063 3373023 2893547 2026-11-16T06:51:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373023 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cassine peragua - Cape Town 2.JPG |image_caption = ''Cassine peragua'' |display_parents = 3 |taxon = Cassine |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Cassine''''' (lepelhoutbome) is 'n [[genus]] van [[Boom|bome]], soms [[struik]]e, wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Celastraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6532-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260617100105/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:6532-1 |argiefdatum=17 Junie 2026 |besoekdatum=13 April 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cassine albens]]'' <small>(Retz.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine balae]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine burkeana]]'' <small>(Sond.) Kuntze</small> * ''[[Cassine congylos]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine grossa]]'' <small>(Wall.) Kosterm.</small> * ''[[Cassine kedarnathii]]'' <small>Sasidh. & Swarupan.</small> * ''[[Cassine koordersii]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine micrantha]]'' <small>Loes.</small> * ''[[Cassine obiensis]]'' <small>Kosterm.</small> * ''[[Cassine parvifolia]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Cassine peragua]]'' <small>L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cassine| ]] lucravvge20qixvs8l8lffo5vmfj6t8 Cotyledon 0 460340 3373104 3279275 2026-11-16T09:49:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373104 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cotyledon orbiculata - pigs ear - Cape Point - South Africa 2.JPG |image_caption = ''Cotyledon orbiculata'' |display_parents = 3 |taxon = Cotyledon |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Cotylaria'' <small>Raf.</small> }} '''''Cotyledon''''' is 'n [[genus]] van blomdraende [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Crassulaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Jemen]]. == Spesies == Daar is negentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30005010-2 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cotyledon adscendens]]'' <small>[[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cotyledon barbeyi]]'' <small>Schweinf. ex Baker</small> * ''[[Cotyledon campanulata]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]]</small> * ''[[Cotyledon cuneata]]'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Cotyledon egglii]]'' <small>[[Ernst van Jaarsveld|van Jaarsv.]]</small> * ''[[Cotyledon eliseae]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon flanaganii]]'' <small>[[Selmar Schönland|Schönland]] & Baker f.</small> * ''[[Cotyledon gloeophylla]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon mckayi]]'' <small>N.R.Crouch & [[Gideon Smith|Gideon F.Sm.]]</small> * ''[[Cotyledon nielsii]]'' <small>N.R.Crouch, D.Styles & Mich.Walters</small> * ''[[Cotyledon orbiculata]]'' <small>L.</small> * ''[[Cotyledon papillaris]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cotyledon pendens]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon petiolaris]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon tanquana]]'' <small>van Jaarsv.</small> * ''[[Cotyledon tomentosa]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Cotyledon velutina]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cotyledon woodii]]'' <small>Schönland & Baker f.</small> * ''[[Cotyledon xanthantha]]'' <small>van Jaarsv. & Eggli</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Crassula arborescens leaves detail macro shot.jpg Pretoria Botanical Gardens-030.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cotyledon| ]] 38nxkpw9fokkw5rn28xqes21kocpsrp Cynanchum 0 460876 3373118 3279278 2026-11-16T10:24:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373118 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Cynanchum aphyllum.JPG |image_caption = Op die voorgrond: ''Cynanchum aphyllum'' |display_parents = 3 |taxon = Cynanchum |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = <center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} '''''Cynanchum''''' (bokhorinkies) is 'n [[genus]] van rankplante of klein struikies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apocynaceae. Die genus is [[inheems]] aan elke kontinent. == Sinonieme == {{div col|colwidth=20em}} * ''Adelostemma'' <small>Hook.f.</small> * ''Ampelamus'' <small>Raf.</small> * ''Aphanostelma'' <small>Schltr.</small> * ''Bunburia'' <small>Harv.</small> * ''Cyathella'' <small>Decne.</small> * ''Cynoctonum'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Decanema'' <small>Decne.</small> * ''Decanemopsis'' <small>Costantin & Gallaud</small> * ''Dicarpophora'' <small>Speg.</small> * ''Drepanostemma'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''Enslenia'' <small>Nutt.</small> * ''Exostegia'' <small>Bojer ex Decne.</small> * ''Flanagania'' <small>Schltr.</small> * ''Folotsia'' <small>Costantin & Bois</small> * ''Gilgia'' <small>Pax</small> * ''Glossonema'' <small>Decne.</small> * ''Graphistemma'' <small>(Chapm. ex Benth.) Champ. ex Benth.</small> * ''Holostemma'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> * ''Karimbolea'' <small>Desc.</small> * ''Mahafalia'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''Mastostigma'' <small>Stocks</small> * ''Mellichampia'' <small>A.Gray ex S.Watson</small> * ''Metalepis'' <small>Griseb.</small> * ''Metaplexis'' <small>R.Br.</small> * ''Monostemma'' <small>Turcz.</small> * ''Nematostemma'' <small>Choux </small> * ''Nematuris'' <small>Turcz.</small> * ''Odontanthera'' <small>Wight</small> * ''Pentarrhinum'' <small>E.Mey.</small> * ''Perianthostelma'' <small>Baill.</small> * ''Petalostemma'' <small>R.Br.</small> * ''Platykeleba'' <small>N.E.Br.</small> * ''Prosopostelma'' <small>Baill.</small> * ''Psanchum'' <small>Neck.</small> * ''Pycnoneurum'' <small>Decne.</small> * ''Raphistemma'' <small>Wall.</small> * ''Rhodostegiella'' <small>(Pobed.) C.Y.Wu & D.Z.Li</small> * ''Roulinia'' <small>Decne.</small> * ''Rouliniella'' <small>Vail</small> * ''Sarcocyphula'' <small>Harv.</small> * ''Sarcostemma'' <small>R.Br.</small> * ''Sarmasikia'' <small>Bubani</small> * ''Schizocorona'' <small>F.Muell.</small> * ''Seshagiria'' <small>Ansari & Hemadri</small> * ''Sichuania'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''Steinheilia'' <small>Decne.</small> * ''Symphyoglossum'' <small>Turcz.</small> * ''Telminostelma'' <small>E.Fourn.</small> * ''Urostelma'' <small>Bunge</small> * ''Voharanga'' <small>Costantin & Bois</small> * ''Vohemaria'' <small>Buchenau</small> * ''Ziervoglia'' <small>Neck.</small> {{div col end}} == Spesies == Daar is 259 [[spesie]]s wat tot die genus hoort met dertien wat in Suid-Afrika voorkom:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30401855-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251112013723/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30401855-2 |argiefdatum=12 November 2025 |besoekdatum=27 April 2026 |url-status=dead}}</ref> {{CompactTOC2}} == A == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum absconditum]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum abyssinicum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Cynanchum aculeatum]]'' <small>(Desc.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum acuminatum]]'' <small>Humb. & Bonpl. ex Schult.</small> * ''[[Cynanchum acutum]]'' <small>L.</small> * ''[[Cynanchum adalinae]]'' <small>(K.Schum.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum africanum]]'' <small>(L.) Hoffmanns.</small> * ''[[Cynanchum alatum]]'' <small>Wight & Arn.</small> * ''[[Cynanchum alternilobum]]'' <small>(M.G.Gilbert & P.T.Li) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum altiscandens]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum ambovombense]]'' <small>(Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum ampanihense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum analamazaotrense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum anderssonii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum andringitrense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum angavokeliense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum annularium]]'' <small>(Roxb.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum ansamalense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum anthonyanum]]'' <small>Hand.-Mazz.</small> * ''[[Cynanchum antsiranense]]'' <small>(Meve & Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum appendiculatopsis]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum appendiculatum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum arabicum]]'' <small>(Bruyns & P.I.Forst.) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum arenarium]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum areysianum]]'' <small>(Bruyns) Meve & Liede</small> {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum balense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum baronii]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum batangense]]'' <small>P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum bernardii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum bicampanulatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum bisinuatum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum blandum]]'' <small>(Decne.) Sundell</small> * ''[[Cynanchum blyttioides]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum bojerianum]]'' <small>(Decne.) Choux</small> * ''[[Cynanchum bosseri]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum boudieri]]'' <small>H.Lév. & Vaniot</small> * ''[[Cynanchum boveanum]]'' <small>Decne.</small> * ''[[Cynanchum bowmanii]]'' <small>S.T.Blake</small> * ''[[Cynanchum brasiliense]]'' <small>(Morillo) Liede</small> * ''[[Cynanchum brevicoronatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum brevipedicellatum]]'' <small>(P.I.Forst.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum brevipedunculatum]]'' <small>J.Y.Shen</small> * ''[[Cynanchum bricenoi]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum bungei]]'' <small>Decne.</small> {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum callialatum]]'' <small>Buch.-Ham. ex Wight</small> * ''[[Cynanchum carautanum]]'' <small>(Fontella & E.A.Schwarz) Morillo</small> * ''[[Cynanchum caudiculatum]]'' <small>Rapini</small> * ''[[Cynanchum caudigerum]]'' <small>R.W.Holm</small> * ''[[Cynanchum celebicum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum chanchanense]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum chinense]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cynanchum chouxii]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum comorense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum compactum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum corymbosum]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum crassiantherae]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum crassipedicellatum]]'' <small>Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum cristalinense]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum cuatrecasasii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum cubense]]'' <small>(A.Rich.) Woodson</small> * ''[[Cynanchum cucullatum]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum cyathiforme]]'' <small>(Sundell) W.D.Stevens</small> {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum dalhousieae]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum daltonii]]'' <small>(Decne.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum danguyanum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum decaryi]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum decipiens]]'' <small>C.K.Schneid.</small> * ''[[Cynanchum decorsei]]'' <small>(Costantin & Gallaud) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum defilippii]]'' <small>Delponte</small> * ''[[Cynanchum descoingsii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum diazmirandae]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum dimidiatum]]'' <small>(Hassk.) Boerl.</small> * ''[[Cynanchum doleriticum]]'' <small>Goyder</small> * ''[[Cynanchum dombeyanum]]'' <small>(Decne.) Morillo</small> * ''[[Cynanchum duclouxii]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum elachistemmoides]]'' <small>(Liede & Meve) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum elegans]]'' <small>(Benth.) Domin</small> * ''[[Cynanchum ellipticum]]'' <small>(Harv.) [[Robert Allen Dyer|R.A.Dyer]]</small> * ''[[Cynanchum erythranthum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum ethiopicum]]'' <small>Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum eurychitoides]]'' <small>(K.Schum.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum eurychiton]]'' <small>(Decne.) K.Schum.</small> {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum falcatum]]'' <small>Hutch. & E.A.Bruce</small> * ''[[Cynanchum fernandezii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum fimbricoronum]]'' <small>P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum floribundum]]'' <small>R.Br.</small> * ''[[Cynanchum floriferum]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum foetidum]]'' <small>(Cav.) Kunth</small> * ''[[Cynanchum folotsioides]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum forskaolianum]]'' <small>(Schult.) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum fragrans]]'' <small>(Wall.) Liede & Khanum</small> {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum gentryi]]'' <small>(Morillo) Liede</small> * ''[[Cynanchum gerrardi]]'' <small>(Harv.) Liede</small> * ''[[Cynanchum gilbertii]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum giraldii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum glomeratum]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum goertsianum]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum gonoloboides]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum gracillimum]]'' <small>Wall. ex Wight</small> * ''[[Cynanchum graminiforme]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum grandidieri]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum graphistemmatoides]]'' <small>Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum guatemalense]]'' <small>Dugand</small> * ''[[Cynanchum guehoi]]'' <small>Bosser</small> {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum hardyi]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum hastifolium]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum haughtii]]'' <small>Woodson</small> * ''[[Cynanchum hemsleyanum]]'' <small>(Oliv.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum heteromorphum]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Cynanchum heydei]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Cynanchum hickenii]]'' <small>Malme</small> * ''[[Cynanchum hoedimeerium]]'' <small>Bakh.f.</small> * ''[[Cynanchum hooperianum]]'' <small>(Blume) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum hubeiense]]'' <small>Wen B.Xu, B.S.Xia & J.Y.Shen</small> * ''[[Cynanchum humbert-capuronii]]'' <small>Liede & Meve</small> {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum implicatum]]'' <small>(Jum. & H.Perrier) Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum insign]]'' <small>(N.E.Br.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum insipidum]]'' <small>(E.Mey.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum insulanum]]'' <small>(Hance) Hemsl.</small> * ''[[Cynanchum itremense]]'' <small>Liede</small> {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum jaliscanum]]'' <small>(Vail) Woodson</small> * ''[[Cynanchum japonicum]]'' <small>C.Morren & Decne.</small> * ''[[Cynanchum juliani-marnieri]]'' <small>Desc.</small> * ''[[Cynanchum jumellei]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum junciforme]]'' <small>(Decne.) Liede</small> {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum kaschgaricum]]'' <small>Y.X.Liou</small> * ''[[Cynanchum kingdonwardii]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum kintungense]]'' <small>Tsiang</small> * ''[[Cynanchum kwangsiense]]'' <small>Tsiang & H.D.Zhang</small> {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum laeve]]'' <small>(Michx.) Pers.</small> * ''[[Cynanchum lanhsuense]]'' <small>T.Yamaz.</small> * ''[[Cynanchum lecomtei]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum ledermannii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum leptolepis]]'' <small>(Benth.) Domin</small> * ''[[Cynanchum leptostephanum]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cynanchum leucophellum]]'' <small>Diels</small> * ''[[Cynanchum ligulatum]]'' <small>(Benth.) Woodson</small> * ''[[Cynanchum lineare]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum liukiuense]]'' <small>Warb.</small> * ''[[Cynanchum loheri]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum longhushanense]]'' <small>G.D.Tang & Miao Liao</small> * ''[[Cynanchum longipedunculatum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum longipes]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum longirostrum]]'' <small>(K.Schum.) W.D.Stevens</small> * ''[[Cynanchum lopezpalaciosii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum luteifluens]]'' <small>(Jum. & H.Perrier) Desc.</small> * ''[[Cynanchum lysimachioides]]'' <small>Y.Tsiang & P.T.Li</small> {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum maasii]]'' <small>Morillo</small> * ''[[Cynanchum macranthum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum macrolobum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum madagascariense]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum magale]]'' <small>Buch.-Ham. ex Dillwyn</small> * ''[[Cynanchum mahafalense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum malampayae]]'' <small>(Kloppenb., Cajano & Hadsall) Sodusta</small> * ''[[Cynanchum mariense]]'' <small>(Meve & Liede) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum mariquitense]]'' <small>Mutis</small> * ''[[Cynanchum marnierianum]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum masoalense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum maximoviczii]]'' <small>Pobed.</small> * ''[[Cynanchum megalanthum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum membranaceum]]'' <small>(Liede & Meve) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum menarandrense]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum messeri]]'' <small>(Buchenau) Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum mevei]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum meyeri]]'' <small>(Decne.) Schltr.</small> * ''[[Cynanchum microstemma]]'' <small>(Turcz.) Morillo</small> * ''[[Cynanchum minahassae]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum montevidense]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Cynanchum moramangense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum moratii]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum mossambicense]]'' <small>K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum muricatum]]'' <small>(Blume) Boerl.</small> {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum napiferum]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum natalitium]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum nematostemma]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum neoleucanthum]]'' <small>Cai F.Zhang, G.W.Hu & Q.F.Wang</small> * ''[[Cynanchum nielsenii]]'' <small>Morillo</small> {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum obovatum]]'' <small>(Decne.) Choux</small> * ''[[Cynanchum obtusifolium]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Cynanchum officinale]]'' <small>(Hemsl.) Tsiang & H.D.Zhang</small> * ''[[Cynanchum olimpanjehy]]'' <small>Rzepecky & Meve</small> * ''[[Cynanchum orangeanum]]'' <small>(Schltr.) N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum oresbium]]'' <small>(Bruyns) Goyder</small> * ''[[Cynanchum otophyllum]]'' <small>C.K.Schneid.</small> * ''[[Cynanchum ovalifolium]]'' <small>Wight</small> {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum pachycladon]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum pamirense]]'' <small>WTsiang & H.D.Zhang</small> * ''[[Cynanchum papillatum]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum paramorum]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum pearsonianum]]'' <small>WLiede & Meve</small> * ''[[Cynanchum pedunculatum]]'' <small>WR.Br.</small> * ''[[Cynanchum peraffine]]'' <small>WWoodson</small> * ''[[Cynanchum perrieri]]'' <small>WChoux</small> * ''[[Cynanchum petignatii]]'' <small>WLiede & Rauh</small> * ''[[Cynanchum phillipsonianum]]'' <small>WLiede & Meve</small> * ''[[Cynanchum physocarpum]]'' <small>WSchltr.</small> * ''[[Cynanchum pichi-sermollianum]]'' <small>W(Raimondo & Fici) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum pingtaoi]]'' <small>WS.Jin Zeng, G.D.Tang & Miao Liao</small> * ''[[Cynanchum polyanthum]]'' <small>WK.Schum.</small> * ''[[Cynanchum praecox]]'' <small>WSchltr. ex S.Moore</small> * ''[[Cynanchum prevostiae]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum puberulum ]]'' <small>WF.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Cynanchum pulchellum]]'' <small>W(Wall.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum purpureiflorum]]'' <small>WMorillo</small> * ''[[Cynanchum purpureum]]'' <small>W(Pall.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum pusilum]]'' <small>WGrubov</small> * ''[[Cynanchum pycnoneuroides]]'' <small>WChoux</small> {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum quangbinhense]]'' <small>Nuraliev & V.T.Pham</small> {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum racemosum]]'' <small>(Jacq.) Jacq.</small> * ''[[Cynanchum radians]]'' <small>(Forssk.) Lam.</small> * ''[[Cynanchum radiatum]]'' <small>Jum. & H.Perrier</small> * ''[[Cynanchum rauhianum]]'' <small>Desc.</small> * ''[[Cynanchum registanense]]'' <small>Jayanthi</small> * ''[[Cynanchum rensonii]]'' <small>(Pittier) Woodson</small> * ''[[Cynanchum repandum]]'' <small>(Decne.) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum resiliens]]'' <small>(B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder</small> * ''[[Cynanchum revoilii]]'' <small>(Franch.) Khanum & Liede</small> * ''[[Cynanchum riometense]]'' <small>Sundell</small> * ''[[Cynanchum rioparanense]]'' <small>Sundell</small> * ''[[Cynanchum rossii]]'' <small>Rauh</small> * ''[[Cynanchum rostellatum]]'' <small>(Turcz.) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum roulinioides]]'' <small>(E.Fourn.) Rapini</small> * ''[[Cynanchum rubricoronae]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum rungweense]]'' <small>Bullock</small> {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum sahyadricum]]'' <small>(Ansari & Hemadri) Liede & Khanum</small> * ''[[Cynanchum sarcomedium]]'' <small>Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum schistoglossum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum scopulosum]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum sessiliflorum]]'' <small>(Decne.) Liede</small> * ''[[Cynanchum sigridiae]]'' <small>Meve & M.Teissier</small> * ''[[Cynanchum sinoracemosum]]'' <small>M.G.Gilbert & P.T.Li</small> * ''[[Cynanchum socotranum]]'' <small>(Lavranos) Meve & Liede</small> * ''[[Cynanchum somaliense]]'' <small>(N.E.Br.) N.E.Br.</small> * ''[[Cynanchum staubii]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Cynanchum stoloniferum]]'' <small>(B.R.Adams & R.W.K.Holland) Goyder</small> * ''[[Cynanchum subpaniculatum]]'' <small>Woodson</small> * ''[[Cynanchum subtilis]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum suluense]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum sumbawanum]]'' <small>Warb.</small> * ''[[Cynanchum surrubriflorum]]'' <small>W.D.Stevens</small> * ''[[Cynanchum szechuanense]]'' <small>Tsiang & H.D.Zhang</small> {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum thesioides]]'' <small>(Freyn) K.Schum.</small> * ''[[Cynanchum thruppii]]'' <small>(Oliv.) Khanum & Liede</small> * ''[[Cynanchum toliari]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum trollii]]'' <small>Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum tsaratananense]]'' <small>Choux</small> * ''[[Cynanchum tuberculatum]]'' <small>(Blume) Boerl.</small> * ''[[Cynanchum tunicatum]]'' <small>(Retz.) Alston</small> {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum umtalense]]'' <small>Liede</small> * ''[[Cynanchum unifarium]]'' <small>(Scheele) Woods</small> {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum vanlessenii]]'' <small>(Lavranos) Goyder</small> * ''[[Cynanchum verrucosum]]'' <small>(Desc.) Liede & Meve</small> * ''[[Cynanchum viminale]]'' <small>(L.) L.</small> * ''[[Cynanchum violator]]'' <small>R.W.Holm</small> * ''[[Cynanchum virens]]'' <small>(E.Mey.) D.Dietr.</small> {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum wallichii]]'' <small>Wight</small> * ''[[Cynanchum warburgii]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Cynanchum wilfordii]]'' <small>(Maxim.) Hook.f.</small> {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=26em}} * ''[[Cynanchum zeyheri]]'' <small>Schltr.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> A leaf belonging to the family of Cynanchum grown in Sherpur, Bihar, India.jpg Cynanchum montevidense 54.jpg Cynanchum racemosum.jpg Holostemma ada-kodien Schult. (51488527417).jpg Karimbolea verrucosa, Conservatoire botanique national de Brest.jpg Petit Monarque sur Scammonée.jpg PikiWiki Israel 9583 Wildlife and Plants of Israel.JPG Sarcostemma crispum - Flickr - aspidoscelis.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cynanchum| ]] 2ehh2380lii9z0lxchmg848yfaj2wnx Zama-zamas 0 461628 3372777 3354931 2026-11-15T14:41:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372777 wikitext text/x-wiki '''Zama-zamas''' is onwettige ambagsmynwerkers in [[Suid-Afrika]] wat geslote of operasionele myne beset om minerale soos [[goud]], [[yster]]erts, [[steenkool]] en [[mangaan]] te myn. Die term zama-zama vertaal losweg as "'n kans waag" in [[isiZulu]], en hulle gebruik rudimentêre gereedskap en [[plofstof]] vir [[mynbou]].<ref>{{cite magazine | url=https://www.newyorker.com/magazine/2023/02/27/the-dystopian-underworld-of-south-africas-illegal-gold-mines#:~:text=The%20miners%20became%20known%20as,heavily%20dependent%20on%20mining%20wages. | title=The Dystopian Underworld of South Africa's Illegal Gold Mines | magazine=The New Yorker | date=20 Februarie 2023 | last1=Greef | first1=Kimon de }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.news24.com/fin24/economy/inside-labour-zama-zamas-are-the-product-of-gross-exploitation-20230812 | title=Inside Labour &#124; Zama zamas are the product of gross exploitation }}</ref><ref>{{cite web | title=A Documentary, We are Zama Zama | website=wearezamazama.com| url=https://www.wearezamazama.com/ | access-date=21 Augustus 2023}}</ref> Die meeste van die zama-zamas kom van buurlande soos [[Lesotho]], [[Mosambiek]] en [[Zimbabwe]]. Hierdie bedryf is nie uniek aan Suid-Afrika nie. In Zimbabwe staan hierdie onwettige ambagsmynwerkers bekend as ''makorokoza'' (Chishona vir panners) of ''magweja'' in [[IsiNdebele]]. In [[Ghana]], 'n ander goudryke land, word ongelisensieerde mynbou ''galamsey'' genoem. Die Suid-Afrikaanse regering het gereageer deur zama-zamas te deporteer weens die [[geweld]] wat verband hou met hul aktiwiteite in die nedersettings wat hulle beset, wat meestal naby die myne geleë is.<ref>{{cite web | url=https://ewn.co.za/2023/08/14/how-lax-legislative-loopholes-are-allowing-illegal-mining-to-thrive-in-sa | title=How lax legislative loopholes are allowing illegal mining to thrive in SA }}</ref><ref>{{Cite web |last=Sani |first=Abubakar |date=1 Augustus 2023 |title=Violent Shootout Between Rival Zama Zama Gangs Leaves Five Dead in Riverlea |url=https://nnn.ng/violent-shootout-rival-zama/ |access-date=17 Augustus 2023 |website=NNN |language=en}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Agtergrond== Onwettige mynbou in Suid-Afrika kom die meeste voor in [[Gauteng]], [[Mpumalanga]], [[Limpopo]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]].<ref name="dla1">{{cite news |last1=Dlamini |first1=Penwell |title=It will take 17 years to close shafts – Mantashe on illegal mining: Minister says illegal mining is an economic sabotage |url=https://www.sowetanlive.co.za/news/south-africa/2022-08-11-it-will-take-17-years-to-close-shafts-mantashe-on-illegal-mining/ |access-date=16 Augustus 2022 |work=South Africa |agency=SowetanLive |publisher=sowetanlive.co.za |date=11 Augustus 2022}}</ref> Dit toon 'n opwaartse neiging en is verwant aan georganiseerde [[misdaad]]<ref name="mcsa1">{{cite web |title=Illegal mining |url=https://www.mineralscouncil.org.za/work/illegal-mining |website=Minerals Council South Africa |publisher=mineralscouncil.org.za |access-date=24 November 2020}}</ref><ref name="ada2">{{cite news |last1=Adams |first1=Tasneem |last2=Bingwa |first2=Bongani |last3=Coetzer |first3=Graham |title='Zama-zamas are fueled by an insatiable appetite for gold' |url=https://www.702.co.za/articles/451130/zama-zamas-are-fueled-by-an-insatiable-appetite-for-gold |access-date=3 Augustus 2022 |agency=702. |publisher=702.co.za |date=2 Augustus 2022}}</ref> en [[geldwassery]].<ref name="mm6">{{cite news |last1=Maroela-redaksie |title=Nog klagte dalk teen drie wat glo goud smokkel |url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/nog-klagte-dalk-teen-drie-wat-glo-goud-smokkel/ |access-date=17 Januarie 2021 |agency=Maroela Media |publisher=maroelamedia.co.za |date=5 Januarie 2021}}</ref> Duisende ongebruikte of selfs aktiewe myne lok onwettige mynwerkers, ook bekend as zama-zamas. Die geraamde 30 000 onwettige mynwerkers word georganiseer deur sowat 200 kriminele sindikate (syfers van 2022<ref name="led1">{{cite news |last1=Ledwaba |first1=Karabo |title=Masemola assures tavern shootings are not linked, announces appointment of top cops |url=https://www.news24.com/citypress/news/masemola-assures-tavern-shootings-are-not-linked-announces-appointment-of-top-cops-20220801 |access-date=16 Augustus 2022 |agency=City Press |publisher=news24.com |date=1 Augustus 2022}}</ref>) wat industriële goudmyne infiltreer, waar hulle gewelddadige middele<ref name="ada2"/> en uitbuitende werksomstandighede gebruik.<ref name="iol4">{{cite news |last1=Tlou |first1=Gift |title=Hawks intensifies fight against foreigners involved in illegal mining |url=https://www.msn.com/en-za/news/other/hawks-intensifies-fight-against-foreigners-involved-in-illegal-mining/ |access-date=21 Desember 2020 |agency=IOL |publisher=MSN |date=21 Desember 2020}}</ref> Verliese in verkope, belastinginkomste en tantième beloop na bewering R21 miljard per jaar, terwyl fisiese [[infrastruktuur]] en openbare veiligheid in die gedrang kom. 'n Uitset van meer as R14 miljard se goud per jaar is via buurlande na internasionale markte gekanaliseer. Die grootste deel, meer as 34 ton goud tussen 2012 en 2016, is na [[Doebai (stad)|Doebai]], [[VAE]], gesmokkel. Soms verhuur konstruksiekontrakteurs hul vragmotors en graafmasjiene aan sindikate wat dan voortgaan met oopgroefmynbou in stryd met die Omgewingswet.<ref name="cc1">{{cite news |last1=Cornelissen |first1=Christel |title=Talle vas vir onwettige mynboubedrywighede |url= https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/talle-vas-vir-onwettige-mynboubedrywighede/ |access-date=22 November 2020 |agency=Maroela Media |publisher= maroelamedia.co.za |date=13 November 2020}}</ref> Mynmaatskappye wat van geen vaste adres af opereer nie, kan ook bedrieglike aansoeke vir mynlisensies indien, deur byvoorbeeld die vereiste OIB te plagieer.<ref name="afri2">{{cite web |title=Nasionale Krugerwildtuin-Mynaansoek gestop |url=https://afriforum.co.za/nasionale-kruger-wildtuin-mynaansoek-gestop/ |website=AfriForum |publisher=afriforum.co.za |access-date=3 Desember 2020 |date=24 November 2020 |archive-date=27 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201127054626/https://afriforum.co.za/nasionale-kruger-wildtuin-mynaansoek-gestop/ }}</ref> ==Wetgewing== Die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne 28 van 2002 is die primêre wetgewing wat die mynbousektor in Suid-Afrika reguleer. Die Wet beskou Suid-Afrika se minerale hulpbronne as die gemeenskaplike erfenis van alle Suid-Afrikaners, met die Staat as bewaarder. Die staat, as bewaarder, is verplig om mynboulisensies toe te staan en toesig te hou oor sluitings en rehabilitasie. Daarbenewens is die staat getaak om toesig te hou oor die groeiende gebied van ambagsmanlike en kleinskaalse mynbou (ASM). Die konsepbeleid vir ambagsmanlike en kleinskaalse mynbou is in 2021 deur die Departement van Minerale Hulpbronne en Energie (DMRE) vrygestel. Volgens die konsepbeleid vir ASM is die mynwerkers beperk tot slegs oppervlakbedrywighede, wat ondergrondse mynbou uitsluit.<ref>{{Cite journal |last=Ndlazi |first=Sikelela |date=2022-10-11 |title="Alone in the Dark": How the current mining and minerals legal regime continues to fail artisanal and small-scale miners in South Africa |url=https://www.ajol.info/index.php/ldd/article/view/233796 |journal=Law, Democracy & Development |language=en |volume=25 |issue=1 |pages=221–255 |issn=2077-4907}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bester |first=Vidette |last2=Groenewald |first2=Liela |date=2021-08-01 |title=Corporate social responsibility and artisanal mining: Towards a fresh South African perspective |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0301420721001380 |journal=Resources Policy |volume=72 |article-number=102124 |doi=10.1016/j.resourpol.2021.102124 |issn=0301-4207|url-access=subscription }}</ref> Hierdie konsep is nog nie geïmplementeer nie. ==Verlate myne== Suid-Afrika was eens die wêreld se grootste [[goud]]produsent. Die afname in hierdie produksie het gelei tot meer as 6 000 "verlate en eienaarlose myne" (D&O).<ref name="mhl">{{Cite journal |last=Mhlongo |first=Sphiwe Emmanuel |last2=Sigxashe |first2=Sibulele |date=2021-07-01 |title=The criteria for ranking and prioritization of rehabilitation of abandoned mines |url=https://jdmlm.ub.ac.id/index.php/jdmlm/article/view/918 |journal=Journal of Degraded and Mining Lands Management |language=en |volume=8 |issue=4 |pages=2947–2956 |doi=10.15243/jdmlm.2021.084.2947 |issn=2502-2458|doi-access=free }}</ref> == Zama-zama logistiek en bedrywighede == Die onwettige mynbedryf is afhanklik van 'n netwerk van individue, finansies sowel as 'n reeks toerusting wat wissel van rudimentêr tot duur gereedskap wat in formele mynbou gebruik word.<ref name="mhl" /> Tydens klopjagte op ongebruikte skagte deur die Polisie en Weermag is daar plofstof, geld, alkohol en toerusting, insluitend 'pendukas', stampers, pompmotors, drukpotte, suurstofsilinders, koperkabels en kragopwekkers, teruggevind.<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=2jNZf9DvYfA&feature=youtu.be |title=We are Zama Zama - BBC Africa Eye Documentary |date=2022-06-24 |last=BBC News Africa |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Makhetha |first=Esther |date=2023-06-01 |title='Zama Zama' and leftovers: The recycling of ore in abandoned gold mines in South Africa |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2214790X2300062X |journal=The Extractive Industries and Society |volume=14 |article-number=101272 |doi=10.1016/j.exis.2023.101272 |issn=2214-790X|url-access=subscription }}</ref> ==Onwettige mynbouverwante tragedies== In die afgelope dekade was daar 'n toename in sterftes wat verband hou met onwettige mynbou, beide ondergronds en bogronds. Dit sluit in 'n reddingsmissie by die Langlaagte-myn in 2016,<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=8aTmNh2KWcU&feature=youtu.be |title=Zama zamas emerge after rescue called off at Langlaagte mine |date=2016-09-13 |last=Eyewitness News |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref> die dood van meer as 70 mynwerkers in [[Welkom]] in 2016<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=fqUSlkHNq1o&feature=youtu.be |title=Over 70 bodies of Zama-Zamas recovered in the Welkom mine shafts |date=2016-11-22 |last=SABC News |access-date=2024-12-31 |via=YouTube}}</ref> en die dood van 31 mynwerkers in [[Virginia]] in 2023.<ref>{{Cite web |last=Pijoos |first=Iavan |title=31 suspected illegal miners believed to be dead at Welkom mine |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/31-suspected-illegal-miners-believed-to-be-dead-at-welkom-mine-20230623 |access-date=2024-12-31 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die dood van 17 mense as gevolg van 'n gaslek by die Angelo-informele nedersetting in [[Boksburg]] in Julie 2023 het ook die aard en omvang van die onwettige mynkrisis in die Gautengprovinsie blootgelê. Die sterftes het plaasgevind toe vermoedelike [[stikstofoksied]] in 'n residensiële gebied ontsnap het terwyl 'n gassilinder herwin is vir gebruik in 'n mynbou-operasie.<ref>{{cite web|url=https://www.news24.com/citypress/news/boksburg-gas-leak-what-is-nitric-oxide-and-how-does-it-affect-the-body-20230706|date=6 Julie 2023|title=Boksburg gas leak: What is nitric oxide and how does it affect the body?|first=Noxolo|last=Majavu|first2=Earl |last2=Coetzee|publisher=City Press}}</ref><ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=n1WhMPUjoGI |title=Angelo informal settlement gas leak claims 16 lives |date=2023-07-05 |last=SABC News |access-date=2024-12-30 |via=YouTube}}</ref> ==Reaksie deur die regering== Ongeregistreerde operateurs van edelmetaalraffinaderye word aangekla van die onwettige besit van onbewerkte edelmetale kragtens die Wet op Edelmetale, [[sianied]]besoedeling kragtens die Omgewingswet, en hul toerusting en grondstowwe word gekonfiskeer.<ref name="iol3">{{cite news |last1=IOL Reporter |title=Seven suspects appear over R8m illicit gold refinery on West Rand |url=https://www.msn.com/en-za/news/national/seven-suspects-appear-over-r8m-illicit-gold-refinery-on-west-rand/ar-BB1bQAGh?ocid=msedgntp |access-date=11 Desember 2020 |agency=IOL |publisher=MSN |date=11 Desember 2020}}</ref><ref name="vil1">{{cite news |last1= Viljoen |first1=Buks |title=Hawks nab 12 zama zamas at illicit gold refinery |url= https://www.news24.com/news24/southafrica/news/hawks-nab-12-zama-zamas-at-illicit-gold-refinery-20201223 |access-date=25 Februarie 2021 |agency= News24 |publisher=news24.com |date=23 Desember 2020}}</ref> Die Wet op die Ontwikkeling van Minerale en Petroleumhulpbronne van 2002 erken ambagsmynwerkers, maar 'n hersiening van die wet is voorgestel.<ref name="mart">{{cite news |last1=Martin |first1=Alan |title=Solving South Africa's violent and costly Zama Zama problem |url= https://www.msn.com/en-za/news/national/solving-south-africas-violent-and-costly-zama-zama-problem/ar-AAD7pcx?ocid=spartanntp |access-date=20 Junie 2019 |agency=ISS Today |publisher=Daily Maverick, MSN |date=19 Junie 2019}}, see also: Uncovered: The dark world of the Zama Zamas, ENACT project, EU policy brief</ref> Die Raad vir Geowetenskap en die Departement van Minerale Hulpbronne is gesamentlik verantwoordelik vir die rehabilitasie van die 6 000 verlate myne in Suid-Afrika (600 rondom Johannesburg alleen).<ref name="bing1">{{cite web |last1=Bingwa |first1=Bongani |last2=Van Wyk |first2=David |last3=Mabuza |first3=Mosa |title=Illegal mining brings Johannesburg to the brink of a massive disaster (702) |url=https://lifepodcasts.fm/podcasts/176-the-best-of-breakfast-with-bongani-bingwa/episode/152866-illegal-mining-brings-johannesburg-to-the-brink-of-a-massive-disaster |website=lifepodcasts.fm |access-date=21 Oktober 2020 |date=27 November 2018 |archive-date=1 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230901212852/https://lifepodcasts.fm/podcasts/176-the-best-of-breakfast-with-bongani-bingwa/episode/152866-illegal-mining-brings-johannesburg-to-the-brink-of-a-massive-disaster }}</ref> Hulle maak skaars vordering en verwag nie om alle verlate skagte voor 2039 te sluit nie.<ref name = dla1/> Intussen word mannekrag en hulpbronne van die Grensbestuursowerheid (BMA) herlei om goed gewapende onwettige mynwerkers te bestry.<ref name="def2">{{cite web |title=BMA will be part of stopping illegal mining |url=https://www.defenceweb.co.za/security/border-security/bma-will-be-part-of-stopping-illegal-mining/ |website=defenceweb.co.za |date=10 Oktober 2023 |publisher=defenceWeb |access-date=11 Oktober 2023 |ref=11 Oktober 2023}}</ref> ===Operasie Vala Mgodi=== In 2024 het die Suid-Afrikaanse regering, deur die gesamentlike pogings van die [[Suid-Afrikaanse Polisiediens]] (SAPD), die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag]] (SANDF) en die [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekhuruleni Metropolisiedepartement]] (EMPD), Operasie Vala Mgodi (Maak die Gat Toe) van stapel gestuur.<ref>{{Cite web |last=Content |first=Print |date=2024-01-12 |title=WATCH: War on illegal mining in Benoni continues |url=https://www.citizen.co.za/benoni-city-times/news-headlines/2024/01/12/war-on-illegal-mining-in-benoni-continues/ |access-date=2024-12-30 |website=Benoni City Times |language=en-US}}</ref> Aan die begin het hierdie operasie op die provinsies Gauteng, Noordwes (ook bekend as Bokone Bophirima), Noord-Kaap en Limpopo gekonsentreer, waar onwettige mynbou algemeen voorkom. Die operasie is gekonseptualiseer om onwettige mynwerkers uit ongebruikte skagte te verwyder en onwettige wapens (insluitend plofstof en gewere) en toerusting wat in hierdie operasies gebruik is, te konfiskeer.<ref>{{Cite web |last=defenceWeb |date=2024-11-04 |title=Successful Op Vala Umgodi deployment ends in North West province after hundreds apprehended |url=https://www.defenceweb.co.za/security/civil-security/successful-op-vala-umgodi-deployment-ends-in-north-west-province-after-hundreds-apprehended/ |access-date=2024-12-30 |website=defenceWeb |language=en-ZA}}</ref> Daar was talle verslae oor die suksesse wat deur hierdie operasie aangeteken is, sowel as die tragedies wat daarop gevolg het, soos die dood van vier soldate as gevolg van moontlike [[koolstofdioksied]]inaseming.<ref>{{Cite web |last=Francke |first=Robin-Lee |date=2024-07-07 |title=Four SANDF soldiers die of possible carbon monoxide poisoning |url=https://www.dfa.co.za/south-african-news/four-sandf-soldiers-die-of-possible-carbon-monoxide-poisoning-874c8cbb-a3ca-4719-a584-b6b666ef98ef/ |access-date=2024-12-30 |website=DFA |language=en-ZA |archive-url=https://web.archive.org/web/20241231004841/https://www.dfa.co.za/south-african-news/four-sandf-soldiers-die-of-possible-carbon-monoxide-poisoning-874c8cbb-a3ca-4719-a584-b6b666ef98ef/ |archive-date=2024-12-31 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |title=President Cyril Ramaphosa mourns passing of Operation Vala Umgodi SANDF troops {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-mourns-passing-operation-vala-umgodi-sandf-troops-0 |access-date=2024-12-30 |website=www.gov.za}}</ref> ===Stilfontein vasgekeerde mynwerkersvoorval=== In November–Desember 2024 het honderde zama-zamas vasgekeer geraak in ongebruikte mynskagte by die Stilfontein-goudmyn in die [[Noordwes|Noordwes-provinsie]].<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/11/29/south-africas-police-minister-vows-to-clamp-down-on-illegal-mining |title=South Africa's police minister promises to clamp down on illegal mining |website=[[Al Jazeera]] |date=29 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.theafricareport.com/370218/trapped-below-south-africas-illegal-mining-crisis/ |title=Trapped below: South Africa's illegal mining crisis |website=The Africa Report |date=2 Desember 2024 }}</ref> Die Stilfontein-myn, eens 'n groot goudprodusent, het in 2013 bedryf gestaak. Sedert die sluiting daarvan was dit 'n terrein vir onwettige mynbouaktiwiteite, met zama-zamas wat probeer het om die oorblywende goudafsettings in die verlate skagte te ontgin.<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/articles/czj71kj1jlmo |title=South Africa police vow to arrest illegal miners at Stilfontein |publisher=[[BBC]] |date=17 November 2024}}</ref> In November 2024 het pogings deur wetstoepassing om onwettige mynbou te beperk, gelei tot die blokkering van belangrike skaguitgange, wat mynwerkers ondergronds vasgevang het. Verslae het voorgestel dat baie nie weer na die oppervlak kon kom nie, uit vrees vir arrestasie of vergelding van gewapende ondergrondse bendes wat mynboubedrywighede beheer.<ref>{{Cite web |last=Bartlett |first=Kate |date=23 November 2024 |title=South Africa's illegal gold miners are locked in an underground standoff with police |url=https://www.npr.org/2024/11/22/nx-s1-5200589/south-africa-illegal-gold-miners-police-standoff-stilfontein |publisher=NPR}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Mynbou in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Kriminele]] bs6d78006s0nbacsofkhgp90gilhw1w Campanulaceae 0 462133 3373009 3279282 2026-11-16T06:05:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373009 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks | name = Klokkiesfamilie | image = Campanula_cespitosa.jpg | image_caption = ''Campanula cespitosa'' | display_parents = 3 | taxon = Campanulaceae | authority = Juss., (1789) [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] | subdivision_ranks = Genera | subdivision = <center>[[#Genera|Sien teks]]</center> | synonyms =* ''Lobeliaceae'' <small>Juss.</small> }} '''Campanulaceae''' is 'n blomdraende [[familie (biologie)|familie]] wat [[inheems]] is op elke [[kontinent]]. Daar is 95 genera wat tot die familie behoort.<ref>{{Verwys web |titel=argiefkopie |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000171-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230606115236/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000171-2 |argiefdatum= 6 Junie 2023 |besoekdatum=23 Januarie 2021 |url-status=dead}}</ref> == Genera == {{indeks}} === A === * ''[[Adenophora]]'' <small>Fisch.</small> * ''[[Asyneuma]]'' <small>Griseb. & Schenk</small> === B === * ''[[Berenice]]'' <small>Tul.</small> * ''[[Brighamia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Burmeistera]]'' <small>H.Karst. & Triana</small> === C === * ''[[Campanula]]'' <small>L.</small> * ''[[Campanulastrum]]'' <small>Small</small> * ''[[Canarina]]'' <small>L.</small> * ''[[Centropogon]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Clermontia]]'' <small>Gaudich.</small> * ''[[Codonopsis]]'' <small>Wall.</small> * ''[[Craterocapsa]]'' <small>Hilliard & B.L.Burtt</small> * ''[[Cryptocodon]]'' <small>Fed.</small> * ''[[Cyananthus]]'' <small>Wall. ex Benth.</small> * ''[[Cyanea]]'' <small>Gaudich.</small> * ''[[Cyclocodon]]'' <small>Griff. ex Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Cylindrocarpa]]'' <small>Regel</small> * ''[[Cyphia]]'' <small>P.J.Bergius</small> * ''[[Cyphocarpus]]'' <small>Miers</small> === D === * ''[[Delissea]]'' <small>Gaudich.</small> * ''[[Dialypetalum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Diastatea]]'' <small>Scheidw.</small> * ''[[Dielsantha]]'' <small>E.Wimm.</small> * ''[[Downingia]]'' <small>Torr.</small> === E === * ''[[Eastwoodiella]]'' <small>Morin</small> * ''[[Echinocodon]]'' <small>D.Y.Hong</small> * ''[[Edraianthus]]'' <small>A.DC.</small> === F === * ''[[Favrati]]'' <small>Feer</small> * ''[[Feeria]]'' <small>Buser</small> === G === * ''[[Githopsis]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Grammatotheca]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Gunillaea]]'' <small>Thulin</small> === H === * ''[[Hanabusaya]]'' <small>Nakai</small> * ''[[Heterochaenia]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Heterocodon]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Heterotoma]]'' <small>Zucc.</small> * ''[[Himalacodon]]'' <small>D.Y.Hong & Qiang Wang</small> * ''[[Hippobroma]]'' <small>G.Don</small> * ''[[Homocodon]]'' <small>D.Y.Hong</small> * ''[[Howellia]]'' <small>A.Gray</small> === I === * ''[[Isotoma]]'' <small>(R.Br.) Lindl.</small> === J === * ''[[Jasione]]'' <small>L.</small> === K === * ''[[Kericodon]]'' <small>Cupido</small> === L === * ''[[Legenere]]'' <small>McVaugh</small> * ''[[Legousia]]'' <small>Durande</small> * ''[[Lithotoma]]'' <small>E.B.Knox</small> * ''[[Lobelia]]'' <small>Plum. ex L.</small> * ''[[Lysipomia]]'' <small>Kunth</small> === M === * ''[[Melanocalyx]]'' <small>(Fed.) Morin</small> * ''[[Merciera]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Michauxia]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Microcodon]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Monopsis]]'' <small>Salisb.</small> * ''[[Muehlbergella]]'' <small>Feer</small> * ''[[Musschia]]'' <small>Dumort.</small> === N === * ''[[Namacodon]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Nemacladus]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Nesocodon]]'' <small>Thulin</small> === O === * ''[[Ostrowskia]]'' <small>Regel</small> === P === * ''[[Palmerella]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Palustricodon]]'' <small>Morin</small> * ''[[Pankycodon]]'' <small>D.Y.Hong & X.T.Ma</small> * ''[[Peracarpa]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> * ''[[Petromarula]]'' <small>Vent. ex R.Hedw.</small> * ''[[Physoplexis]]'' <small>Schur</small> * ''[[Phyteuma]]'' <small>L.</small> * ''[[× Phyteupanula]]'' <small>Z.H.Feng</small> * ''[[Platycodon]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Poolea]]'' <small>Morin</small> * ''[[Porterella]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Prismatocarpus]]'' <small>L'Hér.</small> * ''[[Protocodon]]'' <small>Morin</small> * ''[[Pseudocodon]]'' <small>D.Y.Hong & H.Sun</small> * ''[[Pseudonemacladus]]'' <small>McVaugh</small> === R === * ''[[Ravenella]]'' <small>Morin</small> * ''[[Rhigiophyllum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Roella]]'' <small>L.</small> * ''[[Rotanthella]]'' <small>Morin</small> * ''[[Ruthiella]]'' <small>Steenis</small> === S === * ''[[Sclerotheca]]'' <small>A.DC.</small> * ''[[Sergia]]'' <small>Fed.</small> * ''[[Siphocampylus]]'' <small>Pohl</small> * ''[[Siphocodon]]'' <small>Turcz.</small> * ''[[Smithiastrum]]'' <small>Morin</small> * ''[[Solenopsis]]'' <small>C.Presl</small> === T === * ''[[Theilera]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Trachelium]]'' <small>Tourn. ex L.</small> * ''[[Treichelia]]'' <small>Vatke</small> * ''[[Trematolobelia]]'' <small>Zahlbr. ex Rock</small> * ''[[Trimeris]]'' <small>C.Presl</small> * ''[[Triodanis]]'' <small>Raf.</small> === U === * ''[[Unigenes]]'' <small>E.Wimm.</small> === W === * ''[[Wahlenbergia]]'' <small>Schrad. ex Roth</small> * ''[[Wimmeranthus]]'' <small>Rzed.</small> * ''[[Wimmerella]]'' <small>Serra, M.B.Crespo & Lammers</small> === Z === * ''[[Zeugandra]]'' <small>P.H.Davis</small> == Galery == <gallery> Campanula rapunculoides.jpg Alpy (Itálie, Švýcarsko), imgp8585 (2017-08).jpg Alpy, Aosta, Itálie, Švýcarsko, imgp5557 (2016-08).jpg Campanulaceae - Cladogramma della famiglia.png Dscn1464 japan nature.jpg Fleur mauve en Chartreuse, peut-être pédoncule.jpg Forest bells - Flickr - glorund.jpg Freesien vor Kunstbild.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Asterales]] nbxa0tq5gafkmizx4vpo15cdhzrfoel Argyrolobium 0 462232 3372909 2910331 2026-11-15T22:18:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372909 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Argyrolobium zanonii 2007 057.JPG |image_caption = ''[[Argyrolobium zanonii]]'' |display_parents = 3 |taxon = Argyrolobium |authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Calispepla'' <small>Vved.</small> * ''Calycotome'' <small>E.Mey.</small> * ''Chasmone'' <small>E.Mey.</small> * ''Dalmatocytisus'' <small>Trinajstić</small> * ''Diotolotus'' <small>Tausch</small> * ''Gamochilum'' <small>Walp.</small> * ''Lotophyllus'' <small>Link</small> * ''Macrolotus'' <small>Harms</small> * ''Tephrothamnus'' <small>Sweet ex Hiern</small> * ''Trichasma'' <small>Walp.</small> | range_map =Argyrolobium distribution map.svg }} '''''Argyrolobium''''' (silwerpeule) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Europa]]. == Spesies == Daar is tagtig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260609225549/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331366-2 |argiefdatum= 9 Junie 2026 |besoekdatum= 4 Junie 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Argyrolobium aciculare]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium aegacanthoides]]'' <small>(Vved.) Moteetee</small> * ''[[Argyrolobium aequinoctiale]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Argyrolobium amplexicaule]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]) Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium angustissimum]]'' <small>(E.Mey.) T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium arabicum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium argenteum]]'' <small>(Jacq.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium armindae]]'' <small>Marrero Rodr.</small> * ''[[Argyrolobium ascendens]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium baptisioides]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barbatum]]'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium barikotense]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium biebersteinii]]'' <small>P.W.Ball</small> * ''[[Argyrolobium campicola]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium candicans]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium catatii]]'' <small>(Drake) A.G.Peltier</small> * ''[[Argyrolobium collinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium confertum]]'' <small>Polhill</small> * ''[[Argyrolobium crassifolium]]'' <small>(E.Mey.) Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium crinitum]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium crotalarioides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium dimidiatum]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium eylesii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Argyrolobium filifolia]]'' <small>([[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]) ined.</small> * ''[[Argyrolobium fischeri]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Argyrolobium flaccidum]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium friesianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium frutescens]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Argyrolobium harmsianum]]'' <small>Schltr. ex Harms</small> * ''[[Argyrolobium harveyanum]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Argyrolobium humile]]'' <small>E.Phillips</small> * ''[[Argyrolobium incanum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium itremoense]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Argyrolobium longifolium]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium lotoides]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Argyrolobium lunare]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Druce</small> * ''[[Argyrolobium macrophyllum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium marginatum]]'' <small>[[Harry Bolus|Bolus]]</small> * ''[[Argyrolobium megarhizum]]'' <small>Bolus</small> * ''[[Argyrolobium microphyllum]]'' <small>Ball</small> * ''[[Argyrolobium molle]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium mucilagineum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium muddii]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium nigrescens]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium pachyphyllum]]'' <small>Schltr.</small> * ''[[Argyrolobium parviflorum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pauciflorum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium pedunculare]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Argyrolobium petiolare]]'' <small>(E.Mey.) Steud.</small> * ''[[Argyrolobium polyphyllum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium prilipkoanum]]'' <small>Grossh.</small> * ''[[Argyrolobium pseudotuberosum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium pulvinatum]]'' <small>Rech.f.</small> * ''[[Argyrolobium pumilum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium purpurascens]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium ramosissimum]]'' <small>Baker</small> * ''[[Argyrolobium rarum]]'' <small>Dümmer</small> * ''[[Argyrolobium robustum]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium roseum]]'' <small>(Cambess.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium rotundifolium]]'' <small>T.J.Edwards</small> * ''[[Argyrolobium rupestre]]'' <small>(E.Mey.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium saharae]]'' <small>Pomel</small> * ''[[Argyrolobium schimperianum]]'' <small>Hochst.</small> * ''[[Argyrolobium sericosemium]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium speciosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium splendens]]'' <small>(Meisn.) Walp.</small> * ''[[Argyrolobium stenophyllum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Argyrolobium stipulaceum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium strigosum]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Argyrolobium tomentosum]]'' <small>(Andrews) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tortum]]'' <small>Suess.</small> * ''[[Argyrolobium transvaalense]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Argyrolobium trifoliatum]]'' <small>(Thunb.) Druce</small> * ''[[Argyrolobium tuberosum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium uniflorum]]'' <small>(Decne.) Jaub. & Spach</small> * ''[[Argyrolobium vaginiferum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium velutinum]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Argyrolobium wilmsii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Argyrolobium zanonii]]'' <small>(Turra) P.W.Ball</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Argyrolobium| ]] auip1sqcrj73tmxcnxz9s2u9kqw066t Brian Armstrong 0 462632 3372982 3355045 2026-11-16T04:16:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372982 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Brian Armstrong | bynaam = | beeld = Brian Armstrong - TechCrunch Disrupt 2018 01.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Brian Armstrong in 2018 | geboortenaam = Brian Armstrong | geboortedatum = [[25 Januarie]] [[1983]] | geboorteplek = San Jose, Kalifornië | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Voorsitter en HUB van Coinbase | ander = | bekend = Medestigter van Coinbase | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Angela Meng | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Brian Armstrong''' (gebore [[25 Januarie]] [[1983]])<ref name=azcoin1>{{cite web |url=https://azcoinnews.com/influencers/brian-armstrong |title=Brian Armstrong |website=AZ Coin News |date=24 November 2019 |access-date=10 Maart 2021 |archive-date=20 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210620074229/https://azcoinnews.com/influencers/brian-armstrong |url-status=dead }}</ref> is 'n [[Amerikaanse]] [[sakeman]]<ref name="Forbes profile">{{cite web|title=Forbes profile: Brian Armstrong |url=https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/?sh=320e2385077c |work=Forbes |access-date=1 Mei 2022}}</ref> en belegger wat die uitvoerende hoof is van die [[kriptogeldeenheid]]splatform [[Coinbase]], wat hy saam met Fred Ehrsam gestig het.<ref name=azcoin1/> Hy het media-aandag gekry vir sy beleid om die werkplek vry van politieke aktivisme te hou.<ref name="cnbc1">{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2020/09/30/coinbase-ceo-offers-severance-to-employees-leaving-over-politics.html |title=Coinbase CEO discourages politics at work, offers generous severance to employees who want to quit |publisher=CNBC |date=30 September 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref><ref name="nytimes1">{{cite web|url= https://www.nytimes.com/2020/09/29/business/dealbook/coinbase-social-activism.html |title=Taking a Stand Against Social Stances |website=[[The New York Times]] |date=30 September 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Hy is ook medestigter van NewLimit, 'n anti-veroudering-beginonderneming.<ref>{{Cite web |last=Martinez |first=Xavier |date=2026-06-02 |title=Exclusive {{!}} Coinbase Founder’s Longevity Startup Triples in Value |url=https://www.wsj.com/business/newlimit-startup-brian-armstrong-value-82ab9830 |access-date=2026-06-02 |website=The Wall Street Journal |language=en-US}}</ref> ==Vroeë lewe en opvoeding== Armstrong is op 25 Januarie 1983 naby [[San Jose, Kalifornië]], gebore; albei sy ouers was ingenieurs<ref name=forbes2>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/michaeldelcastillo/2020/02/19/coinbase-billionaire-brian-armstrongs-plan-to-make-bitcoin-ethereum-xrp-safe-for-all/#6b85aa39345b |title=Bitcoin's Guardian Angel: Inside Coinbase Billionaire Brian Armstrong's Plan To Make Crypto Safe For All |website=Forbes |date=19 Februarie 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Hy het Bellarmine College Preparatory, 'n Katolieke, privaat hoërskool vir seuns, bygewoon.<ref>{{Cite web |title=Source |url=https://www.hoover.org/research/why-bitcoin-will-take-over-world-coinbase-ceo-brian-armstrong |website=Hoover Institution}}</ref> Armstrong het Rice-universiteit in [[Texas]] bygewoon, waar hy in 2005 'n dubbele baccalaureusgraad in [[ekonomie]] en [[rekenaarwetenskap]] verwerf het, gevolg deur 'n meestersgraad in rekenaarwetenskap in 2006.<ref name=forbes2/> Terwyl hy by Rice was, het hy 'n besigheid begin wat tutors aan studente koppel, en na sy graduering het hy 'n jaar in [[Buenos Aires]] deurgebring om vir 'n onderwysmaatskappy te werk. ==Loopbaan== [[Lêer:Cryptocurrency Cachet (38552330941).jpg|links|duimnael|Brian Armstrong (middel).]] Armstrong se vroeë loopbaan het ingesluit werk as 'n ontwikkelaar vir [[IBM]] en 'n konsultant by Deloitte. In 2010 het hy op die [[Bitcoin]]-witskrif afgekom wat onder die alias [[Satoshi Nakamoto]] gepubliseer is.<ref name=forbes2/> In 2011 het hy by [[Airbnb]] aangesluit as 'n sagteware-ingenieur en is blootgestel aan betalingsstelsels in die 190 lande waarin Airbnb destyds bedrywig was.<ref name=techcrunch1>{{cite web|url=https://techcrunch.com/2018/05/16/coinbase-ceo-brian-armstrong-to-talk-the-future-of-cryptocurrency-at-disrupt-sf/ |title=Coinbase CEO Brian Armstrong to talk the future of cryptocurrency at Disrupt SF |publisher=TechCrunch |date=16 Mei 2018 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Terwyl hy by Airbnb was, het hy die probleme gesien om geld na [[Suid-Amerika]] te stuur.<ref name=forbes2/> Hy het naweke en snags begin werk om kode in [[Ruby on Rails|Ruby]] en [[JavaScript]] te skryf om kriptomunte te koop en te stoor. In 2012 het hy die [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]]-beginbegigheidversneller betree en 'n belegging van $150 000 ontvang, wat hy gebruik het om Coinbase te befonds.<ref name=forbes2/><ref name=ft1/> Sy plasing op ''Hacker News''<ref>{{cite web|url=https://news.ycombinator.com/item?id=3754664|title=Looking for Co-Founder |publisher=Hacker News |date=16 Mei 2012}}</ref> waarin hy gesoek het na 'n medestigter om by die [[Y Combinator (maatskappy)|Y Combinator]]-program in te skakel, het later 'n virale plasing in ''Hacker News'' geword. Hy het uiteindelik sy medestigter Fred Ehrsam op 'n [[Reddit]]-subgroep<ref>{{cite web|url=https://entrepreneurshandbook.co/how-coinbases-founder-turned-an-idea-that-looked-like-a-scam-into-an-86-billion-company-e2759f1c907c|title=Coinbase Story |publisher=entrepreneurshandbook.co |date=16 Mei 2021}}</ref> ontmoet en daar word aangehaal dat hy meer as vyftig vergaderings gehou het om 'n perfekte medestigter te vind. ===Coinbase=== In 2012 het Armstrong en Fred Ehrsam Coinbase saam gestig as 'n manier vir [[kriptogeldeenheid]]-entoesiaste om bitcoins en ander digitale geldeenhede te verhandel.<ref name=observer1>{{cite web|url= https://observer.com/2018/12/coinbase-ceo-brian-armstrong-wealth-charity-donations/ |title=Newly Minted Billionaire Coinbase CEO Is Already Tired of His Wealth |website=Observer| date=26 Desember 2018 |access-date=11 Maart 2021}}</ref> Armstrong was die eerste uitvoerende hoof.<ref name=observer1/> Coinbase se eerste beursie-iterasie is "Toshi" genoem, vernoem na Satoshi Nakamoto; Toshi is ook die naam van een van Brian Armstrong se katte.<ref>{{cite web | url=https://wallet.coinbase.com/terms-of-service | title=Terms of Service &#124; Coinbase Wallet }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.youtube.com/watch?v=uGPEZByXbS0 | title=Coinbase CEO Named Cat After Satoshi #shorts | website=[[YouTube]] | date=30 Oktober 2022 }}</ref> 'n Finansieringsronde in 2018 het die maatskappy op $8,1 miljard gewaardeer, en in Desember 2020 het die maatskappy by die SEC aansoek gedoen om deur middel van 'n direkte notering publiek te word.<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2018/10/30/cryptocurrency-start-up-coinbase-valued-at-8-billion-despite-bitcoins-plunge.html |title=Cryptocurrency start-up Coinbase valued at $8 billion despite bitcoin's plunge |publisher=CNBC |date=30 Oktober 2018 |access-date=11 Maart 2021}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.forbes.com/sites/michaeldelcastillo/2020/02/19/coinbase-billionaire-brian-armstrongs-plan-to-make-bitcoin-ethereum-xrp-safe-for-all/ |title=Bitcoin's Guardian Angel: Inside Coinbase Billionaire Brian Armstrong's Plan To Make Crypto Safe For All. In 2021 Coinbase is building a IT support center in India so they can make customer service even worse than it currently is. You would hope with all the profits from retail traders he would provide better customer service. It will come back to haunt him in the future. |website=Forbes |date=19 Februarie 2020 |access-date=4 Maart 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/technology/coinbase-reveals-direct-listing-application-with-sec/articleshow/81211738.cms|title=Coinbase reveals direct listing application with SEC|website=The Economic Times |date=25 Februarie 2021 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> Na 'n direkte notering in April 2021 het Coinbase se markkapitalisasie tot $85 miljard gestyg,<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/coinbase-shares-surge-in-trading-debut-11618421619 |title=Coinbase Fetches $85 Billion Valuation in Market Debut |work=[[The Wall Street Journal]] |date=14 April 2021 |author=Paul Vigna}}</ref> en volgens Forbes het Armstrong vanaf Mei 2022 'n netto waarde van $2,4 miljard.<ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/ |title=Forbes Profile |work=[[Forbes]] |access-date=12 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220513031902/https://www.forbes.com/profile/brian-armstrong/ |archive-date=13 Mei 2022 |url-status=live}}</ref> ===ResearchHub=== Armstrong het self die wetenskaplike navorsingswebwerf ResearchHub, gebaseer op die GitHub-kodebewaarplek, gestig en befonds as 'n manier om navorsingsartikels aan die publiek beskikbaar te stel.<ref name=ft1>{{cite news|url= https://www.ft.com/content/1077a75f-947f-4aab-ab28-46b6c3b5b52d |title=Coinbase founder rides crypto boom to Nasdaq listing |website=[[Financial Times]] |date=5 Maart 2021 |access-date=11 Maart 2021|last1=Kruppa |first1=Miles }}</ref> ===NewLimit=== Armstrong was medestigter van NewLimit<ref>{{Cite web |title=NewLimit {{!}} Extending human healthspan |url=https://www.newlimit.com/ |access-date=2025-08-29 |website=www.newlimit.com |language=en}}</ref> om die menslike gesondheidspan te verleng deur die biologie van veroudering te teiken. NewLimit se primêre navorsingsfokus is epigenetiese herprogrammering. In Mei 2023 het die maatskappy $40 miljoen in 'n Serie A-beleggingsronde ingesamel.<ref>{{cite web|url= https://fortune.com/well/2023/05/19/reverse-aging-brian-armstrong-newlimit-coinbase-epigenetics/ |title=How the science behind reverse-aging could theoretically work, as Coinbase founder raises $40 million in a bid to make it reality|website=Fortune|date=19 Mei 2023 |access-date=6 Junie 2023}}</ref> ===Ondersteuning vir spesiale ekonomiese sones=== In Januarie 2025 het Armstrong aangekondig dat Coinbase Ventures, die waagkapitaalvleuel van Coinbase, sou belê in Próspera, 'n charterstad langs die kus van [[Honduras]] wat sy gedereguleerde model gaan uitbrei onder die Verenigde State se Freedom Cities-inisiatief wat deur die Amerikaanse president [[Donald Trump]] van stapel gestuur is.<ref>{{Cite news |last=Garth |first=Eleanor |date=2025-01-22 |title=Coinbase invests in Próspera to expand global economic freedom |url=https://longevity.technology/news/coinbase-invests-in-prospera-to-expand-global-economic-freedom/ |access-date=2025-03-21 |work=Longevity.Technology - Latest News, Opinions, Analysis and Research |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Farooq |first=Umar |date=13 Februarie 2025 |title=Libertarian City Dream in Honduras becomes $11 Billion Nightmare |url=https://news.bloomberglaw.com/daily-tax-report-international/libertarian-city-dream-in-honduras-becomes-11-billion-nightmare}}</ref> Armstrong het voorheen belangstelling in gedereguleerde ekonomiese sones uitgespreek in 'n podsendingonderhoud wat in ''The New Republic'' aangehaal is, en gesê: "Ek wil hê ons moet almal in kripto dink oor hoe ons eintlik fisiese plekke in die wêreld gaan skep om vryheid op die lang termyn te bewaar. Ek dink dit is uiteindelik kripto se lotsbestemming."<ref name="newrepublic.com">{{Cite magazine |title=The Most Powerful Crypto Bro in Washington Has Very Weird Beliefs |url=https://newrepublic.com/article/185738/coinbase-brian-armstrong-crypto-lobbying-washington-politicians |access-date=2025-03-21 |magazine=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref> === Voorspellingsmark kontroversie=== In November 2025 het Armstrong kritiek ontvang nadat hy doelbewus 'n reeks kriptogeldeenheid-verwante terme aan die einde van Coinbase se derde kwartaal verdienste-oproep gebruik het.<ref>{{Cite web |last=Ha |first=Anthony |date=2025-11-01 |title=Coinbase CEO Brian Armstrong trolls the prediction markets |url=https://techcrunch.com/2025/11/01/coinbase-ceo-brian-armstrong-trolls-the-prediction-markets/ |access-date=2025-11-03 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Die ongeskrewe opmerking het blykbaar bedoel om aanlyn [[voorspellingsmark]]te te beïnvloed wat gebruikers toegelaat het om te wed oor of spesifieke woorde tydens die oproep genoem sou word. Bedryfsfigure het die daad as markmanipulasie gekritiseer.<ref>{{Cite web |last=Romano |first=Taya |date=2025-11-03 |title=Coinbase CEO's Earnings Call Remarks Stir Criticism Over Prediction Market Bets - San Francisco Download |url=https://sanfranciscodownload.com/coinbase-ceos-earnings-call-remarks-stir-criticism-over-prediction-market-bets |access-date=2025-11-03 |language=en-US |archive-date=2025-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251217162102/https://sanfranciscodownload.com/coinbase-ceos-earnings-call-remarks-stir-criticism-over-prediction-market-bets |url-status=dead }}</ref> ==Politieke sienings== Armstrong het in September 2020 'n blogplasing<ref>{{cite web|url= https://blog.coinbase.com/coinbase-is-a-mission-focused-company-af882df8804?gi=bab73623857f |title=Coinbase Is A Mission Focused Company}}</ref> geskryf waarin hy Coinbase 'n "Missiegefokusde Maatskappy" genoem het, en werknemersaktivisme en bespreking van politieke en sosiale kwessies by die werk ontmoedig het.<ref>{{cite web|last1=Schmidt |first1=Lars |url= https://www.fastcompany.com/90562207/can-a-company-really-be-apolitical-in-2020 |title=Can a company really be 'apolitical' in 2020? |website=Fast Company |date=9 Oktober 2020 |access-date=10 Maart 2021}}</ref><ref name=nytimes1/> Hy het skeidingspakkette aangebied vir Coinbase-werknemers wat ongemaklik was met hierdie beleid;<ref name=cnbc1/> gevolglik het sestig werknemers (wat neerkom op 5% van die maatskappy) Coinbase verlaat.<ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/rachelsandler/2020/10/08/60-employees-leave-coinbase-over-ceos-pledge-to-be-apolitical/|website=Forbes|title=60 Employees Leave Coinbase Over CEO's Pledge To Be Apolitical }}</ref> Voorheen het Armstrong die [[Black Lives Matter]]-beweging ondersteun en getwiet toe [[George Floyd]] vermoor is: "Ek het besluit om te praat. Dit is jammer dat dit selfs in hierdie tyd gesê moet word, maar [[rassisme]]], polisiebrutaliteit en ongelyke geregtigheid is onomwonde verkeerd, en ons moet almal werk om hulle uit die samelewing uit te skakel."<ref name=cnbc1/> In Julie 2023 het hy met Huisdemokrate, spesifiek die New Democrat Coalition, in 'n geslote sitting vergader wat na bewering op digitale bate-wetgewing gefokus het. Armstrong het volgens Bloomberg "'n veldtog in Washington gelei om duideliker reëls rondom digitale bates te skep".<ref>{{cite news |last1=Kendall|first1=Tyler |date=17 Julie 2023 |title=Coinbase CEO Brian Armstrong Set to Meet With House Democrats |website=bloomberglaw|url=https://news.bloomberglaw.com/crypto/coinbase-ceo-brian-armstrong-set-to-meet-with-house-democrats|access-date=9 November 2023}}</ref> Armstrong het in November 2024 'n geslote vergadering met Donald Trump gehad, na bewering om "personeelaanstellings vir sy tweede administrasie te bespreek."<ref>{{Cite web |title=Exclusive: Trump to Meet Privately With Coinbase CEO Brian Armstrong |url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp500-nasdaq-live-11-18-2024/card/exclusive-trump-to-meet-privately-with-coinbase-ceo-brian-armstrong-DDkgF0xW1BW242rVeuqx |access-date=2025-03-21 |website=WSJ |language=en-US}}</ref> Armstrong het sy oortuiging uitgespreek dat die Verenigde State in 'n "stadige agteruitgang" is en omarm die Network State-politieke beweging wat gewild gemaak is deur voormalige Coinbase CTO [[Balaji Srinivasan]].<ref name="newrepublic.com"/> In 2024 het Armstrong bitcoin-ondersteuners agter die Ohio-Republikein Bernie Moreno versamel in sy poging om die drie-termyn Demokraat Sherrod Brown in Ohio se senaatsverkiesing te ontsetel. Brown, voorsitter van die Senaat se Bankkomitee, was 'n kritikus van bitcoin. Armstrong se super PAC Fairshake het sowat $40 miljoen bestee om Moreno te verkies.<ref>Nicolle, Emily (6 November 2024) [https://www.bnnbloomberg.ca/business/company-news/2024/11/06/cryptos-millions-yield-a-win-as-moreno-takes-ohio-senate-race/ "Crypto’s Millions Yield Win as Moreno Takes Ohio Senate Race."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241106101632/https://www.bnnbloomberg.ca/business/company-news/2024/11/06/cryptos-millions-yield-a-win-as-moreno-takes-ohio-senate-race/ |date= 6 November 2024 }} BNN Bloomberg. (Besoek 21 Mei 2025.)</ref> ==Erkenning== In 2017, op die ouderdom van 34, was Armstrong nommer 10 op ''Fortune'' se "40 onder 40-lys".<ref>{{cite web|url=https://fortune.com/40-under-40/2017/brian-armstrong/ |title=40 Under 40 |website=Fortune |date=2017 |access-date=10 Maart 2021}}</ref> In 2019 is Armstrong aangewys op ''[[Time (tydskrif)|Time]]-''tydskrif se "100 Next-lys".<ref>{{cite magazine |url=https://time.com/collection/time-100-next-2019/5718861/brian-armstrong/ |title=Brian Armstrong |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |date=2019 |access-date=10 Maart 2021 |archive-date=27 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220927200234/https://time.com/collection/time-100-next-2019/5718861/brian-armstrong/ |url-status=dead }}</ref> In 2024 het ''[[Forbes]]'' Armstrong nommer 2 op sy "Crypto Rich List" genoem, met 'n geraamde netto waarde van $11,2 miljard.<ref>{{Cite web |last=Hyatt |first=John |title=The Richest Crypto And Bitcoin Billionaires In The World 2024 |url=https://www.forbes.com/sites/johnhyatt/2024/04/02/the-richest-crypto-and-bitcoin-billionaires-in-the-world-2024/ |access-date=2025-01-10 |website=Forbes |language=en}}</ref> Hy was ook 145ste op die ''Forbes'' 400-lys van die rykste mense in Amerika. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Armstrong, Brian}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Hoof- uitvoerende beamptes]] [[Kategorie:Geboortes in 1983]] [[Kategorie:Lewende mense]] 4ikf0ohpb9tlkcxqe0rru237yd5vv1g Willdenowia (plant) 0 463233 3372720 3279287 2026-11-15T12:32:14Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372720 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Willdenowia incurvata Sonqua Sunreed.jpg |image_caption = ''Willdenowia incurvata'' |display_parents = 3 |taxon = Willdenowia |authority = [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]], (1790) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Nematanthus'' <small>Nees</small> * ''Spirostylis'' <small>Nees ex Mast.</small> * ''Willdenovia'' <small>Thunb.</small> }} '''''Willdenowia''''' (sonkwasriete) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Restionaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is vernoem na die Duitse botanikus Carl Ludwig Willdenow. == Spesies == Daar is twaalf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33386-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260630154519/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:33386-1 |argiefdatum=30 Junie 2026 |besoekdatum=28 Junie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Willdenowia affinis]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Willdenowia arescens]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Willdenowia bolusii]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Willdenowia glomerata]]'' <small>(Thunb.) H.P.Linder</small> * ''[[Willdenowia humilis]]'' <small>Nees ex Mast.</small> * ''[[Willdenowia incurvata]]'' <small>(Thunb.) H.P.Linder</small> * ''[[Willdenowia pilleata]]'' <small>H.P.Linder</small> * ''[[Willdenowia purpurea]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Willdenowia rugosa]]'' <small>Esterh.</small> * ''[[Willdenowia stokoei]]'' <small>Pillans</small> * ''[[Willdenowia sulcata]]'' <small>Mast.</small> * ''[[Willdenowia teres]]'' <small>Thunb.</small> == Galery == <gallery> Willdenowia humilis 53359741.jpg Willdenowia sulcata 57951159.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Willdenowia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] oazft8aj29vq683alu2a6q2uljlc20q Aponogeton 0 463303 3372898 3279288 2026-11-15T21:47:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372898 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Aponogeton distachyos, blom, Manie van der Schijff BT, a.jpg |image_caption = ''Aponogeton distachyos'' |display_parents = 4 |taxon = Aponogeton |authority = L.f., (1782) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hydrogeton'' <small>[[Christiaan Hendrik Persoon|Pers.]]</small> * ''Limnogeton'' <small>Edgew.</small> * ''Ouvirandra'' <small>Thouars</small> * ''Spathium'' <small>Edgew.</small> * ''Urirandra'' <small>Thouars ex Mirb.</small> * ''Uvirandra'' <small>J.St.-Hil.</small> }} '''''Aponogeton''''' (waterblommetjies) is 'n [[genus]] van meerjarige waterplante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] [[Aponogetonaceae]]. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is 60 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331137-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230122143852/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331137-2 |argiefdatum=22 Januarie 2023 |besoekdatum=29 Junie 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Aponogeton abyssinicus]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Aponogeton afroviolaceus]]'' <small>Lye</small> * ''[[Aponogeton angustifolius]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Aponogeton appendiculatus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton azureus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton bernierianus]]'' <small>(Decne.) Hook.f.</small> * ''[[Aponogeton bogneri]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton boivinianus]]'' <small>Baill. ex Jum.</small> * ''[[Aponogeton bruggenii]]'' <small>S.R.Yadav & Govekar</small> * ''[[Aponogeton bullosus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton capuronii]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton cordatus]]'' <small>Jum.</small> * ''[[Aponogeton crispus]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Aponogeton cuneatus]]'' <small>S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton dassanayakei]]'' <small>Manaw. & Yakand.</small> * ''[[Aponogeton decaryi]]'' <small>Jum. ex Humbert</small> * ''[[Aponogeton desertorum]]'' <small>Zeyh. ex Spreng.</small> * ''[[Aponogeton dioecus]]'' <small>Bosser</small> * ''[[Aponogeton distachyos]]'' <small>L.f.</small> * ''[[Aponogeton eggersii]]'' <small>Bogner & H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton elongatus]]'' <small>F.Muell. ex Benth.</small> * ''[[Aponogeton euryspermus]]'' <small>Hellq. & S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton fotianus]]'' <small>J.Raynal</small> * ''[[Aponogeton fugax]]'' <small>[[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Aponogeton gottlebei]]'' <small>Kasselm. & Bogner</small> * ''[[Aponogeton hexatepalus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton jacobsenii]]'' <small>de Wit</small> * ''[[Aponogeton junceus]]'' <small>Lehm.</small> * ''[[Aponogeton kannangarae]]'' <small>M.A.Silva, Deshaprema & Manamperi</small> * ''[[Aponogeton kimberleyensis]]'' <small>Hellq. & S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton lakhonensis]]'' <small>A.Camus</small> * ''[[Aponogeton lancesmithii]]'' <small>Hellq. & S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton longiplumulosus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton loriae]]'' <small>Martelli</small> * ''[[Aponogeton madagascariensis]]'' <small>(Mirb.) H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton masoalaensis]]'' <small>Bogner</small> * ''[[Aponogeton natalensis]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Aponogeton natans]]'' <small>(L.) Engl. & K.Krause</small> * ''[[Aponogeton nateshii]]'' <small>S.R.Yadav</small> * ''[[Aponogeton nudiflorus]]'' <small>Peter</small> * ''[[Aponogeton prolifer]]'' <small>Hellq. & S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton queenslandicus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton ranunculiflorus]]'' <small>Jacot Guill. & Marais</small> * ''[[Aponogeton rehmannii]]'' <small>Oliv.</small> * ''[[Aponogeton rigidifolius]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton robinsonii]]'' <small>A.Camus</small> * ''[[Aponogeton satarensis]]'' <small>Sundararagh., A.R.Kulk. & S.R.Yadav</small> * ''[[Aponogeton schatzianus]]'' <small>Bogner & H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton stuhlmannii]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Aponogeton subconjugatus]]'' <small>Schumach. & Thonn.</small> * ''[[Aponogeton tenuispicatus]]'' <small>H.Bruggen</small> * ''[[Aponogeton tofus]]'' <small>S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton troupinii]]'' <small>J.Raynal</small> * ''[[Aponogeton ulvaceus]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aponogeton undulatus]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Aponogeton vallisnerioides]]'' <small>Baker</small> * ''[[Aponogeton vanbruggenii]]'' <small>Hellq. & S.W.L.Jacobs</small> * ''[[Aponogeton viridis]]'' <small>Jum.</small> * ''[[Aponogeton wolfgangianus]]'' <small>S.R.Yadav</small> * ''[[Aponogeton womersleyi]]'' <small>H.Bruggen</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Aponogeton distachyos.jpg Aponogeton range.jpg Sehlabathebe Waterblommetjie.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aponogeton| ]] j1hkoufvv33raegp8h7rwmy58klcopz Yasser Ibrahim 0 463620 3372761 3355198 2026-11-15T14:17:43Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372761 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Sokkerspeler | name = Yasser Ibrahim | image = [[Lêer:Yasser Ibrahim in FIFA Club World Cup.jpg|240px]] | caption = Yasser Ibrahim in 2021 | full_name = Yasser Ibrahim Ahmed El Hanafi<ref>{{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/fb00fb4f430e88fc/original/vfolbncwswkxqi8ostba-pdf.pdf |title=FIFA Club World Cup Qatar 2020: Squad list |page=1 |work=[[FIFA]] |date=1 February 2021 |access-date=1 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418162417/https://digitalhub.fifa.com/m/fb00fb4f430e88fc/original/vfolbncwswkxqi8ostba-pdf.pdf |archive-date=18 April 2022 |url-status=live}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1993|2|10|df=y}}<ref>{{Cite web |url=http://www.yallakora.com/ar/YKChampionsPlayer/40277/344/%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%B1%20%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85 |title=ياللاكورة الموقع الرياضى الأول فى الشرق الأوسط |access-date=2014-07-20 |archive-date=2017-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170620092055/http://www.yallakora.com/ar/YKChampionsPlayer/40277/344/%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%B1%20%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85 |url-status=dead }}</ref> | birth_place = Mansoura, [[Egipte]] | height = 1,85 m<ref>{{cite web|url=https://www.alahlyegypt.com/ar/players/player/14|title=Yasser Ibrahim|language=Arabic|publisher=Al Ahly SC|access-date=1 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220421035653/https://www.alahlyegypt.com/ar/players/player/14|archive-date=21 April 2022}}</ref> | position = Sentrale verdediger | currentclub = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | clubnumber = 6 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[El Mansoura SC|Mansoura]] | years1 = 2011–2013 | clubs1 = [[El Mansoura SC|Mansoura]] | caps1 = | goals1 = | years2 = 2013–2015 | clubs2 = [[Zamalek SC|Zamalek]] | caps2 = 10 | goals2 = 1 | years3 = 2014–2015 | clubs3 = → [[Smouha SC|Smouha]] (leen)<ref>{{cite web|url=http://www.youm7.com/story/2015/1/13/%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%88%D8%B1-%D9%8A%D8%A7%D8%B3%D8%B1-%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85-%D9%8A%D9%88%D9%82%D8%B9-%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A5%D9%84%D9%89-%D8%B3%D9%85%D9%88%D8%AD%D8%A9/2025849#.VZF0wPmqpuA|title=بالصور.. ياسر إبراهيم يوقع عقود الإعارة إلى سموحة - اليوم السابع|date=13 January 2015}}</ref> | caps3 = 18 | goals3 = 0 | years4 = 2015–2018 | clubs4 = [[Smouha SC|Smouha]] | caps4 = 80 | goals4 = 1 | years5 = 2019– | clubs5 = [[Al Ahly SC|Al Ahly]] | caps5 = 83 | goals5 = 3 | nationalyears1 = 2011 | nationalteam1 = Egipte o/19 | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2013 | nationalteam2 = Egipte o/20 | nationalcaps2 = 22 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2014&ndash;2015 | nationalteam3 = Egipte o/23 | nationalcaps3 = 4 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2022&ndash; | nationalteam4 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | nationalcaps4 = 23 | nationalgoals4 = 2 | club-update = 26 Julie 2023 | nationalteam-update = 7 Julie 2026 }} '''Yasser Ibrahim Ahmed El Hanafi''' ([[Arabies]]: يَاسِر إبرَاهِيْم أَحمَد الْحَنَفِي; gebore 10 Februarie 1993) is 'n [[Egipte|Egiptiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as 'n sentrale verdediger vir die Egiptiese Premierliga-klub [[Al-Ahly SC|Al Ahly]] en die [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egiptiese nasionale span]] speel.<ref>{{cite web|url=http://www1.youm7.com/News.asp?NewsID=1762870#.U8s3G_khjYA|title=ياسر إبراهيم جاهز لقيادة دفاع الزمالك أمام بتروجت - اليوم السابع|date=7 July 2014|language=ar|website=youm7.com|access-date= 7 Julie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729032439/http://www1.youm7.com/News.asp?NewsID=1762870#.U8s3G_khjYA|archive-date=29 Julie 2014|url-status=dead}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Gesagsrekords}} {{DEFAULTSORT:Ibrahim, Yasser}} [[Kategorie:Egiptiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1993]] [[Kategorie:Lewende mense]] 5rbj1z1cgin156notx41ad52eno3ikb Abrus 0 463974 3372822 3279290 2026-11-15T17:04:30Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372822 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Abrus precatorius W IMG 1578.jpg |image_caption = ''Abrus precatorius'' |display_parents = 3 |taxon = Abrus |authority = Adans., (1763) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Hoepfneria'' <small>Vatke</small> * ''Hulthemia'' <small>Blume ex Miq.</small> * ''Zaga'' <small>Raf.</small> }} '''''Abrus''''' (gifboontjies) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]] en [[Australië]]. == Spesies == Daar is sewentien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231206072313/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:21549-1 |argiefdatum= 6 Desember 2023 |besoekdatum=22 Julie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Abrus aureus]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus baladensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus bottae]]'' <small>Deflers</small> * ''[[Abrus canescens]]'' <small>[[Friedrich Martin Josef Welwitsch|Welw.]] ex Baker</small> * ''[[Abrus diversifoliolatus]]'' <small>Breteler</small> * ''[[Abrus fruticulosus]]'' <small>Wall. ex Wight & Arn.</small> * ''[[Abrus gawenensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Abrus kaokoensis]]'' <small>Swanepoel & Kolberg</small> * ''[[Abrus laevigatus]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Abrus longibracteatus]]'' <small>Labat</small> * ''[[Abrus madagascariensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus melanospermus]]'' <small>Hassk.</small> * ''[[Abrus parvifolius]]'' <small>(R.Vig.) Verdc.</small> * ''[[Abrus precatorius]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Abrus sambiranensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Abrus somalensis]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Abrus wittei]]'' <small>Baker f.</small> == Galery == <gallery> Abrus precatorius1SHSU.jpg Abrus plant leaves, Chemancheri, Kozhikode, Kerala (2018) 1.jpg Abrus sp.jpg Chemanchery8367.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Abrus| ]] febrlus6435hd4b85bcyijpritlcjpd Callilepis (plant) 0 464091 3373005 2919890 2026-11-16T05:56:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373005 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Callilepis leptophylla 20D 2784.jpg |image_caption = ''Callilepis leptophylla'' |display_parents = 3 |taxon = Callilepis (plant) |authority = DC., (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Zoutpansbergia'' <small>Hutch.</small> }} '''''Callilepis''''' (wildemagriete) is 'n [[genus]] van [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Eswatini]], [[Mosambiek]] en [[Suid-Afrika]]. == Spesies == Daar is tien [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8042-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Callilepis caerulea]]'' <small>(Hutch.) Leins</small> * ''[[Callilepis corymbosa]]'' <small>P.P.J.Herman & Koek.</small> * ''[[Callilepis glabra]]'' <small>DC.</small> * ''[[Callilepis lancifolia]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Callilepis laureola]]'' <small>DC.</small> * ''[[Callilepis leptophylla]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Callilepis nepotiana]]'' <small>P.P.J.Herman</small> * ''[[Callilepis normae]]'' <small>P.P.J.Herman & Koek.</small> * ''[[Callilepis retiefiae]]'' <small>P.P.J.Herman</small> * ''[[Callilepis salicifolia]]'' <small>Oliv.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Callilepis| ]] 7ldqd70ldjfz3abi7ijio0bs0clzizb Dasispermum 0 464282 3373126 2920438 2026-11-16T11:12:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373126 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Dasispermum_suffruticosum_-_Flickr_-_Ragnhild_&_Neil_Crawford.jpg |image_caption = ''Dasispermum suffruticosum'' |display_parents = 3 |taxon = Dasispermum |authority = Neck. ex Raf., (1840) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Heteroptilis'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Meisn.</small> * ''Phymatis'' <small>E.Mey.</small> * ''Sonderina'' <small>H.Wolff</small> }} '''''Dasispermum''''' is 'n [[genus]] van [[kruid]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]], [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is sewe [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20048-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260731071248/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20048-1 |argiefdatum=31 Julie 2026 |besoekdatum=31 Julie 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Dasispermum capense]]'' <small>(Lam.) Magee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Dasispermum grandicarpum]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dasispermum hispidum]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dasispermum humile]]'' <small>([[Carl Meissner|Meisn.]]) Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dasispermum perennans]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> * ''[[Dasispermum suffruticosum]]'' <small>([[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]) B.L.Burtt</small> * ''[[Dasispermum tenue]]'' <small>(Sond.) Magee & B.-E.van Wyk</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Dasispermum| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 86evpov1s1jjhzdff9i53v9nezd2muz Blepharis 0 464441 3372947 3279291 2026-11-16T02:20:52Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372947 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Blepharis attenuata 1.jpg |image_caption = ''Blepharis attenuata'' |display_parents = 3 |taxon = Blepharis |authority = Juss., (1789) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthodium'' <small>Delile</small> * ''Blepharacanthus'' <small>Nees</small> * ''Trichacanthus'' <small>Zoll. & Moritzi</small> }} '''''Blepharis''''' (stekelbossies) is 'n [[genus]] van [[Struik|dwergstruike]] wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Acanthaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is 128 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20221113202241/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:427-1 |argiefdatum=13 November 2022 |besoekdatum= 3 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Blepharis acanthodioides]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis acuminata]]'' <small>[[Anna Amelia Obermeyer|Oberm.]]</small> * ''[[Blepharis aequisepala]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis affinis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis angusta]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis aspera]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis asteracantha]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis attenuata]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis bainesii]]'' <small>S.Moore ex C.B.Clarke.</small> * ''[[Blepharis boranensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis breijeri]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis buchneri]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis burundiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis calcitrapa]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis capensis]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis chrysotricha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis ciliaris]]'' <small>(L.) B.L.Burtt</small> * ''[[Blepharis crinita]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis cuanzensis]]'' <small>Welw. ex S.Moore</small> * ''[[Blepharis cuspidata]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis decussata]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis dhofarensis]]'' <small>A.G.Mill.</small> * ''[[Blepharis dilatata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis diplodonta]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis diversispina]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis drummondii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis dunensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis duvigneaudii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis edulis]]'' <small>(Forssk.) Pers.</small> * ''[[Blepharis eilensis]]'' <small>Baldesi & Vollesen</small> * ''[[Blepharis espinosa]]'' <small>Phillips</small> * ''[[Blepharis exigua]]'' <small>(Zoll. & Moritzi) Valeton ex Backer</small> * ''[[Blepharis fenestralis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ferox]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis flava]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis fleckii]]'' <small>P.G.Mey.</small> * ''[[Blepharis forgiarinii]]'' <small>J.-P.Lebrun & Stork</small> * ''[[Blepharis furcata]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis gazensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis gigantea]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis glinus]]'' <small>Fiori</small> * ''[[Blepharis glomerans]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis glumacea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis grandis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis grossa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis gypsophila]]'' <small>Thulin & Vollesen</small> * ''[[Blepharis hildebrandtii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis hirtinervia]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis huillensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis ilicifolia]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis ilicina]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis inaequalis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inermis]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inflata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis innocua]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis inopinata]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis integrifolia]]'' <small>(L.f.) E.Mey. & Drège ex Schinz</small> * ''[[Blepharis involucrata]]'' <small>Solms ex Schweinf.</small> * ''[[Blepharis itigiensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis javanica]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Blepharis katangensis]]'' <small>De Wild.</small> * ''[[Blepharis kenyensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis kuriensis]]'' <small>Vierh.</small> * ''[[Blepharis laevifolia]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis lawsonii]]'' <small>G.S.Giri & R.N.Banerjee</small> * ''[[Blepharis leendertziae]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis linariifolia]]'' <small>Pers.</small> * ''[[Blepharis longifolia]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis longispica]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis macra]]'' <small>(Nees) Vollesen</small> * ''[[Blepharis maculata]]'' <small>Benoist</small> * ''[[Blepharis maderaspatensis]]'' <small>(L.) B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Blepharis marginata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis menocotyle]]'' <small>Milne-Redh.</small> * ''[[Blepharis meyeri]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis mitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis montana]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis natalensis]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis noli-me-tangere]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis obermeyerae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis obmitrata]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis obtusisepala]]'' <small>Oberm.</small> * ''[[Blepharis ogadenensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis panduriformis]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis paradoxa]]'' <small>Fritsch</small> * ''[[Blepharis pascuorum]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis petalidioides]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis petraea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis pratensis]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis procumbens]]'' <small>(L.f.) Pers.</small> * ''[[Blepharis pruinosa]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Blepharis pungens]]'' <small>Klotzsch</small> * ''[[Blepharis pusilla ]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis reekmansii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis refracta]]'' <small>Mildbr.</small> * ''[[Blepharis richardsiae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis saudensis]]'' <small>Masrahi & Basahi</small> * ''[[Blepharis scandens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis scindica]]'' <small>Stocks ex T.Anderson</small> * ''[[Blepharis sericea]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis serrulata]]'' <small>(Nees) Picalho & Hiern</small> * ''[[Blepharis sinuata]]'' <small>(Nees) C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis sol]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis somaliensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spiculifolia]]'' <small>Balf.f.</small> * ''[[Blepharis spinescens]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis spinifex]]'' <small>Merxm.</small> * ''[[Blepharis spinipes]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis squarrosa]]'' <small>(Nees) T.Anderson</small> * ''[[Blepharis stainbankiae]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis stuhlmannii]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis subglabra]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis subvolubilis]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis swaziensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanae]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis tanganyikensis]]'' <small>(Napper) Vollesen</small> * ''[[Blepharis tanzaniensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis tenuiramea]]'' <small>S.Moore</small> * ''[[Blepharis tetrasticha]]'' <small>Lindau</small> * ''[[Blepharis thulinii]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis torrei]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis transvaalensis]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Blepharis trifida]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis trispina]]'' <small>Napper</small> * ''[[Blepharis turkanae]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis uniflora]]'' <small>C.B.Clarke</small> * ''[[Blepharis uzondoensis]]'' <small>Vollesen</small> * ''[[Blepharis welwitschii]]'' <small>S.Moore</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Blepharis ilicina.jpg Lone survivor.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Blepharis| ]] dkychi0en69tcnb2ma60hgpla7b2mdc Aptosimum 0 464949 3372900 3279292 2026-11-15T21:55:41Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372900 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = 0555 Aptosimum indivisum, 3km N. Pofadder, Sudáfrica Dscf3036.jpg |image_caption = ''Aptosimum indivisum'' |name = Veldviooltjies |display_parents = 3 |taxon = Aptosimum |authority = [[William John Burchell|Burch.]] ex Benth., (1836), [[Gekonserveerde naam|nom. cons.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Chilostigma'' <small>Hochst.</small> * ''Ohlendorffia'' <small>Lehm.</small> }} '''''Aptosimum''''' (veldviooltjies) is 'n [[genus]] van [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en die [[Arabiese Skiereiland]]. Die genusnaam Aptosimum is afgelei van die Grieks “a-” = “nie” + “ptosis” = “val”. Dit verwys na die vrug, ’n kapsule, wat na saadvrystelling nie afval nie, maar blywend is op die plant. == Spesies == Daar is 22 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331357-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260819125948/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:331357-2 |argiefdatum=19 Augustus 2026 |besoekdatum=16 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Aptosimum albomarginatum]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] & [[Christian Friedrich Ecklon|Engl.]]</small> * ''[[Aptosimum arenarium]]'' <small>Engl.</small> * ''[[Aptosimum decumbens]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Aptosimum elongatum]]'' <small>(Hiern) Engl.</small> * ''[[Aptosimum eriocephalum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Benth.</small> * ''[[Aptosimum glandulosum]]'' <small>Emil Weber & Schinz</small> * ''[[Aptosimum gossweileri]]'' <small>Skan</small> * ''[[Aptosimum indivisum]]'' <small>[[William John Burchell|Burch.]] ex Benth.</small> * ''[[Aptosimum lineare]]'' <small>Marloth & Engl.</small> * ''[[Aptosimum marlothii]]'' <small>(Engl.) Hiern</small> * ''[[Aptosimum molle]]'' <small>Skan</small> * ''[[Aptosimum neglectum]]'' <small>Emil Weber</small> * ''[[Aptosimum patulum]]'' <small>Bremek.</small> * ''[[Aptosimum procumbens]]'' <small>(Lehm.) Burch. ex Steud.</small> * ''[[Aptosimum pumilum]]'' <small>(Hochst.) Benth.</small> * ''[[Aptosimum radiatum]]'' <small>Kolberg & van Slageren</small> * ''[[Aptosimum spinescens]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) Emil Weber</small> * ''[[Aptosimum suberosum]]'' <small>Emil Weber</small> * ''[[Aptosimum tragacanthoides]]'' <small>E.Mey. ex Benth.</small> * ''[[Aptosimum transvaalense]]'' <small>Emil Weber</small> * ''[[Aptosimum viscosum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Aptosimum welwitschii]]'' <small>Hiern</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Aptosimum procumbens Karoo.jpg Flower (3545631932).jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Aptosimum| ]] qh4bslrrjv55nl0828lx10s01e5mds9 Buddleja 0 465218 3372991 3279293 2026-11-16T04:57:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372991 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = white buddleia closeup.jpg |image_caption = ''Buddleja davidii'' |display_parents = 3 |name = Saliehoutbome |taxon = Buddleja |authority = Houst. ex L., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Adenoplea'' <small>Radlk.</small> * ''Adenoplusia'' <small>Radlk.</small> * ''Chilianthus'' <small>Burch.</small> * ''Emorya'' <small>Torr.</small> * ''Nicodemia'' <small>Ten.</small> * ''Romana'' <small>Vell.</small> * ''Semnos'' <small>Raf.</small> * ''Toxina'' <small>Noronha</small> }} '''''Buddleja''''' (saliehoutbome) is 'n [[genus]] van blomdraende [[plant]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]], [[Asië]], [[Noord-Amerika]] en [[Suid-Amerika]]. Die genus is na eerw. Adam Buddle (1660-1715) vernoem, 'n Engelse amateur-botanis en vikaris. == Spesies == Daar is 114 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:25036-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260823020956/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:25036-1 |argiefdatum=23 Augustus 2026 |besoekdatum=21 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> {{div col|colwidth=22em}} * ''[[Buddleja acuminata]]'' <small>Poir.</small> * ''[[Buddleja × alata]]'' <small>Rehder & E.H.Wilson</small> * ''[[Buddleja albiflora]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Buddleja alternifolia]]'' <small>Maxim.</small> * ''[[Buddleja americana]]'' <small>L.</small> * ''[[Buddleja anchoensis]]'' <small>Kuntze</small> * ''[[Buddleja angusticarpa]]'' <small>(E.M.Norman & L.B.Sm.) G.P.Coelho & Miotto</small> * ''[[Buddleja araucana]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Buddleja aromatica]]'' <small>J.Rémy</small> * ''[[Buddleja asiatica]]'' <small>Lour.</small> * ''[[Buddleja atropurpurea]]'' <small>F.M.Yang, Y.J.Guo & J.Ge</small> * ''[[Buddleja auriculata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja axillaris]]'' <small>Willd. ex Roem. & Schult.</small> * ''[[Buddleja bhutanica]]'' <small>T.Yamaz.</small> * ''[[Buddleja blattaria]]'' <small>J.F.Macbr.</small> * ''[[Buddleja bordignonii]]'' <small>G.P.Coelho & Miotto</small> * ''[[Buddleja brachiata]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Buddleja brachystachya]]'' <small>Diels</small> * ''[[Buddleja bullata]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja calostachya]]'' <small>E.D.Liu, J.Ge & F.M.Yang</small> * ''[[Buddleja candida]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Buddleja cardenasii]]'' <small>Standl. ex E.M.Norman</small> * ''[[Buddleja caryopteridifolia]]'' <small>W.W.Sm.</small> * ''[[Buddleja cestriflora]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Buddleja chapalana]]'' <small>B.L.Rob.</small> * ''[[Buddleja chenopodiifolia]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Buddleja colvilei]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Buddleja cordata]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja cordobensis]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Buddleja coriacea]]'' <small>J.Rémy</small> * ''[[Buddleja corrugata]]'' <small>M.E.Jones</small> * ''[[Buddleja crispa]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja crotonoides]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Buddleja cuneata]]'' <small>Cham.</small> * ''[[Buddleja curviflora]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Buddleja cuspidata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Buddleja davidii]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Buddleja delavayi]]'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''[[Buddleja diffusa]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Buddleja domingensis]]'' <small>Urb.</small> * ''[[Buddleja dysophylla]]'' <small>(Benth.) Radlk.</small> * ''[[Buddleja elegans]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Buddleja euryphylla]]'' <small>Standl. & Steyerm.</small> * ''[[Buddleja fallowiana]]'' <small>Balf.f. & W.W.Sm.</small> * ''[[Buddleja filibracteolata]]'' <small>J.A.González & J.F.Morales</small> * ''[[Buddleja forrestii]]'' <small>Diels</small> * ''[[Buddleja fragifera]]'' <small>Leeuwenb.</small> * ''[[Buddleja fusca]]'' <small>Baker</small> * ''[[Buddleja globosa]]'' <small>Hope</small> * ''[[Buddleja glomerata]]'' <small>H.L.Wendl.</small> * ''[[Buddleja grandiflora]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Buddleja × griffithii]]'' <small>(C.B.Clarke) C.Marquand</small> * ''[[Buddleja hatschbachii]]'' <small>E.M.Norman & L.B.Sm.</small> * ''[[Buddleja hieronymi]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Buddleja hypsophila]]'' <small>I.M.Johnst.</small> * ''[[Buddleja ibarrensis]]'' <small>E.M.Norman</small> * ''[[Buddleja incana]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> * ''[[Buddleja indica]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Buddleja interrupta]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja iresinoides]]'' <small>(Griseb.) Hosseus</small> * ''[[Buddleja jamesonii]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja japonica]]'' <small>Hemsl.</small> * ''[[Buddleja jinsixiaensis]]'' <small>R.B.Zhu</small> * ''[[Buddleja kleinii]]'' <small>E.M.Norman & L.B.Sm.</small> * ''[[Buddleja lanata]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja lindleyana]]'' <small>Fortune</small> * ''[[Buddleja lojensis]]'' <small>E.M.Norman</small> * ''[[Buddleja longiflora]]'' <small>Brade</small> * ''[[Buddleja longifolia]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja loricata]]'' <small>Leeuwenb.</small> * ''[[Buddleja macrostachya]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja madagascariensis]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Buddleja marrubiifolia]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja megalocephala]]'' <small>Donn.Sm.</small> * ''[[Buddleja mendozensis]]'' <small>Gillies ex Benth.</small> * ''[[Buddleja microstachya]]'' <small>E.D.Liu & H.Peng</small> * ''[[Buddleja misionum]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Buddleja montana]]'' <small>Britton</small> * ''[[Buddleja multiceps]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Buddleja myriantha]]'' <small>Diels</small> * ''[[Buddleja nitida]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja nivea]]'' <small>Duthie</small> * ''[[Buddleja normaniae]]'' <small>J.H.Chau</small> * ''[[Buddleja oblonga]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja officinalis]]'' <small>Maxim.</small> * ''[[Buddleja paniculata]]'' <small>Wall.</small> * ''[[Buddleja parviflora]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja perfoliata]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja pichinchensis]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja polycephala]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja polystachya]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Buddleja pulchella]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Buddleja purdomii]]'' <small>W.W.Sm.</small> * ''[[Buddleja racemosa]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Buddleja ramboi]]'' <small>L.B.Sm.</small> * ''[[Buddleja rinconensis]]'' <small>(Mayfield) J.H.Chau</small> * ''[[Buddleja rufescens]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Buddleja saligna]]'' <small>Willd.</small> * ''[[Buddleja salviifolia]]'' <small>(L.) Lam.</small> * ''[[Buddleja scordioides]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja sessiliflora]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Buddleja simplex]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Buddleja skutchii]]'' <small>C.V.Morton</small> * ''[[Buddleja soratae]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Buddleja speciosissima]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Buddleja sphaerocalyx]]'' <small>Baker</small> * ''[[Buddleja stachyoides]]'' <small>Cham. & Schltdl.</small> * ''[[Buddleja suaveolens]]'' <small>Kunth & C.D.Bouché</small> * ''[[Buddleja subcapitata]]'' <small>E.D.Liu & H.Peng</small> * ''[[Buddleja thyrsoides]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Buddleja tsetangensis]]'' <small>C.Marquand</small> * ''[[Buddleja tubiflora]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Buddleja tucumanensis]]'' <small>Griseb.</small> * ''[[Buddleja utahensis]]'' <small>Coville</small> * ''[[Buddleja vexans]]'' <small>Kraenzl. & Loes. ex E.M.Norman</small> * ''[[Buddleja × wardii]]'' <small>C.Marquand</small> * ''[[Buddleja yunnanensis]]'' <small>L.F.Gagnep.</small> {{div col end}} == Galery == <gallery> Buddleja matico recht.JPG 2025.07.20 Miroshnichenko street Minsk Belarus Buddleja.jpg 2025.07.20 Miroshnichenko street Minsk Belarus.jpg 2025.07.20 Orthodox Church of Christ Resurrection Miroshnichenko street Minsk Belarus.jpg Alluvial Zone Ärgera Plasselb-Marly Buddleja 01.jpg At Bristol 2006 001.jpg Buddleja mendozencis.jpg Buddleja mendozensis 888320.jpeg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Buddleja| ]] pt1di7iungarosc45kpbo2wccklzsnj Coriandrum 0 465718 3373099 3279294 2026-11-16T09:37:08Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373099 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = (MHNT) Coriandrum sativum - inflorescence.jpg |image_caption = ''Coriandrum sativum'' |display_parents = 3 |taxon = Coriandrum |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Coriandropsis'' <small>H.Wolff</small> * ''Keramocarpus'' <small>Fenzl</small> }} '''''Coriandrum''''' is 'n [[genus]] van kruie wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afghanistan]], [[Iran]], [[Israel]], [[Libanon]], [[Pakistan]], [[Staat Palestina]], [[Saoedi-Arabië]], Sinai in [[Egipte]], [[Sirië]] en [[Turkye]] == Spesies == Daar is twee [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327185-2 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251026152604/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:327185-2 |argiefdatum=26 Oktober 2025 |besoekdatum=26 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Coriandrum sativum]]'' <small>L.</small> * ''[[Coriandrum tordylium]]'' <small>(Fenzl) Bornm.</small> == Galery == <gallery> Illustration Coriandrum sativum0.jpg Coriandrum Leaf.jpg Kwiat kolendry 01.jpg Line sowing of coriander.jpg Tomato-onion salad.jpg နံနံပင်.jpg နံနံပင်မွှေး.jpg နံနံပင်ရွက်.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Coriandrum| ]] t98yd3irl6ddpft2mhe1jdgb5ncpdyp Colpias 0 468331 3373081 2964216 2026-11-16T09:12:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373081 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Colpias mollis 3.jpg |image_caption = ''Colpias mollis'' |display_parents = 3 |taxon = Colpias |authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Benth., (1836) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = }} '''''Colpias''''' is 'n [[genus]] van klein [[struik]]ies wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] voor. Die ''[[Rediviva]]''-bye is bekend daarvoor dat hulle olie uit die Colpia blomme suig en in die proses die plante bestuif. Dit is 'n mutualistiese-tipe [[simbiose]] verhouding. == Spesies == Dit is 'n [[monotipiese takson]] en daar is dus slegs een [[spesie]] wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37549-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260829230004/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37549-1 |argiefdatum=29 Augustus 2026 |besoekdatum=29 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Colpias mollis]]'' <small>E.Mey. ex Benth.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Colpias| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 2a9nd32fhfj7ae23fgzzs1n9e3z9xp2 Anticharis 0 468403 3372892 3279296 2026-11-15T21:20:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372892 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Anticharis senegalensis-0996 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg |image_caption = ''Anticharis senegalensis'' |name = Woestynviooltjies |display_parents = 3 |taxon = Anticharis |authority = Endl., (1839) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Distemon'' <small>Ehrenb. ex Asch.</small> * ''Doranthera'' <small>Steud.</small> * ''Doratanthera'' <small>Benth. ex Endl.</small> * ''Gerardiopsis'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> * ''Meissarrhena'' <small>[[Robert Brown (botanis)|R.Br.]]</small> }} '''''Anticharis''''' (woestynviooltjies) is 'n [[genus]] van klein [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Scrophulariaceae. Die genus is [[inheems]] aan [[Afrika]] en [[Asië]]. == Spesies == Daar is elf [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37429-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260831140424/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:37429-1 |argiefdatum=31 Augustus 2026 |besoekdatum=30 Augustus 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Anticharis angolensis]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Anticharis arabica]]'' <small>Endl.</small> * ''[[Anticharis ebracteata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Anticharis glandulosa]]'' <small>Asch.</small> * ''[[Anticharis imbricata]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Anticharis inflata]]'' <small>[[Hermann Wilhelm Rudolf Marloth|Marloth]] & Engl.</small> * ''[[Anticharis juncea]]'' <small>[[Louisa Bolus|L.Bolus]]</small> * ''[[Anticharis kaokoensis]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Anticharis namibensis]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Anticharis scoparia]]'' <small>([[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex Benth.) Hiern ex Schinz</small> * ''[[Anticharis senegalensis]]'' <small>(Walp.) Bhandari</small> == Galery == <gallery> Anticharis scoparia 2014 05 11 5378.JPG Anticharis imbricata.jpg </gallery> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Anticharis| ]] 5ek2fzz32w079t2vx3jl2okn4y1nk43 Arctopus 0 468550 3372903 2964682 2026-11-15T22:02:03Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372903 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Arctopus echinatus female (1).jpg |image_caption = ''Arctopus echinatus'' vroulike plant |display_parents = 3 |name = Platdorings |taxon = Arctopus |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Apradus'' <small>Adans.</small> }} '''''Arctopus''''' (platdorings) is 'n [[genus]] van stamlose meerjarige plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39693-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260905131359/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39693-1 |argiefdatum= 5 September 2026 |besoekdatum= 3 September 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Arctopus dregei]]'' <small>Sond.</small> * ''[[Arctopus echinatus]]'' <small>L.</small> * ''[[Arctopus monacanthus]]'' <small>Carmich. ex Sond.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Arctopus| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] tp22izjijcnvisjpkptf0r6hm42bum8 Capnophyllum 0 468763 3373015 2965661 2026-11-16T06:21:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373015 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Capnophyllum |authority = Gaertn., (1791) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Abioton'' <small>Raf.</small> * ''Actinocladus'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> }} '''''Capnophyllum''''' is 'n [[genus]] van [[krui]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Apiaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is vier [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39768-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230530151948/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:39768-1 |argiefdatum=30 Mei 2023 |besoekdatum= 7 September 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Capnophyllum africanum]]'' <small>([[Carolus Linnaeus|L.]]) Gaertn.</small> * ''[[Capnophyllum leiocarpon]]'' <small>(Sond.) [[John Charles Manning|J.C.Manning]] & [[Peter Goldblatt|Goldblatt]]</small> * ''[[Capnophyllum lutzeyeri]]'' <small>Magee & [[Ben-Erik van Wyk|B.-E.van Wyk]]</small> * ''[[Capnophyllum macrocarpum]]'' <small>Magee & B.-E.van Wyk</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capnophyllum| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 80d3zaujgkwwketqn3k0zehunrhxbde Corymbium 0 468891 3373102 2966727 2026-11-16T09:45:23Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373102 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Corymbium villosum Helme 2.jpg |image_caption = ''Corymbium villosum'' |display_parents = 3 |taxon = Corymbium |authority = Gronov., (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Contarena'' <small>Adans.</small> }} '''''Corymbium''''' (heuningbos) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Noord-Kaap]], [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. == Spesies == Daar is nege [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>{{Verwys web |titel=Plants of the World Online |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8405-1 |argief-url=https://web.archive.org/web/20260913162601/https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:8405-1 |argiefdatum=13 September 2026 |besoekdatum=11 September 2026 |url-status=dead}}</ref> * ''[[Corymbium africanum]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Corymbium congestum]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]] ex DC.</small> * ''[[Corymbium cymosum]]'' <small>E.Mey. ex DC.</small> * ''[[Corymbium elsiae]]'' <small>Weitz</small> * ''[[Corymbium enerve]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium glabrum]]'' <small>L.</small> * ''[[Corymbium laxum]]'' <small>Compton</small> * ''[[Corymbium theileri]]'' <small>Markötter</small> * ''[[Corymbium villosum]]'' <small>L.f.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Corymbium| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] p0fbhgizn296qqs78vd9qy8258ov4xx Capelio 0 469068 3373014 3037079 2026-11-16T06:20:02Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373014 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Outomatiese taksoboks |image = Capelio.jpg |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Capelio |authority = B.Nord., (2002) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Alciope'' <small>DC.</small> }} '''''Capelio''''' is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Asteraceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Die genus is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is drie [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20006795-1 Plants of the World Online] {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Capelio caledonica]]'' <small>B.Nord.</small> * ''[[Capelio tabularis]]'' <small>([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) B.Nord.</small> * ''[[Capelio tomentosa]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) B.Nord.</small> == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Capelio| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] o5wcgmfukxu0jvp00mbk8vb7hpvutmk Connie Ferguson 0 469526 3373089 3044098 2026-11-16T09:21:53Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373089 wikitext text/x-wiki {{Doodloop}} {{Weesbladsy}} '''Connie Ferguson''' is 'n Suid-Afrikaanse aktrise wat die beste bekend is vir haar rol as die pragtige maar tragiese Karabo Moroka in die langlopende SABC1-sepie Generations, van die eerste episode op 4 Februarie 1994 tot Oktober 2010. Sy het ook die rol van Marang Lebone gespeel, 'n heli-moeder en die matriarg van die Lebone-familie, in die M-Net-seepdrama The Wild, van 2011-2013. Sy was die gasvrou van die Generations se 15de Verjaarsdag Spesiale, wat op Donderdag 26 Februarie 2009 op SABC1 uitgesaai is. Sy het op 30 April 2010 aangekondig dat sy Generations na 16 jaar gaan verlaat om 'uit die wêreld te gaan'. Haar laaste verskyning in die sepie was in Oktober 2010.<ref>{{Cite web|url=https://www.tvsa.co.za/|title=TVSA - South Africa's TV Website {{!}} TVSA|website=www.tvsa.co.za|access-date=2026-09-21}}</ref> Connie het hoofrolle gespeel in What if, Crime Reporter, Maitemogelo en Soul City 1, 2, 3 en 4. Sy het 'n hoofrol gehad in die produksie Cape of Good Hope en het 'n gasteverskyning gemaak op Okavango. Sy het ook kameo-verskynings gemaak op Danger Zone, Matswakabele 2 en 3, Lesilo Rula 2, On The Right Track en Suburban Bliss. Haar televisieverskynings sluit in aanbiedinge op Eduspectrum, Molomo Radiopotso, Is'godi, Topscore, Handy Hints, Studio Mix, Continuity-CCV en SABC 2 en Plascon Change Your World. Connie het ook in advertensies vir Ellerines (tussen 1990 en 1991), Ultramel Custard (1992, 1995), Vaseline Intensive Care Lotion (1992) en Black Like Me (1998) verskyn. Haar werk in die stiladvertensiesektor sluit talle mode- en skoonheidsskietings in vir Wella Sheen, Eskamel, Black Chic, Vodacom-billboards en Connie M Eyewear.<ref>{{Cite web|url=https://joburgfilmfestival.co.za/|title=Joburg Film Festival (JFF)|date=2026-01-22|language=en-US|access-date=2026-09-21}}</ref> Connie is op 10 Junie 1970 in Kimberley gebore. Sy is getroud met Aaron 'Shona' Ferguson en het twee dogters, Lesedi en Alicia. Volgens Connie is haar mees spesiale prestasies om in 1993 deur Cosmopolitan Magazine as een van Suid-Afrika se tien mooiste vroue gekies te word, om in David Dodd se portrette van Suid-Afrika se mooiste vroue (1977) te verskyn, en om op die voorblad van baie plaaslike tydskrifte te wees, insluitend True Love, Ebony, Tribute, Drum en Pace.<ref>{{Cite web|url=https://m.imdb.com/|title=IMDb: Ratings, Reviews, and Where to Watch the Best Movies & TV Shows|website=IMDb|language=en-US|access-date=2026-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201207215831/https://m.imdb.com/|archive-date=2020-12-07|url-status=dead}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} agwk7xrnzmogd6wm3jskglnr7gwz4gr Lamproptera meges 0 481153 3372743 3123015 2026-11-15T14:01:17Z Atudu 82206 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:4 Openwing position of Lamproptera meges (Zincken 1831) - Green Dragontail.jpg]] → [[File:Open wing position of Lamproptera meges (Zincken 1831) - Green Dragontail.jpg]] 3372743 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks | naam = Lamproptera meges | beeld = MegesCRW 4359.jpg | byskrif = ''Lamproptera meges'' | geslag = Lamproptera | spesie = meges | outeur = ([[Julius Leopold Theodor Friedrich Zincken|Zincken]], 1831) }} '''''Lamproptera meges''''' is 'n [[skoenlapper]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Riddervlinder|Papilionidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=5141311|taxon=Lamproptera meges}}</ref> Die spesie is in 1831 deur [[Julius Leopold Theodor Friedrich Zincken|Zincken]] beskryf.<ref name="gbif" /> Dit leef op ''[[Illigera luzonensis]]''. == Verspreiding == ''Lamproptera meges'' kom in die [[Filippyne]], [[Indië]], [[Indonesië]], [[Kambodja]], [[Laos]], [[Maleisië]], [[Mianmar]], [[Thailand]], [[Viëtnam]] en die [[Volksrepubliek China]] voor.<ref name="gbif" /> == Galery == <gallery> Green Dragontail Butterfly, Bantimurung National Park, South Sulawesi, Indonesia imported from iNaturalist photo 60367305.jpg 2012 10 07 10 24 46 kamlang Balakrishnan Valappil EOS-1D Mark IV 99 1 (8188732705).jpg Open wing position of Lamproptera meges (Zincken 1831) - Green Dragontail.jpg A Green Dragontail Butterfly snacking on nectar.jpg Close wing position of Lamproptera meges (Zincken 1831) - Green Dragontail 1.jpg Closed wing mud puddling activity of Lamproptera meges (Zincken, 1831) - Green Dragontail WLB DSC 9018.jpg Closewing position of Lamproptera meges (Zincken, 1831) - Green Dragontail 1.jpg Green Dragon Tail (Lamproptera meges) (8416289623).jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{INaturalist|246046|Lamproptera meges}} {{Commonscat|Lamproptera meges}} {{Wikispecies|Lamproptera meges}} {{Insek-saadjie}} {{Taksonbalk|from=Q280848}} [[Kategorie:Papilionidae]] [[Kategorie:Lepidoptera]] [[Kategorie:Insekte van die Filippyne]] [[Kategorie:Insekte van Indië]] [[Kategorie:Insekte van Indonesië]] [[Kategorie:Insekte van Kambodja]] [[Kategorie:Insekte van Laos]] [[Kategorie:Insekte van Maleisië]] [[Kategorie:Insekte van Mianmar]] [[Kategorie:Insekte van Thailand]] [[Kategorie:Insekte van Viëtnam]] [[Kategorie:Insekte van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Skoenlappers wat in 1831 beskryf is]] 0o0g4552dad4f3jdzr0ed4lim7rksjq Matapa aria 0 481478 3372918 3179836 2026-11-15T23:18:29Z Liandrei 13102 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Birth of a demon!!!!!!! (3365206112).jpg]] → [[File:Common Redeye (Matapa aria) close- up.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] 3372918 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Spesieboks | naam = Matapa aria | beeld = Open wing Basking of Matapa aria (Moore, 1866) – Common Branded Redeye WLB DSC 1439.jpg | byskrif = ''Matapa aria'' | geslag = Matapa | spesie = aria | outeur = ([[Frederic Moore|Moore]], 1865) | sinonieme = *''Ismene aria'' <small>Moore, 1865</small> | sinonieme_verwysing = <ref name="gbif" /> }} '''''Matapa aria''''' is 'n [[skoenlapper]] uit die [[familie (biologie)|familie]] [[Ratsvlieër|Hesperiidae]] van die orde [[Vlinder|Lepidoptera]].<ref name="gbif">{{GBIF|id=1948465|taxon=Matapa aria}}</ref> Die spesie is in 1865 deur [[Frederic Moore|Moore]] as ''Ismene aria'' beskryf.<ref name="gbif" /> Dit leef op ''[[Heilige Venda-bamboes|Oxytenanthera]]''. == Verspreiding == ''Matapa aria'' is in 15 lande aangeteken.<ref name="gbif" /> Die meeste rekords kom uit [[Indië]], [[Hongkong]] en [[Indonesië]].<ref name="gbif" /> == Galery == <gallery> Caterpillar of Matapa aria (Moore, 1866) – Common Branded Redeye.jpg Close wing position of Matapa aria Moore, 1865 – Common Branded Redeye WLB DSC 1634.jpg Egg of Matapa aria Moore, 1865 – Common Branded Redeye.jpg Common Redeye - Matapa aria(Moore,1866).jpg Common Redeye (Matapa aria) close- up.jpg Close wing Basking of Matapa aria (Moore, (1866)) - Common Branded Redeye Butterfly Jeypore DSC 5989a 14.jpg Close wing Basking of Matapa aria (Moore, (1866)) - Common Branded Redeye Butterfly WLB DSC 0126.jpg Close wing Basking of Matapa aria (Moore, 1866) - Common Branded Redeye (2) WLB.jpg </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{INaturalist|193961|Matapa aria}} {{Commonscat|Matapa aria}} {{Wikispecies|Matapa aria}} {{Insek-saadjie}} {{Taksonbalk|from=Q6786092}} [[Kategorie:Hesperiidae]] [[Kategorie:Lepidoptera]] [[Kategorie:Insekte van Bangladesj]] [[Kategorie:Insekte van die Filippyne]] [[Kategorie:Insekte van Hongkong]] [[Kategorie:Insekte van Indië]] [[Kategorie:Insekte van Indonesië]] [[Kategorie:Insekte van Kambodja]] [[Kategorie:Insekte van Maleisië]] [[Kategorie:Insekte van Mianmar]] [[Kategorie:Insekte van Nepal]] [[Kategorie:Insekte van die Republiek China]] [[Kategorie:Insekte van Singapoer]] [[Kategorie:Insekte van Sri Lanka]] [[Kategorie:Insekte van Thailand]] [[Kategorie:Insekte van Viëtnam]] [[Kategorie:Insekte van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Skoenlappers wat in 1865 beskryf is]] 1jle6q4wip4ye7jqhum1m8e2tf85idr Gebruikerbespreking:JonekX 3 540345 3373129 3156013 2026-11-16T11:25:14Z JonekX 217201 Alle inhoud uit bladsy verwyder 3373129 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 African Growth and Opportunity Act 0 574137 3372838 3362070 2026-11-15T17:47:37Z InternetArchiveBot 131157 Red 7 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372838 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Amerikaanse wetgewing wat die Kongres in 2000 goedgekeur het}} [[Lêer:President Bush Signs African Growth and Opportunity Act.jpg|duimnael|regs|President [[George W. Bush]] onderteken op 13 Julie 2004 die African Growth and Opportunity Act (AGOA) van 2004 in die Dwight D. Eisenhower Executive Office Building.]] Die '''African Growth and Opportunity Act''', of '''AGOA''' (Titel I van die Trade and Development Act of 2000; P.L. 106-200),<ref>{{Verwys web |titel=Pub. L. 106-200 |url=http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=106_cong_public_laws&docid=f:publ200.106.pdf |uitgewer=United States Government Printing Office |besoekdatum=23 Augustus 2010 |taal=en}}</ref> is wetgewing wat die [[Amerikaanse Kongres]] in Mei 2000 goedgekeur het. Die verklaarde doel van die wetgewing is om die ekonomieë van [[Afrika suid van die Sahara]] by te staan en die ekonomiese betrekkinge tussen die [[Verenigde State van Amerika]] en die streek te verbeter.<ref>{{Verwys nuus |outeur=B&FT |titel=US outlines new AGOA strategy |uitgewer=GhanaWeb}}</ref> Ná die aanvanklike geldigheidstydperk van 15 jaar is AGOA op 29 Junie 2015 met 'n verdere 10 jaar tot 2025 verleng.<ref>{{Verwys web |titel=Obama signs trade (Incl. AGOA), worker assistance bills into law |url=http://agoa.info/news/article/5740-obama-signs-trade-incl-agoa-worker-assistance-bills-into-law.html |webwerf=Agoa.info |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20151216231129/http://agoa.info/news/article/5740-obama-signs-trade-incl-agoa-worker-assistance-bills-into-law.html |argiefdatum=16 Desember 2015 |besoekdatum= 6 November 2015 |url-status=dead}}</ref> AGOA het op 30 September 2025 verstryk.<ref>{{Verwys nuus |datum=3 Oktober 2025 |titel=Trump wanted to extend a key U.S.-Africa trade agreement. It expired anyway. |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/03/africa-us-trade-program-expired/ |besoekdatum=20 November 2025 |werk=The Washington Post |taal=en |issn=0190-8286}}</ref> == Geskiedenis == Die African Growth and Opportunity Act (AGOA) was die idee van die kongreslid Jim McDermott, 'n voormalige mediese beampte van die Amerikaanse buitelandse diens wat in [[Zaïre]] gestasioneer was, en van sy stafhoof, Michael Williams.<ref>{{Verwys web |outeur=Peter Alan Harper |agentskap=Associated Press |titel=Whitaker Coordinating U.S.-Africa Trade Policy She Is the First Assistant U.S. Trade Representative for Africa |url=https://greensboro.com/whitaker-coordinating-u-s--africa-trade-policy-she-is-the-first-assistant-u-s/article_5c30757e-087b-5663-84c0-e7d5d592a515.html |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=Greensboro News and Record |datum=29 Augustus 1998 |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20210519065902/https://greensboro.com/whitaker-coordinating-u-s--africa-trade-policy-she-is-the-first-assistant-u-s/article_5c30757e-087b-5663-84c0-e7d5d592a515.html |argiefdatum=19 Mei 2021 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=The African Growth and Opportunity Act: Building Trade Capacity |url=http://commdocs.house.gov/committees/intlrel/hfa93658.000/hfa93658_0.htm#32 |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=commdocs.house.gov |taal=en}}</ref> McDermott<ref>{{Verwys web |titel=AGOA architect McDermott knighted in Lesotho |url=https://agoa.info/news/article/3974-agoa-architect-mcdermott-knighted-in-lesotho.html |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=Agoa.info |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20210511235316/https://agoa.info/news/article/3974-agoa-architect-mcdermott-knighted-in-lesotho.html |argiefdatum=11 Mei 2021 |url-status=dead}}</ref> het saam met die kongreslid Ed Royce gehelp om die vroegste weergawes van die wetgewing deur die Kongres te kry.<ref>{{Verwys web |titel=The Foreign Service Journal, May 2004 |url=https://www.afsa.org/sites/default/files/flipping_book/0504/44/ |besoekdatum=23 Februarie 2021 |webwerf=FlippingBook |taal=en}}</ref> Rosa Whitaker, wat later as die heel eerste assistent-handelsverteenwoordiger van die Verenigde State (USTR) vir Afrika in die regerings van president [[Bill Clinton]] en president [[George W. Bush]] gedien het, het gehelp om die wet te ontwikkel en toe te pas. Die aanneming van die wetgewing het op bykans 'n dekade se leiding deur aktiviste soos Paul Speck van die Environmental and Energy Institute, Witney Schneidman, Steve Lande, Mel Foote, Tony Carroll, Claude Fontheim en Mark Neuman gevolg.<ref>{{Verwys web |outeur=Brookings Institution |datum=Junie 2012 |titel=The African Growth and Opportunity Act: Looking Back, Looking Forward |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210318145128/https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf |argiefdatum=18 Maart 2021 |taal=en}}</ref> Die wetsontwerp is op 2 Februarie 1999 deur die kongreslid Phil Crane ([[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikein]], [[Illinois]]) as H.R. 434 in die [[Amerikaanse Huis van Verteenwoordigers|Huis van Verteenwoordigers]] ingedien. Die Huis het dit op 16 Julie 1999 met 234 stemme teen 163 aanvaar en die [[Amerikaanse Senaat|Senaat]] op 3 November 1999 met 76 teen 19. Ná 'n konferensie tussen die twee huise het die Huis die finale weergawe op 4 Mei 2000 met 309 stemme teen 110 aanvaar en die Senaat dit op 11 Mei 2000 met 77 teen 19. President Clinton het AGOA op 18 Mei 2000 in wetgewing onderteken,<ref>{{Verwys web |titel=The African Growth and Opportunity Act: Looking Back, Looking Forward |url=http://www.brookings.edu/events/2012/06/13-africa-growth-opportunity |webwerf=Brookings Institution |taal=en}}</ref> en dit het dieselfde dag in werking getree. Die wetgewing is in 2015 weer hersien en ná omstrede debat met 10 jaar verleng. Die wysigings het dit makliker gemaak om te kwalifiseer en het op die verbetering van die toekomstige sakeomgewing in ontwikkelende Afrika-lande gekonsentreer. Die geskeduleerde verstryking in 2025 het die toekoms van die betrekkinge tussen die Verenigde State en Afrika onseker gelaat. Dit is deels te wyte aan 'n veranderende handelsomgewing ten opsigte van Afrika: intrakontinentale en interkontinentale ekonomiese integrasie het byvoorbeeld aansienlik toegeneem. Ná die sluiting van ekonomiese vennootskapsooreenkomste tussen die [[Europese Unie]] en die lande van Afrika, die Karibiese streek en die Stille Oseaan (AKS-lande) het die handelsbande ook van eensydige voorkeure na wedersydse betrekkinge verskuif. Om Afrika se produsente en vervaardigers vollediger in [[Verskaffingsketting|verskaffingskettings]] te integreer, kan dit voordelig wees om die ekonomiese betrekkinge tussen die Verenigde State en Afrika buite AGOA te herstruktureer. Die Verenigde State en die lande van Afrika suid van die Sahara het al moontlike beleidsargitekture vir die tyd ná AGOA bespreek.<ref>{{Verwys web |outeur=IDE-JETRO |titel=Current Issues on the African Growth and Opportunity Act |url=https://ir.ide.go.jp/?action=repository_action_common_download&item_id=48871&item_no=1&attribute_id=22&file_no=1 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200613143247/https://ir.ide.go.jp/?action=repository_action_common_download&item_id=48871&item_no=1&attribute_id=22&file_no=1 |argiefdatum=13 Junie 2020 |taal=en}}</ref> In November 2023 het president [[Joe Biden]] daarop aangedring dat [[Gaboen]], [[Uganda]], [[Niger]] en die [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] weens menseregteskendings uit AGOA verwyder word.<ref>{{Verwys nuus |datum=31 Oktober 2023 |titel=US to evict Gabon, Niger, Uganda and Central African Republic from trade program |taal=en |werk=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/us-end-participation-gabon-niger-uganda-central-african-republic-trade-program-2023-10-30/ |besoekdatum=2 November 2023}}</ref> == Kwalifisering == Die wetgewing het die [[President van die Verenigde State van Amerika|president van die Verenigde State]] gemagtig om jaarliks te bepaal watter lande in Afrika suid van die Sahara vir AGOA sou kwalifiseer. Die kwalifiseringsmaatstawwe was die verbetering van arbeidsregte en 'n beweging na 'n [[Vryemarkekonomie|markgebaseerde ekonomie]]. Die president het die lande van Afrika suid van die Sahara elke jaar geëvalueer en bepaal watter lande moes aanhou kwalifiseer. AGOA-kwalifisering het nie outomatiese kwalifisering vir die bepaling oor klerasie ("Wearing Apparel") ingesluit nie. Om klere en sekere tekstiele onder AGOA vry van invoerregte na die Verenigde State uit te voer, moes 'n kwalifiserende land 'n "visumstelsel" ingestel het wat die Amerikaanse owerhede tevrede stel en wat bewys dat die land aan AGOA se oorsprongsreëls voldoen. 'n Land "gradueer" uit AGOA en verloor daardeur sy kwalifisering wanneer dit volgens die [[Wêreldbank]] se definisie 'n "hoëinkomsteland" word. Lande se insluiting het saam met veranderinge in die plaaslike politieke omgewing gewissel. In Desember 2009 is Guinee, Madagaskar en Niger byvoorbeeld almal van die lys kwalifiserende lande verwyder; teen Oktober 2011 is Guinee en Niger se kwalifisering egter herstel, en teen Junie 2014 ook Madagaskar se kwalifisering. Kennis is gegee dat Burundi sy AGOA-kwalifisering vanaf 1 Januarie 2016 sou verloor.<ref name="burundi">{{Verwys web |titel=Text of notification to Congress on Burundi's suspension from AGOA from 2016 |url=https://agoa.info/news/article/5897-text-of-notification-to-congress-on-burundi-s-suspension-from-agoa.html |webwerf=Agoa.info |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20220105041342/https://agoa.info/news/article/5897-text-of-notification-to-congress-on-burundi-s-suspension-from-agoa.html |argiefdatum= 5 Januarie 2022 |besoekdatum= 5 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref> In Augustus 2017 is Togo as 'n kwalifiserende land erken.<ref>{{Verwys nuus |url=https://sourcingjournalonline.com/new-african-nations-get-agoa-trade-benefits-others-risk-td/ |titel=New African Nations Get AGOA Trade Benefits, Others at Risk |van=Donaldson |voornaam=Tara |datum=8 September 2017 |werk=Sourcing Journal |besoekdatum=8 September 2017 |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys nuus |url=https://www.federalregister.gov/documents/2017/08/22/2017-17705/determination-under-the-african-growth-and-opportunity-act |titel=Determination Under the African Growth and Opportunity Act |datum=22 Augustus 2017 |werk=Federal Register |besoekdatum=8 September 2017 |taal=en}}</ref> Op 1 Januarie 2022 het die Verenigde State [[Ethiopië]], [[Mali]] en [[Guinee]] weens beweerde menseregteskendings en staatsgrepe uit die AGOA-program verwyder. Die Amerikaanse handelsverteenwoordiger het in 'n verklaring gesê die verwydering was "weens optrede deur elk van hul regerings in stryd met die AGOA-wet".<ref>{{Verwys web |titel=US cuts off Ethiopia, Mali and Guinea from trade programme |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/us-removes-ethiopia-mali-and-guinea-from-agoa-trade-programme |besoekdatum=2 Januarie 2022 |webwerf=Al Jazeera |taal=en}}</ref> [[Burkina Faso]] het sy kwalifisering in 2023 weens die geslaagde staatsgrepe van Januarie en [[Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)|September]] 2022 verloor.<ref name="BFopgeskort">{{Verwys nuus |url=https://www.reuters.com/world/africa/us-terminates-burkina-faso-agoa-trade-preference-program-ustr-2023-01-02/ |titel=U.S. cuts off Burkina Faso from Africa duty-free trade program |besoekdatum=17 September 2023 |werk=Reuters |datum=2 Januarie 2023 |taal=en}}</ref> Op 1 Januarie 2023 het 35 lande vir deelname aan AGOA gekwalifiseer.<ref>{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/files/gsp/2023AGOA.pdf |titel=AGOA Eligible and Ineligible Countries – 2023 |besoekdatum=17 September 2023 |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}</ref> Volgens die USTR se verslag van 2024 oor AGOA het 32 lande daardie jaar vir AGOA gekwalifiseer.<ref>{{Verwys web |titel=USTR Releases 2024 Biennial Report on Implementation of the African Growth and Opportunity Act |url=https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2024/june/ustr-releases-2024-biennial-report-implementation-african-growth-and-opportunity-act |besoekdatum=20 November 2025 |webwerf=United States Trade Representative |taal=en}}</ref> === Status === {| class="wikitable sortable" style="text-align:left" |+ Kwalifiseringstatus op 1 Januarie 2024 ! Land ! Kwalifiseer ! Aantekeninge oor opskorting |- | {{Vlagikoon|Angola}} [[Angola]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Benin}} [[Benin]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Botswana}} [[Botswana]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Burkina Faso}} [[Burkina Faso]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2023 opgeskort ná die staatsgrepe van Januarie en [[Staatsgreep in Burkina Faso (September 2022)|September]] 2022.<ref name="BFopgeskort" /> |- | {{Vlagikoon|Burundi}} [[Burundi]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2016 opgeskort ná die omstredenheid oor Nkurunziza se herverkiesing.<ref name="burundi" /> |- | {{Vlagikoon|Comore-eilande}} [[Comore-eilande]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Djiboeti}} [[Djiboeti]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Ekwatoriaal-Guinee}} [[Ekwatoriaal-Guinee]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2011 uit AGOA gegradueer.<ref name="2016Verslag">{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/2016-AGOA-Implementation-Report.pdf |titel=2016 AGOA Implementation Report |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Eritrea}} [[Eritrea]] | {{Nee}} | |- | {{Vlagikoon|Eswatini}} [[Eswatini]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Ethiopië}} [[Ethiopië]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2022 opgeskort weens kommer oor menseregteskendings in die [[Tigrai-oorlog]].<ref name="BoodskapAanKongres">{{Verwys web |url=https://bidenwhitehouse.archives.gov/briefing-room/statements-releases/2021/11/02/a-message-to-the-congress-on-the-termination-of-the-designation-of-the-federal-democratic-republic-of-ethiopia-ethiopia-the-republic-of-guinea-guinea-and-the-republic-of-mali-mali-as-beneficia/ |titel=A Message to the Congress on the Termination of the Designation of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (Ethiopia), the Republic of Guinea (Guinea), and the Republic of Mali (Mali) as beneficiary sub-Saharan African countries under the African Growth and Opportunity Act (AGOA) |datum=2 November 2021 |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Gaboen}} [[Gaboen]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.<ref name="jurist">{{Verwys web |datum=1 November 2023 |titel=US to expel Gabon, Niger, Uganda and the Central African Republic from trade program over rights concerns |url=https://www.jurist.org/news/2023/11/us-to-expel-gabon-niger-uganda-and-the-central-african-republic-from-trade-program-over-rights-concerns/ |besoekdatum=7 November 2023 |webwerf=Jurist |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Gambië}} [[Gambië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Ghana}} [[Ghana]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Guinee}} [[Guinee]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2022 opgeskort ná die staatsgreep van 2021.<ref name="BoodskapAanKongres" /> |- | {{Vlagikoon|Guinee-Bissau}} [[Guinee-Bissau]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Ivoorkus}} [[Ivoorkus]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Kaap Verde}} [[Kaap Verde]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Kameroen}} [[Kameroen]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2020 weens menseregteskendings opgeskort.<ref>{{Verwys web |url=https://agoa.info/images/documents/15691/presidential-proclamation-26-december-agoa.pdf |titel=Presidential Proclamation to take Certain Actions Under the African Growth and Opportunity Act and for Other Purposes |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20220105041346/https://agoa.info/images/documents/15691/presidential-proclamation-26-december-agoa.pdf |argiefdatum= 5 Januarie 2022 |besoekdatum= 5 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Kenia}} [[Kenia]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Lesotho}} [[Lesotho]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Liberië}} [[Liberië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Madagaskar}} [[Madagaskar]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Malawi}} [[Malawi]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Mali}} [[Mali]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2022 opgeskort ná die staatsgreep van 2021.<ref name="BoodskapAanKongres" /> |- | {{Vlagikoon|Mauritanië}} [[Mauritanië]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2019 opgeskort omdat dit nie dwangarbeid aangespreek het nie.<ref>{{Verwys web |url=https://agoa.info/news/article/15532-us-to-end-trade-benefits-for-mauritania-over-forced-labour.html |titel=US to end trade benefits for Mauritania over forced labour |webwerf=Agoa.info |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20230328120936/https://agoa.info/news/article/15532-us-to-end-trade-benefits-for-mauritania-over-forced-labour.html |argiefdatum=28 Maart 2023 |besoekdatum=24 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Mauritius}} [[Mauritius]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Mosambiek}} [[Mosambiek]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Namibië}} [[Namibië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Niger}} [[Niger]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.<ref name="jurist" /> |- | {{Vlagikoon|Nigerië}} [[Nigerië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Republiek die Kongo}} [[Republiek die Kongo]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Rwanda}} [[Rwanda]] | {{Gedeeltelik}} | AGOA se klerevoordele is op 31 Julie 2018 opgeskort in reaksie op die verbod op die invoer van tweedehandse klere.<ref>{{Verwys web |url=https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2018/july/president-donald-j-trump-upholds-agoa |titel=President Donald J. Trump Upholds AGOA Trade Preference Eligibility Criteria with Rwanda |webwerf=United States Trade Representative |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|São Tomé en Príncipe}} [[São Tomé en Príncipe]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Senegal}} [[Senegal]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Sentraal-Afrikaanse Republiek}} [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2024 weens menseregteskendings opgeskort.<ref name="jurist" /> |- | {{Vlagikoon|Seychelle}} [[Seychelle]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2017 uit AGOA gegradueer.<ref name="2016Verslag" /> |- | {{Vlagikoon|Sierra Leone}} [[Sierra Leone]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Soedan}} [[Soedan]] | {{Nee}} | Het nooit om aanwysing as 'n AGOA-begunstigde land gevra nie.<ref name="2022Kwal">{{Verwys web |url=https://ustr.gov/sites/default/files/IssueAreas/Preference%20Programs/AGOA%20Eligible%20and%20Ineligible%20Countries%202022.pdf |titel=AGOA Eligible and Ineligible Countries-2022 |uitgewer=United States Trade Representative |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Somalië}} [[Somalië]] | {{Nee}} | Het nooit om aanwysing as 'n AGOA-begunstigde land gevra nie.<ref name="2022Kwal" /> |- | {{Vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Suid-Afrika]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Suid-Soedan}} [[Suid-Soedan]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2015 opgeskort.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/south-sudan-gambia-struck-off-agoa-list--1331102 |titel=South Sudan, Gambia struck off Agoa list |datum=2 Augustus 2020 |werk=The EastAfrican |taal=en}}</ref> |- | {{Vlagikoon|Tanzanië}} [[Tanzanië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Togo}} [[Togo]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Tsjad}} [[Tsjad]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Uganda}} [[Uganda]] | {{Nee}} | Op 1 Januarie 2024 opgeskort weens menseregteskendings, waaronder die Wet teen Homoseksualiteit van 2023.<ref name="jurist" /> |- | {{Vlagikoon|Zambië}} [[Zambië]] | {{Ja1}} | |- | {{Vlagikoon|Zimbabwe}} [[Zimbabwe]] | {{Nee}} | Het sedert AGOA se stigting nooit vir lidmaatskap gekwalifiseer nie.<ref>{{Verwys web |url=https://agoa.info/news/article/15362-us-to-consider-zimbabwe-s-eligibility-for-agoa-this-year.html |titel='US to consider Zimbabwe's eligibility for AGOA this year' |webwerf=Agoa.info |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20220105041337/https://agoa.info/news/article/15362-us-to-consider-zimbabwe-s-eligibility-for-agoa-this-year.html |argiefdatum= 5 Januarie 2022 |besoekdatum= 5 Januarie 2022 |url-status=dead}}</ref> |} == Voordele en resultate == AGOA het handelsvoorkeure vir kwota- en invoerregvrye toegang tot die Verenigde State vir sekere goedere gebied en het daarmee die voordele van die Algemene Voorkeurstelsel (GSP) uitgebrei. Dit het veral die marktoegang van [[Tekstiel|tekstiel-]] en [[Klere|klereprodukte]] tot die Verenigde State vir kwalifiserende lande uitgebrei, hoewel 'n aantal ander goedere ook ingesluit was. Dit het tot die groei van 'n klerebedryf in Suider-Afrika gelei en honderdduisende werkgeleenthede geskep. Die afbreek van die Multi Fibre Agreement se wêreldkwotastelsel vir die handel in tekstiel en klere in Januarie 2005 het egter van die winste van die tekstielbedryf in Afrika omgekeer, omdat die mededinging van ontwikkelende lande buite Afrika, veral [[Volksrepubliek China|China]], toegeneem het. Sommige fabrieke in [[Lesotho]], waar die grootste deel van die groei plaasgevind het, het gesluit. Bestellings by Afrika-vervaardigers het ietwat gestabiliseer nadat die Amerikaanse owerhede sekere beskermingsmaatreëls ingestel het, maar Afrika se aandeel van die Amerikaanse mark was ná die uitfasering steeds kleiner. AGOA het in sommige lande beperkte sukses gehad. Benewens die groei in die tekstiel- en klerebedryf het sommige AGOA-lande nuwe produkte na die Verenigde State begin uitvoer, soos [[Snyblomme|snyblomme]], [[Hortologie|tuinbouprodukte]], motorkomponente en staal. Nigerië en Angola was die grootste uitvoerders onder AGOA, maar Suid-Afrika se uitvoere was meer uiteenlopend en, in teenstelling met die eersgenoemdes, nie hoofsaaklik in die energiesektor gekonsentreer nie. Vir sommige lande, waaronder [[Lesotho]], [[Eswatini]], [[Kenia]] en [[Madagaskar]], het AGOA van kritieke belang gebly. Landbouprodukte was 'n belowende gebied vir AGOA-handel, maar daar moes nog baie gedoen word om Afrika-lande te help om aan die Amerikaanse sanitêre en fitosanitêre standaarde te voldoen. Die Amerikaanse regering het deur die Amerikaanse Agentskap vir Internasionale Ontwikkeling (USAID) en ander agentskappe tegniese bystand aan kwalifiserende AGOA-lande verskaf om hulle te help om by die wetgewing te baat. Die Amerikaanse regering het hiervoor drie streekshandelsknooppunte in Afrika gevestig, in [[Accra]] in [[Ghana]], [[Gaborone]] in [[Botswana]] en [[Nairobi]] in [[Kenia]]. AGOA sou oorspronklik in 2008 verstryk, maar die Amerikaanse Kongres het die AGOA Acceleration Act of 2004 aangeneem, wat die wetgewing tot 2015 verleng het. Dit is daarna met 10 jaar van 2015 tot 2025 verleng. Die wet se spesiale klerebepaling, wat minder ontwikkelde lande toegelaat het om buitelandse weefstof vir hul klere-uitvoere te gebruik, sou in September 2007 verstryk. Wetgewing wat die Kongres in Desember 2006 aangeneem het, het dit egter tot 2012 verleng, en later tot 2025 as deel van die algemene AGOA-verlenging in Junie 2015. Elke jaar is 'n AGOA-forum gehou wat regeringsleiers en belanghebbendes uit die private sektor van Afrika en die Verenigde State saamgebring het. Die forum is in ewe jare in Washington en in onewe jare in 'n kwalifiserende Afrika-land gehou. Teen 2018 is die forum vier keer in Washington gehou, en een keer elk in Mauritius, Senegal, Ghana, Kenia, Zambië (2011), Ethiopië (2013), Gaboen (2015) en Togo (2017). == Ontvangs == Die Kameroense akademikus Tatah Mentan het AGOA gekritiseer en aangevoer dat die wetgewing, hoewel dit "soos 'n welwillende multilaterale handelsooreenkoms klink", eintlik 'n neokoloniale skema is om Afrika se hulpbronne verder te ontgin. Mentan het aangevoer dat die winste wat die skema oplewer, ondanks beloftes van ekonomiese groei, "nie vir Afrikane" is nie.<ref>''Africa in the Colonial Ages of Empire'' (2018), bl. 453</ref> Die sosioloog Michael Mann het aangevoer dat die wetgewing "indirekte imperiale skatting" van Afrika-state afdwing, en het daarop gewys dat AGOA 'n klousule bevat wat vereis dat deelnemende Afrika-lande nie die Amerikaanse buitelandse beleid teenstaan nie.<ref>{{Verwys boek |van=Mann |voornaam=Michael |titel=Incoherent Empire |datum=2003 |uitgewer=Verso |isbn=1-84467-528-9 |plek=Londen |bladsy=[https://books.google.com/books?id=uySTXcBPEEkC&pg=PA74 74]}}</ref> AGOA word ook as 'n eensydige ooreenkoms beskou omdat daar min Afrika-betrokkenheid by die voorbereiding daarvan was. Dit is ook gekritiseer omdat dit "deur olie en grondstowwe oorheers word". "Uitvoere het ná die inwerkingstelling van AGOA met meer as 500% toegeneem, van ongeveer $8,2&nbsp;miljard destyds tot $54&nbsp;miljard in 2011, hoewel sowat 90% daarvan natuurlike hulpbronne is, hoofsaaklik olie," het Andualem Sisay geskryf.<ref>{{Verwys web |van=Ateba |voornaam=Simon |datum=26 Augustus 2021 |titel=U.S. tells Abiy's government human rights violations in Tigray could 'affect Ethiopia's future African Growth and Opportunity Act (AGOA) eligibility' |url=https://todaynewsafrica.com/u-s-tells-abiys-government-human-rights-violations-in-tigray-could-affect-ethiopias-future-african-growth-and-opportunity-act-agoa-eligibility/ |besoekdatum=21 Mei 2024 |webwerf=Today News Africa |taal=en |argief-url=https://web.archive.org/web/20240521195603/https://todaynewsafrica.com/u-s-tells-abiys-government-human-rights-violations-in-tigray-could-affect-ethiopias-future-african-growth-and-opportunity-act-agoa-eligibility/ |argiefdatum=21 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://agoa.info Volledige hulpbron oor AGOA: nuus, wetgewing en handelsdata] * [http://www.gpo.gov/fdsys/pkg/STATUTE-114/pdf/STATUTE-114-Pg251.pdf Volle teks van die wetgewing (Public Law 106-200)] * [https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/agoa_full_report.pdf Brookings Institution-verslag: The African Growth and Opportunity Act (AGOA): Looking Back, Looking Forward] {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Internasionale handel]] [[Kategorie:Ekonomie van Afrika]] [[Kategorie:Politiek van die Verenigde State van Amerika]] bt1q142vfc2ue5e824coye9tzvphdab Slag van die Filippynse See 0 574147 3372744 3372530 2026-11-15T14:01:38Z Oesjaar 7467 /* Japannese aanvalle */ Foto... 3372744 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met haar lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] n3wmi9wcs82xyeiprkxa2u9ebpoutts 3372746 3372744 2026-11-15T14:02:50Z Oesjaar 7467 /* Japannese aanvalle */ Verbeter 3372746 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan haar stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] j7nhkf5d9g7423m7ghserid6ksnogdh 3372747 3372746 2026-11-15T14:03:07Z Oesjaar 7467 /* Duikboot aanvalle */ Verbeter 3372747 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nasleep == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 1n8lapnd6oj0agx7mrts6houwty6066 3372752 3372747 2026-11-15T14:08:09Z Oesjaar 7467 /* Nasleep */ Beter woord?? 3372752 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> == Verwysings == {{verwysings|3}} === Notas === {{Reflist|group=N}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 3sb7sahl4dpknc0ig8icepzd482eso0 3372753 3372752 2026-11-15T14:08:41Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Verbeter 3372753 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|The United States Navy customarily rewarded the crew of a ship that returned a downed pilot to his ship of origin with several gallons of [[ice cream]].<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] s64ys2lqz3ykehw5rai77j4b1a9yx3f 3372755 3372753 2026-11-15T14:10:32Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenaanvalle */ Vertaal nota. 3372755 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|It was a standing order from Commander-in-Chief Pacific (CINCPAC) that the ships must run dark after nightfall, and this decision to light up the Task Force was a direct violation of a command order.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] cxuzi4pn32uu2wl2ysjc9vfyt9yi9yi 3372757 3372755 2026-11-15T14:12:55Z Oesjaar 7467 /* Amerikaanse teenaanvalle */ Vertaal nota. 3372757 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was the old circus cry used to call for help in a fight. The Navy borrowed it to signal fighters they were needed over the ship.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] cpyrk4krieqxhylfyh0hol8rofurevm 3372758 3372757 2026-11-15T14:14:24Z Oesjaar 7467 /* Vroeë aksies */ Vertaal nota. 3372758 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historians, such as Prof. Douglas V. Smith of the [[Naval War College]] in the cited work, count the five "major" battles as [[Battle of the Coral Sea|Coral Sea]], [[Battle of Midway|Midway]], [[Battle of the Eastern Solomons|Eastern Solomons]], [[Battle of the Santa Cruz Islands|Santa Cruz]], and Philippine Sea. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] m8tyskrxaf1xe6d2gj4c816difcp16g 3372759 3372758 2026-11-15T14:16:06Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 3372759 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die [[Naval War College]] in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 4nqac5yxns6kv7tq4tsxmotazf9daag 3372760 3372759 2026-11-15T14:17:05Z Oesjaar 7467 Verbeter? 3372760 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. The October 1944 [[Battle off Cape Engaño]] did see a decoy force built around four IJN carriers, divested of all but 108 aircraft, lure an American-led fleet, including ten carriers with 600–1,000 aircraft, away from protecting the transports at the [[Battle of Leyte|landing beaches of Leyte]]. That ostensible IJN carrier group was quickly destroyed.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] fkw869t8vdiwh6mbtan01a76djkpbfs 3372764 3372760 2026-11-15T14:25:36Z Oesjaar 7467 Vertaal nota. 3372764 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See terug te trek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 0eb0rj395iqn7ryqu85ww0wb613efic 3372765 3372764 2026-11-15T14:29:47Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372765 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gesink is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] mwdvyhk650wjawmum38gnsbay3t4jdj 3372767 3372765 2026-11-15T14:34:20Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Verbeter 3372767 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 6h5e3z6b73r1himpfd3hpvn08l6nsg7 3372768 3372767 2026-11-15T14:35:21Z Oesjaar 7467 /* Japan */ Ai! 3372768 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese bomwerpers binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] rwzov1oy34wxn3w2frkznvszipcmi8p 3372790 3372768 2026-11-15T15:27:34Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Skakel 3372790 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Nabetragting == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] d0uxryw84py11dekz78iykqfqpdaove 3372791 3372790 2026-11-15T15:28:39Z Oesjaar 7467 /* Nabetragting */ Is dit die regte woord??? 3372791 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die duikboot USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] rpyfcrl787zp41994qv2iqjj60d5qsa 3372792 3372791 2026-11-15T15:29:28Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Skakel 3372792 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van radar gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] nwwoz871gsg0j6l80ffsbj7labv250h 3372793 3372792 2026-11-15T15:30:50Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Skakel 3372793 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] fff2was472x46n0mpntsaxh65ox0czo 3372794 3372793 2026-11-15T15:31:27Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372794 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe Yamato en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 39m72166168dsp2s0pn4tpe3odbid2x 3372795 3372794 2026-11-15T15:34:40Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Skakel 3372795 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en Musashi, om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 8k9ew673fzze1po0rmsc4mabow54xwj 3372797 3372795 2026-11-15T15:35:39Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Skakel 3372797 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13 Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] coybjffdp7ovf15z327quqa2xbexrfs 3372798 3372797 2026-11-15T15:37:28Z Oesjaar 7467 /* Amerika */ Verbeter 3372798 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume petroleum van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] dl9jeiopzz6uoyxblr4t08kh5dunu1h 3372800 3372798 2026-11-15T15:41:27Z Oesjaar 7467 /* Voordele vir die Amerikaners */ Skakel 3372800 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] o4f1pakg5egzslmgnm814vcqxyoao1m 3372801 3372800 2026-11-15T15:42:02Z Oesjaar 7467 /* Voordele vir die Amerikaners */ Verbeter 3372801 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit die soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die 'Fast Carrier Task Force' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] ntm44so2qa34np1vv2887nbymnly4v7 3372802 3372801 2026-11-15T15:42:45Z Oesjaar 7467 /* Voordele vir die Amerikaners */ Verbeter 3372802 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit die soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die ''Fast Carrier Task Force'' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse draers bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] fn5ttqlubw44w4s3oxv75vlj7tot1n3 3372804 3372802 2026-11-15T15:43:39Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Beter woord. 3372804 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit die soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die ''Fast Carrier Task Force'' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse vliegdekskepe bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneeem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] pqz35gsl8mpl5iskrvg9ic0eadrm3um 3372805 3372804 2026-11-15T15:44:50Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Ai! 3372805 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit die soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die ''Fast Carrier Task Force'' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse vliegdekskepe bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar 'n versending van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] qeday1hgsf24doadz0xnvgbcg573f30 3372809 3372805 2026-11-15T15:50:47Z Oesjaar 7467 /* Aanvanklike stadiums */ Beter woord. 3372809 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Militêre konflik-en | conflict = Slag van die Filippynse See | image = [[Lêer:Japanese aircraft carrier Zuikaku and two destroyers under attack.jpg|300px]] | caption = Die vliegdekskip {{ship|Japanese aircraft carrier|Zuikaku||2}} (middel) en twee torpedojaers word aangeval deur die Amerikaanse Vloot se vliegdekskip vliegtuie, 20 Junie 1944 | date = 19–20 Junie 1944 | place = [[Filippynse See]] | result = Oorwinning deur die Geallieerdes | combatant1 = {{vlagland|Verenigde State|1912}} | combatant2 = {{vlagland|Japannese Keiserryk}} | commander1 = {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Raymond A. Spruance]]<br />{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Marc Mitscher]] | commander2 = {{vlagikoon|Japan}} [[Jisaburō Ozawa]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Kurita]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Takeo Takagi]]<br />{{vlagikoon|Japan}} [[Kakuji Kakuta]] | strength1 = 7 vliegdekskepe<br />8 ligte vliegdekskepe<br />7 slagskepe<br />8 swaar kruisers<br />13 ligte kruisers<br />68 torpedojaers<br />28 duikbote<br />ongeveer 900 vliegdekskip vliegtuie | strength2 = 3 vliegdekskepe<br />6 ligte vliegdekskepe<br />5 slagskepe<br />7 swaar kruisers<br />2 ligte kruisers<br />31 torpedojaers<br />24 duikbote<br />6 olietenkskepe<br />ongeveer 450 vliegdekskip vliegtuie<br />~300 land gebaseerde vliegtuie | casualties1 =1 slagskip: USS South Dakota beskadig<br />123 vliegtuie vernietig<ref name="Shores">{{harvnb|Shores|1985|p=205}}</ref><br />109 persone gesneuwel | casualties2 = 2 vliegdekskepe gekelder<br />1 ligte vliegdekskip gekelder<br />2 olietenkskepe gekelder<br />550–645 vliegtuie vernietig<ref name="Shores"/><br />1 vliegdekskip beskadig<br />2 ligte vliegdekskepe beskadig<br />1 slagskip beskadig<br />1 olietenkskip beskadig<br />2,987 persone gesneuwel (skatting) }} Die '''Slag van die Filippynse See''' was 'n groot vlootgeveg tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], op 19–20 Junie 1944, wat die [[Japannese Keiserlike Vloot]] se vermoë om grootskaalse operasies met vliegdekskepe uit te voer, vernietig het. Dit het plaasgevind tydens die [[Verenigde State]] se amfibiese herowering van die [[Mariana-eilande]] in die loop van die Stille Oseaan-oorlog. Die geveg was die laaste van vyf groot botsings tussen vliegdekskipgroepe van die Amerikaanse en Japannese vlootmagte,<ref>{{cite thesis |first=Douglas Vaughn |last=Smith |date=27 June 2005 |title=Carrier Battles: Command Decision in Harm's Way |chapter=Chapter I: Introduction |publisher=[[Florida State University]] |chapter-url=http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |chapter-format=PDF |access-date=14 January 2019 |archive-date=14 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190114210202/http://diginole.lib.fsu.edu/islandora/object/fsu:168474/datastream/PDF |url-status=live }} The reference to "five carrier battles" was reiterated in Smith's 2013 book of the same title, {{ISBN|9781612514420}}, published by Naval Institute Press.</ref>{{refn|Historici, soos prof. Douglas V. Smith van die ''Naval War College'' in die aangehaalde werk, beskou die vyf "groot" veldslae as die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]], [[Slag van Midway|Midway]], [[Slag van die Oostelike Solomoneilande|Oostelike Solomoneilande]], [[Slag van die Santa Cruz-eilande|Santa Cruz]] en die Filippynse See. Tydens die Slag naby Kaap Engaño in Oktober 1944 het ’n afleidingsmag, wat bestaan ​​het uit vier vliegdekskepe van die Japannese Keiserlike Vloot met slegs 108 vliegtuie aan boord, daarin geslaag om ’n vloot onder Amerikaanse bevel, wat tien vliegdekskepe met 600 tot 1 000 vliegtuie ingesluit het, weg te lok van die beskerming van die transportskepe by die landingsstrande van Leyte. Hierdie skynbare vliegdekskipgroep van die Japannese vloot is vinnig vernietig.|group=N|name="FiveMajors"}} en het elemente van die Amerikaanse Vloot se Vyfde Vloot te staan ​​gebring teen skepe en vliegtuie van die Japannese Keiserlike Vloot se Mobiele Vloot, asook garnisoene op nabygeleë eilande. Die geveg was die grootste botsing tussen vliegdekskepe in die geskiedenis, waarby 24 vliegdekskepe betrokke was wat ongeveer 1 350 vliegtuie ontplooi het.{{sfn|Polmar|2008|pp=377–400}} Die luggevegte is deur Amerikaanse vlieëniers die "Great Marianas Turkey Shoot" (Groot Mariana-kalkoenjag) gedoop, vanweë die uiters ongebalanseerde verliesverhouding wat Amerikaanse vlieëniers en lugafweergeskut aan Japannese vliegtuie toegedien het.{{sfn|Shores|1985|p=189}} Tydens 'n ondervrae sessie na die eerste twee luggevegte het 'n vlieënier van [[USS Lexington (CV-16)|USS ''Lexington'']] opgemerk: "Ag, hel, dit was net soos 'n outydse kalkoen jagtog by die huis!"{{sfn|Potter|1990|p=160}} Die uitkoms word oor die algemeen toegeskryf aan 'n oorvloed hoogs opgeleide Amerikaanse vlieëniers met voortreflike taktiek en 'n numeriese voordeel, asook nuwe verdedigingstegnologie teen lugaanvalle op skepe (insluitend die streng geheime nabyheidsontsteker vir lugafweer), teenoor die Japannese gebruik van plaasvervangende vlieëniers wat onvoldoende vliegure tydens opleiding gehad het en min tot geen gevegservaring besit het nie. Verder het die Geallieerdes die Japannese verdedigingsplanne in Maart 1944 direk verkry uit die wrak van 'n vliegtuig waarin die opperbevelhebber van die Keiserlike Japannese Vloot se Gekombineerde Vloot, admiraal Mineichi Koga, gereis het.<ref name="javadc.org">{{cite web |url=https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |title=Japan Imperial Navy Z Plan – Two Nisei Served on Translation Team |publisher=Japanese American Veterans Association |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040428/https://javadc.org/news/press-release/japan-imperial-navy-z-plan-two-nisei-served-on-translation-team/ |url-status=live }}</ref><ref name="goforbroke.org">{{cite web |url=https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |title=Translation of the 'Z PLAN' and the Battle of the Philippine Sea |website=Go For Broke |access-date=29 December 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040429/https://www.goforbroke.org/learn/history/combat_history/world_war_2/asiatic-pacific_theater/zplan.php |url-status=dead }}</ref>{{refn|The Americans now used and were becoming practiced with the new radar-based [[Combat Information Center]], and anti-air defensive firepower was delivered on target. Unlike the overburdened radio channels and lost messages experienced in the [[Battle of Midway]], the U.S. fleet had sufficient frequencies and communications training, discipline, experience, and doctrine to maintain good command coordination and control during the largest such battle ever.|group=N|name="Coordination1"}}{{refn|Radar directed detection and interception allowed the American [[Combat Air Patrol]] (CAP) to intercept and surprise 370 inbound Japanese over fifty miles from the carriers and destroy about 250 in just that one encounter. ("The Race for Radar and Stealth", 2006, ''[[Weapons Races]]'' program on the [[Military Channel]] affiliate of the [[Discovery network]], rebroadcast periodically.) Japanese aircraft which managed to get through the CAP faced a well-organized line of cruisers and battleships, thanks to the new command and control philosophy which concentrated anti-aircraft firepower, and they were equipped with the highly effective [[proximity fuze|VT-fuzed anti-aircraft shells]]. None of the American carriers were damaged, despite several near misses, while one battleship suffered a bomb hit but remained fully operational. |group=N|name="Coordination2"}} Tydens die verloop van die geveg het Amerikaanse duikbote twee van die grootste Japannese vlootvliegdekskepe wat aan die geveg deelgeneem het, met torpedos gekelder.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} Die Amerikaanse vliegdekskipgroepe het 'n langdurige aanval geloods, een ligte vliegdekskip tot sink gebring en ander skepe beskadig; egter, namate die nag aangebreek het, het die meeste Amerikaanse vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, min brandstof oorgehad. Tagtig Amerikaanse vliegtuie het nie teruggekeer nie. Hoewel die geveg destyds gelyk het na 'n verspeelde geleentheid om die Japannese vloot te vernietig, het die Keiserlike Japannese Vloot die grootste deel van sy lugmag op vliegdekskepe verloor en sou dit nooit weer herstel nie.<ref name="Shores"/> Hierdie geveg, tesame met die [[Slag van Leytegolf]] vier maande later, het die einde van Japannese vliegdekskipoperasies ingelui. Die paar vliegdekskepe wat oorgebly het, het daarna grotendeels in die hawe gebly. == Agtergrond == === Japannese se plan vir 'n beslissende slag === Van die heel begin van die konflik in Desember 1941 af was die Japannese oorlogsplan om die Amerikaanse weermag sulke ernstige en pynlike verliese toe te dien dat die Amerikaanse publiek oorlogsmoeg sou word en die Amerikaanse regering oortuig sou word om om vrede te vra en Japan toe te laat om sy verowerings te behou.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Admiraal [[Isoroku Yamamoto]] het hierdie strategie begin wantrou, maar hy is op 18 April 1943 in Operasie Wraak gedood. Die volgende dag het admiraal Mineichi Koga vir Yamamoto opgevolg as opperbevelhebber van die Gesamentlike Vloot, en Koga wou hê dat die Japannese Keiserlike Vloot vroeg in 1944 die Amerikaanse vloot in die "enkele beslissende slag" moes konfronteer. Op 31 Maart 1944 het Koga gesterf toe sy vliegtuig, 'n Kawanishi H8K, in 'n tifoon beland en neergestort het.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Koga se stafhoof, vise-admiraal Shigeru Fukudome, het in 'n begeleidende vliegtuig gevlieg en die Z-plan-dokumente by hom gehad; hy het ook neergestort. Fukudome het oorleef, maar die Z-plan-aktetas het nie saam met die verwoeste vliegtuig gesink nie en is gevind deur Filippynse guerrillas, wat die dokumente oor die volgende paar weke na generaal [[Douglas MacArthur]] se Militêre Intelligensiediens (MID) in [[Brisbane]], [[Australië]], verstuur het. MID het die vertaalde Z-plan aan admiraal [[Chester W. Nimitz]] in [[Honolulu]] gestuur, en die Japannese planne is in Junie vinnig aan die vlootbevelvoerders in die Filippynse See gestuur.<ref name="javadc.org"/><ref name="goforbroke.org"/> 'n Nuwe opperbevelvoerder van die Gesamentlike Vloot, admiraal Soemu Toyoda, is aangestel, en hy het die Japannese planne, bekend as Plan A-Go of Operasie A-Go, gefinaliseer. Operasie A-Go het nie veel van die Z-plan verskil nie, en daarom het die Amerikaanse Vloot byna presies geweet wat tydens die komende vlootgeveg sou gebeur.{{sfn|Shaw|Nalty|Turnbladh|1966|pp=260–261}} Die plan is vroeg in Junie 1944 aanvaar. Binne weke het 'n geleentheid ontstaan ​​om die Amerikaanse vloot, wat intussen opgemerk is terwyl dit na [[Saipan]] op pad was, aan te val.{{sfn|Morison|1953|p=221}} Die Japanners het oor sekere voordele beskik wat, so het hulle gehoop, die stryd in hul guns sou laat swaai. Alhoewel hulle in terme van skepe en vliegtuie in die minderheid was, het hulle beplan om hul vliegdekskipgebaseerde lugmag aan te vul met vliegtuie wat vanaf landbasisse opereer.{{sfn|Willmott|1984|p=182}} Met tussen 250 en 540 landgebaseerde vliegtuie was die plan dat Japannese vliegtuie vanaf [[Guam]], Tinian en Rota die Amerikaanse vloot sou bombardeer, brandstof op die nabygeleë eilandbasisse sou inneem, en dan hul aanval sou voortsit.<ref>{{Cite web |last=Cox |first=Samuel J |date=2019-06-26 |title=H-032-1: Operation Forager and the Battle of the Philippine Sea |url=https://www.history.navy.mil/about-us/leadership/director/directors-corner/h-grams/h-gram-032/h-032-1.html?utm_source=chatgpt.com |url-status=live |access-date=2026-10-16 |website=Naval History and Heritage Command}}</ref> Hierdie proses, om vanaf 'n tuisbasis te vlieg om 'n teiken te bombardeer, en dan na 'n ander plek te beweeg waar brandstof en ammunisie weer aangevul word, staan ​​as pendelbombardement (Engels: *shuttle bombing*) bekend. === Voordele vir die Amerikaners === Intussen het verliese van die lugbemannings van die Japannese Keiserlike Vloot, gely tydens vroeëre vliegdekskipgevegte by die [[Slag van die Koraalsee|Koraalsee]] en [[Slag van Midway|Midway]], asook tydens die lang veldtog in die [[Salomonseilande]] in 1942–43, die vloot se vermoë om mag met sy vliegdekskepe te projekteer, aansienlik verswak.{{sfn|Willmott|1984|p=175}} Die verliese in die Salomonseilande het die aantal geskoolde vliegdekskipvlieëniers wat beskikbaar was om die vliegdekskip-luggroepe te beman, drasties verminder. Dit het die Japanners byna 'n jaar geneem om hul groepe ná die veldtog in die Salomonseilande weer op die been te bring.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Japan het ook nie meer oor genoeg olietenkskepe beskik om die vereiste volume [[petroleum]] van Nederlands-Indië na Japannese raffinaderye te vervoer nie. By gebrek aan voldoende voorrade geraffineerde residu-brandstofolie, het Japannese vliegdekskepe in Junie 1944 brandstof ingeneem in die vorm van ongeraffineerde Tarakan-petroleum. Hierdie petroleum, waaruit die soute nie verwyder was nie, het die ketelpype beskadig; boonop het die [[nafta]]-fraksie, wat nie verwyder is nie, verdamp en plofbare mengsels gevorm wat onversoenbaar was met die prosedures vir skadebeheer aan boord van vliegdekskepe.{{sfn|Wolborsky|1994|p=32}} Vroeg in 1944 het die Amerikaanse vloot sy opmars oor die eilande van die sentrale Stille Oseaan bestendig voortgesit.{{sfn|Willmott|1984|p=181}} Hoewel Amerikaanse bevelvoerders, veral admiraal Spruance, bekommerd was dat die Japanners Amerikaanse troepeskepe en magte wat pas geland het sou aanval, was die Japanners se werklike doelwit om die ''Fast Carrier Task Force'' (die taakmag van vinnige vliegdekskepe) in 'n beslissende geveg te betrek en te verslaan.{{sfn|Willmott|1984|p=200}} == Aanvanklike stadiums == [[Lêer:USS Lexington (CV-16) Philippine Sea.jpg|duimnael|F6F-3 land op die ''Lexington'', vlagskip van Taakmag 58]] Op 12 Junie 1944 het Amerikaanse vliegdekskepe lugaanvalle op die Marianas uitgevoer en dit het admiraal Soemu Toyoda oortuig dat die VSA besig was om voor te berei vir 'n inval. Hierdie stap het as 'n verrassing gekom; die Japannese het verwag dat die volgende Amerikaanse teiken verder suid sou wees, hetsy by die [[Karoline-eilande]] of [[Palau]], en het die Marianas met slegs 50 landgebaseerde vliegtuie beskerm. Op 13–15 Junie het Amerikaanse vliegdekskepe bykomende lugaanvalle uitgevoer terwyl oppervlakmagte die Marianas gebombardeer het. Op 15 Junie het die eerste Amerikaanse troepe op Saipan aan wal gegaan. Aangesien beheer oor die Marianas Amerikaanse strategiese [[bomwerper]]s binne bereik van die Japannese tuiseilande sou bring, het die Japannese Keiserlike Vloot besluit dit is tyd vir die langverwagte ''Kantai Kessen'' (beslissende geveg). Toyoda het onmiddellik 'n vlootgebaseerde teenaanval beveel, wat byna al die Japannese vloot se bruikbare skepe gebruik het.{{sfn|Willmott|1984|p=143}} Die hoofdele van die vloot het op 16 Junie in die westelike deel van die Filippynse See bymekaargekom en op 17 Junie brandstof aanboord geneem. Admiraal Jisaburō Ozawa het hierdie mag aangevoer vanaf sy pas in diens gestelde vlagskip, die Taihō. Benewens uitgebreide bevelvoergeriewe, versterkte torpedobeskermingsgordels en 'n groot luggroep, was die Taihō die eerste Japannese vliegdekskip met 'n pantserdek, wat ontwerp is om bom voltreffers met minimale skade te weerstaan. Om 18:35 op 15 Junie het die [[duikboot]] USS Flying Fish ’n Japannese mag bestaande uit vliegdekskepe en slagskepe opgemerk wat uit die San Bernardino-straat gekom het. 'n Uur later het die USS Seahorse 'n mag van slagskepe en kruisers gesien wat vanuit die suide genader het, 320 km oos van Mindanao. Die duikbote het opdrag gehad om enige vyandelike skepe gewaar aan te meld voordat hulle ’n aanval sou loods; daarom het Flying Fish tot ná sononder gewag en toe na die oppervlak gekom om sy verslag per radio deur te gee.{{sfn|Taylor|1991|p=220}} Die bevelvoerder van die Vyfde Vloot, Spruance, was daarvan oortuig dat 'n groot seeslag op hande was. Nadat hy met Nimitz by die hoofkwartier van die Stille Oseaan-vloot in [[Hawaii]] beraadslaag het, het hy aan Skout-admiraal Marc Mitscher, bevelvoerder van die Vinnige Vliegdekskip-taakmag (Taakmag 58), wat twee vliegdekskip-taakgroepe noordwaarts gestuur het om lugversterkings uit Japan te onderskep, opdrag gegee om te hergroepeer en na 'n posisie wes van Saipan, in die Filippynse See, te beweeg.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Taakmag 52 se slagskepe, kruisers en vliegdekskepe begelei groepe het opdrag gekry om naby Saipan te bly, ten einde die invalsvloot te beskerm en lugsteun vir die landings te verskaf. Kort voor middernag op 18 Junie het Nimitz per radio aan Spruance laat weet dat 'n Japannese vaartuig radiostilte verbreek het. Die onderskepte boodskap was blykbaar gestuur van Ozawa aan sy landgebaseerde lugmagte op Guam. Deur middel van radiorigtingbepaling is vasgestel dat die sender ongeveer 571 km wes-suidwes van Taakmag 58 geleë was.{{sfn|Potter|1990|p=145}} Mitscher het oorweeg of die radioboodskappe dalk ’n Japannese misleidingspoging was, aangesien dit bekend was dat die Japannese soms ’n enkele vaartuig uitgestuur het om radiostilte te verbreek, ten einde hul teenstanders te mislei oor die werklike posisie van die hoofmag.{{sfn|Potter|1990|p=149}} Mitscher het besef dat daar 'n moontlikheid van 'n nagtelike oppervlakte konfrontasie met Ozawa se magte bestaan. Arleigh Burke, Mitscher se stafhoof ('n voormalige bevelvoerder van 'n torpedojaereskader wat verskeie naggevegte in die Salomonseilande gewen het), het aangeneem dat Willis Lee, die bevelvoerder van die gevegslinie, die geleentheid sou verwelkom. Maar Lee was sterk gekant teen so 'n ontmoeting.{{sfn|Potter|1990|p=148}} Omdat hy self 'n verwarrende naggeveg naby Guadalcanal beleef het, was Lee nie entoesiasties oor 'n nagtelike konfrontasie met Japannese skepe nie; hy was van mening dat sy bemannings nie voldoende daarvoor opgelei was nie. Kort nadat hy van Lee se standpunt verneem het, het Mitscher toestemming by Spruance gevra om Taakmag 58 gedurende die nag weswaarts te laat beweeg. Die doel was om teen dagbreek 'n posisie te bereik vanwaar vliegtuie gelanseer kon word, wat 'n grootskaalse lugaanval op die vyandelike mag sou moontlik maak. Spruance het die saak vir 'n uur oorweeg en toe Mitscher se versoek van die hand gewys. {{sfn|Potter|1990|p=150}} Mitscher se personeel was teleurgesteld met Spruance se besluit.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Burke het later kommentaar gelewer: "Ons het geweet ons sou môreoggend deur die hel geslaan word. Ons het geweet ons kon hulle nie bereik nie. Ons het geweet hulle kon ons bereik."{{sfn|Taylor|1991|p=222}} Spruance se besluit is beïnvloed deur sy bevele van Nimitz, wat dit duidelik gestel het dat die beskerming van die invalsvloot die primêre opdrag van Taakmag 58 was. Spruance was bekommerd dat die Japanners sou probeer om sy hoofvloot met 'n afleidingsmag weg te lok van die Marianas, terwyl hulle terselfdertyd 'n aanvalsmag sou laat deursluip om die landingsvloot te vernietig.<ref>C. N. Trueman (19 May 2015). [http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm "The Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130917082603/http://www.historylearningsite.co.uk/battle_of_the_philippine_sea.htm |date=17 September 2013 }}. ''The History Learning Site''. Accessed 24 May 2020.</ref> Om die Japannese vloot op te spoor en te vernietig was nie sy hoofdoelwit nie, en hy was nie bereid om toe te laat dat die hoofaanvalsmag van die Stille Oseaan-vloot weswaarts, weg van die amfibiese magte, gelok word nie. Mitscher het die besluit sonder kommentaar aanvaar.{{sfn|Potter|1990|p=151}} Spruance se besluit in hierdie saak, hoewel dit later gekritiseer is, was beslis geregverdig; teen hierdie stadium in die oorlog was dit algemeen bekend dat Japannese operasionele planne dikwels staatgemaak het op die gebruik van lokaas en afleidingsmagte. Soos dit geblyk het, het Spruance gepas gereageer op die Japannese planne, wat voorsiening gemaak het vir 'n afleidingsmaneuver om die vloot ver weg te lok; dit sou 'n uitstekende geleentheid skep vir Japannese vliegtuie vanaf landbasisse om die vliegtuie van die vliegdekskepe te versterk en sodoende Spruance se vloot aan te val. Voor dagbreek het Spruance voorgestel dat, indien die soektogte teen dagbreek geen teikens sou oplewer nie, die bomwerpers gestuur kon word om kraters in die vliegvelde op Rota en Guam te slaan. Die vloot se bomme met kontakontstekers was egter grootliks uitgeput tydens die vroeëre aanvalle, en Mitscher het slegs oor pantserbreekbomme beskik, wat nodig was om die Japannese vloot te beveg, en hy het dus vir Spruance laat weet dat hy nie sulke aanvalle kon loods nie.{{sfn|Taylor|1991|p=223}} Met dagbreek het Taakmag 58 soekvliegtuie, luggevegpatrollies en anti-duikbootpatrollies gelanseer, en daarna die vloot wes laat draai om meer beweegruimte weg van die eilande te verkry.{{sfn|Potter|1990|p=154}} Die Amerikaanse Vloot het 'n gesofistikeerde lugbeheerstelsel ontwikkel wat vegvliegtuie op gevegspatrollie deur middel van [[radar]] gelei het om vyandelike bomwerpers te onderskep lank voordat hulle die vloot bereik het. Enige aanvallers wat deur die gevegslugpatrollie gebreek het, sou dan te staan ​​kom voor 'n "geskutlinie" van beskermende slagskepe en kruisers; hierdie skepe sou verwoestende sarsies lugdoelvuur, toegerus met nabyheidsontsteker, op die aanvallers losbrand nog voordat laasgenoemdes die vliegdekskepe kon bereik.<ref>Jonathan Parshall et al. [http://www.combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea "Battle of the Philippine Sea"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002200223/http://combinedfleet.com/battles/Battle_of_the_Philippine_Sea |date=2 October 2013 }}. Combinedfleet.com. Accessed 24 May 2020.</ref>{{self-published inline|date=May 2020}}{{refn|name="Coordination1"|group=N}}{{refn|name="Coordination2"|group=N}} == Die Slag == [[Lêer:Battle Philippine sea map-en.svg|duimnael|regs|300px|Kaart van die Slag van die Filippynse See]] === Vroeë aksies === Die Japanners het reeds hul oggend-verkenningspatrollies geloods, met gebruik van sommige van die 50 vliegtuie wat op Guam gestasioneer was, en om 05:50 het een daarvan, ’n [[Mitsubishi A6M Zero]], vir Taakmag-58 opgespoor. Nadat die vlieënier per radio gerapporteer het dat hy Amerikaanse skepe gesien het, het die Zero, wat met bomme toegerus was, die voorpos torpedojaer ''Stockham'' aangeval, maar is deur die torpedojaer ''Yarnall'' neergeskiet.{{sfn|Morison|1953|p=262}} Die Japannese, wat nou op hul hoede was, het begin om hul vliegtuie op Guam te stuur vir 'n aanval. Amerikaanse skepe het hulle op radar opgemerk. 'n Groep van dertig [[Grumman F6F Hellcat|Grumman F6F Hellcats]] is vanaf die USS Belleau Wood gestuur om die bedreiging die hoof te bied. Die Hellcats het opgedaag terwyl vliegtuie steeds van Orote Field af opgestyg het. Minute later is nog radarkontakte waargeneem; dit het later geblyk bykomende magte te wees wat vanaf die ander eilande na die noorde gestuur is. 'n Geveg het uitgebreek waarin 35 Japannese vliegtuie afgeskiet is, terwyl slegs een Hellcat verlore gegaan het. Dit was 'n patroon wat deur die loop van die dag herhaal sou word. Om 09:57 is groot getalle Japannese vliegtuie opgemerk wat die vloot genader het. Mitscher het vir Burke gesê: "Kry daardie vegvliegtuie terug van Guam af." Die oproep "Hey, Rube!" is uitgestuur.{{sfn|Potter|1990|p=154}}{{refn|"Hey Rube!" was die ou sirkuskreet wat gebruik is om hulp te ontbied tydens 'n bakleiery. Die Vloot het dit oorgeneem om aan vegvlieëniers aan te dui dat hulle bo die skip benodig word.|group=N}} Die vloot het koers gehou tot 10:23, toe Mitscher vir Taakmag 58 beveel het om teen die wind in te draai op 'n koers oos-suidoos, en opdrag gegee het dat alle vegvliegtuie die lug moet opstyg; hulle is in verskeie lae van 'n gevegslugpatrollie ontplooi om die Japanners in te wag.{{sfn|Potter|1990|p=155}} Hy het toe sy bomwerpers die lug in gestuur om oor oop waters in die ooste rond te sirkel, eerder as om hulle in die loodsdek vol vliegtuie te laat, waar hulle kwesbaar sou wees vir 'n Japannese bomaanval.{{sfn|Potter|1990|pp=155–156}} === Japannese aanvalle === [[Lêer:Fighter plane contrails in the sky.jpg|duimnael|Vegvliegtuie se [[kondensasiespore]] in die lug oor Taakmag 58, 19 Junie 1944]] [[Lêer:Yokosuka D4Y1 Judy taking off from Jun'yō - Battle of Philippine Sea (June 19, 1944).jpg|links|duimnael|'n [[Yokosuka D4Y|Yokosuka D4Y1]] Suisei Model 11 "Judy" duikbomwerper van die 652ste Kōkūtai (Luggroep) wat opstyg van die vliegdekskip ''Jun'yō'' gedurende die Slag van die Filippynse See (19 Junie 1944). Hierdie vliegtuig was deel van die ''Jun'yō'' se tweede golf vliegtuie wat gelanseer was om 10:30 vm. op 19 Junie 1944. Die groep bestaan uit 9 D4Y1s vergesel deur 6 A6M5s]] Die terugroeping is gelas nadat verskeie skepe in Taakmag 58 omstreeks 10:00 radarkontakte 240 km na die weste opgemerk het. Dit was die eerste van die aanvalle deur die Japannese vliegdekskipmagte, met 68 vliegtuie. Taakmag 58 het begin om elke beskikbare vegvliegtuig die lug in te stuur; teen die tyd dat hulle in die lug was, was die Japannese slegs 110 km ver. Die Japannese het egter begin sirkel om hul formasies vir die aanval te hergroepeer. Hierdie vertraging van 10 minute het deurslaggewend geblyk te wees, en die eerste groep Hellcats het die aanvalsmag om 10:36 onderskep, toe hulle nog 110 km ver was. Hulle is gou deur bykomende groepe versterk. Binne minute is 25 Japannese vliegtuie afgeskiet, terwyl slegs een Amerikaanse vliegtuig verlore gegaan het. Die Japannese vliegtuie wat oorleef het, is deur ander vegvliegtuie ingewag, en nog 16 is afgeskiet. Van die 27 vliegtuie wat oorgebly het, het sommige aanvale uitgevoer op die voorpos-vernietigers USS Yarnall en Stockham, maar geen skade aangerig nie. Tussen drie en ses bomwerpers het deurgebreek na Lee se slagskipgroep en aangeval; een bom het die hoofdek van die USS South Dakota getref, wat meer as 50 man gedood of beseer het, maar gefaal het om die skip buite aksie te stel. South Dakota was die enigste Amerikaanse skip wat in hierdie aanval beskadig is. Geen vliegtuie van Ozawa se eerste golf het tot by die Amerikaanse vliegdekskepe deurgedring nie. Om 11:07 het die radar nog 'n groter aanval bespeur. Hierdie tweede golf het uit 107 vliegtuie bestaan. Hulle is onderskep terwyl hulle nog 97 km ver was en ten minste 70 van hierdie vliegtuie is afgeskiet voordat hulle die skepe bereik het. Ses het die groep van skout-admiraal Alfred E. Montgomery aangeval; hulle het twee van die vliegdekskepe net-net gemis, maar wel ongevalle op elk van die skepe veroorsaak. Vier van die ses is afgeskiet. 'n Klein groep torpedo vliegtuie het die USS Enterprise aangeval, en een torpedo het in die skip se kielwater ontplof. Drie ander torpedovliegtuie het die ligte vliegdekskip USS Princeton aangeval en is afgeskiet. Altesaam 97 van die 107 aanvallende vliegtuie is vernietig. [[Lêer:USS Bunker Hill (CV-17) is near-missed by a Japanese bomb during the Battle of the Philippine Sea, 19 June 1944 (80-G-366983).jpg|duimnael|links|USS Bunker Hill word amper getref deur 'n Japannese bom gedurende die lugaanvalle op 19 Junie 1944.]] 'n Derde aanvalsgolf, bestaande uit 47 vliegtuie, het uit die noorde gekom. Dit is om 13:00 deur 40 vegvliegtuie onderskep, terwyl dit 80 km van die taakmag af was. Sewe Japannese vliegtuie is afgeskiet. 'n Paar het deurgebreek en 'n mislukte aanval op Taakgroep 58.4 uitgevoer.{{sfn|Y'Blood|1981|p=131}} Baie ander het nie hul aanvalle deurgevoer nie. Hierdie aanvalsgolf het dus minder verliese gely as die ander en 40 van sy vliegtuie het daarin geslaag om na hul vliegdekskepe terug te keer. 'n Vierde Japannese aanval is tussen 11:00 en 11:30 geloods, maar die vlieëniers het 'n verkeerde posisie vir die Amerikaanse vloot gekry en kon dit nie opspoor nie. Hulle het in twee los groepe verdeel en koers gekies na Guam en Rota om brandstof in te neem. Een groep, wat na Rota gevlieg het, het op Montgomery se taakgroep afgekom. Agttien vliegtuie het die stryd met Amerikaanse vegvliegtuie aangeknoop en die helfte is afgeskiet. ’n Kleiner groep van nege Japannese duikbomwerpers van hierdie mag het Amerikaanse vliegtuie ontduik en die USS Wasp en USS Bunker Hill aangeval, maar geen treffers behaal nie; agt is afgeskiet. Die groter groep Japannese vliegtuie het na Guam gevlieg en is, terwyl hulle besig was om te land, bo Orote Field deur 27 Hellcats voorgekeer. Dertig van die nege-en-veertig Japannese vliegtuie is afgeskiet, en die res is onherstelbaar beskadig. Aan boord van die Lexington is 'n vlieënier daarna hoor sê: "Hel, dis soos 'n kalkoenjag uit die ou dae!"<ref>Hearn, Chester G. ''Navy: An Illustrated History: The U.S. Navy from 1775 to the 21st Century''. p. 80.</ref> [[Lêer:Alexander Vraciu June 1944 80-G-236841.jpeg|thumb|Lt. Alexander Vraciu het ses Japannese duikbomwerpers afgeskiet in 'n enkele missie, 19 Junie 1944.]]As die voortdurende lugslagting bo Orote-veld in berekening gebring word, het die Japannese verliese op die eerste dag van die geveg meer as 350 vliegtuie beloop. Sowat 30 Amerikaanse vliegtuie het verlore gegaan, en Amerikaanse skepe het min skade opgedoen; selfs die beskadigde USS South Dakota kon in formasie bly om voort te gaan met sy lugafweertake. === Duikboot aanvalle === Gedurende die dag kon Amerikaanse verkenningsvliegtuie nie daarin slaag om die Japannese vloot op te spoor nie. Twee Amerikaanse duikbote het egter reeds vroeg daardie oggend Ozawa se vliegdekskepe opgemerk en sou binnekort belangrike bystand aan die ''Fast Carrier Task Force'' verleen. [[Lêer:Japanese aircraft carrier Taiho 02.jpg|duimnael|Japannese vliegdekskip Taihō]] Om 08:16 het die duikboot USS Albacore, wat Ozawa se vliegdekskipgroep gewaar het, na 'n ideale aanvalsposisie gemaneuvreer; Luitenant-kommandeur James W. Blanchard het die naaste vliegdekskip as sy teiken gekies, dit was die Taihō, die grootste en nuutste vliegdekskip in die Japannese vloot en Ozawa se vlagskip. Net toe Albacore egter op die punt was om te vuur, het sy vuurbeheerrekenaar onklaar geraak, en die torpedo's moes "op die oog af" afgevuur word. Vasbeslote om met die aanval voort te gaan, het Blanchard beveel dat al ses torpedo's in 'n enkele verspreide salvo afgevuur word om die kanse op 'n treffer te vergroot.{{sfn|Roscoe|1949|pp=331–333}} [[Lêer:Albacore-ii.jpg|duimnael|USS Albacore]] Taihō het pas 42 vliegtuie gelanseer as deel van die tweede aanval toe die USS Albacore die ses torpedo's afgevuur het. Van die ses torpedo's wat afgevuur is, het vier van die teiken af ​​weggedraai. Japannese vlieënier Sakio Komatsu, wat so pas opgestyg het, het een van die twee torpedo's wat na Taihō op pad was vanuit sy vliegtuig gesien. Komatsu het in die pad van die torpedo geduik wat toe ontplof het. Die sesde torpedo het die vliegdekskip aan sy stuurboordkant getref en twee lugvaartbrandstoftenks beskadig. Die vliegdekskepe se begeleidende torpedojaers het aanvalle met dieptebomme gedoen, maar het slegs geringe skade aan ''Albacore'' aangerig. Aanvanklik het die skade aan Taihō gering gelyk; die oorstromings is vinnig onder beheer gebring en die vliegdekskip se aandrywing- en navigasiestelsels was nie geaffekteer nie. Taihō het vinnig sy bedrywighede hervat, maar petroldampe van die gebarste brandstoftenks het die loodsdekke begin vul, wat 'n toenemend gevaarlike situasie aan boord geskep het. [[Lêer:Japanese aircraft carrier shokaku 1941.jpg|duimnael|Japannese vliedekskip Shōkaku]] [[Lêer:Uss cavalla ss-244 1945 usnavy-pd.jpg|duimnael|USS Cavalla]] Nog 'n duikboot, USS Cavalla, kon teen ongeveer om 12:00 homself in 'n aanvalsposisie op die 25 675-ton-skip Shōkaku maneuver. Die duikboot het ses torpedo's afgevuur, waarvan drie Shōkaku aan sy stuurboordkant getref het.{{sfn|Roscoe|1949|pp=329–331}} Die vliegdekskip was beskadig en het tot stilstand gekom. Een torpedo het die voorste vliegtuigbrandstoftenks naby die hoofloods getref, en vliegtuie wat pas geland het en se brandstof opgevul is, het in vlamme ontplof. Ammunisie en ontploffende bomme het bygedra tot die brand, asook brandstof wat uit stukkende brandstofpype gespuit het. Met sy boeg wat in die see gesak het en brande buite beheer, het die kaptein bevel gegee om die skip te ontruim. Binne minute was daar 'n katastrofiese ontploffing van lugvaartbrandstofdamp wat tussen dekke opgebou het, wat die skip uitmekaar gebreek het. Die skip het omgerol en sowat 230 km noord van die eiland Yap gesink. 887 bemanningslede en 376 manskappe van die 601ste Vlootluggroep, altesaam 1 263 man, het omgekom. Daar was 570 oorlewendes, onder wie die vliegdekskip se bevelvoerder, kaptein Hiroshi Matsubara. Die torpedojaer Urakaze het die duikboot aangeval, maar USS Cavalla het ontsnap met relatief geringe skade, ten spyte van die feit dat dieptebomme naby hom ontplof het.{{sfn|Roscoe|1949|p=330}} Intussen het Taihō die slagoffer geword van swak skadebeheer. In 'n poging om die plofbare dampe te verwyder, het 'n onervare skadebeheerbeampte beveel dat die ventilasiestelsel teen volle krag moes werk. Hierdie optrede het die dampe egter net deur die hele Taihō versprei en die skip in sy geheel in gevaar gestel. Omstreeks 14:30 het 'n vonk van 'n elektriese kragopwekker op die loodsdek die, nou gekonsentreerde dampe, aan die brand gesteek, wat 'n reeks katastrofiese ontploffings veroorsaak het. Ná die eerste ontploffings was dit duidelik dat Taihō gedoem was en Ozawa en sy personeel is na die nabygeleë torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas.{{sfn|Roscoe|1949|p=332}} Kort daarna was daar 'n tweede reeks ontploffings in die Taihō en hy het gesink. Van 'n bemanning van 2 150 het 1 650 offisiere en manskappe omgekom. === Amerikaanse teenaanvalle === [[Lêer:Battle of the Philippine Sea.jpg|duimnael|Japannese Vliegdekskip Divisie Drie word aangeval deur Amerikaanse Vlootlugmag vliegtuie van Taakmag 58, laat in die middag, 20 Junie 1944. Die swaarkruiser wat sirkel, regs in die voorgrond is of Maya of Chōkai. Agter hulle is die Chiyoda.]] Taakmag 58 het gedurende die nag wes gevaar om die Japanners teen dagbreek aan te val. Met die eerste lig is soekpatrollies uitgestuur. Ozawa is na die torpedojaer Wakatsuki oorgeplaas, maar die radio-toerusting aan boord was nie in staat om die nodige aantal boodskappe te stuur nie; hy is dus weer oorgeplaas, hierdie keer na die vliegdekskip Zuikaku, om 13:00. Hy het toe verneem van die rampspoedige uitkomste van die vorige dag en dat hy nog sowat 150 vliegtuie oor het. Nietemin het hy besluit om met die aanvalle voort te gaan, in die veronderstelling dat daar steeds honderde vliegtuie op Guam en Rota was, en het begin om nuwe aanvalle vir 21 Junie te beplan. Die grootste probleem vir Taakmag 58 was om die vyand, wat vanaf 'n groot afstand geopereer het, op te spoor. Amerikaanse soektogte vroeg op 20 Junie het niks opgelewer nie. 'n Bykomende soektog teen die middag deur Hellcat-vegvlieëniers was ook onsuksesvol. Uiteindelik, om 15:12, het 'n onduidelike boodskap van 'n verkenningsvliegtuig van die [[USS Enterprise (CV-6)|USS ''Enterprise'']] aangedui dat die vyand opgemerk is. Om 15:40 is die waarneming bevestig, tesame met die afstand, koers en spoed. Die Japannese vloot was 443 km ver en het reg wes beweeg teen 'n spoed van 20 knope.{{sfn|Taylor|1991|p=231}} Die Japanners was op die uiterste grens van Taakmag 58 se aanvalsvermoë en die daglig was besig om te kwyn. Mitscher het besluit om 'n grootskaalse aanval te loods. Nadat die eerste aanvalsgroep vertrek het, het hy 'n derde boodskap ontvang wat aangedui het dat die Japannese vloot 97 km verder weg was as wat voorheen aangedui is.{{sfn|Taylor|1991|p=232}} Die eerste groep vliegtuie wat opgestyg het, sou teen die uiterste vermoë van hul brandstofvoorraad wees en sou in die nag moes probeer land. Mitscher het die tweede groep vliegtuie gekanselleer, maar besluit om nie die eerste groep terug te roep nie. Van die 240 vliegtuie wat vir die aanval opgestyg het, het 14 om verskeie redes omgedraai en na hul skepe teruggekeer. Die 226 vliegtuie wat voortgegaan het, het bestaan ​​uit 95 Hellcat-vegvliegtuie (waarvan sommige 500-pond-bomme gedra het), 54 [[Grumman TBF Avenger|Avenger-torpedobomwerpers]] (slegs 'n paar het torpedo's gedra, terwyl die res vier 500-pond-bomme gedra het) en 77 duikbomwerpers (51 Helldivers en 26 [[Douglas SBD Dauntless|Dauntless]] vliegtuie).{{sfn|Y'Blood|1981|p=?}} Taakmag 58 se vliegtuie het net voor sonsondergang bo die Japannese vloot verskyn.{{sfn|Taylor|1991|p=233}} Die sowat 35 vegvliegtuie wat Ozawa kon ontplooi, is oorweldig deur die 226 vliegtuie wat aan Mitscher se aanval deelgeneem het. Hoewel die paar Japannese vliegtuie dikwels vaardig hanteer is en die Japannese lugafweervuur ​​hewig was, het die Amerikaanse vliegtuie daarin geslaag om die aanval deur te voer.{{sfn|Potter|1990|p=166}} Die eerste skepe wat deur die Amerikaanse aanvalsmag gesien is, was olietenkskepe; hulle was 48 km voor die vliegdekskipgroepe. Die aanvalsgroep van die [[USS Wasp (CV-7)|USS ''Wasp'']], wat meer bekommerd was oor hul lae brandstofvlakke as oor die opspoor van die belangriker Japannese vliegdekskepe en slagskepe, het op die tenkskepe afgeduik.{{sfn|Tillman|2006|p=?}} Twee van die tenkskepe is so ernstig beskadig dat hulle later tot sink gebring is, terwyl 'n derde daarin geslaag het om brande te blus en weer te vertrek. Die vliegdekskip Hiyō is aangeval en getref deur bomme en lugtorpedo's van vier Grumman TBF Avenger-vliegtuie, afkomstig van die USS Belleau Wood. Die Hiyō het aan die brand geslaan ná 'n geweldige ontploffing wat deur lekkende vliegtuigbrandstof veroorsaak is. Hy het onbeweeglik op die water gelê en met die agterstewe eerste gesink het, terwyl 250 offisiere en bemanningslede gesterf het. Die res van sy bemanning, ongeveer 'n duisend man, is deur Japannese torpedojaers gered. Die vliegdekskepe Zuikaku, Junyō ​​en Chiyoda is deur bomme beskadig. Amerikaanse aanvalsvlieëniers wat teruggekeer het, het hierdie skepe oor die algemeen as erger beskadig beskou as wat werklik die geval was; hulle het verwoestende direkte treffers gesien waar Japannese na-oorlogse rekords toon dat dit in werklikheid enorme waterkolomme was wat deur bomme veroorsaak is wat net-net gemis het.{{sfn|Tillman|2006|p=??}} Die slagskip Haruna is ook deur twee bomme getref, waarvan een reg op 'n hoofgeskutdoring beland het. Die skade is beperk gehou, en die skip kon sy posisie behou omdat die kaptein onverwyld opdrag gegee het dat die ammunisiekamer van die geskutdoring oorstroom word, ten einde die moontlikheid van 'n ontploffing te voorkom. Twintig Amerikaanse vliegtuie in die aanval is vernietig deur Japannese vegvliegtuie en lugafweervuur, wat deur 'n hoë volume vuurkrag vir 'n relatiewe gebrek aan akkuraatheid vergoed het.{{sfn|Tillman|2006|p=???}} Ná die aanval, verder as aanvanklik voorsien, het dit duidelik geword dat die meeste vliegtuie wat na hul vliegdekskepe teruggekeer het, gevaarlik min brandstof oor gehad het; boonop het die nag intree. Om 20:45 het die eerste Amerikaanse vliegtuie wat teruggekeer het, Taakmag 58 bereik. Omdat hy geweet het dat sy vlieëniers dit moeilik sou vind om hul vliegdekskepe op te spoor, het admiraal Joseph J. Clark van die USS Hornet besluit om sy vliegdekskip te verlig deur soekligte reguit die nag in te skyn, ten spyte van die risiko van aanvalle deur Japannese duikbote en vliegtuie wat snags vlieg. Mitscher het die besluit gesteun, en kort voor lank was elke skip in Taakmag 58 verlig, ongeag die verbonde risiko's. Verkenning torpedojaers het liggranate afgevuur om die vliegtuie te help om die taakgroepe op te spoor.<ref name="Clark">{{cite magazine |last= Clark |first= J. J. |date= October 1967 |title= The Marianas Turkey Shoot |url= https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |magazine= American Heritage |volume= 18 |issue= 6 |pages= 95–96 |access-date= 22 November 2020 |archive-date= 30 November 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201130191916/https://www.americanheritage.com/marianas-turkey-shoot |url-status= live}}</ref>{{refn|Dit was 'n staande bevel van die Opperbevelhebber van die Stille Oseaan (CINCPAC) dat skepe ná donker sonder ligte moes vaar; hierdie besluit om die taakmag te verlig, was dus 'n direkte skending van 'n bevel.{{citation needed|date=November 2020}}|group=N}} Vliegtuie het toestemming gekry om op enige beskikbare vliegdek te land (nie net op hul eie vliegdekskepe soos gewoonlik nie) en baie het wel op ander skepe geland. Ten spyte hiervan het 80 van die terugkerende vliegtuie verlore gegaan. Sommige het op vliegdekskepe neergestort, maar die meeste het in die see beland. Sommige vlieëniers het doelbewus in groepe seelandings gemaak om redding te vergemaklik, terwyl ander individueel neergestort het, hetsy deur middel van 'n beheerde landing met 'n klein bietjie brandstof oor, of deur 'n noodlanding nadat hul brandstof opgeraak het.{{sfn|Tillman|2006|p=????}} Ongeveer driekwart van die bemanningslede is uit die see gered, óf daardie selfde nag vanaf die plekke waar hulle neergestort het binne die taakmagte, óf gedurende die daaropvolgende dae in die geval van diegene wat verder weg was, terwyl soekvliegtuie en torpedojaers die oseaan deurkruis het op soek na hulle.{{refn|Die Amerikaanse Vloot het die bemanning van 'n skip wat 'n neergeskiete vlieënier na sy oorspronklike skip terugbesorg het, gewoonlik met verskeie gellings [[roomys]] beloon.<ref>{{cite web |url= http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |title= My True Worth – 10 Gallons of Ice Cream |last1= Stark |first1= Norman |date= 17 September 2002 |access-date=26 August 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20081120194959/http://www.ussessexcv9.org/Bravepages/icecream.html |archive-date= 20 November 2008 }}</ref><ref>{{cite book |last= John |first= Philip |date= 2004 |title= USS Hancock CV/CVA-19 Fighting Hannah |publisher= Turner Publishing Company |page= 122 |isbn= 1-56311-420-8}}</ref>|group=N}} == Afloop == === Japan === Daardie aand het Toyoda vir Ozawa beveel om uit die Filippynse See te onttrek. Amerikaanse magte het die Japannese agterna gesit maar die slag was verby. Die vier Japannese lugaanvalle het 373 vliegtuie vanaf vliegdekskepe behels; 243 daarvan het verlore gegaan, terwyl 130 na die vliegdekskepe teruggekeer het. Baie van laasgenoemdes het egter later verlore gegaan toe die Taiho en Shōkaku gekelder is. Ná die tweede dag van die geveg het die verliese op altesaam drie vliegdekskepe, meer as 350 vliegdekskip-vliegtuie en ongeveer 200 landgebaseerde vliegtuie te staan ​​gekom. In die vyf groot "vliegdekskip-teen-vliegdekskip"-gevegte, van die [[Slag van die Koraalsee]] tot die Slag van die Filippynse See,{{refn|name="FiveMajors"|group=N}} het die Japannese Vloot nege vliegdekskepe verloor, terwyl die Amerikaanse Vloot drie verloor het. Die vliegtuie en opgeleide vlieëniers wat in die Filippynse See verlore gegaan het, was 'n onvervangbare terugslag vir die Japannese vlootlugmag, wat reeds in getalle oortref is. Die Japanners het die grootste deel van 'n jaar (ná die Slag van die Santa Cruz-eilande) daaraan bestee om hul uitgedunde vliegdekskip-luggroepe te herstel, en die Amerikaanse "Fast Carrier Task Force" het 90% daarvan binne twee dae vernietig. Die Japanners het slegs genoeg vlieëniers oor gehad om 'n luggroep vir een van hul ligte vliegdekskepe saam te stel. Gevolglik het hulle vier maande later, tydens die Slag van Leytegolf, 'n afleidingsgroep vliegdekskepe, bestaande uit slegs 108 vliegtuie versprei oor vier skepe, uitgestuur. Hierdie groep is opgeoffer in 'n poging om die Amerikaanse vloot weg te lok van die beskerming van die troepe en voorrade wat vir die Slag van Leyte aan wal gebring is. Die Japannese weermag, wat die omvang van sy vorige verliese vir die Japannese publiek verberg het, het hierdie beleid voortgesit. Hoewel die feit dat die Slag van die Filippynse See en die Slag van Saipan gelyktydig plaasgevind het aan die publiek bekend gemaak is, is die omvang van die rampe verswyg.{{sfn|Hoyt|1986|p=352}} === Amerika === Verliese aan die Amerikaanse kant op die eerste dag het 23 vliegtuie beloop. Die meeste van die Amerikaanse vliegtuigverliese het tydens die tweede dag se lugaanval op die Japannese vloot plaasgevind; van die 226 vliegtuie wat vir die aanval gelanseer is, het 115 teruggekeer. Twintig vliegtuie het tydens die aanval as gevolg van vyandelike optrede verlore gegaan, terwyl 80 verlore gegaan het toe hul brandstof opgeraak het terwyl hulle na hul vliegdekskepe teruggekeer het: hulle moes óf in die see land (noodlanding op water), óf het neergestort in 'n poging om snags te land.{{sfn|Potter|1990|p=170}} Spruance se konserwatiewe gevegsplan vir Taakmag 58 het, hoewel slegs een ligte vliegdekskip gekelder is, die Japannese vlootlugmag ernstig verswak deur die meeste van die oorblywende opgeleide vlieëniers te dood en hul operasionele reserwes van vlootvliegtuie te vernietig, ’n slag wat die Japannese vlootlugmag effektief verpletter het en waarvan dit nooit weer herstel het nie.{{sfn|Willmott|1984|p=204}} Sonder die tyd of hulpbronne om voldoende vliegtuie te bou en nuwe vlieëniers op te lei, was die oorblywende Japannese vliegdekskepe byna nutteloos in 'n aanvallende rol, 'n feit wat die Japannese erken het deur hulle by die Golf van Leyte as opofferbare lokaas te gebruik. Met die effektiewe verlamming van sy beste aanvalsvermoë, het Japan besluit om al hoe meer op landgebaseerde kamikaze-selfmoordvliegtuie staat te maak; dit was 'n laaste desperate poging om die oorlog so duur te maak dat die VSA vredesvoorwaardes sou aanbied wat beter was as onvoorwaardelike oorgawe. Spruance is ná die geveg skerp gekritiseer deur talle offisiere, veral die vlieëniers, oor sy besluit om die geveg versigtig te voer, in plaas daarvan om sy sterker magte en [[intelligensie]] met 'n meer aggressiewe benadering uit te buit. Deurdat hy nie vroeër en meer agressief teen die vyand opgetree het nie, voer sy kritici aan, het hy 'n geleentheid verspil om die hele Japannese Mobiele Vloot te vernietig. "Dit is wat gebeur as 'n nie-vlieënier in bevel oor vliegdekskepe geplaas word" was die algemene refrein.{{sfn|Potter|1990|pp=174}} Admiraal John Towers, 'n pionier in vlootlugvaart en adjunk-opperbevelhebber van die Stille Oseaan-vloot, het geëis dat Spruance uit sy pos onthef word.{{sfn|Potter|1990|pp=173–174}} Die versoek is deur Nimitz geweier. Boonop is Spruance in sy besluit gesteun deur admiraal Kelly Turner en admiraal Ernest King, hoof van vlootoperasies.{{sfn|Potter|1990|pp=175}} Spruance se versigtigheid (veral sy vermoede van 'n afleidingsmag) kan vergelyk word met admiraal William Halsey se oorhaastige agtervolging van 'n werklike afleidingsmag by die Golf van Leyte vier maande later. Halsey het die Amerikaanse invalsvloot tydens die Slag by Samar swak beskerm gelaat, wat byna daartoe gelei het dat Japannese swaar oppervlakskepe 'n verwoestende aanval op die landingsmag uitgevoer het. Dit is slegs verhoed deur die heldhaftige en desperate aanval van vyf klein Amerikaanse oppervlakteskepe, wat so 'n intense geveg gevoer het dat die Japannese vloot van 23 skepe gedink het hulle veg teen 'n veel groter mag en het hulle onttrek. Boonop, deur eers op verdediging te fokus, het die vliegdekskepe onder Spruance by die Filippynse See geen noemenswaardige skade gely nie. Dit was in teenstelling met Leytegolf toe Halsey se vliegdekskepe probeer het om die vyandelike vliegvelde te neutraliseer en die vyandelike vloot gelyktydig aan te val, sodat 'n Japannese bomwerper daarin geslaag het om die gevegslugpatrollies te ontduik en die ligte vliegdekskip USS Princeton ernstig te beskadig. Net so was Amerikaanse vliegdekskepe tydens die lugaanvalle vanaf vliegdekskepe in 'n kwesbare posisie; die swak sigbaarheid, tesame met radar verwarring, het 'n Japannese bomwerper toegelaat om deur te glip en die USS Franklin ernstig te beskadig.<ref>{{Cite web |url= http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |title= Red Sky at Morning: Horror and Heroism Aboard the USS ''Franklin'' |first= Michael R. |last=Shea |date= 31 July 2009 |access-date= 28 August 2017 |archive-date= 15 August 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170815104959/http://www.historynet.com/red-sky-at-morning-horror-and-heroism-aboard-the-uss-franklin.htm |url-status= live }}</ref> Alhoewel die Amerikaanse vliegdekskipaanvalle minder skade aan vyandelike vlootskepe veroorsaak het as in vorige gevegte, het Amerikaanse duikbote daarvoor vergoed deur twee van die drie Japannese vliegdekskepe te sink, wat die Zuikaku as die enigste oorblywende operasionele Japannese vliegdekskip gelaat het. Die Amerikaanse F6F Hellcat-vegvliegtuig het sy waarde bewys; sy kragtige enjin het uitstekende spoed gelewer, terwyl sy swaarder pantser en vuurkrag dit robuust en dodelik gemaak het. Die Japanners, aan die ander kant, het steeds met die A6M Zero gevlieg, 'n vliegtuig wat, hoewel uiters beweeglik en revolusionêr tydens die vroeë stadiums van die Stille Oseaan-oorlog, teen 1944 onvoldoende krag gehad het, broos was en in verouderd geraak het. Daarbenewens was die D4Y "Judy", hoewel vinnig, ook broos en het dit maklik aan die brand geraak. Japannese vlootvlieëniers was boonop onvoldoende opgelei. Die Japannese opleidingsprogramme kon nie die gehalte vlieëniers vervang wat tydens die vorige twee jaar van die Stille Oseaan-veldtog verlore gegaan het nie. In gevegte teen die goed opgeleide Amerikaanse vlieëniers, van wie baie veterane was, was die stryd eensydig. Die Amerikaners het minder as twee dosyn Hellcats in luggevegte verloor. Amerikaanse vlootvliegtuie en lugafweervuur ​​het byna 480 Japannese vliegtuie neergeskiet; 346 daarvan was vliegtuie vanaf vliegdekskepe en dit op 19 Junie alleen.{{sfn|Morison|1953|p=?}} 'n Baie gunstige uitkoms van die Slag van die Filippynse See vir die Geallieerdes was dat dit groot voordeel ingehou het vir generaal MacArthur se inval in Biak, in Nederlands-Nieu-Guinee, 'n operasie wat weke voor die begin van die operasies by die Mariana-eilande 'n aanvang geneem het. Die Japannese weermag het Biak aangewys as sy belangrikste verdedigingseiland in die teater van die Suidwes-Stille Oseaan. Die 13de Junie was die oorspronklike begindatum van 'n grootskaalse operasie, gelei deur die slagskepe [[Japannese slagskip Yamato|Yamato]] en [[Japannese slagskip Musashi|Musashi]], om MacArthur se skamele vlootmagte, wat geen vliegdekskepe of slagskepe gehad het nie en slegs uit 'n paar kruisers en torpedojaers bestaan ​​het, uit te daag. Op daardie einste dag het die Yamato, die Musashi en hul ondersteuningsskepe nuwe bevele ontvang om na die noorde te beweeg en sodoende dekking te bied aan vliegdekskepe wat op die punt gestaan ​​het om met Operasie A-Go te begin. Die slagskepe het tydens die operasies in die Marianas uiteindelik slegs lugverdedigingsdienste gelewer.<ref>Bleakley, Jack (1991). ''The Eavesdroppers''. Canberra: Australian Government Publishing Service. {{ISBN|978-0-644-22303-4}}. Page 154.</ref><ref>{{cite book | chapter-url=https://www.ibiblio.org/hyperwar/USA/USA-P-Approach/USA-P-Approach-15.html | chapter=Chapter XV: The Japanese Reinforce Biak | title=U.S. Army in World War II. The War in the Pacific: The Approach to the Philippines | first=Robert Ross | last=Smith | year=1996 | publisher=U.S. Army Center of Military History | via=HyperWar Foundation | access-date=18 August 2024}}</ref> === Notas === {{Reflist|group=N}} == Verwysings == {{verwysings|3}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] n0guzil3gkqn18zsgfw8qnozh1pknlm Bespreking:Slag van die Filippynse See 1 574148 3372750 3279658 2026-11-15T14:06:37Z Oesjaar 7467 /* Raad: BurgertB... */ nuwe afdeling 3372750 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Raad: BurgertB... == {{ping|BurgertB}}, wat moet doen met die sin uit die Engelse weergawe: "Why, hell, it was just like an old-time turkey shoot down home!" ?? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:06, 15 November 2026 (UTC) 4tn6xwsdatzpchqz20m2dbqmvds2nl7 3372789 3372750 2026-11-15T15:26:02Z Oesjaar 7467 /* Raad: BurgertB... */ En.... 3372789 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Raad: BurgertB... == {{ping|BurgertB}}, wat moet doen met die sin uit die Engelse weergawe: "Why, hell, it was just like an old-time turkey shoot down home!" ?? En: "Great Marianas Turkey Shoot" Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:06, 15 November 2026 (UTC) s15beaw4ddjfkgb1vp1946s8zfszv05 Anti-Defamation League 0 574183 3372891 3279875 2026-11-15T21:19:06Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 1 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3372891 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Internasionale Joodse organisasie}} {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Anti-Defamation League |kenteken = [[Lêer:ADL logo (2018) cropped.svg|raamloos|220px|class=skin-invert|alt=Die ADL se kenteken]] |tipe = Belangegroep, 501(c)(3)-organisasie |stigting = {{Begindatum en ouderdom|1913|09}} |stigter = Sigmund Livingston |ligging_stad = [[New York]] |ligging_land = Verenigde State |sleutelpersone = Nicole Mutchnik (voorsitter)<ref>{{Verwys web |titel=Board of Directors |url=https://www.adl.org/who-we-are/our-organization/our-board-of-directors/nicole-mutchnik |webwerf=Anti-Defamation League |besoekdatum=3 September 2025}}</ref><br />Jonathan Greenblatt (hoof- uitvoerende beampte) |inkomste = $38,3&nbsp;miljoen (2023)<ref name="ProPublica-2013">{{Verwys web |titel=Anti Defamation League – Nonprofit Explorer |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/131818723 |besoekdatum=9 April 2021 |webwerf=ProPublica |datum=9 Mei 2013 |argiefdatum=14 November 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191114203722/https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/131818723 |url-status=lewend}}</ref> |webwerf = [https://www.adl.org/ adl.org] |voetnotas = Voorheen die Anti-Defamation League of B'nai B'rith. Belastingnommer 13-1818723 (EIN).<ref name="ProPublica-2013" /> }} Die '''Anti-Defamation League''' ('''ADL'''), voorheen bekend as die '''Anti-Defamation League of B'nai B'rith''',{{Voetnota|Die ADL het in 2009 van B'nai B'rith onafhanklik geword en sy naam verkort.<ref name="Amistad Research Center">{{Verwys web |url=https://amistad-finding-aids.tulane.edu/agents/corporate_entities/411 |titel=B'nai B'rith. Anti-defamation League |werk=Amistad Research Center |besoekdatum=9 September 2023 |argiefdatum=13 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230913011312/https://amistad-finding-aids.tulane.edu/agents/corporate_entities/411 |url-status=lewend}}</ref>}} is 'n internasionale 501(c)(3)-[[Organisasie sonder winsoogmerk|organisasie sonder winsoogmerk]] en belangegroep met sy setel in New York, wat in 1913 met die verklaarde doel gestig is om [[antisemitisme]] en ander vorme van onverdraagsaamheid en [[diskriminasie]] te beveg.<ref name="Golembeski-2023">{{Verwys web |van=Golembeski |voornaam=Cynthia |datum=25 Junie 2023 |titel=Anti-Defamation League |url=https://www.britannica.com/topic/Anti-Defamation-League |besoekdatum=8 Julie 2023 |webwerf=[[Encyclopædia Britannica]] |argiefdatum=20 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231120153550/https://www.britannica.com/topic/Anti-Defamation-League |url-status=lewend}}</ref> Die ADL is ook bekend vir sy voorspraak ten gunste van [[Israel]].<ref> * {{Verwys boek |outeur=Craig, K. M. |url=https://books.google.com/books?id=n1E8LAg40pwC |titel=Crimes of Hate: Selected Readings |datum=2004 |uitgewer=SAGE Publications |isbn=9780761929437 |redakteur1=Phyllis B. Gerstenfeld |redakteur2=Diana R. Grant |bladsy=58 |hoofstuk=Retaliation, Fear, or Rage |besoekdatum=23 Oktober 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231103104548/https://books.google.com/books?id=n1E8LAg40pwC |argiefdatum=3 November 2023 |url-status=lewend}} * {{Verwys boek |van=Sasson |voornaam=Theodore |datum=2015 |url=https://books.google.com/books?id=kX4TCgAAQBAJ&dq=Anti+Defamation+league+pro+Israel+advocacy&pg=PA45 |titel=The New American Zionism |uitgewer=New York University Press |isbn=978-1-479-80611-9 |bladsy=45}} </ref><ref name="Golembeski-2023" /><ref name="Hendricks-2019">{{Verwys boek |van=Hendricks |voornaam=Nancy |titel=Political Groups, Parties, and Organizations That Shaped America: An Encyclopedia and Document Collection |uitgewer=Bloomsbury Academic |jaar=2019 |isbn=9781440851964 |redakteur-van1=Ainsworth |redakteur-voornaam1=Scott H. |volume=1 |hoofstuk=Anti-Defamation League |redakteur-van2=Harward |redakteur-voornaam2=Brian M.}}</ref><ref name="Shachtman-2025">{{Verwys web |van=Shachtman |voornaam=Noah |datum=1 Augustus 2025 |titel=Inside the Crisis at the Anti-Defamation League |url=https://nymag.com/intelligencer/article/inside-adl-anti-defamation-league-greenblatt-zionism-trump-gaza.html |besoekdatum=12 Oktober 2025 |webwerf=Intelligencer |taal=en}}</ref><ref name="Berkman-2022" /><ref name="Zimmerman-2025" /><ref name="Pappé-2024a" /><ref name="The Nation-2024" /> Die ADL is 'n [[nieregeringsorganisasie]], sy hoof- uitvoerende beampte is Jonathan Greenblatt, en sy hoofkantoor is in Murray Hill in die [[New York]]se stadsdeel [[Manhattan]] geleë. Dit het 25 streekkantore in die Verenigde State,<ref>{{Verwys web |titel=Regional Offices |url=https://www.adl.org/about/regional-offices |webwerf=Anti-Defamation League |besoekdatum=3 September 2025}}</ref> waaronder 'n kantoor vir regeringsbetrekkinge in Washington, D.C., sowel as 'n kantoor in Israel en personeel in Europa.<ref>{{Verwys nuus |titel=Anti-Semitism Globally |url=https://www.adl.org/what-we-do/anti-semitism/anti-semitism-globally |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20191227170231/https://www.adl.org/what-we-do/anti-semitism/anti-semitism-globally |argiefdatum=27 Desember 2019 |besoekdatum=10 Desember 2019 |werk=Anti-Defamation League}}</ref> Die ADL het in 2023 'n totale inkomste van $38,3&nbsp;miljoen gerapporteer, waarvan die oorgrote meerderheid uit skenkings en toekennings gekom het.<ref name="ProPublica-2013" /> Sy bedryfsuitgawes vir 2023 is op $57,9&nbsp;miljoen gestel.<ref name="ProPublica-2013" /> Dit is in die laat September 1913 deur die Independent Order of [[B'nai B'rith]], 'n Joodse diensorganisasie, in die nasleep van die omstrede skuldigbevinding van Leo Frank op 'n klag van moord gestig. Die ADL het in 2009 van B'nai B'rith onafhanklik geword en as 'n selfstandige Amerikaanse organisasie sonder winsoogmerk voortgegaan.<ref name="Amistad Research Center" /> In 'n vroeë veldtog het die ADL en verwante groepe die motorvervaardiger [[Henry Ford]], wat venynig antisemitiese propaganda uitgegee het, onder druk geplaas.<ref name="Blakeslee" /><ref name="Hendricks-2019" /> In die 1930's het die ADL saam met die American Jewish Committee (AJC) pro-Nazi-bedrywighede in die Verenigde State teengestaan.<ref name="Ross-2017" /><ref name="Golembeski-2023" /> Dit het in die 1960's vir belangrike burgerregtewetgewing veldtog gevoer.<ref name="Hendricks-2019" /><ref name="Golembeski-2023" /> In dieselfde tydperk het dit ook saam met die NAACP gewerk om uiters regse organisasies soos die John Birch Society in diskrediet te bring.<ref name="Times of Israel-2023" /> In die 1980's was dit by propaganda teen [[Nelson Mandela]] van Suid-Afrika betrokke voordat dit hom die volgende dekade omarm het.<ref name="Frankel-2010">{{Verwys web |van=Frankel |voornaam=Glenn |datum=24 Mei 2010 |titel=Israel's Most Illicit Affair |url=https://foreignpolicy.com/2010/05/24/israels-most-illicit-affair/ |besoekdatum=28 Maart 2023 |webwerf=Foreign Policy |argiefdatum=28 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230328050756/https://foreignpolicy.com/2010/05/24/israels-most-illicit-affair/ |url-status=lewend}}</ref><ref name="Pogrund-2010">{{Verwys web |van=Pogrund |voornaam=Benjamin |datum=24 Mei 2010 |titel=The Unspoken Alliance: Israel's Secret Relationship With Apartheid South Africa |url=https://www.thejc.com/opinion/the-unspoken-alliance-israels-secret-relationship-with-apartheid-south-africa-b06zlz0k |besoekdatum=27 Maart 2023 |uitgewer=The Jewish Chronicle |argiefdatum=28 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230328023023/https://www.thejc.com/news/world/the-unspoken-alliance-israels-secret-relationship-with-apartheid-south-africa-1.41865 |url-status=lewend}}</ref> Ná die [[Sesdaagse Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog van 1967]], en veral met die publikasie van sy boek ''The New Anti-Semitism'' in 1974, het die ADL probeer om die begrip "nuwe antisemitisme" te vestig, wat teenkanting teen [[Sionisme]] en sommige kritiek op Israel met antisemitisme gelykstel.<ref name="Pappé-2024a">{{Verwys boek |van=Pappé |voornaam=Ilan |titel=Lobbying for Zionism on Both Sides of the Atlantic |datum=2024 |uitgewer=Oneworld |isbn=978-0-86154-403-5 |reeks=A Oneworld book |plek=Londen |aanhaling=After 1967, combating anti-Semitism against American Jews ceased to be its main task - now, cheered on by AIPAC, it sought to portray certain 'anti-Israel' actions as anti-Semitic. It propagandised against any attempt to pressure Israel into withdrawing from the occupied territories.}}</ref><ref name="Guyer-2024" /><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Romeyn |voornaam=Esther |datum=14 Maart 2020 |titel=(Anti) 'new antisemitism' as a transnational field of racial governance |vaktydskrif=Patterns of Prejudice |uitgewer=Informa UK Limited |volume=54 |nommer=1-2 |bladsye=199-214 |doi=10.1080/0031322x.2019.1696048 |issn=0031-322X |s2cid=219029515 |aanhaling=In the United States, one the strongest promoters of various installments of the 'new antisemitism' thesis has been the Anti-Defamation League (ADL) which in 1974 published a book entitled The New Anti-Semitism.}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Levin |voornaam=Geoffery P. |jaar=2021 |titel=Before the New Antisemitism: Arab Critics of Zionism and American Jewish Politics, 1917–1974 |vaktydskrif=American Jewish History |uitgewer=Project MUSE |volume=105 |nommer=1-2 |bladsye=103-126 |doi=10.1353/ajh.2021.0005 |issn=1086-3141 |s2cid=239741775}}</ref><ref name="Raab-1974" /> Dit is gekritiseer, ook deur lede van sy eie personeel, dat sulke voorspraak die ADL van sy historiese stryd teen antisemitisme weggelei het.<ref name="Guyer-2024" /><ref name="The Nation-2024">{{Verwys web |datum=31 Januarie 2024 |titel=The Anti-Defamation League: Israel's Attack Dog in the US |url=https://www.thenation.com/article/society/adl-israel-criticism-antisemitism-claims/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20240204122618/https://www.thenation.com/article/society/adl-israel-criticism-antisemitism-claims/ |argiefdatum=4 Februarie 2024 |besoekdatum=4 Februarie 2024 |uitgewer=The Nation |aanhaling=The ADL's priority today remains—as it has for decades—going after Americans who are simply opposed to Israel's endless occupation and oppression of Palestinians.}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Guyer |voornaam=Jonathan |datum=25 Mei 2023 |titel=The high-stakes debate over how the US defines "antisemitism" |url=https://www.vox.com/world-politics/2023/5/25/23733396/internal-jewish-debate-definition-antisemitism-ihra-israel-zionism |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20230927105818/https://www.vox.com/world-politics/2023/5/25/23733396/internal-jewish-debate-definition-antisemitism-ihra-israel-zionism |argiefdatum=27 September 2023 |besoekdatum=27 September 2023 |werk=Vox}}</ref> Tydens die [[Israel-Hamas-oorlog]] en die [[Volksmoord in Gasa|volksmoord in Gasa]] is die ADL onder Greenblatt se regstreekse leiding daarvan beskuldig dat dit die vermenging van kritiek op Israel met antisemitisme uitbuit om sulke kritiek te delegitimeer en stil te maak.<ref name="Berkman-2022" /><ref name="Zimmerman-2025" /><ref name="Guyer-2024" /><ref name="Shachtman-2025" /><ref name="The Nation-2024" /> == Geskiedenis == In sy eerste dekades het die ADL daarby gebaat dat dit saam met die American Jewish Committee en die American Jewish Congress een van die min hoogs gesentraliseerde Joodse gemeenskapsorganisasies was. Dié eienskap het die drie organisasies groter invloed op die nasionale Joodse gemeenskap gegee in 'n tyd toe die meeste plaaslike gemeentes en organisasies verbrokkeld was en min met die breër gemeenskap te doen gehad het. Teen die 1970's het desentralisasie groter invloed afgelewer. Teen daardie tyd het die ADL daarin geslaag om plaaslike takke te ontwikkel, hoewel die hoofkantoor selfs in die takke se plaaslike bedrywighede belangrik gebly het.<ref>{{Verwys boek |van=Sklare |voornaam=Marshall |titel=The Jewish Community in America |datum=1974 |uitgewer=Behrman House |plek=New York |isbn=0874412048 |bladsye=88-89}}</ref> === Ontstaan === Die ADL is in die laat September 1913 deur [[B'nai B'rith]] gestig, met Sigmund Livingston as sy eerste leier.<ref>{{Verwys web |url=https://www.adl.org/who-we-are/our-mission |titel=Our Mission |webwerf=Anti-Defamation League |besoekdatum=10 Desember 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181030231725/https://www.adl.org/who-we-are/our-mission |argiefdatum=30 Oktober 2018 |url-status=dood}}</ref> Sy doelwitte was om antisemitisme, vooroordeel en diskriminasie teen te werk.<ref name="Golembeski-2023" /> Die liga het aanvanklik hoofsaaklik Jode van die Midweste en die Suide verteenwoordig, wat oor vyandige uitbeeldings van Jode in die populêre kultuur sowel as oor maatskaplike en ekonomiese diskriminasie bekommerd was.<ref name="Dinnerstein-1995">{{Verwys boek |van=Dinnerstein |voornaam=Leonard |titel=Antisemitism in America |datum=1995 |isbn=1-4237-3446-7 |plek=New York |uitgewer=Oxford University Press |bladsy=74 |oclc=62319785}}</ref> Leo Frank, voorsitter van B'nai B'rith in Atlanta, is in 1913 aan die moord op 'n 13-jarige werknemer by 'n fabriek waar hy opsigter was, skuldig bevind; geskiedkundiges beskou Frank vandag oor die algemeen as onskuldig.<ref name="The Forward-2009" /> Die Joodse leierskap was van mening dat Frank weens plaaslike antisemitisme en opsweping deur van die plaaslike pers verkeerdelik vervolg en skuldig bevind is.<ref>{{Verwys web |titel=Leo Frank Case Leonard Dinnerstein |url=https://archive.org/details/TheLeoFrankCaseByLeonardDinnerstein}}</ref><ref name="In a letter to Simon Wolf" /> Adolf Kraus het die rol wat vooroordeel in Frank se skuldigbevinding gespeel het, vermeld toe hy die stigting van die ADL aangekondig het.<ref>{{Verwys web |titel=Excerpt of the Anti-Defamation League Founding Charter |url=https://www.adl.org/excerpt-anti-defamation-league-founding-charter |besoekdatum=25 Maart 2023 |webwerf=ADL |argiefdatum=25 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230325224312/https://www.adl.org/excerpt-anti-defamation-league-founding-charter |url-status=lewend}}</ref><ref name="Moore-1981">{{Verwys boek |van=Moore |voornaam=Deborah Dash |url=https://archive.org/details/bnaibrithch00moor/page/108 |titel=B'nai B'rith and the Challenge of Ethnic Leadership |uitgewer=State University of New York Press |jaar=1981 |isbn=978-0-87395-480-8 |bladsy=108}}</ref><ref>{{Verwys boek |outeur=Jerome A. Chanes |titel=Jews in American Politics: Essays |uitgewer=Rowman & Littlefield |jaar=2001 |isbn=978-0-7425-0181-2 |redakteur1=Louis Sandy Maisel |bladsy=105 |hoofstuk=Who Does What? |redakteur2=Ira N. Forman |redakteur3=Donald Altschiller |redakteur4=Charles Walker Bassett}}</ref> Die ADL se vroeë strategie sou wees om koerante, teaters en ander ondernemings wat as lasteraars van of diskrimineerders teen Jode beskou is, onder druk te plaas; die voorgestelde metodes het boikotte en druk op adverteerders ingesluit, en dit het ook daaraan gedink om voorafbeoordeling van teaterproduksies vir antisemitisme te eis.<ref name="In a letter to Simon Wolf">In 'n brief aan Simon Wolf het [Louis] Marshall verder verduidelik dat "this entire prosecution was set in motion by the yellow press of Georgia, which finally succeeded in forcing the police, from motives of self-protection, to frame-up this case. The remedy must be found. . .in Georgia, and the press." [...] Wertheimer's analysis reveals that the ADL proposed to deal with defamations on the stage by asking for the right to "inspect proposed performances before the staging of the same;" were this right to prior censorship refused, "patrons of the theater would be enlisted for active cooperation"--that is, the ADL would organize a boycott of the given theater. Similarly, the ADL would fight newspaper defamations by "protests to the editor, by correcting all defamations through subsequent articles upon the same subject matter," and, if this did not happen, the ADL would appeal "to the patrons and advertisers for cooperation." Here again, the ADL threatened financial pressure.</ref><ref name="Moore-1981" /> Nadat Georgia se uittredende goewerneur Frank se doodstraf in 1915 tot lewenslange tronkstraf versag het, het 'n [[Lynch|lynchbende]] Frank uit die gevangenis ontvoer en hom doodgemaak.<ref name="The Forward-2009">{{Verwys web |datum=13 Mei 2009 |titel=The People Revisit Leo Frank |url=https://forward.com/culture/105936/the-people-revisit-leo-frank/ |besoekdatum=16 Maart 2023 |webwerf=The Forward |argiefdatum=16 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230316042619/https://forward.com/culture/105936/the-people-revisit-leo-frank/ |url-status=lewend}}</ref> Frank het in 1986, ná versoeke van die ADL, 'n postume begenadiging van Georgia gekry.<ref name="The Forward-2009" /> === 1920's tot 1960's === Die geskiedkundige Leonard Dinnerstein skryf dat die ADL tot ná die Tweede Wêreldoorlog beperkte invloed gehad het, in die besonder minder as die American Jewish Committee (AJC).<ref name="Dinnerstein-1995" /> Een van die ADL se vroeë veldtogte het in die 1920's plaasgevind toe dit 'n mediapoging en 'n verbruikersboikot teen ''The Dearborn Independent'', 'n publikasie van die Amerikaanse motorindustrialis [[Henry Ford]], georganiseer het. Die publikasie het venynig antisemitiese artikels bevat en ruim uit die ''[[Protokolle van die Wyses van Sion]]'', 'n antisemitiese bedrogstuk, aangehaal. Die ADL en verwante organisasies het Ford onder druk geplaas totdat hy in 1927 'n verskoning aangebied het.<ref name="Blakeslee">Blakeslee, Spencer (2000). ''The Death of American Antisemitism''. Praeger/Greenwood. {{ISBN|0-275-96508-2}}, bl. 83.</ref> Die ADL het sy kantore in 1933 na Chicago verskuif en Richard E. Gutstadt het direkteur van nasionale bedrywighede geword. Met die verandering in leierskap het die ADL van Livingston se reaktiewe antwoorde op antisemitiese optrede na 'n veel aggressiewer beleid oorgeskakel.<ref>{{Verwys nuus |van1=A. Goldman |voornaam1=Eric |titel=Hollywood's Most Misunderstood and Forgotten Jewish Movie Returns |url=https://forward.com/culture/206197/hollywoods-most-misunderstood-and-forgotten-jewish/ |besoekdatum=22 Januarie 2022 |werk=The Forward |datum=23 September 2014 |argiefdatum=23 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210723203157/https://forward.com/culture/206197/hollywoods-most-misunderstood-and-forgotten-jewish/ |url-status=lewend}}</ref> In die 1930's het die ADL, saam met die AJC, Amerikaanse Joodse groepe landwyd gekoördineer om die bedrywighede van die German-American Bund en sy pro-Nazi- en nativistiese bondgenote in die Verenigde State te monitor. In baie gevalle het hierdie gemeenskapsgebaseerde verdedigingsorganisasies informante betaal om die groepe te infiltreer en oor hul bevindings verslag te doen. Die langslewendste en doeltreffendste van hierdie Amerikaanse Joodse weerstandsorganisasies was die Los Angeles Jewish Community Committee (LAJCC), wat finansieel deur die Joodse leiers van die rolprentbedryf gesteun is. Die LAJCC se daaglikse bedrywighede is deur 'n Joodse prokureur, Leon L. Lewis, bestuur. Lewis was by uitstek geskik om die opkoms van [[Nasionaal-Sosialisme|Nazisme]] in Los Angeles te beveg, aangesien hy van 1925 tot 1931 as die eerste nasionale sekretaris van die Anti-Defamation League in Chicago gedien het. Van 1934 tot 1941 het die LAJCC sy geheime waarneming van die German-American Bund, die Silver Shirts en dosyne ander pro-Nazi- en nativistiese groepe wat in Los Angeles werksaam was, voortgesit. In samewerking met die American Legion in Los Angeles het die LAJCC ooggetuieverslae van opstokery na die federale owerhede deurgegee. In samewerking met die ADL het Leon Lewis en die LAJCC 'n strategiese rol in die advisering van die McCormack-Dickstein-komitee se ondersoek na Nazi-propagandabedrywighede in die Verenigde State (1934) en van die Dies-komitee se ondersoek na "onamerikaanse bedrywighede" (van 1938 tot 1940) gespeel. In hul finale verslae aan die Kongres het albei komitees bevind dat die skielike toename in politieke antisemitisme in die Verenigde State gedurende daardie dekade deels aan die Duitse regering se steun aan hierdie binnelandse groepe toe te skryf was.<ref>{{Verwys boek |van=Rosenzweig |voornaam=Laura |url=https://nyupress.org/books/9781479855179/ |titel=Hollywood's Spies: The Undercover Surveillance of Nazis in Los Angeles |datum=2017 |uitgewer=NYU Press |isbn=9781479855179 |plek=New York |besoekdatum=2 Junie 2017 |argiefdatum=7 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170807022703/https://nyupress.org/books/9781479855179/ |url-status=lewend}}</ref><ref name="Ross-2017">{{Verwys boek |van=Ross |voornaam=Steven |url=https://www.bloomsbury.com/us/hitler-in-los-angeles-9781620405642/ |titel=Hitler in Los Angeles: How Jews Foiled Nazi Plots Against Hollywood and America |datum=2017 |uitgewer=Bloomsbury |isbn=9781620405642 |plek=New York |besoekdatum=6 Mei 2018 |argiefdatum=21 September 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170921215252/https://www.bloomsbury.com/us/hitler-in-los-angeles-9781620405642/ |url-status=lewend}}</ref> Naas sy infiltrasiepogings het die ADL sy pogings om antisemitiese karikature in die media te verminder, voortgesit. Net soos die NAACP het dit 'n nie-konfronterende benadering gekies en probeer om langdurige verhoudings te bou en teenreaksie te vermy. Die ADL het sy lede gevra om openbare konfrontasie te vermy en hulle eerder opdrag gegee om briewe te stuur aan die media- en advertensiemaatskappye wat antisemitiese of rassistiese verwysings in keurkopieë van hul boeke en rolprente opgeneem het. Dié strategie het die veldtogte uit die openbare oog gehou en eerder die ontwikkeling van 'n verhouding met maatskappye beklemtoon.<ref>{{Verwys boek |van1=Greenberg |voornaam1=Cheryl Lynn |titel=Troubling the Waters: Black-Jewish Relations in the American Century |datum=2006 |uitgewer=Princeton University Press |plek=Princeton |isbn=9780691058658 |bladsye=55-58}}</ref> Die ADL was in die 1950's krities oor rooigevaarpolitiek en McCarthyisme.<ref name="Hendricks-2019" /> Tydens die Tweede Rooi Gevaar het die ADL egter Joodse kommuniste uit die organisasie geskors, met die House Un-American Activities Committee saamgewerk en die teregstelling van Julius en Ethel Rosenberg gesteun.<ref>{{Verwys web |url=https://www.jewishpress.com/sections/features/features-on-jewish-world/the-jewish-features-of-the-infamous-rosenberg-case/2024/03/27/ |titel=The Jewish Features Of The Infamous Rosenberg Case |datum=27 Maart 2024 |uitgewer=The Jewish Press |besoekdatum=31 Maart 2025}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.tikkun.org/ethel-rosenberg-a-personal-perspective/ |titel=Ethel Rosenberg: A Personal Perspective |datum=18 Augustus 2021 |uitgewer=Tikkun.org |besoekdatum=31 Maart 2025}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.newstatesman.com/world/americas/north-america/2021/03/executed-innocent-why-justice-ethel-rosenberg-still-matters |titel=The executed innocent: Why justice for Ethel Rosenberg still matters |datum=26 Maart 2021 |uitgewer=New Statesman |besoekdatum=31 Maart 2025}}</ref> Die ADL het aantygings verwerp dat die Rosenberg-verhoor deur antisemitisme beïnvloed is. Regter Irving Kaufman, wat die teregstelling van die Rosenbergs beveel het, was 'n lid van die ADL se burgerregtekomitee.<ref>{{Verwys web |url=https://jewishcurrents.org/the-anti-democratic-origins-of-the-jewish-establishment |titel=The Anti-Democratic Origins of the ADL and AJC |uitgewer=Jewish Currents |besoekdatum=31 Maart 2025}}</ref> Lucy Dawidowicz het in 1952 in ''Commentary'' geskryf dat Joodse kommuniste die ADL en ander hoofstroom Joodse organisasies beskou het as "reactionary, fascist-collaborating oligarchs and conspiratorial enemies both of democracy and their own oppressed people".<ref>{{Verwys web |url=https://www.commentary.org/articles/lucy-dawidowicz/anti-semitism-and-the-rosenberg-casethe-latest-communist-propaganda-trap/ |titel="Anti-Semitism" and the Rosenberg Case: The Latest Communist Propaganda Trap |datum=Julie 1952 |uitgewer=Commentary |besoekdatum=31 Maart 2025}}</ref> Die ADL en ander Joodse organisasies het in 1952 'n gesamentlike verklaring uitgereik waarin hulle die National Committee to Secure Justice in the Rosenberg Case se bewering dat die verhoor deur antisemitisme gedryf is, verwerp het. Die verklaring het gesê dat die Rosenberg-komitee probeer om "the false issue of anti-Semitism" in te spuit.<ref>{{Verwys web |van=Gilbert |voornaam=Lauren |url=https://blog.cjh.org/index.php/2023/04/25/a-very-ticklish-problem-the-ajc-response-to-the-rosenberg-trial-execution/ |titel='A Very Ticklish Problem': The AJC Response to the Rosenberg Trial & Execution |werk=Center for Jewish History |datum=27 April 2023 |besoekdatum=4 April 2025}}</ref> 'n ADL-dokument van 1952 het beweer: "The Communists, in their worldwide propaganda attack defending the convicted atom spies, Ethel and Julius Rosenberg, provide a vivid example of the technique of falsely charging anti-Semitism to hide conspiracy."<ref>{{Verwys web |url=http://www.adl.org/sites/default/files/documents/assets/pdf/anti-semitism/united-states/the-protocols-and-the-purge-trial-1952.pdf |titel=The Protocols and the Purge Trial |webwerf=ADL |argief-url=https://web.archive.org/web/20210403050658/http://www.adl.org/sites/default/files/documents/assets/pdf/anti-semitism/united-states/the-protocols-and-the-purge-trial-1952.pdf |besoekdatum=31 Maart 2025 |argiefdatum=3 April 2021}}</ref> Die ADL het vir burgerregtewetgewing veldtog gevoer, waaronder die Civil Rights Act van 1964 en die Voting Rights Act van 1965.<ref name="Golembeski-2023" /> Die ADL en die NAACP het saamgewerk om die uiterste regses in die Verenigde State in diskrediet te bring. Volgens Mathew Delleck, skrywer van 'n geskiedenis van die Amerikaanse uiterste regses in dié tydperk, was die ADL, wat 'n multirassige liberale koalisie gelei het, waarskynlik die doeltreffendste groep om ekstremistiese regse elemente in die Verenigde State in diskrediet te bring.<ref name="Times of Israel-2023" /> Die ADL het 'n spioenasiebedryf teen die uiterste regses gevoer wat deur Isadore Zack gelei is.<ref name="Times of Israel-2023">{{Verwys nuus |datum=21 Mei 2023 |titel=How an ADL spy operation helped bring down the far-right John Birch Society |url=https://www.timesofisrael.com/how-an-adl-spy-operation-helped-bring-down-the-far-right-john-birch-society/ |werk=Times of Israel |aanhaling=The ADL was at the tip of the spear of a liberal coalition that included the White House, sometimes the Department of Justice, depending on the issue, the NAACP, Americans for Democratic Action, labor unions, the union-backed Group Research Inc., which was tracking the far-right as well. The ADL was one of the most, if not the most effective at constraining and discrediting the society.}}</ref> Ná die [[Sesdaagse Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog van 1967]] het die ADL, met die steun van die AIPAC-stigter Isaiah L. Kenen, volgens die geskiedkundige Ilan Pappé probeer "to portray certain 'anti-Israel' actions as anti-Semitic", veral met betrekking tot internasionale oproepe dat Israel sy besetting van die [[Wesoewer]] moet beëindig.<ref name="Pappé-2024a" /> Van die vroeë 1970's het die ADL probeer om 'n diskoers van 'n "nuwe antisemitisme" te vestig wat anti-Sionisme met antisemitisme gelykstel.<ref name="Levin-2021">{{Verwys vaktydskrif |van=Levin |voornaam=Geoffery P. |datum=2021 |titel=Before the New Antisemitism: Arab Critics of Zionism and American Jewish Politics, 1917-1974 |url=https://muse.jhu.edu/article/804150 |vaktydskrif=American Jewish History |taal=en |volume=105 |nommer=1-2 |bladsye=103-126 |doi=10.1353/ajh.2021.0005 |issn=1086-3141 |aanhaling=Daniel Schroeter writes that in the aftermath of the 1967 war, advocates for Israel "alarmed at what they saw as growing sympathy for the Arabs and Palestinians began to use the term 'new anti-Semitism,' which they understood as antisemitism either expressed or disguised as anti-Zionism." … The 1974 book The New Anti-Semitism by Anti-Defamation League (ADL) leaders Arnold Forster and Benjamin Epstein gave a name to the concept. |url-toegang=intekening}}</ref><ref name="Berkman-2022" /><ref name="Zimmerman-2025" /> === 1970's en 1980's === Nathan Perlmutter het in 1973 die pos van nasionale direkteur aanvaar en dit tot sy dood in 1987 beklee.<ref name="Jewish Telegraphic Agency-1987">{{Verwys nuus |titel=Nathan Perlmutter, Author and ADL Director, Dead at 64 |url=https://www.jta.org/1987/07/14/archive/nathan-perlmutter-author-and-adl-director-dead-at-64 |werk=Jewish Telegraphic Agency |datum=14 Julie 1987 |besoekdatum=16 Junie 2021 |argiefdatum=24 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210624200109/https://www.jta.org/1987/07/14/archive/nathan-perlmutter-author-and-adl-director-dead-at-64 |url-status=lewend}}</ref> Onder Perlmutter en Yechiel Eckstein, van 1978 tot 1983 sy mededirekteur van intergodsdienstige sake, het die ADL sy benadering tot die evangeliese Christelike beweging verander. Deur die 1960's en die vroeë 1970's het die ADL en die American Jewish Congress oor laasgenoemde se samewerking met evangeliese groepe gebots. Perlmutter en Eckstein het dié ingesteldheid verander deur samewerking uit te brei en langdurige kommunikasiekanale tussen die ADL en evangeliese groepe te ontwikkel. Dié samewerking het onder die Foxman-administrasie voortgeduur.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van1=Hummel |voornaam1=Daniel G. |titel=His Land and the Origins of the Jewish-Evangelical Israel Lobby |vaktydskrif=Church History |datum=Desember 2018 |volume=87 |nommer=4 |bladsye=1147-1150 |doi=10.1017/S0009640718002391 |s2cid=166538830 |issn=0009-6407}}</ref> ==== The New Anti-Semitism ==== Ná die [[Sesdaagse Oorlog|Arabies-Israeliese Oorlog van 1967]] het die ADL, met die steun van die AIPAC-stigter Isaiah L. Kenen volgens die geskiedkundige Ilan Pappé,<ref name="Pappé-2024b" /> probeer "to portray certain 'anti-Israel' actions as anti-Semitic", veral met betrekking tot internasionale oproepe dat Israel sy besetting van die [[Wesoewer]] moet beëindig.<ref name="Pappé-2024b">{{Verwys boek |van=Pappé |voornaam=Ilan |titel=Lobbying for Zionism on Both Sides of the Atlantic |datum=2024 |uitgewer=Oneworld |isbn=978-0-86154-403-5 |reeks=A Oneworld book |plek=Londen |aanhaling=After 1967, combating anti-Semitism against American Jews ceased to be its main task - now, cheered on by AIPAC, it sought to portray certain 'anti-Israel' actions as anti-Semitic. It propagandised against any attempt to pressure Israel into withdrawing from the occupied territories.}}</ref><ref name="Levin-2021" /> Die ADL-leiers Arnold Forster en Benjamin Epstein het in 1974 die boek ''The New Anti-Semitism'' gepubliseer, waarin hulle die term "nuwe antisemitisme"{{Voetnota|Die spelling sonder koppelteken word volgens die International Holocaust Remembrance Alliance verkies, omdat die gekoppelde spelling impliseer dat "Semitisme" 'n geldige begrip is.<ref>{{Verwys web |titel=Memo on Spelling of Antisemitism |url=https://www.holocaustremembrance.com/sites/default/files/memo-on-spelling-of-antisemitism_final-1.pdf |uitgewer=International Holocaust Remembrance Alliance |datum=April 2015 |aanhaling=The unhyphenated spelling is favored by many scholars and institutions in order to dispel the idea that there is an entity 'Semitism' which 'anti-Semitism' opposes. |besoekdatum=24 Mei 2019 |argiefdatum=31 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201031085825/https://www.holocaustremembrance.com/sites/default/files/memo-on-spelling-of-antisemitism_final-1.pdf |url-status=lewend}}</ref>}} aanbied, sowel as die gedagte dat 'n nuwe vorm van diskriminasie teen Jode na vore gekom het, veral met betrekking tot [[Sionisme]] en die staat [[Israel]].<ref name="Zimmerman-2025">{{Verwys vaktydskrif |van=Zimmerman |voornaam=Simone |datum=Augustus 2025 |titel=Nakba denial and the future of American Judaism |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/20503032251344335 |vaktydskrif=Critical Research on Religion |taal=en |volume=13 |nommer=2 |bladsye=247-253 |doi=10.1177/20503032251344335 |issn=2050-3032 |aanhaling=In order to maintain ironclad support for Israel, many American Jewish organizations deny not just the reality of the Nakba, but also the fact that this unjust, unequal, and oppressive reality endangers all who live between the river and the sea—Jewish and Palestinian. They work overtime to preserve an image of a moral and beleaguered Israel, to insist that calls for accountability are an existential threat, and to silence voices of dissent. There is perhaps no organization more identified with this strategy than the Anti-Defamation League. |url-toegang=intekening}}</ref><ref name="Levin-2021" /><ref name="Judaken-2008">{{Verwys vaktydskrif |van=Judaken |voornaam=Jonathan |datum=September 2008 |titel=So what's new? Rethinking the 'new antisemitism' in a global age |url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00313220802377453 |vaktydskrif=Patterns of Prejudice |taal=en |volume=42 |nommer=4-5 |bladsye=531-560 |doi=10.1080/00313220802377453 |issn=0031-322X |url-toegang=intekening}}</ref><ref name="Berkman-2022">{{Verwys boek |van=Berkman |voornaam=Matthew |url=https://www.academia.edu/89802558 |titel=Routledge Companion to the Israeli-Palestinian Conflict |uitgewer=Taylor & Francis |jaar=2022 |isbn=978-0-429-64861-8 |redakteur=A. Siniver |bladsy=522 |hoofstuk=The Conflict on Campus |aanhaling=Attempts to rearticulate antisemitism to encompass opposition to Israel's 'right to exist' or its character as a Jewish state date back to the 1970s, when the Anti-Defamation League first popularized a discourse on 'the new antisemitism' (see Forster and Epstein 1974; on the subsequent development of that discourse see Judaken 2008). |besoekdatum=21 Mei 2023}}</ref> Die boek is daaroor gekritiseer dat dit anti-Sionisme, naamlik teenkanting teen Sionisme, met antisemitisme, naamlik diskriminasie teen [[Jode]], vermeng.<ref name="Berkman-2022" /><ref name="Zimmerman-2025" /><ref name="Judaken-2008" /><ref>{{Verwys tydskrif |van=Moss |voornaam=Robert F. |titel=The New Anti-Semitism (Book) |tydskrif=New Republic |volume=170 |nommer=16 |datum=20 April 1974 |bladsye=30-31}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Greenwald |voornaam=Hilda P. |titel=The New Anti-Semitism |vaktydskrif=Journal of Ecumenical Studies |volume=12 |nommer=4 |datum=31 Desember 1975 |bladsye=587-589}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Rose |voornaam=Sharon |datum=1974 |titel=Review of The New Anti-Semitism |url=https://www.jstor.org/stable/3011297 |vaktydskrif=MERIP Reports |nommer=28 |bladsye=28-30 |doi=10.2307/3011297 |jstor=3011297 |issn=0047-7265 |url-toegang=intekening}}</ref> Die ADL het in die 1970's met veldkantore van die [[Federal Bureau of Investigation]] (FBI) saamgewerk en inligting gedeel wat uit die monitering van ekstremistiese groepe verkry is.<ref>{{Verwys boek |van=Michael |voornaam=George |url=https://books.google.com/books?id=5SOAAgAAQBAJ&pg=PA167 |titel=Confronting Right Wing Extremism and Terrorism in the USA |datum=2003 |uitgewer=Routledge |isbn=978-1-134-37762-6 |bladsy=167 |volume=4 |reeks=Routledge Studies in Extremism and Democracy |besoekdatum=26 Februarie 2017 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214724/https://books.google.com/books?id=5SOAAgAAQBAJ&pg=PA167 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 1977 'n hoofkwartier in [[Jerusalem]] geopen.<ref>{{Verwys boek |van1=Epstein |voornaam1=Benjamin R. |titel=Not the Work of a Day |volume=1 |van2=Perlmutter |voornaam2=Nathan |uitgewer=Anti-Defamation League of B'nai B'rith |jaar=1987 |isbn=978-0-88464-110-0 |redakteur-van1=Cohen |redakteur-voornaam1=Oscar |plek=New York |bladsye=169 |redakteur-van2=Wexler |redakteur-voornaam2=Stanley}}</ref> Dit het hom in 1982 teen 'n anti-Mormoonse rolprent met die naam ''The God Makers'' verset, omdat dit die rolprent as 'n bedreiging vir godsdiensvryheid beskou het.<ref name="Hendricks-2019" /> === 1990's === Die ADL het in 1991 'n verslag vrygestel waarin 'n toename in die gebruik van openbare-toegang-televisiestasies deur ekstremistiese groepe opgemerk is. Die verslag het ná die verhoor van Tom Metzger gekom, 'n leier van wit oppergesag wat sivielregtelik daarvoor aanspreeklik bevind is dat hy 'n moord deur sy openbare-toegang-televisiestasie aangehits het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Rosenkrantz |voornaam1=H. Glenn |titel=Hate Group Makes Hay On Public Access |url=https://ajrarchive.org/article.asp?id=2118 |werk=American Journalism Review |nommer=September 1991}}</ref> Die polisie van San Francisco het in April 1993 twee kantore van die ADL deursoek omdat hulle vermoed het dat dit duisende aktiviste gemonitor het; tydens die soektog het hulle volgens hofdokumente polisierekords gekonfiskeer, waaronder vingerafdrukke en afskrifte van vertroulike verslae.<ref name="McGee-1993" /> Die staatsaanklaer van San Francisco het aanklagte oorweeg, maar het in November 1993 met die ADL geskik in ruil daarvoor dat die ADL $75&nbsp;000 betaal wat vir die bestryding van haatmisdade gebruik sou word.<ref name="Goldsmith-2002" /><ref>{{Verwys web |van=Paddock |voornaam=Richard C. |datum=16 November 1993 |titel=ADL to Avoid Prosecution in Spying Case |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-11-16-mn-57514-story.html |besoekdatum=23 September 2023 |webwerf=Los Angeles Times |argiefdatum=30 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230930215552/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-11-16-mn-57514-story.html |url-status=lewend}}</ref> Tydens die ondersoek het Roy H. Bullock, 'n privaat speurder wat deur die ADL aangestel is, aan die polisie gesê dat hy skinheads, aanhangers van [[Wit oppergesag|wit oppergesag]], Arabiese Amerikaners en kritici van Israel nagespoor het. Hy het bely dat hy probeer het om "any sexual impropriety" oor die anti-[[apartheid]]-aktivis [[Desmond Tutu]] te vind.<ref name="The Nation-2024" /> Staatsamptenare het in hofdokumente gesê dat die ADL saamgesweer het om die vertroulike polisiemateriaal te bekom, wat in Kalifornië 'n misdryf is, en dat die ADL die staat se belastingwette oortree het deur Bullock deur 'n prokureur te betaal.<ref name="McGee-1993" /> Die hofdokumente het gesê dat die ADL 'n netwerk van simpatieke polisiebeamptes gehad het wat data gedeel het, en dat ondersoekers polisiebeamptes oor gratis geborgde reise na Israel uitgevra het wat hulle van die ADL ontvang het. Die dokumente het ook vermeld dat die ADL se spioenasiebedrywighede aan die Israeliese regering en sy intelligensie-agentskappe gerapporteer is.<ref name="The Nation-2024" /> Die ADL se Foxman het aangevoer dat die ADL 'n reg gehad het om die polisie-inligting te gebruik om antisemitisme te beveg, en hy het in 'n onderhoud aangevoer dat aantygings dat die ADL as 'n agent vir Israel optree, "antisemitic" was.<ref name="McGee-1993">{{Verwys nuus |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1993/10/19/jewish-groups-tactics-investigated/96daef6a-a325-4a8a-ba09-da211fc1ba8a/ |van=McGee |voornaam=Jim |titel=Jewish Group's Tactics Investigated |datum=19 Oktober 1993 |koerant=The Washington Post |besoekdatum=10 September 2023 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214737/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1993/10/19/jewish-groups-tactics-investigated/96daef6a-a325-4a8a-ba09-da211fc1ba8a/ |url-status=lewend}}</ref> Nuus van die ondersoek het daartoe gelei dat Arabiese Amerikaners wat in die ADL se lêers genoem is, die ADL gedagvaar het en aangevoer het dat hul privaatheid geskend is en dat vertroulike inligting aan Israel en Suid-Afrika deurgegee is.<ref name="McGee-1993" /> Die ADL het in 1996 die federale siviele regsgeding geskik wat deur groepe ingestel is wat [[Afro-Amerikaners]] en Arabiese Amerikaners verteenwoordig. Die ADL het geen oortreding erken nie, maar het tot 'n verbodsbevel ingestem wat dit verhinder om inligting te bekom van staatswerknemers wat sulke inligting nie wettiglik mag openbaar nie.<ref name="Weinstein-1996" /> Die ADL het ingestem om $25&nbsp;000 by te dra tot 'n fonds wat projekte vir verhoudings tussen gemeenskappe befonds, en om die klaers se regskoste van $175&nbsp;000 te dek.<ref name="Weinstein-1996">{{Verwys web |van=Weinstein |voornaam=Henry |datum=4 September 1996 |titel=Anti-Defamation League Settles Lawsuit by Civil Rights Groups |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-09-04-mn-40507-story.html |besoekdatum=11 Maart 2023 |webwerf=Los Angeles Times |argiefdatum=11 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230311163027/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-09-04-mn-40507-story.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Tugend |voornaam=Tom |titel=ADL to Pay $200,000 to Settle Suit Alleging Spying Activities |url=https://www.jta.org/1996/09/06/archive/adl-to-pay-200000-to-settle-suit-alleging-spying-activities |werk=JTA Daily News Bulletin |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |datum=6 September 1996 |besoekdatum=28 Januarie 2019 |argiefdatum=28 Januarie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190128140128/https://www.jta.org/1996/09/06/archive/adl-to-pay-200000-to-settle-suit-alleging-spying-activities |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys boek |redakteur-voornaam1=David |redakteur-van1=Singer |redakteur-voornaam2=Ruth R. |redakteur-van2=Seldin |titel=American Jewish Year Book |volume=98 |jaar=1998 |uitgewer=American Jewish Committee |plek=New York |bladsye=96-97 |isbn=0874951135 |url=http://www.ajcarchives.org/AJC_DATA/Files/1998_4_USCivicPolitical.pdf |besoekdatum=24 Maart 2021 |argiefdatum=21 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200721160851/http://www.ajcarchives.org/AJC_DATA/Files/1998_4_USCivicPolitical.pdf |url-status=lewend}}</ref> Dit het in 2002 vir $178&nbsp;000 met die drie oorblywende klaers geskik.<ref name="Goldsmith-2002">{{Verwys web |van=Goldsmith |voornaam=Aleza |datum=26 Februarie 2002 |titel=ADL settles privacy lawsuit |url=https://www.jta.org/2002/02/26/lifestyle/adl-settles-privacy-lawsuit |besoekdatum=23 September 2023 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=30 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230930215156/https://www.jta.org/2002/02/26/lifestyle/adl-settles-privacy-lawsuit |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 1994 by 'n geskil tussen bure in Denver, Colorado, betrokke geraak. Die Aronson-gesin het dié geskil, waarin die Quigley-gesin antisemitiese aanmerkings gemaak het, by die ADL aangemeld. Die ADL het die Aronsons aangeraai om die Quigleys se privaat telefoongesprekke met 'n polisieskandeerder op te neem. Sulke opnames was destyds wettig, maar die federale wet op afluistering is kort daarna gewysig om dit onwettig te maak om gesprekke van 'n koordlose telefoon op te neem, die materiaal te transkribeer en die transkripsies vir enige doel te gebruik.<ref name="Leppek-2000">{{Verwys web |url=http://www.jewishsf.com/content/2-0-/module/displaystory/story_id/13674/edition_id/264/format/html/displaystory.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20060510144644/http://www.jewishsf.com/content/2-0-/module/displaystory/story_id/13674/edition_id/264/format/html/displaystory.html |argiefdatum=10 Mei 2006 |titel=Judge fines ADL $10.5 million in Colorado defamation suit |webwerf=Jewish News Weekly of Northern California |datum=12 Mei 2000 |voornaam=Chris |van=Leppek}}</ref> Saul Rosenthal, die ADL se streekdirekteur, het die opgeneemde aanmerkings as deel van 'n "vicious antisemitic campaign" beskryf. Dit het daartoe gelei dat die gesin in hul gemeenskap bespot en uitgesluit is en dat hul loopbane skade gely het. Die opnames is as grondslag vir 'n federale siviele regsgeding weens laster teen die Aronson-gesin en die ADL gebruik.<ref>{{Verwys web |titel=Quigley v. Rosenthall |url=https://caselaw.findlaw.com/us-10th-circuit/1360107.html |werk=Findlaw |besoekdatum=23 Junie 2015 |argiefdatum=23 Junie 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150623150242/http://caselaw.findlaw.com/us-10th-circuit/1360107.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Lane |voornaam1=George |titel=Charges of bigotry backfire |url=http://extras.denverpost.com/news/news0429.htm |besoekdatum=23 Junie 2015 |nommer=29 April 2000 |koerant=Denver Post |argiefdatum=23 Junie 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20150623145617/http://extras.denverpost.com/news/news0429.htm |url-status=lewend}}</ref> Die Quigleys en die Aronsons het buite die hof geskik,<ref name="Leppek-2000" /> en 'n jurie het aan die Quigleys $10&nbsp;miljoen skadevergoeding van die ADL toegeken.<ref name="The New York Times-2000">{{Verwys nuus |url=https://www.nytimes.com/2000/05/13/us/privacy-rights-win-over-bias-charges-in-defamation-case.html |werk=The New York Times |titel=Privacy Rights Win Over Bias Charges In Defamation Case |datum=13 Mei 2000 |besoekdatum=5 Februarie 2017 |argiefdatum=3 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170803104909/http://www.nytimes.com/2000/05/13/us/privacy-rights-win-over-bias-charges-in-defamation-case.html |url-status=lewend}}</ref> Dit was die heel eerste uitspraak teen die ADL. Net een keer vantevore was die liga aan 'n lasterverhoor onderworpe, 'n saak wat dit in 1984 gewen het. Ander sake is voor die verhoor van die hand gewys.<ref name="The New York Times-2000" /> Die ADL het teen die uitspraak by 'n hoër hof geappelleer, wat die uitspraak gehandhaaf het, en die Hooggeregshof het uiteindelik geweier om die saak aan te hoor. Die ADL het die oorspronklike $10&nbsp;miljoen plus rente in 2004 betaal.<ref>{{Verwys nuus |titel=ADL Pays More Than $12 Million to Former Evergreen Couple |datum=12 Maart 2004 |koerant=Rocky Mountain News |van=Abbott |voornaam=Karen |url=http://www.rockymountainnews.com/drmn/local/article/0,1299,DRMN_15_2723185,00.html |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20040316024351/http://www.rockymountainnews.com/drmn/local/article/0,1299,DRMN_15_2723185,00.html |argiefdatum=16 Maart 2004}}</ref> === 2000's === Die ADL het hom in 2003 verset teen 'n advertensieveldtog met die naam "Holocaust on Your Plate" van People for the Ethical Treatment of Animals (PETA), wat diere wat in die vleisbedryf doodgemaak word, met slagoffers van die [[Holocaust]] vergelyk het.<ref>{{Verwys nuus |url=https://edition.cnn.com/2003/US/Northeast/02/28/peta.holocaust/ |datum=28 Februarie 2003 |werk=CNN |titel=Group blasts PETA 'Holocaust' project |besoekdatum=8 Maart 2022 |argiefdatum=2 Februarie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220202011423/http://edition.cnn.com/2003/US/Northeast/02/28/peta.holocaust/ |url-status=lewend}}</ref> PETA het in 2005 om verskoning gevra dat die veldtog die Joodse gemeenskap ontstel het, hoewel die Hoofrabbinaat in 2008 aangekondig het dat dit beplan om die "shackle and hoist"-metode van kosjer slagting in Israel en Suid-Amerika geleidelik uit te faseer, deels in reaksie op druk van PETA.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.jpost.com/jewish-world/jewish-news/rabbinate-to-phase-out-shackle-and-hoist-animal-slaughter |titel=Rabbinate to phase out 'shackle and hoist' animal slaughter. More humane method to be adopted following claims of cruelty |werk=The Jerusalem Post |datum=19 Februarie 2008 |van=Wagner |voornaam=Matthew |besoekdatum=29 Mei 2021 |argiefdatum=2 Junie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210602213011/https://www.jpost.com/jewish-world/jewish-news/rabbinate-to-phase-out-shackle-and-hoist-animal-slaughter |url-status=lewend}}</ref> Die ADL se ''Distinguished Statesman Award'' is in 2003 aan [[Silvio Berlusconi]], destyds die Italiaanse premier, toegeken. Die besluit het aansienlike teenreaksie uitgelok, en drie Nobelpryswenners het volgens ''Haaretz'' teen die besluit beswaar gemaak.<ref name="berl_hrtz">{{Verwys nuus |url=https://www.haaretz.com/2003-09-23/ty-article/three-nobel-laureates-protest-adl-prize-to-berlusconi/0000017f-e1dd-d7b2-a77f-e3dfbe2b0000 |datum=23 September 2003 |besoekdatum=29 Oktober 2026 |taal=en |werk=Haaretz |titel=Three Nobel Laureates Protest ADL Prize to Berlusconi}}</ref> ''[[The Forward]]'' het die besluit in 'n meningstuk "a disservice [to] itself and the American Jewish community" genoem en daarop gewys dat Berlusconi 'n "sordid record on fascism" het, aangesien hy [[Benito Mussolini]] se bewind as "benign" bestempel het. Dit het Berlusconi se regering se koalisie met die [[Konserwatisme|konserwatiewe]] National Alliance uitgelig, die samewerking as "whitewashing" beskryf en die party "Mussolini's heirs" genoem. Dit het aangevoer dat die ADL sy eie gesag ondermyn het "by suggesting the league can no longer differentiate between right and wrong".<ref>{{Verwys web |datum=26 September 2003 |titel=A Discredit to the League |url=https://forward.com/opinion/8212/a-discredit-to-the-league/ |besoekdatum=29 Oktober 2026 |webwerf=The Forward Opinion |taal=en |aanhaling=The [ADL] did itself and the American Jewish community a disservice [for its honoring] Silvio Berlusconi[, whose] ethical record [is] an embarrassment to Italian democracy. His relations with fascists and fascism are an affront to Jews in Italy and everywhere. [...] Far worse was his decision to whitewash Mussolini's heirs, the National Alliance, by bringing them into his governing coalition.}}</ref> Phoebe Eaton het in 2004 in ''Observer.com'' die ADL se bande met regse politiek bespreek en Berlusconi se toekenning as 'n voorbeeld genoem.<ref>{{Verwys web |van=Eaton |voornaam=Phoebe |datum=1 Maart 2004 |titel=Abe, Mel and the Christ |url=https://observer.com/2004/03/abe-mel-and-the-christ/ |besoekdatum=29 Oktober 2026 |webwerf=Observer |taal=en |aanhaling=There are others who insist the A.D.L. is playing kissy-face with the Israeli right wing: "Jewish lobbying for Israel is as much in order as Halliburton or Mr. Cheney lobbying for the Saudi Arabians," said Rabbi Hertzberg.}}</ref> Die ADL het in 2007 gesê dat dit [[Myspace]]-bladsye wat met aanhangers van wit oppergesag verband hou, argiveer as deel van sy poging om ekstremisme na te spoor.<ref>{{Verwys tydskrif |van1=Spencer |voornaam1=Jason |titel=Found in (My)Space |url=https://ajrarchive.org/article.asp?id=4405&id=4405 |besoekdatum=16 Julie 2021 |tydskrif=American Journalism Review |nommer=Oktober/November 2007}}</ref> Die ADL het hom verset teen Kalifornië se Proposisie 8 van 2008, 'n geslaagde stemmingsinisiatief wat huwelike tussen mense van dieselfde geslag verbied het. Dit het dit saam met Joodse organisasies gedoen, waaronder die National Council of Jewish Women en die Progressive Jewish Alliance.<ref>{{Verwys web |url=http://www.forward.com/articles/14106/ |titel=Orthodox Join Fight Against Gay Nuptials |werk=The Forward |datum=29 Augustus 2008 |besoekdatum=19 September 2008 |argiefdatum=11 September 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080911205150/http://www.forward.com/articles/14106/ |url-status=lewend |voornaam=Rebecca |van=Spence}}</ref> Die ADL het ''amicus curiae''-betoë ingedien waarin dit die hooggeregshof van Kalifornië, die Negende Rondgaande Hof en die Hooggeregshof van die Verenigde State versoek het om Proposisie 8 ongeldig te verklaar.<ref>{{Verwys web |url=http://38.106.4.56/Modules/ShowDocument.aspx?documentID=1228 |titel=Brief of amici curiae Anti-Defamation League et al. in support of respondents |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20130307154233/http://38.106.4.56/Modules/ShowDocument.aspx?documentID=1228 |argiefdatum=7 Maart 2013 |besoekdatum=1 November 2013}}</ref> Proposisie 8 is later ongrondwetlik verklaar en daarna herroep. Die ADL het hom in 2015 verset teen die State Religious Freedom Restoration Acts, staatswette wat van die Amerikaanse Hooggeregshof se uitspraak in ''Burwell v. Hobby Lobby Stores, Inc.'' gebruik gemaak het, wat 'n winsgewende korporasie se aanspraak op godsdiensoortuiging erken het. Die ADL het hom teen dié wette verset uit kommer dat hulle hoofsaaklik op LGBT-mense gemik was of werknemers van godsdienstig besitte ondernemings toegang tot voorbehoedmiddels ontsê het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Sokol |voornaam1=Sam |titel=ADL slams controversial 'religious freedom' laws in US |url=https://www.jpost.com/Diaspora/ADL-slams-controversial-religious-freedom-laws-in-US-396007 |werk=The Jerusalem Post |datum=2 April 2015 |besoekdatum=29 Maart 2020 |argiefdatum=29 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200329163616/https://www.jpost.com/Diaspora/ADL-slams-controversial-religious-freedom-laws-in-US-396007 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2009 onafhanklik van B'nai B'rith geword en die verwysing na die ander organisasie uit sy naam laat val.<ref name="Amistad Research Center" /> === 2010's === [[Lêer:Jonathan Greenblatt by Gage Skidmore.jpg|duimnael|Greenblatt in 2017]] Die ADL was een van die groepe wat hulle verset het teen die Hooggeregshof se uitspraak in ''Shelby County v. Holder'' van 2013, wat 'n deel van die Voting Rights Act ongeldig verklaar het. Die hof se uitspraak het die deel van die wet beëindig wat state met 'n geskiedenis van diskriminasie verplig het om hul verkiesingsreëls aan federale toesig te onderwerp.<ref>{{Verwys nuus |datum=26 Junie 2013 |titel=Jewish Groups Blast Top U.S. Court's Changes to Voting Rights Act |werk=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/jewish/2013-06-26/ty-article/u-s-jews-blast-voting-rights-ruling/0000017f-e343-df7c-a5ff-e37b6bfe0000 |besoekdatum=15 Julie 2023 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214727/https://www.haaretz.com/jewish/2013-06-26/ty-article/u-s-jews-blast-voting-rights-ruling/0000017f-e343-df7c-a5ff-e37b6bfe0000 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Zipken |voornaam=Romy |datum=26 Junie 2013 |titel=Jewish Groups Respond Voting Rights Act Decision |werk=Tablet |url=https://www.tabletmag.com/sections/news/articles/jewish-groups-respond-voting-rights-act-decision |besoekdatum=15 Julie 2023 |argiefdatum=15 Julie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230715142808/https://www.tabletmag.com/sections/news/articles/jewish-groups-respond-voting-rights-act-decision |url-status=lewend}}</ref> Die organisasie het in November 2014 aangekondig dat Jonathan Greenblatt, 'n voormalige tegnologie-uitvoerende beampte uit Silicon Valley en voormalige amptenaar in die Obama-administrasie wat voor sy aanstelling nie in die wêreld van Joodse gemeenskapsorganisasies gewerk het nie, Abraham Foxman in Julie 2015 as nasionale direkteur sou opvolg.<ref>{{Verwys nuus |titel=White House aide Jonathan Greenblatt to succeed Abe Foxman as ADL chief |voornaam=Uriel |van=Heilman |url=https://www.jta.org/2014/11/06/news-opinion/united-states/white-house-aide-to-succeed-abe-foxman-as-adl-chief-1 |werk=Jewish Telegraphic Agency |datum=6 November 2014 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180823093306/https://www.jta.org/2014/11/06/news-opinion/united-states/white-house-aide-to-succeed-abe-foxman-as-adl-chief-1 |argiefdatum=23 Augustus 2018}}</ref> Foxman het sedert 1987 as nasionale direkteur gedien. Die ADL se raad van direkteure het Greenblatt se kontrak as hoof- uitvoerende beampte en nasionale direkteur in die najaar van 2020 vir 'n tweede termyn van vyf jaar hernu. Esta Gordon Epstein is in 2018 vir 'n termyn van drie jaar as nasionale voorsitter van die ADL se beherende raad van direkteure verkies; sy was die tweede vrou wat die organisasie se hoogste vrywillige leierskapspos beklee het.<ref>{{Verwys persverklaring |datum=8 November 2018 |titel=Longtime ADL Boston Leader Esta Gordon Named Chair of Organization's National Board |url=https://newengland.adl.org/news/longtime-adl-boston-leader-esta-epstein-named-chair-of-organizations-national-board/ |besoekdatum=29 Maart 2020 |argiefdatum=29 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200329170318/https://newengland.adl.org/news/longtime-adl-boston-leader-esta-epstein-named-chair-of-organizations-national-board/ |url-status=lewend |uitgewer=ADL}}</ref><ref>{{Verwys web |datum=29 November 2018 |titel=Esta Epstein named chair of ADL's Board of Directors |url=https://jewishjournal.org/2018/11/29/esta-epstein-named-chair-of-adls-board-of-directors/ |besoekdatum=23 Maart 2021 |webwerf=Jewish Journal |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712222131/https://jewishjournal.org/2018/11/29/esta-epstein-named-chair-of-adls-board-of-directors/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het [[Donald Trump]], toe hy in 2016 'n presidentskandidaat was, herhaaldelik daarvan beskuldig dat hy antisemitiese stereotipes gebruik of andersins verdelende en bevooroordeelde retoriek tydens die [[Amerikaanse presidentsverkiesing 2016|presidentsverkiesingsveldtog van 2016]] uitbuit.<ref>{{Verwys web |url=https://www.timesofisrael.com/trump-campaign-fires-back-at-adl-over-ad-criticized-for-anti-semitic-tones/ |titel=Trump campaign fires back at ADL over ad criticized for anti-Semitic tones |van=Cortelless |voornaam=Eric |datum=7 November 2016 |webwerf=The Times of Israel |besoekdatum=22 April 2020 |argiefdatum=26 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726054838/https://www.timesofisrael.com/trump-campaign-fires-back-at-adl-over-ad-criticized-for-anti-semitic-tones/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het president Trump daarvan beskuldig dat hy aanklagte van antisemitisme vir partypolitieke doeleindes polities aanwend,<ref name="CNN-2019">{{Verwys web |url=https://www.cnn.com/videos/politics/2019/08/21/jonathan-greenblatt-trump-tweet-jewish-democrats-disloyal-nr-sot-vpx.cnn |werk=CNN |titel=ADL CEO: Jews are not political props for partisan gain |datum=21 Augustus 2019 |besoekdatum=22 April 2020 |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712222222/https://www.cnn.com/videos/politics/2019/08/21/jonathan-greenblatt-trump-tweet-jewish-democrats-disloyal-nr-sot-vpx.cnn |url-status=lewend}}</ref> en dat hy antisemitiese stereotipes bly gebruik.<ref name="Kuruvilla-2019">{{Verwys web |url=https://www.huffpost.com/entry/jewish-leaders-trump-disloyalty_n_5d5d4d04e4b0aa0b840cb80d |titel=Jewish Leaders Blast Trump's Accusations Of 'Disloyalty' |van=Kuruvilla |voornaam=Carol |datum=21 Augustus 2019 |webwerf=HuffPost |besoekdatum=22 April 2020 |argiefdatum=14 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200214010518/https://www.huffpost.com/entry/jewish-leaders-trump-disloyalty_n_5d5d4d04e4b0aa0b840cb80d |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het gesê dat dit weens sy kritiek op Trump 'n veldtog in die gesig staar om dit in diskrediet te bring.<ref>{{Verwys nuus |datum=Desember 2016 |titel=ADL chief sees 'organized' campaign to discredit group |url=https://www.timesofisrael.com/adl-chief-sees-organized-campaign-to-discredit-group/ |werk=Times of Israel |besoekdatum=29 Julie 2024 |argiefdatum=29 Julie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240729125700/https://www.timesofisrael.com/adl-chief-sees-organized-campaign-to-discredit-group/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in die middel van 2018 sy kommer oor president Donald Trump se nominasie van Brett Kavanaugh, destyds 'n regter van die appèlhof vir die DC-rondgang, as 'n regter van die Hooggeregshof van die Verenigde State uitgespreek.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.haaretz.com/us-news/jewish-groups-slam-trump-s-supreme-court-nominee-kavanaugh-1.6264823 |titel=Jewish Groups Slam Trump's Supreme Court Nominee Kavanaugh |koerant=Haaretz |datum=10 Julie 2018 |besoekdatum=15 April 2020 |argiefdatum=24 Mei 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200524141327/https://www.haaretz.com/us-news/jewish-groups-slam-trump-s-supreme-court-nominee-kavanaugh-1.6264823 |url-status=dood |url-toegang=intekening}}</ref> Daarna het die ADL in nog 'n stap wat baie regses woedend gemaak het, gevra dat [[Stephen Miller]], 'n amptenaar van die Trump-administrasie en die argitek van die administrasie se immigrasiebeleid, bedank of afgedank word, op grond van sy bande met aanhangers van wit oppergesag.<ref name="Mathias-2019">{{Verwys web |url=https://www.huffpost.com/entry/jewish-groups-stephen-miller-resign-white-nationalist_n_5dd69935e4b0e29d72800575 |titel=Jewish Groups Demand Stephen Miller Resign From White House |van=Mathias |voornaam=Christopher |datum=21 November 2019 |webwerf=HuffPost |besoekdatum=29 Maart 2020 |argiefdatum=26 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726063407/https://www.huffpost.com/entry/jewish-groups-stephen-miller-resign-white-nationalist_n_5dd69935e4b0e29d72800575 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.jpost.com/Diaspora/Jewish-groups-again-call-for-Stephen-Miller-to-quit-614202 |titel=Jewish groups again call for Stephen Miller to quit |van=Kampeas |voornaam=Ron |werk=The Jerusalem Post |datum=15 Januarie 2020 |besoekdatum=15 April 2020 |argiefdatum=22 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200422045428/https://www.jpost.com/diaspora/jewish-groups-again-call-for-stephen-miller-to-quit-614202 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL sê dat dit aan [[YouTube]] se Trusted Flagger-program deelgeneem het en YouTube aangemoedig het om video's te verwyder wat dit as [[haatspraak]] merk, met verwysing na die noodsaaklikheid daarvan om "fight against terrorist use of online resources and cyberhate".<ref>{{Verwys web |voornaam=Benjamin |van=Kerstein |url=https://www.algemeiner.com/2019/06/05/adl-praises-youtube-for-decision-to-remove-racist-extremist-content/ |titel=ADL Praises YouTube for Decision to Remove Racist, Extremist Content |webwerf=Algemeiner |datum=5 Junie 2019 |besoekdatum=3 Oktober 2019 |argiefdatum=3 Oktober 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20191003210923/https://www.algemeiner.com/2019/06/05/adl-praises-youtube-for-decision-to-remove-racist-extremist-content/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL se Center on Technology and Society het in 2019 'n opname begin wat aanlyn teistering in videospeletjies ondersoek het. Dit het bevind dat die meerderheid ondervraagde spelers een of ander vorm van ernstige teistering ervaar het, en die ADL het groter inhoudsmatiging deur speletjiemaatskappye en regerings aanbeveel. Aan die ander kant het die opname bevind dat meer as die helfte van die spelers een of ander vorm van positiewe gemeenskap in videospeletjies ervaar het. 'n Afsonderlike, vroeër opname van die algemene bevolking het bevind dat ongeveer 'n derde van mense een of ander vorm van aanlyn teistering ervaar het.<ref>{{Verwys web |voornaam=Dean |werk=Venturebeat |van=Takahashi |url=https://venturebeat.com/2019/07/25/anti-defamation-league-65-of-gamers-have-experienced-severe-harassment-in-online-games/ |titel=Anti-Defamation League: 65% of gamers have suffered severe harassment online |datum=26 Julie 2019 |besoekdatum=28 Maart 2020 |argiefdatum=26 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726053839/https://venturebeat.com/2019/07/25/anti-defamation-league-65-of-gamers-have-experienced-severe-harassment-in-online-games/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in Julie 2017 aangekondig dat dit profiele van 36 leiers van die alt-regses en die alt-lite sou opstel.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.timesofisrael.com/adl-releases-whos-who-guide-of-alt-right-and-alt-lite-extremists/ |voornaam=Eric |van=Cortellessa |datum=18 Julie 2017 |titel=ADL releases 'Who's Who' guide of alt-right and alt-lite extremists |werk=The Times of Israel |besoekdatum=19 Julie 2017 |argiefdatum=18 Julie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170718233451/https://www.timesofisrael.com/adl-releases-whos-who-guide-of-alt-right-and-alt-lite-extremists/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.adl.org/education/resources/backgrounders/from-alt-right-to-alt-lite-naming-the-hate |titel=Backgrounder: From Alt Right to Alt Lite: Naming the Hate |uitgewer=Anti-Defamation League |besoekdatum=19 Julie 2017 |argiefdatum=24 Oktober 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20171024230932/https://www.adl.org/education/resources/backgrounders/from-alt-right-to-alt-lite-naming-the-hate |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 'n verslag van 2018 opgemerk dat die meerderheid moorde wat in die voorafgaande dekade in die Verenigde State met binnelandse ekstremisme verband gehou het, deur aanhangers van wit oppergesag gepleeg is.<ref>{{Verwys web |datum=20 September 2018 |titel=New Hate and Old: The Changing Face of American White Supremacy |url=https://www.adl.org/resources/report/new-hate-and-old-changing-face-american-white-supremacy |besoekdatum=31 Januarie 2024 |uitgewer=ADL |argiefdatum=14 Februarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240214030607/https://www.adl.org/resources/report/new-hate-and-old-changing-face-american-white-supremacy |url-status=lewend}}</ref> Ook in 2018 het die ADL 'n interaktiewe databasis met die naam die H.E.A.T.-kaart (Hate, Extremism, Antisemitism, and Terrorism) geskep, wat bedoel is om aangemelde voorvalle van haat en ekstremisme regoor die Verenigde State te vertoon. Die hulpmiddel laat gebruikers toe om voorvalle volgens ligging, soort voorval, ideologiese verbintenis en datumreeks te filter.<ref>{{Verwys nuus |van1=Fiorillo |voornaam1=Victor |titel=Hate Incidents in Philly Have More Than Doubled Since 2016, Says ADL |url=https://www.phillymag.com/news/2018/08/09/adl-hate-heat-map/ |besoekdatum=22 Februarie 2026 |werk=Philadelphia Magazine |datum=9 Augustus 2018}}</ref> In 2019 en 2020 het uitvoerende beamptes en personeel van die ADL verskeie kere voor kongreskomitees oor die gevare van regse binnelandse ekstremiste getuig.<ref>{{Verwys web |van=Hershenov |voornaam=Eileen |datum=25 April 2019 |titel=I Testified at a Congressional Hearing on White Nationalism. Here's Some of What I Wish We Had Discussed. |uitgewer=ADL |url=https://www.adl.org/blog/i-testified-at-a-congressional-hearing-on-white-nationalism-heres-some-of-what-i-wish-we-had |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726063407/https://www.adl.org/blog/i-testified-at-a-congressional-hearing-on-white-nationalism-heres-some-of-what-i-wish-we-had |argiefdatum=26 Julie 2020 |besoekdatum=28 Maart 2020}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Cortellessa |voornaam=Eric |datum=16 Januarie 2020 |titel=ADL tells Congress to curb online hate speech if social media giants won't |url=https://www.timesofisrael.com/adl-tells-congress-to-curb-online-hate-speech-if-social-media-giants-wont/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200402094655/https://www.timesofisrael.com/adl-tells-congress-to-curb-online-hate-speech-if-social-media-giants-wont/ |argiefdatum=2 April 2020 |besoekdatum=28 Maart 2020 |werk=Times of Israel}}</ref> === 2020's === Die ADL het in 2020 saam met die NAACP, Color of Change, LULAC, Free Press, die National Hispanic Media Coalition en ander organisasies by die Stop Hate For Profit-veldtog aangesluit.<ref>{{Verwys web |datum=18 September 2020 |titel=Stop Hate for Profit |url=https://www.stophateforprofit.org/ |besoekdatum=10 Oktober 2020 |webwerf=StopHateForProfit.org |argiefdatum=17 Junie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200617204533/https://www.stophateforprofit.org/ |url-status=lewend}}</ref> Die veldtog was op aanlyn haat op Facebook gemik, en meer as 1&nbsp;000 ondernemings het hul advertensie-aankope op Facebook vir 'n maand opgeskort. Daarna het die veldtog in September 2020 bekende ondersteuners byeengebring, waaronder [[Sacha Baron Cohen]], [[Kim Kardashian]] en [[Mark Ruffalo]].<ref>{{Verwys web |van=Oster |voornaam=Marcy |datum=16 September 2020 |titel=Sacha Baron Cohen freezes Instagram to protest hate speech on Facebook |url=https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/sacha-baron-cohen-freezes-instagram-to-protest-hate-speech-on-facebook-642436 |webwerf=The Jerusalem Post |besoekdatum=10 Oktober 2020 |argiefdatum=11 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201011033416/https://www.jpost.com/diaspora/antisemitism/sacha-baron-cohen-freezes-instagram-to-protest-hate-speech-on-facebook-642436 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Byers |voornaam=Dylan |datum=15 September 2020 |titel=Kim Kardashian West, other celebrities to freeze Facebook and Instagram accounts in protest |url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/kim-kardashian-west-other-celebrities-freeze-facebook-instagram-accounts-protest-n1240156 |besoekdatum=2 Junie 2023 |webwerf=NBC News |argiefdatum=2 Junie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230602015223/https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/kim-kardashian-west-other-celebrities-freeze-facebook-instagram-accounts-protest-n1240156 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2020 personeel opgelei om [[Wikipedia]]-bladsye te wysig, maar nadat Wikipedia-bydraers die projek as 'n botsing van belange gekritiseer het, het die ADL gesê dat dit die projek in April 2021 opgeskort het. Die ADL is destyds as 'n betroubare bron op Wikipedia beskou, en die ADL het gesê dat sy personeel aan Wikipedia se beleide voldoen het deur hul verbintenisse te openbaar, maar sommige Wikipedia-bydraers het beswaar gemaak dat die projek ADL-bronne buite verhouding aangehaal het en nie die vrywillige gees van die werf weerspieël het nie, veral deur die ADL se eie Wikipedia-artikel ingrypend te wysig.<ref>{{Verwys web |van1=Rosenfeld |voornaam1=Arno |datum=9 April 2021 |titel=ADL may have violated Wikipedia rules – editing its own entries |url=https://forward.com/news/467423/adl-may-have-violated-wikipedia-rules-editing-its-own-entries/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20210409122306/https://forward.com/news/467423/adl-may-have-violated-wikipedia-rules-editing-its-own-entries/ |argiefdatum=9 April 2021 |besoekdatum=30 Januarie 2023 |webwerf=The Forward}}</ref> 'n Interne e-pos wat ''[[The Guardian]]'' in 2024 bekom het, het gewys dat die ADL in Mei 2020 'n swart aktivis uit [[Indianapolis]] wat saam met die Deadly Exchange-veldtog teen uitruilprogramme tussen Amerikaanse en Israeliese polisie gewerk het, bespied het en 'n "threat assessment"-verslag oor hom opgestel het. Die e-pos het 'n foto en persoonlike inligting oor die aktivis bevat. Die ADL-werknemer wat die e-pos met ''The Guardian'' gedeel het, het gesê dat "threat assessments" gereeld deur die ADL gedoen word en dat baie personeellede hulle teen die spioenasie verset het.<ref>{{Verwys nuus |van=Perkins |voornaam=Tom |datum=8 Julie 2024 |titel=Internal memo reveals Anti-Defamation League surveillance of leftwing activist |url=https://www.theguardian.com/us-news/article/2024/jul/08/anti-defamation-league-surveillance |besoekdatum=9 Julie 2024 |werk=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref> Die ADL het in die begin van Januarie 2021 gevra dat Donald Trump as president verwyder word in reaksie op die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|bestorming van die Kongresgebou]], en het die verband tussen die bestorming en die uiters regse en antisemitiese groepe beskryf.<ref>{{Verwys web |van=Kampeas |voornaam=Ron |datum=9 Januarie 2021 |titel=Anti-Defamation League calls for Trump's removal from the presidency |url=https://www.jpost.com/international/anti-defamation-league-calls-for-trumps-removal-from-the-presidency-654799 |besoekdatum=16 Januarie 2021 |webwerf=Jerusalem Post |argiefdatum=19 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210119072305/https://www.jpost.com/international/anti-defamation-league-calls-for-trumps-removal-from-the-presidency-654799 |url-status=lewend}}</ref> Jonathan Greenblatt het in April 2021 'n brief vrygestel waarin hy die regse Amerikaanse netwerk Fox News gevra het om die kommentator [[Tucker Carlson]] uit sy programlys te laat val, aangesien Carlson die [[Witvolksmoordsamesweringsteorie|witvolksmoordsamesweringsteorie]] in sy program onderskryf het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Benveniste |voornaam1=Alexis |titel=Anti-Defamation League CEO: Fox needs to rethink its entire primetime lineup |url=https://www.cnn.com/2021/04/11/media/adl-ceo-fox-news-lineup/index.html |besoekdatum=25 April 2021 |werk=CNN |datum=11 April 2021 |argiefdatum=25 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210425154248/https://www.cnn.com/2021/04/11/media/adl-ceo-fox-news-lineup/index.html |url-status=lewend}}</ref><ref name="Cameron-2021">{{Verwys nuus |van1=Cameron |voornaam1=Chris |titel=The Anti-Defamation League calls for Tucker Carlson to be fired over 'replacement theory' remarks |url=https://www.nytimes.com/2021/04/09/us/tucker-carlson-adl-replacement-theory.html |werk=The New York Times |datum=9 April 2021 |besoekdatum=25 April 2021 |argiefdatum=23 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210423193219/https://www.nytimes.com/2021/04/09/us/tucker-carlson-adl-replacement-theory.html |url-status=lewend}}</ref> Dié oproep het kort ná navorsing gekom wat aangedui het dat baie van dié wat in 2021 aan die bestorming van die Kongresgebou deelgeneem het, deur hierdie samesweringsteorie beïnvloed is.<ref name="Cameron-2021" /> Die ADL het in September 2021 weer gevra dat Carlson afgedank word nadat Carlson sy steun vir die [[Grootvervangingsamesweringsteorie|grootvervangingsteorie]] uitgespreek het.<ref name="Pengelly-2021">{{Verwys nuus |van1=Pengelly |voornaam1=Martin |titel=Fresh calls for Fox News to fire Tucker Carlson over 'replacement theory' |url=https://www.theguardian.com/media/2021/sep/25/tucker-carlson-fox-news-anti-defamation-league |besoekdatum=22 Oktober 2021 |werk=The Guardian |datum=25 September 2021 |argiefdatum=16 Mei 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220516145312/https://www.theguardian.com/media/2021/sep/25/tucker-carlson-fox-news-anti-defamation-league |url-status=lewend}}</ref> Carlson het oor die ADL geantwoord: "Fuck them". Hy het die ADL se oproep as polities gemotiveerd beskryf en sy uitlatings verdedig.<ref name="Pengelly-2021" /><ref>{{Verwys nuus |van1=Schwartz |voornaam1=Ian |titel=Tucker Carlson Responds To Condemnation From Anti-Defamation League: 'F*ck Them' |url=https://www.realclearpolitics.com/video/2021/09/24/tucker_carlson_responds_to_condemnation_from_anti-defamation_league_fuck_them.html |besoekdatum=22 Oktober 2021 |werk=RealClearPolitics |datum=24 September 2021 |argiefdatum=21 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211021042414/https://www.realclearpolitics.com/video/2021/09/24/tucker_carlson_responds_to_condemnation_from_anti-defamation_league_fuck_them.html |url-status=lewend}}</ref> Fox het Carlson in 2023 laat val, 'n stap wat die ADL se leierskap verwelkom het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Lapin |voornaam1=Andrew |titel=ADL cheers Tucker Carlson's ouster at Fox News, where he had long embraced white nationalist rhetoric |url=https://www.jta.org/2023/04/24/united-states/adl-cheers-tucker-carlsons-ouster-at-fox-news-where-he-had-long-embraced-white-nationalist-rhetoric |werk=Jewish Telegraphic Agency |datum=24 April 2023 |besoekdatum=25 April 2023 |argiefdatum=25 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230425214416/https://www.jta.org/2023/04/24/united-states/adl-cheers-tucker-carlsons-ouster-at-fox-news-where-he-had-long-embraced-white-nationalist-rhetoric |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Bidgood |voornaam1=Jess |titel=Tucker Carlson's hold on the GOP and role in the disinformation business isn't going anywhere |url=https://www.msn.com/en-us/news/other/tucker-carlson-s-hold-on-the-gop-and-role-in-the-disinformation-business-isn-t-going-anywhere/ar-AA1ahVmM |werk=Boston Globe |datum=24 April 2023 |besoekdatum=25 April 2023 |argiefdatum=25 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230425221004/https://www.msn.com/en-us/news/other/tucker-carlson-s-hold-on-the-gop-and-role-in-the-disinformation-business-isn-t-going-anywhere/ar-AA1ahVmM |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2022 sy definisie van [[rassisme]] van 2020 gewysig van "the marginalization and/or oppression of people of color based on a socially constructed racial hierarchy that privileges White people" na die geval waar "individuals or institutions show more favorable evaluation or treatment of an individual or group based on race or ethnicity".<ref>{{Verwys web |van=Chavez |voornaam=Nicole |datum=4 Februarie 2022 |titel=Anti-Defamation League revised its definition of racism because it was 'so narrow' |url=https://www.cnn.com/2022/02/04/us/anti-defamation-league-racism-definition/index.html |besoekdatum=21 Junie 2024 |webwerf=CNN |argiefdatum=18 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231118074251/https://www.cnn.com/2022/02/04/us/anti-defamation-league-racism-definition/index.html |url-status=lewend}}</ref> Ook in 2022 het die ADL 'n ontleding van 'n uitgelekte lys lede van die Oath Keepers, 'n Amerikaanse uiters regse, antiregeringsmilisie, gepubliseer. Uit 38&nbsp;000 name op daardie lys het die ADL "at least 373 Oath Keepers currently serving in law enforcement" geïdentifiseer, plus 117 in aktiewe militêre diens en 1&nbsp;100 voormalige wetstoepassingsbeamptes.<ref>{{Verwys boek |van1=Hoffman |voornaam1=Bruce |van2=Ware |voornaam2=Jacob |datum=2024 |titel=God, Guns, and Sedition: Far-Right Terrorism in America |uitgewer=Columbia University Press |bladsy=241}}</ref> Die ADL het in November 2022 JLens bekom, 'n pro-Israel-belangegroep wat in 2012 begin is en wat veldtog voer teen aansporings vir ekonomiese onttrekking aan Israel in riglyne vir beleggings volgens omgewings-, maatskaplike en korporatiewe beheer (ESG). JLens publiseer maatskappyranglyste op grond van deelname aan boikotte van Israel en gee beleggingsriglyne uit wat deur sowat 30 Joodse maatskappye met portefeuljes van altesaam ongeveer $200&nbsp;miljoen gebruik word. JLens het 'n veldtog begin wat Morningstar, Inc. gekritiseer het, 'n veldtog waaraan die ADL voor die verkryging in 2020 reeds saamgewerk het. Die ADL het gesê dat dit befondsing tot JLens sou bydra.<ref>{{Verwys web |van1=Elia-Shalev |voornaam1=Asaf |titel=Anti-Defamation League acquires Jewish investment watchdog to fight threats to Israel on Wall Street |url=https://www.jta.org/2022/11/10/united-states/anti-defamation-league-muscles-up-to-fight-threats-to-israel-on-wall-street |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |besoekdatum=9 Januarie 2023 |datum=10 November 2022 |argiefdatum=9 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230109165227/https://www.jta.org/2022/11/10/united-states/anti-defamation-league-muscles-up-to-fight-threats-to-israel-on-wall-street |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Shalev |voornaam1=Asaf |titel=A new BDS battlefront emerges in investing world, with spotlight on Morningstar |url=https://www.timesofisrael.com/a-new-bds-battlefront-emerges-in-investing-world-with-spotlight-on-morningstar/ |webwerf=Times of Israel |agentskap=JTA |besoekdatum=9 Januarie 2023 |datum=9 Februarie 2022 |argiefdatum=9 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230109165221/https://www.timesofisrael.com/a-new-bds-battlefront-emerges-in-investing-world-with-spotlight-on-morningstar/ |url-status=lewend}}</ref> In 'n verslag van 2023 is aanhangers van wit oppergesag vir 45% van die regse ekstremisme in die Verenigde State van 2017 tot 2022 verantwoordelik gehou.<ref>{{Verwys web |datum=15 November 2023 |titel=Right-Wing Extremist Terrorism in the United States |url=https://www.adl.org/resources/report/right-wing-extremist-terrorism-united-states |besoekdatum=31 Januarie 2024 |webwerf=ADL |argiefdatum=31 Januarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240131224006/https://www.adl.org/resources/report/right-wing-extremist-terrorism-united-states |url-status=lewend}}</ref> Ook in 2023 het die ADL die J7-taakgroep geskep, 'n koalisie van Joodse organisasies uit sewe lande wat gevorm is om internasionale reaksies op antisemitisme te koördineer. Die groep het in 2025 'n verslag vrygestel wat 'n toename in antisemitiese voorvalle in die sewe lande met die grootste Joodse bevolkings buite Israel bevind het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Stroud |voornaam1=Liv |titel=Antisemitic incidents surge across Europe and the world, ADL's J7 Task Force report shows |url=https://www.euronews.com/2025/05/08/antisemitic-incidents-surge-across-europe-and-the-world-adl-report-shows |besoekdatum=25 Februarie 2026 |werk=Euro News |datum=5 Augustus 2025}}</ref> Die ADL het vinnige groei in haatspraak en teistering op [[X (sosiale netwerk)|Twitter]] nagespoor nadat [[Elon Musk]] die sosialemediawerf in 2022 gekoop het.<ref name="Kampeas-2023" /><ref name="Valinsky-2023" /> Musk het in die begin van September 2023 'n tweet van die Ierse wit nasionalis Keith Woods, wat gevra het dat die ADL van X verban word, "gelike" en daarop geantwoord; X was Twitter se nuwe naam onder Musk.<ref>{{Verwys nuus |van1=Dwoskin |voornaam1=Elizabeth |van2=Oremus |voornaam2=Will |datum=14 September 2023 |titel=Musk expected to meet with Netanyahu as antisemitism controversy rages |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2023/09/14/musk-antisemitism-x-twitter-adl-netanyahu/ |besoekdatum=27 Januarie 2024 |koerant=Washington Post |issn=0190-8286 |argiefdatum=7 Februarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240207213939/https://www.washingtonpost.com/technology/2023/09/14/musk-antisemitism-x-twitter-adl-netanyahu/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Wilson |voornaam=Jason |datum=21 November 2023 |titel=Rightwing personalities use X to bring antisemitic theories to light in US |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/21/great-replacement-theory-antisemitism-racism-rightwing-mainstream |besoekdatum=27 Januarie 2024 |werk=The Guardian |issn=0261-3077 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214728/https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/21/great-replacement-theory-antisemitism-racism-rightwing-mainstream |url-status=lewend}}</ref><ref name="Kampeas-2023">{{Verwys web |van=Kampeas |voornaam=Ron |datum=4 September 2023 |titel=Elon Musk is amplifying a self-declared antisemite's call to ban the ADL from X |url=https://www.jta.org/2023/09/03/politics/elon-musk-is-amplifying-a-self-declared-antisemites-call-to-ban-the-adl-from-x |besoekdatum=4 September 2023 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=4 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230904004836/https://www.jta.org/2023/09/03/politics/elon-musk-is-amplifying-a-self-declared-antisemites-call-to-ban-the-adl-from-x |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Novak |voornaam=Matt |titel=Elon Musk Promotes Campaign To Ban ADL While Agreeing With 'Raging Anti-Semite' |url=https://www.forbes.com/sites/mattnovak/2023/09/04/elon-musk-promotes-campaign-to-ban-adl-while-agreeing-with-raging-anti-semite/ |besoekdatum=5 September 2023 |webwerf=Forbes |argiefdatum=5 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230905173031/https://www.forbes.com/sites/mattnovak/2023/09/04/elon-musk-promotes-campaign-to-ban-adl-while-agreeing-with-raging-anti-semite/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |datum=4 September 2023 |titel=Musk Fuels White Supremacist 'Ban the ADL' Campaign on Social Media |url=https://www.algemeiner.com/2023/09/04/musk-fuels-white-supremacist-ban-adl-campaign-social-media/ |besoekdatum=5 September 2023 |webwerf=The Algemeiner |argiefdatum=5 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230905173032/https://www.algemeiner.com/2023/09/04/musk-fuels-white-supremacist-ban-adl-campaign-social-media/ |url-status=lewend}}</ref> Musk het die ADL ook van laster beskuldig en gedreig om dit te dagvaar, en geskryf dat advertensie-inkomste "still down 60%, primarily due to pressure on advertisers by @ADL (that's what advertisers tell us), so they almost succeeded in killing X/Twitter!" was. Die ADL het gesê dat dit as beleid nie oor regsdreigemente kommentaar lewer nie, maar dat dit onlangs met X se leierskap vergader het, onder andere met die hoof- uitvoerende beampte Linda Yaccarino, wat die ADL se hoof- uitvoerende beampte op die platform bedank het.<ref name="Valinsky-2023">{{Verwys web |van=Valinsky |voornaam=Jordan |datum=5 September 2023 |titel=Elon Musk blames the ADL for 60% ad sales decline at X, threatens to sue |url=https://www.cnn.com/2023/09/05/tech/elon-musk-adl-lawsuit/index.html |besoekdatum=5 September 2023 |webwerf=CNN |argiefdatum=29 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230929031925/https://www.cnn.com/2023/09/05/tech/elon-musk-adl-lawsuit/index.html |url-status=lewend}}</ref> Greenblatt het Musk later geprys nadat hy 'n beleid aangekondig het wat frases soos "decolonization" en "from the river to the sea" op Twitter verbied.<ref>{{Verwys web |van=Lanard |voornaam=Noah |titel=Days after he endorsed an antisemitic tweet, the ADL praises Elon Musk's clampdown on Palestinian speech |url=https://www.motherjones.com/politics/2023/11/elon-musk-river-sea-antidefamation-league/ |besoekdatum=20 November 2023 |webwerf=Mother Jones |argiefdatum=19 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231119073700/https://www.motherjones.com/politics/2023/11/elon-musk-river-sea-antidefamation-league/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Heer |voornaam=Jeet |datum=20 November 2023 |titel=Why the Anti-Defamation League Loves Certain Bigots |werk=The Nation |url=https://www.thenation.com/article/society/anti-defamation-league-musk-israel/ |besoekdatum=20 November 2023 |issn=0027-8378 |argiefdatum=20 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231120150819/https://www.thenation.com/article/society/anti-defamation-league-musk-israel/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |titel=Musk: Terms Such as 'Decolonization' and 'From the River to the Sea' Will Result in Suspension From X |werk=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/us-news/2023-11-18/ty-article/musk-decolonization-and-from-the-river-to-the-sea-will-result-in-suspension-from-x/0000018b-e2ce-dffa-adef-e6ce41b40000 |besoekdatum=20 November 2023 |argiefdatum=18 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231118210507/https://www.haaretz.com/us-news/2023-11-18/ty-article/musk-decolonization-and-from-the-river-to-the-sea-will-result-in-suspension-from-x/0000018b-e2ce-dffa-adef-e6ce41b40000 |url-status=lewend}}</ref> Verskeie lede van die ADL se raad het gedreig om te bedank oor die organisasie se lof vir Musk, en Yael Eisenstat, 'n senior uitvoerende beampte van die ADL, het bedank;<ref name="Jewish Currents-2024">{{Verwys web |datum=4 Januarie 2024 |titel=Top Executive Leaves ADL Over CEO's Praise of Elon Musk |url=https://jewishcurrents.org/top-executive-leaves-adl-over-ceos-praise-of-elon-musk |besoekdatum=5 Januarie 2024 |werk=Jewish Currents |argiefdatum=5 Januarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240105163914/https://jewishcurrents.org/top-executive-leaves-adl-over-ceos-praise-of-elon-musk |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |datum=21 Desember 2023 |titel=At Leading Anti-Hate Group, Boss's Embrace of Elon Musk Raises Tensions |url=https://www.vice.com/en/article/adl-elon-musk-controversy/ |besoekdatum=5 Januarie 2024 |werk=Vice |argiefdatum=5 Januarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240105163915/https://www.vice.com/en/article/wxjkzm/adl-elon-musk-controversy |url-status=lewend}}</ref> baie mense wat met die ADL saamwerk, het gesê dat Greenblatt se steun aan Musk die organisasie se vermoë ondermyn om op regse antisemitisme op die internet te fokus.<ref name="Jewish Currents-2024" /><ref name="Guyer-2024" /> Die ADL het in September 2023 'n media- en vermaaklikheidsinstituut begin wat daarop gemik is om antisemitisme te beveg en uitbeeldings van Joodse mense in vermaaklikheid te verbeter. Die instituut werk saam met bedryfsleiers en organisasies sonder winsoogmerk soos Common Sense Media.<ref>{{Verwys web |van=Sun |voornaam=Rebecca |datum=12 September 2023 |titel=Anti-Defamation League Launches Media and Entertainment Institute |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/anti-defamation-league-media-entertainment-institute-1235588462/ |besoekdatum=16 Augustus 2024 |webwerf=The Hollywood Reporter |taal=en |argiefdatum=22 Februarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240222024204/https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/anti-defamation-league-media-entertainment-institute-1235588462/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Littleton |voornaam=Cynthia |datum=12 September 2023 |titel=ADL Launches Media and Entertainment Institute to Engage Hollywood Insiders on Antisemitism and Portrayals of Jewish Communities |url=https://variety.com/2023/biz/news/adl-antisemitism-entertainment-institute-greenblatt-1235720529/ |besoekdatum=16 Augustus 2024 |webwerf=Variety |taal=en |argiefdatum=24 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240524163409/https://variety.com/2023/biz/news/adl-antisemitism-entertainment-institute-greenblatt-1235720529/ |url-status=lewend}}</ref> Die instituut het in Februarie 2024 die dokumentêrvervaardiger en joernalis Deborah Camiel as sy leier aangestel.<ref>{{Verwys web |van=Sun |voornaam=Rebecca |datum=21 Februarie 2024 |titel=Anti-Defamation League Appoints Documentarian Deborah Camiel to Lead Media and Entertainment Institute (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/adl-media-entertainment-institute-deborah-camiel-1235830905/ |besoekdatum=16 Augustus 2024 |webwerf=The Hollywood Reporter |taal=en}}</ref> ==== Israel-Hamas-oorlog en volksmoord in Gasa ==== Tydens die [[Israel-Hamas-oorlog]] en die [[Volksmoord in Gasa|volksmoord in Gasa]] is die Anti-Defamation League onder Jonathan Greenblatt daarvan beskuldig dat dit die aanklag van antisemitisme uitbuit om kritiek op Israel stil te maak.<ref name="Shachtman-2025" /><ref name="Guyer-2024" /><ref name="The Nation-2024" /><ref>{{Verwys web |van1=Haber |voornaam1=Adam |van2=Figlerowicz |voornaam2=Matylda |titel=Anatomy of a Moral Panic |url=https://jewishcurrents.org/anatomy-of-a-moral-panic |besoekdatum=31 Desember 2025 |webwerf=Jewish Currents |taal=en}}</ref> Greenblatt van die ADL en Alyza D. Lewin en Kenneth L. Marcus van die Brandeis Center het op 25 Oktober 'n brief aan universiteitsrektore geskryf<ref>{{Verwys web |van1=Greenblatt |voornaam1=Jonathan A. |van2=Lewin |voornaam2=Alyza D. |van3=Marcus |voornaam3=Kenneth L. |datum=26 Oktober 2023 |titel=ADL and Brandeis Center Letter to Presidents of Colleges and Universities |url=https://www.adl.org/resources/letter/adl-and-brandeis-center-letter-presidents-colleges-and-universities}}</ref> waarin hulle hulle gevra het om Students for Justice in Palestine te ondersoek weens "potential violations of the prohibition against materially supporting a foreign terrorist organization", en bygevoeg het dat "universities must also update their code of conduct to ensure that harassment and support for terrorism have no place on campus".<ref name="Zimmerman-2025" /><ref>{{Verwys web |van=Alonso |voornaam=Johanna |titel=Columbia Suspends 2 Pro-Palestine Groups |url=https://www.insidehighered.com/news/students/free-speech/2023/11/10/columbia-suspends-two-pro-palestinian-groups |besoekdatum=17 Oktober 2025 |webwerf=Inside Higher Ed |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Sinnar |voornaam=Shirin |datum=2025 |titel=Campus Protests and the Rule of Law |url=https://lcp.law.duke.edu/article/campus-protests-and-the-rule-of-law-sinnar-vol87-iss3/ |vaktydskrif=Law and Contemporary Problems |volume=87 |nommer=3}} {{Dooie skakel|date=November 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Verwys web |voornaam=Alex |van=Kane |datum=21 November 2023 |titel=The Push to 'Deactivate' Students for Justice in Palestine |url=https://jewishcurrents.org/the-push-to-deactivate-students-for-justice-in-palestine-sjp |besoekdatum=16 Oktober 2025 |webwerf=Jewish Currents |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |datum=24 November 2023 |titel=How a pro-Palestinian campus group became a national lightning rod |url=https://www.nbcnews.com/news/students-justice-palestine-became-national-lightning-rod-rcna125420 |besoekdatum=16 Oktober 2025 |webwerf=NBC News |taal=en}}</ref> Volgens Spencer Ackerman, rubriekskrywer van ''The Nation'', het "the ADL provided not a shred of evidence for that incendiary, potentially life-ruining accusation".<ref name="Ackerman-2023" /> ADL-personeel is in Desember 2023 meegedeel dat die opvoedkundige program teen vooroordeel, A World of Difference (AWOD), beëindig is. Die program is in 1985 gestig om vooroordeel in alle vorme aan te spreek en is in skoolkurrikula in sowel die Verenigde State as die buiteland opgeneem. Kurrikulummateriaal en ander hulpbronne teen vooroordeel is van die webwerf verwyder. Personeellede is óf afgelê óf na antisemitisme-opvoeding oorgeplaas.<ref name="Kane-2025">{{Verwys web |van=Kane |voornaam=Alex |datum=27 Maart 2025 |titel=ADL Shutters Flagship Anti-Bias Program |url=https://jewishcurrents.org/adl-shutters-flagship-anti-bias-program |besoekdatum=28 Maart 2025 |webwerf=Jewish Currents |taal=en}}</ref> ''The Intercept'' het in 2025 berig dat Greenblatt "shored up the ADL's role as little more than a fierce pro-Israel lobby group known for defending Israel by attacking its critics. With no sense of irony, much of this effort manifests as defamatory speech — at least in the everyday, if not the legal, sense — by Greenblatt."<ref>{{Verwys web |van=Lennard |voornaam=Natasha |datum=4 Junie 2025 |titel=MIT Student Condemned Genocide — So ADL Chief Said She Helped Cause Boulder Attack |url=https://theintercept.com/2025/06/04/adl-boulder-colorado-attack-mit-gaza-antisemitism/ |besoekdatum=13 Junie 2025 |webwerf=The Intercept |taal=en}}</ref> Die ADL het in Junie 2025 22 werknemers afgelê omdat dit weg van breër burgerregtewerk na 'n fokus op antisemitisme verskuif het.<ref>{{Verwys web |van=Rosenfeld |voornaam=Arno |datum=26 Junie 2025 |titel=Amid record fundraising, ADL lays off staff to consolidate focus on antisemitism |url=https://forward.com/news/732493/adl-staff-lay-offs-antisemitism/ |besoekdatum=9 Julie 2025 |webwerf=The Forward |taal=en}}</ref> Die ADL het in September 2025 sy "Glossary of Extremism", wat duisende inskrywings oor neo-Nazi-groepe, milisies en antisemitiese samesweringsteorieë bevat het, verwyder nadat dit kritiek van [[Elon Musk]] in die gesig gestaar het.<ref>{{Verwys nuus |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/oct/01/anti-defamation-league-removes-extremism-research |titel=Anti-Defamation League takes down extremism research after Musk leads rightwing backlash |werk=The Guardian |voornaam=Nick |van=Robins-Early |datum=1 Oktober 2025 |besoekdatum=20 Mei 2026}}</ref> Musk het dit 'n "hate group" genoem en dit daarvan beskuldig dat dit anti-Christelik van aard is. Die aanvalle het gekom nadat die [[Sluipmoord op Charlie Kirk|sluipmoord op Charlie Kirk]] nuwe aandag op die ADL se historiese werk oor regse antisemitisme gevestig het.<ref>{{Verwys web |van1=Scott |voornaam1=Owen |titel=Elon Musk labels the ADL a 'hate group' after Turning Point USA is named as an extremist group |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/elon-musk-adl-turning-point-usa-b2835605.html |webwerf=The Independent |datum=30 September 2025 |besoekdatum=4 Oktober 2025}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Elia-Shalev |voornaam1=Asaf |titel=Elon Musk calls ADL a 'hate group' that 'hates Christians' |url=https://www.jta.org/2025/09/29/united-states/elon-musk-calls-adl-a-hate-group-that-hates-christians |datum=29 September 2025 |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |besoekdatum=4 Oktober 2025}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Robins-Early |voornaam1=Nick |titel=Musk calls Anti-Defamation League 'hate group' for documenting Christian extremism |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/sep/29/elon-musk-anti-defamation-league-christian-extremism |webwerf=The Guardian |besoekdatum=4 Oktober 2025}}</ref> Ná die teenreaksie van Musk en ander prominente konserwatiewes het die [[Federal Bureau of Investigation|FBI]] sy bande met die ADL verbreek en direkteur Kash Patel het 'n verklaring uitgereik waarin hy die ADL veroordeel het.<ref>{{Verwys web |van1=Power |voornaam1=John |titel=FBI cuts ties with Anti-Defamation League amid conservative backlash |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/2/fbi-cuts-ties-with-anti-defamation-league-amid-conservative-backlash |besoekdatum=4 Oktober 2025 |webwerf=Al Jazeera}}</ref> Sommige voormalige werknemers het die organisasie se verskuiwing van fokus na die bestryding van pro-Palestynse aktivisme blameer daarvoor dat dit progressiewe groepe van hom vervreem het, aangesien min van hulle die FBI se besluit gekritiseer het.<ref>{{Verwys nuus |voornaam1=Mari |van1=Cohen |voornaam2=Alex |van2=Kane |titel=The ADL Tried to Appease MAGA. The FBI Cut Ties with Them Anyway. |datum=10 Desember 2025 |url=https://jewishcurrents.org/the-adl-tried-to-appease-maga-the-fbi-cut-ties-with-them-anyway |besoekdatum=10 Desember 2025 |werk=Jewish Currents |taal=en}}</ref> Die ADL het in Oktober 2025 die bekendstelling van 'n nasionale regsdiensnetwerk aangekondig om slagoffers van antisemitisme te ondersteun en regsadvies op 'n ''pro bono''-grondslag te verskaf. Een van die land se grootste regsfirmas, Gibson, Dunn & Crutcher, het sy deelname in vennootskap met die ADL aangekondig. Altesaam 40 regsfirmas in die Verenigde State het ingestem om by die netwerk aan te sluit, wat 'n poel van 39&nbsp;000 prokureurs verskaf.<ref>{{Verwys web |van=Elia-Shalev |voornaam=Asaf |datum=29 Oktober 2025 |titel=ADL enlists major law firms to launch pro bono network for antisemitism cases |url=https://www.jta.org/2025/10/29/united-states/adl-enlists-major-law-firms-to-launch-pro-bono-network-for-antisemitism-cases |besoekdatum=31 Oktober 2025 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |taal=en}}</ref> Dieselfde maand het dit 'n verklaring dat dit burgerregte sou beskerm, van sy webwerf verwyder.<ref>{{Verwys web |van=Kampeas |voornaam=Ron |datum=29 Oktober 2025 |titel=ADL removes 'Protect Civil Rights' from website as it narrows its mission amid right-wing attacks |url=https://www.jta.org/2025/10/29/united-states/dl-removes-protect-civil-rights-from-website-as-it-narrows-its-mission-amid-right-wing-attacks |besoekdatum=31 Oktober 2025 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Rosenfeld |voornaam=Arno |datum=15 Januarie 2026 |titel=The ADL's turn away from civil rights was years in the making – Oct. 7 accelerated it |url=https://forward.com/news/797871/adl-civil-rights-jonathan-greenblatt/ |besoekdatum=20 Januarie 2026 |webwerf=The Forward |taal=en}}</ref> Ná [[Zohran Mamdani]] se oorwinning in die burgemeestersverkiesing van New York in 2025 het die ADL 'n "Mamdani Monitor" aangekondig om "track and monitor Mamdani administration policies and appointments" met betrekking tot sake wat volgens hom "impact Jewish community safety and security".<ref>{{Verwys nuus |van=Inskeep |voornaam=Steve |datum=7 November 2025 |titel=ADL creates new 'Mamdani Monitor' project to track his administration policies |url=https://www.npr.org/2025/11/07/nx-s1-5599931/anti-defamation-league-mamdani-monitor-jonathan-greenblatt |besoekdatum=14 November 2025 |taal=en |werk=NPR}}</ref><ref name="Speri-2025">{{Verwys nuus |van=Speri |voornaam=Alice |datum=14 November 2025 |titel=Antisemitism watchdog slams ADL's 'hyperbolic and aggressive' response to Mamdani win |url=https://www.theguardian.com/us-news/2025/nov/14/adl-mamdani-antisemitism-nexus-project |besoekdatum=23 Oktober 2026 |werk=The Guardian |taal=en |issn=0261-3077}}</ref> Greenblatt het Mamdani van antisemitisme beskuldig en gesê dat hy "demonstrated intense animosity toward" Israel het. Die feitekontrolewebwerf Misbar het die aantygings van antisemitisme teen Mamdani ongegrond genoem.<ref name="Elhusseiny-2025">{{Verwys nuus |van=Elhusseiny |voornaam=Menna |datum=10 November 2025 |titel=ADL Launches 'Mamdani Monitor' to Track NYC Mayor Over Anti-Semitism Concerns |url=https://www.misbar.com/en/editorial/2025/11/10/adl-launches-%E2%80%98mamdani-monitor%E2%80%99-track-nyc-mayor-over-anti-semitism-concerns |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20260826181856/https://www.misbar.com/en/editorial/2025/11/10/adl-launches-%E2%80%98mamdani-monitor%E2%80%99-track-nyc-mayor-over-anti-semitism-concerns |argiefdatum=26 Augustus 2026 |besoekdatum=23 Oktober 2026 |werk=Misbar |taal=en}}</ref> Jonathan Jacoby, direkteur van die Nexus Project, het die ADL gekritiseer oor wat hy sy "divisive, hyperbolic and aggressive response" op Mamdani se verkiesing genoem het.<ref name="Speri-2025" /> Mamdani het in reaksie op die aankondiging gesê: "anyone is free to catalog the actions of our administration. I have some doubts about Jonathan's ability to do so honestly, given that he previously said I had not visited any synagogues, only to have to correct himself."<ref name="Speri-2025" /> Catherine Almonte Da Costa het in Desember 2025 uit haar pos as Mamdani se direkteur van aanstellings bedank nadat die ADL antisemitiese sosialemediaplasings wat Da Costa as tiener gemaak het, weer na vore gebring het. Mamdani se oorgangspan het gesê dat dit sy keuringsproses sou hersien.<ref>{{Verwys nuus |van1=Rubinstein |voornaam1=Dana |titel=Mamdani Appointee Resigns After Decade-Old Antisemitic Posts Re-emerge |url=https://www.nytimes.com/2025/12/18/nyregion/mamdani-resigns-antisemitic-da-costa.html |besoekdatum=29 Januarie 2026 |werk=The New York Times |datum=18 Desember 2025}}</ref> 'n Paar dae later het die ADL aangekondig dat dit die sosialemediageskiedenis van meer as 400 individuele lede van Mamdani se oorgangskomitee nagegaan het en sosialemediaplasings oor Israel en Sionisme geïdentifiseer het. Mamdani het gesê dat die ADL se verslag die onderskeid tussen antisemitisme en kritiek op die Israeliese regering dikwels ignoreer, wat aandag aftrek van wat hy "the very real crisis of antisemitism we see not only just in our city but in the country at large" genoem het. J Street het die ADL se verslag gekritiseer en gesê dat dit "deeply concerned by the ADL's ongoing use of its so-called 'Mamdani Monitor', which goes well beyond combating antisemitism and too often conflates legitimate political speech with hate" is.<ref>{{Verwys nuus |van1=Beeferman |voornaam1=Jason |titel=ADL hits Mamdani with another report charging his transition team has antisemitic ties |url=https://www.politico.com/news/2025/12/22/adl-mamdani-transition-report-00703868 |besoekdatum=29 Januarie 2026 |werk=Politico |datum=30 Desember 2025 |taal=en}}</ref> == Politieke standpunte == === Israel === Die ADL word as 'n pro-Israel-groep beskryf.<ref>{{Verwys web |datum=4 September 2013 |titel=Pro-Israel groups publicly back U.S. action in Syria |url=https://www.reuters.com/article/us-syria-crisis-usa-israel/pro-israel-groups-publicly-back-u-s-action-in-syria-idUSBRE98213V20130903 |besoekdatum=4 September 2023 |werk=Reuters |argiefdatum=4 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230904134532/https://www.reuters.com/article/us-syria-crisis-usa-israel/pro-israel-groups-publicly-back-u-s-action-in-syria-idUSBRE98213V20130903 |url-status=lewend}}</ref><ref name="Harb-2025" /> Die geskiedkundige van die Midde-Ooste Asaf Romirowsky het die organisasie polities as "left of center" beskryf.<ref name="Bandler-2024">{{Verwys web |van=Bandler |voornaam=Aaron |datum=21 Junie 2024 |titel=Wikipedia Editors Label ADL Only Reliable for Antisemitism When 'Israel and Zionism Are Not Concerned' |url=https://jewishjournal.com/news/united-states/372532/wikipedia-editors-label-adl-only-reliable-for-antisemitism-when-israel-and-zionism-are-not-concerned/ |besoekdatum=29 Julie 2024 |webwerf=Jewish Journal |taal=en |argiefdatum=22 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240622020506/https://jewishjournal.com/news/united-states/372532/wikipedia-editors-label-adl-only-reliable-for-antisemitism-when-israel-and-zionism-are-not-concerned/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het 'n benadering van geval tot geval gevolg teenoor staatswette teen BDS wat in reaksie op die BDS-beweging aangeneem is. Verskeie van dié wette, wat staatsagentskappe en -instellings wil verhinder om in maatskappye te belê wat Israel boikot en om kontrakte met entiteite aan te gaan wat Israel boikot, is met welslae in die howe aangeveg. Die regsuitdagings is hoofsaaklik deur die ACLU en CAIR op grondwetlike gronde van die Eerste Wysiging gebring.<ref>{{Verwys web |url=https://www.cnn.com/2019/04/26/us/texas-bds-law/index.html |voornaam=Joe |van=Sterling |titel=Texas has a law that says contractors can't boycott Israel. But a federal judge just blocked it |besoekdatum=28 Maart 2020 |werk=CNN |datum=26 April 2019 |argiefdatum=5 Junie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200605031318/https://www.cnn.com/2019/04/26/us/texas-bds-law/index.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |voornaam=Brian |van=Hauss |datum=16 April 2019 |url=https://www.aclu.org/blog/free-speech/arizona-lawmakers-running-scared-after-anti-boycott-law-ruled-unconstitutional |titel=Arizona Lawmakers Running Scared After Anti-Boycott Law Ruled Unconstitutional |besoekdatum=28 Maart 2020 |werk=ACLU blog |argiefdatum=14 Februarie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200214035621/https://www.aclu.org/blog/free-speech/arizona-lawmakers-running-scared-after-anti-boycott-law-ruled-unconstitutional |url-status=lewend}}</ref> As algemene saak het die organisasie hom ook nie openlik teen sulke staatswette verset nie, en verkies eerder om agter die skerms te werk om sulke wette minder grondwetlik aanvegbaar te maak of om nie-bindende resolusies teen BDS voor te stel. 'n Moontlike verdeling van interne sienings in die ADL is blootgelê toe die liberale Joodse publikasie ''[[The Forward]]'' beweerde uitgelekte interne ADL-personeelmemorandums uit 2016 gepubliseer het wat hulle teen die antiboikotwette verset het.<ref name="Nathan-Kazis-2018">{{Verwys nuus |van1=Nathan-Kazis |voornaam1=Josh |titel=REVEALED: Secret ADL Memo Slammed Anti-BDS Laws As 'Harmful' To Jews |url=https://forward.com/news/416030/revealed-secret-adl-memo-slammed-anti-bds-laws-as-harmful-to-jews/ |werk=The Forward |datum=13 Desember 2018 |besoekdatum=28 Maart 2020 |argiefdatum=25 Mei 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200525042943/https://forward.com/news/416030/revealed-secret-adl-memo-slammed-anti-bds-laws-as-harmful-to-jews/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het nie regstreeks oor die uitgelekte memorandums kommentaar gelewer nie, maar die verklaring wat dit in reaksie uitgereik het, het blykbaar erken dat daar sterk verdeelde sienings binne die organisasie bestaan en dat die organisasie nie probeer het om kragtige interne bespreking te onderdruk nie.<ref name="Nathan-Kazis-2018" /> Die ADL het in 2010 'n lys van die "ten leading organizations responsible for maligning Israel in the US" gepubliseer, waarop ANSWER, die International Solidarity Movement en Jewish Voice for Peace weens laasgenoemde se oproep om BDS ingesluit is.<ref>{{Verwys nuus |van=Benhorin |voornaam=Yitzhak |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3969798,00.html |titel=Jewish group makes ADL blacklist |argief-url=https://web.archive.org/web/20101017220700/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3969798,00.html |argiefdatum=17 Oktober 2010 |werk=Ynet News |datum=15 Oktober 2010 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2013 'n soortgelyke lys gepubliseer.<ref>{{Verwys nuus |van1=Eidelson |voornaam1=Josh |titel=Anti-Defamation League slams Jewish groups for Israel criticism |url=https://www.salon.com/2013/10/22/anti_defamation_league_slams_jewish_groups_for_israel_criticism/ |werk=Salon |datum=22 Oktober 2013 |besoekdatum=27 Mei 2021 |argiefdatum=18 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210318163310/https://www.salon.com/2013/10/22/anti_defamation_league_slams_jewish_groups_for_israel_criticism/ |url-status=lewend}}</ref> Saam met soortgelyke verklarings van verteenwoordigers van StandWithUs en die American Jewish Committee het Greenblatt die Menseregteraad van die Verenigde Nasies (UNHRC) se lys van maatskappye wat in die Israeliese nedersettings in die besette gebiede sake doen en wat in Februarie 2020 uitgereik is, veroordeel en dit 'n "blacklist" genoem.<ref>{{Verwys nuus |van1=Bandler |voornaam1=Aaron |titel=UNHRC Releases 'Blacklist' of Companies Conducting Business in Israeli Settlements |url=https://jewishjournal.com/news/world/310631/unhrc-releases-blacklist-of-companies-conducting-business-in-israeli-settlements |werk=Jewish Journal |datum=12 Februarie 2020 |besoekdatum=28 Maart 2020 |argiefdatum=28 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200328193741/https://jewishjournal.com/news/world/310631/unhrc-releases-blacklist-of-companies-conducting-business-in-israeli-settlements/ |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het kommer oor Israeliese wetsvoorstelle uitgespreek wat vereis dat nieregeringsorganisasies bekend maak of hulle hoofsaaklik befondsing van nie-Israeliese regerings ontvang, 'n wetsontwerp waarteen sentristiese en linkse Joods-Amerikaanse groepe hulle meestal verset het en wat regse groepe gesteun het.<ref>{{Verwys web |url=https://www.timesofisrael.com/reform-joins-adl-ajc-in-opposing-israels-ngo-bill/ |titel=Reform joins ADL, AJC in opposing Israel's NGO bill |webwerf=The Times of Israel |datum=13 Januarie 2016 |besoekdatum=5 Februarie 2016 |argiefdatum=17 Februarie 2016 |argief-url=https://web.archive.org/web/20160217180518/https://www.timesofisrael.com/reform-joins-adl-ajc-in-opposing-israels-ngo-bill/ |url-status=lewend}}</ref> ''Jewish Currents'' het in 2020 berig oor 'n uitgelekte ADL-memorandum wat sy beplande reaksie op Israel se voorbereidings om dele van die [[Wesoewer]] te annekseer, uiteengesit het. Die memorandum het aangedui dat die ADL gehoop het om te vermy dat dit openlik vyandig teenoor kritiek op anneksasie lyk terwyl dit wetgewing blokkeer wat Israel skerp sou gispe, en dat dit beplan het om 'n manier te vind om Israel geloofwaardig te verdedig teen aantygings dat dit 'n apartheidstaat is.<ref>{{Verwys web |van=Leifer |voornaam=Joshua |datum=26 Junie 2020 |titel=Leaked Memo Details ADL's Annexation Response |url=https://jewishcurrents.org/adl-formulates-response-to-annexations-critics |besoekdatum=3 Augustus 2025 |webwerf=Jewish Currents |taal=en}}</ref> Die ADL het in 2022 die regering gekritiseer wat [[Benjamin Netanyahu]] in sy sesde termyn gevorm het en wat verteenwoordigers van die uiters regse Otzma Yehudit en die Religieus-Sionistiese Party ingesluit het, sowel as hul leiers, Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich. Die ADL het gesê dat die insluiting van dié partye en wetgewers "would run counter to Israel's founding principles, and impact its standing, even among its strongest supporters".<ref>{{Verwys web |titel=ADL says including far right in next government will hurt country globally |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/adl-says-including-far-right-in-next-government-will-hurt-country-globally/ |webwerf=The Times of Israel |besoekdatum=9 Januarie 2023 |datum=3 November 2022 |argiefdatum=9 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230109172808/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/adl-says-including-far-right-in-next-government-will-hurt-country-globally/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Federman |voornaam1=Josef |titel=Jewish Americans express alarm over expected Israeli government |url=https://www.pbs.org/newshour/world/jewish-americans-express-alarm-over-expected-israeli-government |webwerf=Associated Press |besoekdatum=9 Januarie 2023 |datum=7 Desember 2022 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215236/https://www.pbs.org/newshour/world/jewish-americans-express-alarm-over-expected-israeli-government |url-status=lewend}}</ref> === Anti-Sionisme en antisemitisme === Greenblatt het in 'n toespraak in 2022 aan ADL-leiers gesê dat "anti-Zionism is antisemitism".<ref>{{Verwys tydskrif |van1=Chotiner |voornaam1=Isaac |datum=11 Mei 2022 |titel=Is Anti-Zionism Anti-Semitism? |url=https://www.newyorker.com/news/q-and-a/is-anti-zionism-anti-semitism |besoekdatum=9 Januarie 2023 |tydskrif=The New Yorker |argiefdatum=9 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230109171432/https://www.newyorker.com/news/q-and-a/is-anti-zionism-anti-semitism |url-status=lewend}}</ref> ''The Times of Israel'' het opgemerk dat die "speech marked a rare moment of the organization unequivocally" wat daardie bewering maak.<ref>{{Verwys web |van1=Kampeas |voornaam1=Ron |datum=2 Mei 2022 |titel=ADL CEO Jonathan Greenblatt equates anti-Zionist rhetoric with antisemitism |url=https://www.timesofisrael.com/adl-ceo-jonathan-greenblatt-equates-anti-zionist-rhetoric-with-antisemitism/ |besoekdatum=9 Januarie 2023 |webwerf=The Times of Israel |argiefdatum=9 Januarie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230109171431/https://www.timesofisrael.com/adl-ceo-jonathan-greenblatt-equates-anti-zionist-rhetoric-with-antisemitism/ |url-status=lewend}}</ref> Die uitlatings het aktiviste en Joodse groepe wat krities oor Israel is, ontstel en ook omstredenheid binne die ADL ontketen.<ref name="Guyer-2024">{{Verwys web |van1=Guyer |voornaam1=Jonathan |van2=Perkins |voornaam2=Tom |datum=5 Januarie 2024 |titel=Anti-Defamation League staff decry 'dishonest' campaign against Israel critics |url=https://www.theguardian.com/news/2024/jan/05/adl-pro-israel-advocacy-zionism-antisemitism |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20240510035021/https://www.theguardian.com/news/2024/jan/05/adl-pro-israel-advocacy-zionism-antisemitism |argiefdatum=10 Mei 2024 |besoekdatum=5 Januarie 2024 |werk=The Guardian |aanhaling=Critics of the group argue that these and other actions risk undermining the civil rights organization's counter-extremism work and say the group has foregone much of its historical mission to fight antisemitism in favor of doing advocacy for Israel ... The ADL and many other Jewish establishment organizations have been pushing for years for governments to adopt the International Holocaust Remembrance Alliance (IHRA) definition, which defines some criticisms of Israel, and anti-Zionism in particular, as antisemitic.}}</ref><ref name="Kane-2023" /> Interne ADL-boodskappe wat ''The Guardian'' gesien het, het ingesluit dat 'n senior bestuurder by die ADL se Center on Extremism uit protes geskryf het: "There is no comparison between white supremacists and insurrectionists and those who espouse anti-Israel rhetoric, and to suggest otherwise is both intellectually dishonest and damaging to our reputation as experts in extremism."<ref name="Guyer-2024" /> Die koerant het berig dat die toespraak, wat "put opposition to Israel on a par with white supremacy as a source of antisemitism", omstredenheid ontketen het.<ref name="Guyer-2024" /> Twee derdes van die ADL se telling van meer as 3&nbsp;283 antisemitiese voorvalle in die Verenigde State sedert 7 Oktober 2023 het in Januarie 2024 met die [[Israel-Hamas-oorlog]] verband gehou; ''[[The Forward]]'' het gesê dat die ADL erken het "that it significantly broadened its definition of antisemitic incidents following the October 7 attacks to include rallies that feature 'anti-Zionist chants and slogans', events that appear to account for around 1,317 of the total count".<ref>{{Verwys web |van=Rosenfeld |voornaam=Arno |datum=10 Januarie 2024 |titel=ADL counts 3,000 antisemitic incidents since Oct. 7, two-thirds tied to Israel |url=https://forward.com/news/575687/anti-defamation-league-adl-antisemitism-count-anti-zionism/ |besoekdatum=14 Januarie 2024 |werk=The Forward |argiefdatum=29 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240629034642/https://forward.com/news/575687/anti-defamation-league-adl-antisemitism-count-anti-zionism/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Varkiani |voornaam=Adrienne Mahsa |datum=11 Januarie 2024 |titel=ADL Officially Admits It Counts Pro-Palestine Activism as Antisemitic |url=https://newrepublic.com/post/177993/adl-abandons-pretense-tracking-antisemitism-honestly-palestine-rallies |besoekdatum=15 Mei 2026 |werk=The New Republic |issn=0028-6583}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Chavez |voornaam=Nicole |datum=10 Januarie 2024 |titel=ADL records more than 3,200 antisemitic incidents since start of Israel-Hamas war |url=https://www.cnn.com/2024/01/10/us/adl-antisemitism-reports-soar-reaj/index.html |besoekdatum=5 April 2024 |webwerf=CNN |argiefdatum=5 April 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240405071238/https://www.cnn.com/2024/01/10/us/adl-antisemitism-reports-soar-reaj/index.html |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het antioorlogse betogings wat deur Joodse groepe gelei is, waaronder Jewish Voice for Peace en IfNotNow, as "anti-Israel" geklassifiseer en die betogings in 'n databasis opgeneem wat stygende antisemitisme in die Verenigde State dokumenteer. 'n ADL-personeellid het in reaksie bedank en aan ''The Guardian'' gesê: "These were Jewish people who we [as the ADL] were defaming, so that felt extremely, extremely confusing, and frustrating to me. And it makes it harder to talk about that when any criticism of Israel, or anyone who criticizes Israel, just becomes a terrorist."<ref name="Guyer-2024" /> Die ADL het in 2023 aan ''The Intercept'' gesê dat dit nie die betogings as antisemities beskou nie, maar Greenblatt het die betogende groepe as haatgroepe bestempel.<ref>{{Verwys nuus |van=Lee |voornaam=Micah |datum=11 November 2023 |titel=Anti-Defamation League Maps Jewish Peace Rallies with Antisemitic Attacks |url=https://theintercept.com/2023/11/11/palestine-israel-protests-ceasefire-antisemitic/ |werk=The Intercept |besoekdatum=12 November 2023 |argiefdatum=12 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231112091414/https://theintercept.com/2023/11/11/palestine-israel-protests-ceasefire-antisemitic/ |url-status=lewend}}</ref> Voormalige personeel het in 2023 aan ''The Daily Beast'' van meningsverskille binne die ADL vertel oor die toenemende gelykstelling van anti-Sionisme en antisemitisme, en oor Greenblatt se oproepe om pro-Palestynse organisasies wat volgens hom terreurgroepe gesteun het, te verban en te ondersoek.<ref>{{Verwys nuus |van=Weill |voornaam=Kelly |datum=22 November 2023 |titel=Dissent Over Zionism Is Splitting the ADL From Within: Ex-Staff |werk=The Daily Beast |url=https://www.thedailybeast.com/anti-defamation-league-ex-staff-decry-ceo-jonathan-greenblatts-stance-on-ceasefire-rallies |besoekdatum=27 November 2023 |argiefdatum=27 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231127071537/https://www.thedailybeast.com/anti-defamation-league-ex-staff-decry-ceo-jonathan-greenblatts-stance-on-ceasefire-rallies |url-status=lewend}}</ref><ref name="Dickson-2023" /><ref>{{Verwys web |url=https://theintercept.com/2024/02/21/adl-palestine-terrorism-legislation |titel=How the ADL's Anti-Palestinian Advocacy Helped Shape US Terror Laws |werk=The Intercept |besoekdatum=23 Maart 2024 |datum=21 Februarie 2024 |argiefdatum=23 Maart 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240323100011/https://theintercept.com/2024/02/21/adl-palestine-terrorism-legislation/ |url-status=lewend}}</ref> Twee ADL-personeellede het in die begin van 2024 in reaksie op sy pro-Israel-voorspraak tydens die oorlog die groep verlaat.<ref name="Guyer-2024" /> Die ADL het 'n resolusie van die Amerikaanse Kongres van 5 Desember 2023 gesteun wat anti-Sionisme as antisemitisme beskryf het.<ref name="Guyer-2024" /> Die ADL en "many other Jewish establishment organizations" het volgens ''The Guardian'' veldtog gevoer dat regerings die International Holocaust Remembrance Alliance se definisie van antisemitisme aanneem, wat anti-Sionisme en sommige vorme van kritiek op Israel as antisemities beskryf.<ref name="Guyer-2024" /> Die Nexus-taakgroep kritiseer die ADL se standpunt dat anti-Sionisme antisemitisme is.<ref>{{Verwys web |van=Jacoby |voornaam=Jonathan |datum=4 Mei 2022 |titel=Is it antisemitic to be anti-Zionist? |url=https://blogs.timesofisrael.com/is-it-antisemitic-to-be-anti-zionist/ |besoekdatum=20 Junie 2024 |webwerf=The Times of Israel |argiefdatum=20 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240620120653/https://blogs.timesofisrael.com/is-it-antisemitic-to-be-anti-zionist/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Jacoby |voornaam=Jonathan |datum=18 Januarie 2024 |titel=An open letter to Jonathan Greenblatt, National Director and CEO of the ADL |url=https://blogs.timesofisrael.com/an-open-letter-to-jonathan-greenblatt-national-director-and-ceo-of-the-adl/ |besoekdatum=20 Junie 2024 |webwerf=The Times of Israel |argiefdatum=3 Maart 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240303100640/https://blogs.timesofisrael.com/an-open-letter-to-jonathan-greenblatt-national-director-and-ceo-of-the-adl/ |url-status=lewend}}</ref> Kritici van die ADL het gesê dat sulke voorspraak vir Israel die groep se werk teen ekstremisme ondermyn het, en het aangevoer dat dit dele van sy historiese sending teen antisemitisme laat vaar het.<ref name="Guyer-2024" /> James Bamford het in 2024 in ''The Nation'' gesê dat "the ADL's priority today remains—as it has for decades—going after Americans who are simply opposed to Israel's endless occupation and oppression of Palestinians", en het gekritiseer wat hy as Amerikaanse mediahuise beskryf het wat ADL-verslae oor antisemitisme onkrities gebruik.<ref name="The Nation-2024" /> Die geskiedkundige van die Midde-Ooste Asaf Romirowsky het gesê dat die ADL se duidelike standpunt oor antisemitisme nie aan die "orthodoxy of the day" voldoen nie, en dat dit daartoe gelei het dat die groep, wie se doel dit is om antisemitisme te beveg, in diskrediet gebring is.<ref name="Bandler-2024" /> Jay Michaelson voer aan: "When the Anti-Defamation League redefines the term 'antisemitism' to include any anti-Zionist protest, its own data — which used to be the authoritative reference for tracking this noxious bigotry — now becomes unreliable."<ref>{{Verwys web |url=https://forward.com/opinion/642246/walz-shapiro-vp-antisemitism-baiting-kamala-harris/ |titel=Responding to Walz pick, the Right resorts to antisemitism-baiting |datum=8 Augustus 2024 |webwerf=The Forward |van=Michaelson |voornaam=Jay |aanhaling=First, it cheapens the term, rendering it almost meaningless. When the Anti-Defamation League redefines the term 'antisemitism' to include any anti-Zionist protest, its own data – which used to be the authoritative reference for tracking this noxious bigotry – now becomes unreliable.}}</ref> Jonathan Jacoby van die Nexus Project het die ADL se uitbeelding van linkse antisemitisme as 'n "mortal danger" gekritiseer: "This obfuscation of right- and left-wing antisemitism is a grave mistake. It... detracts from the critical role ADL and other groups play in countering right-wing antisemites, from Marjorie Taylor Greene to Kanye West to Donald Trump."<ref>{{Verwys nuus |van=Jacoby |voornaam=Jonathan |datum=26 Oktober 2022 |titel=The mistake in equating right-wing and left-wing antisemitism |url=https://forward.com/opinion/522629/the-mistake-in-equating-right-wing-and-left-wing-antisemitism/ |besoekdatum=20 Junie 2024 |werk=The Forward |argiefdatum=1 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240501092316/https://forward.com/opinion/522629/the-mistake-in-equating-right-wing-and-left-wing-antisemitism/ |url-status=lewend}}</ref> === Nuwe antisemitisme === Die ADL-prokureur Arnold Forster en die nasionale direkteur Benjamin Epstein het in 1974 die boek ''The New Anti-Semitism'' gepubliseer. Hulle het kommer uitgespreek oor wat hulle as nuwe verskynings van antisemitisme beskryf het wat van radikaal linkse, radikaal regse en pro-Arabiese figure in die Verenigde State gekom het.<ref>{{Verwys boek |van1=Forster |voornaam1=Arnold |van2=Epstein |voornaam2=Benjamin |titel=The New Anti-Semitism |uitgewer=McGraw-Hill |jaar=1974 |bladsy=165}} Sien byvoorbeeld die hoofstukke met die titels "Gerald Smith's Road" (bl. 19-48), "The Radical Right" (bl. 285-296), "Arabs and Pro-Arabs" (bl. 155-174) en "The Radical Left" (bl. 125-154).</ref> Forster en Epstein het aangevoer dat radikaal linkse antisemitisme die vorm van onverskilligheid teenoor die Joodse volk se vrese, apatie in die hantering van vooroordeel teen Jode, en 'n onvermoë om die belang van Israel vir Joodse oorlewing te begryp, aangeneem het.<ref>{{Verwys boek |van1=Forster |voornaam1=Arnold |van2=Epstein |voornaam2=Benjamin |titel=The New Anti-Semitism |uitgewer=McGraw-Hill |jaar=1974 |bladsy=324}}</ref> 'n Latere boek, ''The Real Anti-Semitism in America'', wat in 1982 gepubliseer is, is deur die ADL se nasionale leier Nathan Perlmutter en sy vrou, Ruth Ann Perlmutter, geskryf.<ref name="Jewish Telegraphic Agency-1987" /> Earl Raab, stigtersdirekteur van die Nathan Perlmutter Institute for Jewish Advocacy aan die Brandeis-universiteit, het in 1974 in 'n resensie van Forster en Epstein se werk vir die neokonserwatiewe tydskrif ''Commentary'' saamgestem dat 'n "new anti-Semitism" wel in Amerika na vore kom in die vorm van teenkanting teen die vermeende kollektiewe regte van die Joodse volk, maar Raab het Forster en Epstein gekritiseer omdat hulle "stretch[ed] the word in practice to mean anti-Israel bias in general".<ref name="Raab-1974">{{Verwys tydskrif |van=Raab |voornaam=Earl |datum=Mei 1974 |titel=Is there a New Anti-Semitism? |url=https://www.commentary.org/articles/earl-raab-2/is-there-a-new-anti-semitism/ |url-status=lewend |tydskrif=Commentary |bladsye=53-54 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211201144943/https://www.commentary.org/articles/earl-raab-2/is-there-a-new-anti-semitism/ |argiefdatum=1 Desember 2021}}</ref> Allan Brownfeld, 'n rubriekskrywer van ''The Lincoln Review'', het in 1987 in die ''Journal of Palestine Studies'' geskryf dat Forster en Epstein se nuwe definisie van antisemitisme die begrip trivialiseer deur dit in "a form of political blackmail" en "a weapon with which to silence any criticism of either Israel or US policy in the Middle East" te verander,<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Brownfeld |voornaam=Allan |jaar=1987 |titel=Anti-Semitism: Its Changing Meaning |vaktydskrif=Journal of Palestine Studies |uitgewer=Institute for Palestine Studies |volume=16 |nommer=3 |bladsye=53-67 |doi=10.2307/2536789 |issn=1533-8614 |jstor=2536789}}</ref> terwyl Edward S. Shapiro in ''A Time for Healing: American Jewry Since World War II'' geskryf het: "Forster and Epstein implied that the new antisemitism was the inability of Gentiles to love Jews and Israel enough."<ref>{{Verwys boek |van=Shapiro |voornaam=Edward S. |url=https://archive.org/details/isbn_9780801843471/page/47 |titel=A Time for Healing: American Jewry Since World War II |uitgewer=Johns Hopkins University Press |jaar=1992 |isbn=0-8018-4347-2 |bladsy=47}}</ref> Norman Finkelstein het in 2005 geskryf dat organisasies soos die Anti-Defamation League sedert die 1970's met tussenposes aanklagte van nuwe antisemitisme na vore gebring het, "not to fight antisemitism, but rather to exploit the historical suffering of Jews in order to immunize Israel against criticism".<ref>{{Verwys boek |van=Finkelstein |voornaam=Norman |titel=Beyond Chutzpah: On the Misuse of Anti-Semitism and the Abuse of History |uitgewer=University of California Press |jaar=2005 |bladsye=21-22}}</ref> ''[[The Washington Post]]'' het in 2006 berig dat die ADL Finkelstein oor die jare herhaaldelik daarvan beskuldig het dat hy 'n "Holocaust denier" is, en dat "these charges have proved baseless".<ref>{{Verwys nuus |van=Powell |voornaam=Michael |datum=9 Oktober 2006 |titel=In N.Y., Sparks Fly Over Israel Criticism |bladsye=A03 |koerant=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/08/AR2006100800817.html |url-status=lewend |besoekdatum=24 Augustus 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170821144329/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/08/AR2006100800817.html |argiefdatum=21 Augustus 2017}}</ref>{{Voetnota|Die ADL se webwerf beskryf Finkelstein as "an anti-Israel academic whose career has been marked by a vitriolic hatred of Zionism and Israel",<ref>{{Verwys web |titel=Former Depaul Professor, Norman Finkelstein to Speak at KinderUSA Fundraiser |url=https://chicago.adl.org/former-depaul-professor-norman-finkelstein-to-speak-at-kinderusa-fundraiser/ |besoekdatum=9 Julie 2023 |uitgewer=ADL Chicago |argief-url=https://web.archive.org/web/20230709214021/https://chicago.adl.org/former-depaul-professor-norman-finkelstein-to-speak-at-kinderusa-fundraiser/ |argiefdatum= 9 Julie 2023 |url-status=dead}}</ref> "anti-Israel academic",<ref>{{Verwys web |datum=17 November 2022 |titel=Jewish Voice for Peace (JVP): What You Need to Know |url=https://www.adl.org/resources/blog/jewish-voice-peace-jvp-what-you-need-know |besoekdatum=9 Julie 2023 |webwerf=ADL |argiefdatum=9 Julie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230709214021/https://www.adl.org/resources/blog/jewish-voice-peace-jvp-what-you-need-know |url-status=lewend}}</ref> "political scientist"<ref>{{Verwys web |datum=27 Februarie 2020 |titel=Antisemitism Uncovered: Myth – Jews Use Christian Blood for Religious Rituals |url=https://antisemitism.adl.org/blood/ |besoekdatum=9 Julie 2023 |webwerf=Antisemitism Uncovered |argiefdatum=9 Julie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230709214021/https://antisemitism.adl.org/blood/ |url-status=lewend}}</ref> en "an anti-Israel speaker".<ref>{{Verwys web |datum=22 Januarie 2014 |titel=Ron Unz: Controversial Writer and Funder of Anti-israel Activists |url=https://www.adl.org/resources/news/ron-unz-controversial-writer-and-funder-anti-israel-activists |besoekdatum=9 Julie 2023 |webwerf=ADL |argiefdatum=9 Julie 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230709214022/https://www.adl.org/resources/news/ron-unz-controversial-writer-and-funder-anti-israel-activists |url-status=lewend}}</ref>}} === Besnydenis === Die ADL het hom verset teen pogings in die Verenigde State en in Europa om die [[besnydenis]] van minderjariges te verbied, op grond van ouerlike en godsdiensvryheid, met verwysing na die belang van besnydenis in die Judaïsme en die Islam.<ref>{{Verwys web |van1=Madrid |voornaam1=Carolina |titel=Jews, Muslims sue to block referendum on circumcision |url=https://www.reuters.com/article/us-circumcision-sanfrancisco-idUSTRE75M05120110623 |webwerf=Reuters |besoekdatum=22 September 2020 |datum=22 Junie 2011 |argiefdatum=1 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201001214734/https://www.reuters.com/article/us-circumcision-sanfrancisco-idUSTRE75M05120110623 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Harkov |voornaam1=Lahav |titel=Germany must pass law to protect circumcision |url=https://www.jpost.com/National-News/Germany-must-pass-law-to-protect-circumcision |werk=The Jerusalem Post |besoekdatum=22 September 2020 |datum=27 Junie 2012 |argiefdatum=1 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201001183134/https://www.jpost.com/National-News/Germany-must-pass-law-to-protect-circumcision |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het ook spesifieke gevalle van beeldmateriaal teen besnydenis gekritiseer, soos 'n spotprent teen besnydenis in die Noorse koerant ''{{Lang|no|Dagbladet}}''<ref>{{Verwys nuus |titel=Jewish organizations slam circumcision cartoon |url=https://www.jpost.com/jewish-world/jewish-news/jewish-organizations-slam-circumcision-cartoon-314819 |koerant=The Jerusalem Post |besoekdatum=22 September 2020 |datum=30 Mei 2013 |argiefdatum=12 November 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201112034402/https://www.jpost.com/Jewish-World/Jewish-News/Jewish-organizations-slam-circumcision-cartoon-314819 |url-status=lewend |agentskap=Jewish Telegraphic Agency}}</ref> en die strokiesboek ''Foreskin Man''. Oor laasgenoemde het die medestreekdirekteur Nancy Appel gesê dat goeie mense oor die vraagstuk van besnydenis kan verskil, maar dat dit onaanvaarbaar is om antisemitiese beeldmateriaal in die debat te gebruik.<ref>{{Verwys nuus |van1=Oster |voornaam1=Marcy |titel=Anti-circumcision cartoon called anti-Semitic |url=https://www.jta.org/2011/06/06/united-states/anti-circumcision-cartoon-called-anti-semitic |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |besoekdatum=22 September 2020 |datum=6 Junie 2011 |argiefdatum=26 Januarie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210126124919/https://www.jta.org/2011/06/06/united-states/anti-circumcision-cartoon-called-anti-semitic |url-status=lewend}}</ref> Greenblatt het in 2018 'n brief oor 'n voorgestelde verbod op die besnydenis van babas in daardie land aan die Yslandse parlement gestuur, en aangevoer dat die verbod weens besnydenis se godsdienstige betekenis en gesondheidsvoordele verwerp moet word. Greenblatt het ook gesê dat as die verbod slaag, die ADL oor enige viering deur antisemiete en ander ekstremiste verslag sou doen, en het beweer dat dit toerisme sou afskrik en Ysland se ekonomie sou skaad.<ref>{{Verwys web |van1=Greenblatt |voornaam1=Jonathan A. |titel=Comments regarding: Þingskjal: 183–114. mál Umsögn um breytingu á almennum hegningarlögum nr. 19/1940 (bann við umskurði drengja) |taal=is |url=https://www.althingi.is/altext/erindi/148/148-787.pdf |webwerf=Alþingi |besoekdatum=26 Augustus 2020 |argiefdatum=22 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200922093925/https://www.althingi.is/altext/erindi/148/148-787.pdf |url-status=lewend}}</ref> Die ''Reykjavík Grapevine'' het dié brief as 'n dreigement beskryf.<ref>{{Verwys web |van1=Demurtas |voornaam1=Alice |titel=American Anti-Defamation League Threatens Iceland Because Of Circumcision Ban |url=https://grapevine.is/news/2018/03/22/american-anti-defamation-league-speaks-up-about-circumcision-ban/ |webwerf=The Reykjavík Grapevine |uitgewer=Fröken |besoekdatum=25 Augustus 2020 |datum=22 Maart 2018 |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712222106/https://grapevine.is/news/2018/03/22/american-anti-defamation-league-speaks-up-about-circumcision-ban/ |url-status=lewend}}</ref> === Federale en staatswetgewing === Die ADL was een van die leidende organisasies wat dertien jaar lank, uiteindelik met welslae, vir die Matthew Shepard and James Byrd Jr. Hate Crimes Prevention Act veldtog gevoer het.<ref>{{Verwys web |url=https://law.duke.edu/news/michael-lieberman-81/ |titel=Michael Lieberman '81 |webwerf=Duke Law News Releases |besoekdatum=28 Maart 2020 |argiefdatum=28 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200328193846/https://law.duke.edu/news/michael-lieberman-81/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.justice.gov/opa/pr/attorney-general-loretta-e-lynch-hosts-63rd-annual-attorney-general-awards-honoring |titel=Attorney General Loretta E. Lynch Hosts the 63rd Annual Attorney General Awards Honoring Department Employees and Others For Their Service |datum=21 Oktober 2015 |tipe=Persverklaring van die Amerikaanse Departement van Justisie |besoekdatum=28 Maart 2020 |argiefdatum=28 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200328193740/https://www.justice.gov/opa/pr/attorney-general-loretta-e-lynch-hosts-63rd-annual-attorney-general-awards-honoring |url-status=lewend}}</ref> Die vertraging in die aanneming van daardie wet het gesentreer om die insluiting van die term "seksuele oriëntasie" as een van die gronde waarop 'n misdaad as 'n haatmisdaad beskou kon word.<ref>{{Verwys web |url=https://abcnews.go.com/US/year-blaze-bernsteins-killing-parents-turn-alleged-hate/story?id=59754707 |titel=1 year after Blaze Bernstein's killing, parents look to turn alleged hate crime into 'movement of hope' |webwerf=ABC News |datum=30 Desember 2018 |besoekdatum=1 April 2020 |argiefdatum=29 April 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200429033814/https://abcnews.go.com/US/year-blaze-bernsteins-killing-parents-turn-alleged-hate/story?id=59754707 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het ook in die 1980's die modelwetgewing oor haatmisdade opgestel; dit dien as model vir die wetgewing wat 'n meerderheid state aangeneem het.<ref>{{Verwys vaktydskrif |url=https://www.thenation.com/article/archive/hate-crime-laws-dont-prevent-violence-against-lgbt-people/ |titel=Hate Crime Laws Don't Prevent Violence Against LGBT People: So why do many LGBT people, and others, feel so deeply about the need to have them? |vaktydskrif=The Nation |datum=2 Oktober 2013 |van1=Bronski |voornaam1=Michael |van2=Pellegrini |voornaam2=Ann |van3=Amico |voornaam3=Michael |besoekdatum=29 Maart 2020 |argiefdatum=29 Maart 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200329163617/https://www.thenation.com/article/archive/hate-crime-laws-dont-prevent-violence-against-lgbt-people/ |url-status=lewend}}</ref> Tydens 'n verhoor in 2010 oor Florida se Huiswetsontwerp 11 (Crimes Against Homeless Persons), wat die lys van misdrywe wat in Florida as haatmisdade beskou word, sou hersien deur 'n persoon se status as haweloos daarby te voeg,<ref>{{Verwys web |titel=HB 11 – Crimes Against Homeless Persons |url=http://flhouse.gov/Sections/Bills/billsdetail.aspx?BillId=42143& |besoekdatum=22 April 2010 |argiefdatum=21 Julie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110721040919/http://flhouse.gov/Sections/Bills/billsdetail.aspx?BillId=42143&l |uitgewer=Florida House of Representatives |url-status=lewend}}</ref> het die liga teen die wetsontwerp gelobby, wat daarna met 80 teen 28 stemme in die Huis aangeneem en na die Senaat gestuur is,<ref>{{Verwys web |titel=HB 11 Apr 20 2010 – Voting record |uitgewer=Florida House of Representatives |url=http://flhouse.gov/Sections/Bills/floorvote.aspx?VoteId=10836&BillId=42143& |besoekdatum=22 April 2010 |argiefdatum=21 Julie 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20110721040957/http://flhouse.gov/Sections/Bills/floorvote.aspx?VoteId=10836&BillId=42143& |url-status=lewend}}</ref> en die standpunt ingeneem dat die byvoeging van meer kategorieë by die lys die doeltreffendheid van die wet, wat reeds ras, godsdiens, seksuele oriëntasie, gestremdheid en ouderdom insluit, sou verwater.<ref>{{Verwys web |titel=Homeless could be added to Florida's hate crimes law |webwerf=Miami Herald |url=http://www.miamiherald.com/2010/04/21/1589541/homeless-could-be-added-to-floridas.html |besoekdatum=22 April 2010 |voornaam=Lee |van=Logan |aanhaling=During a committee hearing on the bill, the Anti-Defamation League spoke against the bill, arguing that adding more categories to the hate crimes law would dilute its effect. But lawmakers were swayed by arguments in favor of protecting the homeless.}}</ref> Die ADL het die Comprehensive Immigration Reform Act en die DREAM Act gesteun, wat voorwaardelike permanente verblyf sou gee aan sekere ongedokumenteerde immigrante van goeie sedelike inbors wat aan Amerikaanse hoërskole gegradueer het, as minderjariges in die Verenigde State aangekom het en vir minstens vyf jaar voor die inwerkingstelling van die wetsontwerp aaneenlopend in die land gewoon het.<ref>{{Verwys nuus |titel=Afirman que con el debate de reforma migratoria subieron los crímenes de odio |uitgewer=EFE News Services |datum=25 Januarie 2013 |taal=es |aanhaling=La Liga Antidifamación Judía ( ADL ) aseguró hoy que desde que se inició el debate sobre una reforma migratoria integral en Estados Unidos se ha registrado un aumento de los crímenes de odio contra los hispanos. ... Por su parte, el director del Departamento de Asuntos Legales de ADL, Steven Freeman, dijo a Efe que esta organización aboga por una reforma migratoria integral y el Dream Act}}</ref> === Universiteitskursusse en studente-organisasies === Die ADL het in die begin van 2023 sonder welslae druk op Bard College uitgeoefen om 'n kursus met die naam "Apartheid in Israel-Palestine", wat deur die Jerusalem-navorser Nathan Thrall aangebied is, te staak. 'n Israeliese konsul het ook teen die kursus beswaar gemaak. Bard se rektor, Leon Botstein, het die telefoongesprek met die ADL se hoof- uitvoerende beampte Greenblatt as "not civil" beskryf.<ref>{{Verwys nuus |van=McGreal |voornaam=Chris |datum=8 November 2023 |titel=Israeli diplomat pressured US college to drop course on 'apartheid' debate |werk=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/08/israeli-diplomat-bard-college-apartheid-debate |besoekdatum=11 November 2023 |issn=0261-3077 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214729/https://www.theguardian.com/us-news/2023/nov/08/israeli-diplomat-bard-college-apartheid-debate |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in Oktober 2023 briewe aan byna tweehonderd universiteitsrektore gestuur waarin dit die takke van Students for Justice in Palestine (SJP) veroordeel, universiteitsrektore aangemoedig het om die takke te ondersoek en beweer het dat SJP dalk Hamas befonds of geld van Hamas ontvang.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Green |voornaam=Emma |datum=15 Desember 2023 |titel=How a Student Group Is Politicizing a Generation on Palestine |tydskrif=The New Yorker |url=https://www.newyorker.com/news/annals-of-education/how-a-generation-is-being-politicized-on-palestine |besoekdatum=18 Desember 2023 |issn=0028-792X |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621214729/https://www.newyorker.com/news/annals-of-education/how-a-generation-is-being-politicized-on-palestine |url-status=lewend}}</ref> Die nasionale SJP het die ADL se bewerings ontken.<ref>{{Verwys web |van=Valinsky |voornaam=Jordan |datum=27 Oktober 2023 |titel=Anti-Defamation League accuses pro-Palestine student groups of siding with terrorism |url=https://www.cnn.com/2023/10/27/business/adl-open-letter-colleges-spj/index.html |besoekdatum=21 Junie 2024 |webwerf=CNN |argiefdatum=6 Januarie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240106013439/https://www.cnn.com/2023/10/27/business/adl-open-letter-colleges-spj/index.html |url-status=lewend}}</ref> === Polisiëring in die Verenigde State === Die ADL se voorspraakwerk strek tot polisie-opleiding oor antisemitisme, die aanmelding van haatmisdade en vooroordeel. Die ADL het ook toekennings en eerbewyse aan verskeie mense en agentskappe in wetstoepassing gegee, waaronder Raymond Kelly en William Bratton van die NYPD,<ref name="Hutt-2021" /> die Houstonse polisiehoof Art Acevedo<ref>[https://targetednews.com/pr_disp.php?pr_id=6747056 "Anti-Defamation League Honors Houston Police Chief Art Acevedo With Gorowitz Institute Service Award"]. Targeted News Service. 3 Junie 2019.</ref> en beamptes van die St. Louis County Police Department.<ref>{{Verwys web |van=Cohn |voornaam=Robert |datum=21 Desember 2016 |titel=ADL event pays tribute to Missouri law enforcement |url=https://stljewishlight.org/opinion/adl-event-pays-tribute-to-missouri-law-enforcement/ |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=St. Louis Jewish Light |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215348/https://stljewishlight.org/opinion/adl-event-pays-tribute-to-missouri-law-enforcement/ |url-status=lewend}}</ref> 'n Ontleding van die BlueLeaks-lêers toon 'n sterk verhouding tussen die ADL en Amerikaanse wetstoepassingsagentskappe, en die ADL is een van 'n klein groepie gemeenskapsorganisasies wat opleiding verskaf of waarby wetstoepassingsbeamptes raad vra.<ref>{{Verwys nuus |van=Wilson |voornaam=Jason |datum=8 Desember 2023 |titel=US police agencies took intelligence directly from IDF, leaked files show |werk=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/us-news/2023/dec/08/us-police-agencies-idf-files-blueleaks |besoekdatum=13 Desember 2023 |issn=0261-3077 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215349/https://www.theguardian.com/us-news/2023/dec/08/us-police-agencies-idf-files-blueleaks |url-status=lewend}}</ref> ==== Afvaardigings ==== Die ADL fasiliteer Amerikaanse polisie-afvaardigings na Israel en die National Counter-Terrorism Seminar. Die fokus val op teenterrorisme, taktieke en strategieë, en leierskap. Die ADL se direkteur van wetstoepassingsinisiatiewe het die hoop uitgespreek dat die Israeliese polisie as 'n model vir die polisie in die Verenigde State beskou word, en sê dat polisiebeamptes wat aan die reise na Israel deelneem, "come back and they are Zionists". Benewens polisieagentskappe sluit die deelnemers aan die program ook leierskap van ICE, die US Marshals en die Naval Criminal Investigative Service in.<ref>{{Verwys web |van=Hartman |voornaam=Ben |datum=9 September 2015 |titel=American law enforcement learns anti-terror tactics from Israeli experts |url=https://www.jpost.com/israel-news/american-law-enforcement-delegation-learn-anti-terror-tactics-from-israeli-experts-415757 |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=The Jerusalem Post |argiefdatum=13 Desember 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231213205602/https://www.jpost.com/israel-news/american-law-enforcement-delegation-learn-anti-terror-tactics-from-israeli-experts-415757 |url-status=lewend}}</ref> Die National Counter-Terrorism Seminar het wye aandag gekry ná die onluste in Ferguson toe bekend geword het dat Timothy Fitch, voormalige hoof van die St. Louis County Police, 'n vorige deelnemer was, sowel as leiers van ander polisiemagte wat oormatige geweld en bewaking teen burgers aan die dag gelê het.<ref>{{Verwys web |van=#teamEBONY |datum=19 Augustus 2014 |titel=The Ferguson/Palestine Connection |url=https://www.ebony.com/the-fergusonpalestine-connection-403/ |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=Ebony |argiefdatum=13 Desember 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231213205603/https://www.ebony.com/the-fergusonpalestine-connection-403/ |url-status=lewend}}</ref> Veldtogte teen die reise, wat kommer oor die militarisering van die polisie aangevoer het, was in [[Vermont]]<ref>{{Verwys web |van=Keays |voornaam=Alan J. |datum=30 November 2018 |titel=State police leader backs out of training in Israel after blowback |url=http://vtdigger.org/2018/11/29/state-police-leader-backs-training-israel-blowback/ |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=VTDigger |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215350/https://vtdigger.org/2018/11/29/state-police-leader-backs-training-israel-blowback/ |url-status=lewend}}</ref> en in Durham, Noord-Carolina, suksesvol.<ref>{{Verwys web |van=Younes |voornaam=Ali |titel=US city bans police training with Israel |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/4/19/durham-first-us-city-to-ban-police-training-with-israeli-military |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=Al Jazeera |argiefdatum=13 Desember 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231213205602/https://www.aljazeera.com/news/2018/4/19/durham-first-us-city-to-ban-police-training-with-israeli-military |url-status=lewend}}</ref> Die program is in 2020 weens die gepaardgaande koste en omstredenheid onderbreek. 'n Interne memorandum het vrae oor die doel en onbedoelde uitwerking van die afvaardigings geopper en aanbeveel dat hulle heeltemal beëindig word.<ref>{{Verwys web |van1=Kane |voornaam1=Alex |van2=Levin |voornaam2=Sam |datum=17 Maart 2022 |titel=Internal ADL Memo Recommended Ending Police Delegations to Israel Amid Backlash |url=https://jewishcurrents.org/scoop-internal-adl-memo-recommended-ending-police-delegations-to-israel-amid-backlash |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=Jewish Currents |argiefdatum=15 Desember 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231215190723/https://jewishcurrents.org/scoop-internal-adl-memo-recommended-ending-police-delegations-to-israel-amid-backlash |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het aan die pers gesê dat dit van voorneme is om die program met 'n hersiene kurrikulum en evaluering voort te sit.<ref>{{Verwys web |van=Cramer |voornaam=Philissa |datum=19 Maart 2022 |titel=ADL considered scrapping its US police training trips to Israel – but decided not to |url=https://www.jpost.com/diaspora/article-701730 |besoekdatum=13 Desember 2023 |webwerf=The Jerusalem Post |argiefdatum=25 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240625033631/https://www.jpost.com/diaspora/article-701730 |url-status=lewend}}</ref> === Suid-Afrika en apartheid === Die ADL, die AJC en ander Amerikaanse Joodse groepe het [[Nelson Mandela]] in 1990 gevra om sy sienings oor die Israels-Palestynse konflik toe te lig voor 'n besoek wat Mandela aan die Verenigde State beplan het. Die groepe se leiers het gesê dat hulle oor die moontlikheid van betogings bekommerd was omdat Mandela die voorsitter van die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]], [[Jasser Arafat]], en die Libiese president [[Moeammar al-Ghaddafi]] omarm het. Die ADL het gesê dat dit "disturbed and pained" was deur aanmerkings wat Mandela vroeër daardie jaar in 'n vergadering met die PLO-leier Jasser Arafat gemaak het.<ref>{{Verwys nuus |titel=Jewish Groups Question ANC Leader Over Israel |koerant=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1990/06/09/jewish-groups-question-anc-leader-over-israel/eef75c4e-73fd-46dd-92cc-a0db57caf6cb/ |besoekdatum=26 Maart 2023 |argiefdatum=19 Julie 2022 |argief-url=https://web.archive.org/web/20220719020859/https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1990/06/09/jewish-groups-question-anc-leader-over-israel/eef75c4e-73fd-46dd-92cc-a0db57caf6cb/ |url-status=lewend}}</ref> Mandela het in [[Genève]] met 'n groep Amerikaanse Joodse leiers vergader, onder andere met die ADL-direkteur Abe Foxman. By die geleentheid het Mandela waardering vir Suid-Afrikaanse Jode uitgespreek wat hulle teen [[apartheid]] verset het; hy het die vorige Israeliese leier [[Golda Meir]] vir haar teenkanting teen apartheid geprys, sowel as [[Menachem Begin]] se boek ''The Revolt'', en gesê dat die staat Israel 'n "right to exist within the pre-1967 borders" het.<ref>{{Verwys web |datum=11 Junie 1990 |titel=Mandela Regrets Offending Jews, Says He is Ready to Visit Israel |url=https://www.jta.org/archive/mandela-regrets-offending-jews-says-he-is-ready-to-visit-israel |besoekdatum=26 Maart 2023 |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=26 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230326192216/https://www.jta.org/archive/mandela-regrets-offending-jews-says-he-is-ready-to-visit-israel |url-status=lewend}}</ref> Sasha Polakow-Suransky het die ADL in sy boek ''The Unspoken Alliance'' van 2010 gekritiseer omdat dit die privaat spioen Roy Bullock aangestel het om inligting oor die anti-apartheidsbeweging in die Verenigde State in te samel.<ref>{{Verwys web |van=Kane |voornaam=Alex |datum=29 Desember 2021 |titel=Desmond Tutu's Lifelong Struggle Against Apartheid |url=https://jewishcurrents.org/desmond-tutus-lifelong-struggle-against-apartheid |besoekdatum=27 Maart 2023 |webwerf=Jewish Currents |argiefdatum=28 Maart 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230328023022/https://jewishcurrents.org/desmond-tutus-lifelong-struggle-against-apartheid |url-status=lewend}}</ref> Glenn Frankel het in 'n stuk oor die boek gesê dat die ADL in die 1980's "participated in a blatant propaganda campaign against Nelson Mandela and the ANC", maar dat dit sy houding teenoor Mandela omstreeks 1990 verander het en dat Foxman hom 'n held genoem het.<ref name="Frankel-2010" /> Die Suid-Afrikaans gebore Israeliese joernalis Benjamin Pogrund het in 'n resensie van ''The Unspoken Alliance'' vir ''The Jewish Chronicle'' gesê dat die ADL en Suid-Afrika se Joodse Raad van Afgevaardigdes "played toadying and inglorious roles over the years in defending Israel's ties and in support of the apartheid government".<ref name="Pogrund-2010" /> === Wikipedia === Die ADL het 'n eenheid wat hom aan [[Wikipedia]] wy.<ref name="Kuttner-2026">{{Verwys web |van=Kuttner |voornaam=Robert |datum=10 Maart 2026 |titel=Antisemitism, Israel, and Jewish Identity |url=https://prospect.org/2026/03/10/antisemitism-israel-jewish-identity-adl-wikipedia/ |besoekdatum=19 Maart 2026 |webwerf=The American Prospect |taal=en}}</ref> Die ADL het in 2025 'n verslag gepubliseer waarin dit gesê het dat dit "widespread antisemitic and anti-Israel bias on Wikipedia, including clear evidence of a coordinated campaign to manipulate Wikipedia's content related to the Israeli–Palestinian conflict" gevind het.<ref>{{Verwys web |van=Duffy |voornaam=Clare |datum=20 Maart 2025 |titel=The ADL says Wikipedia contains antisemitic bias – the latest move in a dispute over how the Israel-Gaza conflict is represented on the site |werk=CNN Business |url=https://www.cnn.com/2025/03/20/tech/wikipedia-adl-report-antisemitism-bias |besoekdatum=19 Maart 2026 |taal=en}}</ref><ref name="Kuttner-2026" /> Die geskiedkundige Shira Klein het die ADL-verslag, wat haar werk aangehaal het om Wikipedia van antisemitisme te beskuldig, gekritiseer en gesê dat die verslag "had nothing to do with antisemitism, and everything to do with controlling the narrative about Israel".<ref>{{Verwys nuus |van1=Klein |voornaam1=Shira |datum=16 Mei 2025 |titel=Is Wikipedia a cesspool of antisemitism? Don't trust the ADL's answer |url=https://forward.com/opinion/720601/wikipedia-antisemitism-adl-israeli-palestinian-conflict/ |besoekdatum=17 Mei 2025 |werk=The Forward |taal=en}}</ref> === Ander === Die ADL het in Oktober 2010 uitlatings van Ovadia Yosef veroordeel dat die enigste doel van nie-Jode is om die Jode te dien.<ref>{{Verwys nuus |van=Mozgovaya |voornaam=Natasha |titel=ADL slams Shas spiritual leader for saying non-Jews 'were born to serve Jews' |url=https://www.haaretz.com/jewish-world/adl-slams-shas-spiritual-leader-for-saying-non-jews-were-born-to-serve-jews-1.320235 |werk=Haaretz |datum=20 Oktober 2010 |besoekdatum=21 Oktober 2010 |argiefdatum=4 Oktober 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20111004155828/http://www.haaretz.com/jewish-world/adl-slams-shas-spiritual-leader-for-saying-non-jews-were-born-to-serve-jews-1.320235 |url-status=dood |url-toegang=intekening}}</ref> == Betrekkinge met godsdienstige en etniese groepe == === Betrekkinge met Afro-Amerikaners === Die ADL was in die 1970's 'n standvastige teenstander van [[Regstellende aksie|regstellende aksie]], en sy destydse leier Perlmutter was een van die nasionale figure in die teenkanting.<ref name="Jewish Telegraphic Agency-2003" /> Dit het 'n ''amicus curiae''-betoog ter ondersteuning van Allan Bakke ingedien, die wit student in die rigtinggewende Hooggeregshofsaak ''Regents of the University of California v. Bakke'' van 1978 wat rassekwotas vir universiteitstudente ongeldig verklaar het.<ref>{{Verwys web |datum=29 Junie 1978 |titel=Jewish Organizations Hail Court Ruling in Bakke Case; Say It Vindicates Their Stand Against Quotas |url=https://www.jta.org/archive/jewish-organizations-hail-court-ruling-in-bakke-case-say-it-vindicates-their-stand-against-quotas |besoekdatum=1 April 2023 |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=1 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230401221815/https://www.jta.org/archive/jewish-organizations-hail-court-ruling-in-bakke-case-say-it-vindicates-their-stand-against-quotas |url-status=lewend}}</ref> Daar is gesê dat verskille oor dié en ander vraagstukke in die 1970's tot 'n skeuring tussen Joodse en Afro-Amerikaanse groepe gelei het.<ref name="Jewish Telegraphic Agency-2003" /> In die rigtinggewende Hooggeregshofsaak ''Grutter v. Bollinger'' van 2003 het die ADL 'n betoog ingedien wat die [[Universiteit van Michigan]] se program vir regstellende aksie teengestaan het, maar sy betoog het nie voorgestel dat regstellende aksie heeltemal beëindig word nie; die ADL het eerder aangevoer dat ras "may appropriately be considered in the admissions process", maar met geen groter gewig as ander eienskappe van aansoekers nie.<ref name="Jewish Telegraphic Agency-2003">{{Verwys web |datum=29 Januarie 2003 |titel=Jews temper views on affirmative action |url=https://www.jta.org/2003/01/29/lifestyle/jews-temper-views-on-affirmative-action |besoekdatum=1 April 2023 |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=1 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230401221813/https://www.jta.org/2003/01/29/lifestyle/jews-temper-views-on-affirmative-action |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |url=https://www.adl.org/resources/amicus-brief/grutter-v-bollinger |titel=Grutter v. Bollinger |uitgewer=Anti-Defamation League |besoekdatum=1 April 2023 |argiefdatum=1 April 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230401221812/https://www.adl.org/resources/amicus-brief/grutter-v-bollinger |url-status=lewend}}</ref> ''The Boston Globe'' het in 1984 berig dat die destydse ADL-nasionale direkteur Nathan Perlmutter gesê het dat eerwaarde [[Jesse Jackson]] sr. antisemities is nadat Jackson na New York as "Hymietown" verwys het.<ref>{{Verwys vaktydskrif |voornaam=Fay |van=Joyce |datum=23 Februarie 1984 |titel=Post Reaffirms Report On Jackson Comment |vaktydskrif=The New York Times |bladsy=13 |url=https://www.nytimes.com/1984/02/27/us/jackson-admits-saying-hymie-and-apologizes-at-a-synagogue.html |besoekdatum=5 Februarie 2017 |argiefdatum=10 Desember 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20081210101315/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0E10FB3B5D0C708EDDAB0894DC484D81 |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys vaktydskrif |voornaam=Fay |van=Joyce |datum=27 Februarie 1984 |titel=Jackson Admits Saying 'Hymie' And Apologizes At A Synagogue |vaktydskrif=The New York Times |bladsy=16 |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30A14F83C5D0C748EDDAB0894DC484D81 |besoekdatum=5 Februarie 2017 |argiefdatum=10 Desember 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20081210101255/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30A14F83C5D0C748EDDAB0894DC484D81 |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het die rolprentregisseur [[Spike Lee]] oor sy uitbeelding van die Joodse nagklubeienaars Moe en Josh Flatbush in sy rolprent ''Mo' Better Blues'' (1990) gekritiseer. Die ADL het gesê dat die karakterisering van die nagklubeienaars "dredge up an age-old and highly dangerous form of anti-Semitic stereotyping", en dat dit "disappointed that Spike Lee – whose success is largely due to his efforts to break down racial stereotypes and prejudice – has employed the same kind of tactics that he supposedly deplores" was.<ref>{{Verwys vaktydskrif |datum=16 Augustus 1990 |titel=Spike Lee's Jews and the Passage From Benign Cliche Into Bigotry |vaktydskrif=The New York Times |outeur=Caryn James |url=https://www.nytimes.com/1990/08/16/movies/critic-s-notebook-spike-lee-s-jews-passage-benign-cliche-into-bigotry.html |besoekdatum=27 Julie 2018 |argiefdatum=8 Julie 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180708193813/https://www.nytimes.com/1990/08/16/movies/critic-s-notebook-spike-lee-s-jews-passage-benign-cliche-into-bigotry.html |url-status=lewend}}</ref> Lee se uitbeelding het ook B'nai B'rith en ander sulke Joodse organisasies vererg, wat Lee daartoe gebring het om die kritiek in 'n meningstuk vir ''[[The New York Times]]'' aan te spreek, waar hy gesê het: "if critics are telling me that to avoid charges of anti-Semitism, all Jewish characters I write have to be model citizens, and not one can be a villain, cheat or a crook, and that no Jewish people have ever exploited black artists in the history of the entertainment industry, that's unrealistic and unfair".<ref>{{Verwys vaktydskrif |datum=22 Augustus 1990 |titel=I Am Not an Anti-Semite |vaktydskrif=The New York Times |voornaam=Spike |van=Lee |url=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/film/082290lee-editorial.html |besoekdatum=9 Junie 2020 |argiefdatum=23 Oktober 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201023112110/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/library/film/082290lee-editorial.html |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2004 die hoofvennoot van die Peace and Diversity Academy geword, 'n nuwe openbare hoërskool in New York met oorwegend swart en Spaanssprekende leerders. Die skool was deel van 'n poging onder leiding van Bloomberg om baie kleiner skole te open. Die skool is in 2014 onder New York se skole met die laagste graadsyfers aangewys.<ref>{{Verwys nuus |van1=Darville |voornaam1=Sarah |titel=City's struggling schools face another annual test: enrollment |url=https://ny.chalkbeat.org/2015/5/28/21095019/city-s-struggling-schools-face-another-annual-test-enrollment |werk=Chalkbeat New York |datum=28 Mei 2015 |besoekdatum=4 April 2021 |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712222149/https://ny.chalkbeat.org/2015/5/28/21095019/city-s-struggling-schools-face-another-annual-test-enrollment |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Wall |voornaam1=Patrick |titel=After 30-year career, founding principal reflects on his school and the city's plan to revamp it |url=https://ny.chalkbeat.org/2015/1/27/21092164/after-30-year-career-founding-principal-reflects-on-his-school-and-the-city-s-plan-to-revamp-it |werk=Chalkbeat New York |datum=27 Januarie 2015 |besoekdatum=4 April 2021 |argiefdatum=12 Julie 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210712222122/https://ny.chalkbeat.org/2015/1/27/21092164/after-30-year-career-founding-principal-reflects-on-his-school-and-the-city-s-plan-to-revamp-it |url-status=lewend}}</ref> Die ADL het in 2018 die Amerikaanse volksverteenwoordiger Danny Davis gekritiseer omdat hy Louis Farrakhan "an outstanding human being" genoem het en nie sy uitlatings oor Joodse mense veroordeel het nie.<ref>{{Verwys nuus |datum=5 Maart 2018 |voornaam=Leo |van=Giosue |titel=ADL pans congressman who won't condemn Farrakhan for lacking 'courage' |koerant=The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/Diaspora/Antisemitism/ADL-pans-congressman-who-wont-condemn-Farrakhan-for-lacking-courage-544221 |besoekdatum=15 April 2020 |argiefdatum=26 Julie 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200726075426/https://www.jpost.com/Diaspora/Antisemitism/ADL-pans-congressman-who-wont-condemn-Farrakhan-for-lacking-courage-544221 |url-status=lewend}}</ref> Davis het Farrakhan se sienings daarna veroordeel en gesê: "So let me be clear: I reject, condemn and oppose Minister Farrakhan's views and remarks regarding the Jewish people and the Jewish religion."<ref>{{Verwys web |van1=Kampeas |voornaam1=Ron |titel=Democratic congressman who praised Louis Farrakhan now denounces him |url=https://www.jta.org/2018/03/09/news-opinion/democratic-congressman-praised-louis-farrakhan-now-denounces |besoekdatum=30 Oktober 2018 |webwerf=JTA |datum=9 Maart 2018 |uitgewer=Jewish Telegraphic Agency |argiefdatum=21 November 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20181121022116/https://www.jta.org/2018/03/09/news-opinion/democratic-congressman-praised-louis-farrakhan-now-denounces |url-status=lewend}}</ref> === Intergeloofkamp === Die ADL se streekkantoor vir Nieu-Engeland het in 1996 'n geloofsgebaseerde inisiatief met die naam "The Interfaith Youth Leadership Program" gestig, beter bekend as "Camp If" of Camp Interfaith. Die kamp bring tieners van die Christelike, Joodse en Islamitiese gelowe 'n week lank byeen, waar die tieners bande smee en oor mekaar se kulture leer. Die kamp het as 'n nuwe poging na vore gekom om goeie betrekkinge tussen jonger lede van die Abrahamitiese gelowe te bevorder.<ref>{{Verwys vaktydskrif |van=Siek |voornaam=Stephanie V. |datum=6 April 2006 |titel=A different kind of camp |vaktydskrif=The Boston Globe |url=http://archive.boston.com/news/local/articles/2006/04/06/a_different_kind_of_camp/ |argiefdatum=22 Mei 2006 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20060522062202/http://www.boston.com/news/local/articles/2006/04/06/a_different_kind_of_camp/ |url-toegang=intekening}}</ref> == Ontvangs == Die ADL het oor onder meer binnelandse spioenasie kritiek in die gesig gestaar,<ref>{{Verwys nuus |van=Paddock |voornaam=Richard C. |datum=13 April 1993 |titel=New Details of Extensive ADL Spy Operation Emerge |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-04-13-mn-22383-story.html |werk=Los Angeles Times |besoekdatum=15 September 2023 |argiefdatum=12 September 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230912041843/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1993-04-13-mn-22383-story.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Bamford |voornaam=James |datum=17 November 2023 |titel=Israel's War on American Student Activists |werk=The Nation |url=https://www.thenation.com/article/world/israel-spying-american-student-activists/ |besoekdatum=20 November 2023 |issn=0027-8378 |argiefdatum=18 November 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20231118003447/https://www.thenation.com/article/world/israel-spying-american-student-activists/ |url-status=lewend}}</ref> sy vroeëre ontkenning van die [[Armeense volksmoord]], wat dit sedertdien herroep het en waaroor dit om verskoning gevra het,<ref>{{Verwys web |van1=Janbazian |voornaam1=Rupen |datum=16 Mei 2016 |titel=ADL's Official Recognition of Armenian Genocide Ends Years-Long Controversy |url=http://armenianweekly.com/2016/05/16/adl-armenian-genocide-2016/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20180104195629/https://armenianweekly.com/2016/05/16/adl-armenian-genocide-2016/ |argiefdatum=4 Januarie 2018 |besoekdatum=25 September 2019 |webwerf=The Armenian Weekly}}</ref> en sy gelykstelling van anti-Sionisme en [[antisemitisme]].<ref>{{Verwys web |url=https://www.timesofisrael.com/how-a-jewish-civil-rights-group-became-a-villain-on-the-far-left/ |titel=How a Jewish civil rights group became a villain on the far-left |van=Sales |voornaam=Ben |webwerf=Times of Israel |datum=20 April 2018 |besoekdatum=6 Desember 2018 |argiefdatum=16 Junie 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190616105822/https://www.timesofisrael.com/how-a-jewish-civil-rights-group-became-a-villain-on-the-far-left/ |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van1=Hanau |voornaam1=Shira |besoekdatum=25 September 2019 |titel=Can ADL Be A Moral Voice For Millennials? |url=https://jewishweek.timesofisrael.com/can-adl-be-a-moral-voice-for-millennials/ |webwerf=Jewish Week |datum=28 November 2018 |argiefdatum=25 September 2019 |argief-url=https://web.archive.org/web/20190925110618/https://jewishweek.timesofisrael.com/can-adl-be-a-moral-voice-for-millennials/ |url-status=lewend}}</ref> === Armeense volksmoord === Voor 2007 het die ADL die [[Armeense volksmoord]] as 'n slagting en 'n wandaad beskryf, maar nie as 'n [[volksmoord]] nie.<ref name="ADL Statement on the Armenian Genocide-2007">{{Verwys persverklaring |url=http://www.adl.org/PresRele/Mise_00/5114_00.htm |titel=ADL Statement on the Armenian Genocide |datum=21 Augustus 2007 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120720091135/http://www.adl.org/PresRele/Mise_00/5114_00.htm |argiefdatum=20 Julie 2012 |url-status=dood}}</ref> Die destydse hoof- uitvoerende beampte Foxman het hom vroeër verset teen oproepe dat die Amerikaanse regering dit as 'n volksmoord erken.<ref>{{Verwys web |van=Kurtzman |voornaam=Joey |datum=8 Julie 2007 |titel=Fire Foxman: Denying the Armenian genocide should be the last atrocity perpetrated by the ADL chief |url=http://www.jewcy.com/feature/2007-07-09/fire_foxman |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20080308081305/http://www.jewcy.com/feature/2007-07-09/fire_foxman |argiefdatum=8 Maart 2008 |besoekdatum=14 Maart 2008 |webwerf=Jewcy |uitgewer=Tablet}}</ref> Turkye handhaaf 'n standpunt van ontkenning van die Armeense volksmoord; daar is berig dat die ADL aan Turkye as 'n strategiese bondgenoot van Amerika en Israel toegegee het en regstreekse druk van die Turkse ministerie van buitelandse sake ontvang het.<ref name="Schwartz-2007" /><ref name="Kampeas-2021" /><ref>{{Verwys nuus |van=Ravid |voornaam=Barak |datum=10 Oktober 2007 |skrif-titel=he:טורקיה לישראל: עזרו לנו לעצור הכרה אמריקאית בשואה הארמנית |taal=he |koerant=Haaretz |url=https://www.haaretz.co.il/hasite/spages/911393.html |url-toegang=intekening |argief-url=https://web.archive.org/web/20090215025515/http://www.haaretz.co.il/hasite/spages/911393.html |argiefdatum=15 Februarie 2009}}</ref> In Watertown, Massachusetts, wat 'n aansienlike Armeense bevolking het, het die stadsraad in die begin van Augustus 2007 eenparig besluit om uit die ADL se "No Place for Hate"-veldtog teen diskriminasie te onttrek. Menseregtekommissies in sommige ander gemeenskappe in Massachusetts het in daaropvolgende maande ook onttrek.<ref name="Woolhouse-2007">{{Verwys nuus |van=Woolhouse |voornaam=Megan |datum=5 Desember 2007 |titel=ADL's regional leader resigns: Backers cite rift on genocide issue |werk=The Boston Globe |url=http://archive.boston.com/news/local/articles/2007/12/05/adls_regional_leader_resigns/ |url-status=lewend |besoekdatum=14 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120217152919/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/12/05/adls_regional_leader_resigns/ |argiefdatum=17 Februarie 2012}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Esker |voornaam=Sharon Tosto |titel=City recognizes Armenian genocide, suspends ADL membership |werk=Medford Transcript |url=http://medford.wickedlocal.com/x96464381 |url-status=lewend |besoekdatum=14 Mei 2018 |argief-url=https://web.archive.org/web/20180505212320/http://medford.wickedlocal.com/x96464381 |argiefdatum=5 Mei 2018}}</ref> 'n Hoofartikel in ''The Boston Globe'' het die ADL gekritiseer en gesê: "as an organization concerned about human rights, it ought to acknowledge the genocide against the Armenian people during World War I, and criticize Turkish attempts to repress the memory of this historical reality."<ref>{{Verwys nuus |datum=3 Augustus 2007 |titel=Editorial: A genocide not to be denied |werk=Boston Globe |url=http://archive.boston.com/news/globe/editorial_opinion/editorials/articles/2007/08/03/a_genocide_not_to_be_denied/ |url-status=lewend |url-toegang=intekening |besoekdatum=14 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20111104144821/http://www.boston.com/news/globe/editorial_opinion/editorials/articles/2007/08/03/a_genocide_not_to_be_denied/ |argiefdatum=4 November 2011}}</ref> Die ADL het op 17 Augustus 2007 sy streekdirekteur vir Nieu-Engeland, Andrew H. Tarsy, afgedank omdat hy van die organisasie se standpunt afgewyk het en gesê het dat die ADL die volksmoord moet erken.<ref>{{Verwys nuus |van=O'Brien |voornaam=Keith |datum=18 Augustus 2007 |titel=ADL local leader fired on Armenian issue: Genocide question sparked bitter debate |werk=The Boston Globe |url=http://archive.boston.com/news/local/articles/2007/08/18/adl_local_leader_fired_on_armenian_issue/ |url-status=lewend |besoekdatum=14 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20080517001844/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/08/18/adl_local_leader_fired_on_armenian_issue/ |argiefdatum=17 Mei 2008}}</ref> In sy "Statement on the Armenian Genocide" van 21 Augustus 2007 het die ADL die volksmoord erken, maar sy teenkanting teen kongresresolusies wat daarop gemik was om dit te erken, gehandhaaf.<ref name="ADL Statement on the Armenian Genocide-2007" /> Foxman het geskryf dat "the consequences of those actions" deur die [[Ottomaanse Ryk]] teen Armeniërs "were indeed tantamount to genocide" en "If the word genocide had existed then, they would have called it genocide".<ref>{{Verwys nuus |van=O'Brien |voornaam=Keith |datum=22 Augustus 2007 |titel=ADL chief bows to critics: Foxman cites rift, calls Armenian deaths genocide |url=http://archive.boston.com/news/local/articles/2007/08/22/adl_chief_bows_to_critics/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20080510155457/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/08/22/adl_chief_bows_to_critics/ |argiefdatum=10 Mei 2008 |besoekdatum=14 Maart 2008 |werk=The Boston Globe}}</ref><ref name="Schwartz-2007" /> Die Turkse regering het die liga se verklaring veroordeel.<ref>{{Verwys nuus |van=Levenson |voornaam=Michael |datum=24 Augustus 2007 |titel=Turkey condemns statement by ADL |werk=The Boston Globe |url=http://archive.boston.com/news/local/articles/2007/08/24/turkey_condemns_statement_by_adl/ |url-status=lewend |besoekdatum=14 Maart 2008 |argief-url=https://web.archive.org/web/20070826204901/http://www.boston.com/news/local/articles/2007/08/24/turkey_condemns_statement_by_adl/ |argiefdatum=26 Augustus 2007}}</ref> Dit is deur aktiviste en groepe gekritiseer wat vir erkenning van die volksmoord gedruk het, en wat aangevoer het dat die ADL met die kwalifikasie "tantamount" om die kwessie gedraai het en steeds teen wetgewing gekant was.<ref name="Schwartz-2007">{{Verwys nuus |van1=Schwartz |voornaam1=Penny |datum=17 Oktober 2007 |titel=Armenians push forward with ADL fight |werk=Jewish Telegraphic Agency |url=https://www.jta.org/2007/10/17/united-states/armenians-push-forward-with-adl-fight |url-status=lewend |besoekdatum=31 Maart 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200925120309/https://www.jta.org/2007/10/17/united-states/armenians-push-forward-with-adl-fight |argiefdatum=25 September 2020}}</ref> Tarsy het sy pos teruggekry,<ref>{{Verwys nuus |van=O'Brien |voornaam=Keith |datum=7 September 2007 |titel=Anti-Defamation League rehires New England director |werk=The Boston Globe |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/08/antidefamation_1.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20090831110745/http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/08/antidefamation_1.html |argiefdatum=31 Augustus 2009}}</ref> maar het daarna op 4 Desember 2007 sy bedanking ingedien.<ref name="Woolhouse-2007" /><ref>{{Verwys web |van=Axelbank |voornaam=Rachel |datum=6 Desember 2007 |titel=Tarsy Resignation Draws Mixed Emotions From Area Colleagues |url=http://www.thejewishadvocate.com/this_weeks_issue/news/?content_id=4108 |url-status=dood |argief-url=https://web.archive.org/web/20071210223450/http://www.thejewishadvocate.com/this_weeks_issue/news/?content_id=4108 |argiefdatum=10 Desember 2007 |besoekdatum=7 Januarie 2008 |uitgewer=Jewish Advocate}}</ref> Teen 2016 het die ADL by ander groepe aangesluit wat by die Kongres daarop aangedring het om 'n resolusie aan te neem wat die Armeense volksmoord erken; dit het so 'n resolusie in 2019 onderskryf.<ref name="Kampeas-2021">{{Verwys nuus |van=Kampeas |voornaam=Ron |titel=Jews didn't support the designation of the Armenian Genocide, why now? |datum=27 April 2021 |werk=The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/diaspora/jews-didnt-support-the-designation-of-the-armenian-genocide-why-now-666433 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240618170917/https://www.jpost.com/diaspora/jews-didnt-support-the-designation-of-the-armenian-genocide-why-now-666433 |argiefdatum=18 Junie 2024}}</ref><ref>{{Verwys web |titel=ADL Endorses Congressional Resolution Commemorating the Armenian Genocide |url=https://www.adl.org/resources/press-release/adl-endorses-congressional-resolution-commemorating-armenian-genocide |besoekdatum=19 Mei 2023 |uitgewer=ADL |argiefdatum=19 Mei 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20230519100321/https://www.adl.org/resources/press-release/adl-endorses-congressional-resolution-commemorating-armenian-genocide |url-status=lewend}}</ref> === Teenkanting teen die Park51-gemeenskapsentrum === Die ADL het in 2010 'n verklaring uitgereik waarin dit hom teen die Park51-gemeenskapsentrum verset het, 'n voorgestelde Islamitiese gemeenskapsentrum en moskee twee blokke van die terrein van die Wêreldhandelsentrum in New York. Dit het gesê: "The controversy which has emerged regarding the building of a Community Center at this location is counterproductive to the healing process. Therefore, under these unique circumstances, we believe the City of New York would be better served if an alternative location could be found."<ref name="Berkman-2010">{{Verwys nuus |van=Berkman |voornaam=Jacob |datum=30 Julie 2010 |titel=ADL opposes World Trade Center Mosque |werk=Jewish Telegraphic Agency |url=https://blogs.jta.org/telegraph/article/2010/07/30/2740283/adl-opposes-world-trade-center-mosque |argief-url=https://web.archive.org/web/20100803005159/http://blogs.jta.org/telegraph/article/2010/07/30/2740283/adl-opposes-world-trade-center-mosque |argiefdatum=3 Augustus 2010}}</ref> Die ADL het wat dit as bevooroordeelde aanvalle op die projek beskou het, veroordeel. Foxman het gemeen dat sommige van dié wat hulle teen die moskee verset, "bigots" is, en dat die voorstanders van die plan elke reg mag hê om die moskee op daardie plek te bou. Tog het hy gesê dat die bou van die moskee op daardie terrein onnodig meer pyn vir die families van sommige slagoffers van 9/11 sou veroorsaak.<ref name="Berkman-2010" /><ref>{{Verwys nuus |van=Jacoby |voornaam=Susan |datum=6 Augustus 2010 |titel=The Spirited Atheist: Ground Zero mosque protected by First Amendment – but it's still salt in a wound |koerant=The Washington Post |url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/spirited_atheist/2010/08/ground_zero_mosque_protected_by_first_amendment--but_its_still_salt_in_a_wound.html |url-status=dood |besoekdatum=24 April 2015 |argief-url=https://web.archive.org/web/20100817115334/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/spirited_atheist/2010/08/ground_zero_mosque_protected_by_first_amendment--but_its_still_salt_in_a_wound.html |argiefdatum=17 Augustus 2010}}</ref><ref name="The New York Times-2010">{{Verwys nuus |datum=4 Augustus 2010 |titel=The ADL, the Mosque and the Fight Against Bigotry |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/08/05/opinion/l05mosque.html |url-status=lewend |besoekdatum=5 Februarie 2017 |argief-url=https://web.archive.org/web/20170803041802/http://www.nytimes.com/2010/08/05/opinion/l05mosque.html |argiefdatum=3 Augustus 2017}}</ref> Dié teenkanting teen die gemeenskapsentrum het tot kritiek op die verklaring van verskeie kante gelei, onder andere van een ADL-raadslid, die American Jewish Committee, die Jewish Community Relations Council of New York, rabbi Irwin Kula, die rubriekskrywers [[Jeffrey Goldberg]] en Peter Beinart, die Interfaith Alliance<ref>{{Verwys web |voornaam=Adam |van=Dickter |url=http://www.thejewishweek.com/news/new_york/wake_adl_jewish_groups_back_ground_zero_mosque |titel=In Wake Of ADL, Jewish Groups Back Ground Zero Mosque |argief-url=https://web.archive.org/web/20100806183447/http://www.thejewishweek.com/news/new_york/wake_adl_jewish_groups_back_ground_zero_mosque |argiefdatum=6 Augustus 2010 |werk=The Jewish Week |datum=3 Augustus 2010}}</ref> en die Shalom Center.<ref>{{Verwys web |voornaam=Grace |van=Rauh |url=http://manhattan.ny1.com/content/top_stories/123265/jewish-leaders-rally-in-support-of-wtc-mosque/ |titel=Jewish Leaders Rally In Support Of WTC Mosque |argief-url=https://web.archive.org/web/20100816033945/http://manhattan.ny1.com/content/top_stories/123265/jewish-leaders-rally-in-support-of-wtc-mosque |argiefdatum=16 Augustus 2010 |werk=NY1 |datum=5 Augustus 2010}}</ref> Abraham Foxman het in 'n onderhoud met ''[[The New York Times]]'' 'n verklaring in reaksie op die kritiek gepubliseer.<ref>{{Verwys web |voornaam=Abraham H. |van=Foxman |url=http://www.adl.org/ADL_Opinions/Interfaith/Mosque_Ground_Zero.htm |titel=The Mosque at Ground Zero |argief-url=https://web.archive.org/web/20100806020909/http://www.adl.org/ADL_Opinions/Interfaith/Mosque_Ground_Zero.htm |argiefdatum=6 Augustus 2010 |werk=Huffington Post |datum=2 Augustus 2010}}</ref> Uit protes teen die ADL se standpunt het die [[CNN]]-aanbieder Fareed Zakaria die Hubert H. Humphrey First Amendment Freedoms-prys wat die ADL in 2005 aan hom toegeken het, teruggegee.<ref>{{Verwys nuus |datum=9 Augustus 2010 |titel=CNN host returns ADL award over stance on Islamic center |werk=CNN |url=http://www.cnn.com/2010/US/08/07/new.york.zakaria.adl/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20121108133149/http://www.cnn.com/2010/US/08/07/new.york.zakaria.adl/ |argiefdatum=8 November 2012}}</ref> Die ADL-voorsitter Robert G. Sugarman het op 'n kritiese hoofartikel in ''The New York Times''<ref>{{Verwys nuus |datum=3 Augustus 2010 |titel=Editorial {{!}} A Monument to Tolerance |werk=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2010/08/04/opinion/04wed1.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20170107035929/http://www.nytimes.com/2010/08/04/opinion/04wed1.html |argiefdatum=7 Januarie 2017}}</ref> geantwoord deur te skryf: "we have publicly taken on those who criticized the mosque in ways that reflected anti-Muslim bigotry or used the controversy for that purpose", en het gesê dat die ADL [[Islamofobie|Islamofobie]] beveg het.<ref name="The New York Times-2010" /> Jonathan Greenblatt, die nasionale direkteur en hoof- uitvoerende beampte van die ADL, het op 5 September 2021 om verskoning gevra vir die ADL se teenkanting teen die sentrum en gesê: "We were wrong, plain and simple."<ref>{{Verwys nuus |van=Greenblatt |voornaam=Jonathan A. |datum=5 September 2021 |titel=Opinion {{!}} ADL head: On NY Islamic center, we were wrong, plain and simple |werk=CNN |url=https://www.cnn.com/2021/09/04/opinions/park-51-anti-defamation-league-9-11-greenblatt/index.html |besoekdatum=12 September 2021 |argiefdatum=13 September 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210913002710/https://www.cnn.com/2021/09/04/opinions/park-51-anti-defamation-league-9-11-greenblatt/index.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Barnard |voornaam=Anne |datum=11 September 2021 |titel=Painful memory for Muslims: Outrage over a proposed Islamic center in Manhattan |koerant=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/09/11/nyregion/muslim-islamic-center-9-11.html |besoekdatum=13 September 2021 |argiefdatum=13 September 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210913151952/https://www.nytimes.com/2021/09/11/nyregion/muslim-islamic-center-9-11.html |url-status=lewend}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Elfer |voornaam=Helen |datum=5 September 2021 |titel=Anti-Defamation League apologises for opposing mosque near Ground Zero after 9/11 |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/adl-apology-mosque-zero-9-11-b1914657.html |webwerf=The Independent |besoekdatum=13 September 2021 |argiefdatum=18 Desember 2025 |argief-url=https://web.archive.org/web/20251218231155/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/adl-apology-mosque-zero-9-11-b1914657.html |url-status=lewend}}</ref> === Aantygings van Islamofobie en anti-Palestynse vooroordeel === Die ADL beskou anti-Sionisme as antisemities.<ref> * {{Verwys tydskrif |van1=Alterman |voornaam1=Eric |titel=What Does the ADL Stand for Today? |url=https://newrepublic.com/article/175013/anti-defamation-league-where-stand-today |besoekdatum=15 Junie 2024 |tydskrif=The New Republic |datum=21 Augustus 2023 |aanhaling=The ADL counts certain sorts of criticism of Israel, including straightforward statements of Palestinian solidarity, in its statistics on antisemitism—even if no mention is made of Jews, and even if those doing the criticizing are themselves Jews. In 2022, Greenblatt made the organization's position crystal clear when he announced: 'Anti-Zionism is antisemitism, full stop.' |argiefdatum=17 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240517185501/https://newrepublic.com/article/175013/anti-defamation-league-where-stand-today |url-status=lewend}} * {{Verwys nuus |van1=Owen |voornaam1=Tess |titel=At Leading Anti-Hate Group, Boss's Embrace of Elon Musk Raises Tensions |url=https://www.vice.com/en/article/adl-elon-musk-controversy/ |besoekdatum=15 Junie 2024 |werk=Vice |datum=21 Desember 2023 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240811220224/https://www.vice.com/en/article/adl-elon-musk-controversy/ |argiefdatum=11 Augustus 2024 |url-status=lewend |aanhaling=In a speech in May 2022, Greenblatt made clear that his position—and the ADL's position—was that anti-Zionism and anti-Zionist groups that are critical of Israel, including Jewish Voice for Peace, often known as JVP, are antisemitic.}} * {{Verwys verslag |datum=November 2023 |titel=Islamophobic Tropes in the Palestine-Israel Discourse |url=https://csrr.rutgers.edu/wp-content/uploads/2023/11/csrr-presumptively-antisemitic-report.pdf |argief-url=https://web.archive.org/web/20240618105444/https://csrr.rutgers.edu/wp-content/uploads/2023/11/csrr-presumptively-antisemitic-report.pdf |argiefdatum=18 Junie 2024 |uitgewer=Rutgers University Law School Center for Security, Race and Rights |besoekdatum=15 Junie 2024 |aanhaling=The workshop was replaced by a program on antisemitism by the AntiDefamation League, a staunchly pro-Israel organization that labels criticism of Zionism as antisemitism. |bladsy=55}} </ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Gelman |voornaam1=Emmaia |titel=The Anti-Defamation League Is Not What It Seems |url=https://bostonreview.net/politics/emmaia-gelman-anti-defamation-league-not-what-it-seems |besoekdatum=31 Oktober 2021 |werk=Boston Review |datum=21 Mei 2019 |argiefdatum=31 Oktober 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20211031125353/https://bostonreview.net/politics/emmaia-gelman-anti-defamation-league-not-what-it-seems |url-status=lewend}}</ref> Volgens Joshua Leifer van ''The Nation'' plaas dié standpunt die ADL deels as "an anti-Muslim and anti-Palestinian outfit",<ref>{{Verwys nuus |van1=Leifer |voornaam1=Joshua |titel=The ADL Goes Full Bully |url=https://www.thenation.com/article/activism/adl-greenblatt-extremist/ |besoekdatum=16 Junie 2024 |werk=The Nation |datum=6 Mei 2022 |argiefdatum=3 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240503160304/https://www.thenation.com/article/activism/adl-greenblatt-extremist/ |url-status=lewend}}</ref> terwyl Eli Pariser gesê het dat die ADL se steun vir die verbod op die anti-Sionistiese slagspreuk<ref>{{Verwys nuus |van1=Girgis |voornaam1=Lauren |titel=Antisemitism in WA rose dramatically in 2023, audit finds |url=https://www.seattletimes.com/seattle-news/northwest/antisemitism-in-wa-rose-dramatically-in-2023-audit-finds/ |besoekdatum=16 Junie 2024 |werk=Seattle Times |datum=16 April 2024 |aanhaling=For instance, the ADL counts the anti-Zionist slogan 'from the river to the sea, Palestine will be free' as antisemitic rhetoric. |argiefdatum=17 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240617024450/https://www.seattletimes.com/seattle-news/northwest/antisemitism-in-wa-rose-dramatically-in-2023-audit-finds/ |url-status=lewend}}</ref> "from the river to the sea" op sosiale media "both morally wrong and disastrously counterproductive" is.<ref name="Dickson-2023">{{Verwys tydskrif |van1=Dickson |voornaam1=E. J. |titel=Musk Endorsement Has a Top ADL Advisor Ready to Quit |url=https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/anti-defamation-league-elon-musk-jonathan-greenblatt-antisemitism-critics-interviews-1234897065/ |besoekdatum=16 Junie 2024 |tydskrif=[[Rolling Stone]] |datum=26 November 2023 |argiefdatum=1 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240501193421/https://www.rollingstone.com/culture/culture-features/anti-defamation-league-elon-musk-jonathan-greenblatt-antisemitism-critics-interviews-1234897065/ |url-status=lewend}}</ref> ADL-personeel het die ADL se leierskap ook gekritiseer omdat dit Palestynse teenkanting teen Sionisme met antisemitisme gelykstel, terwyl 'n voormalige streekdirekteur van ontwikkeling vir die groep beweer het dat dit "willing to throw&nbsp;... Palestinians under the bus" is om fondsinsameling te maksimeer.<ref name="Guyer-2024" /> Die ADL se hoof- uitvoerende beampte het Jewish Voice for Peace en Students for Justice in Palestine (SJP) in 2022 as die "photo inverse of the extreme right that the ADL has long tracked" veroordeel, 'n verklaring wat op sy beurt deur meer as 50 Amerikaanse Moslem- en burgerregtegroepe veroordeel is.<ref>{{Verwys nuus |van1=Ain |voornaam1=Stewart |titel=More than 50 groups reject ADL's critique of pro-Palestinian activism |url=https://forward.com/fast-forward/502594/muslim-cair-adl-critique-greenblatt-palestinian/ |besoekdatum=16 Junie 2024 |werk=Forward |datum=16 Junie 2024 |argiefdatum=17 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240617024451/https://forward.com/fast-forward/502594/muslim-cair-adl-critique-greenblatt-palestinian/ |url-status=lewend}}</ref> Twee jaar later, in 2024, het die ADL beweer dat die SJP die federale wet oor wesenlike steun aan Hamas oortree het, 'n verklaring wat volgens sowel ''The Nation'' as ''The Intercept'' sonder enige bewyse gemaak is.<ref>{{Verwys nuus |titel=How the ADL's Anti-Palestine Advocacy Helped Shape US Terror Laws |url=https://theintercept.com/2024/02/21/adl-palestine-terrorism-legislation/ |besoekdatum=14 Junie 2024 |werk=The Intercept |nommer=21 Februarie 2024 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215258/https://theintercept.com/2024/02/21/adl-palestine-terrorism-legislation/ |url-status=lewend}}</ref><ref name="Ackerman-2023">{{Verwys nuus |van1=Ackerman |voornaam1=Spencer |titel=The ADL Is Defaming Palestinian Students as Terrorist Supporters |url=https://www.thenation.com/article/society/adl-palestine-terrorism-letter/ |besoekdatum=15 Junie 2024 |werk=The Nation |datum=31 Oktober 2023 |argiefdatum=21 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240621215424/https://www.thenation.com/article/society/adl-palestine-terrorism-letter/ |url-status=lewend}}</ref> Die SJP het geantwoord deur te sê dat "rather than combating [authoritarianism and racism] and organizing for genuine social justice, the ADL has leveraged Islamophobia, anti-Arab sentiment, and conservatism to delegitimize the movement for Palestine liberation".<ref name="Kane-2023">{{Verwys nuus |van1=Kane |voornaam1=Alex |titel=ADL Staffers Dissented After CEO Compared Palestinian Rights Groups to Right-Wing Extremists, Leaked Audio Reveals |url=https://jewishcurrents.org/adl-staffers-dissented-after-ceo-compared-palestinian-rights-groups-to-right-wing-extremists-leaked-audio-reveals |besoekdatum=16 Junie 2024 |werk=Jewish Currents |datum=8 Maart 2023 |argiefdatum=27 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240527193034/https://jewishcurrents.org/adl-staffers-dissented-after-ceo-compared-palestinian-rights-groups-to-right-wing-extremists-leaked-audio-reveals |url-status=lewend}}</ref> Die ADL se bewerings teen die SJP is deur die ACLU gekritiseer, wat aangevoer het dat hulle "chill speech, foster an atmosphere of mutual suspicion, and betray the spirit of free inquiry".<ref>{{Verwys nuus |van1=Marcetic |voornaam1=Branko |titel=A Tidal Wave of State and Private Repression Is Targeting Pro-Palestinian Voices |url=https://jacobin.com/2023/11/anti-palestine-mccarthyism-censorship |besoekdatum=15 Junie 2024 |werk=Jacobin |datum=November 2023 |argiefdatum=15 Maart 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240315051306/https://jacobin.com/2023/11/anti-palestine-mccarthyism-censorship |url-status=lewend}}</ref> Die Council on American–Islamic Relations (CAIR) het 'n openbare veroordeling van die ADL oor die "slandering&nbsp;... Palestinian students" uitgereik,<ref>{{Verwys web |titel=CAIR Condemns ADL for Slandering Jewish and Palestinian Students as 'Iranian Proxies', Calls on MSNBC to Ban Him |url=https://www.cair.com/press_releases/cair-condemns-adl-for-slandering-jewish-and-palestinian-students-as-iranian-proxies-calls-on-msnbc-to-ban-him/ |datum=25 April 2024 |uitgewer=Council on American Islamic Relations |besoekdatum=15 Junie 2024 |argiefdatum=24 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240524165848/https://www.cair.com/press_releases/cair-condemns-adl-for-slandering-jewish-and-palestinian-students-as-iranian-proxies-calls-on-msnbc-to-ban-him/ |url-status=lewend}}</ref> en dieselfde jaar het 'n koalisie van studentegroepe aan die [[Harvard-universiteit]] die ADL se leierskap as rassisties teenoor Palestyne veroordeel en die organisasie self "widely discredited" genoem.<ref>{{Verwys nuus |van1=Haidar |voornaam1=Emma H. |titel=Harvard President Garber Meets With ADL Head To Discuss Antisemitism Amid Encampment |url=https://www.thecrimson.com/article/2024/5/13/garber-jonathan-greenblatt-meeting-encampment/ |besoekdatum=15 Junie 2024 |werk=Harvard Crimson |datum=13 Mei 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240615192526/https://www.thecrimson.com/article/2024/5/13/garber-jonathan-greenblatt-meeting-encampment/ |argiefdatum=15 Junie 2024}}</ref><ref>{{Verwys nuus |titel=I joined the ADL to fight racism. It's actually doing the opposite |url=https://www.972mag.com/adl-racism-palestine/ |besoekdatum=14 Junie 2024 |werk=+972 Magazine |datum=7 Februarie 2022 |argiefdatum=26 April 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240426134124/https://www.972mag.com/adl-racism-palestine/ |url-status=lewend}}</ref> Hussam Ayloush, die uitvoerende direkteur van CAIR se kantoor in Los Angeles, het gesê dat die ADL "contributes to the growth and rise of Islamophobia in America".<ref>{{Verwys nuus |van1=Kane |voornaam1=Alex |titel=How the ADL's Israel Advocacy Undermines Its Civil Rights Work |url=https://jewishcurrents.org/how-the-adls-israel-advocacy-undermines-its-civil-rights-work |besoekdatum=15 Junie 2024 |werk=Jewish Currents |datum=2021 |argiefdatum=19 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240619215517/https://jewishcurrents.org/how-the-adls-israel-advocacy-undermines-its-civil-rights-work |url-status=lewend}}</ref> Greenblatt het in 2024 die Palestynse keffiyeh met die [[swastika]] vergelyk.<ref>{{Verwys nuus |van=Khullar |voornaam=Samaa |datum=24 Julie 2024 |titel=Everything You've Heard About the Keffiyeh Is Wrong |url=https://www.thenation.com/article/activism/keffiyeh-truth-palestinian-resistance/ |besoekdatum=7 Julie 2025 |werk=The Nation |taal=en |issn=0027-8378}}</ref><ref name="Harb-2025" /> Die vergelyking is deur CAIR gekritiseer, wat gevra het dat Greenblatt afgedank word,<ref>{{Verwys web |datum=15 April 2024 |titel=60+ Muslim, Arab & Allied Groups Condemn ADL for Anti-Palestinian Hate, Call for Firing of CEO Greenblatt |url=https://www.cair.com/press_releases/60-muslim-arab-allied-groups-condemn-adl-for-anti-palestinian-hate-call-for-firing-of-ceo-greenblatt/ |besoekdatum=9 Augustus 2025 |uitgewer=CAIR |taal=en}}</ref> en deur die Georgetown-universiteit se Bridge Initiative omdat dit "[vilifying] the Palestinian people" was.<ref>{{Verwys web |van1=Tazamal |voornaam1=Mobashra |titel=Mapping Islamophobia on Facebook |url=https://bridge.georgetown.edu/research/israel-palestine-mapping-islamophobia-on-facebook-by-u-s-presidential-candidates/ |uitgewer=Georgetown-universiteit |besoekdatum=16 Junie 2024 |argiefdatum=17 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240617024450/https://bridge.georgetown.edu/research/israel-palestine-mapping-islamophobia-on-facebook-by-u-s-presidential-candidates/ |url-status=lewend}}</ref> Dieselfde jaar het die skrywers Shane Burley en Naomi Bennet data uit die ADL se antisemitisme-oudit van 2023 in ''Jewish Currents'' herontleed en gesê dat die ADL en die media die verslag gebruik het om hulle teen pro-Palestynse aktivisme te verset op grond daarvan dat dit "a wellspring of rising antisemitism" is.<ref name="Burley-Bennet-2024">{{Verwys web |titel=Examining the ADL's Antisemitism Audit |van1=Burley |voornaam1=Shane |van2=Bennet |voornaam2=Naomi |url=https://jewishcurrents.org/examining-the-adls-antisemitism-audit |besoekdatum=25 Augustus 2025 |webwerf=Jewish Currents |taal=en |datum=2024 |aanhaling=The report was quickly picked up by Axios, The Seattle Times, and various local TV stations, among other outlets, and often uncritically cited as evidence that the movement for a ceasefire in Gaza is a wellspring of rising antisemitism.}}</ref> Hulle het bevind dat die data die aandeel van antisemitiese voorvalle binne die pro-Palestynse beweging oordryf terwyl dit voorvalle van uiters regse antisemitisme en antisemitisme van wit oppergesag "significantly" ondertel. Hulle gevolgtrekking was dat die ADL se metodologie die verslag "unable to speak meaningfully to the prevalence or impact of antisemitism in the US" maak.<ref name="Burley-Bennet-2024" /> Progressiewe Joodse en Moslem-groepe het die ADL se instelling van 'n "Mamdani Monitor" om die administrasie van die New Yorkse burgemeester [[Zohran Mamdani]] te monitor, as Islamofobies veroordeel.<ref name="Middle East Eye-2025">{{Verwys nuus |datum=6 November 2025 |titel=ADL's move to establish 'Mamdani Monitor' decried as scaremongering and Islamophobia |url=https://www.middleeasteye.net/news/adls-move-establish-mamdani-monitor-slammed-scaremongering-and-islamophobia |besoekdatum=23 Oktober 2026 |werk=Middle East Eye |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Silow-Carroll |voornaam=Andrew |datum=11 November 2025 |titel=Progressive Jewish groups say ADL's 'Mamdani Monitor' is 'Islamophobic and racist' |url=https://www.jta.org/2025/11/11/politics/progressive-jewish-groups-say-adls-mamdani-monitor-is-islamophobic-and-racist |besoekdatum=23 Oktober 2026 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |taal=en}}</ref> CAIR het in 'n verklaring gesê: "The ADL has never established a special monitor to harass any other elected official, including politicians who have actually expressed real bigotry against Jewish Americans. Singling out Mayor-Elect Mamdani is an act of hypocrisy and anti-Muslim bigotry, pure and simple."<ref name="Middle East Eye-2025" /><ref name="Elhusseiny-2025" /> === Die "Drop the ADL"-veldtog === 'n Koalisie van progressiewe organisasies het in Augustus 2020 die "Drop the ADL"-veldtog begin, wat aangevoer het dat "the ADL is not an ally" in die stryd vir maatskaplike geregtigheid is. Die veldtog het uit 'n ope brief en 'n webwerf bestaan, wat met die [[Hutsmerk|hutsmerk]] "#DropTheADL" op sosiale media gedeel is. Noemenswaardige ondertekenaars het die Democratic Socialists of America, die Movement for Black Lives, Jewish Voice for Peace, die Center for Constitutional Rights en die Council on American–Islamic Relations ingesluit.<ref>{{Verwys web |van=Klein |voornaam=David Ian |titel=Left-wing activists call for boycott of Anti-Defamation League |url=https://forward.com/fast-forward/452610/left-wing-activists-call-for-boycott-of-anti-defamation-league/ |datum=13 Augustus 2020 |besoekdatum=3 Januarie 2021 |webwerf=The Forward |argiefdatum=6 Desember 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201206023039/https://forward.com/fast-forward/452610/left-wing-activists-call-for-boycott-of-anti-defamation-league/ |url-status=lewend}}</ref> Die ope brief het gesê dat die ADL "has a history and ongoing pattern of attacking social justice movements led by communities of color, queer people, immigrants, Muslims, Arabs, and other marginalized groups, while aligning itself with police, right-wing leaders, and perpetrators of state violence".<ref>{{Verwys web |titel='Don't work with Anti-Defamation League', progressive groups urge |url=http://www.middleeasteye.net/news/progressive-organisations-urged-not-work-anti-defamation-league |datum=12 Augustus 2020 |voornaam=Sheren |van=Khalel |besoekdatum=3 Januarie 2021 |webwerf=Middle East Eye |argiefdatum=22 Desember 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20201222104424/https://www.middleeasteye.net/news/progressive-organisations-urged-not-work-anti-defamation-league |url-status=lewend}}</ref> Sommige liberale groepe het in reaksie die ADL verdedig, en HIAS se hoof- uitvoerende beampte Mark Hetfield het Drop the ADL as 'n "smear campaign" bestempel. Die ADL het 'n verklaring gepubliseer dat die veldtog "many of the same groups who have been pushing an anti-Israel agenda for years" betrek het.<ref>{{Verwys web |van=Sales |voornaam=Ben |titel=Liberal groups defend ADL after renewed attack from progressive coalition |url=https://forward.com/fast-forward/452834/liberal-jewish-groups-defend-adl-after-renewed-attack-from-progressive/ |besoekdatum=3 Januarie 2021 |webwerf=The Forward |datum=18 Augustus 2020 |argiefdatum=21 September 2020 |argief-url=https://web.archive.org/web/20200921035149/https://forward.com/fast-forward/452834/liberal-jewish-groups-defend-adl-after-renewed-attack-from-progressive/ |url-status=lewend}}</ref> Ongeveer sestig organisasies het die veldtog by sy aanvanklike bekendstelling gesteun, en 'n verdere honderd groepe het teen Februarie 2021 aangesluit.<ref name="Hutt-2021">{{Verwys nuus |van1=Hutt |voornaam1=Jacob |van2=Kane |voornaam2=Alex |titel=How the ADL's Israel Advocacy Undermines Its Civil Rights Work |url=https://jewishcurrents.org/how-the-adls-israel-advocacy-undermines-its-civil-rights-work/ |werk=Jewish Currents |datum=8 Februarie 2021 |besoekdatum=23 April 2021 |argiefdatum=25 April 2021 |argief-url=https://web.archive.org/web/20210425073821/https://jewishcurrents.org/how-the-adls-israel-advocacy-undermines-its-civil-rights-work/ |url-status=lewend}}</ref> === Wikipedia se bevinding van onbetroubaarheid oor die Israels-Palestynse konflik === [[Lêer:ADL status as perennial source in Wikipedia June 21 2024.png|duimnael|Die ADL se inskrywings op die lys, afhangend van die onderwerp, soos in Junie 2024]] Die gemeenskap van die [[Engelse Wikipedia]] het in Junie 2024 konsensus bereik dat die ADL "generally unreliable" is oor die onderwerp van die Israels-Palestynse konflik,<ref name="Elia-Shalev-2024">{{Verwys nuus |van1=Elia-Shalev |voornaam1=Asaf |datum=18 Junie 2024 |titel=ADL faces Wikipedia ban over reliability concerns on Israel, antisemitism |url=https://www.jta.org/2024/06/18/united-states/adl-faces-wikipedia-ban-over-reliability-concerns-on-israel-antisemitism |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250404110607/https://www.jta.org/2024/06/18/united-states/adl-faces-wikipedia-ban-over-reliability-concerns-on-israel-antisemitism |argiefdatum=4 April 2025 |besoekdatum=18 Junie 2024 |agentskap=Jewish Telegraphic Agency}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van1=Marcus |voornaam1=Josh |titel=Why Wikipedia just labeled a top Jewish civil rights organization 'unreliable' on the Israel-Palestine crisis |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/adl-wikipedia-israel-palestine-b2564991.html |besoekdatum=18 Junie 2024 |werk=The Independent |datum=18 Junie 2024 |argiefdatum=19 Junie 2024 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240619001726/https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/adl-wikipedia-israel-palestine-b2564991.html |url-status=lewend}}</ref> met inbegrip van "the intersection of antisemitism and the [Israeli–Palestinian] conflict, such as labeling pro-Palestinian activists as antisemitic".<ref name="Bandler-2024" /> Dit was deel van 'n driedelige bespreking oor die ADL: een oor sy betroubaarheid oor die Israels-Palestynse konflik, 'n ander wat op antisemitisme in breër sin gefokus het, en die derde deel oor die databasis van haatsimbole wat die organisasie bedryf.<ref name="Bandler-2024" /> 'n Administrateur van die Engelse Wikipedia wat die gemeenskap se konsensus vir dié bespreking beoordeel het, het gesê dat daar aansienlike bewyse was dat die ADL as 'n "pro-Israeli advocacy group" optree wat onherroepe wanvoorligting gepubliseer het "to the point that it taints their reputation for accuracy and fact checking regarding the Israeli-Palestinian conflict", sowel as dat dit 'n gewoonte het "of conflating criticism of the Israeli government's actions with antisemitism".<ref name="Bandler-2024" /> Wikipedia se lys van herhalende bronne het opgemerk "that outside of the topic of the Israel/Palestine conflict, the ADL is a generally reliable source, including for topics related to hate groups and extremism in the U.S."<ref name="Bandler-2024" /><ref>{{Verwys nuus |van1=Harrison |voornaam1=Stephen |datum=5 Februarie 2025 |titel=Project 2025's Creators Want to Dox Wikipedia Editors. The Tool They're Using Is Horrifying. |url=https://slate.com/technology/2025/02/wikipedia-project-2025-heritage-foundation-doxing-editors-antisemitism.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20250205152815/https://slate.com/technology/2025/02/wikipedia-project-2025-heritage-foundation-doxing-editors-antisemitism.html |argiefdatum=5 Februarie 2025 |besoekdatum=5 Februarie 2025 |werk=Slate}}</ref> Die ADL het die afgradering veroordeel en beweer dat dit deel was van 'n "campaign to delegitimize" die organisasie. Die besluit is ook deur meer as 40 Joodse organisasies gekritiseer, waaronder die Jewish Federations of North America, [[B'nai B'rith|B'nai B'rith International]] en HIAS.<ref>{{Verwys nuus |van=Nechin |voornaam=Etan |datum=25 Junie 2024 |titel=Leading Jewish Groups Rebuke Wikipedia's 'Attack' on ADL's Credibility on Antisemitism |url=https://www.haaretz.com/jewish/2024-06-25/ty-article/.premium/leading-jewish-groups-rebuke-wikipedias-attack-on-adls-credibility-on-antisemitism/00000190-4f10-da42-a1ba-7f7a12ad0000 |werk=Haaretz}}</ref><ref name="Elia-Shalev-2024" /> Die [[Wikimedia-stigting]] het in reaksie gesê: "The Foundation has not, and does not, intervene in decisions made by the community about the classification of a source."<ref>{{Verwys nuus |van=Brasch |voornaam=Ben |datum=26 Junie 2024 |titel=Wikipedia defends editors deeming Anti-Defamation League 'unreliable' on Gaza |url=https://www.washingtonpost.com/nation/2024/06/26/wikipedia-adl-jew-zionism-israel/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20240708080659/https://www.washingtonpost.com/nation/2024/06/26/wikipedia-adl-jew-zionism-israel/ |argiefdatum=8 Julie 2024 |besoekdatum=4 Mei 2025 |koerant=The Washington Post}}</ref> James Loeffler van die Johns Hopkins-universiteit, 'n professor in moderne Joodse geskiedenis, het gesê dat die Engelse Wikipedia se besluit 'n "significant hit" vir die geloofwaardigheid van die ADL was. Dov Waxman, professor in Israelstudie, het gesê dat as "Wikipedia and other sources and the journalists start ignoring the ADL's data, it becomes a real issue for Jewish Americans who are understandably concerned about the rise of antisemitism". Mira Sucharov, 'n professor in politieke wetenskap aan die Carleton-universiteit, het gesê dat die besluit "a sign that the Jewish community needs better institutions" was.<ref name="Elia-Shalev-2024" /> Izabella Tabarovsky, 'n kenner van die geskiedenis van antisemitisme, het in Julie 2024 in 'n artikel in die tydskrif ''Tablet'' met die titel "Wikipedia's Jewish Problem" geskryf dat "Jewish people and the Jewish story are under an unprecedented global assault, and Wikipedia is being used as a weapon in this war. Yet there are no signs that Wikimedia—which washes its hands of any decision-making responsibility with regard to Wikipedia's content yet raises millions off its back—recognizes its role and responsibility at this moment." Tabarovsky het voortgegaan: "It's crucial that we understand that the attack on the ADL in this case is actually an attack on any source of unbiased information about Jews or Israel."<ref>{{Verwys nuus |van1=Tabarovsky |voornaam1=Izabella |datum=25 Julie 2024 |titel=Wikipedia's Jewish Problem |url=https://www.tabletmag.com/sections/news/articles/wikipedia-jewish-problem |besoekdatum=28 April 2025 |werk=Tablet |taal=en}}</ref> === Reaksies op Donald Trump en sy administrasie === Die ADL het [[Donald Trump]] herhaaldelik gekritiseer oor wat dit as antisemitiese stereotipes en verskoningmakery vir aanhangers van wit oppergesag beskou.<ref>{{Verwys persverklaring |titel=ADL Condemns President Trump's Remarks |datum=15 Augustus 2017 |url=https://www.adl.org/news/press-releases/adl-condemns-president-trumps-remarks |besoekdatum=22 April 2020 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20170817122535/https://www.adl.org/news/press-releases/adl-condemns-president-trumps-remarks |argiefdatum=17 Augustus 2017 |webwerf=ADL}}</ref><ref name="CNN-2019" /><ref name="Kuruvilla-2019" /> Die ADL het die minister van buitelandse sake [[Mike Pompeo]] in 2018 oor Islamofobie gekritiseer, wat Sohrab Ahmari as bewys van vooroordeel teen konserwatiewes voorgehou het.<ref>{{Verwys web |van=Ahmari |voornaam=Sohrab |datum=19 April 2018 |titel=The ADL Smears Mike Pompeo |url=https://www.commentarymagazine.com/amari-sohrab/the-adl-smears-mike-pompeo/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20200329180910/https://www.commentarymagazine.com/amari-sohrab/the-adl-smears-mike-pompeo/ |argiefdatum=29 Maart 2020 |besoekdatum=29 Maart 2020}}</ref> In 2019 het die ADL, saam met minstens agt ander Joodse belangeorganisasies, dosyne burgerregte-organisasies en meer as honderd lede van die Kongres, die Trump-administrasie gevra om die administrasie se uitvoerende amptenaar [[Stephen Miller]], die argitek van die Trump-administrasie se immigrasiebeleid, af te dank, en het Miller as 'n aanhanger van wit oppergesag veroordeel.<ref name="Mathias-2019" /> Die ADL het by die konferensie van 2024 'n toekenning aan Jared Kushner oorhandig vir sy werk om die Abraham-ooreenkomste vir die eerste Trump-administrasie te beding. Die besluit is deur sowel ondersteuners as raadslede van die ADL gekritiseer.<ref>{{Verwys nuus |van=Esensten |voornaam=Andrew |datum=7 Maart 2024 |titel=ADL chief defends honoring Jared Kushner, acknowledges blowback at annual summit |url=https://jweekly.com/2024/03/07/adl-chief-defends-honoring-jared-kushner-acknowledges-blowback-at-annual-summit/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20241209022603/https://jweekly.com/2024/03/07/adl-chief-defends-honoring-jared-kushner-acknowledges-blowback-at-annual-summit/ |argiefdatum=9 Desember 2024 |besoekdatum=28 Maart 2025 |werk=J. |taal=en}}</ref> Danielle Bryant, die opvoedingsdirekteur van die ADL se tak in [[Austin, Texas]], het uit protes bedank.<ref name="Kane-2025" /> Sy het in die ''New York Daily News'' geskryf: "when the ADL honored Jared Kushner, a man whose support for his father-in-law fueled hate, emboldened white nationalists, and helped the cruel family separation policy, I knew I couldn't stay."<ref>{{Verwys web |van=Bryant |voornaam=Danielle |datum=4 Maart 2025 |titel=The ADL goes quiet on some hatreds |url=https://www.nydailynews.com/2025/03/04/the-adl-goes-quiet-on-some-hatreds/ |besoekdatum=9 Julie 2025 |webwerf=New York Daily News |taal=en}}</ref> Nadat [[Elon Musk]] ná die tweede inhuldiging van Donald Trump 'n saluut gemaak het wat deur baie as 'n [[Nazi-saluut]] vertolk is, het die ADL geantwoord deur te sê dat die saluut "an awkward gesture" en nie 'n Nazi-saluut was nie.<ref name="Timotija-2025">{{Verwys nuus |van1=Timotija |voornaam1=Filip |datum=21 Januarie 2025 |titel=ADL says 'awkward' Musk gesture 'not a Nazi salute': 'This is a delicate moment' |url=https://thehill.com/homenews/administration/5097676-elon-musk-defended-salute-criticism/ |besoekdatum=21 Januarie 2025 |werk=The Hill}}</ref> ''[[The Jerusalem Post]]'' het gesê dat baie Joodse groepe Musk daarvan beskuldig het dat hy 'n "unambiguous" Nazi-saluut gemaak het.<ref>{{Verwys web |voornaam=Andrew |van=Lapin |datum=23 Januarie 2025 |titel=Elon Musk makes Holocaust jokes after Netanyahu defends him as 'great friend of Israel' |url=https://www.jpost.com/diaspora/article-839006 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250414143403/https://www.jpost.com/diaspora/article-839006 |argiefdatum=14 April 2025 |besoekdatum=22 April 2025 |webwerf=The Jerusalem Post |taal=en}}</ref> Abraham Foxman, voormalige nasionale direkteur van die ADL, het die gebaar as 'n "Heil Hitler Nazi salute" beskryf.<ref>{{Verwys nuus |van=Fox |voornaam=Mira |datum=21 Januarie 2025 |titel=ADL excuses Musk salute as 'awkward gesture' |url=https://forward.com/fast-forward/690745/adl-elon-musk-sieg-heil-hitler-salute-nazi/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250127171436/https://forward.com/fast-forward/690745/adl-elon-musk-sieg-heil-hitler-salute-nazi/ |argiefdatum=27 Januarie 2025 |besoekdatum=22 Januarie 2025 |webwerf=The Forward |issn=1051-340X |oclc=34407272}}</ref> Masha Pearl, uitvoerende direkteur van The Blue Card, 'n liefdadigheidsorganisasie vir Holocaust-oorlewendes, het gesê dat dit 'n Nazi-saluut was, en dit "an unmistakable symbol of hate, of violence, of genocide" genoem.<ref>{{Verwys nuus |van=Mac |voornaam=Ryan |datum=20 Januarie 2025 |titel=Elon Musk Ignites Online Speculation Over the Meaning of a Hand Gesture |url=https://www.nytimes.com/2025/01/20/us/politics/elon-musk-hand-gesture-speech.html |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250128173736/https://www.nytimes.com/2025/01/20/us/politics/elon-musk-hand-gesture-speech.html |argiefdatum=28 Januarie 2025 |besoekdatum=29 Januarie 2025 |webwerf=The New York Times |issn=1553-8095 |oclc=1645522}}</ref> Die Jewish Council for Public Affairs het gesê: "Elon Musk knows precisely what he was doing with his fascist Roman salute at today's Trump rally – which follows his explicit embrace of far-right parties and policies."<ref>{{Verwys web |van=Miller |voornaam=Jaylan |datum=20 Januarie 2025 |titel=JCPA Condemns Elon Musk's Fascist Salute at Trump Inauguration Rally |url=https://jewishpublicaffairs.org/news/jcpa-condemns-elon-musks-fascist-salute-at-trump-inauguration-rally/ |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250307223322/https://jewishpublicaffairs.org/news/jcpa-condemns-elon-musks-fascist-salute-at-trump-inauguration-rally/ |argiefdatum=7 Maart 2025 |besoekdatum=21 April 2025 |webwerf=Jewish Council for Public Affairs |taal=en}}</ref> Die Jewish Telegraphic Agency (JTA) het gesê dat die ADL blykbaar sy eie definisie van 'n Nazi-saluut weerspreek,<ref name="Lapin-2025">{{Verwys web |van=Lapin |voornaam=Andrew |datum=22 Januarie 2025 |titel=How did the ADL conclude that Elon Musk didn't give a Nazi salute? It isn't saying. |url=https://www.jta.org/2025/01/21/politics/how-did-the-adl-conclude-that-elon-musk-didnt-give-a-nazi-salute-it-isnt-saying |besoekdatum=9 Augustus 2025 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |taal=en}}</ref> wat die ADL as "raising an outstretched right arm with the palm down" definieer.<ref>{{Verwys web |titel=Hitler Salute (hand sign) |url=https://www.adl.org/resources/hate-symbol/hitler-salute-hand-sign |besoekdatum=21 April 2025 |webwerf=Anti-Defamation League}}</ref> IfNotNow, 'n progressiewe Joodse groep, het gesê dat dit "appalled" was dat die ADL "glossed over Musk's Nazi gesture, admonishing those of us who were aghast at the Hitler salute to give Musk 'the benefit of the doubt' – even as the ADL assumes the worst intentions of those in the movement for Palestinian human rights".<ref name="Lapin-2025" /> Die ADL se reaksie is deur die volksverteenwoordiger [[Alexandria Ocasio-Cortez]],<ref name="Timotija-2025" /> ''Slate''<ref>{{Verwys nuus |van1=Filipovic |voornaam1=Jill |datum=21 Januarie 2025 |titel=It's Clear Enough What Elon Musk Did. The ADL's Response Is Pathetic. |url=https://slate.com/news-and-politics/2025/01/elon-musk-nazi-salute-trump-inauguration-adl-antidefamation-league.html |besoekdatum=21 Januarie 2025 |werk=Slate}}</ref> en die spotprenttekenaar Eli Valley gekritiseer.<ref>{{Verwys web |titel=Portrait of ADL CEO Jonathan Greenblatt |url=https://jewishcurrents.org/portrait-of-adl-ceo-jonathan-greenblatt |webwerf=Jewish Currents |besoekdatum=28 Januarie 2026 |taal=en |datum=21 Januarie 2025 |van=Valley |voornaam=Eli}}</ref> Die ADL het geweier om te sê hoe dit tot dié gevolgtrekking gekom het toe die JTA daaroor gevra het.<ref name="Lapin-2025" /> Die ADL se hoof- uitvoerende beampte Jonathan Greenblatt het later spyt uitgespreek dat hy nie die tweet anders "framed" het nie, gegewe "the impact that it had".<ref>{{Verwys nuus |titel=ADL head Jonathan Greenblatt: 'I should have framed my tweet on Musk's salute differently' |url=https://www.haaretz.com/israel-news/podcasts/2025-02-27/ty-article-podcast/adl-head-jonathan-greenblatt-i-should-have-framed-my-tweet-on-musks-salute-differently/00000195-4686-d46a-a19f-f7c628570000 |url-status=lewend |argief-url=https://web.archive.org/web/20250405121041/https://www.haaretz.com/israel-news/podcasts/2025-02-27/ty-article-podcast/adl-head-jonathan-greenblatt-i-should-have-framed-my-tweet-on-musks-salute-differently/00000195-4686-d46a-a19f-f7c628570000 |argiefdatum=5 April 2025 |besoekdatum=21 April 2025 |werk=Haaretz |taal=en}}</ref> Greenblatt het vroeër by ADL-personeel om verskoning gevra omdat hy Musk ten spyte van Ford se welbekende antisemitisme gunstig met [[Henry Ford]] vergelyk het.<ref>{{Verwys nuus |van1=Kampeas |voornaam1=Ron |titel=ADL chief favorably compares Elon Musk to antisemite Henry Ford, then thinks again |url=https://www.timesofisrael.com/adl-chief-favorably-compares-elon-musk-to-antisemite-henry-ford-then-backtracks/ |besoekdatum=6 April 2025 |webwerf=The Times of Israel |issn=0040-7909}}</ref><ref>{{Verwys nuus |agentskap=JTA |voornaam1=Ron |van1=Kampeas |titel=ADL's Jonathan Greenblatt praises Elon Musk as a modern Henry Ford, then reconsiders |url=https://www.haaretz.com/us-news/2022-10-09/ty-article/.premium/adls-jonathan-greenblatt-praises-elon-musk-as-a-modern-henry-ford-then-reconsiders/00000183-bdba-dc37-adfb-bdfb4b330000 |besoekdatum=6 April 2025 |koerant=Haaretz}}</ref> Kritici het beweer dat die ADL onder Trump medepligtig was aan regse antisemitisme, met inbegrip van antisemitisme wat van [[Elon Musk]] en die Trump-administrasie gekom het, of dat dit daaroor stil gebly het.<ref>{{Verwys tydskrif |van1=Borgwardt |voornaam1=Eva |datum=November 2024 |titel=Let's Call the ADL What It Is: an Ally of Fascists |url=https://www.thenation.com/article/politics/adl-trump-rally-fascism/ |besoekdatum=31 Maart 2025 |tydskrif=The Nation}}</ref><ref name="Harb-2025">{{Verwys web |van1=Harb |voornaam1=Ali |datum=22 Januarie 2025 |titel=ADL faces backlash for defending Elon Musk's raised-arm gesture |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/22/adl-faces-backlash-for-defending-elon-musks-raised-arm-gesture |besoekdatum=6 April 2025 |webwerf=Al Jazeera}}</ref><ref>{{Verwys nuus |van=Shanes |voornaam=Joshua |datum=1 Januarie 2026 |titel=The ADL Could Focus on America's Biggest Driver of Antisemitism. Instead, It's Obsessed With Mamdani. |url=https://slate.com/news-and-politics/2026/01/zohran-mamdani-donald-trump-adl-greenblatt.html |besoekdatum=22 Junie 2026 |werk=Slate |taal=en |issn=1091-2339}}</ref> Die ADL het sy woordelys oor ekstremisme in Oktober 2025 verwyder ná 'n regse teenreaksie onder leiding van Musk omdat dit inskrywings oor Turning Point USA en Christian Identity ingesluit het.<ref>{{Verwys nuus |van=Robins-Early |voornaam=Nick |datum=1 Oktober 2025 |titel=Anti-Defamation League takes down extremism research after Musk leads rightwing backlash |url=https://www.theguardian.com/technology/2025/oct/01/anti-defamation-league-removes-extremism-research |besoekdatum=6 Oktober 2025 |werk=The Guardian |taal=en |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Sharma |voornaam=Yashraj |datum=5 Oktober 2025 |titel=Why is ADL, the Jewish advocacy group, receiving blowback from MAGA? |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/10/5/why-is-adl-the-jewish-advocacy-group-receiving-blowback-from-maga |besoekdatum=6 Oktober 2025 |webwerf=Al Jazeera |taal=en}}</ref> Toe Greenblatt in November 2025 'n blitslyn aankondig het om antisemitiese voorvalle in New York aan te meld ná die verkiesing van [[Zohran Mamdani]], wat krities oor Israel is, het hy gesê: "The reality is President Trump wasn't elected on a track record that included a long animus to the Jewish state."<ref>{{Verwys nuus |van=Stack |voornaam=Liam |datum=6 November 2025 |titel=Anti-Defamation League Creates 'Mamdani Monitor' Tip Line for Antisemitism Reports |url=https://www.nytimes.com/2025/11/06/nyregion/zohran-mamdani-monitor-antisemitism-adl.html |besoekdatum=8 November 2025 |werk=The New York Times |taal=en}}</ref> === Opvoeders === Die verteenwoordigende vergadering van die National Education Association (NEA) het in Julie 2025 gestem om alle bande met die ADL te verbreek en om nie ADL-kurrikula of -statistiek te gebruik of te bevorder nie, met verwysing na die ADL se verdediging van Israel. Die ADL het in reaksie gesê dat die stemming aan "pro-Hamas"-aktiviste toe te skryf was, en byna 400 Joodse groepe het 'n brief onderteken wat die ADL verdedig het.<ref>{{Verwys web |van=Rosenfeld |voornaam=Arno |datum=15 Julie 2025 |titel=Exclusive: J Street spurns ADL in teachers union fight, saying its approach 'demeans the meaning of antisemitism' |url=https://forward.com/news/755587/j-street-adl-teachers-union-nea/ |besoekdatum=16 Julie 2025 |webwerf=The Forward |taal=en}}</ref> === Geskiedkundiges === Die geskiedkundige Mark LeVine het in 'n meningstuk in ''[[The Guardian]]'' met die FBI-direkteur Kash Patel se beskrywing van die ADL as 'n "political front masquerading as a watchdog" saamgestem. LeVine het geskryf dat "since the 1970s, the organisation has focused ever more intently on shielding Israel from criticism. In parallel, it has also monitored right-wing racist and anti-LGBTQ+ extremism so that it could remain solidly within the liberal Jewish fold in the US."<ref>{{Verwys web |van=LeVine |voornaam=Mark |titel=Yes, the ADL is a 'political front masquerading as a watchdog' |url=https://www.aljazeera.com/opinions/2025/10/4/yes-the-adl-is-a-political-front-masquerading-as-a |besoekdatum=10 Januarie 2026 |webwerf=Al Jazeera |taal=en}}</ref> == In die populêre kultuur == Die [[Apple TV+]]-reeks ''The Savant'' handel oor 'n voormalige lid van die ADL se afdeling vir die monitering van ekstremisme wat aanlyn haatgroepe geïnfiltreer het. Die vrystelling daarvan is in September 2025 uitgestel.<ref>{{Verwys tydskrif |van=Waxman |voornaam=Olivia B. |datum=24 September 2025 |titel=What Postponed Apple TV Show The Savant Is About |url=https://time.com/7320232/the-savant-apple-tv-jessica-chastain/ |besoekdatum=29 September 2025 |tydskrif=[[Time (tydskrif)|Time]] |taal=en}}</ref><ref>{{Verwys web |van=Elia-Shalev |voornaam=Asaf |datum=26 September 2025 |titel=Apple TV+ shelves 'The Savant', a Jessica Chastain thriller inspired by ADL's secretive anti-extremism unit |url=https://www.jta.org/2025/09/26/united-states/apple-tv-shelves-the-savant-a-jessica-chastain-thriller-inspired-by-adls-secretive-anti-extremism-unit |besoekdatum=29 September 2025 |webwerf=Jewish Telegraphic Agency |taal=en}}</ref> == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|kolwydte=30em}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webtuiste|https://www.adl.org/}} {{Gesagsrekords}} [[Kategorie:Amerikaanse organisasies]] [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] [[Kategorie:Antisemitisme]] [[Kategorie:Judaïsme]] qzc7m004v082b9uxxuh4gqnfqhoqxaq Chris Lamprecht (sagtewareontwikkelaar) 0 583209 3373068 3370548 2026-11-16T08:13:24Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood. #IABot (v2.0.9.7) 3373068 wikitext text/x-wiki {{Kort beskrywing|Amerikaanse sagteware-ontwikkelaar}} {{Inligtingskas misdadiger | naam = Chris Lamprecht | andername = MinorThreat, mthreat | beroep = [[Sagteware-ontwikkelaar]], [[ondernemer]] | misdaad = [[Geldwassery]] | vonnisdatum = 1995 | vonnis = 70 maande gevangenisstraf, internetverbod tot 2004 | vrygelaat = 3 Maart 2000 }} '''Chris Lamprecht''' (bekend as ''MinorThreat'' of ''mthreat'') is 'n Amerikaanse [[sagtewareontwikkelaar]] wat in [[Texas]] gevestig is. Lamprecht was die oorspronklike outeur van ToneLoc, 'n ''wardialer''-program wat in die programmeertaal [[C (programmeertaal)|C]] vir [[MS-DOS]] geskryf is.<ref name=bbs>{{Verwys OV-media |van=Scott |voornaam=Jason |datum=2005 |titel=BBS: The Documentary |url=http://www.bbsdocumentary.com/ |medium=DVD |uitgewer=Bovine Ignition Systems |plek=Boston, MA, USA |argief-url=https://web.archive.org/web/20080511160850/http://www.bbsdocumentary.com/ |argiefdatum=11 Mei 2008 |oclc=61156153 |besoekdatum=4 Februarie 2015}}</ref> Hy was die eerste werknemer en hoofsagteware-argitek van Indeed.com, 'n metasoekenjin vir werksadvertensies.<ref>{{Verwys web |titel=GeekAustin 03 - Chris Lamprecht - indeed.com |medium=Video |url=https://myspace.com/austinblogger/video/geekaustin-03-chris-lamprecht-indeed.com/43872393 |besoekdatum=4 Februarie 2015 |datum=1 Oktober 2008}}</ref> In 1995 is Lamprecht weens [[geldwassery]] tot 70 maande gevangenisstraf gevonnis. As deel van sy vonnis is hy tot 2004 verbied om die internet te gebruik, en hy was die eerste persoon aan wie so 'n straf opgelê is. Hy is in 2000 vrygelaat. == Loopbaan == Lamprecht het die ''wardialer''-program ToneLoc in die 1990's geskryf. Nadat hy die oorspronklike [[bronkode]] verloor het, is dit met die hulp van Mucho Maas oorgeskryf.<ref name="bbs" /><ref>{{Verwys web |datum=26 Februarie 2014 |titel=Did you write the Tone Loc war dialer I used on the 90s? |url=https://www.reddit.com/r/Bitcoin/comments/1z010y/open_letter_to_michael_casey_wsj_reporter_who/cfpm1ks |aanhaling=Yes, with Mucho Maas}}</ref> In 1993 het Lamprecht by die SummerCon-konferensie 'n lesing oor ToneLoc gelewer.<ref name="prophile">{{Verwys web |outeur=Minor Threat |datum=20 September 1994 |titel=Phrack Volume Five, Issue Forty-Six |url=http://phrack.org/issues/46/5.html |besoekdatum=2 Februarie 2015 |uitgewer=Phrack |bladsy=13 van 28 |formaat=txt}}</ref><ref name="phrack40">{{Verwys web |datum=1 Augustus 1992 |titel=Phrack, Volume Four, Issue Forty, File 11 of 14 |url=http://phrack.org/issues/40/11.html |besoekdatum=4 Februarie 2015 |uitgewer=Phrack |bladsy=11 van 14 |formaat=txt}}</ref> Lamprecht het Searchify gestig en daar gewerk. Dié [[beginonderneming]] het 'n internetgasheerdiens vir soektogte as sagteware-as-'n-diens bemark<ref>{{Verwys web |titel=Searchify – Hosted cloud search as a service |url=http://www.searchify.com/ |besoekdatum=4 Februarie 2015}}</ref> en was op die [[oopbronsagteware]] IndexTank gebaseer. IndexTank is deur [[LinkedIn]] oorgeneem en in 2011 as oopbronsagteware vrygestel.<ref>{{Verwys web |van=Basch |voornaam=Diego |titel=IndexTank is now open source! |url=http://engineering.linkedin.com/open-source/indextank-now-open-source |uitgewer=LinkedIn |besoekdatum=4 Februarie 2015 |datum=21 Desember 2011 |argief-url=https://web.archive.org/web/20240528073633/https://engineering.linkedin.com/open-source/indextank-now-open-source |argiefdatum=28 Mei 2024 |url-status=dead}}</ref> == Gevangenisstraf en vrylating == Lamprecht word as die eerste persoon beskou wat in 1995 verbied is om die [[internet]] te gebruik.<ref>{{Verwys web |titel=Wired News: Twice Removed: Locked Up and Barred from Net |url=https://www.wired.com/1997/12/twice-removed-locked-up-and-barred-from-net/ |argief-url=https://web.archive.org/web/20070102035923/http://www.wired.com/news/culture/0,1284,8854,00.html |argiefdatum=2 Januarie 2007 |besoekdatum=15 September 2026 |url-status=lewend |webwerf=www.wired.com}}</ref> Die uitgawe van Maart 1997 van die tydskrif ''Swing'' het 'n artikel deur J.D. Heiman met die titel "Banned from the Internet" bevat wat die saak met 'n storie oor Lamprecht openbaar onder die aandag gebring het.<ref>{{Verwys web |titel=Swing Magazine |url=http://www.gbppr.net/mthreat/swing.html |argief-url=https://web.archive.org/web/20260304164750/http://www.gbppr.net/mthreat/swing.html |argiefdatum=4 Maart 2026 |besoekdatum=24 September 2026 |webwerf=www.gbppr.net}}</ref> Nadat hy weens geldwassery tot 70 maande gevangenisstraf gevonnis is, is Lamprecht ook tot 2004 alle toegang tot die internet ontsê. Christopher Matthew Lamprecht het by die Amerikaanse federale gevangenisdiens, die Federal Bureau of Prisons, die nommer 61153-080 gehad en is op 3 Maart 2000 vrygelaat.<ref>{{Verwys web |datum=26 Mei 2010 |titel=Christopher Matthew Lamprecht |url=http://www.bop.gov/iloc2/InmateFinderServlet?Transaction=NameSearch&needingMoreList=false&FirstName=Christopher&Middle=&LastName=Lamprecht&Race=U&Sex=U&Age=&x=90&y=20 |argief-url=https://web.archive.org/web/20120612052444/http://www.bop.gov/iloc2/InmateFinderServlet?Transaction=NameSearch&needingMoreList=false&FirstName=Christopher&Middle=&LastName=Lamprecht&Race=U&Sex=U&Age=&x=90&y=20 |argiefdatum=12 Junie 2012 |uitgewer=Federal Bureau of Prisons}}</ref> In 1995 het regter Sam Sparks van die Amerikaanse federale distrikshof Lamprecht tot 70 maande in die federale korrektiewe inrigting in Bastrop gevonnis. Hoewel hy as [[kuberkraker]] bekend was, is die 24-jarige nooit weens [[kubermisdaad|rekenaarverwante misdade]] verhoor nie en het hy ook nie daaraan skuld beken nie, wat dit des te meer ongewoon gemaak het dat hy nie toegang tot die internet mag gehad het nie. Terwyl hy in 'n federale gevangenis aangehou is, was Lamprecht in 1997 mede-outeur van 'n artikel in uitgawe 52 van die tydskrif ''Phrack''.<ref name="phrack52">{{Verwys web |outeur=Agent Steal |outeur2=Minor Threat |datum=26 Januarie 1998 |titel=Phrack Magazine Volume 8, Issue 52 |url=http://phrack.org/issues/52/5.html |besoekdatum=2 Februarie 2015 |uitgewer=Phrack |bladsy=05 van 20 |formaat=txt}}</ref> Dié uitgawe het in 1998 verskyn, en dele daarvan is ook in ''2600 Magazine'' gepubliseer. Reeds in 1994 is hy in uitgawe 46 van ''Phrack'' in die rubriek "Pro-Phile" geprofileer.<ref name="prophile" /> In 2002 het regter Sam Sparks Lamprecht van die res van sy termyn onder toesig onthef, wat sy internetverbod in effek ook opgehef het.{{Feit}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * [https://web.archive.org/web/20070102035923/http://www.wired.com/news/culture/0%2C1284%2C8854%2C00.html ''Twice Removed: Locked Up and Barred from Net''] * [https://web.archive.org/web/19970427231614/http://www.paranoia.com/~mthreat/swing.html ''Banned from the Internet''] (''Swing Magazine'', Maart 1997) * [http://attrition.org/~jericho/works/security/www.synthesis.net/tech/crimepunishment/ ''The Crime of Punishment''], Brian Martin (attrition.org) * [https://web.archive.org/web/19981207060436/http://www.paranoia.com/~mthreat/ ''The Government's Catch: Minor Threat''] (1998, via die [[Wayback Machine]]) * [http://www.texasmonthly.com/content/dragnet/page/0/1 ''Drag.net''], Carol Flake (''Texas Monthly'', Januarie 1996) * [http://www.fineorsuperfine.com/newyorkpress31.html ''The Last Days of the Wild, Wired West''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150202191652/http://www.fineorsuperfine.com/newyorkpress31.html |date=2 Februarie 2015}}, Jeff Koyen, ''New York Press'' (1996) * [http://www.textfiles.com/magazines/CUD/cud0887.txt Computer Underground Digest, Issue 87], Jim Thomas en Gordon Meyer, 10 Desember 1996 ({{ISSN|1066-632X}}) == Eksterne skakels == * [http://www.zeroslope.com/ Persoonlike webwerf] * [https://archive.org/details/20040130-bbs-mthreat Onderhoud met Lamprecht, die outeur van ToneLoc], deel van ''BBS: The Documentary'' {{DEFAULTSORT:Lamprecht, Chris}} [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse rekenaarprogrammeerders]] [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] rqcuzeu51uv8g2p984nzjis1gmc7e55 Yttriumoksied 0 583366 3372862 3372682 2026-11-15T19:34:29Z Jcwf 4 3372862 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= 1060,4 pm <ref name="Krankel"/> }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Sintese== Die ontwikkeling van doeltreffende, beheerbare en omgewingsvriendelike metodes vir die bereiding van hoë-suiwerheid Y2O3 is 'n belangrike onderwerp in die verwerking van seldsame-aardmateriale. <ref name="Wei"/> Oksiede van seldsame aardmetale word hoofsaaklik vervaardig deur middel van presipitasie-kalsineringsprosesse, met gebruik van chloriedoplossings van seldsame aardmetale wat tydens die hidrometallurgiese behandeling van hul ertse ontstaan. Dit behels gewoonlik verskeie skeidings-, was- en kalsineringstappe, wat lei tot 'n hoë verbruik van reagense en energie, sowel as die ontstaan ​​van aansienlike hoeveelhede chloriedbevattende afvalwater en suur uitlaatgasse. Dit verhoog verwerkingskoste en skep omgewingsuitdagings. Direkte pirolise van gehidrateerde chloriede van seldsame aardmetale is 'n alternatief wat 'n korter proses behels, aangesien dit chloried-prekursors direk in oksiedprodukte kan omskakel sonder die vorming van karbonaat- of oksalaat-tussenprodukte.<ref name="Wei"/> Die pirolise van 'n prekursor soos {{ch2|YCl3}}·6 {{ch2|H2O}} volg die volgende fase-ontwikkelingsreeks: <ref name="Wei"/> :<math>YCl_3\circ6H_2O \to YCl_3 \to Y(OH)_2Cl \to YOCl \to Y_2O_3</math> YOCl is 'n stabiele tussenproduk wat oor 'n wye temperatuurreeks bestaan ​​en die finale omskakeling na {{ch2|Y2O3}} beheer. Die piroliseproses bestaan ​​uit drie stadiums. Stadium I (407–545 K) word oorheers deur dehidrasie en aanvanklike hidrolise/dechlorinering. Stadium II begin by ongeveer 600 K en behels hoofsaaklik die verdere omskakeling van {{ch2|Y(OH)2Cl}} na YOCl, die vestiging van YOCl as die oorheersende chloorbevattende fase, en oorvleuelende vroeë dechlorineringsprosesse. Die finale stadium hou hoofsaaklik verband met die voortdurende dechlorinering van YOCl en die herstrukturering van die {{ch2|Y2O3}}-rooster.<ref name="Wei"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]).<ref name="AFLOW"/> Yttriumoksied vorm 'n komplete reeks [[mengkristal]]le met skandiumoksied {{ch2|Sc2O3}} wat 'n eutektiese minimumsmelttemperatuur 2053°C vertoon vir die samestelling {{chem|(|Sc|0,45|Y|0,55|)|2|O|3}}. Dit vereenvoudig sinteseprosedures vir enkelkristalle, aangesien dit moeilik is om geskikte kroesiemateriale te vind vir die uiters hoë smeltpunt van yttriumoksied self.<ref name="Krankel"/> ==Eienskappe== Saam met ander kubiese seskwioksiede van seldsame aardmetale wat 'n geslote-skil-konfigurasie het, soos {{ch2|Lu2O3}} en {{ch2|Sc2O3}}, is yttriumoksied 'n uitstekende gasheermateriaal vir hoëkrag- en ultra-vinnige lasers. Veral wanneer dit met [[ytterbium|Yb{{sup|3+}}]] gedoteer word, toon hierdie materiale uitstekende laserprestasie met deurlopende werking in die ([[infrarooi]]) 1 µm-gebied, met 'n hoë uitsetkrag. Doeltreffende werkverrigting is ook verkry in die 2 µm-spektrale gebied wanneer dit met [[holmium|Ho{{sup|3+}}]] of [[tulium|Tm{{sup|3+}}]] gedoteer word. Laastens is seskwioksiedkristalle wat met [[erbium|Er{{sup|3+}}]] gedoteer is, van die doeltreffendste materiale vir die opwekking van 3 µm-straling. Hierdie sukses word moontlik gemaak deur 'n unieke kombinasie van uitstekende termomeganiese eienskappe en 'n sterk kristalveld, wat die emissielyne homogeen verbreed en die piek-golflengtes verskuif, dikwels na langer golflengtes in vergelyking met ander gasheermateriale.<ref name="Krankel">[https://onlinelibrary.wiley.com/iucr/doi/10.1107/S2052520621005321 Krankel, C., Uvarova, A., Haurat, E., Hulshoff, L., Brutzam, M., Guguschev, C., Kalusniak, S. & Klimm, D. (2021). Acta Cryst. B77, 550-558.]</ref> ==Gebruike== Yttriumoksied ({{ch2|Y2O3}}) is 'n belangrike funksionele materiaal vanweë sy uitstekende termiese stabiliteit, chemiese traagheid, hoë smeltpunte en unieke optiese en elektroniese eienskappe. Dit word wyd toegepas in fosfore, gasheermateriale vir lasers, deursigtige keramiek, strukturele keramiek vir hoë temperature en gevorderde elektroniese toestelle.<ref name="Wei"> [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165237026005401 Jing Wei, Xue Bian, Shuchen Sun, Yaoyu Yan, Yu Huang, Xuewen Mu, Xinmiao Zhu, Chunlin Ye, Liqin Zhong, Ganfeng Tu, Phase evolution, kinetic transition, and pyrolysis mechanism during pyrolysis of hydrated yttrium chloride to Y2O3, Journal of Analytical and Applied Pyrolysis, Volume 200, 2026, 108133, doi:10.1016/j.jaap.2026.108133.]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van yttrium]] qyald93mlne8ajwa9kazmh5tvfmph9t 3372863 3372862 2026-11-15T19:36:21Z Jcwf 4 /* Sintese */ 3372863 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=Kristallstruktur Lanthanoid-C-Typ.png |AnderName= yttria |Formule={{ch2|Y2O3}} |Smeltpunt= 2410 °C<ref name="FI"/> |Kookpunt= |CASNo=1314-36-9<ref name="FI"/> |MolereMassa=225,81 [g.mol]<ref name="FI"/> |Voorkoms=wit vastestof<ref name="FI"/> |Reuk= reukloos<ref name="FI"/> |Oplosbaarheid=onoplosbaar<ref name="FI"/> |Digtheid= 5,01 <ref name="FI"/> |LC50= >5,09 mg/L 4h (rot inaseming)<ref name="FI">[https://www.fishersci.com/store/msds?partNumber=AA11180&productDescription=keyword&vendorId=VN00024248&countryCode=US&language=en Fisher SDS]</ref> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=D5{{subb|3}} |Ruimtegroep=Ia{{bostreep|3}} <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/AB3C6_cI80_206_a_d_e-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=206 |Selparms= 1060,4 pm <ref name="Krankel"/> }} '''Yttriumoksied''' of '''yttria''' is 'n verbinding van [[yttrium]] met [[suurstof]] en die chemiese formule {{ch2|Y2O3}}. Dit is 'n [[higroskopie]]se wit vastestof.<ref name="FI"/> ==Sintese== Die ontwikkeling van doeltreffende, beheerbare en omgewingsvriendelike metodes vir die bereiding van hoë-suiwerheid {{ch2|Y2O3}} is 'n belangrike onderwerp in die verwerking van seldsame-aardmateriale. <ref name="Wei"/> Oksiede van seldsame aardmetale word hoofsaaklik vervaardig deur middel van presipitasie-kalsineringsprosesse, met gebruik van chloriedoplossings van seldsame aardmetale wat tydens die hidrometallurgiese behandeling van hul ertse ontstaan. Dit behels gewoonlik verskeie skeidings-, was- en kalsineringstappe, wat lei tot 'n hoë verbruik van reagense en energie, sowel as die ontstaan ​​van aansienlike hoeveelhede chloriedbevattende afvalwater en suur uitlaatgasse. Dit verhoog verwerkingskoste en skep omgewingsuitdagings. Direkte pirolise van gehidrateerde chloriede van seldsame aardmetale is 'n alternatief wat 'n korter proses behels, aangesien dit chloried-prekursors direk in oksiedprodukte kan omskakel sonder die vorming van karbonaat- of oksalaat-tussenprodukte.<ref name="Wei"/> Die pirolise van 'n prekursor soos {{ch2|YCl3}}·6 {{ch2|H2O}} volg die volgende fase-ontwikkelingsreeks: <ref name="Wei"/> :<math>YCl_3\circ6H_2O \to YCl_3 \to Y(OH)_2Cl \to YOCl \to Y_2O_3</math> YOCl is 'n stabiele tussenproduk wat oor 'n wye temperatuurreeks bestaan ​​en die finale omskakeling na {{ch2|Y2O3}} beheer. Die piroliseproses bestaan ​​uit drie stadiums. Stadium I (407–545 K) word oorheers deur dehidrasie en aanvanklike hidrolise/dechlorinering. Stadium II begin by ongeveer 600 K en behels hoofsaaklik die verdere omskakeling van {{ch2|Y(OH)2Cl}} na YOCl, die vestiging van YOCl as die oorheersende chloorbevattende fase, en oorvleuelende vroeë dechlorineringsprosesse. Die finale stadium hou hoofsaaklik verband met die voortdurende dechlorinering van YOCl en die herstrukturering van die {{ch2|Y2O3}}-rooster.<ref name="Wei"/> ==Struktuur== Yttria het die kubiese lantaniede-C-struktuur (Bixbyïet, {{ch2|Mn2O3}}; D5{{sub|3}} in die [[strukturbericht-klassifikasie]]).<ref name="AFLOW"/> Yttriumoksied vorm 'n komplete reeks [[mengkristal]]le met skandiumoksied {{ch2|Sc2O3}} wat 'n eutektiese minimumsmelttemperatuur 2053°C vertoon vir die samestelling {{chem|(|Sc|0,45|Y|0,55|)|2|O|3}}. Dit vereenvoudig sinteseprosedures vir enkelkristalle, aangesien dit moeilik is om geskikte kroesiemateriale te vind vir die uiters hoë smeltpunt van yttriumoksied self.<ref name="Krankel"/> ==Eienskappe== Saam met ander kubiese seskwioksiede van seldsame aardmetale wat 'n geslote-skil-konfigurasie het, soos {{ch2|Lu2O3}} en {{ch2|Sc2O3}}, is yttriumoksied 'n uitstekende gasheermateriaal vir hoëkrag- en ultra-vinnige lasers. Veral wanneer dit met [[ytterbium|Yb{{sup|3+}}]] gedoteer word, toon hierdie materiale uitstekende laserprestasie met deurlopende werking in die ([[infrarooi]]) 1 µm-gebied, met 'n hoë uitsetkrag. Doeltreffende werkverrigting is ook verkry in die 2 µm-spektrale gebied wanneer dit met [[holmium|Ho{{sup|3+}}]] of [[tulium|Tm{{sup|3+}}]] gedoteer word. Laastens is seskwioksiedkristalle wat met [[erbium|Er{{sup|3+}}]] gedoteer is, van die doeltreffendste materiale vir die opwekking van 3 µm-straling. Hierdie sukses word moontlik gemaak deur 'n unieke kombinasie van uitstekende termomeganiese eienskappe en 'n sterk kristalveld, wat die emissielyne homogeen verbreed en die piek-golflengtes verskuif, dikwels na langer golflengtes in vergelyking met ander gasheermateriale.<ref name="Krankel">[https://onlinelibrary.wiley.com/iucr/doi/10.1107/S2052520621005321 Krankel, C., Uvarova, A., Haurat, E., Hulshoff, L., Brutzam, M., Guguschev, C., Kalusniak, S. & Klimm, D. (2021). Acta Cryst. B77, 550-558.]</ref> ==Gebruike== Yttriumoksied ({{ch2|Y2O3}}) is 'n belangrike funksionele materiaal vanweë sy uitstekende termiese stabiliteit, chemiese traagheid, hoë smeltpunte en unieke optiese en elektroniese eienskappe. Dit word wyd toegepas in fosfore, gasheermateriale vir lasers, deursigtige keramiek, strukturele keramiek vir hoë temperature en gevorderde elektroniese toestelle.<ref name="Wei"> [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0165237026005401 Jing Wei, Xue Bian, Shuchen Sun, Yaoyu Yan, Yu Huang, Xuewen Mu, Xinmiao Zhu, Chunlin Ye, Liqin Zhong, Ganfeng Tu, Phase evolution, kinetic transition, and pyrolysis mechanism during pyrolysis of hydrated yttrium chloride to Y2O3, Journal of Analytical and Applied Pyrolysis, Volume 200, 2026, 108133, doi:10.1016/j.jaap.2026.108133.]</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} {{oksiede}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van yttrium]] o8smw38xak7eqfj6zeucx302r2et5tg Gebruikerbespreking:Atudu 3 583380 3372824 2026-11-15T17:05:33Z Pynappel 70858 Welkom! 3372824 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:05, 15 November 2026 (UTC) kyzwpk3vkce6u67jqbbac8ozpwx58nn Gebruikerbespreking:GangansAbotse 3 583381 3372825 2026-11-15T17:06:07Z Pynappel 70858 Welkom! 3372825 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:06, 15 November 2026 (UTC) fxifoqhqtzp8ufoa8ar1kodxo1pxkb5 Gebruikerbespreking:Xuonn 3 583382 3372826 2026-11-15T17:06:33Z Pynappel 70858 Welkom! 3372826 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:06, 15 November 2026 (UTC) fxifoqhqtzp8ufoa8ar1kodxo1pxkb5 Gebruikerbespreking:Yousiphh 3 583383 3372837 2026-11-15T17:41:59Z Pynappel 70858 Welkom! 3372837 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 17:41, 15 November 2026 (UTC) 9rzjfa50lk2f3w0u1bwol8tmgxq9zyh Wikipedia:Voorbladartikel week 47 2026 4 583384 3372874 2026-11-15T20:31:11Z SpesBona 2720 + [[Vlag van Letland]] 3372874 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Flag of Latvia.svg|200px|left|Die nasionale vlag van Letland.}} Die '''[[Vlag van Letland|nasionale vlag van Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is. Die vlag is vir die eerste gebruik deur die onafhanklike [[Letland|Republiek Letland]] van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem. Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende. : ''[[Vlag van Letland|...lees verder]]'' niz55ufng691g1oqswnz0a58v0w94ur 3373004 3372874 2026-11-16T05:53:39Z Aliwal2012 39067 klein taalverbetering 3373004 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Flag of Latvia.svg|200px|left|Die nasionale vlag van Letland.}} Die '''[[Vlag van Letland|nasionale vlag van Letland]]''' ([[Lets]]: ''Latvijas karogs'') is op 27 Februarie 1990 amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n karmynrooi veld in twee gedeel deur ’n smal wit baan wat een vyfde van die vlag se breedte is. Die vlag is vir die eerste keer deur die onafhanklike [[Letland|Republiek Letland]] gebruik van 1918 tot die land se besetting deur die [[Sowjetunie]] in 1940. Tydens die Sowjetse heerskappy is sy gebruik verbied. Op 27 Februarie 1990, kort voordat die land sy onafhanklikheid herwin het, het die Letse regering die tradisionele rooi-wit-rooi-vlag in hergebruik geneem. Volgens die Lyflandse Rymkroniek is die Letlandse vlag reeds in die 13de eeu gebruik voordat dit vir die eerste keer in 1921 amptelik in gebruik geneem is. Daar word soms gesê dat die rooi kleur die [[Letlanders]] se gereedheid verteenwoordig om die bloed van hul harte op te offer vir vryheid en hul gewilligheid om hul soewereiniteit te verdedig. Volgens ’n ander interpretasie is ’n [[Letgallen|Letgalliese]] leier tydens ’n veldslag gewond en die laken waarop hy neergelê is, is met sy bloed bevlek en slegs die middelste baan van die laken het onbevlek gebly. Dié verhaal is soortgelyk aan die vlag van Oostenryk se oorspronglegende. : ''[[Vlag van Letland|...lees verder]]'' 43d2ltwko58ywvfhq1r2cangfku3ji0 Wikipedia:Voorbladbeeld week 47 2026 4 583385 3372879 2026-11-15T20:36:07Z SpesBona 2720 + [[Lêer:Panorama of Himalayas from Ranikhet, Uttarakhand, India.jpg]] 3372879 wikitext text/x-wiki 'n Uitsig oor die [[Himalaja]] vanaf Ranikhet, Uttarakhand, [[Indië]]. {{Omraam|Panorama of Himalayas from Ranikhet, Uttarakhand, India.jpg|400px|links|'n Uitsig oor die Himalaja vanaf Ranikhet, Uttarakhand, Indië.}} k7nb3qcuebva0m2i0f10qd97zngsu9i Lood(II)fluoriedchloried 0 583386 3372916 2026-11-15T23:01:21Z Jcwf 4 Nuwe bladsy geskep met '{{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Struktur...' 3372916 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=E0{{subb|1}} |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/ABC_tP6_129_c_a_c-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms= a= 411,0 pm; c= 724,6 pm <ref name="AFLOW"/> }} '''Lood(II)fluoriedchloried''' is 'n dubbelsout van [[lood]] in sy 2+ oksidasietoestand met [[waterstoffluoride]] en [[soutsuur]]. Die formule is {{ch2|PbFCl}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[matlockiet]] voor.<ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-2593.html mindat 2593]</ref> ==Sintese== Kristalle kan gegroei word met die Bridgman-metode deur gemengde poeiers van {{ch2|PbF2}} en {{ch2|PbCl2}} te smelt.<ref name="Chen">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022024802023539 Jianming Chen, Dingzhong Shen, Rihua Mao, Guohao Ren, Zhiwen Yin, Crystal growth of PbFCl by modified Bridgman method, Journal of Crystal Growth, Volume 250, Issues 3–4, 2003, Pages 393-396, doi:10.1016/S0022-0248(02)02353-9.]</ref> ==Struktuur== {{ch2|PbFCl}} kristalliseer in 'n gelaagde tetragonale struktuur wat die argetipe van die E0{{sub|1}} van de [[strukturbericht-klassifikasie]]. Daar is 'n heel heelparty ternêre fluoriedchloriede en oksichloriede met dieselfde struktuurtipe.<ref name="AFLOW"/> Die loodatoom word omgewe deur vier chlooratome aan een kant en vier fluooratome aan die ander kant in 'n gespreide konformasie wat saam 'n kubiese antiprisma vorm. Die koördinasie word oorkap deur een halogeen in die volgende laag, wat 'n negevoudige omringing vorm. ==Verwysings== {{Verwysings}} 0tbh4w6dstoibscqno6uo2uoqm5gztb 3372934 3372916 2026-11-16T01:27:38Z Jcwf 4 [[:Kategorie:Anorganiese verbindings]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 3372934 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=E0{{subb|1}} |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/ABC_tP6_129_c_a_c-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms= a= 411,0 pm; c= 724,6 pm <ref name="AFLOW"/> }} '''Lood(II)fluoriedchloried''' is 'n dubbelsout van [[lood]] in sy 2+ oksidasietoestand met [[waterstoffluoride]] en [[soutsuur]]. Die formule is {{ch2|PbFCl}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[matlockiet]] voor.<ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-2593.html mindat 2593]</ref> ==Sintese== Kristalle kan gegroei word met die Bridgman-metode deur gemengde poeiers van {{ch2|PbF2}} en {{ch2|PbCl2}} te smelt.<ref name="Chen">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022024802023539 Jianming Chen, Dingzhong Shen, Rihua Mao, Guohao Ren, Zhiwen Yin, Crystal growth of PbFCl by modified Bridgman method, Journal of Crystal Growth, Volume 250, Issues 3–4, 2003, Pages 393-396, doi:10.1016/S0022-0248(02)02353-9.]</ref> ==Struktuur== {{ch2|PbFCl}} kristalliseer in 'n gelaagde tetragonale struktuur wat die argetipe van die E0{{sub|1}} van de [[strukturbericht-klassifikasie]]. Daar is 'n heel heelparty ternêre fluoriedchloriede en oksichloriede met dieselfde struktuurtipe.<ref name="AFLOW"/> Die loodatoom word omgewe deur vier chlooratome aan een kant en vier fluooratome aan die ander kant in 'n gespreide konformasie wat saam 'n kubiese antiprisma vorm. Die koördinasie word oorkap deur een halogeen in die volgende laag, wat 'n negevoudige omringing vorm. ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] 7rjxcgfdp5n6oio9d2fk22n1fxloe15 3372936 3372934 2026-11-16T01:28:02Z Jcwf 4 [[:Kategorie:Verbindings van chloor]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 3372936 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=E0{{subb|1}} |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/ABC_tP6_129_c_a_c-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms= a= 411,0 pm; c= 724,6 pm <ref name="AFLOW"/> }} '''Lood(II)fluoriedchloried''' is 'n dubbelsout van [[lood]] in sy 2+ oksidasietoestand met [[waterstoffluoride]] en [[soutsuur]]. Die formule is {{ch2|PbFCl}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[matlockiet]] voor.<ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-2593.html mindat 2593]</ref> ==Sintese== Kristalle kan gegroei word met die Bridgman-metode deur gemengde poeiers van {{ch2|PbF2}} en {{ch2|PbCl2}} te smelt.<ref name="Chen">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022024802023539 Jianming Chen, Dingzhong Shen, Rihua Mao, Guohao Ren, Zhiwen Yin, Crystal growth of PbFCl by modified Bridgman method, Journal of Crystal Growth, Volume 250, Issues 3–4, 2003, Pages 393-396, doi:10.1016/S0022-0248(02)02353-9.]</ref> ==Struktuur== {{ch2|PbFCl}} kristalliseer in 'n gelaagde tetragonale struktuur wat die argetipe van die E0{{sub|1}} van de [[strukturbericht-klassifikasie]]. Daar is 'n heel heelparty ternêre fluoriedchloriede en oksichloriede met dieselfde struktuurtipe.<ref name="AFLOW"/> Die loodatoom word omgewe deur vier chlooratome aan een kant en vier fluooratome aan die ander kant in 'n gespreide konformasie wat saam 'n kubiese antiprisma vorm. Die koördinasie word oorkap deur een halogeen in die volgende laag, wat 'n negevoudige omringing vorm. ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van chloor]] ck5dj4jteqku45pkxtv1jr9yn7rjpiy 3372937 3372936 2026-11-16T01:28:52Z Jcwf 4 [[:Kategorie:Verbindings van lood]] bygevoeg ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 3372937 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=E0{{subb|1}} |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/ABC_tP6_129_c_a_c-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms= a= 411,0 pm; c= 724,6 pm <ref name="AFLOW"/> }} '''Lood(II)fluoriedchloried''' is 'n dubbelsout van [[lood]] in sy 2+ oksidasietoestand met [[waterstoffluoride]] en [[soutsuur]]. Die formule is {{ch2|PbFCl}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[matlockiet]] voor.<ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-2593.html mindat 2593]</ref> ==Sintese== Kristalle kan gegroei word met die Bridgman-metode deur gemengde poeiers van {{ch2|PbF2}} en {{ch2|PbCl2}} te smelt.<ref name="Chen">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022024802023539 Jianming Chen, Dingzhong Shen, Rihua Mao, Guohao Ren, Zhiwen Yin, Crystal growth of PbFCl by modified Bridgman method, Journal of Crystal Growth, Volume 250, Issues 3–4, 2003, Pages 393-396, doi:10.1016/S0022-0248(02)02353-9.]</ref> ==Struktuur== {{ch2|PbFCl}} kristalliseer in 'n gelaagde tetragonale struktuur wat die argetipe van die E0{{sub|1}} van de [[strukturbericht-klassifikasie]]. Daar is 'n heel heelparty ternêre fluoriedchloriede en oksichloriede met dieselfde struktuurtipe.<ref name="AFLOW"/> Die loodatoom word omgewe deur vier chlooratome aan een kant en vier fluooratome aan die ander kant in 'n gespreide konformasie wat saam 'n kubiese antiprisma vorm. Die koördinasie word oorkap deur een halogeen in die volgende laag, wat 'n negevoudige omringing vorm. ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van chloor]] [[Kategorie:Verbindings van lood]] 97db3dxhfdzazfe581hgcebkgepqfh0 3372940 3372937 2026-11-16T01:41:39Z Jcwf 4 /* Struktuur */ 3372940 wikitext text/x-wiki {{chemiekas2 |struktuur= |struktuur12=MatlockiteStructure.png |AnderName= |Formule={{ch2|PbFCl}} |Smeltpunt= 603 °C<ref name="ru">[https://chemister.ru/Databases/Chemdatabase/properties-en.php?dbid=1&id=9655 lead(II)chloride fluoride]</ref> |Kookpunt= |CASNo=13847-57-9<ref name="ru"/> |MolereMassa=261,651 [g.mol]<ref name="ru"/> |Voorkoms= |Reuk= |Oplosbaarheid=0,037 g/100g water<ref name="ru"/> |Digtheid= 7,05 <ref name="ru"/> |DeltaHf= |Sf_s= |Cp_s= |Strukturbericht=E0{{subb|1}} |Ruimtegroep=P4/nmm <ref name="AFLOW">[https://www.aflowlib.org/prototype-encyclopedia/ABC_tP6_129_c_a_c-001/ AFLOW]</ref> |Ruimtegroepnommer=129 |Selparms= a= 411,0 pm; c= 724,6 pm <ref name="AFLOW"/> }} '''Lood(II)fluoriedchloried''' is 'n dubbelsout van [[lood]] in sy 2+ oksidasietoestand met [[waterstoffluoride]] en [[soutsuur]]. Die formule is {{ch2|PbFCl}}. Dit kom in die natuur as die mineraal [[matlockiet]] voor.<ref name="mindat">[https://www.mindat.org/min-2593.html mindat 2593]</ref> ==Sintese== Kristalle kan gegroei word met die Bridgman-metode deur gemengde poeiers van {{ch2|PbF2}} en {{ch2|PbCl2}} te smelt.<ref name="Chen">[https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022024802023539 Jianming Chen, Dingzhong Shen, Rihua Mao, Guohao Ren, Zhiwen Yin, Crystal growth of PbFCl by modified Bridgman method, Journal of Crystal Growth, Volume 250, Issues 3–4, 2003, Pages 393-396, doi:10.1016/S0022-0248(02)02353-9.]</ref> ==Struktuur== {{ch2|PbFCl}} kristalliseer in 'n gelaagde tetragonale struktuur wat die argetipe van die E0{{sub|1}} van de [[strukturbericht-klassifikasie]]. Daar is 'n heel heelparty ternêre fluoriedchloriede en oksichloriede met dieselfde struktuurtipe.<ref name="AFLOW"/> Die kristalstruktuur van PbFCl bestaan ​​uit 'n rooster van afwisselende koplanêre lae met 'n volgorde Cl—Pb—F—Pb—Cl—(Cl—Pb—F—Pb—Cl)— wat langs die [001]-rigting strek. Die koördinasiepoliëder rondom die Pb-atoom is 'n vierkantige antiprisma met vier kort Pb—F-bindings en vier langer Pb—Cl-bindings <ref>[https://onlinelibrary-wiley-com.wikipedialibrary.idm.oclc.org/iucr/doi/10.1107/S1600536801013678 Weil, M. en Kubel, F. (2001), Matlockite-type PbFI. Acta Cryst. E, 57: i80-i81. doi:10.1107/S1600536801013678]</ref> Hierdie gespreide koördinasie word oorkap deur een halogeen in die volgende laag, wat 'n negevoudige omringing vorm. ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Anorganiese verbindings]] [[Kategorie:Verbindings van chloor]] [[Kategorie:Verbindings van lood]] 9uyj2uuaxe65t98z10w72a8ste4gsfe Bespreking:Lood(II)fluoriedchloried 1 583387 3372996 2026-11-16T05:30:45Z Oesjaar 7467 Verbeter 3372996 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv Gebruikerbespreking:Vickvvy 3 583388 3373031 2026-11-16T07:17:47Z Pynappel 70858 Welkom! 3373031 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:17, 16 November 2026 (UTC) mork8016cwtatyb4xjkcziov4vuw2ma Gebruikerbespreking:Liandrei 3 583389 3373032 2026-11-16T07:17:53Z Pynappel 70858 Welkom! 3373032 wikitext text/x-wiki == Welkom == {| class="toccolours" width="100%" style="font-size:100%; margin-bottom:0.5em;" | {| width="100%" cellspacing="0" cellpadding="6" style="font-size:95%; line-height:125%; var(--background-color-base); color:var( --color-base ); border:3px solid #faecc8;" |- | colspan="4" style="background-color:#faecc8;" |<big>'''Hallo&nbsp;{{PAGENAME}},''' [[Wikipedia:Welkom nuwelinge|hartlik welkom]] op die Afrikaanse Wikipedia!</big> [[Lêer:Flag of the United Kingdom (2-3).svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/en|''Message in English'']]''' [[Lêer:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''[[Sjabloon:Welkom/nl|''Bericht in het Nederlands'']]''' |- | colspan="4" | Dankie vir jou belangstelling in [[Wikipedia]]. Ons werk hier aan die ideaal van ’n gratis en vrylik beskikbare, vrylik bewerkbare, neutrale en volledige ensiklopedie. |- | colspan="4" | Die [[Afrikaanse Wikipedia]] bestaan al sedert Desember 2001 en bevat reeds ''{{NUMBEROFARTICLES}}'' artikels. Jy kan jou onlangse impak hier sien: [[Spesiaal:Impact|Spesiaal:Impak]]. Vanaf die begin van die projek het die gebruikers ’n aantal riglyne en uitgangspunte vir artikelbewerking en onderlinge samewerking opgestel. Nuwelinge kan hieruit voordeel trek. Jy kan dit behulpsaam vind om van die skakels in hierdie raampie te volg en met die projek vertroud te raak voordat jy begin bydra. Indien jou vingers jeuk om te eksperimenteer, kan jy gerus ons [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] besoek: dit is juis vir die rede daar. Uiteindelik wil ons dat al ons gebruikers [[Wikipedia:Voel vry en gaan jou gang|vry voel om hulle gang te gaan]], maar dit doen natuurlik geen kwaad om ’n bietjie houvas te kry voor 'n mens in die diep kant inspring nie! Besoek gerus ook ons [[Wikipedia:Geselshoekie|Geselshoekie]], ons gebruikers staan gereed om hand by te sit, of bloot net hand te skud. |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Books-aj.svg aj ashton 01.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Verifieerbaarheid}} | [[Wikipedia:Verifieerbaarheid|'''Verifieerbaarheid''']]<br />Die eerste van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Konversation.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geselshoekie}} | [[Wikipedia:Geselshoekie|'''Geselshoekie''']]<br />Die gewilde bymekaarkomplek |- | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=OrgChem Nomen pictograph.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing}} | width="38%" | [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|'''Geen oorspronklike navorsing''']]<br />Die tweede van Wikipedia se drie kernbeleide | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Bucket in the sand.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Sandput}} | width="38%" | [[Wikipedia:Sandput|'''Sandput''']]<br />Eksperimenteer na hartelus |- | align="right" |{{Klik|Afbeelding=Unbalanced scales.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Neutrale standpunt}} | [[Wikipedia:Neutrale standpunt| '''Neutrale standpunt''']]<br />Die derde van Wikipedia se drie kernbeleide | width="8%" align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon tools.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Redigeringsinstruksies}} | [[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|'''Redigeringsinstruksies''']]<br />Hoe maak ek: teks wat skuinsgedruk is? ’n opskrif? tabelle? |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Nuvola apps important yellow.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie}} | [[Wikipedia:Wat Wikipedia nie is nie|'''Wat Wikipedia nie is nie''']]<br />Daar is ook ’n paar dinge wat ons nié hier doen nie | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Icon - upload photo 2.svg|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beelde}} | [[Wikipedia:Beelde|'''Beelde''']]<br />As jy beelde wil oplaai |- | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app ksmiletris.png|Grootte=30px|Link=Wikipedia:Beleefdheid}} | [[Wikipedia:Beleefdheid|'''Beleefdheid''']]<br />Ken jou maniere | align="right" | {{Klik|Afbeelding=Crystal Clear app kedit.svg||Grootte=30px|Link=Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel}} | [[Wikipedia:Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel|'''Wenke vir die skryf van ’n goeie artikel''']]<br />Soms sê die naam alles {{#ifeq: {{lc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{uc:{{BASEPAGENAME}}}} | {{!}}- {{!}} colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" {{!}}Jou bydrae word nou geregistreer onder jou IP-adres. Daar is verskeie voordele gebonde aan die skep van ’n rekening – sluit gerus by ons aan!| }} |- | colspan="4" style="border-top:2px solid #faecc8;" | Hierdie bladsy, wat nou op jou skerm vertoon word, is trouens jou persoonlike besprekingsbladsy. Die plek waar ander Wikipediane jou in die toekoms kan kontak en jy hulle dan kan beantwoord. Elke gebruiker het so ’n bladsy. Jy kan dus ook boodskappe op ander gebruikers se besprekingsbladsye los. Sluit boodskappe en besprekings altyd af met <big><nowiki>~~~~</nowiki></big> of deur op die handtekeningknop in die wysigingsvenster te klik: Sodoende word jou boodskap onderteken met jou gebruikersnaam en die datum en tyd waarop die boodskap gestuur is. Klik dan laastens op "Publiseer wysigings" om enige bewerkings te stoor. |} |} – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:17, 16 November 2026 (UTC) mork8016cwtatyb4xjkcziov4vuw2ma Gebruikerbespreking:~2026-60445-69 3 583390 3373034 2026-11-16T07:18:33Z Pynappel 70858 Welkom by Wikipedia! 3373034 wikitext text/x-wiki ==Welkom== Hallo, en welkom op Wikipedia! Iemand het met hierdie tydelike rekening, &#126;2026-60445-69, toetswysigings op die bladsy [[:Travis Tedford]] gemaak wat teruggerol of verwyder is. As dit jy was, gebruik asseblief die [[Wikipedia:Sandput|Sandput]] vir enige ander toetse wat jy wil doen. As dit nie jy was nie, oorweeg dit gerus om [[Spesiaal:SkepRekening|'n gebruikersnaam te kry]], sodat jy nie met ander bydraers verwar word nie en nie weer so 'n kennisgewing kry nie. Hier is 'n paar nuttige skakels vir nuwelinge: * '''[[Wikipedia:Die vyf pilare van Wikipedia|Die vyf pilare van Wikipedia]]''' * '''[[Wikipedia:Redigeringsinstruksies|Hoe om 'n bladsy te wysig]]''' * '''[[Wikipedia:Wenke vir die skryf van 'n goeie artikel|Wenke vir jou eerste artikel]]''' * '''[[Wikipedia:Hulp|Hulpbladsye]]''' * '''[[Wikipedia:Welkom nuwelinge|Inleiding tot Wikipedia]]''' Hier is nog 'n paar wenke: * Ek beveel aan dat jy 'n gebruikersnaam kry. Jy hoef nie in te teken om artikels op Wikipedia te lees of te wysig nie, maar om '''[[Spesiaal:SkepRekening|'n rekening te skep]]''' is vinnig, gratis en nie-indringend, vra geen persoonlike inligting nie, en daar is [[Wikipedia:Waarom 'n rekening skep?|verskeie voordele aan 'n gebruikersnaam verbonde]]. * Wanneer jy besprekingsbladsye gebruik, onderteken asseblief jou boodskappe aan die einde met vier tildes (<nowiki>~~~~</nowiki>); dan word die tildes jou gebruikersnaam en die datum. Ek hoop jy geniet dit om hier te wysig en om 'n [[Wikipedia:Wikipediane|Wikipediaan]] te wees! As jy enige vrae het, '''{{edit|Wikipedia:Geselshoekie|vra gerus in die Geselshoekie|section=new|tooltip=Vra 'n vraag in die Geselshoekie}}'''; 'n vrywilliger sal jou gou daar help!<!-- Sjabloon:Welkom-ongeregistreer-toets --> – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 07:18, 16 November 2026 (UTC) s6mnrz9zkhwqigqggm9o7x4hbmg6s1q Lêer:Extinct monsters and creatures of other days BHL18850406, beta.jpg 6 583391 3373090 2026-11-16T09:22:02Z JMK 649 {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Uitgestorwe dierasies en wesens uit vervloë tye: 'n populêre beskrywing van sommige van die groter vorme van dierelewe uit die oertyd, deur Eerw. H.N. Hutchinson. Met illustrasies deur J. Smit, Alice B. Woodward, J. Green, Charles Knight en ander. :Plaat IX: Reptiele en 'n Amfibie uit die Nuwe Rooi Sandsteentydperk [d.i. dele van die Perm & Trias] :''Rhynchosaurus'' (links), ''Mastodonsaurus'' (effe links), ''Hyperodapedon'' (effe regs), ''Telerpeton'' (re... 3373090 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing= {{af|1=Uitgestorwe dierasies en wesens uit vervloë tye: 'n populêre beskrywing van sommige van die groter vorme van dierelewe uit die oertyd, deur Eerw. H.N. Hutchinson. Met illustrasies deur J. Smit, Alice B. Woodward, J. Green, Charles Knight en ander. :Plaat IX: Reptiele en 'n Amfibie uit die Nuwe Rooi Sandsteentydperk [d.i. dele van die Perm & Trias] :''Rhynchosaurus'' (links), ''Mastodonsaurus'' (effe links), ''Hyperodapedon'' (effe regs), ''Telerpeton'' (regs onder).}} {{en|1=Extinct monsters and creatures of other days: a popular account of some of the larger forms of ancient animal life, by Rev. H. N. Hutchinson. With illustrations by J. Smit, Alice B. Woodward, J. Green, Charles Knight, and others. :Plate IX: Reptiles and an Amphibian of the New Red Sandstone Period [i.e. parts of the Permian & Triassic] :''Rhynchosaurus'' (left), ''Mastodonsaurus'' (left of center), ''Hyperodapedon'' (right of center), ''Telerpeton'' (bottom right).}} |bron=[https://www.biodiversitylibrary.org/page/18850406], met ChatGPT-aanhef vir realistiese herskepping van hierdie [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Extinct_monsters_and_creatures_of_other_days_BHL18850406.jpg illustrasie] as bron |datum=Enkele saamgevatte uitgawe in 1910 (deur Chapman & Hall, Londen), twee vroeëre aparte werke: Extinct Monsters (1892) en Creatures of Other Days (1894). |daarsteller= Fæ, [[Gebruiker:JMK|JMK]] met ChatGPT |outeur=J. Smit, Alice B. Woodward, J. Green óf Charles Knight |ander_weergawes= [[Lêer:Extinct monsters and creatures of other days BHL18850406.jpg|85px|oorspronklike]] }} <!-- VERPLIG: Moenie vergeet om n lisensie te kies ASOOK n bron EN n outeur in te vul nie! --> [[Kategorie:KI-gegenereerde beelde]] [[Kategorie:Uitgestorwe spesies]] [[Kategorie:Perm]] [[Kategorie:Trias]] == Lisensiëring == {{PD-kuns}} iamesp841m3m0gf7ifpppq9jd13xygs